حکمت ۳۰ نهج‌البلاغه: مغرور نشدن: تفاوت میان نسخه‌ها

جزبدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: ویرایش مبدأ ۲۰۱۷
جز Admin صفحهٔ مغرور نشدن را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حکمت ۳۰ نهج‌البلاغه: مغرور نشدن منتقل کرد
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه ویرایش پیشرفتهٔ همراه
 
(۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
دلخوشی های روزانه امروز سه شنبه 20 مردادماه ۱۴۰۵
دلخوشی های روزانه امروز سه شنبه 20 مردادماه ۱۴۰۵
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 5px; justify-content: center; max-width: 100%;">
<div style="text-align: center; margin-bottom: 10px;">
  <div style="flex: 0 1 auto; min-width: 140px; text-align: center; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; border-radius: 3px;">
  <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; justify-content: center; gap: 5px;">
    <div style="background: black; color: white; padding: 3px 5px; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 3px;">حکمت 39-1</div>
 
    {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b65.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 130px; height: 30px;"></audio>}}
    <div style="display: inline-block;">
  </div>
      {| class="wikitable" style="display: inline-table; width: auto; margin: 0;"
  <div style="flex: 0 1 auto; min-width: 140px; text-align: center; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; border-radius: 3px;">
      ! style="background: black; color: white; text-align: center; padding: 3px 8px; font-size: 17px;" | حکمت 30-1
    <div style="background: black; color: white; padding: 3px 5px; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 3px;">حکمت 39-2</div>
      |-
    {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b66.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 130px; height: 30px;"></audio>}}
      | style="padding: 5px;" | {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b65.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 270px; height: 50px;"></audio>}}
  </div>
      |}
  <div style="flex: 0 1 auto; min-width: 140px; text-align: center; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; border-radius: 3px;">
    </div>
    <div style="background: black; color: white; padding: 3px 5px; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 3px;">حکمت 39-3</div>
 
    {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b67.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 130px; height: 30px;"></audio>}}
    <div style="display: inline-block;">
  </div>
      {| class="wikitable" style="display: inline-table; width: auto; margin: 0;"
  <div style="flex: 0 1 auto; min-width: 140px; text-align: center; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; border-radius: 3px;">
      ! style="background: black; color: white; text-align: center; padding: 3px 8px; font-size: 17px;" | حکمت 30-2
    <div style="background: black; color: white; padding: 3px 5px; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 3px;">حکمت 39-4</div>
      |-
    {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b68.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 130px; height: 30px;"></audio>}}
      | style="padding: 5px;" | {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b66.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 270px; height: 50px;"></audio>}}
  </div>
      |}
  <div style="flex: 0 1 auto; min-width: 140px; text-align: center; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; border-radius: 3px;">
    </div>
    <div style="background: black; color: white; padding: 3px 5px; font-size: 13px; font-weight: bold; margin-bottom: 3px;">حکمت 39-5</div>
 
    {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b69.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 130px; height: 30px;"></audio>}}
    <div style="display: inline-block;">
      {| class="wikitable" style="display: inline-table; width: auto; margin: 0;"
      ! style="background: black; color: white; text-align: center; padding: 3px 8px; font-size: 17px;" | حکمت 30-3
      |-
      | style="padding: 5px;" | {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b67.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 270px; height: 50px;"></audio>}}
      |}
    </div>
 
    <div style="display: inline-block;">
      {| class="wikitable" style="display: inline-table; width: auto; margin: 0;"
      ! style="background: black; color: white; text-align: center; padding: 3px 8px; font-size: 17px;" | حکمت 30-4
      |-
      | style="padding: 5px;" | {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b68.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 270px; height: 50px;"></audio>}}
      |}
    </div>
 
    <div style="display: inline-block;">
      {| class="wikitable" style="display: inline-table; width: auto; margin: 0;"
      ! style="background: black; color: white; text-align: center; padding: 3px 8px; font-size: 17px;" | حکمت 30-5
      |-
      | style="padding: 5px;" | {{#tag: html|<audio src="https://download.ghbook.ir/downloads/BookContent/15800/15637/b69.mp3" type="audio/mpeg" controls style="width: 270px; height: 50px;"></audio>}}
      |}
    </div>
 
   </div>
   </div>
</div>
</div>
<!-- متن اصلیات را اینجا بنویس -->
<!-- متن اصلیات را اینجا بنویس -->
== چکیده ==
== چکیده ==
حکمت ۳۰ نهج‌البلاغه با عبارت «الْحَذَرَ الْحَذَرَ، فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَتَرَ، حَتَّى كَأَنَّهُ قَدْ غَفَرَ»، هشداری عمیق دربارهٔ مغرور نشدن به پرده‌پوشی الهی است. این مقاله به تحلیل محتوایی، تفسیری و کاربردی این حکمت می‌پردازد و با ارجاع به شروح معتبر، روایات هم‌سو و اشعار مرتبط، ابعاد گوناگون آن را بررسی می‌کند.
حکمت ۳۰ نهج‌البلاغه با عبارت «الْحَذَرَ الْحَذَرَ، فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَتَرَ، حَتَّى كَأَنَّهُ قَدْ غَفَرَ»، هشداری عمیق دربارهٔ مغرور نشدن به پرده‌پوشی الهی است. این مقاله به تحلیل محتوایی، تفسیری و کاربردی این حکمت می‌پردازد و با ارجاع به شروح معتبر، روایات هم‌سو و اشعار مرتبط، ابعاد گوناگون آن را بررسی می‌کند.
خط ۷۰: خط ۹۴:
== اشعار مرتبط با مضمون حکمت ==
== اشعار مرتبط با مضمون حکمت ==


=== شعر از سعدی ===
*از مثنوی طاقدیس، ملا احمد نراقی (عارف و فقیه شیعه قرن ۱۳ قمری) *
سعدی شیرازی در گلستان به نکته‌ای بسیار نزدیک به این حکمت اشاره کرده است:
 
این فنا نبود مقام هرکسی *** مسند سلطان کجا و هر خسی
 
ذات وصف فعل خود دیدن عیان *** خویش را لیکن ندیدن در میان
 
دیدن اینها ولی بی خویشتن *** دیدن خود بی خود اندر انجمن
 
از خودی خود چنان گشتن رها *** که نه خود ماند دگر نی من نه ما
 
هرکه از خواب عدم بیدار شد *** هر که مست نیستی هشیار شد
 
از فروغش شد نمایان صد هزار *** نوعروسان شد پر از رنگ و نگار
 
---
 
*از حکیم نزاری قهستانی (شاعر شیعه قرن هفتم و هشتم)، ادب‌نامه، باب هشتم - در نکوهش غرور و عجب *
 
مکن تکیه بر دانش و عقل و رای *** به دعوی منه در هنر پیش پای
 
مشو غرّه گر خدمتی کردهای *** وگر در تنم جهان خوردهای
 
یقین دان که صد عیب بر یک هنر *** بچربد چو شه برگمارد نظر
 
به دانش مشو معجب ای نیکبخت *** که عجب از خردمند عیبی است سخت
 
چو دولت ندارد ز دانش فروغ *** بود راست اما نماید دروغ
 
چو اسباب دولت مهیا شود *** عجب نَبْوَد ار کبر پیدا شود
 
براندیش کاین دولت و عزّ و ناز *** کجا یافتی خویشتن بر مساز
 
چو نیکو شد احوالت از مال و جاه *** مَبَر ظن که آخر نگردد تباه
 
نماند همی گردش روزگار *** به نیک و بد و خیر و شر برقرار
 
---
 
*از سنایی غزنوی (شاعر شیعه‌مذهب قرن پنجم و ششم) *
 
بدین ده روزه دهقانی مشو غره که ناگاهان *** چو این پیمانه پر گردد نه ده مانده نه دهقان
 
---
 
*از عطار نیشابوری (عارف قرن ششم و هفتم) *
 
چند غرور ای دغل خاکدان *** چند منی ای دو سه من استخوان
 
پیشتر از ما دگران بوده‌اند *** کز طلب جاه نیاسوده‌اند
 
حاصل آن جاه ببین تا چه بود *** سود بد اما بزیان شد چه سود
 
گرت ملک جهان زیر نگین است *** به آخر جای تو زیر زمین است
 
نماند کس به دنیا جاودانی *** به گورستان نگر گر میندانی
 
تو غافل خفته وز هیچت خبر نه *** بخواهی مرد گر خواهی وگرنه
 
مشو غره که پی بر هیچ دارد *** بدین عمری که چندین پیچ دارد
 
---
 
*از حافظ شیرازی (قرن هشتم) *
 
زاهد غرور داشت سلامت نبرد راه *** رند از ره نیاز به دارالسلام رفت
 
حافظ افتادگی از دست مده زان که حسود *** عرض و مال و دل و دین در سر مغروری کرد
 
---
 
*از امیرخسرو دهلوی (شاعر پارسی‌گوی قرن هفتم و هشتم) *
 
غره مشو ز جاه مجازی به اعتبار *** کاین جاه را به نزد خدا اعتبار نیست
 
بدین قالب که بادش در کلاهست *** مشو غره که مشتی خاک را هست
 
---
 
*از ناصرخسرو قبادیانی (شاعر و فیلسوف اسماعیلی‌مذهب قرن پنجم) *
 
غره مشو به زور و توانایی *** کاخر ضعیفی است توانا را
 
---
 
*از جامی (شاعر و عارف قرن نهم) *
 
مشو غره حسن گفتار خویش *** نکو کن چو گفتار، کردار خویش
 
---
 
*از اوحدی مراغه‌ای (شاعر عارف‌مسلک قرن هفتم و هشتم) *
 
با تو گویا زبان هر ذره *** که: به دنیا چنین مشو غره
 
---
 
*تک‌بیتی از عماره مروزی (شاعر قرن سوم و چهارم) *
 
مار است این جهان و جهانجوی مارگیر *** وز مارگیر مار بر آرد شبی دمار
 
*شعر نو از سید حجت‌الله طباطبایی با عنوان «غرور» *
 
روزی که دستِ فرصت
 
به شانه ام زد
 
آرام گفت:
 
«بمان، وقت بسیار است...»
 
و من از کنارِ لحظه ها گذشتم.
 
غرور، پنجره ها را بست
 
و من خیال کردم
 
آسمان همیشه همانجا می ماند؛
 
اما صبح که برگشتم،
 
دیگر نوری پشتِ شیشه نبود.
 
غرورم آنقدر بزرگ شده بود
 
که حتی خانه را مرتب نمیکردم؛
 
فکر میکردم همه چیز
 
خودش سرِ جای خودش میرود.
 
ای کاش پایِ غرورم میشکست،
 
همان روزی که فرصت


'''نترسد کسی چون نیاید بلا'''
آرام از کنارم گذشت...


'''ولی دور از چشمست صاحب‌عطا'''
حالا من مانده ام


'''نگه کن که در حلم و مهلت چه سود'''
با یک مشت «ای کاش»


'''که گرگ از کمینگاه نخجیر دود'''
و آینهای که هر روز می گوید:


سعدی در این ابیات هشدار می‌دهد که ایمنی از بلا به دلیل نیامدن آن، دلیل بر عافیت نیست؛ همان‌گونه که گرگ در کمینگاه، شکار را نمی‌ترساند تا غافلگیرش کند. این دقیقاً همان مضمون استدراج و پرده‌پوشی الهی است که امام علی(ع) از آن برحذر داشته است.
کاش غرورت را کوچکتر می کردی،


=== شعر از مولوی ===
پیش از آنکه دنیا
مولوی نیز در مثنوی معنوی به این معنا اشاره کرده است:


'''با گنه‌کاران چو مهلت می‌دهد'''
فرصتهایت را کوچک کند.


'''آن نه از رحمت، بلی از قهر خود'''
**شعر سپید از مصطفی زاهدی **


'''می‌دهدشان مال و فرزندان و جاه'''
دنیا در برابر زیبایی تو


'''تا بگویند این خدا ما را که خواست'''
مات می‌شود و ترس برم می‌دارد


مولوی نیز بر این نکته تأکید دارد که مهلت‌دادن و نعمت‌دادن به گنه‌کاران، نشانه رحمت نیست، بلکه می‌تواند قهر الهی باشد که بنده را غافل‌تر می‌کند. این همان معنایی است که امام صادق(ع) در روایت پیشین فرمودند: افزایش نعمت در کنار گناه، استدراج است.
که نکند غرورم تاب نیاورد


=== شعر از خیام ===
و درون ویرانم برایت پدیدار شود،
خیام نیشابوری نیز با بیانی دیگر به این حقیقت اشاره کرده است:


'''ما را به گنه مگیر اگر مستی‌ای'''
شکنجه‌گر!


'''وز پرده دگر مکن رهایی‌ای'''
برای غرورم هم که شده


'''چون پرده ز کار ما برافتد یکبار'''
فاصله‌ات را با من رعایت کن!


'''از ماست که در میان خلق ننگی‌ای'''
**شعر کلاسیک از ابوالمعالی نصرالله منشی، کلیله و دمنه **


خیام به روشنی از ترس افتادن پرده از کارهای پنهانی سخن می‌گوید و هشدار می‌دهد که اگر پرده‌ها کنار رود، رسوایی‌ها آشکار می‌شود. این همان نکته‌ای است که امام علی(ع) در حکمت ۳۰ با عبارت «فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَتَرَ» به آن اشاره کرده است؛ یعنی خداوند پرده‌پوشی کرده و این نعمتی است که نباید آن را دست‌مایه غفلت کرد.
ز خاک آفریدت خداوند پاک *** پس ای بنده افتادگی کن چو خاک


== پژوهش‌های معاصر درباره حکمت ۳۰ ==
== پژوهش‌های معاصر درباره حکمت ۳۰ ==