مشخصات کتاب

سرشناسه : علی بن موسی (ع)، امام هشتم، ۱۵۳؟ - ۲۰۳ق.

عنوان قراردادی : الصحیفه الرضویه. فارسی - عربی

عنوان و نام پدیدآور : صحیفه رضویه : مجموعه ارزنده ای از نماز ها، دعاها وزیارت هایی که از حضرت امام رضا علیه السلام روایت شده ... / تالیف مرتضی مجتهدی سیستانی؛ ترجمه محمد ظریف.

مشخصات نشر : قم: الماس، ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۷۴۴ ص.

شابک : ۶۰۰۰۰ ریال : 978-964-7753-39-5

یادداشت : فارسی - عربی.

یادداشت : کتابنامه: ص. ۷۳۷ - ۷۴۴؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : علی بن موسی (ع)، امام هشتم، ۱۵۳؟ - ۲۰۳ق. -- کتاب های دعا، و غیره

موضوع : قرآن .برگزیده ها --ترجمه ها

موضوع : دعاها

موضوع : زیارتنامه ها

موضوع : نمازهای مستحب

شناسه افزوده : مجتهدی، سیدمرتضی، ۱۳۳۳ -، گردآورنده

شناسه افزوده : ظریف، محمد، ۱۳۳۵ -، مترجم

رده بندی کنگره : BP۲۶۷/۲/ع۸۵ص۳۰۴۱ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷۲

شماره کتابشناسی ملی : ۱۷۲۷۴۷۵

اشاره

صحیفه رضویه : مجموعه ارزنده ای از نماز ها، دعاها وزیارت هایی که از حضرت امام رضا علیه السلام روایت شده ...

تالیف مرتضی مجتهدی سیستانی؛ ترجمه محمد ظریف.

بسم الله الرحمن الرحیم

قسمتی از زیارت حضرت امیر المومنین صلوات الله علیه:

یَا أَنْوَارَ اللهِ فِی أَرْضِهِ الَّتِی لاَ تُطْفأ یَا عُیُونَ اللهِ فِی خَلْقِهِ أَنَا مُنْتَظِرٌ لأَمْرِکُمْ مُتَرَقِّبٌ لِدَوْلَتِکُمْ مَعَکُمْ لاَ مَعَ غَیْرِکُمْ إِلَیْکُمْ لاَ إِلی عَدُوِّکُمْ آمَنْتُ بِکُمْ وَبِمَا أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ وَأَبْرَأُ إِلی اللهِ مِنْ عَدُوِّکُمْ

ای نورهای جاویدان الهی ای دیدگان خداوند در میان آفریدگان من در انتظار امر شما و فرا رسیدن حکومت شما هستم من با شما هستم نه با غیر شما من به شما ایمان دارم و از دشمنانتان بیزارم⁽¹⁾

فهرست مطالب

هشت سوره از قرآن

سوره »یس« ... 25

سوره »الرّحمن« ... 32

سوره »إنسان« ... 35

سوره »قدر« ... 38

سوره »زُلزلت« ... 38

سوره »عادیات« ... 39

سوره »نصر« ... 40

سوره »کافرُون« ... 40

مقدّمه

سخنانی پیرامون حرم حضرت امام رضاعلیه السلام با پیگیری اعداد و ارقام ... 41

از »صفر« تا »یک دلی« ... 41

»دو زیارت« و »دو حرم«! ... 42

موالید »سه گانه« ... 43

»چهار گوشه ضریح« ... 44

»پنج گنجِ انسان« ... 45

برتر از »شش طاق پادشاهی« ... 46

»قبله هفتم« ... 47

»امام هشتم« ... 48

»نُه فلک« ... 49

»معصوم دهم« ... 49

»یازده اختر فروزان« ... 49

»امام دوازدهم« ... 49

»سیزده بار« هدایت و رحمت ... 50

»چهارده معصوم علیهم السلام« ... 50

الفبایی درباره حرم و آداب زیارت ... 51

چند نکته دیگر ... 56

گفتار حضرت امام رضاعلیه السلام درباره کارشکنی های دشمنان اهل بیت علیهم السلام ... 58

بمب گذاری در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام ... 59

آیا بمب گذار حرم را می شناسید؟! ... 61

راهنمایی حضرت امام رضاعلیه السلام درباره شناخت افراد ... 66

دوستان منافق ... 68

عظمت حرم حضرت امام رضاعلیه السلام در کلام آن بزرگوار ... 69

توسّل به اهل بیت علیهم السلام ... 71

فضیلت نماز در حرم ائمّه علیهم السلام ... 72

فضیلت زمین نجف، کربلا و طوس ... 72

دعا در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام ... 74

»هشت« روایت از معصومین علیهم السلام درباره ثواب زیارت امام هشتم علیه السلام ... 75

»هشت« روایت از امام هشتم علیه السلام درباره ثواب زیارت آن حضرت ... 79

چه کسانی زیارتشان پذیرفته می شود؟ ... 85

گوشه ای از اخلاق و رفتار حضرت امام رضاعلیه السلام ... 89

هدیه حضرت امام رضاعلیه السلام ... 90

درس حضرت امام رضاعلیه السلام به نیازمندان و هشدار آن حضرت به ثروتمندان ... 91

سلام و پیام حضرت امام رضاعلیه السلام به دوستان خویش ... 92

خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام ... 93

کودک باایمان در خدمت حضرت امام رضاعلیه السلام ... 94

درسی از این روایت ... 96

یک بحث مهمّ اخلاقی ... 97

مرگ شخصی بهتر است یا حیات همگانی؟! ... 98

اشعار دعبل در خدمت امام رضاعلیه السلام ... 100

گریستن حضرت امام رضاعلیه السلام برای امام زمان ارواحنا فداه ... 101

حضرت امام رضاعلیه السلام و گریه اهل آسمان و زمین برای امام زمان ارواحنا فداه ... 104

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام برای امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه ... 105

فرمان حضرت امام رضاعلیه السلام به دعا نمودن برای امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه ... 106

دو نقطه مشترک در امام رضاعلیه السلام و امام زمان ارواحنا فداه ... 110

1 - بحث، اقامه برهان و دلیل ... 110

1 - حضرت امام رضاعلیه السلام و اقامه برهان و دلیل ... 110

نمونه دیگری از بحث های حضرت امام رضاعلیه السلام با دانشمندان بزرگ آن زمان ... 116

2 - امام زمان ارواحنا فداه و اقامه برهان و دلیل ... 126

2 - رأفت و مهربانی ... 127

1 - رأفت و مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام ... 127

جنازه یک شیعه و حضرت امام رضاعلیه السلام ... 128

جوان گنهکار ولی از دوستان حضرت امام رضاعلیه السلام ... 129

2 - مهربانی و رأفت امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه ... 131

یک جریان بسیار مهمّ، یا مهربانی امام رضاعلیه السلام و امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه

به دو جوان مسیحی ... 132

بخش اوّل

هشت نمازِ زیارت

1 - نماز اوّل ... 141

2 - نماز دوّم ... 142

3 - نماز سوّم ... 142

4 - نماز چهارم ... 142

5 - نماز پنجم ... 143

6 - نماز زیارت به نیابت از عدّه ای از افراد ... 144

7 - نماز زیارت به نیابت از شخص خاصّ ... 145

8 - نماز زیارت در سفر نیابتی ... 145

بخش دوّم

هشت نمازِ حاجت

1 - نماز حاجت در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام ... 147

2 - نماز حاجت یا نماز رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم که از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است ... 148

3 - نماز حاجت، از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 149

4 - نماز دیگر برای حاجت از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 150

5 - نیز نماز دیگر برای حاجت از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 151

6 - نماز حاجت در روز جمعه از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 152

7 - نماز حاجت در روز جمعه به گونه دیگر ... 154

8 - نماز حاجت )مخصوص ازدواج( که از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است ... 155

بخش سوّم

هشت نماز از حضرت امام رضاعلیه السلام

1 - نماز حضرت امام رضا علیه السلام ... 157

2 - نماز حضرت امام رضاعلیه السلام به روایت دیگر ... 157

3 - نیز نماز حضرت امام رضاعلیه السلام به روایت دیگر ... 158

4 - نماز استخاره ... 159

5 - نماز استخاره به گونه دیگر ... 159

6 - نماز استسقاء یا طلب باران ... 160

7 - نماز هنگام سفر ... 161

8 - نماز جناب جعفر طیّار ... 162

ثواب نماز جناب جعفر طیّار در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام ... 164

بخش چهارم

هشت روایت از حضرت امام رضاعلیه السلام

درباره نماز در روزهای معیّن

1 - نماز شب و صبح و روز جمعه ... 167

2 - نافله های روز جمعه ... 167

3 - نماز نافله و فریضه ظهر جمعه ... 168

4 - نماز جمعه، عید فطر و قربان ... 168

5 - نماز شب نیمه شعبان ... 169

6 - نماز در روز ششم ماه مبارک رمضان ... 170

7 - نمازهای رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در ماه مبارک رمضان ... 170

8 - نماز و دعای روز اوّل محرمّ ... 172

علّت تشریع نمازهای واجب ... 175

علّت تشریع تعداد رکعت های نمازهای واجب ... 176

علّت تشریع تعداد تکبیر در اوّل نمازهای واجب ... 177

علّت تشریع حمد و سوره و تسبیحات اربعه در نمازهای واجب ... 178

علّت تشریع ذکر رکوع و سجود ... 178

علّت تشریع تعداد رکوع و سجود ... 178

علّت تشریع تعداد تکبیر در نماز میّت ... 179

علّت تشریع نمازهای واجب و نافله ... 180

بخش پنجم

هشت دعا در قنوت نمازها

1 - دعا در قنوت نمازها ... 181

2 - دعای دیگر در قنوت نمازها ... 182

3 - دعای قنوت حضرت امام رضاعلیه السلام در نماز جمعه ... 182

4 - دعای قنوت در نماز عید فطر و قربان ... 183

5 - استغفار در قنوت نماز وتر ... 184

6 - دعا در قنوت نماز وتر ... 185

7 - دعای قنوت حضرت امام رضا علیه السلام برای رفع گرفتاری و نجات از شرّ ستمگران ... 186

8 - دعای قنوت در نماز کسوف ... 188

بخش ششم

هشت دعا و ذکر از ادعیه و اذکار

بعد از نمازهای واجب

1 - دعای بعد از نماز صبح ... 189

2 - دعا بعد از هر نماز واجب برای درخواست روزی ... 191

3 - ذکر »یا رَحمن یا رَحیم« بعد از هر نماز ... 192

4 - ذکر بعد از نماز صبح ... 192

5 - ذکر دیگر بعد از نماز صبح ... 193

6 - ذکر بعد از نماز صبح و نماز مغرب ... 193

7 - ذکر بعد از نماز عصر ... 194

8 - ذکر دیگر بعد از نماز عصر ... 194

بخش هفتم

هشت دعا از ادعیه بعد از نمازهای مستحبّ

1 - دعا بعد از نماز جناب جعفر طیّار ... 195

2 - دعای فرَج، بعد از نماز حاجت ... 196

3 - دعای حضرت امام رضاعلیه السلام پس از هشت رکعت نماز شب ... 210

4 - دعا پس از نماز در مقام جبرئیل علیه السلام ... 211

5 - دعا پس از نماز زیارت به نیابت از دیگران ... 212

6 - دعا پس از نماز زیارت به نیابت از شخص خاصّ ... 212

7 - دعا پس از نماز زیارت در سفر نیابتی ... 213

8 - دعا پس از نماز زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام از راه دور در بیست و پنجم ذیقعده ... 214

بخش هشتم

هشت دعا در سجده

1 - دعای طلب خیر در سجده ... 215

2 - دعا در سجده پس از نماز ظهر ... 216

3 - ذکر سجده شکر ... 217

4 - ذکر دیگر سجده شکر ... 217

5 - دعای حضرت امام رضاعلیه السلام در سجده ... 218

6 - دعا در سجده نماز ... 219

7 - دعا در سجده سهو ... 220

8 - دعای سجده هنگام مشکلات ... 220

بخش نهم

هشت دعا از دعاهای هر روز

1 - دعای مهمّی برای اداء حقوق خداوند ... 221

2 - دعای ایّام غیبت که حضرت امام رضا علیه السلام به خواندن آن دستور داده اند ... 222

دعای ایّام غیبت، به روایتی دیگر ... 228

3 - دعا برای محشورشدن با حضرت امام رضاعلیه السلام ... 236

4 - دعای محشور شدن با اهل بیت علیهم السلام ... 236

5 - دعای توبه، هنگام شنیدن اذان صبح و مغرب ... 237

6 - دعای هر روز بعد از اقامه و قبل از نماز ... 237

7 - دعای ساعت هشتم هر روز ... 238

8 - دعای دیگر در ساعت هشتم هر روز ... 239

بخش دهم

هشت عمل عبادی در رابطه با ایّام هفته

1 - نماز هدیه به حضرت امام رضاعلیه السلام در روز یکشنبه ... 241

2 - زیارت حضرت امام رضا علیه السلام و ... در روز چهارشنبه ... 243

3 - زیارت دیگر حضرت امام رضا علیه السلام در روز چهارشنبه ... 244

4 - طلب حاجت در روز پنجشنبه ... 246

5 - دعا پس از غسل روز جمعه ... 246

6 - دعای حضرت امام رضاعلیه السلام در روز جمعه ... 247

7 - صد مرتبه صلوات در روز جمعه ... 248

8 - صلوات در عصر جمعه ... 249

جواز شعر خواندن در شب جمعه و ماه مبارک رمضان ... 249

بخش یازدهم

هشت ماه و اعمال عبادی آن ها

1 - ماه مبارک رمضان

حضرت امام رضاعلیه السلام و نقل خطبه رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم درباره ماه مبارک رمضان ... 251

فضیلت ماه مبارک رمضان در گفتار حضرت امام رضاعلیه السلام ... 254

دعای مهمّ در سحرهای ماه مبارک رمضان ... 255

نکته ای درباره جریان ولایتعهدی حضرت امام رضاعلیه السلام ... 259

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام هنگام ولایتعهدی ... 262

پانزدهم ماه مبارک رمضان ... 264

فضیلت شب های قدر ... 266

2 - ماه شوّال

اعمال روز عید فطر ... 267

رفتن حضرت امام رضاعلیه السلام برای خواندن نماز عید فطر ... 268

3 - ماه ذی القعده

ولادت حضرت امام رضاعلیه السلام ... 272

روز ششم و بیست و سوّم ذی القعده ... 274

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام در روز بیست و سوّم ذی القعده ... 275

فضیلت روز بیست و پنجم ذی القعده ... 275

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام در روز بیست و پنجم ذی القعده )دحو الأرض( ... 276

4 - ماه ذی الحجّه

دعای روز عرفه ... 278

نماز عید قربان ... 279

فضیلت روز عید غدیر ... 280

کلام حضرت امام رضاعلیه السلام درباره خطبه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در روز غدیر ... 282

5 - ماه محرّم الحرام

گفتار حضرت امام رضاعلیه السلام درباره ایّام عاشورا ... 296

روز عاشورا ... 298

لعن بر یزید و پیروان او لعنة اللَّه علیهم ... 298

دعای حضرت فاطمه علیها السلام در روز قیامت ... 299

6 - ماه صفر

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام در روز شهادت آن حضرت ... 301

کیفیّت شهادت و دفن حضرت امام رضاعلیه السلام ... 301

روایت دیگر درباره شهادت حضرت امام رضاعلیه السلام ... 307

7 - ماه رجب

ثواب روزه در ماه رجب ... 316

ثواب زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام در ماه رجب ... 318

زیارت رجبیّه ... 319

8 - ماه شعبان

ثواب روزه و استغفار در ماه شعبان ... 321

ثواب روزه و صدقه در ماه شعبان ... 322

دعا در هر روز ماه شعبان ... 322

نماز و... در شب نیمه شعبان ... 323

زیارت امام حسین علیه السلام در روز نیمه ماه رجب و نیمه ماه شعبان ... 323

دعا در روزهای آخر ماه شعبان ... 324

بخش دوازدهم

هشت دعا برای حفظشدن از گرفتاری ها

1 - دعای توجّه به خداوند در بازار برای حفظ نفْس ... 325

2 - دعا برای حفظ شدن از انواع بلا ... 326

3 - دعا برای حفظشدن از گرفتاری در سفر ... 326

4 - دعا برای حفظشدن در سفر در ساعت مخصوص به حضرت امام رضاعلیه السلام ... 327

5 - دعا برای حفظشدن از گرفتاری هنگام خروج از منزل ... 329

6 - دعای دیگر هنگام خارج شدن از منزل ... 329

7 - دعا برای حفظشدن در شب ... 330

8 - تسبیح حضرت زهراعلیها السلام و »آیة الکرسی« برای حفظشدن از گرفتاری ها ... 331

بخش سیزدهم

هشت دعا برای نجات از گرفتاری ها

1 - دعا برای برطرف شدن گرفتاری های مهمّ ... 333

2 - دعای دیگر هنگام گرفتاری های سخت ... 338

3 - دعا برای برطرف شدن هر درد و مرض ... 339

4 - دعای دیگر برای برطرف شدن هر درد و مرض ... 339

5 - دعا برای رهایی از چشم خوردگی ... 340

6 - دعا برای برطرف شدن سحر ... 340

7 - دعا برای برطرف شدن تب ... 341

8 - دعا برای پیدا شدن گمشده ... 342

بخش چهاردهم

هشت دعا برای نجات از شرّ ظالم

1 - نفرینِ دشمنان ... 343

2 - دعا برای غلبه بر دشمن و ناراحتی های دیگر ... 343

3 - دعای حجاب و حفظشدن از شرّ دشمنان ... 344

4 - دعا برای وارد شدن بر کسی که انسان از شرّ او می ترسد ... 345

5 - دعا برای برطرف شدن شرّ ظالم ... 346

6 - دعای دیگر برای نجات از شرّ ظالم ... 348

7 - دعا برای سرکوب شدن دشمن و برطرف شدن ناراحتی های دیگر ... 349

8 - دعا برای غلبه بر ظالم ... 350

بخش پانزدهم

هشت حرز از حضرت امام رضاعلیه السلام

1 - حرز حضرت امام رضاعلیه السلام یا رقعة الجیب ... 351

2 - حرز دیگری نیز به نام رقعة الجیب ... 354

3 - حِرز دیگری از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 356

4 - حرز دیگر از حضرت امام رضاعلیه السلام برای برطرف شدن بیماری ... 357

5 - حرز دیگری از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 358

6 - حرز حضرت امام رضاعلیه السلام و... ... 369

7 - حرز دیگر از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 371

8 - حرز برای حفظ از شرّ دشمنان اهل بیت علیهم السلام ... 374

بخش شانزدهم

هشت دستور برای برطرف شدن هشت بیماری

1 - دعا برای درد چشم ... 377

2 - دعا برای برطرف شدن صرع ... 377

3 - دعا برای برطرف شدن سردرد ... 378

4 - دعا برای برطرف شدن سلّ ... 378

5 - دستور برای فرزنددار شدن و برطرف شدن مریضی ... 379

6 - دعا برای رفع زگیل ... 379

7 - دستور برای بواسیر ... 380

8 - دعا برای رفع غدّه خنازیر ... 380

بخش هفدهم

هشت دستور برای وسعت رزق و رفع فقر

1 - دعا برای طلب رزق ... 381

2 - دعا هنگام رسیدن نعمت و کم شدن رزق و وارد شدن حزن و اندوه ... 382

3 - دعا برای طلب روزی ... 382

4 - گفتن اذان برای رفع فقر ... 383

5 - دستور برای برکت مال ... 383

6 - دعای دیگر در هر روز برای برطرف شدن فقر ... 384

7 - دعا برای حفظ چیزی که خریداری شده ... 385

8 - دعا برای حفظشدن مال از تلف شدن و... ... 385

بخش هیجدهم

هشت دعای مهمّ که حضرت امام رضاعلیه السلام خوانده اند

1 - دعای توحید ... 387

2 - دعای مهمّی در عظمت خداوند ... 389

3 - دعای مهمّ دیگری از حضرت امام رضاعلیه السلام ... 390

4 - دعای حمد و شکرگزاری ... 392

5 - دعای مهمّی برای عافیت و عاقبت بخیر شدن ... 393

6 - دعای تنزیه خداوند ... 394

7 - صلوات مهمّ حضرت امام رضا علیه السلام ... 394

8 - دعای مهمّ حضرت امام رضاعلیه السلام در لعن ... 395

بخش نوزدهم

هشت دعای بسیار مهمّ

که حضرت امام رضاعلیه السلام نقل کرده اند

1 - دعای مهمّی که حضرت امام رضاعلیه السلام و سایر اهل بیت علیهم السلام آن را می خواندند ... 399

2 - دعای مهمّی در ستایش خداوند ... 411

3 - دعای صباح ... 412

4 - دعای دیگر بعد از دعای صباح ... 418

5 - استغفار بسیار مهمّ ... 419

6 - نود و نُه اسم خداوند ... 427

7 - دعای مهمّ برای طلب خیر ... 429

8 - دعای مهمّ برای رفع ترس و غم ... ... 430

بخش بیستم

هشت دعای متفرّقه

1 - دعا هنگام رؤیت هلال ... 433

2 - دعا در روز دهم و یازدهم هر ماه ... 434

3 - دعای عافیت ... 435

4 - دعا هنگام خوردن غذا یا شیر ... 435

5 - دعا هنگام شادمانی ... 436

6 - دعا هنگام ناراحتی ... 436

7 - دعای حضرت امام رضاعلیه السلام پس از ولایتعهدی ... 437

8 - زیارت قبر مؤمن ... 437

بخش بیست و یکم

آثار و خواصّ هشت سوره از سوره های قرآن

1 - اثر سوره »حمد« برای رفع سردرد ... 439

تفسیر آیه شریفه »الحمد للَّه ربّ العالمین« ... 440

2 - فضیلت سوره »انعام« ... 444

3 - ثواب خواندن سوره »یس« ... 445

4 - ثواب خواندن سوره »زُمَر« ... 445

5 - ثواب سوره »قدر« ... 446

اثر سوره »قدر« برای رفع وحشت در روز قیامت ... 446

6 - ثواب خواندن سوره »اِذا زُلْزِلَت« ... 447

ثوابِ دیگر برای سوره »إذا زُلْزِلَت« ... 447

7 - ثواب خواندن سوره »نصر« ... 447

8 - فضیلت سوره »قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد« ... 448

ثواب خواندن سوره »توحید« در قبرستان ... 448

بخش بیست و دوّم

هشت دستور درباره بعضی از آیات و سوره ها

1 - ثواب »آیة الکرسی« ... 449

2 - خواندن آیه شریفه »إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ...« برای حفظ خانه از خرابی ... 450

3 - سه آیه برای پنهان شدن از چشم افراد بی ایمان ... 450

4 - ثواب خواندن پنجاه آیه بعد از نماز صبح ... 452

5 - خواندن صد آیه برای رفع ترس ... 453

6 - اثر سه سوره، هنگام پوشیدن لباس نو ... 453

7 - خواندن چهار سوره برای رفع چشم خوردگی ... 454

8 - پنج سوره برای رفع سردرد و دردهای دیگر ... 454

بخش بیست و سوّم

هشت ثواب برای بعضی از اذکار

1 - ثواب »صلوات« ... 455

2 - ثواب دیگر برای »صلوات« ... 456

3 - ثواب »لا إله إلاّ اللَّه« ... 456

4 - ثواب دیگر برای »لا إله إلاّ اللَّه« ... 458

5 - ثواب گفتن »تسبیحات اربعه« با تسبیح تربت امام حسین علیه السلام ... 458

6 - ثواب پنج ذکر و... ... 459

7 - اثر گفتن »یا عَلِیُّ یا عَظیمُ« ... 460

8 - اثر »یا مُمیت« برای نجات از نفس امّاره ... 460

بخش بیست و چهارم

هشت ذکر مهمّ دیگر از حضرت امام رضاعلیه السلام

1 - »یا حیُّ یا قیُّوم« ... 461

2 - »یا مَلِک« ... 462

3 - »یا حَفیظ« ... 462

4 - »یا باسط« ... 462

5 - »یا فَتّاح« ... 463

6 - »یا وَدُود« ... 463

7 - »یا قُدُّوس« ... 464

8 - »یا سَلام« ... 464

بخش بیست و پنجم

هشت روایت از حضرت امام رضاعلیه السلام

درباره نقش نگین انگشتر و دعای آن

1 - نقش نگین انگشتر پیامبران و ائمّه علیهم السلام ... 465

2 - نقش نگین انگشتر حضرت امام رضاعلیه السلام ... 468

3 - نقش نگین انگشتر حضرت امام رضاعلیه السلام به روایت دیگر ... 469

4 - نقش نگین انگشتر حضرت امام رضاعلیه السلام نیز به روایت دیگر ... 469

5 - همراه داشتن انگشتر عقیق زرد و فیروزه در راه زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام ... 470

6 - نقش نگین انگشتر فیروزه برای فرزنددار شدن ... 471

7 - انگشتر عقیق و دعا برای حفظشدن از شرّهای آسمانی و زمینی ... 471

8 - دعا هنگام دست نمودن انگشتر ... 472

بخش بیست و ششم

هشت زیارت از زیارت های حضرت امام رضاعلیه السلام

آداب زیارت ... 474

آغاز آداب زیارت ... 482

دعای اذن ورود به حرم مطهّر حضرت امام رضا علیه السلام ... 483

1 - زیارتِ اوّل حضرت امام رضا علیه السلام ... 485

2 - زیارت دوّم حضرت امام رضا علیه السلام ... 496

3 - زیارت سوّم حضرت امام رضا علیه السلام ... 499

4 - زیارت جوادیّه یا زیارت چهارم امام رضاعلیه السلام ... 501

5 - زیارت پنجم حضرت امام رضا علیه السلام ... 514

6 - زیارت ششم حضرت امام رضا علیه السلام ... 515

7 - زیارت هفتم حضرت امام رضاعلیه السلام )زیارت هفت حدیث( ... 523

8 - زیارت هشتم حضرت امام رضا علیه السلام ... 529

زیارت امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه در حرم شریف حضرت امام رضا علیه السلام ... 541

بخش بیست و هفتم

هشت دعا از دعاهای بعد از زیارت

1 - دعای اوّل )عالیة المضامین( ... 543

2 - دعای دوّم ... 551

3 - دعای سوّم ... 553

4 - دعای چهارم ... 554

5 - دعای پنجم ... 557

6 - دعای ششم ... 559

7 - دعای هفتم ... 560

8 - دعای هشتم، دعا بعد از زیارت به نیابت از دیگری ... 598

بخش بیست و هشتم

هشت زیارت از زیارت های جامعه

1 - زیارت »امین اللَّه« ... 603

2 - زیارت جامعه کبیره ... 607

3 - زیارت جامعه سوّم ... 620

4 - زیارت جامعه چهارم ... 645

5 - زیارت جامعه پنجم ... 665

6 - زیارت جامعه ششم ... 680

7 - زیارت جامعه هفتم ... 682

8 - زیارت جامعه هشتم ... 685

بخش بیست و نهم

هشت زیارت از زیارت های وداع

1 - زیارت وداع پس از زیارت »امین اللَّه« ... 690

2 - زیارت دوّم وداع ... 691

3 - زیارت سوّم وداع ... 693

4 - زیارت چهارم وداع ... 699

5 - زیارت پنجم وداع ... 705

6 - زیارت ششم وداع ... 706

7 - زیارت هفتم وداع ... 708

8 - زیارت هشتم وداع ... 709

بخش سی ام

هشت زیارت از زیارت های اهل بیت علیهم السلام

که از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است

1 - زیارت رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در حرم آن حضرت ... 711

2 - زیارتِ دیگر رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در حرم آن حضرت ... 713

3 - زیارت سوّم رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در حرم آن حضرت ... 714

4 - زیارت رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم پس از نماز واجب ... 715

5 - زیارت ائمّه علیهم السلام ... 716

6 - زیارت هنگام وداع با هر کدام از ائمّه علیهم السلام ... 722

7 - زیارت حضرت موسی بن جعفرعلیهما السلام و سایر ائمّه علیهم السلام ... 725

8 - زیارت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام ... 728

نگاهی کوتاه به عظمت مقام حضرت فاطمه معصومه علیها السلام ... 731

یک نکته مهمّ درباره شفاعت نمودن حضرت فاطمه معصومه علیها السلام ... 733

منابع و مصادر کتاب ... 737

هشت سوره از قرآن

اشاره

هشت سوره از قرآن ⁽¹⁾

1.سوره »یس«

«یس (1)»

«وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ (2)»

«إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ (3)»

«عَلَی صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ (4)»

«تَنْزِیلَ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ (5)»

«لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أُنْذِرَ آبَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ (6)»

«لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَی أَکْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ (7)»

«إِنَّا جَعَلْنَا فِی أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِیَ إِلَی الْأَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ (8)»

«وَجَعَلْنَا مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ

سَدًّا فَأَغْشَیْنَاهُمْ فَهُمْ لَا یُبْصِرُونَ (9)»

«وَسَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ (10)»

«إِنَّمَا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّکْرَ وَخَشِیَ الرَّحْمَنَ بِالْغَیْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ کَرِیمٍ (11)»

«إِنَّا نَحْنُ نُحْیِی الْمَوْتَی وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَکُلَّ شَیْءٍ أَحْصَیْنَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ (12)»

«وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ (13)»

«إِذْ أَرْسَلْنَا إِلَیْهِمُ اثْنَیْنِ فَکَذَّبُوهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوا إِنَّا إِلَیْکُمْ مُرْسَلُونَ (14)»

«قَالُوا مَا أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا وَمَا أَنْزَلَ الرَّحْمَنُ مِنْ شَیْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَکْذِبُونَ (15)»

«قَالُوا رَبُّنَا یَعْلَمُ إِنَّا إِلَیْکُمْ لَمُرْسَلُونَ (16)»

«وَمَا عَلَیْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِینُ (17)»

«قَالُوا إِنَّا تَطَیَّرْنَا بِکُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّکُمْ وَلَیَمَسَّنَّکُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِیمٌ (18)»

«قَالُوا طَائِرُکُمْ مَعَکُمْ أَئِنْ ذُکِّرْتُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ (19)»

«وَجَاءَ مِنْ أَقْصَی الْمَدِینَةِ رَجُلٌ یَسْعَی قَالَ یَا قَوْمِ

اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِینَ (20)»

«اتَّبِعُوا مَنْ لَا یَسْأَلُکُمْ أَجْرًا وَهُمْ مُهْتَدُونَ (21)»

«وَمَا لِیَ لَا أَعْبُدُ الَّذِی فَطَرَنِی وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ (22)»

«أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ یُرِدْنِ الرَّحْمَنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّی شَفَاعَتُهُمْ شَیْئًا وَلَا یُنْقِذُونِ (23)»

«إِنِّی إِذًا لَفِی ضَلَالٍ مُبِینٍ (24)»

«إِنِّی آمَنْتُ بِرَبِّکُمْ فَاسْمَعُونِ (25)»

«قِیلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قَالَ یَا لَیْتَ قَوْمِی یَعْلَمُونَ (26)»

«بِمَا غَفَرَ لِی رَبِّی وَجَعَلَنِی مِنَ الْمُکْرَمِینَ (27)»

«وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَی قَوْمِهِ مِنْ بَعْدِهِ مِنْ جُنْدٍ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا کُنَّا مُنْزِلِینَ (28)»

«إِنْ کَانَتْ إِلَّا صَیْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ خَامِدُونَ (29)»

«یَا حَسْرَةً عَلَی الْعِبَادِ مَا یَأْتِیهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا کَانُوا بِهِ یَسْتَهْزِئُونَ (30)»

«أَلَمْ یَرَوْا کَمْ أَهْلَکْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَیْهِمْ لَا یَرْجِعُونَ (31)»

«وَإِنْ کُلٌّ لَمَّا جَمِیعٌ لَدَیْنَا مُحْضَرُونَ (32)»

«وَآیَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَیْتَةُ أَحْیَیْنَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ یَأْکُلُونَ (33)»

«وَجَعَلْنَا فِیهَا جَنَّاتٍ مِنْ

نَخِیلٍ وَأَعْنَابٍ وَفَجَّرْنَا فِیهَا مِنَ الْعُیُونِ (34)»

«لِیَأْکُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَمَا عَمِلَتْهُ أَیْدِیهِمْ أَفَلَا یَشْکُرُونَ (35)»

«سُبْحَانَ الَّذِی خَلَقَ الْأَزْوَاجَ کُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنْفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا یَعْلَمُونَ (36)»

«وَآیَةٌ لَهُمُ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُمْ مُظْلِمُونَ (37)»

«وَالشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذَلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ (38)»

«وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّی عَادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدِیمِ (39)»

«لَا الشَّمْسُ یَنْبَغِی لَهَا أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّیْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَکُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ (40)»

«وَآیَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّیَّتَهُمْ فِی الْفُلْکِ الْمَشْحُونِ (41)»

«وَخَلَقْنَا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ مَا یَرْکَبُونَ (42)»

«وَإِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلَا صَرِیخَ لَهُمْ وَلَا هُمْ یُنْقَذُونَ (43)»

«إِلَّا رَحْمَةً مِنَّا وَمَتَاعًا إِلَی حِینٍ (44)»

«وَإِذَا قِیلَ لَهُمُ اتَّقُوا مَا بَیْنَ أَیْدِیکُمْ وَمَا خَلْفَکُمْ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ (45)»

«وَمَا تَأْتِیهِمْ مِنْ آیَةٍ مِنْ آیَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا کَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِینَ (46)»

«وَإِذَا قِیلَ

لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لِلَّذِینَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ یَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ مُبِینٍ (47)»

«وَیَقُولُونَ مَتَی هَذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ (48)»

«مَا یَنْظُرُونَ إِلَّا صَیْحَةً وَاحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَهُمْ یَخِصِّمُونَ (49)»

«فَلَا یَسْتَطِیعُونَ تَوْصِیَةً وَلَا إِلَی أَهْلِهِمْ یَرْجِعُونَ (50)»

«وَنُفِخَ فِی الصُّورِ فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَی رَبِّهِمْ یَنْسِلُونَ (51)»

«قَالُوا یَا وَیْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ (52)»

«إِنْ کَانَتْ إِلَّا صَیْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ جَمِیعٌ لَدَیْنَا مُحْضَرُونَ (53)»

«فَالْیَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (54)»

«إِنَّ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ الْیَوْمَ فِی شُغُلٍ فَاکِهُونَ (55)»

«هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِی ظِلَالٍ عَلَی الْأَرَائِکِ مُتَّکِئُونَ (56)»

«لَهُمْ فِیهَا فَاکِهَةٌ وَلَهُمْ مَا یَدَّعُونَ (57)»

«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ (58)»

«وَامْتَازُوا الْیَوْمَ أَیُّهَا الْمُجْرِمُونَ (59)»

«أَلَمْ

أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یَا بَنِی آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ (60)»

«وَأَنِ اعْبُدُونِی هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ (61)»

«وَلَقَدْ أَضَلَّ مِنْکُمْ جِبِلًّا کَثِیرًا أَفَلَمْ تَکُونُوا تَعْقِلُونَ (62)»

«هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی کُنْتُمْ تُوعَدُونَ (63)»

«اصْلَوْهَا الْیَوْمَ بِمَا کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ (64)»

«الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلَی أَفْوَاهِهِمْ وَتُکَلِّمُنَا أَیْدِیهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ (65)»

«وَلَوْ نَشَاءُ لَطَمَسْنَا عَلَی أَعْیُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّرَاطَ فَأَنَّی یُبْصِرُونَ (66)»

«وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَی مَکَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِیًّا وَلَا یَرْجِعُونَ (67)»

«وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ أَفَلَا یَعْقِلُونَ (68)»

«وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا یَنْبَغِی لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ وَقُرْآنٌ مُبِینٌ (69)»

«لِیُنْذِرَ مَنْ کَانَ حَیًّا وَیَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَی الْکَافِرِینَ (70)»

«أَوَلَمْ یَرَوْا أَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَیْدِینَا أَنْعَامًا فَهُمْ لَهَا مَالِکُونَ (71)»

«وَذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَکُوبُهُمْ وَمِنْهَا یَأْکُلُونَ (72)»

«وَلَهُمْ

فِیهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا یَشْکُرُونَ (73)»

«وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ یُنْصَرُونَ (74)»

«لَا یَسْتَطِیعُونَ نَصْرَهُمْ وَهُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ (75)»

«فَلَا یَحْزُنْکَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ مَا یُسِرُّونَ وَمَا یُعْلِنُونَ (76)»

«أَوَلَمْ یَرَ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِیمٌ مُبِینٌ (77)»

«وَضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَنَسِیَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ یُحْیِی الْعِظَامَ وَهِیَ رَمِیمٌ (78)»

«قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ (79)»

«الَّذِی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا فَإِذَا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ (80)»

«أَوَلَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَی أَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلَی وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِیمُ (81)»

«إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ (82)»

«فَسُبْحَانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْءٍ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ (83)»

ترجمه:⁽¹⁾

«و اموال یتیمان را (هنگامی که به حد رشد رسیدند) به آنها بدهید! و اموال بد (خود) را، با اموال خوب (آنها) عوض نکنید! و اموال آنان را همراه اموال خودتان (با مخلوط کردن یا تبدیل نمودن) نخورید، زیرا این گناه بزرگی است! (2)»

«و اگر می ترسید که (بهنگام ازدواج با دختران یتیم،) عدالت را رعایت نکنید، (از ازدواج با آنان، چشم پوشی کنید و) با زنان پاک (دیگر) ازدواج نمائید، دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید عدالت را (درباره همسران متعدد) رعایت نکنید، تنها یک همسر بگیرید، و یا از زنانی که مالک آنهائید استفاده کنید، این کار، از ظلم و ستم بهتر جلوگیری می کند. (3)»

«و مهر زنان را (بطور کامل) بعنوان یک بدهی (یا عطیه،) به آنان بپردازید! (ولی) اگر آنها چیزی از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید! (4)»

«اموال خود را، که خداوند وسیله قوام زندگی شما قرار داده، به دست سفیهان نسپارید و از آن، به آنها روزی دهید! و لباس بر آنان بپوشانید و با آنها سخن شایسته بگویید! (5)»

«و یتیمان را چون به حد بلوغ برسند، بیازمایید! اگر در آنها رشد (کافی) یافتید، اموالشان را به آنها بدهید! و پیش از آنکه بزرگ شوند، اموالشان را از روی اسراف نخورید! هر کس که بی نیاز است، (از برداشت حق الزحمه) خودداری کند؛ و آن کس که نیازمند است، به طور شایسته (و مطابق زحمتی که می کشد،) از آن بخورد. و هنگامی که اموالشان را به آنها بازمی گردانید، شاهد بگیرید! اگر چه خداوند برای محاسبه کافی است. (6)»

«برای مردان، از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان از خود بر جای می گذارند، سهمی است؛ و برای زنان نیز، از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان می گذارند، سهمی؛ خواه آن مال، کم باشد یا زیاد؛ این سهمی است تعیین شده و پرداختنی. (7)»

«و اگر بهنگام تقسیم (ارث)، خویشاوندان (و طبقه ای که ارث نمی برند) و یتیمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چیزی از آن اموال را به آنها بدهید! و با آنان به طور شایسته سخن بگویید! (8)»

«کسانی که اگر فرزندان ناتوانی از خود بیادگار بگذارند از آینده آنان می ترسند، باید (از ستم درباره یتیمان مردم) بترسند! از (مخالفت) خدا بپرهیزند، و سخنی استوار بگویند. (9)»

«کسانی که اموال یتیمان را به ظلم و ستم می خورند، (در حقیقت،) تنها آتش می خورند؛ و بزودی در شعله های آتش (دوزخ) می سوزند. (10)»

«خداوند در باره فرزندانتان به شما سفارش می کند که سهم (میراث) پسر، به اندازه سهم دو دختر باشد؛ و اگر فرزندان شما، (دو دختر و) بیش از دو دختر باشند، دو سوم میراث از آن آنهاست؛ و اگر یکی باشد، نیمی (از میراث،) از آن اوست. و برای هر یک از پدر و مادر او، یک ششم میراث است، اگر (میت) فرزندی داشته باشد؛ و اگر فرزندی نداشته باشد، و (تنها) پدر و مادر از او ارث برند، برای مادر او یک سوم است (و بقیه از آن پدر است)؛ و اگر او برادرانی داشته باشد، مادرش یک ششم می برد (و پنج ششم باقیمانده، برای پدر است). (همه اینها،) بعد از انجام وصیتی است که او کرده، و بعد از ادای دین است -شما نمی دانید پدران و مادران و فرزندانتان، کدامیک برای شما سودمندترند!- این فریضه الهی است؛ و خداوند، دانا و حکیم است. (11)»

«و برای شما، نصف میراث زنانتان است، اگر آنها فرزندی نداشته باشند؛ و اگر فرزندی داشته باشند، یک چهارم از آن شماست؛ پس از انجام وصیتی که کرده اند، و ادای دین (آنها). و برای زنان شما، یک چهارم میراث شماست، اگر فرزندی نداشته باشید؛ و اگر برای شما فرزندی باشد، یک هشتم از آن آنهاست؛ بعد از انجام وصیتی که کرده اید، و ادای دین. و اگر مردی بوده باشد که کلاله [= خواهر یا برادر] از او ارث می برد، یا زنی که برادر یا خواهری دارد، سهم هر کدام، یک ششم است (اگر برادران و خواهران مادری باشند)؛ و اگر بیش از یک نفر باشند، آنها در یک سوم شریکند؛ پس از انجام وصیتی که شده، و ادای دین؛ بشرط آنکه (از طریق وصیت و اقرار به دین،) به آنها ضرر نزند. این سفارش خداست؛ و خدا دانا و بردبار است. (12)»

«اینها مرزهای الهی است؛ و هر کس خدا و پیامبرش را اطاعت کند، (و قوانین او را محترم بشمرد،) خداوند وی را در باغهایی از بهشت وارد می کند که همواره، آب از زیر درختانش جاری است؛ جاودانه در آن می مانند؛ و این، پیروزی بزرگی است! (13)»

«و آن کس که نافرمانی خدا و پیامبرش را کند و از مرزهای او تجاوز نماید، او را در آتشی وارد می کند که جاودانه در آن خواهد ماند؛ و برای او مجازات خوارکننده ای است. (14)»

«و کسانی از زنان شما که مرتکب زنا شوند، چهار نفر از مسلمانان را بعنوان شاهد بر آنها بطلبید! اگر گواهی دادند، آنان [= زنان ] را در خانه ها (ی خود) نگاه دارید تا مرگشان فرارسد؛ یا اینکه خداوند، راهی برای آنها قرار دهد. (15)»

«و از میان شما، آن مردان و زنانی که (همسر ندارند، و) مرتکب آن کار (زشت) می شوند، آنها را آزار دهید (و حد بر آنان جاری نمایید)! و اگر توبه کنند، و (خود را) اصلاح نمایند، (و به جبران گذشته بپردازند،) از آنها درگذرید! زیرا خداوند، توبه پذیر و مهربان است. (16)»

«پذیرش توبه از سوی خدا، تنها برای کسانی است که کار بدی را از روی جهالت انجام می دهند، سپس زود توبه می کنند. خداوند، توبه چنین اشخاصی را می پذیرد؛ و خدا دانا و حکیم است. (17)»

«برای کسانی که کارهای بد را انجام می دهند، و هنگامی که مرگ یکی از آنها فرا می رسد می گوید: «الان توبه کردم!» توبه نیست؛ و نه برای کسانی که در حال کفر از دنیا می روند؛ اینها کسانی هستند که عذاب دردناکی برایشان فراهم کرده ایم. (18)»

«ای کسانی که ایمان آورده اید! برای شما حلال نیست که از زنان، از روی اکراه (و ایجاد ناراحتی برای آنها،) ارث ببرید! و آنان را تحت فشار قرار ندهید که قسمتی از آنچه را به آنها داده اید (از مهر)، تملک کنید! مگر اینکه آنها عمل زشت آشکاری انجام دهند. و با آنان، بطور شایسته رفتار کنید! و اگر از آنها، (بجهتی) کراهت داشتید، (فوراً تصمیم به جدایی نگیرید!) چه بسا چیزی خوشایند شما نباشد، و خداوند خیر فراوانی در آن قرار می دهد! (19)»

«و اگر تصمیم گرفتید که همسر دیگری به جای همسر خود انتخاب کنید، و مال فراوانی (بعنوان مهر) به او پرداخته اید، چیزی از آن را پس نگیرید! آیا برای بازپس گرفتن مهر آنان، به تهمت و گناه آشکار متوسل می شوید؟! (20)»

«و چگونه آن را باز پس می گیرید، در حالی که شما با یکدیگر تماس و آمیزش کامل داشته اید؟ و (از این گذشته،) آنها (هنگام ازدواج،) از شما پیمان محکمی گرفته اند! (21)»

«با زنانی که پدران شما با آنها ازدواج کرده اند، هرگز ازدواج نکنید! مگر آنچه درگذشته (پیش از نزول این حکم) انجام شده است؛ زیرا این کار، عملی زشت و تنفرآور و راه نادرستی است. (22)»

«حرام شده است بر شما، مادرانتان، و دختران، و خواهران، و عمه ها، و خاله ها، و دختران برادر، و دختران خواهر شما، و مادرانی که شما را شیر داده اند، و خواهران رضاعی شما، و مادران همسرانتان، و دختران همسرتان که در دامان شما پرورش یافته اند از همسرانی که با آنها آمیزش جنسی داشته اید -و چنانچه با آنها آمیزش جنسی نداشته اید، (دختران آنها) برای شما مانعی ندارد- و (همچنین) همسرهای پسرانتان که از نسل شما هستند (-نه پسرخوانده ها-) و (نیز حرام است بر شما) جمع میان دو خواهر کنید؛ مگر آنچه در گذشته واقع شده؛ چرا که خداوند، آمرزنده و مهربان است. (23)»

«و زنان شوهردار (بر شما حرام است؛) مگر آنها را که (از راه اسارت) مالک شده اید؛ (زیرا اسارت آنها در حکم طلاق است؛) اینها احکامی است که خداوند بر شما مقرّر داشته است. اما زنان دیگر غیر از اینها (که گفته شد)، برای شما حلال است که با اموال خود، آنان را اختیار کنید؛ در حالی که پاکدامن باشید و از زنا، خودداری نمایید. و زنانی را که متعه [= ازدواج موقت ] می کنید، واجب است مهر آنها را بپردازید. و گناهی بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کرده اید. (بعداً می توانید با توافق، آن را کم یا زیاد کنید.) خداوند، دانا و حکیم است. (24)»

«و آنها که توانایی ازدواج با زنان (آزاد) پاکدامن باایمان را ندارند، می توانند با زنان پاکدامن از بردگان باایمانی که در اختیار دارید ازدواج کنند -خدا به ایمان شما آگاه تر است؛ و همگی اعضای یک پیکرید- آنها را با اجازه صاحبان آنان تزویج نمایید، و مهرشان را به خودشان بدهید؛ به شرط آنکه پاکدامن باشند، نه بطور آشکار مرتکب زنا شوند، و نه دوست پنهانی بگیرند. و در صورتی که «محصنه» باشند و مرتکب عمل منافی عفت شوند، نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت. این (اجازه ازدواج با کنیزان) برای کسانی از شماست که بترسند (از نظر غریزه جنسی) به زحمت بیفتند؛ و (با این حال نیز) خودداری (از ازدواج با آنان) برای شما بهتر است. و خداوند، آمرزنده و مهربان است. (25)»

«خداوند می خواهد (با این دستورها، راه های خوشبختی و سعادت را) برای شما آشکار سازد، و به سنتهای (صحیح) پیشینیان رهبری کند. و خداوند دانا و حکیم است. (26)»

«خدا می خواهد شما را ببخشد (و از آلودگی پاک نماید)، امّا آنها که پیرو شهواتند، می خواهند شما بکلی منحرف شوید. (27)»

«خدا میخواهد (با احکام مربوط به ازدواج با کنیزان و مانند آن،) کار را بر شما سبک کند؛ و انسان، ضعیف آفریده شده؛ (و در برابر طوفان غرایز، مقاومت او کم است) (28)»

«ای کسانی که ایمان آورده اید! اموال یکدیگر را به باطل (و از طرق نامشروع) نخورید مگر اینکه تجارتی با رضایت شما انجام گیرد. و خودکشی نکنید! خداوند نسبت به شما مهربان است. (29)»

«و هر کس این عمل را از روی تجاوز و ستم انجام دهد، بزودی او را در آتشی وارد خواهیم ساخت؛ و این کار برای خدا آسان است. (30)»

«اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی می شوید پرهیز کنید، گناهان کوچک شما را می پوشانیم؛ و شما را در جایگاه خوبی وارد می سازیم. (31)»

«برتریهایی را که خداوند برای بعضی از شما بر بعضی دیگر قرار داده آرزو نکنید! (این تفاوتهای طبیعی و حقوقی، برای حفظ نظام زندگی شما، و بر طبق عدالت است. ولی با این حال،) مردان نصیبی از آنچه به دست می آورند دارند، و زنان نیز نصیبی؛ (و نباید حقوق هیچ یک پایمال گردد). و از فضل (و رحمت و برکت) خدا، برای رفع تنگناها طلب کنید! و خداوند به هر چیز داناست. (32)»

«برای هر کسی، وارثانی قرار دادیم، که از میراث پدر و مادر و نزدیکان ارث ببرند؛ و (نیز) کسانی که با آنها پیمان بسته اید، نصیبشان را بپردازید! خداوند بر هر چیز، شاهد و ناظر است. (33)»

«مردان، سرپرست و نگهبان زنانند، بخاطر برتریهایی که خداوند (از نظر نظام اجتماع) برای بعضی نسبت به بعضی دیگر قرار داده است، و بخاطر انفاقهایی که از اموالشان (در مورد زنان) می کنند. و زنان صالح، زنانی هستند که متواضعند، و در غیاب (همسر خود،) اسرار و حقوق او را، در مقابل حقوقی که خدا برای آنان قرار داده، حفظ می کنند. و (امّا) آن دسته از زنان را که از سرکشی و مخالفتشان بیم دارید، پند و اندرز دهید! (و اگر مؤثر واقع نشد،) در بستر از آنها دوری نمایید! و (اگر هیچ راهی جز شدت عمل، برای وادار کردن آنها به انجام وظایفشان نبود،) آنها را تنبیه کنید! و اگر از شما پیروی کردند، راهی برای تعدّی بر آنها نجویید! (بدانید) خداوند، بلندمرتبه و بزرگ است. (و قدرت او، بالاترین قدرتهاست.) (34)»

«و اگر از جدایی و شکاف میان آن دو (همسر) بیم داشته باشید، یک داور از خانواده شوهر، و یک داور از خانواده زن انتخاب کنید (تا به کار آنان رسیدگی کنند). اگر این دو داور، تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند به توافق آنها کمک می کند؛ زیرا خداوند، دانا و آگاه است (و از نیات همه، با خبر است). (35)»

«و خدا را بپرستید! و هیچ چیز را همتای او قرار ندهید! و به پدر و مادر، نیکی کنید؛ همچنین به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان، و همسایه نزدیک، و همسایه دور، و دوست و همنشین، و واماندگان در سفر، و بردگانی که مالک آنها هستید؛ زیرا خداوند، کسی را که متکبر و فخر فروش است، (و از ادای حقوق دیگران سرباز می زند،) دوست نمی دارد. (36)»

«آنها کسانی هستند که بخل می ورزند، و مردم را به بخل دعوت می کنند، و آنچه را که خداوند از فضل (و رحمت) خود به آنها داده، کتمان می نمایند. (این عمل، در حقیقت از کفرشان سرچشمه گرفته؛) و ما برای کافران، عذاب خوارکننده ای آماده کرده ایم. (37)»

«و آنها کسانی هستند که اموال خود را برای نشان دادن به مردم انفاق می کنند، و ایمان به خدا و روز بازپسین ندارند؛ (چرا که شیطان، رفیق و همنشین آنهاست؛) و کسی که شیطان قرین او باشد، بد همنشین و قرینی است. (38)»

2 سوره »الرّحمن«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«الرَّحْمَنُ (1)»

«عَلَّمَ الْقُرْآنَ (2)»

«خَلَقَ الْإِنْسَانَ (3)»

«عَلَّمَهُ الْبَیَانَ (4)»

«الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ (5)»

«وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ یَسْجُدَانِ (6)»

«وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِیزَانَ (7)»

«أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزَانِ (8)»

«وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ (9)»

«وَالْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ (10)»

«فِیهَا فَاکِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَکْمَامِ (11)»

«وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّیْحَانُ (12)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (13)»

«خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ کَالْفَخَّارِ (14)»

«وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ (15)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (16)»

«رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ (17)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (18)»

«مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ (19)»

«بَیْنَهُمَا

بَرْزَخٌ لَا یَبْغِیَانِ (20)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (21)»

«یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ (22)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (23)»

«وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ (24)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (25)»

«کُلُّ مَنْ عَلَیْهَا فَانٍ (26)»

«وَیَبْقَی وَجْهُ رَبِّکَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکْرَامِ (27)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (28)»

«یَسْأَلُهُ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ (29)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (30)»

«سَنَفْرُغُ لَکُمْ أَیُّهَ الثَّقَلَانِ (31)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (32)»

«یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ (33)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (34)»

«یُرْسَلُ عَلَیْکُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ (35)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (36)»

«فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَکَانَتْ وَرْدَةً کَالدِّهَانِ (37)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (38)»

«فَیَوْمَئِذٍ لَا یُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا

جَانٌّ (39)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (40)»

«یُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِیمَاهُمْ فَیُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِی وَالْأَقْدَامِ (41)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (42)»

«هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی یُکَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ (43)»

«یَطُوفُونَ بَیْنَهَا وَبَیْنَ حَمِیمٍ آنٍ (44)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (45)»

«وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ (46)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (47)»

«ذَوَاتَا أَفْنَانٍ (48)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (49)»

«فِیهِمَا عَیْنَانِ تَجْرِیَانِ (50)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (51)»

«فِیهِمَا مِنْ کُلِّ فَاکِهَةٍ زَوْجَانِ (52)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (53)»

«مُتَّکِئِینَ عَلَی فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَی الْجَنَّتَیْنِ دَانٍ (54)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (55)»

«فِیهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ یَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ (56)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (57)»

«کَأَنَّهُنَّ الْیَاقُوتُ وَالْمَرْجَانُ (58)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (59)»

«هَلْ جَزَاءُ الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ (60)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (61)»

«وَمِنْ

دُونِهِمَا جَنَّتَانِ (62)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (63)»

«مُدْهَامَّتَانِ (64)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (65)»

«فِیهِمَا عَیْنَانِ نَضَّاخَتَانِ (66)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (67)»

«فِیهِمَا فَاکِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ (68)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (69)»

«فِیهِنَّ خَیْرَاتٌ حِسَانٌ (70)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (71)»

«حُورٌ مَقْصُورَاتٌ فِی الْخِیَامِ (72)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (73)»

«لَمْ یَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ (74)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (75)»

«مُتَّکِئِینَ عَلَی رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِیٍّ حِسَانٍ (76)»

«فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ (77)»

«تَبَارَکَ اسْمُ رَبِّکَ ذِی الْجَلَالِ وَالْإِکْرَامِ (78)»

ترجمه:⁽¹⁾

«قرآن را تعلیم فرمود، (2)»

«انسان را آفرید، (3)»

«و به او «بیان» را آموخت. (4)»

«خورشید و ماه با حساب منظّمی می گردند، (5)»

«و گیاه و درخت برای او سجده می کنند! (6)»

«و آسمان را برافراشت، و میزان و قانون (در آن) گذاشت، (7)»

«تا در میزان طغیان نکنید (و از مسیر عدالت منحرف نشوید)، (8)»

«و وزن را بر اساس عدل برپا دارید و میزان را کم نگذارید! (9)»

«زمین را برای خلایق آفرید، (10)»

«که در آن میوه ها و نخلهای پرشکوفه است، (11)»

«و دانه هایی که همراه با ساقه و برگی است که بصورت کاه درمی آید، و گیاهان خوشبو! (12)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را تکذیب می کنید (شما ای گروه جنّ و انس)؟! (13)»

«انسان را از گِل خشکیده ای همچون سفال آفرید، (14)»

«و جنّ را از شعله های مختلط و متحرّک آتش خلق کرد! (15)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (16)»

«او پروردگار دو مشرق و پروردگار دو مغرب است! (17)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (18)»

«دو دریای مختلف (شور و شیرین، گرم و سرد) را در کنار هم قرار داد، در حالی که با هم تماس دارند؛ (19)»

«در میان آن دو برزخی است که یکی بر دیگری غلبه نمی کند (و به هم نمی آمیزند)! (20)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (21)»

«از آن دو، لؤلؤ و مرجان خارج می شود. (22)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (23)»

«و برای اوست کشتیهای ساخته شده که در دریا به حرکت درمی آیند و همچون کوهی هستند! (24)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (25)»

«همه کسانی که روی آن [= زمین ] هستند فانی می شوند، (26)»

«و تنها ذات ذوالجلال و گرامی پروردگارت باقی می ماند! (27)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (28)»

«تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند از او تقاضا می کنند، و او هر روز در شأن و کاری است! (29)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (30)»

«بزودی به حساب شما می پردازیم ای دو گروه انس و جنّ! (31)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (32)»

«ای گروه جنّ و انس! اگر می توانید از مرزهای آسمانها و زمین بگذرید، پس بگذرید، ولی هرگز نمی توانید، مگر با نیرویی (فوق العاده)! (33)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (34)»

«شعله هایی از آتش بی دود، و دودهایی متراکم بر شما فرستاده می شود؛ و نمی توانید از کسی یاری بطلبید! (35)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (36)»

«در آن هنگام که آسمان شکافته شود و همچون روغن مذاب گلگون گردد (حوادث هولناکی رخ می دهد که تاب تحمل آن را نخواهید داشت)! (37)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (38)»

«در آن روز هیچ کس از انس و جنّ از گناهش سؤال نمی شود (و همه چیز روشن است)! (39)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (40)»

«مجرمان از چهره هایشان شناخته می شوند؛ و آنگاه آنها را از موهای پیش سر، و پاهایشان می گیرند (و به دوزخ می افکنند)! (41)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (42)»

«این همان دوزخی است که مجرمان آن را انکار می کردند! (43)»

«امروز در میان آن و آب سوزان در رفت و آمدند! (44)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (45)»

«و برای کسی که از مقام پروردگارش بترسد، دو باغ بهشتی است! (46)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (47)»

«(آن دو باغ بهشتی) دارای انواع نعمتها و درختان پرطراوت است! (48)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (49)»

«در آنها دو چشمه همیشه جاری است! (50)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (51)»

«در آن دو، از هر میوه ای دو نوع وجود دارد (هر یک از دیگری بهتر)! (52)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (53)»

«این در حالی است که آنها بر فرشهایی تکیه کرده اند با آسترهائی از دیبا و ابریشم، و میوه های رسیده آن دو باغ بهشتی در دسترس است! (54)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (55)»

«در آن باغهای بهشتی زنانی هستند که جز به همسران خود عشق نمی ورزند؛ و هیچ انس و جنّ پیش از اینها با آنان تماس نگرفته است. (56)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (57)»

«آنها همچون یاقوت و مرجانند! (58)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (59)»

«آیا جزای نیکی جز نیکی است؟! (60)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (61)»

«و پایین تر از آنها، دو باغ بهشتی دیگر است. (62)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (63)»

«هر دو خرّم و سرسبزند! (64)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (65)»

«در آنها دو چشمه جوشنده است! (66)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (67)»

«در آنها میوه های فراوان و درخت خرما و انار است! (68)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (69)»

«و در آن باغهای بهشتی زنانی نیکو خلق و زیبایند! (70)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (71)»

«حوریانی که در خیمه های بهشتی مستورند! (72)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (73)»

«هیچ انس و جنّ پیش از ایشان با آنها تماس نگرفته (و دوشیزه اند)! (74)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (75)»

«این در حالی است که بهشتیان بر تختهایی تکیه زده اند که با بهترین و زیباترین پارچه های سبزرنگ پوشانده شده است. (76)»

«پس کدامین نعمتهای پروردگارتان را انکار می کنید؟! (77)»

«پربرکت و زوال ناپذیر است نام پروردگار صاحب جلال و بزرگوار تو! (78)»

3سوره »إنسان«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«هَلْ أَتَی عَلَی الْإِنْسَانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُنْ شَیْئًا مَذْکُورًا (1)»

«إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِیهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِیعًا بَصِیرًا (2)»

«إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَإِمَّا کَفُورًا (3)»

«إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ سَلَاسِلَ وَأَغْلَالًا وَسَعِیرًا (4)»

«إِنَّ الْأَبْرَارَ یَشْرَبُونَ مِنْ کَأْسٍ کَانَ مِزَاجُهَا کَافُورًا (5)»

«عَیْنًا یَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ یُفَجِّرُونَهَا تَفْجِیرًا (6)»

«یُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَیَخَافُونَ یَوْمًا کَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِیرًا (7)»

«وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَی حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا (8)»

«إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا (9)»

«إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا یَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِیرًا (10)»

«فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِکَ الْیَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا (11)»

«وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِیرًا (12)»

«مُتَّکِئِینَ فِیهَا عَلَی الْأَرَائِکِ لَا یَرَوْنَ فِیهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِیرًا (13)»

«وَدَانِیَةً عَلَیْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِیلًا (14)»

«وَیُطَافُ عَلَیْهِمْ بِآنِیَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَکْوَابٍ کَانَتْ

قَوَارِیرَا (15)»

«قَوَارِیرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِیرًا (16)»

«وَیُسْقَوْنَ فِیهَا کَأْسًا کَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِیلًا (17)»

«عَیْنًا فِیهَا تُسَمَّی سَلْسَبِیلًا (18)»

«وَیَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَیْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَنْثُورًا (19)»

«وَإِذَا رَأَیْتَ ثَمَّ رَأَیْتَ نَعِیمًا وَمُلْکًا کَبِیرًا (20)»

«عَالِیَهُمْ ثِیَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا (21)»

«إِنَّ هَذَا کَانَ لَکُمْ جَزَاءً وَکَانَ سَعْیُکُمْ مَشْکُورًا (22)»

«إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ تَنْزِیلًا (23)»

«فَاصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ کَفُورًا (24)»

«وَاذْکُرِ اسْمَ رَبِّکَ بُکْرَةً وَأَصِیلًا (25)»

«وَمِنَ اللَّیْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَیْلًا طَوِیلًا (26)»

«إِنَّ هَؤُلَاءِ یُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَیَذَرُونَ وَرَاءَهُمْ یَوْمًا ثَقِیلًا (27)»

«نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِیلًا (28)»

«إِنَّ هَذِهِ تَذْکِرَةٌ فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَی رَبِّهِ سَبِیلًا (29)»

«وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا

أَنْ یَشَاءَ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ کَانَ عَلِیمًا حَکِیمًا (30)»

«یُدْخِلُ مَنْ یَشَاءُ فِی رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِینَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِیمًا (31)»

ترجمه:⁽¹⁾

«معبودی جز خداوندِ یگانه زنده و پایدار و نگهدارنده، نیست. (2)»

«(همان کسی که) کتاب را بحق بر تو نازل کرد، که با نشانه های کتب پیشین، منطبق است؛ و «تورات» و «انجیل» را. (3)»

«پیش از آن، برای هدایت مردم فرستاد؛ و (نیز) کتابی که حق را از باطل مشخّص می سازد، نازل کرد؛ کسانی که به آیات خدا کافر شدند، کیفر شدیدی دارند؛ و خداوند (برای کیفرِ بدکاران و کافران لجوج،) توانا و صاحب انتقام است. (4)»

«هیچ چیز، در آسمان و زمین، بر خدا مخفی نمی ماند. (بنابر این، تدبیر آنها بر او مشکل نیست.) (5)»

«او کسی است که شما را در رحمِ (مادران)، آنچنان که می خواهد تصویر می کند. معبودی جز خداوندِ توانا و حکیم، نیست. (6)»

«او کسی است که این کتاب (آسمانی) را بر تو نازل کرد، که قسمتی از آن، آیات «محکم» [= صریح و روشن ] است؛ که اساس این کتاب می باشد؛ (و هر گونه پیچیدگی در آیات دیگر، با مراجعه به اینها، برطرف می گردد.) و قسمتی از آن، «متشابه» است [= آیاتی که به خاطر بالا بودن سطح مطلب و جهات دیگر، در نگاه اول، احتمالات مختلفی در آن می رود؛ ولی با توجه به آیات محکم، تفسیر آنها آشکار می گردد.] اما آنها که در قلوبشان انحراف است، به دنبال متشابهاتند، تا فتنه انگیزی کنند (و مردم را گمراه سازند)؛ و تفسیر (نادرستی) برای آن می طلبند؛ در حالی که تفسیر آنها را، جز خدا و راسخان در علم، نمی دانند. (آنها که به دنبال فهم و درکِ اسرارِ همه آیات قرآن در پرتو علم و دانش الهی) می گویند: «ما به همه آن ایمان آوردیم؛ همه از طرف پروردگارِ ماست.» و جز صاحبان عقل، متذکر نمی شوند (و این حقیقت را درک نمی کنند). (7)»

«(راسخانِ در علم، می گویند:) «پروردگارا! دلهایمان را، بعد از آنکه ما را هدایت کردی، (از راه حق) منحرف مگردان! و از سوی خود، رحمتی بر ما ببخش، زیرا تو بخشنده ای! (8)»

«پروردگارا! تو مردم را، برای روزی که تردیدی در آن نیست، جمع خواهی کرد؛ زیرا خداوند، از وعده خود، تخلّف نمی کند. (ما به تو و رحمت بی پایانت، و به وعده رستاخیز و قیامت ایمان داریم.)» (9)»

«ثروتها و فرزندانِ کسانی که کافر شدند، نمی تواند آنان را از (عذابِ) خداوند باز دارد؛ (و از کیفر، رهایی بخشد.) و آنان خود، آتشگیره دوزخند. (10)»

«(عادت آنان در انکار و تحریفِ حقایق،) همچون عادتِ آل فرعون و کسانی است که پیش از آنها بودند؛ آیات ما را تکذیب کردند، و خداوند آنها را به (کیفر) گناهانشان گرفت؛ و خداوند، شدید العقاب است. (11)»

«به آنها که کافر شدند بگو: «(از پیروزی موقت خود در جنگ اُحُد، شاد نباشید!) بزودی مغلوب خواهید شد؛ (و سپس در رستاخیز) به سوی جهنم، محشور خواهید شد. و چه بد جایگاهی است! (12)»

«در دو گروهی که (در میدان جنگ بدر،) با هم رو به رو شدند، نشانه (و درس عبرتی) برای شما بود: یک گروه، در راه خدا نبرد می کرد؛ و جمع دیگری که کافر بود، (در راه شیطان و بت،) در حالی که آنها (گروه مؤمنان) را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، می دیدند. (و این خود عاملی برای وحشت و شکست آنها شد.) و خداوند، هر کس را بخواهد (و شایسته بداند)، با یاری خود، تأیید می کند. در این، عبرتی است برای بینایان! (13)»

«محبّت امور مادی، از زنان و فرزندان و اموال هنگفت از طلا و نقره و اسبهای ممتاز و چهارپایان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ (تا در پرتو آن، آزمایش و تربیت شوند؛ ولی) اینها (در صورتی که هدف نهایی آدمی را تشکیل دهند،) سرمایه زندگی پست (مادی) است؛ و سرانجام نیک (و زندگیِ والا و جاویدان)، نزد خداست. (14)»

«بگو: «آیا شما را از چیزی آگاه کنم که از این (سرمایه های مادی)، بهتر است؟» برای کسانی که پرهیزگاری پیشه کرده اند، (و از این سرمایه ها، در راه مشروع و حق و عدالت، استفاده می کنند،) در نزد پروردگارشان (در جهان دیگر)، باغهایی است که نهرها از پایِ درختانش می گذرد؛ همیشه در آن خواهند بود؛ و همسرانی پاکیزه، و خشنودی خداوند (نصیب آنهاست). و خدا به (امورِ) بندگان، بیناست. (15)»

«همان کسانی که می گویند: «پروردگارا! ما ایمان آورده ایم؛ پس گناهان ما را بیامرز، و ما را از عذابِ آتش، نگاهدار!» (16)»

«آنها که (در برابر مشکلات، و در مسیر اطاعت و ترک گناه،) استقامت می ورزند، راستگو هستند، (در برابر خدا) خضوع، و (در راه او) انفاق می کنند، و در سحرگاهان، استغفار می نمایند. (17)»

«خداوند، (با ایجادِ نظامِ واحدِ جهانِ هستی،) گواهی می دهد که معبودی جز او نیست؛ و فرشتگان و صاحبان دانش، (هر کدام به گونه ای بر این مطلب،) گواهی می دهند؛ در حالی که (خداوند در تمام عالم) قیام به عدالت دارد؛ معبودی جز او نیست، که هم توانا و هم حکیم است. (18)»

«دین در نزد خدا، اسلام (و تسلیم بودن در برابر حق) است. و کسانی که کتاب آسمانی به آنان داده شد، اختلافی (در آن) ایجاد نکردند، مگر بعد از آگاهی و علم، آن هم به خاطر ظلم و ستم در میان خود؛ و هر کس به آیات خدا کفر ورزد، (خدا به حساب او می رسد؛ زیرا) خداوند، سریع الحساب است. (19)»

«اگر با تو، به گفتگو و ستیز برخیزند، (با آنها مجادله نکن! و) بگو: «من و پیروانم، در برابر خداوند (و فرمان او)، تسلیم شده ایم.» و به آنها که اهل کتاب هستند [= یهود و نصاری ] و بی سوادان [= مشرکان ] بگو: «آیا شما هم تسلیم شده اید؟» اگر (در برابر فرمان و منطق حق، تسلیم شوند، هدایت می یابند؛ و اگر سرپیچی کنند، (نگران مباش! زیرا) بر تو، تنها ابلاغ (رسالت) است؛ و خدا نسبت به (اعمال و عقاید) بندگان، بیناست. (20)»

«کسانی که نسبت به آیات خدا کفر می ورزند و پیامبران را بناحق می کشند، و (نیز) مردمی را که امر به عدالت می کنند به قتل می رسانند، و به کیفر دردناک (الهی) بشارت ده! (21)»

«آنها کسانی هستند که اعمال (نیکشان، به خاطر این گناهان بزرگ،) در دنیا و آخرت تباه شده، و یاور و مددکار (و شفاعت کننده ای) ندارند. (22)»

«آیا ندیدی کسانی را که بهره ای از کتاب (آسمانی) داشتند، به سوی کتاب الهی دعوت شدند تا در میان آنها داوری کند، سپس گروهی از آنان، (با علم و آگاهی،) روی می گردانند، در حالی که (از قبول حق) اعراض دارند؟ (23)»

«این عمل آنها، به خاطر آن است که می گفتند: «آتش (دوزخ)، جز چند روزی به ما نمی رسد. (و کیفر ما، به خاطر امتیازی که بر اقوام دیگر داریم، بسیار محدود است.)» این افترا (و دروغی که به خدا بسته بودند،) آنها را در دینشان مغرور ساخت (و گرفتار انواع گناهان شدند). (24)»

«پس چه گونه خواهند بود هنگامی که آنها را برای روزی که شکّی در آن نیست [= روز رستاخیز] جمع کنیم، و به هر کس، آنچه (از اعمال برای خود) فراهم کرده، بطور کامل داده شود؟ و به آنها ستم نخواهد شد (زیرا محصول اعمال خود را می چینند). (25)»

«بگو: «بارالها! مالک حکومتها تویی؛ به هر کس بخواهی، حکومت می بخشی؛ و از هر کس بخواهی، حکومت را می گیری؛ هر کس را بخواهی، عزت می دهی؛ و هر که را بخواهی خوار می کنی. تمام خوبیها به دست توست؛ تو بر هر چیزی قادری. (26)»

«شب را در روز داخل می کنی، و روز را در شب؛ و زنده را از مرده بیرون می آوری، و مرده را زنده؛ و به هر کس بخواهی، بدون حساب، روزی می بخشی.» (27)»

«افراد باایمان نباید به جای مؤمنان، کافران را دوست و سرپرست خود انتخاب کنند؛ و هر کس چنین کند، هیچ رابطه ای با خدا ندارد (و پیوند او بکلّی از خدا گسسته می شود)؛ مگر اینکه از آنها بپرهیزید (و به خاطر هدفهای مهمتری تقیّه کنید). خداوند شما را از (نافرمانی) خود، برحذر می دارد؛ و بازگشت (شما) به سوی خداست. (28)»

«بگو: «اگر آنچه را در سینه های شماست، پنهان دارید یا آشکار کنید، خداوند آن را می داند؛ و (نیز) از آنچه در آسمانها و زمین است، آگاه می باشد؛ و خداوند بر هر چیزی تواناست. (29)»

«روزی که هر کس، آنچه را از کار نیک انجام داده، حاضر می بیند؛ و آرزو می کند میان او، و آنچه از اعمال بد انجام داده، فاصله زمانیِ زیادی باشد. خداوند شما را از (نافرمانی) خودش، برحذر می دارد؛ و (در عین حال،) خدا نسبت به همه بندگان، مهربان است.» (30)»

«بگو: «اگر خدا را دوست می دارید، از من پیروی کنید! تا خدا (نیز) شما را دوست بدارد؛ و گناهانتان را ببخشد؛ و خدا آمرزنده مهربان است.» (31)»

4سوره »قدر«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ (1)»

«وَمَا أَدْرَاکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ (2)»

«لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (3)»

«تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ (4)»

«سَلَامٌ هِیَ حَتَّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ (5)»

ترجمه⁽²⁾

«و تو چه می دانی شب قدر چیست؟! (2)»

«شب قدر بهتر از هزار ماه است! (3)»

«فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می شوند. (4)»

«شبی است سرشار از سلامت (و برکت و رحمت) تا طلوع سپیده! (5)»

5َّ سوره »زُلزلت«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا (1)»

«وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا (2)»

«وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا (3)»

«یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا (4)»

«بِأَنَّ رَبَّکَ أَوْحَی لَهَا (5)»

«یَوْمَئِذٍ یَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِیُرَوْا أَعْمَالَهُمْ (6)»

«فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ (7)»

«وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ (8)»

ترجمه⁽¹⁾

«و زمین بارهای سنگینش را خارج سازد! (2)»

«و انسان می گوید: «زمین را چه می شود (که این گونه می لرزد)؟!» (3)»

«در آن روز زمین تمام خبرهایش را بازگو می کند؛ (4)»

«چرا که پروردگارت به او وحی کرده است! (5)»

«در آن روز مردم بصورت گروه های پراکنده (از قبرها) خارج می شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود! (6)»

«پس هر کس هموزن ذرّه ای کار خیر انجام دهد آن را می بیند! (7)»

«و هر کس هموزن ذرّه ای کار بد کرده آن را می بیند! (8)»

6سوره »عادیات«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«وَالْعَادِیَاتِ ضَبْحًا (1)»

«فَالْمُورِیَاتِ قَدْحًا (2)»

«فَالْمُغِیرَاتِ صُبْحًا (3)»

«فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا (4)»

«فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا (5)»

«إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَکَنُودٌ (6)»

«وَإِنَّهُ عَلَی ذَلِکَ لَشَهِیدٌ (7)»

«وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَیْرِ لَشَدِیدٌ (8)»

«أَفَلَا یَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِی الْقُبُورِ (9)»

«وَحُصِّلَ مَا فِی الصُّدُورِ (10)»

«إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ یَوْمَئِذٍ لَخَبِیرٌ (11)»

ترجمه:⁽²⁾

«و سوگند به افروزندگان جرقه آتش (در برخورد سمهایشان با سنگهای بیابان)، (2)»

«و سوگند به هجوم آوران سپیده دم (3)»

«که گرد و غبار به هر سو پراکندند، (4)»

«و (ناگهان) در میان دشمن ظاهر شدند، (5)»

«که انسان در برابر نعمتهای پروردگارش بسیار ناسپاس و بخیل است؛ (6)»

«و او خود (نیز) بر این معنی گواه است! (7)»

«و او علاقه شدید به مال دارد! (8)»

«آیا نمی داند در آن روز که تمام کسانی که در قبرها هستند برانگیخته می شوند، (9)»

«و آنچه در درون سینه هاست آشکار می گردد، (10)»

«در آن روز پروردگارشان از آنها کاملاً باخبر است! (11)»

7سوره »نصر«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ (1)»

«وَرَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا (2)»

«فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ کَانَ تَوَّابًا (3)»

ترجمه:⁽¹⁾

«و ببینی مردم گروه گروه وارد دین خدا می شوند، (2)»

«پروردگارت را تسبیح و حمد کن و از او آمرزش بخواه که او بسیار توبه پذیر است! (3)»

8سوره »کافرُون«

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ (1)»

«لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ (2)»

«وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ (3)»

«وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ (4)»

«وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ (5)»

«لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ (6)»

ترجمه:⁽²⁾

«آنچه را شما می پرستید من نمی پرستم! (2)»

«و نه شما آنچه را من می پرستم می پرستید، (3)»

«و نه من هرگز آنچه را شما پرستش کرده اید می پرستم، (4)»

«و نه شما آنچه را که من می پرستم پرستش می کنید؛ (5)»

«(حال که چنین است) آیین شما برای خودتان، و آیین من برای خودم! (6)»

مقدّمه

سخنانی پیرامون حرم حضرت امام رضاعلیه السلام پیگیری اعداد و ارقام

اشاره

سخنانی پیرامون حرم حضرت امام رضاعلیه السلام پیگیری اعداد و ارقام ⁽¹⁾

از «صفر» تا «یک دلی»

هر روز مردم، گروه گروه به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب می شوند واز درگاه باعظمت آن بزرگوار، بهره های فراوان می گیرند.

برخی از آنان خود را از قبل آماده زیارت نموده و با قلبی آماده قدم به بارگاه نورانی آن حضرت می گذارند و برخی دیگر که به این مرحله نرسیده اند، تحت تأثیرعظمت و جاذبه آن مکان مقدّس قرار گرفته و با عنایت و توجّه حضرت امام رضاعلیه السلام از همانجا راه را آغاز کرده و از «صفر» شروع کرده و راه را ادامه می دهند تا به «یک دلی»برسند.

انسان می تواند با «یک دله» کردن دل، به مراحل بزرگ معنوی برسد و با خارج نمودن اغیار از حریم دل، دل را حرم خداوند قرار داده و محبّت غیر او را در آن ریشه کن سازد؛ تا به مقام «رضا» که بهترین مقام اهل دل است راه یابد.

در این صورت، از درد و درمان و وصل و هجران، آنچه را که خدا به آن راضی است می پسندد، نه این که فقط تسلیم باشد؛ بلکه علاوه بر مقام تسلیم در برابرخواسته خداوند، آنچه را که او بخواهد به آن راضی است.

«یکی» درد و «یکی» درمان پسندد

«یکی» وصل و «یکی» هجران پسندد

من از درمان و درد و وصل و هجران

پسندم آنچه را جانان پسندد

«دو زیارت» و «دو حرم»!

کسانی که به این مقام رسیده اند تولّدی «دوباره» یافته اند؛ زیرا «دو دیده» قلب و«دو گوش» باطنی خود را گشوده اند و از حیاتی تازه برخوردارند و به این گونه،سعادت خود را در «دو جهان» تأمین نموده اند.

هاله آنان شفّاف و نورانی و سراسر وجودشان را نور فرا می گیرد. اینان نور وروشنایی خود را از این خاندان کسب کرده اند، نه تنها اینان بلکه هر چه نورافشانی می کند، فروغی از پرتو انوار درخشان آل اللَّه گرفته است، حتّی نورافشانی «دوچشمه»⁽¹⁾از نور وجود ایشان سرچشمه می گیرد و «دو برادران»⁽²⁾که بر فراز آسمان می درخشند، درخشندگی خود را از نور این دودمان گرفته اند.

این خاندان، اصل نور و روشنایی می باشند، و آن گاه که دوران حکومت اهل بیت علیهم السلام فرا رسد، ظلمت و تاریکی از جهان رخت بسته و شب و روز با انواردرخشان حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه روشن می شود.

این خاندان، نه تنها اصل نور و روشنایی می باشند؛ بلکه اصل هر خیر و خوبی هستند و همگان هر چه در باب فضایل و معارف این خاندان بگویند یا بنویسند،«دوبیتی»⁽³⁾از بحر معارف این بزرگواران را نسروده اند.

از بیان اصل نور و روشنایی «دو دنیا» و از بحر معارف این خاندان بگذریم و به شرح «دو زیارت» و «دو حرم» بپردازیم:

انسان ممکن است بر اثر پاکدلی، وجود عرشی حضرت امام رضاعلیه السلام را درحرم مطهّر آن بزرگوار زیارت نموده و ببیند. و نیز ممکن است بر اثر پاکسازی قلب از آلودگی و خارج نمودن اغیار از حریم قلب که حرم خداوند است، به خاطر تجلّی حضرت امام رضاعلیه السلام بر قلب انسان، حتّی در غیر حرم آن حضرت را زیارت نماید.این گونه حالات، معمولاً مکاشفه⁽¹⁾است و گاهی ممکن است مشاهده باشد.

باید توجّه داشته باشیم که گفتگوی این مطالب آسان است ولی آنان که دارای این گونه حالات هستند وجودشان همچون کبریت احمر و اکسیر اعظم است.

البتّه همان گونه که گفتیم همه کسانی که به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب می شوند، هر کدام از لطف و عنایت آن حضرت توشه می گیرند.

موالید «سه گانه»

موالید «سه گانه» ⁽²⁾

نه تنها انسان و دیگر موجودات هوشمندِ جهان آفرینش - که بر فراز آسمان هایا در اعماق زمین جای دارند - با ولایت و سرپرستی خاندان وحی علیهم السلام آشنایند؛ بلکه جمادات و «موالید سه گانه» بر این حقیقت اعتراف دارند.

خاندان وحی علیهم السلام با بیان این نکته که ولایت آنان بر همه مخلوقاتِ جهان آفرینش عرضه شده، شعور جمادی، گیاهی و حیوانیِ جمادات، گیاهان و حیوانات را نیز بیان نموده اند؛ هرچند دانشمندان دوران غیبت، تازه به شعورِ آب و سایر اشیاء پی برده و درتلاش و جستجو برای تکمیل آن هستند.

اکنون مردم از زیارت برخی از «موالید سه گانه» در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام خبر دارند، هر چند ممکن است به آن توجّه نداشته باشند - و ما به خاطر این که تذکّرآن ها سبب طولانی شدن مطلب می شود از بیان آن خودداری می کنیم - امّا برای این که هنگام زیارت از توجّه بیشتری برخوردار باشیم این نکته را بیان می کنیم:

چه بسا انسان با لباسی که از حلال تهیّه شده به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام

شرفیاب می شود، و توجّه لباس او به حضرت امام رضاعلیه السلام - به وسیله شعور جمادی که از آن برخوردار است - بیشتر از خود انسان که فکرش پراکنده است، می باشد.

آیا پسندیده است که توجّه لباس ما با شعور جمادی خود بیشتر از توجّه ما باروح و شعور انسانیِ ما باشد؟!

درست است که حالت کامل حضور، کار مردان خدا و اولیاء الهی است و ازکسانی برمی آید که دنیا را «سه طلاقه» کرده اند؛ امّا ما نیز اگر قبل از شرفیابی به حرم حضرت امام رضاعلیه السلام مقداری درباره عظمت و بزرگواری آن حضرت بیندیشیم و توجّه کنیم که می خواهیم به چه بارگاهی قدم بگذاریم، بی شک در چگونگی زیارت ما اثرمی گذارد.

«چهار گوشه ضریح»

در نظر گرفتن عظمت و بزرگواری حضرت امام رضاعلیه السلام و توجّه به مقام ولایت و معرفت آن بزرگوار به نورانیّت، در کیفیّت و چگونگی زیارت زائر، اثربسزایی دارد و در نتیجه لطف و عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام به چنین زائری بی حساب خواهد بود. در این گونه مواقع، «چهار عمل اصلی⁽¹⁾« به کار نمی آید و لطف و کرم آن بزرگوار بی حدّ و بی حساب است.

در این موارد سوز و توجّهِ زائر، زمینه ساز عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام می شود و علم و آگاهی از «نِسبِ اربعه⁽²⁾« در آن تأثیری ندارد؛ همان گونه که شناخت«علل چهارگانه⁽³⁾« و سایر گفته های ارسطو و دیگران در آن نقشی ندارد و زر و زیورخسروپرویز، و زور و بازوی رستمِ زال نیز، زاد و توشه این راه نبوده و زمینه سازعنایت بی زوال حضرت امام رضاعلیه السلام به زائران نمی باشد.

در برخی از موارد، پناهندگان به امام رضاعلیه السلام نه قلب نورانی دارند نه علم وآگاهی،

نه دارای زر و زیورند و نه ....؛ ولی امام رئوف حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام بر اساس ولایت مطلقه خود که مقیّد به قیدی نیست، به خاطر حکمتی که خود می دانند، از آنان دستگیری می نمایند و آنچنان زائران خود را تحت تأثیر قرارمی دهند که گویی «چهار گوشه ضریح» را همچون «چهار گوشه بیت المعمور» در عرش می بینند و آنچنان با حضرت امام رضاعلیه السلام به گفتگو می نشینند که گویی کاملاً آن حضرت را می بینند.

همه زائران باید کاری کنند که این گونه مورد توجّه و عنایت کامل حضرت امام رضاعلیه السلام قرار گیرند.

«پنج گنجِ انسان»

وجود انسان، سرشار از گنج های گران بها است. رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرموده اند:

الناس معادن، کمعادن الذهب والفضّة.⁽¹⁾

مردم، معدن هایی هستند همچون معدن های طلا و نقره.

ما باید وقت و فرصت را تلف نکنیم و با استمداد از خداوند و توسّل به «پنج تن» وسایر معصومین علیهم السلام از نعمت های بزرگی که خداوند در وجود ما نهفته آگاه شویم.

ما باید «پنج روزه دنیا» را غنیمت شمرده و مواظب «حواسّ پنجگانه ظاهری» خود -که آن را «پنج گنج» نامیده اند - باشیم و آن ها را در راه رضایت خداوند به کار ببریم تا ازوجود گنج هایی که در باطن ما هست، آگاه شده و بتوانیم آن ها را استخراج کنیم.

درست است که باطن همه انسان ها همانند هم نیست و همان گونه که در ظاهر باهم تفاوت دارند از نظر حواسّ باطنی نیز باهم فرق می کنند و بنا بر مثَل، «پنج انگشت»برادر هستند امّا برابر نیستند؛ ولی به هر حال هر انسانی از گنج های نهانی، حواسّ باطنی و نیروهای نهفته برخوردار است که باید آن ها را شناسایی کرده و بکار گیرد.

انسان باید با استخراج این گنج ها و بیدار ساختن این نیروها از دکّان داری سخت پرهیز نموده و هدف خود را از به دست آوردن آن ها، کمک به دین خدا و

خدمت به حضرت بقیّة اللَّه الأعظم عجّل اللَّه تعالی فرجه قرار دهد.

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام بهترین فرصت و موقعیّت برای زائرین محترم است که از آن حضرت بخواهند قدرت های باطنی آنان را بیدار نموده و آن ها را با تمام وجود و باهمه توانایی های ظاهری و باطنی در راه انتظار و خدمت به امام عصر ارواحنا فداه موفّق نمایند.

برتر از «شش طاق پادشاهی»

برتر از «شش طاق پادشاهی»⁽¹⁾

زائرینی که فوج فوج به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب می شوند تنهاکسانی که بر عالم خاک راه می روند نیستند، بلکه آفریده های گوناگون خداوند از«شش جهت» با آداب گوناگون راهی بارگاه حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام می شوند. خوشا به حال آن افرادی که با ایمان کامل و کنترل فکر، «شش دانگ» حواسّ خود را جمع کرده و به زیارت می پردازند.

گروهی از زائرین از نزدیک شدن به ضریح مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام شرم دارندو خود را لایق آن مکان باعظمت نمی دانند، به کنجی نشسته و به زیارت و نماز و رازو نیاز می پردازند، آنان هر نقطه و هر گوشه حرم را بسی برتر از «شش طاق پادشاهی»می دانند.

و گروهی دیگر از زائران، اگر دستشان به ضریح نورانی آن حضرت نرسد، خودرا شرمنده و شرمسار دانسته گویی که زیارت شان پذیرفته و قبول نشده است.

چه بسیارند زائرینی که با شفا گرفتن مریضان خود و یا روا شدن حاجات خویش،شاهد مهربانی و رأفت حضرت امام رضاعلیه السلام می شوند و به شکرانه آن به صلوات ودرود می پردازند و به این وسیله، چهره های گرفته و دل های شکسته خود را شکفته وشاد می نمایند و به هر شهر و دیاری که می روند با بیان معجزه امام غریب علیه السلام شمیم خوشِ شفایابی را پخش می کنند و به این شیوه همه را شیفته و شیدای زیارتِ آن حضرت می نمایند.

پرتو نگاه مهرآمیز حضرت امام رضاعلیه السلام شامل هر دو گروه می شود و قلب آنانی راکه با صفا و اخلاص به زیارت آمده اند فروغ و روشنایی می بخشد.

«قبله هفتم»

آری؛ از آنجا که همه روزه هزاران نفر از «هفت اقلیم» جهان به زیارت «قبله هفتم»شرفیاب می شوند، از آداب و رسوم و فرهنگ های گوناگونی برخوردارند، وحضرت امام رضاعلیه السلام به همه کسانی که به زیارت حضرتش شرفیاب می شوند به دیده رأفت، مهربانی و بزرگواری می نگرند؛ چه آنان که همسایه و در جوار آن بزرگوارهستند و چه آنان که از سرزمین های دور با مشکلات فراوان راه را طی نموده و از«هفت خوان» رستم گذر نموده و به زیارت آن بزرگوار می شتابند.

بدیهی است همه کسان، یکسان نیستند و آنان که برای شرفیاب شدن به حرم حضرت امام رضاعلیه السلام، رنج ها و زحمت های فراوان را تحمّل نموده اند با کسانی که به راحتی به بارگاه حضرت امام رضاعلیه السلام رسیده اند تفاوت دارند. هرچند همه کسانی که آن حضرت زیارت شان را بپذیرند، «هفت درب جهنّم» به رویشان بسته شده و إن شاءاللَّه از «هفت چشمه بهشت⁽¹⁾« سیراب می شوند.

ولی با اینهمه، همه همانند هم نیستند و آنان که از همگان دل بریده و همچون«هفت تنان»⁽²⁾از ناپاکان برائت جسته و از دشمنان دوری گزیده اند و تنها به سوی خدا واهل بیت علیهم السلام روی آورده و واله او گشته اند، به مراتب برتر از دیگرانند و کسی همتا وهمانند آنان نیست.

در نزد این گونه کسان - که دلی خالی از اغیار دارند - «عجایب هفتگانه جهان»⁽³⁾بسی کوچکتر از آنست که آنان را به شگفت آورده و به سوی خود جذب نمایند.

این گونه کسان، مجذوب رایحه های عطرآگین معنویِ بارگاه حضرت امام رضاعلیه السلام می شوند و تلألؤ انوار پرفروغ، تابناک و شادی بخشی که در فضای حرم می درخشد،آن ها را به خود جذب می کند.

اینان نه به «عجایب هفتگانه جهان» در زمین، بلکه به «خاتون هفت قلعه»⁽¹⁾آسمان نیزنمی نگرند.

اینان گنج های طالقان و دیگر یاوران امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه می باشند که باقلب های محکم و استوار و آهنین خود، دمار از دشمنان نگون بخت امام عصر ارواحنافداه درمی آورند.

اینان بزرگترین قدرت های جهان را بازیچه ای بیش نمی دانند.

یاد قلب های آهنین و استوار گنج های طالقان و دیگر یاوران امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه، یاد محکم بودن طالیقون یا «هفت جوش»⁽²⁾را از خاطر ما می زداید.

«امام هشتم»

فکرِ سالم، قوی و متمرکز در چگونگی زیارت، اثر فراوانی دارد؛ همان گونه که جمع نبودن حواسّ و تشتّت فکری مانع توجّه کامل می شود.

نه تنها گناه بلکه بعضی از کسالت های جسمی - مانند کم کاری کلیه و... - و نیز غلبه یکی از «هشت طبع»⁽³⁾اثر زیادی در تشتّت فکر دارد.

در صورتی که انسان بتواند به زیارت کامل بپردازد و زائر واقعی «امام هشتم»علیه السلام باشد، «هشت باب بهشت» به روی او گشوده خواهد شد و می تواند در «هشت بستانِ بهشت»⁽⁴⁾بیارامد.

برای این گونه افراد حتّی «هشت گنج»⁽¹⁾، کوچکترین اهمیّت و ارزشی ندارد.

«نُه فلک»

همان گونه که گفتیم افلاکیان نیز از ماورای «نُه فلک» پر می گشایند و «نُه سپهر نیلی»و «نُه طارم کبود»⁽²⁾را پشت سر می گذارند و به سوی سرزمین طوس روی می آورند.

«معصوم دهم»

آنان «معصوم دهم» حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیهما السلام را زیارت نموده و همچون خلایقِ دیگر بوسه بر خاک عنبرین بارگاه «دهمین مقام عصمت» می زنند.

«یازده اختر فروزان»

کسی که با اعتقاد به مقام امامت حضرت امام رضاعلیه السلام، آن بزرگوار را زیارت نماید،به یازده اخترِ دیگر امامت نیز اعتقاد دارد؛ زیرا برخی از فرقه هایی که در روزگاران قدیم در شیعه پیدا شده و امامان بعد از حضرت امام رضاعلیه السلام را قبول نداشتند همه نابود شده و از میان رفته اند.

«امام دوازدهم»

الآن همه کسانی که حضرت امام رضاعلیه السلام را به عنوان امام زیارت می کنند، شیعیان«دوازده امامی» هستند و حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و امامان دیگر تا حضرت بقیّة اللَّه الأعظم ارواحنا فداه را به عنوان «دوازده امام» معتقدند و در هر زمان که توفیق شامل حالشان شود به زیارت این بزرگواران می روند.

اگرچه در برخی از ماه ها مانند ماه رجب، ذی القعده و ماه صفر سیلِ جمعیّت برای

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام بسیار بیشتر از ماه های دیگر روانه مشهد مقدّس می شود، ولی با اینهمه در تمامی دوران سال و در همه «دوازده ماه» هجوم جمعیّت برای زیارت امام رضاعلیه السلام که قبله دل ها و کعبه آمال و آرزوها است همچنان ادامه دارد.

«سیزده بار» هدایت و رحمت

زائرین محترم باید به این نکته توجّه داشته باشند که در زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام اخلاص داشته باشند و قصد زیارت آن بزرگوار را با سیاحت و «سیزده بدَر»توأم نکنند. اگرچه گاهی سیاحت بر اساس شرع لازم است ولی مسافرت به قصد«سیزده بدر» از خرافاتی است که هوسرانی ها و دست های بیگانه آن را پشتیبانی وتقویت می کند.

از نظر دین اسلام، عدد «سیزده» نحس نیست تا انسان بخواهد به وسیله مسافرت آن را از خانه و کاشانه خود خارج سازد.

خداوند در قرآن، کلمه نحس را یک بار آورده است؛ ولی هدایت و رحمت)هدی و رحمة( را «سیزده بار» تکرار فرموده است.

نحس بودن در صورتی است که زائر، زیارت را با تفریحات غیر سالم همراه نماید. این گونه زیارت از نظر شرع، نحس و پلید است. ولی آنان که سفر به کنار دریارا کنار نهاده و با کوله بار امید به سوی بارگاه حضرت امام رضاعلیه السلام روانه می شوند،شاهد امواج خروشان دریای بیکران مهر و عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام خواهند بود.

«چهارده معصوم علیهم السلام»

بنابراین باید توجّه داشته باشیم سیاحت هایی را که خلاف شرع است رها ساخته و با زیارت های غیر خالصانه، خدا و «چهارده معصوم»علیهم السلام را از خود ناراضی نسازیم.

باید این نکته مهمّ را از یاد نبریم که برخی از زمان ها و مکان ها از خصوصیّت ها وویژگی های مهمّی برخوردارند که با در نظر داشتن آن ها انسان می تواند مشکلات

بزرگی را برطرف نماید. اهمیّتی که شب قدر و برخی از شب های دیگر و نیز برخی روزها و ماه ها دارا هستند، روشن و آشکار است.

می گویند در «شب چهاردهم» هر ماه، ساعتی وجود دارد که دعا در آن هنگام مستجاب است. با از دست دادن این زمان ها، فرصت های بزرگی را از دست می دهیم.

همچنین مکان هایی چون بارگاه نورانی حضرت امام رضاعلیه السلام دارای آثار وعظمت های مهمّی است که ما با توجّه نداشتن به آن و یا با نیّت های غیر خالص درزیارت، این فرصت های مهمّ را از دست می دهیم و به آنچه خدا و «چهارده معصوم»علیهم السلام می خواهند عمل نمی کنیم.

الفبایی درباره حرم و آداب زیارت

الفبایی درباره حرم و آداب زیارت ⁽¹⁾

آستان قدس رضوی، آرامش بخش آفریدگانِ آفریدگار، و پناهگاه آشنا و بیگانه است. مردم در همه آفاق، شوق زیارت این بارگاه را دارند؛ و آرزو دارند از آبِ حیات سقّاخانه حرم، جرعه ای بنوشند.

اذن ورود به حرم مطهّر امام رضاعلیه السلام، اشک شادی را در دیدگان شیفتگان ارض اقدس جاری می سازد و اُنس با آن حضرت را در انسان افزایش می دهد.

در این بارگاه، باران رحمت بر همه کسانی که از برّ و بحر آمده اند می بارد و بزرگ وکوچک را در بوستان ولایت و باغ ملکوتی خویش پذیرایی می کند.

این سرزمین، پناهگاه همگان است؛ پارسایانِ پاکدل و نیز پر و بال سوختگان پریشان حال را پذیرا می شوند و راه پیشرفت و پرواز را به همه می آموزند.

گنبد زیبا و تابناک حرم، انسان را به تماشا وامی دارد و توجّه او را به خود جلب می کند؛ گویی به او می آموزد که قبل از تشرّف به حرم، قدری تأمّل نموده و درس توبه بیاموزد تا بتواند در حضور حضرت امام رضا علیه السلام از تبلیس ابلیس در امان

مانده و راه تقوا را برای همیشه پیشه سازد.

باید به رأفت و مهربانی حضرت ثامن الحجج علیهم السلام اطمینان داشته باشیم و با ثبات قدم در این عقیده به ثناگویی آن حضرت پرداخته تا بر ثواب و ثمره زیارت خودبیفزاییم و با زیارتی که همراه با معرفت و شناخت است نام ما در زمره بهترین زائران امام هشتم علیه السلام از ثری تا ثریّا، ثبت شود.

در جوار حضرت امام رضاعلیه السلام باید از جاذبه ولایت آن بزرگوار بهره مند شویم وروح و جان خود را با جلوه های رحمانی جلا داده و جرعه نوش جام ولایت و جان نثارآن حضرت باشیم.

باید از چشمه سار شفابخش حرم که برتر از چشمه خورشید است بهره مند گشته وچنان در چمن زار ولایت جای گیریم که چشم از جهان پوشیده و با چابکی برای چاره جویی و فرار از ظلمت به نور ولایت چهارده معصوم علیهم السلام پناهنده شویم.

در حرم امام هشتم علیه السلام به حمد و ستایش خداوند پرداخته و ظهور حجّت الهی امام عصر ارواحنا فداه را خواستار شویم و برای فرارسیدن «دولت کریمه امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف»⁽¹⁾و حکومت آن بزرگوار، دست به نیایش بلنده نموده تا با ظهور وحضور آن حضرت، حجاب غیبت از میان برداشته شود و مردم از حیرت نجات یابند.

مشهد مقدّس نقطه آمال خلایق است، خادمان حرم دست به سینه ایستاده اند وخوشحالی در سیمای زائران امام هشتم علیه السلام موج می زند، سیل خروشان خلق باحاجت ها و خواسته های گوناگون به سوی حرم سلطان خراسان روی می آورند. ای کاش؛ همه خواستار ظهور امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه می بودند.

پنجره فولاد، درمانگاه درماندگان بی پناه است. مردم با دخیل شدن به آن، به دعا وتوسّل می پردازند و هر لحظه منتظر خروش دریای رحمت حضرت امام رضاعلیه السلام

هستند تا با نگاه و دلجویی آن حضرت، دلِ شکسته آنان شاد شده و با حاجت رواشده از دولت سرای آن بزرگوار بازگردند.

زائرانِ بااخلاص با ذوق تمام به زیارت می پردازند و سعی می کنند ذهاب و رفت وآمد مردم، فکر و ذهن آنان را مشوّش نکند و با توسّل به حضرت امام رضاعلیه السلام دل ازذهب و فضّه شسته، به ذکر ذات پاک الهی مشغول شده و یاد خداوند ذوالجلال راذخیره آخرت خویش قرار می دهند.

رأفت و مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام با زائرین، روان انسان را شاد می سازد وجلوه های رحمانی در آن روضه رضوان، آموزنده طریق خلوص و روزنه ای برای خودسازی - نه خودستایی - است.

در زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام زر و زیور زائران نفعی ندارد؛ همان گونه که زهدِزاهدان ریاکار بی ارزش است. در حرم امام هشتم علیه السلام زنده دلانی که در زورق ولایت نشسته و با قطرات اشکی که با اخلاص می ریزند، امواج عظیم رأفت آن حضرت را به خروش می آورند و کاملاً مورد توجّه قرار می گیرند.

در حرم امام هشتم علیه السلام ژنرال های لشکر و ژنده پوشان کشور با یک دید نگاه می شوند. حضرت امام رضاعلیه السلام از ژرفای افکار همه آگاهند و به آنان که ژست و قیافه خود را آراسته و نیز به ژولیدگان زبان بسته با ژرف بینی نگریسته و از اعماق قلب همه خبر دارند، و در این میان آنان که قلبی بس روشن تر از ژنراتورهای قوی دارند موردعنایت و توجّه خاصّ واقع می شوند هرچند ژنده پوش باشند.

برخی از زوّار بهترین سوغات سفر خود را آبی که از سقّاخانه برداشته اند می دانند،گویا که کوثر و سلسبیل، سرچشمه آنند و یا... آنان با نوشیدن جرعه ای از جام آن، برحضرت سیّدالشهداءعلیه السلام سلام و درود می فرستند و خدا را بر این نعمت سپاس می گویند.

درب این بارگاه همیشه به روی همه گشوده است و مردم با گرفتن شفا و سایر

حاجت های خود، شاهد رأفت و مهربانی امام رئوف می شوند و به شکرانه آن، به درود و صلوات می پردازند. و در هر شهر و دیار با هیجان و شادی، جریان شفایابی راحکایت می کنند و به این شیوه همه را شیفته این بارگاه می نمایند.

صاحبدلانی که از صحن ها گذشته و صادقانه به حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام مشرّف می شوند، می دانند که در طول صدها سال هر جایگاه این بارگاه، قدمگاه حضرت صاحب الزمان عجّل اللَّه تعالی فرجه است و با صدق و صفا، صورت بر این خاکِ پاک نهاده و بوسه بر آن می زنند.

هر روز در کنار ضریح ضامن آهو و در هر ضلع و گوشه حرم، هزاران نفر مهمان وضیفِ امام رضاعلیه السلام هستند. نور و ضیاء معنوی آن بارگاه، ضمیر و باطن آنان را پاک وبهشت را برای شان ضمانت می کند و نام شان در طومار بهشتیان ثبت و ضبط می گردد.

طایران قدسی که بر ایوان طلا می نشینند، می دانند که طاق کسری در برابر آن،مخروبه ای بیش نیست. کوه طور با آنهمه جلالت، شکوه و طمطراق شهر طوس راندارد. کبک و تیهو بلکه هر پرنده و طیفور، آرزوی طوف سقّاخانه اش را می کند.

برخی از ظاهرپرستان نیز می دانند: ظفرمندی ظفرمندانِ معنویّت و صاحبان ظرفیّت، در ظلّ عنایت صاحب این بقعه و بارگاه به مرحله ظهور رسیده است و با نگاه آن حضرت، ظرف دل را از ظلمت و تاریکی رها ساخته اند.

صحن عتیق با سقّاخانه زیبایی که دارد یاد علمدار کربلا حضرت ابوالفضل علیه السلام و شدّت عاطفه آن حضرت را در خاطره ها زنده می سازد، چگونه سقّای دشت کربلا با شدّت عطش از خوردن آب در روز عاشورا امتناع ورزیده و تا جان دربدن داشتند علَم را در دست داشته و با عمّال ابن زیاد لعنه اللَّه جنگیدند.

همه از غریب نوازی امام غریب علیه السلام آگاهند و می دانند که آن حضرت غمگسار غریبان هستند، غبار غم را از قلب آنان می زدایند؛ به گونه ای که فریاد و غریو شادی از قلب غمزدگان برمی خیزد.

فرَج و ظهور حضرت مهدی ارواحنا فداه و فتح و ظفر را در این بارگاه از خداوندبخواهید، و فرجام نیک را در این مکان بدست آورید تا به دریای فضایل و فیوضات راه بیابید و با توسّل به امام رئوف علیه السلام برای نجات از فریب فتنه های فراوان آخرالزمان و دوران تیره غیبت دعا کنید.

شهر مقدّس مشهد به قداست معروف است، زائرین و مجاورین آن دیار مقدّس باید قدر و احترام آن را نگه دارند و تلاش کنند که ریشه فساد و گناه در آن شهر قطع گردد. مبادا زنان و مردان از قانون شرع تجاوز کرده و با قیافه های غیرمشروع قد وقامت خود را در منظر دید دیگران قرار دهند.

کفشداران پاک دل این بارگاه - که اظهار ملال نمی کنند - کلیدداران گنجینه های قرب هستند. آنان به کاروان جویندگان کمال خوشآمد می گویند و کامیابان کوکب صبح راارج نهاده و در راه خدمتگزاری به زوّار از هر کوششی دریغ نمی ورزند.

گلدسته های حرم، گمشدگان راه را هدایت می کنند و با قد کشیده و استوار خود،گرفتاران گوشه نشین و کهنسالان قدخمیده را درس امید و ثبات قدم آموخته و به همه می آموزند که گشوده شدن گره های کور در این آستان، در گرو ایمان و یقین است، ازیأس و سرافکندگی گریزان و همچون ما سربلند باشید.

لطف و کرم حضرت امام رضاعلیه السلام زبانزد خاصّ و عامّ است، همه می توانند از این بارگاه، لاله لاهوتی، لؤلؤ لالا یا لعل گهربار بگیرند. کلید دنیا و آخرت در دستان حضرت امام رضاعلیه السلام است، هر لحظه امیدوار باشید و یأس و ناامیدی را - که لشکرنفس و شیطان است - شکست دهید.

زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام مشکل گشای همه و مایه امید مردم هر مرز و بوم است. آنان که با ایمان و یقین به این بارگاه مشرّف می شوند، به امید و آرزوی خودرسیده و مدال افتخارِ لطف و عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام را بر سینه می زنند.

در این زمان نقّاره خانه حضرت امام رضاعلیه السلام، هنگام طلوع و غروب خورشید را به

اطّلاع مردم می رساند؛ ولی روزی فرا می رسد که ناگهان ناکامی ها، ناگواری ها و... به پایان می رسد و از آن مکانِ مرتفع ندای «نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَریب»، بلند می شود. آن روز، نوبت نیک فرجامانِ جهان است.

با توجّه، وارد حرم مطهّر شوید؛ تا می توانید از هنگام ورود تا وقت خروج، حالت حضور در خدمت حضرت امام رضاعلیه السلام را رعایت کنید، از وهم، خیال و وسوسه بپرهیزید. از آن بزرگوار بخواهید شما را برای خدمتگزاری به مقام والای ولایت اهل بیت علیهم السلام موفّق نمایند.

همای رحمت حضرت امام رضاعلیه السلام بر سر همگان سایه می افکند و همه زوّار ازالطاف بیکران و همایونی آن امام هُمام بهره مند می گردند؛ به این جهت در هنگام زیارت، حواسّ خود را جمع نموده و هشیار باشید و همواره متوجّه آن حضرت بوده و مواظب باشید فکر شما به این سو و آن سو جلب نشود.

همیشه به یاد داشته باشید: پیامبران الهی و اولیاء خدا با پذیرش ولایت اهل بیت علیهم السلام، به کمک دین خدای یکتا و یگانه پرداخته اند. از امام هشتم علیه السلام طلب یاری کنید و با یقین از آن حضرت بخواهید شما را از یاران و یاوران امام عصر ارواحنا فداه قراردهند تا در صف یاری کنندگان دین خدا باشید.

چند نکته دیگر

از حکمتِ زیارت بگذریم که این، از آنِ مردان خدا است. «عنقا را بلند است آشیانه» و «سیمرغ دیگر است و سی مرغ دیگر»، و سخن گفتن از آن برای برخی ملال آور است.

گاهی انسان بر اثر بی توجّهی و یا کم توجّهی و مخلوط شدن نیّت ها و انجام برخی از کارهای ناپسند، ثواب اعمالی را که خداوند کریم در قرآن مجید بارها آن را بالفظهای گوناگون آورده است از دست می دهد و از حکمت مهمّ آن - که به دست آوردن ارتباط با خدا و اهل بیت علیهم السلام است - بی بهره می ماند.

آنان که حیا و حجاب را رعایت نمی کنند، آنان که مواظب دیدگان خود نیستند،آنان که از موسیقی های... دست برنمی دارند و... باید بدانند: آنان که «سی لحن باربد»⁽¹⁾را گوش می کردند سرانجام سر به تیره خاک بردند، اینان هم که موسیقی را با «همراهِ»خود تا کنار ضریح حضرت امام رضاعلیه السلام همراهِ خود می برند و...، نیز سرانجام خواهند مرد و نه از خسرو اثری خواهد ماند و نه از پرویز! و در زیر لحد باید از سی لحن باربد و یا ... پاسخ دهند.

آیا سزاوار است انسان از گوشه و کنار ایران یا جهان، راه های طولانی را برای زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام بپیماید ولی به خاطر انجام این گونه کارها، جلالت وعظمت و زیبایی بارگاه نورانی آن حضرت را درک نکند و دلش در بند دیگران و اموردیگر باشد؟!

متأسّفانه وهّابیّت برای از بین بردن ارزش و اهمیّت زیارتِ اهل بیت علیهم السلام تلاش می کند و می خواهد عظمت و ارزش زیارت را از نظر زائرین نابود کرده و یا حداقل کم رنگ نماید. یکی از مؤثّرترین راه های آن ها برای رسیدن به این هدف، ترویج اززیارت هایی است که همراه با انجام کارهای ناپسند می باشد.

آن ها از یک سو مردم را به مسافرت های غیر سالم تشویق می کنند و از سوی دیگرمی خواهند عظمت مقام اهل بیت علیهم السلام را در نظر مردم کم رنگ نمایند. آن ها درپنهان سازی مقام اهل بیت علیهم السلام وارث و بازمانده بنی امیّه و بنی العبّاس و نشخوار کننده خوراک شیطانی معاویه و عمروعاص هستند.

هرچه آنان بکوشند که نام و یاد خاندان وحی علیهم السلام را از قلب و زبان مردم بزدایندولی خداوند خود فضیلت و جلال این خاندان را برای مردم آشکار می سازد. بهتراست در ارتباط با این گفتار، کلامی از حضرت امام رضاعلیه السلام بیاوریم:

گفتار حضرت امام رضاعلیه السلام

درباره کارشکنی های دشمنان اهل بیت علیهم السلام

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

الحمد للَّه الّذی حفظ منّا ما ضیّع الناس، ورفع منّا ما وضعوه حتّی لقدلُعِنّا علی منابر الکفر ثمانین عاماً، وکتمت فضائلنا، وبذلت الأموال فی الکذب علینا، واللَّه تعالی یأبی لنا إلاّ أن یعلی ذکرنا، ویبیّن فضلنا، واللَّه ما هذا بنا، وإنّما هو برسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم وقرابتنا منه حتّی صار أمرنا ومانروی عنه أنّه سیکون بعدنا من أعظم آیاته ودلالات نبوّته.

سپاس خداوندی را که نسبت به ما حفظ کرد آنچه را که مردم ضایع و تباه ساختند ونسبت به ما بالا برد آنچه را آن ها پست نمودند تا آنجا که بر منابر کفر هشتاد سال مارا لعن نمودند و فضائل ما را کتمان کردند و مال ها برای دروغ بستن بر ما مبذول داشتند، خداوند تبارک و تعالی نپسندید برای ما و نخواست جز اینکه شأن ما والا وفضل ما ظاهر گردد، و به خدا قسم این نه بخاطر ما بلکه بخاطر رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم وقرابت و خویشاوندی ما با وی بود، تا آنکه امر ما و آنچه از او روایت می کنیم پس ازما از بزرگترین آیات و نشانه های نبوّت او خواهد شد.⁽¹⁾

کارگزاران وهّابیّت باید بدانند کارشکنی های معاویه و... و نقشه های شوم آن هابرای پنهان ساختن فضایل اهل بیت علیهم السلام از جهاتی ده ها برابر کارشکنی های وهّابیّت در این زمان بوده است؛ ولی سرانجام آن ها سر به تیره خاک برده و آرزوهای خود رابه گور بردند و هر روز نام خاندان وحی علیهم السلام درخشان تر شد.

سرانجامِ کارگزاران وهّابیّت نیز این گونه است.

بمب گذاری در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام

اکنون که از دستان آلوده وهّابیّت - که پدیده پلید یهود عنودند - سخن به میان آمد،سزاوار است به مناسبت بمب گذاری در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام در ظهر روزعاشورای سال 1415 ه ق برابر با 30 خرداد 1373 ه ش مطالبی را بیان کنیم؛ تا همه بدانیم این گونه اعمال ناشایسته، با نقشه های پیش ساخته دشمنان اسلام انجام می گیرد.

دستانِ به خون آلوده وهّابیّت با فعّالیّت فراوان در جهان، به مقابله با تشیّع پرداخته و با خیال خام خود برای شکست و نابودی شیعیان، دستور اربابان یهودی خود رااجرا می کنند، غافل از آن که نقشه های آنان نقش برآب خواهد شد و سرانجام نتیجه رفتارشان را سراب خواهند دید.

آنان به خوبی می دانند از صدر اسلام، یهودیانی که به شدّت به مقابله با اسلام پرداختند و افرادی چون ابوسفیان و ابوجهل و... را برای نابودی اسلام با خود همگام ساختند، با شکست روبرو شدند؛ نه تنها آنان بلکه کسانی که لباس اسلام پوشیدند ودر پوشش نفاق ضربه به ریشه اسلام زدند اگرچه در میان امّت اختلاف افکندند وبسیاری را گمراه ساختند، ولی سرانجام شمار شیعیان همواره روزافزون شد و - باهمه نقشه های شوم دشمنان - همچنان رو به افزایش است تا روزگاری که شیعیان برسراسر جهان حکومت کنند و دمار از روزگار دشمنانِ گمراه برآورند و آنان را به دیارعدم رهسپار سازند.

توجّه داشته باشیم که تعداد مسلمانان جهان را در هنگام شهادت رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم هفت میلیون نفر برآورد کرده اند که در جریان سقیفه افرادی که بر پیروی و ولایت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام باقی ماندند از تعداد انگشتان دست هم کمتر بود، ولی باهمه تلاش ها و کوشش ها و نقشه های فراوان برای نابودی شیعیان، اکنون نزدیک به

یک سوّم مسلمانان را شیعیان جهان تشکیل می دهند و سرانجام دین تشیّع سراسرجهان را فرامی گیرد.

گروهی مأموریّت یافته، چگونه می توانند دینی را که خداوند خود پشتیبان آنست از میان بردارند؟ مگر نه این است که خدا وعده داده است دین خود را بر تمامی ادیان جهان پیروز گرداند؟

چرا افراد ناآگاه را - که شستشوی مغزی شده و از اندیشه های سالم دور گشته اند -برای ویران ساختن مکان های مقدّس و یا به شهادت رساندن شیعیان اجیر می کنند؟!

آیا مزدوران خودفروخته نمی دانند که هرچند با انفجار بمب، درِ و دیوار حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام آسیب دید، ولی علاقه و محبّت دوستان خاندان وحی علیهم السلام همچنان بیشتر شد و کانون شور و شوقِ آتشین آنان شعله ورتر گشت؟! به گونه ای که حاضرند هرچند با چنگ و دندان، این فریب خوردگان بدفرجام را پاره پاره نموده تااثری از آنان در صحنه گیتی باقی نماند. و نه تنها این مزدورانِ گمراه بلکه آنان را که به گمراه ساختن این ابلهان کوته فکر می پردازند، نابود سازند.

این حقیقتی است که حتّی بسیاری از دستان ناشناخته بلکه اربابان آنان نیز قبول دارند.

آنان به خوبی می دانند همان گونه که ابوسفیان ها و ابوجهل ها و معاویه ها وعمروعاص ها نتوانستند دین خدا را سرنگون سازند، این عنکبوتان جدید نیزنمی توانند با تنیدن تارِ سست و بی بنیاد خود، بنیانِ محکم و استوار تشیّع را ویران کنند.

آری؛ این نکته ای است که آنان آن را به خوبی می دانند.

آیا بمب گذار حرم را می شناسید؟!

نکته ای دیگر نیز هست که باید همه شیعیان، پیروان و دوستداران اهل بیت علیهم السلام به آن توجّه داشته باشیم:

هرچند ما با شور و شوق، درِ و دیوار و زمین حرم را می بوسیم؛ هرچند ما با تمام وجود از کسانی که به در و دیوار حرم آسیب رساندند متنفّر و بیزاریم، اگر پاسداری از حرم حضرت امام رضاعلیه السلام به عهده ما نیست و ما توان آن را نداریم، ولی حراست وپاسداری از حرم خدا - که حرم اهل بیت علیهم السلام نیز هست - وظیفه ما است.

هر انسانی که به خداوند ایمان آورده و به مقام ولایت معصومین علیهم السلام ارج می نهدباید در حفظ این حرم بکوشد و با پاسداری و حراست از حرم، آن را از هر گونه آسیب و گزند حفظ نماید.

خداوند بزرگ پاسداری از این حرم را به عهده همه گذارده است و از تمامی آن هاخواسته است که تا حدّ قدرت و توانِ خود در حفظ این حرم بکوشند.

در سخنان خاندان وحی علیهم السلام در این باره بسیار تأکید شده و همواره درباره عظمت، اهمیّت و بزرگداشت این حرم هشدار داده اند و بر آنان که اهمیّتی به آن نمی دهند سخت برآشفته اند و شیفتگان خدمت گذاری به آن حرم را بسیار نواخته اند.

آیا می دانید آن حرم، کدام حرم است که هر فرد باایمان باید در آن، راه داشته باشد؟

آیا می دانید آن حرم، کدام حرم است که همه باید در پاسداری آن بکوشند و آن رااز آسیب و بمب گذاری حفظ و حراست نمایند؟

آیا می دانید آن حرم، کدام حرم است که هر انسانی باید با پاسداری از آن، بیگانگان را در آن راه ندهد؟ اگر نشانی از آن حرم به خاطر نمی آورید از مکتب اهل بیت علیهم السلام جویا شوید تا شما را با آن حرم آشنا کنند.

علاّمه مجلسی در «بحار الأنوار» از حضرت امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمودند:

القلب حرم اللَّه فلاتُسْکِنْ فی حرم اللَّه غیر اللَّه.⁽¹⁾

قلب، حرم خداوند است؛ پس در حرم خدا، غیر خدا را جای نده.

و نیز در روایت بسیار مهمّ دیگری از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم نقل کرده است که آن حضرت فرمودند:

ناجی داود ربّه فقال: إلهی لکلّ ملک خزانة، فأین خزانتک؟

قال جلّ جلاله: لی خزانة أعظم من العرش، وأوسع من الکرسیّ،وأطیب من الجنّة، وأزین من الملکوت:

أرضها المعرفة، وسماؤها الإیمان، وشمسها الشوق، وقمرها المحبّة،ونجومها الخواطر، وسحابها العقل، ومطرها الرحمة، وأثمارها الطاعة،وثمرها الحکمة.

ولها أربعة ابواب: العلم والحلم والصبر والرضا؛ ألا وهی «القلب».⁽²⁾

داود با خدای خود مناجات کرد و گفت: خدای من؛ هر پادشاهی خزانه ای داردخزانه تو کجاست؟

خداوند جلّ جلاله فرمود: برای من خزانه ای است که از عرش، باعظمت تر و ازکرسی، وسیع تر و از بهشت، پاکیزه تر و از ملکوت، بازینت تر است:

زمینِ آن، معرفت و آسمان آن، ایمان و خورشید آن، شوق و ماه آن، محبّت وستارگان آن، خطورها و ابر آن، عقل و باران آن، رحمت و میوه های آن، طاعت ونتیجه آن، حکمت است.

و برای آن، چهار درب است: علم، حلم، صبر و رضا؛ آگاه باش که آن، قلب است.

همان طور که دیدیم از قلب، به حرم خداوند و باعظمت تر از عرش الهی و... تعبیرشده است. اگر از این حرم به خوبی پاسداری نموده و در احترام و اهمیّت آن کوشش نماییم، در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام پذیرفته شده و در آن بارگاه باعظمت، پذیرایی معنوی می شویم.

پس توجّه داشته باشیم که چگونه قلب ما باید با حضرت امام رضاعلیه السلام در ارتباطباشد.

ما باید قلب خود را پاک کنیم، بیگانگان را در آن جای ندهیم، از هر مالی استفاده نکنیم، به هر صدایی گوش ندهیم، به هر منظره ای ننگریم و حرمت حرم یا قلب خودرا حفظ کنیم تا چشم باطنی ما بینا و گوش باطنی ما شنوا گردد. کسی که این گونه باشدمی تواند از پذیرایی های معنوی در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام برخوردار گردد.

بنابراین ما باید از این حرم پاسداری نموده و به آن ارج نهیم. اگر ما از نفس وهواهای نفسانی خود پیروی کنیم، در راه انهدام و نابودی این حرم گام برداشته ایم.اگر کردار، گفتار و افکار ما بر اساس فرموده های اهل بیت علیهم السلام نباشد و به گناه وخطاکاری بپردازیم؛ اگر دست از آنچه مورد تحریم شرع قرار گرفته برنداریم، اعمال ناپسند ما همچون بمبی است که در حرمِ خدا یا قلب خود منفجر می کنیم.

همچنان که انفجار بمب در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام ما را سخت افسرده ساخت، باید توجّه داشته باشیم که گناهان ما نیز همانند بمب هایی است که با آن به تخریب قلب خود - که باید حرم الهی باشد - می پردازیم.

ما همان گونه که از عامل بمب گذاری در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام متنفّر و او رایک فرد خودفروخته و خائن می دانیم، باید بدانیم که نفس ما - که ما را وادار به تخریب قلبمان می سازد - بزرگترین دشمن ما می باشد؛ همان طور که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم فرموده اند:

أعدی عَدوّک نفْسِک الّتی بیْن جَنْبَیْک.⁽¹⁾

دشمن ترین دشمنِ تو، نفس تو است که همراه توست.

به این نکته مهمّ باید توجّه کنیم که ممکن است چنان انسان را غفلت فرابگیرد که خدا را فراموش نموده و در اثر آن، خود را نیز فراموش نماید.

خداوند می فرماید:

«وَلاتَکُونُوا کَالَّذینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ».⁽¹⁾

نباشید مانند کسانی که خدا را فراموش کردند، پس خداوند هم خود آنان را ازیادشان برد.

اگر انسان این گونه باشد ممکن است جرم و جنایات دیگران را به خوبی درک کندو با آب و تاب آن را برای دیگران آشکار سازد، امّا از جرم و جنایت خود نه تنها دم نمی زند بلکه اصلاً متوجّه آن نشده و خود را مجرم نمی داند تا درصدد علاج آن برآید. این گونه افراد در جهل مرکّب گرفتارند و نمی دانند که نمی دانند.

اگر انسان این گونه باشد ممکن است از بمب گذاری در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام و جاهای دیگر آزرده شود، ولی چون خود را فراموش کرده است ازبمب گذاری و تخریبی که همواره بر قلب خود وارد می سازد کاملاً بی توجّه و از آن اطّلاعی نداشته باشد. قلبی که باید حرم خدا و جایگاه جانشینان او باشد، منزل دیوان و شیاطین گشته است. به این جهت هر چه بیشتر بر قلب خود آسیب وارد کند از آن بی خبرتر و دورتر می شود.

چون مکتب اهل بیت علیهم السلام به شیعیان دستور می دهد که شیعه باید دشمن شناس باشد، ما نه تنها باید دشمنان خارجی را بشناسیم بلکه نفس امّاره خود را نیز که دشمن ترین دشمنان ما هست، بشناسیم و بدانیم آنچه بیش از همه بر ما ضربه می زنددشمن خارجی نیست، بلکه آن، نفسِ انسان است که گاهی دشمن خارجی را نیز درقلب او جای می دهد.

در این صورت، انسان مهمّترین تخریب و بمب گذاری را در قلب خود و در وجودخویش انجام می دهد ولی - همان طور که خداوند فرموده است - آن را فراموش کرده وتوجّهی به آن ندارد.

پس ما نه تنها باید از دشمن خارجی و وسوسه ها و تبلیس ابلیس و نقشه ها و تدلیس انگلیس و حیله ها و مکّاری های آمریکا باخبر باشیم، بلکه از دشمن داخلی و نفس امّاره خویش نیز برحذر باشیم.

حال که دانستیم ما با گناه و کارهای خلاف، بمب گذار حرم و قلب خود هستیم،این را نیز بدانیم که اگر مردم از اوّل تا به حال، اهل بیت علیهم السلام را تنها نمی گذاردند و به گرد آنان جمع می شدند، نوبت به بمب گذاری مکان های مقدّس نمی رسید که بیگانگان دست به این جنایت های بزرگ بزنند.

همان طور که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام درباره امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه فرمودند:

صاحب هذا الأمر الشرید الطرید الفرید الوحید.⁽¹⁾

صاحب این امر )اظهار ولایت و قدرت در سراسر عالم هستی( رانده شده، دورشده،تنها و تک می باشد.

اگر جامعه ما در این گناه بزرگ - که طرد امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه است - شرکت نداشت، چگونه خیانتکاران می توانستند دست به این جنایت زده و به حرم مطهّرحضرت امام رضاعلیه السلام آسیب وارد نمایند؟ پس ما هر چند از کردار و اعمال آن هابی زاریم ولی به جای این که ما فدایی امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه و سایر اهل بیت علیهم السلام باشیم، با کناره گیری و غفلت از آنان سدّ راه دشمنانشان نشدیم، و راه را برای واردشدن آنان بازگذاردیم!

در نتیجه دشمنان دین، به ایجاد و تقویت فرقه های وهّابی، بهائی و... پرداختند وبا کمک دستان ناشناخته، برای رسیدن به اهداف پلید خود گام برداشتند.

حاخام های یهود با خیال خام خود برای نابودی دین الهی کوشش می کنند ولی غافل از اینکه خدایی که میلیاردها میلیارد ستارگان فروزان را آفریده، خود وعده داده است که سرانجام، خورشید عالم آفرینش حضرت مهدی عجّل اللَّه تعالی فرجه را به یاری دین می فرستد و با نابودی تاروپود دشمنان، تارهای تنیده شان از هم گسسته و نابود می شوند.

آنان اگر به پندار خود به برخی از هدف های شوم خود دست یابند ولی سرانجام کوس رسوایی آن ها در سراسر گیتی نواخته خواهد شد.

دستان ناشناخته و خودفروخته فقط سیاهی زاغ و زغن را دیده اند و به همان بسنده

کرده اند و چون گوش شنوا ندارند از هزاران آوای هَزاران⁽¹⁾یکی را هم نشنیده اند.

ای کاش؛ آنان می دانستند که مدّت شان کوتاه و مهلت شان رو به پایان است. ای کاش؛ آنان می توانستند بفهمند: پایان شب سیه، سفید است و سرانجام سیاهی شب به پایان می رسد و انوار پرفروغ حضرت مهدی عجّل اللَّه تعالی فرجه سراسر جهان را روشن می سازد...

راهنمایی حضرت امام رضاعلیه السلام درباره شناخت افراد

متأسّفانه این گونه افراد ممکن است در ظاهر به صورت دوست و... در میان مردم جا باز کنند و در باطن نقشه های دشمن را پیاده کنند. به این جهت، حضرت امام رضاعلیه السلام به همگان سخت هشدار داده اند که همه باید افراد را درست بشناسند و گول ظاهر فریبنده افراد را نخورند. به این دو روایت توجّه کنید:

1 - حضرت امام رضاعلیه السلام از امام سجّادعلیه السلام روایت کرده اند که فرمود:

اگر شخصی را دیدید که باوقار و خوشرفتار است، در گفتارش به عبادت وپارسائی تظاهر می کند و در حرکاتش فروتنی می نماید تأنّی کنید، مبادا شما رابفریبد، چه بسا کسی که در برابر دنیا و ارتکاب محرّمات ناتوان است به خاطرضعف نیّت و پستی و ترسش، پس دین را دامی برای دنیا قرار می دهد و همواره مردم را با ظاهر آراسته می فریبد، اگر قدرت بر حرامی پیدا کند به آن هجوم می آورد.

و اگر دیدید که او از حرام خودداری می کند باز هم تأنّی کنید، مبادا شما رابفریبد؛ چرا که خواسته ها و تمایلات خلق متفاوت است؛ چه بسا کسی که ازمال حرام هر چند زیاد باشد دوری می کند ولی خود را به کارهای زشت دیگروامی دارد، اگر زشت را هم بیاید به حرام سراغ او می رود.

و اگر دریافتید که از آن هم دوری می کند باز تأنّی کنید، مبادا شما را بفریبد تامیزان عقلش را بنگرید، چه بسیار کسانی هستند که می توانند همه آن بدی هارا ترک کنند امّا به عقل متین و استوار رجوع نمی کنند، لذا آنچه را به خاطرجهل و نادانی اش تباه می سازد بیشتر است از آنچه با عقلش آن را اصلاح می کند.

حال اگر عقلش را متین یافتید باز تأنّی کنید مبادا شما را بفریبد تا بنگرید: آیابه همراهی هواهایش برخلاف عقلش عمل می کند، یا به همراهی عقلش برخلاف هواهایش عمل می کند و اینکه علاقه اش به ریاست های باطل چگونه است؟ و آیا نسبت به آن بی اعتنا هست یا نه؟ چرا که در میان مردم کسانی هستد که خسر الدنیا والآخرتند؛ یعنی دنیا و آخرت هر دو را بر باد می دهند،دنیا را بخاطر دنیا رها می کنند و می پندارند که لذّت ریاست باطل بیش از لذّت اموال و نعمت های مباح و حلال است، لذا همه آن ها را رها می کنند به خاطررسیدن به ریاست باطل.

«وَإِذا قیلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهاد».⁽¹⁾

«و زمانی که به آن ها گفته شود: از خدا بترسید غرور و لجاجت آن ها را به گناه کشاند، برای آن ها آتش دوزخ کافی است و بد جایگاهی است».

پس او همچون شتری که جلو خود را نبیند - یعنی بدون بصیرت - گام برمی داردو او را اوّلین باطل به سوی دورترین هدف های زیانکاری می کشاند و بعد از آنکه طلب کرد آنچه را که قدرت بر آن ندارد پروردگارش او را در طغیانش کشاند، پس او آنچه را خدا حرام ساخته حلال دارد و آنچه را خداوند حلال ساخته حرام داردو باکی ندارد به آنچه از دینش از دست رود در صورتی که ریاستش که به خاطرآن، شقی و بدبخت گردیده سالم بماند.

آن ها همان کسانی هستند که خدا بر ایشان غضب کرده و مورد لعن خویش قرار

داده و بر ایشان عذاب خوارکننده ای آماده ساخته است.

ولی مرد، مرد کامل و مرد خوب کسی است که هوا و خواسته هایش را تابع امرخدا گردانیده و توانش را در راه خدا بذل نماید، خواری به همراه حق را نزدیکتربه عزّت جاوید و همیشگی ببیند از عزّت در باطل، و بداند ضرر و زیان کم دنیا وسختی اندکی را که تحمّل می کند او را به نعمت پایدار در سرای جاودان وفناناپذیر می رساند، ولی سرور و شادمانی فراوان دنیا که بر اثر پیروی هواهای نفسانی بدست آورده او را به عذاب پیوسته ای که هرگز زایل نمی گردد می کشاند.

این است مرد واقعی و مرد خوب، به او بپیوندید و به روش او اقتدا کنید و به وسیله او به سوی پروردگارتان توسّل جویید؛ زیرا که دعای او رد نمی گردد ونسبت به خواسته اش ناکام و ناامید نمی شود.⁽¹⁾

دوستان منافق

2 - حسن بن علیّ خزّاز گوید: از حضرت امام رضاعلیه السلام شنیدم که فرمود:

در میان کسانی که مودّت و دوستی ما اهل بیت را به خود می بندند کسانی هستند که فتنه انگیزی آنان برای شیعیان ما از دجّال بیشتر است.

عرض کردم: با چه وسیله و از چه راهی؟

فرمود: با ارادت نشان دادن و دوستی کردن با دشمنان ما و دشمنی کردن بادوستان ما؛ زیرا هرگاه چنین شود حقّ و باطل آمیخته می گردد و امر مشتبه می شود، در نتیجه مؤمن از منافق شناخته نمی شود.⁽²⁾

عظمت حرم حضرت امام رضاعلیه السلام در کلام آن بزرگوار

قبل از آنکه به بیان ثواب زیارت امام هشتم علیه السلام بپردازیم، اندکی درباره عظمت حرم حضرت امام رضاعلیه السلام و بارگاه نورانی آن حضرت، توضیح می دهیم؛ تا هنگام زیارت توجّه داشته باشیم که به چه جایگاهی گام نهاده ایم، تا در آستان مقدّس حضرت امام رضاعلیه السلام هر چه بهتر و بیشتر خود را در برابر و در حضور آن بزرگوار ببینیم:

در این بارگاه، همیشه اولیاء خدا از ملائکه و... حضور دارند. حضرت امام رضاعلیه السلام در ضمن حدیثی فرموده اند:

هذه البقعة روضة من ریاض الجنّة، ومختلف الملائکة، لایزال فوج ینزل من السماء وفوج یصعد إلی أن ینفخ فی الصور.⁽¹⁾

این بقعه و بارگاه، باغی از باغ های بهشت و محلّ رفت و آمد فرشتگان است؛همواره گروهی فرود می آیند و گروهی بالا می روند تا هنگامی که صور دمیده شود.

همه فرشتگان در برابر آن حضرت می ایستند و تا آن بزرگوار اجازه نشستن به آن ها ندهند به زمین نخواهند نشست.

در این باره، روایت جالبی از حضرت امام جوادعلیه السلام وارد شده که با این کلام ارتباطدارد: از آن حضرت روایت شده است که فرمود:

یکی از اصحاب حضرت امام رضاعلیه السلام مریض شد، آن حضرت به عیادت او رفت و فرمود: چگونه تو را می یابیم )در چه حالی هستی(؟

عرض کرد: بعد از شما مرگ را ملاقات کردم )مقصودش شدّت بیماری و سختی و درد و ناراحتی بوده است(.

امام علیه السلام فرمود: مرگ را چگونه دیدار کردی؟

عرض کرد: بسیار سخت و دردناک.

فرمود: مرگ را دیدار نکرده ای بلکه چیزی که تو را آگاه کند و بعضی از احوال مرگ را به تو نشان دهد دیدار کرده ای، مردم نسبت به مرگ دو نوعند: گروهی بامردن راحت می شوند، و گروهی با مردن آن ها دیگران راحت می شوند؛ پس ایمان به پروردگار و ولایت ما اهل بیت را تازه کن تا از نوع اوّل باشی و راحت شوی.

آن شخص به دستور امام علیه السلام عمل کرد، سپس عرض کرد: ای فرزند رسول خدا؛ این ها فرشتگان پروردگارند که با درود و احترام و هدایا آمده اند، بر شماسلام می کنند و در پیش روی شما ایستاده اند، به آن ها اجازه دهید که بنشینند.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: ای فرشتگان پروردگار من؛ بنشینید.

سپس به آن مریض فرمود: از این فرشتگان بپرس: آیا به آن ها دستور داده شده که در حضور من بایستند؟

مریض گفت: از آن ها پرسش نمودم، جواب دادند که اگر همه فرشتگانی که خداآفریده است در پیشگاه شما حاضر شوند همگی خواهند ایستاد و هرگزنمی نشینند تا به آن ها اجازه دهی، و خداوند به آن ها این گونه دستور داده است.⁽¹⁾

حرم حضرت امام رضاعلیه السلام - همان گونه که آن حضرت فرموده اند - همواره، جایگاه رفت و آمد ملائکه است.

بدیهی است که دربار همه ائمّه اطهارعلیهم السلام از این عظمت برخوردار می باشند وفرشتگانْ همه مأمور به خضوع و تواضع نسبت به تمامی معصومین علیهم السلام می باشند.نه تنها فرشتگان، بلکه پیامبران اولوا العزم الهی نیز از مقام و منزلت آن بزرگواران آگاه بوده و در گرفتاری های بسیار سخت خداوند را به حقّ این بزرگواران خوانده ونجات یافته اند.

توسّل به اهل بیت علیهم السلام

شیخ صدوق به سند خود از حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

چون حضرت نوح در معرض غرق شدن قرار گرفت، خدا را به حقّ ما خواند وخدا او را از غرق شدن رهانید، و چون حضرت ابراهیم در آتش رها شد خدا را به حقّ ما خواند و خدا برای او آتش را سرد و سلامت - یعنی بدون ضرر و آسیب -قرار داد، و چون حضرت موسی عصا را به دریا زد خدا را به حقّ ما خواند و خداآن را خشک قرار داد، و چون حضرت عیسی در خطر کشته شدن به دست یهودیان قرار گرفت خدا را به حقّ ما خواند و از کشته شدن نجات یافت و خدا اورا بسوی خود بالا برد.⁽¹⁾

همان گونه که پیامبران الهی در سختی ها خدا را به نام اهل بیت علیهم السلام می خواندند، مانیز وظیفه داریم در مشکلات و گرفتاری های خود که مهمّترین و سخت ترین آن هاغیبت امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه می باشد، به آن بزرگواران متوسّل شویم و خداوند رابه نام آنان بخوانیم.

در روایت دیگر حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده اند:

هرگاه دچار گرفتاری و مشکل سختی شدید، در پیشگاه الهی به واسطه ما یاری بجوئید، خداوند تبارک و تعالی فرموده است:

«وَللَّهِِ الْأَسْماءُ الْحُسْنی فَادْعُوهُ بِها»⁽²⁾.

برای خدا نام هائی نیکو است، او را با آن ها بخوانید.

و امام صادق علیه السلام فرموده اند:

به خدا قسم؛ ما آن نام های نیکوی پروردگار هستیم که خداوند جز با معرفت مااز کسی چیزی نمی پذیرد.⁽³⁾

توسّل به این بزرگواران در همه جا پسندیده است و بدیهی است که اگر در حرم آن بزرگواران به آنان متوسّل شویم، اثر بسیار زیادتری خواهد داشت؛ همان گونه که نمازخواندن در حرم های معصومین علیهم السلام از آثار و ثواب های بسیار بیشتری برخورداراست.

فضیلت نماز در حرم ائمّه علیهم السلام

مرحوم محدّث قمی نوشته است: عالم جلیل و فقیه بی بدیل، شیخ خضر شلال رحمه الله در مزار خود فرموده:

از دلیل های عقلی و نقلی استفاده می شود که نماز در حرم حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم وحرم حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و همچنین حرم های سایر ائمّه علیهم السلام افضل است از نمازدر مسجد الحرام که فضیلت نماز در آن برابر هزار نماز در جای دیگر است، با آنکه نماز در مسجد پیغمبرصلی الله علیه وآله وسلم برابر ده هزار نماز است که در جای دیگر خوانده شود.⁽¹⁾

بدیهی است که مجاورین محترم و زائرین گرامی وظیفه دارند حقّ دیگران را نیزرعایت نمایند.

آنچه تاکنون گفتیم راجع به حرم حضرت امام رضاعلیه السلام و سایر معصومین علیهم السلام بود.باید به این نکته توجّه داشته باشیم که برخی از شهرها دارای ویژگی هایی می باشند.

به این دو روایت توجّه کنید:

فضیلت زمین نجف، کربلا و طوس

1 - امام صادق علیه السلام فرموده است:

أربعة بقاع ضجّت إلی اللَّه أیّام الطوفان: البیت المعمور فرفعه اللَّه والغری وکربلاء وطوس.⁽²⁾

در ایّام طوفان - که در دوران حضرت نوح علیه السلام واقع شد - چهار بقعه و سرزمین به درگاه خداوند ضجّه زدند و فریاد برآوردند: بیت المعمور که خدا آن را بالا برد،نجف، کربلا و طوس.

این روایت، صراحت دارد که سرزمین طوس مانند نجف و کربلا دارای ویژگی می باشد.

صاحب کتاب «وافی» فرموده است: ضجّه این سرزمین ها به سوی خداوند این بوده که بر اثر طوفان کسی وجود نخواهد داشت تا روی این زمین ها خداوند راعبادت کند. به خاطر این جهت، خداوند آن ها را محلّ دفن اولیاء خود قرار داد.

اوّلین محلّی که در این زمین مقدّس بنا شد «سناباد» بود که اسکندر ذوالقرنین-صاحب سدّ - آن را ساخت و تا زمان بناء شهر طوس دائر بود.⁽¹⁾

2 - در روایت دیگری درباره فضیلت سرزمین طوس چنین وارد شده است: داودبن قاسم جعفری گوید: از حضرت محمّد بن علی الجوادعلیهما السلام شنیدم که فرمود:

إنّ بین جبلی طوس قبضة قبضت من الجنّة، من دخلها کان آمناً یوم القیامة من النّار.⁽²⁾

میان دو کوه طوس، قطعه ای است که از بهشت گرفته شده است؛ کسی که به آنجاوارد شود در روز قیامت از آتش دوزخ ایمن است.

از این دو روایت استفاده می شود: علاوه بر عظمت و اهمیّت حرم حضرت امام رضاعلیه السلام، شهر طوس نیز دارای عظمت و احترام است و زائرین و مجاورین محترم باید به این نکته توجّه داشته باشند و احترام این سرزمین را رعایت کنند.

پس از بیان مطالب گذشته، جریان جالبی درباره دعا و توسّل در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام نقل می کنیم و سپس به نتیجه گیری از آن می پردازیم:

دعا در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام

ابوالعباس احمد بن محمّد حاکم گوید: از عامر بن عبداللَّه - که حاکم «مرورود» واز راویان حدیث بود - شنیدم که می گفت:

به مشهد حضرت امام رضاعلیه السلام در طوس رفتم، مردی ترک زبان را دیدم که واردبارگاه حضرت امام رضاعلیه السلام شد و در قسمت بالای سر امام ایستاد و شروع کرد به گریستن و به ترکی دعا می کرد و می گفت: پروردگارا؛ اگر پسرم زنده است بین من واو جمع نما و اگر مرده است مرا از خبر او آگاه فرما.

من با لغت ترکی آشنا بودم و فهمیدم چه می گوید و چه حاجتی دارد، به او گفتم:ای مرد؛ تو را چه شده است؟

گفت: پسری داشتم که در جنگ اسحاق آباد همراه من بود، او را گم کرده ام وخبری از او ندارم و مادری دارد که همواره بر او گریه می کند، من اینجا برای این مطلب دعا می کنم؛ زیرا شنیده ام دعا در این حرم مستجاب است.

گفت: دلم به حالش سوخت، دستش را گرفتم و او را بیرون آوردم تا در آن روز ازاو پذیرایی کنم، چون از مسجد گوهرشاد خارج شدیم جوان بلندقامتی که تازه مو برگونه اش روئیده بود و لباس وصله داری بر تن داشت به ما برخورد کرد، تا چشم آن مرد به او افتاد به سویش دوید، با او معانقه کرد و گریست و هر کدام دیگری راشناخت، و او پسرش بود که کنار مرقد پاک حضرت امام رضا علیه السلام از خداوندمی خواست که او را و یا خبرش را به وی برساند.

گفت: از او پرسیدم: چگونه به اینجا آمدی؟

گفت: بعد از جنگ اسحاق آباد به طبرستان رفتم، مردی از اهل دیلم مرا به خانه اش برد و پرورش داد و اکنون که به این سن رسیده ام به دنبال پدر و مادرم که خبرشان بر من پوشیده بود به راه افتادم و همراه گروهی که به این سو می آمدندرهسپار شدم تا به اینجا رسیدم.

آن مرد ترک زبان گفت: از آنچه در این حرم برای من آشکار شد یقین من به این

مکان کامل شد و محکم گردید و سوگند یاد نمودم که از این صحن و سرا و از این بارگاه تا وقتی که زنده ام جدا نشوم. و حمد و ستایش مخصوص خداوند است درآغاز و انتها و آشکار و نهان، و درود و سلام بر محمّد مصطفی، آن پیامبر برگزیده وخاندان پاک او باد.⁽¹⁾

ای کاش؛ می دانستیم که نه تنها آن جوان و افرادی چون او، بلکه ما همه گم شده ایم؛ زیرا از امام خود دور شده و آن حضرت را نمی یابیم و در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام و سایر ائمّه اطهارعلیهم السلام برای یافتن منجی عالم بشریّت امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه دست به دعا و توسّل بلند می کردیم.

«هشت» روایت از معصومین علیهم السلام درباره ثواب زیارت امام هشتم علیه السلام

تاکنون نکته هایی را درباره حرم و بارگاه حضرت امام رضاعلیه السلام بیان نمودیم و اینک هشت روایت از روایاتی را که درباره ثواب زیارت امام هشتم حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام می باشد، نقل می کنیم:

روایت اوّل:

شیخ صدوق رحمه الله به سند خود از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم روایت کرده است که فرمود:

سیدفن بضعة منّی بأرض خراسان لایزورها مؤمن إلّا أوجب اللَّه عزّوجلّ له الجنّة، وحرّم جسده علی النّار.⁽²⁾

به زودی پاره ای از تن من در سرزمین خراسان دفن خواهد شد، هیچ مؤمنی او رازیارت نمی کند مگر اینکه خداوند بهشت را برایش واجب گرداند و جسد او را برآتش حرام فرماید.

روایت دوّم:

نعمان بن سعد گوید: امیر مؤمنان حضرت علیّ بن ابی طالب علیه السلام فرمود:

سیقتل رجل من ولدی بأرض خراسان بالسمّ ظلماً، إسمه إسمی وإسم أبیه إسم ابن عمران موسی.

ألا فمن زاره فی غربته غفر اللَّه تعالی ذنوبه ما تقدّم منها وما تأخّر، ولوکانت مثل عدد النجوم، وقطر الأمطار، وورق الأشجار.⁽¹⁾

به زودی یکی از فرزندانم را در سرزمین خراسان از روی ظلم و ستم با سمّ به شهادت می رسانند، نام او نام من و نام پدرش نام پسر عمران )موسی( است.

آگاه باشید؛ هر کس او را در شهر غربت زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده او را بیامرزد؛ گرچه به تعداد ستارگان و قطره باران ها و برگ درختان باشد.

روایت سوّم:

قبیصة بن جابر گوید: از بازمانده اوصیاء و وارث علم پیامبران، ابوجعفر محمّدبن علی، امام باقرعلیه السلام شنیدم که فرمود:

سرور عبادت کنندگان، از پدرش سرور شهیدان، و او از پدرش سرور اوصیاء امیرمؤمنان علیهم السلام، و آن حضرت از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم روایت کرده است که فرمود:

ستدفن بضعة منّی بأرض خراسان، ما زارها مکروب إلّا نفّس اللَّه کربته،ولا مذنب إلّا غفر اللَّه ذنوبه.⁽²⁾

به زودی پاره ای از تن من در سرزمین خراسان دفن شود، هیچ اندوهناکی او رازیارت نکند مگر آنکه اندوهش برطرف شود، و هیچ گناه کاری او را زیارت نکندمگر آن که گناهش آمرزیده شود.

روایت چهارم:

حمزة بن حمران گوید: امام صادق علیه السلام فرموده است:

یقتل حفدتی بأرض خراسان فی مدینة یقال لها «طوس»، من زاره إلیها عارفاًبحقّه أخذته بیدی یوم القیامة فأدخلته الجنّة وإن کان من أهل الکبائر.

نوه ام را در خراسان در شهری بنام «طوس» به شهادت می رسانند، هر کس او رازیارت کند در حالی که معرفت به حقّ آن حضرت داشته باشد روز قیامت دست اورا گرفته وارد بهشت می کنم؛ گرچه از اهل گناهان کبیره باشد.

عرض کردم: شناخت حقّ آن حضرت، چگونه تحقّق پیدا می کند؟ فرمود:

یعلم أنّه إمام مفترض الطاعة شهید، من زاره عارفاً بحقّه أعطاه اللَّه تعالی له أجر سبعین ألف شهید ممّن استشهد بین یدی رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم علی حقیقة.⁽¹⁾

بداند که او امامی است واجب الإطاعة )یعنی اطاعت او بر همگان واجب است(، و)او( شهید و شاهد )اعمال مردم( است، هر کس او را با این معرفت زیارت کندخداوند به او پاداش هفتاد هزار شهید از شهیدانی که در رکاب رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم به شهادت رسیده اند مرحمت فرماید.

روایت پنجم:

سلیمان بن حفص مروزی گوید: از حضرت موسی بن جعفرعلیه السلام شنیدم که فرمود:

إنّ إبنی علیّ مقتول بالسم ظلماً ومدفون إلی جنب هارون بطوس، من زاره کمن زار رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم.⁽²⁾

فرزندم علی به وسیله سمّ از روی ظلم و ستم کشته شود و در طوس کنار هارون دفن گردد، هر کس او را زیارت کند مانند کسی است که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم را زیارت کرده باشد.

روایت ششم:

سلیمان بن حفص مروزی گفت: از حضرت موسی بن جعفرعلیهما السلام شنیدم که فرمود:

من زار قبر ولدی علیّ کان له عند اللَّه تعالی سبعون حجّة مبرورة.

هر کس قبر فرزندم علی را زیارت کند، برای او نزد خداوند تبارک و تعالی ثواب هفتاد حجِّ نیکو باشد.

عرض کردم: هفتاد حجّ؟

فرمود: آری؛ و هفتاد هزار حجّ، سپس فرمود:

ربّ حجّة لاتقبل، ومن زاره أو بات عنده لیلة کان کمن زار اللَّه تعالی فی عرشه.

چه بسیار حجّی که پذیرفته نگردد، و هر کس او را زیارت کند یا شبی نزد او بماندمانند کسی است که خداوند تعالی را در عرشش زیارت کند.

عرض کردم: مانند کسی که خدا را در عرش زیارت کند؟!

فرمود: آری؛ وقتی روز قیامت شود چهار نفر از پیشینیان و چهار نفر ازپسینیان بر عرش خداوند باشند؛ از پیشینیان نوح، ابراهیم، موسی وعیسی علیهم السلام و از پسینیان محمّد، علی، حسن و حسین علیهم السلام باشند، سپس ریسمان سنجش اعمال کشیده شود، پس زوّار قبور امامان با ما بنشینند.

آگاه باشید که بالاترین آنان از جهت رتبه و درجه، و بهترین آنان از جهت عطا وبخشش، زائرین قبر فرزندم علی می باشند.⁽¹⁾

روایت هفتم:

حضرت عبدالعظیم حسنی گوید: امام جوادعلیه السلام فرمود:

ضمنت لمن زار أبی بطوس عارفاً بحقّه الجنّة علی اللَّه تعالی.⁽²⁾

من بهشت را برای کسی که پدرم را در طوس زیارت کند و به حقّ آن حضرت معرفت داشته باشد ضمانت می کنم.

روایت هشتم:

حضرت عبدالعظیم حسنی روایت کرده و گفته است که از امام هادی علیه السلام شنیدم فرمود:

أهل قم وأهل آبة مغفور لهم، لزیارتهم لجدّی علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام بطوس. ألا ومن زاره فأصابه فی طریقه قطرة من السماء حرّم اللَّه جسده علی النّار.⁽¹⁾

اهل قم و اهل آبه گناهان شان آمرزیده شده است؛ چون جدّم علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام را در طوس زیارت می کنند.

بدانید که هر کس او را زیارت کند و در مسیر راه قطره ای باران به او برسد، خداوندجسدش را بر آتش حرام گرداند.

«هشت» روایت از امام هشتم علیه السلام درباره ثواب زیارت آن حضرت

روایت اوّل:

شیخ صدوق رحمه الله به سند خود از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

من زارنی علی بُعد داری، أتیته یوم القیامة فی ثلاث مواطن حتّی اُخلّصه من أهوالها: إذا تطایرت الکتب یمیناً وشمالاً، وعند الصراط،وعند المیزان.⁽²⁾

هر کس مرا با دور بودن مزارم زیارت کند، روز قیامت در سه جایگاه به دیدار اومی روم و از سختی ها و وحشت ها او را می رهانم: )یکی( هنگامی که پرونده ها را به دست راست یا چپ آنان می دهند، )دوّم( هنگامی که می خواهند از صراط عبورکنند، )سوّم( در کنار میزان و هنگام سنجش اعمال.

روایت دوّم:

شخصی از اهل خراسان به حضرت امام رضاعلیه السلام عرض کرد: ای فرزند رسول خدا؛ در خواب، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم را زیارت کردم؛ گویا به من فرمود:

چه حالی خواهید داشت هنگامی که پاره تن من در سرزمین شما دفن شود،امانت من به شما سپرده شود، و ستاره من در زمین شما پنهان گردد؟

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

أنا المدفون فی أرضکم، وأنا بضعة نبیّکم، فأنا الودیعة والنجم.

ألا ومن زارنی وهو یعرف ما أوجب اللَّه تبارک وتعالی من حقّی وطاعتی فأنا وآبائی شفعاؤه یوم القیامة، ومن کنّا شفعآئه نجی ولو کان علیه مثل وزر الثقلین الجنّ والإنس.

منم آن دفن شونده در سرزمین شما، و پاره تن پیامبرتان، و منم آن امانت و آن ستاره.

آگاه باشید که هر کس مرا زیارت کند در حالی که حقّی را که خدا برای من واجب نموده بشناسد و به طاعت من ملتزم باشد، من و پدرانم شفیعان او در روز قیامت خواهیم بود، و هر کس ما شفیع او باشیم اهل نجات و رستگاری خواهد بود؛ گرچه گناهانی مانند گناهان جنّ و انس بر عهده او باشد.

سپس فرمود: پدرم از جدّم و او از پدرانش روایت کرده است که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: کسی که مرا در خواب زیارت کند در واقع مرا زیارت کرده است؛ زیراهرگز شیطان به صورت من یا یکی از اوصیاء و جانشینان من و یا به صورت یکی از شیعیان ایشان هرگز ظاهر نمی گردد، و بدون تردید رؤیای صادقه جزئی ازهفتاد جزء از نبوّت است.⁽¹⁾

روایت سوّم:

علیّ بن حسن بن فضّال از پدرش روایت کرده است که گفت: از حضرت علیّ بن

موسی الرضاعلیه السلام شنیدم که فرمود:

أنا مقتول ومسموم ومدفون بأرض غربة، أعلم ذلک بعهد عهده إلیّ أبی،عن أبیه، عن آبائه، عن علیّ بن أبی طالب علیهم السلام، عن رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم.

ألا فمن زارنی فی غربتی کنت أنا وآبائی شفعاءه یوم القیامة، ومن کنّاشفعآئه نجی ولو کان علیه مثل وزر الثقلین.⁽¹⁾

من کشته و مسموم می شوم و در سرزمین غربت دفن می گردم و آن را می دانم به عهدی که پدرم از پدرش، از پدرانش، از علیّ بن ابی طالب علیهم السلام، از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم به من سپرده است.

آگاه باشید و بدانید که هر کس مرا در غربتم زیارت کند من و پدرانم شفیع او در روزقیامت خواهیم بود، و هر کس ما شفیع او باشیم نجات یابد؛ گرچه مانند گناه جنّ وانس بر او باشد.

روایت چهارم:

اباصلت هروی گفت: نزد حضرت امام رضاعلیه السلام بودم گروهی از اهل قم شرفیاب شدند و سلام کردند و امام علیه السلام به آن ها پاسخ داد و نزدیک خود نشانید و به آن ها فرمود:

مرحباً بکم وأهلاً فأنتم شیعتنا حقّاً، وسیأتی علیکم یوم تزورونی فیه تربتی بطوس.

ألا فمن زارنی وهو علی غسل خرج من ذنوبه کیوم ولدته اُمّه.⁽²⁾

مرحبا، خوش آمدید، شما به راستی از شیعیان ما هستید و روزی می رسد که شمادر آن روز قبر مرا در طوس زیارت می کنید.

بدانید هر کس در حالی که غسل کرده باشد مرا زیارت کند، از گناهانش خارج شودمانند روزی که مادرش او را به دنیا آورده است.

روایت پنجم:

بزنطی روایت کرده است: حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام در نامه مبارکش که آن را قرائت کردم مرقوم فرموده بودند:

أبلغ شیعتی أنّ زیارتی تعدل عند اللَّه ألف حجّة.

به شیعیانم ابلاغ کن که زیارت من نزد خدا پاداشی معادل هزار حجّ دارد.

بزنطی گوید: به حضرت جواد الأئمّه علیه السلام عرض کردم: ثواب هزار حجّ دارد؟فرمود:

بلکه بخدا قسم ثواب هزار هزار )یعنی یک میلیون( حجّ دارد برای کسی که بامعرفت به حقّ آن حضرت، او را زیارت کند.⁽¹⁾

روایت ششم:

عبدالسّلام بن صالح گوید: از حضرت امام رضاعلیه السلام شنیدم که فرمود:

إنّی ساُقتل بالسمّ مظلوماً واُقبر إلی جنب هارون الرشید ویجعل اللَّه عزّوجلّ تربتی مختلف شیعتی وأهل محبّتی، فمن زارنی فی غربتی وجبت له زیارتی یوم القیامة.

والّذی أکرم محمّداً بالنّبوة واصطفاه علی جمیع الخلیقة لایصلّی أحدمنکم عند قبری إلاّ استحقّ المغفرة من اللَّه عزّ وجلّ یوم یلقاه.

والّذی أکرمنا بعد محمّدصلی الله علیه وآله وسلم بالإمامة، وخصّنا بالوصیّة، إنّ زوّار قبری أکرم الوفود علی اللَّه عزّوجلّ یوم القیامة، وما من مؤمن یزورنی فتصیب وجهه قطرة من الماء إلاّ حرّم اللَّه جسده علی النّار.⁽²⁾

همانا من به زودی با زهر جفا مظلومانه کشته می شوم و در کنار قبر هارون دفن می شوم و خداوند مرقد مرا محلّ رفت و آمد شیعیان و دوستانم قرار می دهد، هر

کس مرا در غربت زیارت کند بر من واجب می شود که او را در قیامت زیارت کنم.

سوگند به آنکه محمّدصلی الله علیه وآله وسلم را به نبوّت گرامی داشته و او را بر همه آفریدگان برگزیده هیچ یک از شما کنار قبر من نماز نمی گزارد مگر آنکه سزاوار آمرزش پروردگار می شود روزی که او را ملاقات کند.

و سوگند به آنکه بعد از حضرت محمّدصلی الله علیه وآله وسلم ما را به امامت گرامی داشته و به وصایت مخصوص گردانیده که زائرین قبر من گرامی ترین کسانی هستند که روزقیامت بر خداوند تبارک و تعالی وارد می شوند، و هیچ مؤمنی نیست که مرا زیارت کند در حالی که قطره آبی بر چهره او اصابت کرده باشد مگر آنکه خداوند جسم او رابر آتش دوزخ حرام گرداند.

روایت هفتم:

عبدالسّلام بن صالح هروی از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که آن حضرت داخل جایگاهی شد در سرای حمید بن قحطبه که قبر هارون بود، سپس فرمود:

هذه تربتی وفیها اُدفن، وسیجعل اللَّه هذا المکان مختلف شیعتی وأهل محبّتی، واللَّه لایزورنی منهم زائر، ولایسلّم علیّ منهم مسلم إلّا وجب له غفران اللَّه ورحمته بشفاعتنا أهل البیت.

اینجا محلّ قبر من است و در اینجا دفن می شوم، و خداوند به زودی این مکان رامحلّ رفت و آمد شیعیان و دوستانم قرار می دهد، و به خدا سوگند؛ زائری از آنان مرا زیارت نکند و سلام کننده ای از آنان بر من سلام نکند مگر آن که برای او آمرزش خداوند و رحمت او به شفاعت ما اهل بیت واجب گردد.

سپس رو به قبله ایستاد و چند رکعت نماز بجای آورد و دعاهائی خواند و چون فارغ گشت، سجده ای طولانی نمود که شمردم پانصد تسبیح در آن گفت و سپس بازگشت.⁽¹⁾

روایت هشتم:

یاسرِ خادم گوید: حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام فرمودند:

لاتشدّ الرحال إلی شی ء من القبور إلّا إلی قبورنا. ألا وإنّی مقتول بالسمّ ظلماً ومدفون فی موضع غربة، فمن شدّ رحله إلی زیارتی استجیب دعاؤه وغفر له ذنوبه.⁽¹⁾

بار سفر مبندید به سوی قبری از قبرها مگر قبور ما. بدانید که من مظلومانه با زهرجفا کشته می شوم و در محلّ غربت مدفون می گردم، هر کس برای زیارت من بارسفر بندد دعایش مستجاب و گناهانش آمرزیده شود.

در روایاتی که درباره ثواب زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام - و یا سایر اهل بیت علیهم السلام -نقل شده، از نظر مقدار و کیفیّت ثواب تفاوت هایی دیده می شود. برای حل شدن اختلافی که از این نظر در روایات وجود دارد به این نکته توجّه نمایید:

همان گونه که گفتیم مردم از سراسر عالم به زیارت حضرت علیّ بن موسی الرّضاعلیه السلام می شتابند که از نظر فرهنگ و آداب ظاهری و نیز جهات روحی و معنوی تفاوت های فراوانی با یکدیگر دارند و این در چگونگی زیارت افراد تأثیر بسیاری دارد.

بدیهی است همان گونه که در کیفیّت زیارت زوّار تفاوت های زیادی وجود دارد،در ثواب آن ها نیز باید تفاوت های فراوان وجود داشته باشد. بدیهی است هر کس ازنظر اخلاق، رفتار و عقیده، به حضرت امام رضاعلیه السلام نزدیکتر باشد، از ثواب بیشتری برخوردار است.

بنابراین، اختلاف در روایاتی که بیان کننده مقدار ثواب زائرین وجود دارد، به خاطر تفاوتی است که زائرین گرامی در مراحل روحی و چگونگی زیارتی که انجام می دهند، دارند.

چه کسانی زیارتشان پذیرفته می شود؟

آیا فقط اولیاء خدا زیارتشان پذیرفته می شود یا برای گناهکاران نیز راه هایی برای پذیرفته شدن و قبولی زیارت آنان وجود دارد؟ اگر راه یا راه هایی وجود دارد آن هاکدامند؟

برای یافتن پاسخ این سئوال، به این نکته توجّه کنید:

آنان که دارای قلبی پاک هستند و از حرم باطنی خود )یعنی قلب( پاسداری نموده و با انجام گناهان به بمب گذاری در آن نپرداخته اند، در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام به ضیافت معنوی راه یافته و از توجّهات امام هشتم علیه السلام برخوردار می شوند وبا زیارت قبول شده بازمی گردند.

ما از آنان التماس دعا داریم و از این افراد می خواهیم در بهترین حالات روحی ومعنوی به این نکته توجّه داشته باشند که در عصر غیبت هیچ مسأله ای به عظمت و اهمیّت فرارسیدن و تعجیل ظهور حضرت بقیّة اللَّه الأعظم عجّل اللَّه تعالی فرجه نیست، بنابراین آن رامهمّترین حاجت خود و در سرلوحه همه آن ها قرار دهند.

نکته مهمّ این است: افرادی که احترام و حرمت قلب را نگاه نداشته و با انجام گناه به آن آسیب وارد ساخته اند، چگونه به حرم حضرت امام رضاعلیه السلام وارد شوند و با همه کم و کاستی ها از عنایات و مهربانی های آن امام رئوف برخوردار شوند؟

چگونه ما می توانیم با قلبی که به آن آسیب زده ایم و چشم و گوش آن را کور و کرساخته ایم، از زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام بهره مند شده و مورد توجّه و عنایت آن حضرت قرار گیریم؟

چگونه می توانیم آثار گناهان را برطرف ساخته و از آن بزرگوار شفای روحی بگیریم؟!

با چه حال و هوایی به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام برویم که با تمام گناهان وآلودگی هایمان، نه تنها آن حضرت از ما روی نگردانند؛ بلکه زیارت ما را قبول کرده و

به ما توجّه نمایند و ما را مورد لطف و عنایت خود قرار دهند؟

این پرسش بسیار مهمّی است که آگاه بودن از جواب آن، نتیجه فراوانی دربردارد.ما قبل از این که پاسخ این سئوال را بیان کنیم توجّه شما را به این جریان جلب می کنیم:

«نقل است که روزی فقیری با جامه شوخگین⁽¹⁾به نزد پادشاهی درآمد، پادشاه ازآمدن او روی درهم کشید.

یکی از نزدیکان پادشاه گفت: ای بی ادب؛ این مقدار ندانسته ای که با جامه شوخگین پیش پادشاهان آمدن عیب است؟!

او در پاسخ گفت: با جامه شوخگین پیش پادشاهان آمدن عیب نیست، امّا با جامه شوخگین از پیش پادشاهان بیرون رفتن عیب است.

پادشاه را این سخن خوش آمد و او را به خلعت فراوان و گرانبها مخصوص گردانید.»⁽²⁾

در این داستان، آلودگی آن شخص نه تنها مانع لطف و کرم پادشاه نشد بلکه به خاطر اعتقادی که به جود و بخشش سلطان داشت سبب شد که از خلعت های گرانبهاو ویژه پادشاه بهره مند شود و با همه آلودگی، پادشاه را از خود شاد و مسرور کند.

نتیجه ای که از این داستان می گیریم این است: همان گونه که گاهی آلودگی های ظاهری نه تنها مانع لطف و کرم پادشاهان مجازی نمی شود، آلودگی های ظاهری وباطنی نیز گاهی نه تنها مانع جود و بخشش سلاطین واقعی - که اهل بیت علیهم السلام می باشند-نمی شود؛ بلکه گاهی سبب افزایش و زیادتر شدن لطف آنان نیز می شود و این درصورتی است که انسان از راهی وارد شود که بیشتر سبب جلب محبّت و عنایت اهل بیت علیهم السلام بشود.

برای رسیدن به این هدف، راه بلکه راه هایی مانند واسطه قرار دادن بعضی از اهل بیت علیهم السلام - مانند حضرت امام جواد علیه السلام - وجود دارد که وسیله عنایت بیشتر

حضرت امام رضاعلیه السلام می گردد.

در اینجا ما راهی را نشان می دهیم که از جهتی مناسب تر با وضع عموم مردم است.قبل از بیان آن، برای روشن شدن مطلب، مثالی می آوریم:

بعضی از افراد، کارشان باربری و حمل و نقل است، آنان بار مردم را بر دوش کشیده و به مقصد می رسانند. این گونه افراد گاهی آنچنان بارهای سنگین را بر دوش می کشند که از گذاردن آن به زمین عاجز می مانند و باید به کمک دیگران آن را از دوش خود به زمین بگذارند در حالی که بارهای سبک را به راحتی از دوش خود برمی دارند.بار گناهان نیز همین گونه است؛ انسان گاهی به راحتی می تواند توبه کند و خود را ازبار گناه نجات دهد، ولی گاهی آنچنان بار گناهان سنگین و کمرشکن است که انسان نمی تواند بدون کمک، خود را نجات دهد.

متأسّفانه شاید معمولاً بار گناهان انسان از نوع دوّم باشد که برای نجات و رهایی یافتن از آن باید از راه آن وارد شود.

انسانی که سال ها نفس خود را آزاد گذارده و مهار نکرده است و دمادم بر گناهان خود افزوده است؛ انسانی که به عصر غیبت معتاد شده و همیشه در ظلمت بسر برده است؛ انسانی که معتاد به غفلت و دور بودن از امام زمانش شده و خدمتی برای آن حضرت انجام نداده است؛ چگونه می تواند بدون کمک و یاری، یک باره بار اعتیاد به گناه و غفلت از امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه را کنار بگذارد؟!

چگونه می تواند با تضمین، پس از یک عمر معتاد بودن به گناه و غفلت، خود را ازآن نجات دهد؟!

برای پاسخ به این سئوال، توجّه شما را به جریان مردی که نقل کردیم با جامه آلوده به دربار پادشاه رفت و با همه آلودگی، خلعت گرانبهایی گرفت، جلب می کنیم.

اگر ما با پشت خمیده از بار گناه به حرم حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب شویم،اگرچه ناپسند است ولی از این جهت که کار حضرت امام رضاعلیه السلام بخشندگی وپاکسازی است مهمّ نیست، مهمّ این است که با بار گناه به حرم وارد شویم و

با بار گناه برگردیم.

باید به امام رئوف حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام عرض کنیم:

بار گناه ما آنچنان سنگین و دشوار است که به تنهایی نمی توانیم آن را از دوش خودبرداریم، نیاز به کمک شما داریم، باید با یاری شما از زیر بار سنگین گناهان خارج شویم.

یقین داشته باشید اگر انسان با تمامی وجود و از اعماق قلب خود - نه با لقلقه زبان بلکه با صداقت - از حضرت امام رضاعلیه السلام کمک بخواهد و خود را عاجز از ترک گناه بداند، آن حضرت به یاری او می شتابند، بار گناه را از دوش او دور می کنند، دست اورا می گیرند و با دیدگانی پر از مهر و محبّت به او می نگرند و با نگاه معجزه گر خود اورا پاک می سازند و در او تحوّل ایجاد می کنند.

هرچند حضرت امام رضاعلیه السلام نیازی به زمینه سازی ما ندارند، ولی ما باید برای نجات خود زمینه سازی کنیم.

زمینه سازی آن، این است که مانند کسانی که خدا را فراموش کرده و خود را از یادبرده و در نتیجه توجّهی به گناهان خویش ندارند وارد حرم نشویم، بلکه درک کنیم که ما به گناه و نافرمانی و به عصر غیبت و غفلت از امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه خو گرفته ومعتاد شده ایم و برای نجات از این اعتیاد، نیاز به کمک حضرت امام رضاعلیه السلام داریم.

در حرم مطهّر به این جرم معتقد باشیم و با صداقت تمام از آن حضرت بخواهیم مارا از هیولای غفلت نجات دهند.

در این صورت نگاه محبّت آمیز حضرت امام رضاعلیه السلام قلب تیره ما را شفا می بخشدو در نتیجه به گروه دلیرمردان و شیرزنانی که در میدان جهاد با نفس دلیرانه جنگیده وپیروز گشته اند، می پیوندیم.

گوشه ای از اخلاق و رفتار حضرت امام رضاعلیه السلام

در کتاب «عیون اخبار الرضاعلیه السلام» آمده است: ابراهیم بن عبّاس - در توصیف ویژگی های والای اخلاقی حضرت امام رضاعلیه السلام - گوید: هرگز ندیدم که حضرت امام رضاعلیه السلام با سخنش کسی را ناراحت نموده و برنجاند.

هرگز ندیدم که سخن کسی را قطع نماید، بلکه صبر می کرد تا صحبت خود را تمام می کرد.

هرگز ندیدم نیازمندی را رد کند؛ بلکه به اندازه ای که توان داشت او را یاری می کرد.

هرگز پاهای خود را در برابر همنشین خود دراز نمی کرد و هرگز در برابر همنشین خود، تکیه نمی داد.

هرگز ندیدم کسی از غلامان و کنیزان خود را دشنام دهد.

هرگز ندیدم آب دهان بیندازد.

هرگز ندیدم در موقع خنده، قهقهه نماید؛ بلکه خنده آن حضرت، تبسّم و لبخندبود.

وقتی محفل خلوت می شد و سفره غذا را می گستردند، همه غلامان خود - حتّی دربانان و چارواداران خود - را بر سر سفره خویش می خواند.

حضرت امام رضاعلیه السلام شب ها کم می خوابید و بسیار بیداری می کشید، بیشترشب ها از اوّل شب تا بامداد، شب زنده داری می کرد.

آن حضرت، زیاد روزه می گرفت و هیچ وقت روزه سه روز از هر ماه را ترک نمی کرد و می فرمود:

ذلک صوم الدهر.

روزه این سه روز، مانند روزه تمام عمر است.

آن حضرت، زیاد کارهای خیر انجام می داد، پنهانی صدقه می داد، و بیشتر این کارهای خیر را در شب های تاریک انجام می داد. بنابراین، اگر کسی گمان می کند که

در مقام و فضیلت و شخصیّت همانند او را دیده، از او باور نکنید.⁽¹⁾

هدیه حضرت امام رضاعلیه السلام

یسع بن حمزة گوید: در مجلس حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب بودم و با آن حضرت گفتگو می کردم، مردم فراوانی گرد ایشان جمع شده بودند و از حلال و حرام می پرسیدند، در این هنگام مردی بلند قد و گندمگون وارد شد و عرض کرد:

سلام بر شما ای فرزند رسول خدا؛ مردی از دوستان شما و دوستان پدر و اجدادپاک شما هستم، از حجّ بازگشته و زاد و توشه و خرجی خود را گم کرده ام و چیزی که مرا یک مرحله پیش ببرد به همراه ندارم، اگر عنایتی کنید و من به شهر خودم برسم،خدا به من نعمت داده است و من هنگامی که به آنجا رسیدم آن مبلغ را از طرف شماصدقه خواهم داد و من سزاوار صدقه نیستم و محتاج و فقیر نمی باشم.

امام علیه السلام به او فرمود: بنشین خداوند تو را رحمت کند، و رو کرد به مردم و به گفتگوی با آن ها پرداخت تا آن که کم کم متفرّق شدند و تنها او، سلیمان جعفری، خیثمه و من ماندم، در این هنگام امام علیه السلام فرمود: به من اجازه می دهید که به اندرون وارد شوم؟ و آن گاه برخاست و وارد حجره شد و پس از مدّتی خارج شد و پشت در قرار گرفت و دست خود را از بالای در بیرون آورده و فرمود:

آن مرد خراسانی کجاست؟

عرض کرد: بلی، من اینجا هستم.

فرمود: این دویست دینار را بگیر و در راه خوراک و پوشاک و خرجی خود بکار ببرو به آن تبرّک جو و از طرف من لازم نیست صدقه بدهی، و پس از آنکه گرفتی ازاینجا بیرون برو تا مرا نبینی و من تو را نبینم.

سپس امام علیه السلام خارج شد، سلیمان عرض کرد: فدای شما شوم؛ عنایت فراوانی کردی و محبّت بسیاری نمودی، چرا چهره ات را از او پوشاندی؟ فرمود:

ترس آن داشتم که ذلّت سئوال و درخواست را به خاطر برآوردن حاجتش درچهره او ببینم، آیا این حدیث گرانقدر رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم را نشنیده ای که فرمود:

المستتر بالحسنة تعدل سبعین حجّة، والمذیع السیّئة مخذول والمستتربها مغفور له.

آنکه کار نیکوی خود را پنهان می کند ارزشی معادل هفتاد حجّ پیدا می کند و آنکه کارزشت خود را آشکار می کند خوار و مخذول و آنکه آن را بپوشاند آمرزیده شود.

آیا قول پیشینیان را نشنیده ای:

متی آته یوماً لأطلب حاجة

رجعت إلی أهلی ووجهی بمائة⁽¹⁾

هرگاه روزی برای درخواست حاجتی نزد او رفتم، بسوی اهل و عیالم باز گشتم درحالی که آبرویم محفوظ ماند.

درس حضرت امام رضاعلیه السلام به نیازمندان و هشدار آن حضرت به ثروتمندان

بزنطی گوید: روزی خواسته ای را برای حضرت امام رضاعلیه السلام مطرح کردم، امام علیه السلام فرمود:

صبر کن، امیدوارم ان شاء اللَّه خدا برایت انجام دهد، سپس فرمود: به خداسوگند؛ آنچه خدا برای مؤمن از این دنیا ذخیره کرده، برای او بهتر است از آنچه برایش شتاب کرده و در این دنیا به او رسانیده.

سپس دنیا را حقیر و کوچک جلوه داد و فرمود: دنیا چه چیزی است و چه ارزشی دارد؟

سپس فرمود: همانا دارنده نعمت در موقعیّت سختی قرار دارد، بر او واجب است حقوق الهی را که در اموال او است بپردازد. به خدا سوگند؛ بر من نعمت هائی از طرف پروردگار می باشد و من همواره به خاطر آن ها بیمناکم - و دست خود را

حرکت داد - تا آنکه حقوقی که برای خدا در آن ها بر من واجب شده خارج کنم.

عرض کردم: فدای شما شوم؛ شما با این موقعیّت و جایگاه ویژه، از این مطلب نگران هستید؟!

فرمود: بلی؛ پروردگارم را ستایش و سپاس می گویم بر نعمت هائی که بر من منّت گذاشته است. ⁽¹⁾

سلام و پیام حضرت امام رضاعلیه السلام به دوستان خویش

شیخ مفیدرحمه الله در کتاب «الإختصاص» از جناب عبدالعظیم حسنی، و او از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

ای عبدالعظیم؛ دوستانم را از طرف من سلام برسان و به آنان بگو:

راهی برای تسلّط شیطان بر خودشان نگشایند، و به آنان دستور ده به راستگویی در سخن گفتن و اداء امانت، و دستور ده به ساکت بودن و رها کردن جدال در آنچه سودی ندارد، و روی آوردن آنان به سوی همدیگر، و دیدار کردن یکدیگر؛ زیرا که این باعث نزدیک شدن به من می گردد، و خود را مشغول نسازندبه کناره گیری از یکدیگر و پراکنده شدن، که من سوگند یاد کرده ام هر کس چنین کند و ارادتمندی از ارادتمندان مرا به خشم آورد او را نفرین کنم تا خداوندوی را در دنیا به سخت ترین عذاب گرفتار کند و در آخرت از زیانکاران باشد.

و آنان را آگاه کن که خدا نیکوکاران ایشان را می آمرزد و از گنهکاران می گذرد)مگر کسی که به من شرک ورزد یا دوستی از دوستان مرا اذیّت و آزار نماید( یادر خاطر خود نسبت به او فکر بدی داشته باشد، خداوند چنین کسی رانمی آمرزد تا از آن فکر بازگردد، پس اگر بازگشت و توبه کرد راه را یافته است وگرنه روح ایمان را از قلب او می گیرد و از تحت سرپرستی من خارج می شود وبرایش بهره ای از ولایت ما نیست و از چنین چیزی به خدا پناه می بریم.⁽²⁾

خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام

امام رئوف حضرت امام رضاعلیه السلام در آخرین لحظات عمر - که در آتش زهرمی سوختند - تمام خدمتگزاران خود را فراخواندند و در کنار سفره با آنان نشستند تاهمگی طعام بخورند.

آن حضرت در حیات خود با خدمتگزارانشان مهربانی ویژه ای داشتند و الآن نیزبه کسانی که به عنوان خدمتگزاری پذیرفته اند، توجّه بیشتری دارند.

خدّام حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیهما السلام از نظر آشنایی با اخلاق و رفتار آن حضرت، وظیفه حسّاس تری دارند.

این وظیفه خدّام امام رئوف، حضرت امام رضاعلیه السلام است که با آگاهی از این نکته،رأفت و مهربانی آن حضرت را با پذیرایی شایسته و خدمتگزاری به زوّار آن حضرت ادامه دهند.

گرفتار تندی و خشونت - که از اخلاق حضرت امام رضاعلیه السلام نبوده است - نشوند وبا مهربانی و آرامش، زوّار را پذیرایی و راهنمایی نمایند.

آنان باید نسبت به مقام حضرت امام رضاعلیه السلام معرفت و آشنایی پیدا کنند و بداننددر چه بارگاه باعظمتی گام نهاده اند.

آنان باید توجّه داشته باشند که هر مکانی از حرم در طول صدها سال، قدمگاه حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه است.

خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام باید بدانند در میان زوّار آن حضرت، امام زمان ارواحنافداه، و اولیاء الهی که مورد توجّه خاصّ خداوند می باشند حضور دارند. مبادا باتندی نمودن به زوّار به یکی از اولیاء خدا توهین کنند.

علاوه بر این، حضرت امام رضاعلیه السلام به همه زوّار خود با رأفت و مهربانی می نگرند، حتّی گناهکاران را می پذیرند و شرمساری و توبه آنان را قبول می نمایند؛پس خدّام حرم باید به همه زوّار با دیده احترام بنگرند.

خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام باید توجّه داشته باشند که مردم از تمام نقاط جهان باآداب و فرهنگ های گوناگون به زیارت آن حضرت می شتابند، بدیهی است در میان آنان کسانی هستند که نیاز به راهنمایی دارند و تندی و خشنونت با آنان اثر منفی دارد.

نباید با زوّار آن حضرت به گونه ای رفتار کنند که از آمدن به زیارت با خاطره ای دلگیرکننده به وطن بازگردند؛ زیرا آنان به خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام با دیده احترام می نگرند و در نتیجه توقّع بیشتری از آنان دارند.

بنابراین خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام باید از صبر و بردباری، حوصله وخویشتن داری برخوردار باشند و بدانند زوّار آن حضرت، میهمانان آن بزرگوارند و باآنان آنگونه که حضرت امام رضاعلیه السلام می پسندند رفتار نمایند.

خدّام و زوّار حضرت امام رضاعلیه السلام نه تنها در حرم باید مواظب افکار و رفتار خودباشند، بلکه باید قبل از تشرّف به خدمت آن حضرت، اگر اشتباهی انجام داده اند آن رابا اعمال پسندیده جبران کنند.

خدّام حضرت امام رضاعلیه السلام نیز توجّه داشته باشند که آن حضرت کسانی را که به مقام خدمتگزاری قبول کرده اند یاوران خود می دانند، و همان گونه که از آنان انتظاربیشتری دارند، با نگاهی پرفروغ تر به آنان می نگرند؛ زائران گرامی نیز باید به این نکته توجّه داشته باشند و به آنان احترام بگذارند.

کودک باایمان در خدمت حضرت امام رضاعلیه السلام

چون حضرت امام رضاعلیه السلام مظهر مهربانی و خُلق حسن می باشند یک بحث مهمّ اخلاقی را عنوان می کنیم. قبل از آنکه به این بحث بپردازیم، روایت بسیار جالبی را ازحضرت امام رضاعلیه السلام عنوان می کنیم و سپس به نتیجه گیری از آن می پردازیم:

در تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام روایت شده است:

در مقابل حضرت امام رضاعلیه السلام اسب چموشی بود و گروهی در آنجا بودند که اسب های چموش را رام می کردند، ولی هیچ یک از آن ها جرأت نمی کرد بر آن اسب سوار شود، و اگر سوار می شد جرأت نمی کرد آن را راه ببرد، از ترس اینکه

مبادا اسب دست هایش را بلند کرده و او را به زمین پرتاب کند و با سم خود او رالگدمال نماید.

در این میان، کودک هفت ساله ای پیدا شد و عرض کرد: ای فرزند رسول خدا؛آیا اجازه می دهی بر آن اسب سوار شوم و او را راه ببرم و رام کنم؟

فرمود: تو این کار را می کنی؟ عرض کرد: بلی.

فرمود: چگونه این کار را انجام می دهی؟ عرض کرد:

لأنّی قد استوثقت منه قبل أن أرکبه بأن صلّیت علی محمّد وآله الطیّبین الطاهرین مائة مرّة، وجدّدت علی نفسی الولایة لکم أهل البیت.

قبل از این که سوار او شوم از او خاطر جمع شده و اطمینان حاصل می کنم، به این وسیله که بر محمّد و آل طاهرین او صد مرتبه صلوات می فرستم و بر خودم ولایت شما اهل بیت را تجدید می کنم و تازه می گردانم.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: سوار شو.

او سوار شد، سپس فرمود: او را راه بینداز.

پس اسب را راه انداخت و پیوسته او را راه برد و دوانید تا اینکه او را خسته و ناتوان کرد به طوری که ناله اسب بلند شد و عرض کرد: ای فرزند رسول خدا؛ امروز این اسب سوار مرا خسته و دردمند نمود، یا مرا معاف بدار و یا تحمّل و طاقت مراافزون کن.

پسربچّه گفت: آنچه برای تو بهتر است - که سواری دادن به مؤمن باشد - آن رادرخواست کن.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: راست گفت، بعد برای اسب دعا نمود که: خدایا؛به او تحمّل بیشتر و توان افزونتر مرحمت فرما.

اسب آرام گرفت و به راه خود ادامه داد. سپس وقتی که پسربچّه از اسب پیاده شد، حضرت امام رضاعلیه السلام به او فرمود: از این چهارپایان که در خانه اند، یا ازغلامان و کنیزان و یا اموالی که در خزانه است هر چه را می خواهی درخواست کن، همانا تو مؤمن هستی و خداوند تو را در دنیا به ایمانت مشهور ساخت.

پسربچّه گفت: ای فرزند رسول خدا؛ آیا اجازه می دهی درخواست خود را

مطرح کنم؟

فرمود: ای مؤمن؛ پیشنهاد کن و آنچه می خواهی مطرح نما؛ همانا خداوندتبارک و تعالی تو را به اندیشه درست توفیق دهد.

عرض کرد: سل لی ربّک التقیّة الحسنة، والمعرفة بحقوق الإخوان،والعمل بما أعرف من ذلک.

برای من از خداوند تقیّه ای نیکو و شناخت حقوق برادران و عمل کردن به آنچه شناخته ام تقاضا نما.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

قد أعطاک اللَّه ذلک، لقد سألت أفضل شعار الصالحین ودثارهم.

خداوند آن را به تو عطا فرمود، و هر آینه بهترین نشانه و زیور بندگان صالح و آنچه آبروی آن ها را حفظ می کند درخواست کردی.⁽¹⁾

درسی از این روایت

یک کودک چگونه توانست بر اثر استوار ساختن ولایت در قلب و جان خود براسب چموشی که همه از رام ساختن او عاجز بودند، غالب شود؟! همان گونه که او این قدرت را با معرفت به مقام ولایت پیدا کرد، ما نیز می توانیم با درک مقام عظیم ولایت وپذیرش و جای دادن آن در اعماق وجودمان، اسبِ سرکش نفس را مهار سازیم.

از نشانه های شناخت مقام والای ولایت خاندان وحی علیهم السلام و معرفت به آن،دگرگونی و تحوّلی است که در انسان پدید می آید و به این جهت می تواند کارهایی راانجام دهد که دیگران قدرت و توانایی انجام آن را ندارند.

معرفت به مقام اهل بیت علیهم السلام، در مرحله اوّل افکار و اندیشه های انسان را تغییرمی دهد، به گونه ای که افکار انسان نسبت به امور مادّی و معنوی با دیگران تفاوت محسوسی پیدا می کند.

با استمرار این حالت و عمل کردن بر طبق افکار و اندیشه های رحمانی که بر اووارد می شود در مسیر تکامل قرار می گیرد، به گونه ای که نه تنها در فکر و اندیشه؛بلکه در اراده و خواست او نیز تحوّل ایجاد می گردد و او می تواند در صورت رضایت خداوند و اهل بیت علیهم السلام کاری را که دیگران نمی توانند انجام دهند، عملی سازد.

این تحوّل در برخی از افراد نیاز به مدّت زیاد و طولانی دارد و گاهی در بعضی ازافراد، در زمانی کوتاه صورت می گیرد.

روایتی که نقل کردیم، بشارتی است برای جامعه شیعه که حتّی کودکان در صورت درک مقام ولایت و جای دادن آن در اعماق وجودشان، می توانند از آن استفاده خارق العاده داشته باشند.

از این روایت چنین نتیجه می گیریم: ایمانِ انسان و اعتقاد و یقین او به عظمت مقام ولایت می تواند حتّی در زمان کودکی او را ممتاز و برتر از دیگران قرار دهد؛ همان گونه که آن کودک توانست کاری را انجام دهد که دیگران قدرت آن را نداشتند و حضرت امام رضاعلیه السلام او را به خاطر معرفت و ایمانش به عنوان «مؤمن» و کسی که مراحلِ ایمان راپیموده است، ستودند.

یک بحث مهمّ اخلاقی

اکنون یک بحث بسیار مهمّ اخلاقی را بیان می کنیم:

بسیاری از دانشمندان و علمای «علم اخلاق» برای تهذیب و پاکسازی نفس،راهکارهایی را ارائه داده اند که راه صد ساله است؛ به گونه ای که هنوز انسان راه را به پایان نرسانده که: «بانکی برآمد خواجه مرد»، یا چند صفت رذیله را از خود دورساخته ولی بر اثر طولانی شدن مدّت به چند صفت مذموم دیگر مبتلا می گردد.

به این جهت، گاهی راه هایی که علمای بزرگی همچون مرحوم نراقی در «معراج السعادة» نشان داده اند مورد انتقاد علمای دیگر قرار گرفته است.

راه هایی که برای ریشه کن ساختن رذایل اخلاقی در برخی از کتاب ها ذکر شده همانند تعمیر خانه مخروبه ای است که هر روز باید گوشه ای از آن را تعمیر نمایند.

بدیهی است که این کار، چاره اساسی نیست.

انسان نیز همین گونه است تا وقتی که گرفتار نفس امّاره باشد بر فرض که یکی ازصفات رذیله آن برطرف شود، انسان را به صفت دیگری مبتلا می سازد. پس بایدراهی را بیابیم که اساسی و کارساز باشد و در نفس تحوّل ایجاد نماید.

مرگ شخصی بهتر است یا حیات همگانی؟!

به این جهت، علمای بزرگ دیگری مانند مرحوم آیةاللَّه میرزا مهدی اصفهانی پیمودن این گونه راه ها را نمی پسندیده اند و معتقد بوده اند باید راهی را برگزید که اساسی باشد و انسان را به هدف برساند...

ایشان برای یافتن راهی که در نفس انسان تحوّل کلّی ایجاد شود - تا هر روز به گونه ای دچار لغزش های روحی و اخلاقی نشود - فکر مرگ را برگزیده اند و چنین گفته اند که: اگر انسان هر روز درباره مرگ بیندیشد به گونه ای که نفس او باور کند که دیر یا زود از دنیا خواهد رفت، هواها و هوس های نفسانی او از بین رفته و نفس امّاره او به نفس لوّامه و کم کم به مراحل بالا تبدیل می گردد.

بنابراین انسان به وسیله ادامه فکر مرگ، نفس خود را کشته و از هواها وهوس های آن نجات می یابد.

بدیهی است این راه بهتر از راه های دیگری می باشد که در برخی از کتاب های«علم اخلاق» نوشته شده است؛ ولی آیا می توان راهی برتر از آن یافت که نتیجه ودست آورد آن، هم برای فرد و هم برای اجتماع بهتر و کاملتر باشد؟!

نویسنده این سطور بر این باور است که ما برای ریشه کن ساختن هوس ها و یافتن راه نجات، به جای این که در فکر مردن و مرگ شخصی باشیم بهتر است درباره زنده شدن و حیات اجتماعی بیندیشیم.

اگر انسان بداند در عصر غیبت، قدرت ها و توانایی های فکری و روحی او مرده است و با فرارسیدن روزگار پرشکوه ظهور به زندگی ارزنده دست می یابد، به حیات کنونی بسنده نمی کند و زندگی عصر غیبت را مردگی می داند و به این جهت در اندیشه حیات

و زندگی نه تنها برای خود بلکه برای همه انسان ها در سراسر گیتی خواهد بود.

او درک می کند که اندیشه حیات نیز، حیاتبخش و زندگی ساز است.

صحیح است که انسان می تواند با فکر مرگ، رذایل اخلاقی خود را نابود سازد، ولی با درک حیات واقعی و آگاهیِ کامل از معنای زنده بودن، می تواند قدرت های روحی وتوانایی های روانی خود را زنده سازد؛ به گونه ای که پایگاه های رذایل اخلاقی در اوویران و ریشه کن شده و جایگاهی برای آن ها باقی نماند.

آری؛ انسان می تواند به جای این که در فکر خوابیدن در قبر و فاسد شدن اعضاء وجوارح و پوسیده شدن کفنِ خویش باشد، در فکر زنده شدن انسان ها با کفن های سالم و شمشیرهای آویخته باشد.

انسان می تواند به جای اندیشیدن درباره مرگ خود، به حیات همگان و زنده شدن اجتماع بیندیشد.

انسان می تواند به جای این که قبری کوچک و تاریک را در نظر مجسّم سازد، درباره جهانی بزرگ و نورانی از تابش انوار تابناک و پرفروغ عصر ظهور امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه بیندیشد.

انسان می تواند به جای این که لحظه شمار فرارسیدن مرگ باشد، صبح و شام در انتظارفرارسیدن روزگار پرشکوه دولت کریمه امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه باشد.

انسان می تواند به جای این که خود را آماده مرگ نماید، خود را آماده شهادت دررکاب حضرت بقیّة اللَّه الأعظم ارواحنا فداه نماید.

آری؛ انسان می تواند با آماده ساختن خود برای ظهور و به دست آوردن انتظارراستین، همه خوبی ها و ارزش ها را داشته باشد؛ زیرا «چون که صد آید، نود هم پیش ما است».

با به دست آوردن انتظارِ راستین - که به بیان رسول گرامی خداصلی الله علیه وآله وسلم برترین جهاد وکوشش امّت است - انسان می تواند از رذایل اخلاقی دور شده و با به دست آوردن قدرت ها و نیروهای فوق العاده، به حیات و زنده بودن راه یابد. بدیهی است که «نابرده رنج، گنج میسّر نمی شود».

ما باید در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام برای بدست آوردن انتظار راستین و برای زنده شدن دل های مرده، دعا کنیم و با توسّل به آن حضرت و سوگند دادن خداوند به حقّ آن بزرگوار، ظهور حیاتبخش جهان و منجی عالم بشریّت را بخواهیم.

ما باید به شور و شوق و علاقه خود به امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه و ظهور آن بزرگوارهر چه بیشتر بیفزاییم. در این صورت از حضرت امام رضاعلیه السلام پیروی نموده ایم.

برای روشن شدن این مطلب، شعر دعبل را آورده، سپس به نکاتی در این باره می پردازیم:

اشعار دعبل در خدمت امام رضاعلیه السلام

دعبل در «تائیّه» بیشتر از غصب حقّ خاندان پیغمبرصلی الله علیه وآله وسلم سخن گفته است. ازجمله در این دو بیت که حضرت امام رضاعلیه السلام را سخت اندوهگین و محزون گردانید واشک ایشان را جاری کرد:

بیت اوّل:

أری فَیْئَهُم فی غَیْرهِم مُتَقَسِّماً

وَأَیدِیَهُم مِن فَیْئِهِمْ صَفَراتِ

من، حقّ خاندان عصمت علیهم السلام را تقسیم شده نزد دیگران می بینم و دست هایشان ازحقّ و اموالشان خالی است.

هنگامی که حضرت امام رضاعلیه السلام این بیت را شنیدند، گریه کردند و فرمودند:

صَدَقْتَ یا خُزاعی.

ای دعبل؛ راست گفتی.

بیت دوّم:

اِذا وُتِرُوا مَدُّوا اِلی واتِریهِمُ

اَکُفًّا عَنِ الْاَوْتارِ مُنْقَبِضاتِ

هنگامی که از سوی کینه توزان به عترت ستم می شود، آنان دست های بسته را برای دریافت حقّ خود، دراز می کنند )دست هایشان به حقّشان نمی رسد(.

بعد از این که حضرت امام رضاعلیه السلام این بیت را شنیدند، دو دست شریف خود رابرگرداندند، و با اندوه فرمودند:

به خدا قسم؛ که دست های ما بسته است.⁽¹⁾

گریستن حضرت امام رضاعلیه السلام برای امام زمان ارواحنا فداه

دعبل اشعار خود را درباره غصب خلافت ادامه داده و سپس به بیان ظهور امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه می پردازد.

هروی گوید: از دعبل خزاعی شنیدم که فرمود: برای حضرت امام رضاعلیه السلام قصیده ام را خواندم ... و چون به این شعر رسیدم:

خروج إمام لا محالة خارج

یقوم علی اسم اللَّه والبرکات

یمیّز فینا کلّ حقّ وباطل

ویجزی علی النّعماء والنقمات

خروج امامی که حتماً و بدون تردید خروج خواهد کرد، و با نام مبارک خدا وبرکات الهی قیام می کند.

هر حقّ و باطلی را در میان ما جدا می کند، و مردمان را به پاداش عملشان )یا( نعمت می دهد و )یا( کیفر می کند.

حضرت امام رضاعلیه السلام به شدّت گریست⁽²⁾

دعبل گوید: من قصیده را برای او خواندم و او چنان گریست که بر زمین افتاد. سپس گفت: خدا تو را رحمت کند، آیاحدیثی برایت بگویم که بر نیّت تو بیفزاید و در تمسّک به مذهبت تو را کمک نماید؟ گفتم: بلی، حدیث کن.

گفت: مدّتی نام جعفر بن محمّدعلیهما السلام را می شنیدم، در مدینه به خدمتش رفتم شنیدم که فرمود: حدیث کرد مرا پدرم ازپدرش از جدّش این که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: «علیّ وشیعته هم الفائزون»؛ «علی و شیعه او فیروز و رستگارند».

پس با من وداع کرد و خواست برود. گفتم: خدا تو را رحمت کند نام خود را به من بگو. گفت: منم ظبیان عامر.

نظیر این داستان از دعبل در «دار السلام عراقی» نقل شده است. )کشکول امامت: 95/1)

جریان بسیار جالب دیگری برای دعبل درباره قصیده تائیّه واقع شده است که آن را نیز نقل می کنیم:

شیخ طریحی در کتاب «منتخب» از ثقات، از ابی محمّد کوفی نقل کرده که دعبل خزاعی گفت: چون از شهر مرو ازخدمت حضرت امام رضاعلیه السلام برگشتم، وارد شهر ری شدم. در شبی از شب ها در منزل خود تنها نشسته بودم و قصیده تائیّه خود را اصلاح می کردم تا آنکه بعض شب گذشت، ناگاه آواز دقّ الباب بلند شد. پرسیدم: کوبنده در کیست؟ گفت:شخصی از برادران تو. پس به نزدیک در دویدم و گشودم، شخصی داخل گردید که از مشاهده او بدنم لرزید و نفسم مقطوع گردید. پس در گوشه ای نشست و به سوی من نگریست و گفت: نترس، من برادر تو از طائفه جنّ هستم و در روز ولادت تو متولّد شده ام و با تو بزرگ گردیده ام و آمده ام برای تو حدیثی نقل کنم که باعث خوشحالی تو گردد و اعتقاد تو را قوی گرداند و بصیرت تو را زیاد نماید.

چون این را شنیدم دلم ساکن گردید و نفسم برگشت. پس گفت: ای دعبل؛ بدان که بغض و عداوت من به علیّ بن ابی طالب علیه السلام از سایر آفریدگان خدا شدیدتر بود تا آنکه با جماعتی از طایفه جنّ - که سرکش و بدکار بودند - بیرون رفتیم،پس عبور ما بر جمعی افتاد که به زیارت قبر امام حسین علیه السلام می رفتند، تاریکی شب ایشان را فرو گرفته بود و ما اراده نمودیم که ایشان را اذیّت کنیم.

چون نگاه کردیم ملائکه را دیدیم که در طرف آسمان ایستاده و ما را از اذیّت کردن آنها منع می نمایند و دیدیم ملائکه دیگررا که بر زمین ایستاده اند و ایشان را از هوام زمین منع می نمایند. چون این کرامت را مشاهده کردم گویا خواب بودم وبیدار شدم، و غافل بودم هشیار گردیدم، و دانستم که این کرامات نیست مگر از برکات آن کسی که به زیارت قبر اومی روند و قصد او را کرده اند، پس از اعمال بد خود و آن اراده قبیحه پشیمان شدم و توبه نمودم و با ایشان به زیارت قبرامام حسین علیه السلام مشرّف شدم و با آن ها در همان سال به حجّ رفتم و قبر پیغمبرصلی الله علیه وآله وسلم را زیارت نمودم.

در مسجد پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم مردی را دیدم که جماعتی بر اطراف او بودند و چون از نام او پرسیدم، گفتند: این پسر رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم جعفر بن محمّد الصادق علیه السلام است. چون این سخن شنیدم به نزد آن حضرت و خدمت آن سرور رسیدم و بر اوسلام کردم و جواب شنیدم.

حضرت فرمود: «مرحباً بک یا أخا أهل العراق»؛ آیا بخاطر داری آن شب خود را در بطن کربلا و آن کرامت را که از خدادر خصوص اولیاء او مشاهده کردی؟ به درستی که خدا توبه تو را قبول نمود و گناه و خطای تو را آمرزید.

عرض کردم: حمد خداوند را که به معرفت شما بر من منّت گذاشت و دل مرا به نور هدایت شما نورانی گردانید و مرا ازمتمسّکین به ریسمان ولایت شما قرار داد، یابن رسول اللَّه؛ از برای من حدیثی ذکر کن که آن را هنگام بازگشت، هدیه وتحفه قوم خود نمایم.

آن حضرت فرمود: روایت فرمود پدرم از پدر خود علیّ بن الحسین علیهما السلام، از پدرش علیّ بن ابی طالب علیه السلام، از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم که فرمود: «یا علی؛ الجنّة محرّمة علی الأنبیاء حتّی أدخلها، وعلی الأوصیاء حتّی تدخلها، وعلی الاُمم حتّی تدخل اُمّتی، وعلی اُمّتی حتّی تقرّوا بولایتک وتدینوا بإمامتک، یا علیّ؛ والّذی بعثنی بالحقّ نبیّاً؛ لایدخل الجنّة إلاّ من أخذ منک بنسب أو سبب.

یا علی؛ بهشت بر پیغمبران حرام است تا آنکه من داخل شوم، و بر اوصیاء پیغمبران حرام است تا آنکه تو داخل شوی، و بر امّت ها حرام است تا آنکه امّت تو داخل شوند، و بر امّت تو حرام است تا آنکه اقرار به ولایت تو نمایند واعتقاد به امامت تو داشته باشند. یا علی؛ قسم به آن کسی که مرا به حقیقت به پیامبری برگزیده؛ داخل بهشت نمی شود مگر کسی که نسب یا سبب از تو اخذ نماید.

دعبل گوید: بعد از آن گفت: ای دعبل؛ این را بگیر که دیگر مثل آن را از مثل من نخواهی شنید.

این بگفت و در زمین فرو رفت و دیگر او را ندیدم. )کشکول امامت: 96/1)

ای خزاعی؛ این دو بیت را روح القدس بر زبان تو جاری ساخت، آیا می دانی آن

امام قیام کننده کیست؟ و چه زمانی قیام خواهد کرد؟

عرض کردم: نه مولای من؛ تنها شنیده ام که امامی از شما خروج می کند و او زمین را از هر گونه فساد و آلودگی پاک می کند و پر از عدل و داد می گرداند همان گونه که پراز ستم شده باشد. فرمود:

ای دعبل؛ پیشوای بعد از من فرزندم محمّد است، بعد از او فرزندش علی، وپس از علی فرزندش حسن، و پس از حسن فرزندش حجّت خدا آن قیام کننده است؛ او که در دوران غیبتش باید انتظارش را کشید و در دوران ظهورش باید اطاعتش کرد، اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نماند، خداوند آن را طولانی گرداند تا آن حضرت خروج کند و جهان را پر از عدل و داد نماید؛ همان طور که پراز ستم شده باشد.

و امّا چه زمانی خواهد بود؟ خبر دادن از وقت است، و پدرم از پدرش، ازپدرانش، از حضرت علی علیه السلام خبر داده اند که فرمود:

شخصی از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم سؤال کرد که آن امام قیام کننده از فرزندان شما،چه زمانی خروج خواهد کرد؟

رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: مَثل خروج او مَثَل قیامت است، کسی جز او از وقت آن خبر ندارد و برایش روشن و آشکار نیست، او جز ناگهانی نمی آید و خروج نمی کند⁽¹⁾

نجاشی به سند خود این حدیث را از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است با این تفاوت که گفت: حضرت امام رضاعلیه السلام پیراهنی سبزرنگ از جنس خزّ خلعت داد و انگشتری با نگین عقیق بخشید. )وسائل الشیعة: 73/3)

لباسی را که حضرت امام رضاعلیه السلام به دعبل هدیه کرده بودند، مردم قم به زور گرفتند و به او سی هزار درهم با یک آستین از آن لباس دادند. )دعبل شاعر امام رضاعلیه السلام: 58)

علاّمه مجلسی رحمه الله در کتاب «شرح تائیّه دعبل خزاعی» چنین می گوید: دعبل کنیزی داشت که او را بسیار دوست می داشت، و رمد عظیمی در هر دو چشم او به هم رسید، چون أطبّا وکحّالان، چشم های او را ملاحظه کردند گفتند که چشم راستش از بین رفته است، آن را نمی توانیم علاج کنیم، ولی چشم چپش را معالجه می کنیم و امید هست که خوب شود.

دعبل از این واقعه بسیار غمگین شد و جزع بسیار کرد تا به خاطرش رسید که بقیّه لباس مبارک حضرت امام رضاعلیه السلام بااو هست، پناه به آن قطعه لباس برد، و آن را بر دیده های جاریه مالید، و قدری از آن جامه شریف را در اوّل شب به عنوان عصابه بر دیده های او بست. چون صبح شد به برکت جامه آن حضرت، دیده های جاریه خوب شد و بیناتر از اوّل گردید.)دعبل شاعر امام رضاعلیه السلام: 53)

حضرت امام رضاعلیه السلام و گریه اهل آسمان و زمین برای امام زمان ارواحنا فداه

حسن بن محبوب گوید: حضرت امام رضاعلیه السلام به من فرمود:

ناگزیر فتنه کور و کر و بهم پیچیده سختی روی خواهد داد که در آن هر زیرک رازدار و هر بزرگ اصیل - یعنی حتّی آن ها که از خواصّ هستند - سقوطخواهند کرد، و آن، هنگامی است که شیعیان، سوّمین پسرم را از دست بدهند.

بر آن حضرت⁽¹⁾همه اهل آسمان و زمین، و همه تشنگان دیدارش و شیفتگان جمالش و همه ستمدیدگان و دلسوختگان گریه کنند.

سپس فرمود: پدر و مادرم فدای آنکه همنام جدّم و شبیه من و شبیه موسی بن عمران است.

بر او لباس های قدسی و جامه های ربّانی است که از گریبان آنها انوار فضل وهدایت خداوند تبارک و تعالی فروزان است، چه بسیار زنان و مردان که تشنه دیدار اویند، و چه بسیار مؤمنی که افسوس می خورد و حیران و سرگردان وغمگین است برای از دست دادن آب گوارا، گویا آنان را می بینم که مأیوس گشته اند، ندایی برخیزد که آن هایی که دورند آن را مانند کسانی که نزدیکندبشنوند، بر مؤمنان رحمت و بر کافران عذاب می باشد.⁽²⁾

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام برای امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه

مرحوم محدّث قمی می نویسد: آقا سیّد حسن موسوی کاظمی ادام اللَّه بقائه در تکمله«أمل الآمل» مطلبی را نقل نموده که خلاصه آن این است:

یکی از علماء امامیّه کتابی درباره شهادت حضرت امام رضاعلیه السلام نوشته است به نام«تأجیج نیران الأحزان فی وفاة سلطان خراسان» و از متفرّدات آن کتاب این است که فرموده:

روایت شده که دعبل خزاعی وقتی که قصیده تائیّه خود را برای حضرت امام رضاعلیه السلام خواند، چون به این شعر رسید:

خروج امام لا محالة خارج

یقوم علی اسم اللَّه بالبرکات

حضرت امام رضاعلیه السلام برخاست و روی پاهای مبارک خود ایستاد و سر نازنین خودرا به سوی زمین خم کرد، پس از آن که کف دست راست خود را بر سر گذاشته بودگفت:

أللّهمّ عجّل فرجه ومخرجه، وانصرنا به نصراً عزیزاً.⁽¹⁾

خداوندا؛ در ظهور و زمان خروج او تعجیل فرما و به وسیله او به ما کمک فرماکمکی کم نظیر.

جالب توجّه است که در این جریان با اینکه دعبل شاعر بزرگ شیعه، نه از نام مخصوص امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه یاد کرده و نه هیچ یک از اسامی دیگر آن حضرت را به زبان جاری ساخته و تنها قیام آن بزرگوار و روزهای شکوهمند و پربرکت ظهور را یادآور شده، ولی حضرت امام رضا علیه السلام به خاطر یاد آن بزرگوار و یاد دولت کریمه ایشان - نه به خاطر شنیدن نام مخصوص آن حضرت - به پا خواسته و سرنازنین را به سوی زمین خم کرده و در حالی که دست راست خود را بر روی سر

گذارده بودند برای تعجیل فرج و ظهور آن حضرت دعا نمودند.

و این، دلیل بر شدّت علاقه، توجّه و عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام به امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه و همچنین فرا رسیدن دولت کریمه آن حضرت می باشد.

از آنجا که رفتار ائمّه علیهم السلام باید برای همه سرمشق باشد به طوری که در کردار خودپیرو آن بزرگواران باشند، همان گونه که حضرت امام رضاعلیه السلام با یاد امام عصر ارواحنا فداه شور و اشتیاق خود را ظاهر ساختند، ما نیز باید با شنیدن نام آن حضرت و یاد دولت کریمه آن بزرگوار با اظهار شوق و علاقه خود نسبت به آن بزرگوار، ارادت خود را به آن وجود مقدّس محکم و استوار نماییم.

فرمان حضرت امام رضاعلیه السلام به دعا نمودن برای امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه

حضرت امام رضاعلیه السلام تجلیل های ویژه ای را نسبت به امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه انجام می دادند و همان گونه که از شعر دعبل و احترام خاصّ آن حضرت استفاده می شود، امام رضاعلیه السلام می خواسته اند با رفتار ویژه خود همه دوستان و شیعیان را به انجام این گونه احترام، به خاطر یاد امام عصر ارواحنا فداه راهنمایی کنند.

و نیز حضرت امام رضاعلیه السلام به کسانی که به حضورشان شرفیاب می شدند پیوسته دستور می دادند دعای غیبت⁽¹⁾را بخوانند.

از جمله «وکان یأمر بالدعاء...» تأکید و اصرار حضرت امام رضاعلیه السلام به خواندن این دعا استفاده می شود.

اگر چشم و گوش باطنی ما باز می بود، شاید به ما نیز خواندن این دعا را سفارش می فرمودند.

به زائرین محترم حضرت امام رضاعلیه السلام توصیه می شود در بارگاه ملکوتی آن حضرت، از خواندن زیارت های حضرت مهدی عجّل اللَّه تعالی فرجه و دعانمودن برای تعجیل ظهور آن بزرگوار غفلت و کوتاهی نکنند؛ زیرا یکی از مکان هایی که در آن ها دعا

برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه سفارش و تأکید شده، حرم نورانی حضرت امام رضاعلیه السلام است.

ما باید مواظب باشیم وقتی که وارد حرم و بارگاه آن حضرت می شویم درباره خواسته ها و حاجت های خود دقّت کنیم و با در نظر داشتن عظمتِ ولایت و قدرت آن بزرگوار، از درخواست حاجت های بزرگ دریغ نورزیم و توجّه داشته باشیم که حاجتی مهمتر و بزرگتر از فرارسیدن فرج و ظهور منتقم آل محمّدعلیهم السلام و دوران پرشکوه حکومت آن بزرگوار نیست.

ولی متأسّفانه هدف برخی از زائرین، فقط درخواست حاجت های مادّی ازحضرت امام رضاعلیه السلام است و این کار یقیناً اشتباه است. مخصوصاً اگر انسان حاجت خود را رسیدن به ثروت های کلان و مال بی شمار قرار دهد که در بسیاری از مواردسبب طغیان صاحبان آن شده به گونه ای که هیچ گونه توجّهی به مسئولیّت خود دربرابر ثروت های انباشته خویش ندارند.

واضح است کسانی که دارای چنین ثروت هایی نیستند در برابر آن، مسئولیّتی نیزندارند.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

هر کس از خداوند به روزی کم راضی شود، خدا از او به عمل کم راضی می شود.

و روایت شده از ابن ابی شعبه حلبی و نوفلی که بر حضرت امام رضاعلیه السلام واردشدیم و به آن حضرت گفتیم که ما در وسعت رزق و فراوانی در زندگی بودیم ولی حال ما تغییر کرد و فقیر شدیم، دعا کنید که خدا آن را به ما برگرداند.

حضرت فرمود:

می خواهید چگونه بشوید؟ آیا می خواهید شاه باشید؟! آیا خوشحال می شویدکه مانند طاهر و هرثمه )که از سرکردگان مأمون بودند( باشید ولی برخلاف این عقیده و آئینی که اکنون بر آن هستید می بودید؟!

گفتم: نه واللَّه؛ مرا شاد نمی کند که دنیا و آنچه در آن است از طلا و نقره از من باشد

و من برخلاف این عقیده باشم که معتقد هستم.

حضرت فرمود:

حق تعالی می فرماید:

«إِعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُکْراً وَقَلیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُور»⁽¹⁾.

ای آل داود؛ شکر )نعمت ها( را بجای آورید و عدّه کمی از بندگان من شکرگزارند.

آن گاه فرمود: گمان خود را به خدا نیکو کن؛ همانا هر کس گمان او به خدا نیکوشد، خدا نزد گمان او است و کسی که به روزی کم راضی شد، خداوند از او عمل کم را می پذیرد، و کسی که به مال حلالِ اندک راضی شد، مؤونه او سبک می شود، و خانواده او بانشاط می باشند، و خداوند او را به درد دنیا و دواء آن بینامی کند، و او را از دنیا به سوی بهشت به سلامت بیرون می برد.⁽²⁾

بنابراین به شکر و سپاس خداوند بزرگ بپردازید و همّ و غمّ خود را فقط نیازهای مادّی قرار ندهید؛ بلکه به حاجت های معنوی بپردازید و توجّه داشته باشید که بزرگترین حاجت معنوی - که نیازهای مادّی را نیز برطرف می سازد - فرارسیدن ظهورپرشکوه امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه می باشد.

یکی از نکته های بسیار ارزشمند و اساسی این است که ما باید فرج و گشایش را -نه برای خودمان - بلکه برای اهل بیت علیهم السلام بخواهیم که نتیجه آن، گشایش و راحتی خودمان نیز می باشد. به این دلیل که هر کسی باید محمّد و آل محمّد صلوات اللَّه علیهم اجمعین نزد او مقدّم بر خود و نزدیکانش باشند.

به این مقدّمه توجّه کنید: ما می دانیم ظلم ها و ستم های فراوانی که بر اهل بیت علیهم السلام وارد شده تا ظهور حضرت بقیّة اللَّه الأعظم ارواحنا فداه ادامه دارد و شدّت ها وسختی های وارده بر خاندان وحی علیهم السلام هنوز وجود دارد. به این جهت در دعاهامی گوییم: «أللّهمّ عجّل فرجهم» و تعبیرات بسیار دیگری از این نمونه که فرج و

گشایش آن ها را از خداوند می خواهیم و تحقّق فرج در صورتی است که ظلم وسختی وجود داشته باشد. پس چون ظلم و ستم و سختی و شدّت هنوز بر اهل بیت علیهم السلام ادامه دارد، فرج و ظهور آن بزرگواران را از خداوند می خواهیم.

بنابراین اگر جامعه ما در سختی و شدّت به سر می برد و گرفتاری ها ما را احاطه کرده است، از آنجا که ستم ها و سختی ها بر پیامبر و آل پیامبر صلوات اللَّه علیهم هنوز ادامه دارد، ما باید برطرف شدن گرفتاری و ظلم و ستم از آنان را مقدّم بر رفع گرفتاری وظلم و ستم از خود بدانیم و برای برطرف شدن آن دعا کنیم که اگر چنین کاری انجام دهیم، در نتیجه برای خودمان نیز دعا کرده ایم.

شخصی در صحن حرم حضرت امام رضاعلیه السلام زنی را می بیند که به شدّت می گریسته است. آن زن به او می گوید: شوهر من فرار کرده و مرا با چهار دختر تنهاگذارده و چون پول اجاره خانه ندارم، صاحبخانه اساس ما را بیرون ریخته، با این وضع چکنم؟

آن شخص مقداری به آن زن کمک کرده و از اینکه نتوانسته مشکل آن زن را حلّ کند و خانه ای برای او اجاره کند غمگین به حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام مشرّف می شود و به حضرت امام رضاعلیه السلام می گوید: آقاجان؛ به خاطر این افراد ستمدیده ومظلوم، فرج را از خداوند بخواهید و مشکل غیبت را پایان دهید.

ناگهان متوجّه می شود که حضرت امام رضاعلیه السلام به صورت الهام به او می فرمایند:

ظلم و ستمی که بر ما اهل بیت وارد شده، از همه بیشتر است.⁽¹⁾

امیدواریم خداوند به زودی به صاحب امر ولایت الهی، فرمان قیام و انتقام راصادر فرماید تا با ظهور مقام ولایت خاندان وحی علیهم السلام ریشه ظلم و ستم در سراسرجهان ریشه کن شود.

دو نقطه مشترک در امام رضاعلیه السلام و امام زمان ارواحنا فداه

اشاره

چون از توجّه و علاقه شدید حضرت امام رضاعلیه السلام به حضرت مهدی عجّل اللَّه تعالی فرجه سخن گفتیم، مناسب است برخی از نقطه های اشتراک حضرت امام رضاعلیه السلام و امام زمان عجّل اللَّه فرجه را بیان کنیم:

حضرت امام رضاعلیه السلام و امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه در چندین خصلت مشترک هستند، ما در اینجا دو نمونه از عمده ترینِ آن ها را نام می بریم:

1 - بحث، اقامه برهان و دلیل

اشاره

یکی از نقطه های مهمّ اشتراک حضرت امام رضاعلیه السلام و امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه،بحث و اقامه برهان و دلیل برای مخالفان است.

حضرت امام رضاعلیه السلام با دانشمندان مخالف بحث نموده و آنان را محکوم می ساختند؛ امام عصر ارواحنا فداه نیز به مخالفان مهلت بحث می دهند و برای همگان درسراسر عالم به بیان برهان و دلیل می پردازند.

برای توضیح این مطلب به تشریح آن می پردازیم:

1 - حضرت امام رضاعلیه السلام و اقامه برهان و دلیل

یکی از برنامه های عملی حضرت امام رضاعلیه السلام در دوران امامت شان مناظره ها،بحث ها و اقامه دلیل و برهان برای اثبات وجود خداوند و حقّانیّت آئین مقدّس اسلام و مکتب حیاتبخش شیعه بوده است.

آن حضرت با هر دانشمندی از دانشمندان بزرگ آن روزگار از هر نژاد و ملّتی که بودند با زبان خود آن ها به بحث می پرداختند و بدون این که نیاز به مترجم باشد بابحث و استدلال به زبان خود آن ها، بنیان عقاید آنان را بر مبنای فکری و اعتقادی خودآن ها متزلزل نموده و ویران می ساختند.

این بحث ها که با شرکت افراد دیگر در مجلس بحث و مناظره انجام می گرفت،تأثیر بسیار مهمّی در اثبات حق بودن مکتبِ حیاتبخش شیعه داشت.

بحث های حضرت امام رضاعلیه السلام با دانشمندان بزرگ ادیان دیگر و محکوم ساختن آنان و اعتراف خود آن ها به مغلوب شدنشان فراوان است، ما نمونه ای از آن را دراینجا می آوریم:

روایت مفصّل و بسیار جالبی را محمّد بن فضل هاشمی نقل کرده است که مختصرآن چنین است:

یک روز قبل از وفات حضرت موسی بن جعفرعلیهما السلام خدمت آن بزرگوار شرفیاب شدم. حضرت فرمودند:

چون من از دنیا رفتم، این امانت ها را به مدینه برسان و به فرزندم علیّ بن موسی الرضاعلیهما السلام بده. و او حجّت خدا و صاحب امر امامت بعد از من است.

محمّد هاشمی گوید: چنانکه آن حضرت فرموده بود انجام دادم. در مدینه خدمت حضرت امام رضاعلیه السلام رسیدم و امانت ها را به آن حضرت رساندم و عرض کردم: من به بصره می روم و خبر وفات پدر بزرگوارت منتشر می شود و از امامت شما از من سؤال می نمایند. ای کاش؛ از راه لطف و احسان از دلیل هایی که بر مقام امامت شما هست چیزی به من نشان می دادید.

حضرت، آثار و اشیاء مخصوص حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم را - که نزد ائمّه هدی علیهم السلام بوده - به من نشان داد و فرمود: من به بصره خواهم آمد.

عرض کردم: آمدن شما به بصره در چه زمانی است؟

فرمود: سه روز بعد از ورود شما.

من از خدمت حضرت امام رضاعلیه السلام مرخّص شدم و به بصره آمدم. دوستان به دیدن من آمدند و از من سؤال کردند. جریان را برای آن ها نقل کردم.

از میان جمعیّت مردی ناصبی به نام عمرو بن هذّاب ایستاد و به من اعتراض نمودو گفت: مقام امامت برای حسن بن محمّد که بزرگ اهل بیت است و زاهد و عابد است

اولی می باشد، و علیّ بن موسی جوان است شاید در مسائل عاجز بماند.

حسن بن محمّد در مجلس حاضر بود و از گفتار او جلوگیری کرد و گفت: محمّدهاشمی می گوید: سه روز دیگر علیّ بن موسی به بصره تشریف می آورد، و این خوددلیل قطعی است، )تا سه روز دیگر( صبر کنید.

پس مردم متفرّق شدند. روز سوّم حضرت امام رضاعلیه السلام در منزل حسن بن محمّدتشریف آوردند و او خودش شخصاً انجام وظیفه خدمت به حضرت امام رضاعلیه السلام رامتعهّد شد.

حضرت دستور فرمودند آن جمعیّت و سایر دوستان و بزرگ یهود و نصارا را درمجلس خود حاضر نماید. او چنین کرد و برای حضرت امام رضاعلیه السلام مسندمخصوصی قرار داد.

حضرت در مجلس تشریف آوردند و ابتدا به سلام نمودند و فرمودند:

منم علیّ بن موسی بن جعفر بن محمّد بن علیّ بن حسین بن علیّ بن ابی طالب )صلوات اللَّه وسلامه علیهم(.

امروز در مدینه در مسجد پیغمبر نماز صبح را که خواندم، حاکم مدینه پیش من آمد و درباره چند چیز با من مشورت نمود.

من صلاح او را بیان کردم و به او وعده کردم که وقت عصر به سوی او برگردم. هرکس هر چه می خواهد از آثار و علامات امامت از من سؤال نماید.

عمرو بن هذّاب حرکت کرد و گفت: محمد بن فضل هاشمی از جانب شماچیزهایی نقل کرده که دل های ما آن را قبول نمی کند.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: مگر او چه گفته؟

عرض کرد: می گوید شما تمام کتاب های آسمانی و تمام لغات اهل دنیا را می دانید.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: راست گفته است. هر چه می خواهید سؤال کنید.

عرض کرد: اشخاص متفرّقه ای را از روم و هند و فارس و ترک و غیره احضارکردیم تا شما را امتحان کنیم. اگر شما راست می گویید با یک یک اینها سخن گویید.

امام با تمام آن ها به زبان و لهجه خودشان تکلّم نمودند و به سؤال های هر یک

پاسخ دادند به گونه ای که همه متحیّر شدند و اقرار کردند که آن حضرت از همه آن هافصیحتر صحبت می کند.

در اینجا امام متوجّه عمرو بن هذّاب شده، فرمودند:

اگر به تو خبر دهم که تا چند روز دیگر خون یکی از خویشان خود را خواهی ریخت تصدیق می کنی؟

عرض کرد: خیر، تصدیق نمی کنم؛ زیرا غیب را غیر از خداوند دیگری نمی داند.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

مگر نمی دانی که خداوند فرموده است:

«عالِمُ الْغَیْبِ فَلایُظْهِرُ عَلی غَیْبِهِ أَحَداً إِلّا مَنِ ارْتَضی مِنْ رَسُولٍ»⁽¹⁾.

«همانا خداوند دانای غیب است و بر غیب خود کسی را آگاه نفرموده مگر آن کس راکه پسندیده است و آن پیامبر است».

و ما هم وارث پیامبر هستیم. و لذا می دانیم آنچه را که واقع شده است و آنچه راکه تا روز قیامت انجام می گیرد. تو مبتلا به ریختن خون یکی از ارحام تا پنج روزدیگر خواهی شد. و اگر نشدی بدان من امام نیستم.

و فرمود: تا چند روز دیگر نابینا می شوی و سوگند به دروغ یاد می کنی و پیس خواهی شد.

راوی گوید: به خدا قسم آنچه حضرت فرمودند پس از چند روز دیده شد و همه واقع گردید.

و بعد با بزرگ یهود و نصارا و دیگران به لغت خود آن ها احتجاج نمودند و رسالت حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم را از کتاب های خودشان ثابت فرمودند.

همه به راستی گفتار حضرت اقرار نموده، عرض کردند: اگر ریاست ما بر یهود ونصارا نبود، به شما ایمان می آوردیم.

حضرت امام رضاعلیه السلام به سؤالات همه مردم پاسخ داده و حوائج شان را مرحمت

نمودند و نماز ظهر را با جماعت خواندند و فرمودند: من به مدینه برمی گردم و فردانیز خواهم آمد ان شاء اللَّه تعالی.

روز بعد باز بوی بهشت همانند روز پیش فضا را تسخیر کرد، نسیم عطرآمیز همه جا را فرا گرفت، شبِ انتظار به پایان رسید و بار دیگر سعادت به روی مردم بصره روی آورد و در حالی که مردم بصره اجتماع کرده بودند، دوباره ماه مجلس طلوع کردو دیدگان را روشن نمود.

کنیزی از اهل روم را به حضورش آوردند. امام علیه السلام با زبان رومی با او تکلّم نموده،فرمودند:

ای کنیز؛ محمّدصلی الله علیه وآله وسلم را بیشتر دوست داری یا عیسی را؟

فرمود: حال که محمّدصلی الله علیه وآله وسلم را شناختی عیسی را دوست نداری.

جاثلیق به امر آن حضرت، گفتگوی آنان را برای مردم ترجمه کرد و به حضرت امام رضاعلیه السلام گفت: مردی نصرانی از اهل سِند اهل بحث و کلام است، اگر اجازه می فرمایید او را به خدمت شما بیاوریم.

فرمود: مانعی ندارد. او را آوردند و حضرت با لغت سندی با او سخن گفتند و درامر توحید و رسالت با او احتجاج نمودند تا اینکه مرد سندی شهادت به وحدانیّت خدا و رسالت پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم داده، زُنّار خود را پاره کرد.

حضرت امام رضاعلیه السلام به مردم فرمود: اکنون به آنچه محمّد بن فضل می گفت ایمان آوردید؟

مردم گفتند: بلکه مقام شما بیش از آنچه محمّد گفته بود بر ما ثابت شد و همچنین محمّد به ما گفت که شما را به سرزمین خراسان می برند، آیا اینهم درست است؟!

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود: بلی درست است.

همه اقرار به امامت ایشان نمودند و متفرّق شدند. ابر رحمت بر مزرعه دل های

مردم بصره باریده و حجّت بر همگان تمام شده بود. خورشید هم انوار خویش را به آرامی جمع می کرد و می رفت.

مردم بصره شب را با تشرّف به خدمت حضرت ثامن الحجج علیه السلام به پایان رسانیدند.

شد روشن از فروغ سحر، طارم کبود

نقّاش صبح، رنگ شب از آسمان زدود

بگریخت از شراره مشرق، غبار شب

چون از لهیب شعله آتش غبار دود

و بالأخره شب وصال گذشت و روز فراق رسید و امام از همه خداحافظی نمودندو رفتند.

محمّد بن فضل می گوید: من به مشایعت آن حضرت رفتم. در بین راه به جایی رسیدیم که حضرت امام رضاعلیه السلام از راه خارج شدند و چهار رکعت نماز خواندند وفرمودند: ای محمّد؛ چشمان خود را ببند. اطاعت کردم.

فرمودند: چشمانت را باز کن. باز کردم، خود را درب منزلم در بصره دیدم و حضرت امام رضاعلیه السلام از نظرم ناپدید شدند.

آن حضرت به من دستور داده بودند که به کوفه بروم و به شیعیان خبر دهم که امام هشتم به کوفه تشریف می آورند و به منزل حَفْص بن عُمَیر تشریف می برند.

من به وظیفه خود عمل کردم و آن حضرت تشریف آوردند و امر فرمودندمسلمانان و دانشمندان یهود و نصارا جمع شدند و حضرت با تمام آن ها به لغت خودشان سخن گفتند و حقّانیّت خود و اجدادشان را ثابت نمودند و به جاثلیق نصارافرمودند:

آیا علم داری به آن ورقه ای که پنج اسم در آن نوشته شده بود و به همراه حضرت عیسی بود که اگر می خواست از مشرق به مغرب و یا از مغرب به مشرق برود،خدا را به یکی از آن اسماء می خواند و به یک لحظه این مسافت را طی می کرد؟

جاثلیق گفت: چنین بود، ولی من آن اسماء را نمی دانم.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

حجّت خدا و امام بعد از پیغمبر نیست مگر اینکه باید به جمیع علوم و کمالات

پیغمبران واقف باشد و همه کتاب های آسمانی را بداند و به تمام لغات دنیا بتواندسخن گوید و هیچ لغتی از او پوشیده نباشد و از گناه و معصیت و اخلاق فاسده به دور باشد ... .⁽¹⁾

نمونه دیگری از بحث های حضرت امام رضاعلیه السلام با دانشمندان بزرگ آن زمان

محمّد بن عمر بن عبدالعزیز انصاری گفت: کسی که خودش از حسن بن محمّدنوفلی شنیده بود برایم نقل کرد:

هنگامی که حضرت امام رضاعلیه السلام بر مأمون وارد شدند، مأمون به فضل بن سهل دستور داد تا صاحبان رأی و نظر و آن هائی که حرفی برای گفتن دارند - مانند: جاثلیق)مسیحی(، رأس الجالوت )یهودی(، رؤسای صابئین )منکرین دین و خدا و پیامبر(،هربذ اکبر؛ بزرگ زردشتی ها، نسطاس رومی و دانشمندان آگاه به علم کلام - را گردآورد تا گفتار حضرت امام رضاعلیه السلام و کلام آنان را بشنود.

فضل بن سهل به دستور مأمون عمل کرد و آنان را جمع آوری نمود، سپس او را ازاجتماع آنان باخبر نمود، مأمون دستور داد تا همه آنان را به حضور او ببرند و چنین کردند.

مأمون در ضمن خوش آمدگوئی به آن ها گفت: من شما را برای کار خیری جمع کرده و دوست دارم که با پسرعمویم، این شخصی که از مدینه بر من وارد گشته مناظره و گفتگو کنید، فردا بامدادان همه نزد من آئید و هیچ کدام از شما از این دستورسرپیچی نکند.

همگی گفتند: فرمانت را شنیده و اطاعت می کنیم، فردا صبح زود خواهیم آمد.

حسن بن محمّد نوفلی گوید: در حینی که ما نزد حضرت امام رضاعلیه السلام مشغول گفتگو بودیم یاسر بر ما وارد شد. او عهده دار کارهای حضرت امام رضاعلیه السلام بود.

عرض کرد: ای سرور من؛ مأمون به شما سلام می رساند و می گوید: فدای شمابرادرتان؛ دانشمندان صاحب نظر و علمای علم کلام از تمام ملّت ها نزد من گردآمده اند، اگر دوست دارید گفتار آنان را بشنوید نزد ما بیائید و اگر کراهت دارید وخوش ندارید خود را به زحمت نیندازید، و اگر دوست داشته باشید ما نزد شما بیائیم این کار بر ما آسان است.

حضرت امام رضاعلیه السلام پیغام دادند:

به او سلام برسان و بگو: آنچه اراده کرده ای دانستم و من فردا صبح انشاء اللَّه به سوی تو خواهم آمد.

حسن بن محمّد نوفلی گوید: هنگامی که یاسر رفت، امام علیه السلام رو به ما کرد و فرمود:

ای نوفلی؛ تو عراقی هستی و عراقی ها دقّت نظر دارند، چه فکر می کنی درباره این کار مأمون پسر عمویت که اهل شرک و علمای ادیان را گرد آورده است؟

عرض کردم: فدای شما شوم؛ می خواهد شما را بیازماید و دوست دارد از آنچه نزد شما است از علم و دانش آگاهی پیدا کند، کار خود را بر اساس نامطمئنّی بنا کرده و بد بنائی نهاده است.

امام علیه السلام فرمود: بنای او در این باب چیست؟

عرض کردم: دانشمندان علم کلام و اهل بدعت برخلاف علماء هستند؛ زیرا عالم مطلب درست را انکار نمی کند ولی علمای ادیان و متکلّمین و اهل شرک همه اهل انکار و دروغ بافی هستند، اگر بر آنان احتجاج کنی که خداوند تبارک و تعالی یکتا ویگانه است، خواهند گفت: یکتائی او را اثبات کن، و اگر بگوئی که محمّد رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم است خواهند گفت: رسالتش را ثابت کن، سپس شخص را کلافه می کنند واو دلیل خود را باطل می کند، و با او مغالطه می کنند تا دست از حرف خود بردارد، ازآنان پرهیز کن و مواظب باش فدایت شوم.

امام علیه السلام تبسّمی کرد، سپس فرمود:

ای نوفلی؛ آیا می ترسی که آنان دلیل مرا رد کنند؟!

عرض کردم: نه به خدا قسم؛ هرگز در مورد شما ترسی ندارم و امیدوارم که خداوند انشاء اللَّه شما را بر آنان پیروز سازد.

امام علیه السلام فرمود:

ای نوفلی؛ آیا دوست داری بدانی که مأمون چه زمانی از کار خود پشیمان می گردد؟ عرض کردم: آری.

فرمود: زمانی که احتجاج مرا با اهل تورات به تورات شان و با اهل انجیل به انجیل شان و با اهل زبور به زبورشان و با صابئین به کلام عبری و با زردشتی ها به فارسی و با رومیان به رومی و با صاحبان نظر و علمای ادیان هر یک به زبان ولغت خودشان بشنود و چون دلیل هر یک را باطل کردم و او را محکوم نمودم و اودست از گفتار خود برداشت و سخنان مرا پذیرفت مأمون خواهد فهمیدموضعی که اتّخاذ کرده شایسته او نیست و در این هنگام است که دچار پشیمانی می شود و هیچ حرکت و نیروئی جز به وسیله خداوند نیست.

چون صبح کردیم فضل بن سهل نزد ما آمد و به امام علیه السلام عرض کرد: فدای شماشوم؛ پسرعمویت منتظر شما است و همه دعوت شدگان اجتماع کرده اند، نظر شمادر آمدن چیست؟

امام علیه السلام فرمود: تو پیش برو و من إنشاء اللَّه خواهم آمد، سپس وضو گرفت وضوی نماز و شربت سویق )شوربا که با آرد گندم و جو درست کنند( آشامید و مقداری به مامرحمت کرد، سپس از منزل بیرون آمد و ما به همراه آن حضرت بیرون آمدیم تا برمأمون وارد گشتیم، مجلس سرشار از جمعیّت بود، محمّد بن جعفر )عموی آن حضرت( به همراه گروهی از طالبیین و هاشمیین و فرماندهان لشکر حضور داشتند.

همینکه حضرت امام رضاعلیه السلام وارد شدند مأمون بپا خاست، محمّد بن جعفر و تمام بنی هاشم به احترام آن حضرت برخاستند. امام علیه السلام و مأمون نشستند و آنان ایستاده بودند تا دستور داد بنشینند.

مأمون رو به حضرت امام رضاعلیه السلام کرد و مدّتی با آن حضرت گفتگو کرد سپس به

جاثلیق رو کرد و گفت: ای جاثلیق؛ این پسر عموی من علیّ بن موسی است و او ازفرزندان فاطمه علیها السلام دختر پیامبر ما و پسر علیّ بن ابی طالب علیه السلام است، دوست دارم با اوبه گفتگو بپردازی، بحث کنی، دلیل آوری و انصاف را از دست ندهی.

جاثلیق گفت: ای امیر مؤمنان! چگونه با کسی بحث کنم که بر من با کتابی احتجاج می کند که من منکر آن هستم و با گفتار پیامبری استدلال می کند که من به آن ایمان ندارم.

امام علیه السلام فرمود:

ای مسیحی؛ اگر با انجیل خودت بر تو احتجاج کنم و دلیل آورم می پذیری واعتراف می کنی؟

جاثلیق گفت: مگر می توانم آنچه را که انجیل به آن گویا است رد کنم، آری بخداقسم؛ گرچه برخلاف میل من باشد به آن اقرار خواهم کرد.

آن گاه امام علیه السلام بر او از انجیل خواند و ثابت کرد برای او که پیامبر ما در انجیل ذکرشده، سپس به او از عدد حواریّون حضرت عیسی و احوال ایشان خبر داد و با دلایل فراوانی احتجاج کرد و او به آن ها اقرار کرد، سپس کتاب شعیا و غیر آن را بر او قرائت کرد تا آن که جاثلیق گفت: اکنون کسی غیر از من از تو سئوال کند، به حقّ مسیح سوگند؛ هرگز گمان نمی کردم در میان علمای مسلمان مانند شما شخصیّتی باشد.

پس از آن، حضرت امام رضاعلیه السلام رو به «رأس الجالوت» کرد و با تورات و زبور وکتاب شعیا و حیقوق بر او استدلال نمود تا آنکه ساکت ماند و پاسخی برای گفتن نداشت.

سپس امام علیه السلام «هربذ اکبر» یعنی بزرگ زردشتیان را فراخواند و بر او استدلال فرمود به گونه ای که موقعیّت خود را از دست داد و جوابی برای گفتن نداشت، آن گاه حضرت امام رضاعلیه السلام رو به حاضرین کرد و فرمود:

اگر در میان شما کسی مخالف اسلام است و می خواهد سئوالی بپرسد بدون

هیچ گونه شرمندگی و خجالت بپرسد.

عمران صابی - که یکی از متکلّمین بود - از جا برخاست و عرض کرد: ای دانشمند؛ اگر تو دعوت به پرسش ننموده بودی اقدام به سئوال کردن نمی نمودم، من به شهر کوفه، بصره، شام و الجزیره سفر کرده ام، متکلّمین فراوانی دیده ام، کسی راتاکنون نیافته ام که برای من اثبات کند وجود واحدی را که غیر از او کسی قائم به وحدانیّت نباشد، آیا اجازه می دهی که از شما سئوال کنم؟

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

اگر در میان این جمعیّت کسی به نام عمران صابی باشد تو همان هستی.

عرض کرد: من عمران صابی هستم.

امام علیه السلام فرمود:

سئوال کن ولی انصاف را رعایت کن و از گفتار زشت و فاسد و اندیشه های نادرست و بیراهه رفتن بپرهیز.

عمران عرض کرد: به خدا قسم؛ ای سرور من؛ تنها می خواهم چیزی را برایم ثابت کنی که بتوانم به آن تمسّک جویم و چنگ بزنم و از آن تجاوز نخواهم کرد.

امام علیه السلام فرمود: از آنچه در خاطر داری سئوال کن.

مردم ازدحام کردند و نزدیک هم آمدند، حضرت امام رضاعلیه السلام بر او استدلال فرمودو به سئوالات او پاسخ گفت و گفتگو میان آن دو به طول انجامید تا آنکه وقت نمازفرارسید، امام علیه السلام رو به مأمون کرد و فرمود: هنگام نماز است.

عمران عرض کرد: سرور من؛ اکنون که دلم نرم گردیده پاسخ مرا ناتمام نگذار،امام علیه السلام فرمود: نماز می خوانیم و بازمی گردیم، و از جا برخاست، مأمون نیز برخاست.حضرت در اندرونی نماز خواند، و مردم به امامت جعفر بن محمّد نماز را بپا داشتند.پس از انجام فریضه، امام علیه السلام به جایگاه خود بازگشت و عمران را فراخواند و فرمود:ای عمران؛ سئوال کن.

او سئوالات خود را پیرامون آفریدگار متعال و صفات او مطرح کرد، و امام علیه السلام به همه آن ها پاسخ داد تا آن که فرمود: آیا درست فهمیدی ای عمران؟

عرض کرد: آری؛ فهمیدم ای سرور من و گواهی می دهم که خداوند آنگونه است که توصیف نمودی و او را یکتا دانستی، و این که محمّد بنده او است که به هدایت و دین حق مبعوث گشته، سپس رو به قبله به سجده افتاد و اسلام آورد.

حسن بن محمّد نوفلی گوید: متکلّمین دیگر که در مجلس حضور داشتند وقتی عمران صابی را مشاهده کردند که با آن همه سرسختی و جدال که کسی قادر نبود او رامحکوم نماید در برابر امام علیه السلام چنین کلامی گفت، آن ها نزدیک آن حضرت نیامدند وسئوالی را مطرح نکردند تا هنگام غروب فرا رسید، مأمون و حضرت امام رضاعلیه السلام برخاستند و به داخل حجره رفتند و مردم پراکنده شدند، من در میان جمعی از یاران وهمراهانم بودم که محمّد بن جعفر کسی را به دنبال من فرستاد و من نزد او رفتم.

محمّد بن جعفر گفت: ای نوفلی؛ دیدی دوستت امروز چه کرد؟ به خدا سوگند؛هرگز گمان نمی کردم که علیّ بن موسی بتواند این گونه در این موضوعات فرو رود واو را این گونه نمی شناختیم، آیا او در مدینه کلام تدریس می کرد یا دانشمندان علم کلام گرد او می آمدند؟

گفتم: آن ها که به حجّ می رفتند نزد او شرفیاب می شدند و از حلال و حرام و احکام الهی می پرسیدند و امام علیه السلام به آن ها جواب می داد و گاهی کسی می آمد که مناظره کند وامام علیه السلام برایش استدلال می فرمود.

محمّد بن جعفر گفت: ای ابا محمّد؛ من بر او نگرانم و می ترسم که این شخص براو حسد ورزد و او را مسموم سازد یا دچار بلائی نماید، تو به آن حضرت اشاره کن که از این گونه امور خودداری کند.

گفتم: از من نمی پذیرد، این شخص جز آزمودن آن حضرت چیزی در نظرنداشت و می خواست بفهمد که آیا از علوم پدرانش چیزی نزد او هست یا نه؟

محمّد بن جعفر گفت: به آن حضرت بگو: عمویت این گونه اظهار فضل ها رانمی پسندد و به خاطر عللی دوست دارد که از این کارها خودداری کنی.

هنگامی که من به منزل حضرت امام رضاعلیه السلام بازگشتم گفتار عمویش محمّد بن جعفر را به ایشان رساندم.

آن حضرت تبسّمی کرد و فرمود:

خدا عمویم را حفظ کند، نمی دانم چرا از این کار خوشش نمی آید.

سپس فرمود: نزد عمران صابی برو و او رانزد من آور.

عرض کردم: فدای شما شوم؛ من جای او را می دانم، او نزد بعضی از برادران شیعه است.

فرمود: اشکال ندارد، چهارپائی برایش حاضر کنید تا بیاید.

من نزد عمران آمده و او را آوردم. امام علیه السلام به او خوش آمد گفت، جامه ای به اوخلعت داد و به او پوشانید و ده هزار درهم طلبید و به او هدیه نمود.

عرض کردم: فدایت شوم؛ کار جدّت امیرالمؤمنین علیه السلام را در خاطر ما زنده کردی.

فرمود: باید اینگونه رفتار کرد. سپس دستور فرمود شام بیاورند. مرا طرف راست خود و عمران را در طرف چپ نشانید، پس از صرف شام به عمران فرمود:

اکنون به منزل بازگرد و فردا صبح زود نزد ما بیا تا از خوراکی های اهل مدینه به تو بدهم.

پس از آن، عمران با دانشمندان علم کلام از ادیان گوناگون اجتماع می کرد و حجّت و دلیل آنان را باطل می نمود تا آنکه از او کناره گرفتند. ⁽¹⁾

بحث و مناظره های جالب حضرت امام رضاعلیه السلام - که همیشه همراه با غلبه وپیروزی بر خصم بود - بر محبوبیّت حضرت امام رضاعلیه السلام در سراسر کشور پهناور آن زمان افزود و علاقه و توجّه مردم در سراسر کشور به آن حضرت، آنچنان گسترش

پیدا کرد که ترس و هراس از دست رفتن حکومت، مأمون و سایر بنی العبّاس رافراگرفت.

به این جهت او برای حفظ موقعیّت خود و شکست شخصیّت حضرت امام رضاعلیه السلام، برنامه هایی را طرح کرد تا شاید بتواند به هدف شوم خود دست یابد؛ ولی نقشه های او همیشه با شکست روبرو می شد و سیل علاقه و ارادت مردم در سراسرکشور پهناورِ آن زمان به حضرت امام رضاعلیه السلام رو به افزایش بود؛ تا سرانجام، آن جرثومه ننگینِ تاریخ، حضرت امام رضاعلیه السلام را شهید نمود.

بحث ها و مناظره های حضرت امام رضاعلیه السلام و غلبه و پیروزی کامل آن بزرگوار برآنان، روشنگر احاطه علمی و دانش بی شمار آن حضرت بود.

آری؛ بر اثر معجزات شگفت آور و بحث های بسیار مهمّ حضرت امام رضاعلیه السلام بابزرگترین دانشمندان زمان، محبوبیّت آن حضرت در میان مردم گسترش یافت وسرانجام مأمون تصمیم به شهادت آن حضرت گرفت.

هرثمة بن اعین گفت: بر سرور و مولایم حضرت امام رضاعلیه السلام در خانه مأمون واردشدم و در آنجا شایع شده بود که حضرت امام رضاعلیه السلام وفات یافته است و این درست نبود، من وارد شدم و اجازه ملاقات می خواستم.

هرثمه گوید: در میان خدمتگزاران مورد اعتماد مأمون، جوانی بود که او را «صبیح دیلمی» می گفتند، او به حق ولایت سرورم را داشت و او را واقعاً دوست می داشت،در آن هنگام خارج شد و چون مرا دید گفت:

ای هرثمه؛ حتماً می دانی که من مورد اطمینان مأمون بر امور پنهان و آشکار اوهستم، اکنون بدان که مأمون من و سی تن از غلامان مورد اطمینان دیگرش را که اهل سرّ او بودند در ثلث اول شب خواست، بر او داخل شدیم در حالی که شبش از زیادی شمع ها همچون روز شده بود و در مقابلش شمشیرهائی بیرون آمده از نیام بود، تیز وزهرآگین شده، ما را یکی یکی خواست و از هر کدام عهد و پیمان گرفت، و در آن

جایگاه از خلق خدا غیر از ما کسی نبود، به ما گفت:

این کار به عهده شما است و لازم است آنچه را بدان فرمان می دهم اجرا کنید وهرگز در مورد آن مخالفت نکنید، ما سوگند یاد کردیم که فرمانش را انجام دهیم.

آن گاه گفت: هر یک شمشیری بردارید و بروید تا بر علیّ بن موسی الرضا دراتاقش وارد شوید، او را در هر حالی که دیدید نشسته یا ایستاده و یا خوابیده، با اوسخن نگوئید و شمشیرهایتان را بر او فرود آورید، و گوشت، خون، مو، مغز واستخوان او را بهم بیامیزید، سپس فرشش را بر او بیفکنید و شمشیرهای تان را با آن پاک کنید و به سوی من بازگردید و برای هر یک از شما بر این کار و کتمان آن، ده کیسه درهم و ده قطعه زمین انتخابی بدهم و نزد من تا آن زمان که زنده باشم بهره مندخواهید بود.

«صبیح» ادامه داد: ما شمشیرها را به دست گرفتیم و بر آن حضرت در اتاقش واردشدیم، به پهلو خوابیده بود و انگشتان خود را حرکت می داد و کلامی می گفت که مانفهمیدیم.

غلام ها با شمشیرها به سوی او حمله ور شدند و من در حالی که ایستاده بودم و به او نگاه می کردم شمشیرم را پائین آوردم، گویا آمدن ما را خبر داشت، او لباس به تن نکرده بود که شمشیرها بر آن اثر نکند و کارگر نباشد. فرش را بر او پیچیدند و از آنجاخارج شدند تا بر مأمون وارد گشتند، از آن ها پرسید چه کردید؟

گفتند: آنچه ما را به آن دستور دادی انجام دادیم ای امیرالمؤمنین!!

گفت: هیچ کدام این مطلب را اعاده نکنید.

چون فجر طلوع کرد و هوا روشن شد مأمون خارج شد، سر برهنه در حالی که دکمه هایش را باز کرده بود به هیئت عزادار در مجلسش نشست و وفات آن حضرت را اظهار می کرد، سپس با سر و پای برهنه برخاست به طرف حجره حضرت امام رضاعلیه السلام به راه افتاد و من به همراه او بودم، وقتی در اتاق وارد شد صدای همهمه ای از

او شنید، لزره بر اندامش افتاد، به من گفت: نزد او کیست؟

گفتم: نمی دانم ای امیرالمؤمنین!!

گفت: بشتابید و نگاه کنید.

صبیح گفت: به سوی اتاق شتافتیم، سرورم بود که در محرابش نشسته نمازمی خواند و تسبیح می گفت، به سوی مأمون بازگشته و گفتیم: در محراب کسی رامی بینم که نماز می خواند و تسبیح می گوید.

از این خبر بهت زده شد و دوباره به خود لرزید و گفت: شما مرا فریب دادید، خدالعنتتان کند، آن گاه از میان آن گروه رو به من کرد و گفت: ای صبیح؛ تو او رامی شناسی، نگاه کن کیست که نزد او نماز می خواند.

صبیح گفت: من داخل شدم و مأمون بازگشت، چون به درگاه در رسیدم به من فرمود: ای صبیح.

گفتم: لبّیک مولای من، و به رو افتادم.

حضرت فرمود:

برخیز خداوند تو را رحمت کند، «یُریدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ»⁽¹⁾.

می خواهند که با دهان های خود نور خداوند را خاموش کنند و خداوند نور خود راکامل می گرداند؛ گرچه کافران را خوش آیند نباشد.

صبیح گفت: به سوی مأمون بازگشتم، چهره او را مانند پاره ای از پاره های شب تاریک یافتم، به من گفت: ای صبیح؛ چه خبر.

به او گفتم: ای امیرالمؤمنین!! به خدا قسم او در حجره اش نشسته بود، مرا صدا زدو به من چنین گفت.

صبیح گفت: مأمون که از گفته من مطمئن شد، دکمه هایش را بست و دستور دادلباس هایش را آوردند، پوشید و گفت: بگوئید علیّ بن موسی از هوش رفته بود واکنون به هوش آمده است.

هرثمه گفت: من خدا را شکر کرده و بسیار سپاس گفتم، سپس بر آقایم حضرت امام رضاعلیه السلام وارد شدم، چون مرا دید فرمود:

ای هرثمه؛ آنچه «صبیح» برایت گفت به کسی بازگو مکن، مگر آن که خداوندقلبش را با محبّت و ایمان به ولایت ما آزموده است.

گفتم: اطاعت می کنم ای آقای من. فرمود:

ای هرثمه؛ به خدا قسم مکر آن ها هیچ ضرری به ما نمی زند تا آنچه نوشته شده به زمان معیّن خود برسد.⁽¹⁾

2 - امام زمان ارواحنا فداه و اقامه برهان و دلیل

اشاره

آری؛ همان گونه که بحث ها و مناظره های حضرت امام رضاعلیه السلام در شهرهای مختلف با بزرگترین دانشمندان جهان به زبان های گوناگون، بر محبوبیّت و توجّه مردم نسبت به آن حضرت افزود و باعث گرایش مردم به آن بزرگوار شد، در عصرظهور نیز امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه بساط بحث و استدلال را با دانشمندان بزرگ جهان می گسترانند و سراسر گیتی را برهان و دلیل و فرهنگ عظیم و مستدلّ فراخواهدگرفت. و به این جهت در بسیاری از نقاط جهان بدون نیاز به جنگ و شمشیر، مردمِ جهان فوج فوج و گروه گروه به صف مؤمنان می پیوندند.⁽²⁾

حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام، از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نقل کرده اند که آن بزرگوار فرمودند:

... یملأ الأرض عدلاً وقسطاً وبرهاناً.⁽¹⁾

)آن حضرت( سراسر گیتی را سرشار از عدالت، قسط و برهان می سازد.

به همین جهت، یکی از القاب حضرت مهدی عجّل اللَّه تعالی فرجه «حجّت» می باشد؛زیرا آن حضرت، حجّت و دلیل را بر همه مردم تمام می کنند و هر گونه مشکلی را بابیان و دلیل و حجّت آسان می سازند.

این، یکی از وجوه مشترک میان حضرت ثامن الحجج امام هشتم علیه السلام و حضرت حجّت امام زمان ارواحنا فداه می باشد.

2 - رأفت و مهربانی

یکی دیگر از نقطه های اشتراک میان حضرت امام رضاعلیه السلام و امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه رأفت و مهربانی شدید آن دو امام رئوف به مردم است. در این باره مطالب ودلایل فراوانی وجود دارد که ما اکنون به اختصار آن را پی گیری می کنیم:

1 - رأفت و مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام

اشاره

رأفت و مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام به مردم آنچنان زیاد بوده و هست که همگان کم و بیش از آن آگاهیم. علاوه بر روایاتی که در این باره وجود دارد، معجزات بسیارشگفت انگیزی که از آن حضرت واقع شده خود دلیل بر مهربانی و رأفت بسیار شدیدآن حضرت به مردم است. مهربانی و پذیرش دو جوان مسیحی - که در آخر مقدمّه این کتاب نقل می کنیم - دلیل بسیار روشنی بر لطف و مهربانی آن بزرگوار حتّی نسبت به غیر شیعیانی که خواهان لطف و عنایت هستند می باشد.

اکنون جریانی را می آوریم که حضرت امام رضاعلیه السلام چگونه جسد بی جان یکی ازشیعیان را در آغوشِ محبّت گرفته و اظهار لطف و مهربانی نمودند.

جنازه یک شیعه و حضرت امام رضاعلیه السلام

ابن شهرآشوب از موسی بن سیّار روایت کرده که گفت: من با حضرت امام رضاعلیه السلام بودم و با آن حضرت به شهر طوس نزدیک شده بودیم که صدای شیون وفغانی شنیدیم، در پی آن صدا رفتیم، ناگاه به جنازه ای برخوردیم.

چون نگاهم به جنازه افتاد، دیدم آقایم پا از رکاب خالی کرد و از اسب پیاده شد ونزدیک جنازه رفت و او را بلند کرد، پس خود را به آن جنازه چسبانید؛ آنگونه که برّه نوزاد، خود را به مادر می چسباند.

آنگاه رو به من نمود و فرمود:

ای موسی بن سیّار؛ هر کس مشایعت کند جنازه دوستی از دوستان ما را، ازگناهان خود بیرون می شود مانند روزی که از مادر متولّد شده که هیچ گناهی براو نیست.

چون جنازه را نزدیک قبر بر زمین نهادند، آقای خود امام رضاعلیه السلام را دیدم که به طرف میّت رفت و مردم را کنار کرد تا خود را به جنازه رسانید، پس دست خود را به سینه او نهاد و فرمود:

ای فلان بن فلان؛ بشارت باد تو را به بهشت، بعد از این ساعت دیگر وحشت وترسی برای تو نیست.

من عرض کردم: فدای تو شوم؛ آیا این میّت را می شناسی و حال آن که به خداسوگند این سرزمین را تا به حال ندیده و نیامده بودید؟!

فرمود:

ای موسی؛ آیا می دانی که اعمال شیعیان ما در هر صبح و شام بر ما امامان عرضه

می شود؟ پس اگر تقصیری در اعمال ایشان دیدیم از خدا می خواهیم که او را عفوکند و اگر کار خوب از او دیدیم از خدا برای او پاداش نیکو درخواست می کنیم.⁽¹⁾

جوان گنهکارولی از دوستان حضرت امام رضاعلیه السلام

محدّث عالی مقام، عمادالدین طبری می نویسد: ابراهیم بن ابی البلاد گوید:

همسایه ای داشتم که شراب خوار بود، و خدا می داند که چه هتک حرمتی انجام می داد، در عین حال حضرت امام رضاعلیه السلام را نیز دوست داشت.

روزی جریان او را برای حضرت امام رضاعلیه السلام نقل کردم. حضرت فرمود:

یا أبا إسحاق؛ أما علمت أنّ ولیّ علیّ علیه السلام لم تزلّ له قدم إلّا ویثبت له اُخری؟

ای ابا اسحاق؛ آیا نمی دانی که دوست علی علیه السلام اگر گامی از او بلغزد، گام دیگرش ثابت و استوار می ماند؟!

ابراهیم گفت: من از خدمت حضرتش مرخص شدم، ناگاه نامه ای از جانب حضرت امام رضاعلیه السلام دریافت نمودم که در آن نامه حضرتش برخی اشیا را خواسته ودستور فرموده بود که آن ها را به مبلغ شصت دینار خریداری نمایم.

من با خود گفتم: سوگند به خدا؛ چنین چیزی سابقه نداشته که برای من چیزی بنویسد؛ زیرا من چیزی ندارم و فکر نمی کنم که او چیزی )از خمس و غیره( نزد من داشته باشد.

شب شد، ناگاه درب خانه ام را زدند، متوجّه شدم که شخص مستی مرا صدامی زند، پشت درب آمدم.

گفت: بیرون بیا.

گفتم: در این موقع از شب چه کار با من داری و برای چه آمده ای؟

او که از مستی نمی توانست خوب حرف بزند، گفت: دست خودت را بیرون آورو این کیسه را بگیر و برای مولایم بفرست تا در موارد نیاز مصرف نماید.

من کیسه را گرفتم و او رفت، نگاه کردم دیدم به اندازه شصت دینار است.

گفتم: سوگند به خدا؛ این مصداق همان فرمایش مولایم امام رضاعلیه السلام است که درمورد دوست علی علیه السلام فرمود و در نامه اش خواسته خویش را نوشت.

من همه آنچه را که حضرت خواسته بود خریدم، و طیّ نامه ای رفتار آن همسایه رانیز نوشته و برای حضرتش فرستادم.

حضرت نوشت:

این از همان موارد است.⁽¹⁾

از این جریان استفاده می شود که اساس کار، ولایت و دوستی اهل بیت علیهم السلام است وسرانجام باعث نجاتِ کسانی که دارای آن هستند، می شود و پذیرش هدایای یک فردگنهکار، دلیل بر لطف و مهربانی نسبت به او می باشد.

این گونه جریانات، دلیل بر شدّت رأفت و مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام نسبت به دوستان و شیعیان شان می باشد. به این جهت یکی از القاب آن حضرت، «امام رئوف»است.

تاکنون مطالبی را بیان کردیم تا آنان که به آستان حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب شده و به بارگاه ملکوتی آن بزرگوار وارد می شوند، بدانند انسان در همه زمان ها، از کودکی تا جوانی و بزرگسالی، تا پس از مرگ و جدایی از این جهان، می تواند در پناه مقام عظیم ولایت و مورد توجّه و عنایات اهل بیت علیهم السلام باشد.

ما باید لحظاتی را که در حرم امام رئوف حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام هستیم قدر بدانیم و آگاه باشیم که ممکن است در هنگام زیارت، بزرگترین تحوّل روحی برای ما ایجاد شود و با نگاه آن حضرت، از خاک به افلاک رسیم.

2 - مهربانی و رأفت امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه

اشاره

مهربانی امام عصر ارواحنا فداه نیز آنچنان وسیع و گسترده است که در عصر ظهور،آن حضرت نه تنها در میان دوستان و شیعیان خاصّ بلکه در سراسر عالم، بساط رأفت و مهربانی را میان تمامی مردمان عصر ظهور می گسترانند.

مرحوم علاّمه مجلسی نقل کرده است که خداوند انوار آل محمّد صلوات اللَّه علیهم اجمعین را به حضرت آدم نشان داد و به او فرمود:

اینان وسیله تو و وسیله هر فرد سعادتمند از آفریدگان من هستند.

آنگاه حضرت آدم نگاه کرد:

فإذاً بشبح فی آخرهم، یزهر فی ذلک الصفیح؛ کما یزهر کوکب الصبح لأهل الدنیا.

فقال اللَّه تبارک وتعالی: وبعبدی هذا السعید أفکّ عن عبادی الأغلال،وأضع عنهم الاصار، وأملأ أرضی به حنّاناً ورأفة وعدلاً؛ کما ملئت من قبله قسوة وشقوة وجوراً.⁽¹⁾

حضرت )امام زمان ارواحنا فداه( را در آخرین نفر از چهارده معصوم علیهم السلام شبحی ازنور دید که در آن پهنه می درخشید؛ همانگونه که ستاره صبح بر اهل دنیا می درخشد.

آنگاه خداوند تبارک و تعالی )به حضرت آدم( فرمود:

به وسیله این شخص سعادتمند، غل و زنجیر از بندگانم می گشایم و سختی ها را ازآنان برمی دارم، و سراسر زمینم را به وسیله او پر از شفقت و مهربانی و عدالت می نمایم؛ همان گونه که قبل از او از قساوت و شقاوت و ستم پر شده باشد.

بنابراین همان گونه که خداوند فرموده است در عصر ظهور مهربانی و رأفت خداوند به وسیله حضرت بقیّة اللَّه الأعظم ارواحنا فداه در سراسر جهان حکمفرما وستم ها و شقاوت هایی که در عصر غیبت، جهان را فراگرفته است ریشه کن خواهد شد.

ما باید با دعا برای تعجیل ظهور امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه که مظهر رأفت و مهربانی خداوند در سراسر عالم هستند، به این وظیفه مهمّ و حیاتیِ خود عمل نماییم تا انشاء اللَّه با حضور در دولت کریمه آن حضرت، نظاره گر رأفت و مهربانی آن بزرگوار در سراسرجهان باشیم.

یک جریان بسیار مهمّ یا مهربانی حضرت امام رضاعلیه السلام و امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه به دو جوان مسیحی

جریان بسیار جالبی نقل شده که نشان دهنده مهربانی عظیم حضرت امام رضاعلیه السلام است و نیز هاله ای از رأفت و مهربانی امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه را دربردارد:

شخصی که مورد اطمینان می باشد گفته است: در مشهد مقدّس، منزل یکی ازدوستان، با دو دانشجوی آمریکایی که زن و شوهر بودند، ملاقات کردم. برای آن دو،داستان شگفت آوری رخ داده بود که به تقاضای میزبان، آن داستان را برای ما نقل کردند:

آن دو جوان آمریکایی گفتند: وقتی که ما در یکی از دانشگاه های آمریکا مشغول تحصیل بودیم، پیوسته در خود احساس کمبود می کردیم.

با اشاره به سینه اش گفت: احساس می کردم که این جا خالی است، سپس گمان کردم که این کمبود، ناشی از غریزه جنسی است و با ازدواج و انتخاب همسر، آن خلأپر می شود؛ از این رو، هر دو تصمیم گرفتیم باهم ازدواج کنیم؛ امّا پس از ازدواج نیزآن خلأ پر نشد و همچنان آن کمبود را در خود احساس می کردیم.

از این امر سخت ناراحت شدم و با این که به همسرم علاقه داشتم، در ظاهر تمایلی به او نشان نمی دادم و گاهی حتّی حوصله صحبت کردن با او را هم نداشتم، روزی برای عذرخواهی به او گفتم: اگر گاهی می بینی که من حال خاصّی دارم و از تو دوری می گزینم، گمان نکنی علاقه ای به تو ندارم؛ بلکه این ناراحتی و افسردگی و احساس

خلأ از دوران دانشجویی در من بوده و تاکنون رفع نشده است و گاهی بدان مبتلامی شوم.

همسرم گفت: اتّفاقاً من نیز چنین حالتی دارم. پی بردم که این احساس خلأدرونی، درک مشترک هر دوی ما است؛ در نتیجه تصمیم گرفتیم برای رفع آن،چاره ای بیندیشیم. در آغاز بنا گذاشتیم که بیشتر به کلیسا رفت و آمد داشته باشیم و به مسایل معنوی بپردازیم تا شاید آن خلأ برطرف شود.

ارتباطمان را با کلیسا و مسایل معنوی گسترش دادیم و در آن زمینه، کتاب هایی رانیز مطالعه کردیم؛ امّا آن خلأ و عطش معنوی رفع نشد.

چون شنیده بودیم که در کشورهای شرقی، به ویژه چین و هندوستان مذاهبی وجود دارند که مردم را به ریاضت و انجام تمرین های ویژه ای برای رسیدن به حقیقت دعوت می کنند، تصمیم گرفتیم به آن کشورها سفر کنیم، و چون چین، ازدیگر کشورهای شرقی، به آمریکا نزدیک تر است، ابتدا به چین سفر کردیم. در چین از مسئولان سفارت آمریکا خواستیم کسانی را که در آن کشور در زمینه مسایل معنوی و ریاضت سرآمدند، به ما معرّفی کنند. آن ها شخصی را به ما معرّفی کردند که می گفتند رهبر روحانیان مذهبی چین و بزرگ ترین شخصیّت معنوی آن کشور است.

با کمک سفارت، موفّق شدیم نزد او برویم و با راهنمایی و کمک او مدّتی به ریاضت مشغول شدیم، امّا کمبود معنوی و خلأ درونی ما برطرف نشد.

از چین به تبّت رفتیم. در آن جا و در دامنه های کوه هیمالیا معبدهایی بود که عدّه ای در آن ها به عبادت و ریاضت می پرداختند. به ما اجازه دادند که به یکی از معبدها راه یابیم و مدّتی به ریاضت بپردازیم.

ریاضت هایی که در آنجا متحمّل می شدیم، بسیار سخت بود؛ از جمله چهل شب روی تختی که روی آن، میخ های تیزی کوبیده بودند می خوابیدیم. پس از گذراندن مدّتی در آن جا و انجام ریاضت ها و عبادت ها، باز احساس کردیم خلأ درونی ما همچنان باقی است.

از آن جا به هندوستان رفتیم و با مرتاضان فراوانی تماس گرفتیم و مدّتی در آن جا به ریاضت پرداختیم، امّا نتیجه نگرفتیم و مأیوس شدیم.

سرانجام این تصوّر در ما پدید آمد که اصلاً در عالم، واقعیّتی وجود ندارد که بتواند خلأ درونی انسان را برطرف کند.

ناامیدانه تصمیم گرفتیم از طریق خاورمیانه به اروپا و سپس آمریکا رهسپار شویم.از هندوستان به پاکستان و از طریق افغانستان به ایران آمدیم و ابتدا وارد شهر بزرگ مشهد شدیم و آن را شهر عجیبی یافتیم که نمونه آن را تاکنون مشاهده نکرده بودیم:

در وسط شهر، ساختمانی جالب و باشکوه با گنبد و گلدسته های طلا که پیوسته انبوهی از مردم به آن رفت و آمد داشتند ما را به خود جلب کرد.

پرسیدم: اینجا چه خبر است و این مردم چه دینی دارند؟ گفتند: این مردم مسلمانند و کتاب مذهبی آنان قرآن است و در این شهر و در این ساختمان یکی ازرهبران مذهبی آن ها که به او امام می گویند، دفن شده است.

پرسیدم: امام کیست و چه می کند؟

گفتند: امام علیه السلام، انسان کاملی است که دارای عالی ترین مراحل کمال انسانی است واو با داشتن آن مقام، دیگر مرگی ندارد و پس از رخت بربستن از دنیا نیز زنده است.

مسلمانان چون چنین اعتقادی دارند؛ به زیارت امام شان می روند و با عرض ادب و احترام از او حاجت می خواهند و امام علیه السلام نیاز آن ها را برآورده می سازد.

گفتم: قسمت های مهمّی از قرآن را برای ما نقل کنید.

گفتند: در یکی از آیات قرآن آمده است که هر چیزی خدا را تسبیح می گوید.

آن سخنان برای ما معمّایی شد که چطور با این که امام آن ها مرده است، باز او رازنده می دانند و افزون بر این معتقدند که همه چیز، حتّی کوه ها و درختان، خدا راتسبیح می گویند! باور نکردیم و تصمیم گرفتیم برای تماشا وارد حرم رضوی شویم.

در صحن، یکی از خادمان که وسیله ای شبیه چماق با روکش نقره در دست داشت، وقتی متوجّه شد ما خارجی هستیم، از ورودمان به صحن جلوگیری

کرد و گفت: ورود خارجی ها ممنوع است.

گفتم: ما چندین هزار کیلومتر در دنیا سفر کرده ایم و به اماکن گوناگون واردشده ایم و هیچ کجا به ما نگفتند که ورود خارجی ممنوع است، چرا شما از ورود ماجلوگیری می کنید؟ قصد ما فقط تماشای این محلّ است و نیّت بدی نداریم. هر چه اصرار کردیم، فایده ای نداشت و از ورود ما جلوگیری کردند.

ما با ناراحتی از آن جا دور شدیم و در آن حوالی روبروی مسافرخانه ای لب جوی آب نشستیم⁽¹⁾، من مدّتی به فکر فرو رفتم که نکند در عالم حقیقتی باشد که در این جانهان است و ما نمی شناسیم؟ اگر در اینجا خبری باشد و آنان ما را راه ندهند تا از آن آگاه شویم، برایمان سخت حسرت آور و رنج آور است که با آن همه زحمت، تلاش وتحمّل رنج سفر از رسیدن به آن حقیقت محروم بمانیم. بی اختیار گریه ام گرفت ومدّتی گریستم.

ناگهان این فکر به ذهنم خطور کرد که آن شخص مدفون یا امام و انسان کامل است و آن ها راست می گویند، یا دروغ می گویند و او انسان کامل نیست؛ اگر آن ها راست بگویند و به واقع او زنده است و بر همه جا احاطه دارد، خودش می داند که ما به دنبال چه هدفی این همه راه آمده ایم و باید ما را دریابد و اگر آنان دروغ می گویند، ضرورتی ندارد به تماشای آن جا برویم.

همین طور که اشک می ریختم و خود را تسلّی می دادم، دست فروشی که تعدادی آیینه، مهر و تسبیح در دست داشت، نزدم آمد و به زبان انگلیسی و با لهجه شهر خودمان گفت: چرا ناراحتی؟

سر بلند کردم و جریان را برای او گفتم که ما برای کشف حقیقت به چندین کشورسفر کرده ایم و سال ها ریاضت کشیده ایم و اکنون که به این جا آمده ایم، به حرم راهمان نمی دهند.

گفت: ناراحت نباش برو. راهتان می دهند!

گفتم: الآن ما به آن جا رفتیم و راهمان ندادند.

گفت: آن وقت اجازه نداشتند. من در آن لحظه فکر نکردم که چطور آن دست فروش به انگلیسی آنهم با لهجه محلّی با من حرف می زند و از کجا خبر دارد که پیش تر خادمان حرم اجازه نداشتند ما را راه بدهند و اکنون اجازه دارند، و چرا من راز دلم را برای اوگفتم؟!

سرانجام به سوی حرم راه افتادیم و وقتی به درِ صحن رسیدیم، خادم مانع ورود مانشد. پیش خود گفتم: شاید ما را ندیده است. برگشتیم و به او نگاه کردیم؛ امّا اوعکس العملی نشان نداد.

وارد صحن شدیم و به راهروی رسیدیم که جمعیّت انبوهی از آن جا وارد حرم می شدند ما نیز همراه جمعیّت وارد راهرو شدیم.

فشار جمعیّت ما را از این سو به آن سو می کشاند تا این که به درِ حرم رسیدیم؛ امّاناگهان من احساس کردم که اطرافم خالی است و هر چه جلو رفتم، پیرامونم خلوت ترمی شد و بدون مزاحمت و فشارِ جمعیّت به پنجره های ضریح مقدّس رسیدم و مشاهده کردم که درون ضریح، شخصی ایستاده است.

بی اختیار تعظیم و سلام کردم. آن حضرت با لبخند جواب سلام مرا داد و فرمود: چه می خواهی؟

من هر چه پیش تر در ذهنم بود، یکباره از ذهنم رفت و هر چه خواستم بگویم که چه می خواهم چیزی به ذهنم نیامد. فقط یک مطلب به ذهنم آمد و در محضرحضرت گفتم و آن این بود که من شنیده ام در قرآن آمده است: همه موجودات خدا راتسبیح می گویند! وقتی آن مطلب را عرض کردم، فرمود: به تو نشان می دهم.

بعد بی اختیار از حرم بیرون آمدم، باز احساس کردم که پیرامونم خلوت است وکسی مزاحم من نمی شود، خداحافظی کردم و از حرم خارج شدم امّا مبهوت مانده بودم.

وقتی از حرم خارج و به صحن وارد شدم، حالتی به من دست داد که می شنیدم هر

چه پیرامون من وجود دارد از در و دیوار و درخت و زمین و آسمان همه تسبیح می گویند.

با مشاهده این صحنه، دیگر چیزی نفهمیدم و بی هوش به روی زمین افتادم، پس از به هوش آمدن خود را در اتاقی بر روی تختی دیدم که عدّه ای آب به صورتم می ریختند تا به هوش آیم.

پس از آن واقعه، متوجّه شدم که در عالم، حقیقتی وجود دارد و آن حقیقت در این جااست و انسان می تواند به مقامی برسد که مرگ و زندگی برای او یکسان باشد و مرگ نداشته باشد و همچنین پی بردم که قرآن راست می گوید که همه چیز تسبیح گوی خدااست.

از این جریان چنین نتیجه می گیریم که مردم هر چند در دنیا و مادیّات غرق شده باشند، اگر از آن دل ببرند و به راستی جویای راهِ هدایت شوند، راهنمایان الهی از آنان دستگیری می کنند؛ همان گونه که در این جریان، حضرت امام رضاعلیه السلام دو جوان مسیحی را به راه راست راهنمایی نمودند.

آری؛ اگر انسان برای پیدا کردن راه، صداقت داشته باشد؛ گرچه مدّتی به بی راهه رود، سرانجام راهنمایی شده و راه اصلی را پیدا می کند.

با اطمینان و یقین می توان گفت: اگر در آنچه تاکنون خوانده اید، دقّت و توجّه کرده باشید، در فکر و اندیشه شما تأثیر نیکویی داشته است.

بنابراین تا می توانید هنگام زیارت، توجّه بیشتری داشته باشید و عظمت حضرت امام رضاعلیه السلام را - که ولایت بر ما سوی اللَّه دارند و حجّت خداوند در زمین تاکهکشان ها و... می باشند - به خاطر داشته باشید.

لحظه هایی را که در بارگاه آن حضرت و در حضورشان هستید غنیمت بشمارید وبدانید حضرت امام رضاعلیه السلام از شما چه انتظاری دارند! و با دعا نمودن برای هرچه زودتر فرارسیدن دولت کریمه امام زمان عجّل اللَّه تعالی فرجه، وظیفه خود را انجام داده و به این وسیله، لطف و عنایت حضرت امام رضاعلیه السلام را به خود بیشتر کنید.

از خداوند بزرگ و مهربان می خواهم که این اثر را قبول نموده و مؤثّر فرماید و ازامام رئوف حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام و حضرت بقیّة اللَّه الأعظم امام زمان ارواحنافداه طلب عفو و رأفت نموده و اگر تألیف این کتاب از ثواب برخوردار باشد، آن را به شفیعه روز جزا اخت الرّضا حضرت فاطمه معصومه علیها السلام که ریزه خواری از ریزه خواران خوان آن خاتون دو عالم هستم، هدیه می نمایم.

ملتمس دعا

مرتضی مجتهدی سیستانی

صحیفه رضویه

بخش اوّل

هشت نمازِ زیارت

در این بخش، هشت نماز از نمازهای زیارت را که بعضی از آن ها مخصوص حرم حضرت امام رضاعلیه السلام و برخی دیگر در حرم های سایر معصومین علیهم السلام نیز خوانده می شود نقل می کنیم:

نماز اوّل

پس از زیارت، دو رکعت نماز زیارت در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام بخوانید؛ دررکعت اوّل پس از «حمد» سوره «یس»، و در رکعت دوّم پس از «حمد» سوره«الرحمن» را بخوانید.

آداب قبل از نماز و پس از آن را در زیارت اوّل در «بخش زیارت های حضرت امام رضاعلیه السلام» می آوریم.

نماز دوّم

پس از زیارت، دو رکعت نماز بخوانید با هر سوره ای که می خواهید سپس سایرآداب زیارت را انجام دهید. آداب آن را در زیارت دوّم، سوّم و هفتم در «بخش زیارت های حضرت امام رضاعلیه السلام» می آوریم.

این نماز را در زیارت سایر ائمّه علیهم السلام نیز می توانید بخوانید.

نماز سوّم

پس از زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام، دو رکعت نماز بخوانید و در رکعت اوّل، پس از «حمد» سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ» را پنجاه مرتبه یا کمتر، و در رکعت دیگر هر سوره که خواستید بخوانید.

آداب قبل و بعد از این نماز را در زیارت ششم در «بخش زیارت های حضرت امام رضاعلیه السلام» می آوریم.

نماز چهارم

مرحوم شیخ مفید در کتاب «الإشراف» می نویسد: نماز زیارت، دو رکعت است؛در رکعت اوّل پس از «حمد» سوره «الرحمن»، و در رکعت دوّم پس از «حمد»

سوره «یس» خوانده می شود.⁽¹⁾

خواندن این نماز که در رکعت اوّل سوره «الرحمن» و در رکعت دوّم سوره «یس»خوانده شود، اختصاص به زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام ندارد و آن را در حرم های مطهّر سایر ائمّه علیهم السلام نیز می توان خواند.

نماز پنجم

مرحوم شیخ کفعمی فرموده است: دو رکعت نماز در حرم مطهّر حضرت امام رضاعلیه السلام )و نیز سایر ائمّه علیهم السلام( با هر سوره ای که می خواهید بخوانید، و پس از آن بگویید:

أَللَّهُمَّ إِنّی لَکَ صَلَّیْتُ، وَلَکَ رَکَعْتُ، وَلَکَ سَجَدْتُ، وَحْدَکَ لا خداوندا؛

من برای تو نماز گزاردم، و برای تو رکوع نمودم، و برای تو سجده کردم، یگانه ای تو،

شَریکَ لَکَ، لِأَنَّهُ لاتَجُوزُ الصَّلاةُ وَالرُّکُوعُ وَالسُّجُودُ إِلّا لَکَ،

شریکی برایت نیست، زیرا که نماز و رکوع و سجود جایز نیست مگر برای تو

،لِأَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ

زیرا که تو خدایی هستی که خدایی جز تو نیست. خداوندا؛ بر

محمّد و آل مُحَمَّدٍ، وَأَبْلِغْهُمْ عَنّی أَفْضَلَ السَّلامِ وَالتَّحِیَّةِ، وَارْدُدْ عَلَیَّ مِنْهُمُ محمّد

درود فرست، و از من برترین سلام و تحیّت بر آنان برسان، و برگردان به من از آنان

السَّلامَ وَالتَّحِیَّةَ. أَللَّهُمَّ وَهاتانِ الرَّکْعَتانِ هَدِیَّةٌ مِنّی إِلی سَیِّدی

سلام و تحیّت را. خداوندا؛ این دو رکعت هدیه ای از من برای سیّد

وَمَوْلایَ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضا عَلَیْهِمَا السَّلامُ.⁽¹⁾أَللَّهُمَّ صَلّ

و مولایم علیّ بن موسی الرضا است که بر آن دو سلام و درود باد. خداوندا؛ بر

عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ، وَتَقَبَّلْهُما مِنّی، وَأْجُرْنی عَلَیْهِما أَفْضَلَ أَمَلی

محمّد و آل او درود فرست، و این دو )رکعت( را از من قبول فرما، و بر این دو )رکعت( پاداش ده به من برترین آرزو وَرَجآئی فیکَ وَفی وَلِیِّکَ، یا وَلِیَّ الْمُؤْمِنینَ.⁽²⁾

و امیدم را که به تو و به ولیّت دارم، ای ولیّ مؤمنان.

انماز زیارت

به نیابت از عدّه ای از افراد

نماز زیارت در سفر نیابتی

در کتاب «فی الزیارات والأدعیة» می نویسد: سیّد بن طاووس رحمه الله در «مصباح الزائر» فرموده است:

اگر بخواهید یکی از امامان علیهم السلام را از طرف همه برادران مؤمن یا گروه مخصوصی از آنان زیارت کنید، به نیابت از طرف آنان نیّت زیارت نموده و آن امام را با یکی از زیارات، زیارت کنید و پس از آن، دو رکعت نماز زیارت بخوانید و سپس بگویید:

أَللَّهُمَّ إِنّی زُرْتُ هذِهِ الزِّیارَةَ، وَصَلَّیْتُ هاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ...⁽³⁾.⁽⁴⁾

خداوندا؛ من این زیارت را انجام دادم، و این دو رکعت )نماز( را خواندم.

نماز زیارت به نیابت از شخص خاصّ

در آن کتاب نقل کرده است: اگر بخواهید به نیابت از شخص خاصّی زیارت کنید،پس از نیّت زیارت، به نیابت از طرف او بگویید:

اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا وَلِیَّ اللَّهِ، مِنْ فُلانِ بْنِ فُلانٍ أَتَیْتُکَ زآئِراً عَنْهُ،سلام بر تو ای ولی خدا، از طرف فلانی فرزند فلانی، به محضرت شرفیاب شده ام، تا از طرف او زیارت کنم، فَاشْفَعْ لَهُ عِنْدَ رَبِّکَ، وَأْجُرْنی عَلی ذلِکَ.

پس برای او نزد پروردگارت شفاعت کن، و مرا بر این کار پاداش ده.

پس دو رکعت نماز زیارت به نیابت از او بخوانید و سپس بگویید:

أَللَّهُمَّ لَکَ صَلَّیْتُ وَلَکَ رَکَعْتُ وَلَکَ سَجَدْتُ...⁽¹⁾. ⁽²⁾

خداوندا؛ برای تو نماز خواندم و برای تو رکوع نمودم و برای تو سجده کردم.

نماز زیارت در سفر نیابتی

و نیز در آن کتاب نقل کرده است: اگر از اوّل سفر زیارت، نائب کسی باشید وبخواهید زیارت مختصری انجام دهید، کافی است که پس از نیّت زیارت از طرف آن

شخص، امام را با یکی از زیارت های مخصوصه زیارت کنید، و بعد از آن، دو رکعت نماز زیارت بخوانید و سپس بگویید:

أَللَّهُمَّ ما أَصابَنی مِنْ تَعَبٍ أَوْ نَصَبٍ أَوْ سَغَبٍ أَوْ لُغُوبٍ، فَأْجُرْ

خداوندا؛ در مقابل رنج و ناراحتی و گرسنگی و خستگی که در این سفر به من رسیده،

فُلانَ بْنَ فُلانٍ عَلَیْهِ...⁽¹⁾.⁽²⁾

فلانی فرزند فلانی را پاداش بده.

بخش دوّم

هشت نمازِ حاجت

در این بخش، هشت نماز از نمازهایی را که در ارتباط با حضرت علیّ بن موسی الرّضاعلیهما السلام و درخواست حاجت است، نقل می کنیم:

نماز حاجت در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام

صقر بن دلف گوید: از امام هادی علیه السلام شنیدم که فرمود:

هر کسی حاجتی به درگاه الهی داشته باشد باید مرقد منوّر جدّم حضرت امام رضاعلیه السلام را در طوس در حالی که غسل کرده باشد زیارت کند، در طرف بالاسر آن حضرت دو رکعت نماز بخواند و حاجت خود را در قنوت نمازش ازخداوند بخواهد که اگر در مورد قطع رحم و گناه نباشد آن دعا به اجابت خواهدرسید.

و بدون تردید محلّ قبر آن حضرت، بقعه ای است از بقعه های بهشت، هیچ مؤمنی آنجا را زیارت نمی کند مگر این که خداوند او را از آتش دوزخ رهایی

می بخشد و در بهشت که جایگاه ابدی است ساکن می گرداند.⁽¹⁾

نماز حاجت از امام رضاعلیه السلام

نماز حاجت یا نماز رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم

که از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است

سیّد بن طاووس رحمه الله به سند معتبر از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که از آن حضرت، از نماز جناب جعفر طیّار سؤال کردند. حضرت فرمودند:

چرا از نماز حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم غافلید؟ شاید حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم نماز جعفررا انجام نداده باشد و شاید جعفر نماز آن حضرت را انجام نداده باشد.

راوی گفت: پس آن نماز را به من بیاموزید.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

دو رکعت نماز بجا می آوری، در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و پانزده مرتبه سوره «إنّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَةِ الْقَدْرِ» می خوانی، و در رکوع و بعد از سربرداشتن و در سجده اوّل و بعد از سر برداشتن، و در سجده دوّم و بعد از سربرداشتن؛ هر یک پانزده مرتبه سوره «قدر» را می خوانی، سپس تشهّد خوانده وبعد از آن سلام می گویی.

و چون فارغ شوی میان تو و خدا گناهی نمی ماند مگر آنکه آمرزیده می شود وهر حاجت که بطلبی رواست و بعد از آن، این دعا را می خوانی:

لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ رَبُّنا وَرَبُّ ابآئِنَا الْأَوَّلینَ...⁽²⁾.⁽³⁾

مرحوم علّامه مجلسی فرموده: این نماز از نمازهای مشهور است و عامّه و خاصّه در کتب خود روایت کرده اند و بعضی آن را از نمازهای روز جمعه شمرده اند و ازروایت، اختصاصی معلوم نمی شود و ظاهراً در سایر روزها نیز می توان انجام داد.⁽¹⁾

نماز حاجت، از حضرت امام رضاعلیه السلام

حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده اند:

هرگاه دچار امر دشواری شدی، دو رکعت نماز بخوان؛ در یک رکعت «حمد» و«آیة الکرسی» و در رکعت دیگر «حمد» و «إنّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَةِ الْقَدْرِ»، سپس قرآن را بردار و بالای سر خود قرار بده و بگو:

أَللَّهُمَّ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ إِلی خَلْقِکَ، وَبِحَقِّ کُلِّ ایَةٍ فیهِ، وَبِحَقّ خداوندا؛ به حقّ کسی که او را بسوی آفریدگانت فرستادی، و به حقّ هر آیه ای که در آن است، و به حقّ کُلِّ مَنْ مَدَحْتَهُ فیهِ عَلَیْکَ، وَبِحَقِّکَ عَلَیْهِ، وَلانَعْرِفُ أَحَداً أَعْرَفَ هر کسی که او را در آن مدح و ثناء گفتی و به حقّ تو بر او، و کسی را نمی شناسیم که آشناتربِحَقِّکِ مِنْکَ، ده مرتبه: «یا سَیِّدی یا اَللَّهُ»، ده مرتبه: بِحَقِّ مُحَمَّدٍ، ده به حقّ تو از خودت باشد. ای سرور من؛ ای خدا؛ به حقّ حضرت محمّدصلی الله علیه وآله وسلم،مرتبه: بِحَقِّ عَلِیٍّ، ده مرتبه: بِحَقِّ فاطِمَةَ، ده مرتبه: بِحَقِّ الْحَسَنِ، ده به حقّ حضرت علی علیه السلام، به حقّ حضرت فاطمه علیها السلام، به حقّ امام حسن علیه السلام، مرتبه: بِحَقِّ الْحُسَیْنِ، ده مرتبه: بِحَقِّ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ، ده مرتبه: بِحَقِّ به حقّ امام حسین علیه السلام، به حقّ امام سجّادعلیه السلام، به حقّ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ، ده مرتبه: بِحَقِّ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، ده مرتبه: بِحَقّ امام محمّد باقرعلیه السلام، به حقّ امام جعفر صادق علیه السلام، به حقّ1

مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ، ده مرتبه: بِحَقِّ عَلِیِّ بْنِ مُوسی، ده مرتبه: بِحَقّ امام کاظم علیه السلام، به حقّ امام رضاعلیه السلام، به حقّ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ، ده مرتبه: بِحَقِّ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، ده مرتبه: بِحَقّ امام جوادعلیه السلام، به حقّ امام هادی علیه السلام، به حقّ حَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ، ده مرتبه: بِحَقِّ الْحُجَّةِ.

امام حسن عسکری علیه السلام، به حقّ حضرت حجّت علیه السلام.

)و اگر چنین کردی( پیش از آنکه از جایت برخیزی، خداوند حاجتت رابرآورده می سازد.⁽¹⁾

نماز دیگر برای حاجت از حضرت امام رضاعلیه السلام

نیز نماز دیگر برای حاجت

نماز برای کسی که دچار غم و اندوه گشته یا حاجتی به درگاه الهی دارد.

حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده است:

دو رکعت نماز بجای آور، در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و سیزده مرتبه سوره «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» را بخوان، وقتی که نماز را تمام نمودی در سجده بگو:

أَللَّهُمَّ یا فارِجَ الْهَمِّ، وَیا کاشِفَ الْغَمِّ، وَمُجیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرّینَ،خداوندا؛ ای زداینده اندوه، و ای برطرف کننده غم، و اجابت کننده دعای بیچارگان،یا رَحْمنَ الدُّنْیا وَرَحیمَ الْاخِرَةِ، صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ،ای کسی که رحمتت در دنیا عام است و مؤمن و کافر را فرامی گیرد و در آخرت خاصّ است و تنها شامل مؤمن می شود، بر محمّد و آل محمّد درودوَارْحَمْنی رَحْمَةً تُطْفِئُ بِها عَنّی غَضَبَکَ وَسَخَطَکَ، وَتُغْنینی بِهافرست، و به من رحمتی فرست که با آن، آتش خشم و غضبت را نسبت به من خاموش سازی، و مرا

عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِواکَ.

از رحمت دیگران بی نیاز نمایی.

سپس طرف راست صورت را به زمین بگذار و بگو:

یا مُذِلَّ کُلِّ جَبَّارٍ عَنیدٍ، وَمُعِزَّ کُلِّ ذَلیلٍ، وَحَقُّکَ قَدْ بَلَغَ الْمَجْهُودُای ذلیل کننده هر زورگوی عنادپیشه؛ و عزیزکننده هر خوارشده؛ سوگند به حقّ تو که در این امر تاب و توان و طاقتم مِنّی فی أَمْرٍ کَذا، فَفَرِّجْ عَنّی.

به پایان رسیده، پس فرجی و گشایشی برای من برسان.

سپس طرف چپ صورت را بر زمین بگذار و همین دعا را بخوان، سپس به سجده بازگرد و همین دعا را بخوان، که خداوند غم و غصّه ات را برطرف کندو حاجتت را برآورده فرماید.⁽¹⁾

نیز نماز دیگر برای حاجت از حضرت امام رضاعلیه السلام

مقاتل بن مقاتل گوید: به حضرت امام رضاعلیه السلام عرض کردم: فدای شما شوم؛دعایی برای برآورده شدن حاجت ها به من بیاموزید.

حضرت فرمود:

هنگامی که حاجتی مهمّ از خداوند داشتی غسل کن و پاکیزه ترین لباس هایت را بپوش و خود را خوشبو کن، سپس زیر آسمان برو، دو رکعت نماز بجای آور.

وقتی نماز را شروع نمودی، سوره «حمد» را بخوان و سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد» راپانزده مرتبه تکرار کن، سپس به رکوع برو و در آن پانزده مرتبه، مانند نماز

تسبیح )نماز جناب جعفر طیّار( و با همان کیفیّت جز اینکه قرائت در اینجاپانزده مرتبه است⁽¹⁾، پس از نماز سجده کن و در سجده ات بگو:

أَللَّهُمَّ إِنَّ کُلَّ مَعْبُودٍ مِنْ لَدُنْ عَرْشِکَ إِلی قَرارِ أَرْضِکَ فَهُوَخداوندا؛ هر معبودی از کنار عرش تا قعر و انتهای زمین هر کجا که باشدباطِلٌ سِواکَ، فَإِنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ الْحَقُّ الْمُبینُ، إِقْضِ لی حاجَةً کَذاباطل و ناروا است؛ جز ذات مقدّست که سزاوار پرستش است و تنها تو هستی که خداوند حق آشکاری، حاجت مرا - که فلان وَکَذا، اَلسَّاعَةَ السَّاعَةَ.

و فلان است - در همین ساعت، در همین ساعت برآورده ساز.

و نسبت به آنچه می خواهی اصرار و التماس نما⁽²⁾، ]در «مکارم الأخلاق» افزوده است: وقتی حاجتت برآورده شد، نماز شکر بجای آور⁽³⁾].

نماز حاجت در روز جمعه از حضرت امام رضاعلیه السلام

نماز حاجت در روز جمعه ...

از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است که فرمود:

اگر کسی حاجتی داشته باشد که سینه اش را تنگ نموده، باید به درگاه خداروی آورد.

راوی گوید: عرض کردم: چه کند؟

حضرت فرمود:

روز چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه را روزه بگیرد و روز جمعه سر خود را با گُل خطمی بشوید، پاکیزه ترین لباسش را بپوشد و خود را با بهترین عطر خوشبوسازد، سپس از مال خود به اندازه ای که ممکن است به مسلمانی صدقه دهد،سپس زیر آسمان رود - که پوششی بین او و آسمان نباشد - و دو رکعت نمازبخواند:

در رکعت اوّل یک مرتبه سوره «حمد» و سپس «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را پانزده مرتبه بخواند، سپس به رکوع رود و پانزده مرتبه آن را بخواند، سر از رکوع برداردپانزده مرتبه، به سجده رود پانزده مرتبه، سر از سجده بردارد پانزده مرتبه، به سجده رود پانزده مرتبه، و سر از سجده بردارد پانزده مرتبه آن را بخواند.

سپس برخیزد و رکعت دوّم را مانند رکعت اوّل بجا آورد، سپس تشهّد رابخواند و سلام دهد و پانزده مرتبه آن را بخواند، سپس به سجده رود و پانزده مرتبه بخواند، بعد از آن طرف راست صورت را بر زمین گذارد و پانزده مرتبه بخواند، پس از آن طرف چپ صورت را بر زمین نهد و پانزده مرتبه بخواند، آنگاه به سجده رود و در حال گریه این دعا را بخواند:

یا جَوادُ یا ماجِدُ، یا واحِدُ یا أَحَدُ یا صَمَدُ، یا مَنْ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ ای بخشنده؛ ای شکوهمند؛ ای یگانه؛ ای یکتا؛ ای بی نیاز؛ ای کسی که فرزند ندارد )چیزی از او تولّد نیافته و جدا نگشته( ویُولَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ، یا مَنْ هُوَ هکذا وَلا هکَذا غَیْرُهُ،فرزند کسی نیست )از چیزی به وجود نیامده و جدا نگشته( و احدی هم شأن او نیست، ای کسی که اینگونه ای و با این اوصافی و غیرأَشْهَدُ أَنَّ کُلَّ مَعْبُودٍ مِنْ لَدُنْ عَرْشِکَ إِلی قَرارِ أَرْضِکَ باطِلٌ از تو هیچکس اینگونه نیست )و این اوصاف را ندارد(، گواهی می دهم که هر معبودی از عرش تا فرش جز ذات مقدّس و باعظمت وإِلّا وَجْهَکَ جَلَّ جَلالُکَ، یا مُعِزَّ کُلِّ ذَلیلٍ، وَیا مُذِلَّ کُلِّ عَزیزٍ،بلندمرتبه ات باطل است، ای عزیز کننده هر ذلیل و خوار، و ای ذلیل کننده هر عزیز و قدرتمند، تَعْلَمُ کُرْبَتی، فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ، وَفَرِّجْ عَنّی.

تو اندوه مرا می دانی، پس بر حضرت )محمّد( و آل او درود فرست و مرا گشایش عنایت فرما.

سپس طرف راست صورت را بر خاک نهد و سه مرتبه این دعا را بخواند، پس ازآن طرف چپ را بر زمین نهد و سه مرتبه دعا را بخواند.

نماز حاجت در روز جمعه ...

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

وقتی که بنده ای چنین عملی را انجام داد، خداوند حاجت او را برآورده می سازد، و باید در مورد حاجتش به خدا، به محمّد و آل محمّد علیه وعلیهم السّلام متوسّل شود و آن ها را یکی بعد از دیگری نام ببرد.⁽¹⁾

انماز حاجت در روز جمعه به گونه دیگر

نمازحاجت )مخصوص ازدواج(

این نماز منسوب به حضرت امام رضاعلیه السلام است:

هنگامی که حاجتی به درگاه الهی داشتی چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه راروزه بگیر، روز جمعه پیش از ظهر رو به سوی خدا آورده و در حالی که غسل کرده ای دو رکعت نماز بجای آور، در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و پانزده مرتبه سوره «توحید» بخوان، در رکوع و بعد از سر برداشتن از رکوع و در سجده وپس از سر برداشتن از آن، و در سجده دوّم هر کدام ده مرتبه «سوره توحید» رإے؛ظبخوان، پس از آن برخیز و رکعت دوّم را مانند رکعت اوّل انجام بده و در آن قنوت بخوان.

پس از تمام شدن نماز، خدا را زیاد حمد و ستایش نما و بر محمّد و آل محمّدعلیهم السلام درود فرست و حاجت دنیا و آخرت خود را از پروردگارت درخواست کن.

و هنگامی که خداوند به لطف خویش حاجتت را برآورده نمود، دو رکعت نماز به

عنوان شکر آن بجای آور؛ در رکعت اوّل سوره «حمد» و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»، دررکعت دوّم سوره «حمد» و «قُلْ یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ» را بخوان، در رکوع رکعت اوّل بگو: «اَلْحَمْدُ للَّهِِ شُکْراً، شُکْراً للَّهِِ وَحَمْداً»؛ )و در سجده آن بگو:«شُکْراً للَّهِِ وَحَمْداً»،( و در رکوع و سجده رکعت دوّم بگو:

اَلْحَمْدُ للَّهِِ الَّذی قَضی حاجَتی، وَأَعْطانی سُؤْلی وَمَسْأَلَتی.⁽¹⁾سپاس خداوندی را که حاجتم را برآورده نمود، خواسته و درخواست مرا عطا کرد.

انماز حاجت )مخصوص ازدواج(

که از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است

این نماز نیز منسوب به حضرت امام رضاعلیه السلام است:

هر گاه خواستی ازدواج کنی از خداوند طلب خیر کن و در پی آن برو، سپس دورکعت نماز بخوان و دست هایت را )برای دعا( بالا ببر و بگو:

أَللَّهُمَّ إِنّی اُریدُ التَّزْویجَ فَسَهِّلْ لی مِنَ النِّسآءِ أَحْسَنَهُنَّ خَلْقاًخداوندا؛ می خواهم ازدواج کنم، پس فراهم کن برای من از زنان؛ نیکوترین آن ها را از جهت نقش و نگاروَخُلْقاً، وَأَعَفَّهُنَّ فَرْجاً، وَأَحْفَظَهُنَّ نَفْساً فِیَّ وَفی مالی،و خُلق و خوی، و پاکدامن ترین آن ها، و حفظ کننده ترین آن ها خود را در مورد من و مال من، وَأَکْمَلَهُنَّ جَمالاً، وَأَکْثَرَهُنَّ أَوْلاداً.⁽²⁾

و کاملترین آن ها از جهت زیبائی و جمال، و فراوانترین آن ها از جهت آوردن فرزند.

نماز حضرت امام رضاعلیه السلام

بخش سوّم

هشت نمازاز حضرت امام رضاعلیه السلام

در این بخش، هشت نماز دیگر از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل می کنیم:

نماز حضرت امام رضا علیه السلام

نماز آن حضرت، شش رکعت است )سه تا دو رکعت(؛ در هر رکعت یک مرتبه سوره «حمد» و ده مرتبه سوره «هَلْ أَتی عَلَی الْإِنْسانِ» و پس از تمام شدن نماز، صدمرتبه صلوات می فرستید و دعا نموده و حاجت خود را درخواست می نمایید.⁽¹⁾

نماز حضرت امام رضاعلیه السلام به روایت دیگر

نماز حضرت امام رضاعلیه السلام شش رکعت است )سه تا دو رکعت(؛ در هر رکعت، یک

مرتبه سوره «حمد» و ده مرتبه سوره «هَلْ أَتی عَلَی الْإِنْسانِ» خوانده می شود.⁽¹⁾

نیز نماز حضرت امام رضاعلیه السلام به روایت دیگر

نماز آن حضرت، شش رکعت است؛ در هر رکعت بعد از سوره «حمد»، ده مرتبه سوره «هَلْ أَتی عَلَی الْإِنْسانِ» را قرائت کند و پس از نماز، دعای حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیهما السلام را بخواند:

یا صاحِبی فی شِدَّتی، وَیا وَلِیّی فی نِعْمَتی، وَیا إِلهی وَإِلهَ ای یار و همدم من در سختی ها و گرفتاری هایم، و ای ولی نعمت من، و ای معبود من و معبودإِبْراهیمَ وَإِسْماعیلَ وَإِسْحاقَ وَیَعْقُوبَ، یا رَبَّ کهیعص وَیس ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب، ای پروردگار کهیعص و یس وَالْقُرْانِ الْحَکیمِ، أَسْأَلُکَ یا أَحْسَنَ مَنْ سُئِلَ، وَیا خَیْرَ مَنْ و قرآن حکیم؛ درخواست می کنم از تو ای نیکوترین کسی که مورد طلب و درخواست قرار گرفته ای، و ای بهترین کسی که دُعِیَ، وَیا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطی، وَیا خَیْرَ مُرْتَجی، أَسْأَلُکَ أَنْ خوانده شده ای، و ای بخشنده ترین کسی که عطاکننده ای، و ای بهترین مایه امید، درخواست می کنم از تو که تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ. ⁽²⁾

بر )حضرت( محمّد و آل محمّد درود فرستی.

نماز استخاره

این نماز به حضرت امام رضاعلیه السلام منسوب است:

هنگامی که کاری اراده کردی، دو رکعت نماز بخوان و صد و یک مرتبه از خداطلب خیر کن و هر تصمیمی به نظرت آمد آن را زود انجام بده، و در دعایت بگو:

لا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظیمُ، لا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ الْحَلیمُ الْکَریمُ، رَبّ خدائی جز خداوند بلندمرتبه بزرگ نیست، خدائی جز خداوند بردبار بزرگوار نیست، )ای( پروردگارمُحَمَّدٍ وَعَلِیٍّ خِرْ لی فی أَمْری - کَذا وَکَذا - لِلدُّنْیا وَالْاخِرَةِ، خِیَرَةًمحمّد و علی؛ برای من در مورد فلان کارم آنچه برای دنیا و آخرت خیر است پیش آور، که اختیار آن مِنْ عِنْدِکَ، ما لَکَ فیهِ رِضیً وَ لی فیهِ صَلاحٌ فی خَیْرٍ وَعافِیَةٍ،از جانب تو باشد، و آنچه خشنودی تو و صلاح من در آن است و مقرون با خیر و عافیت باشد، یا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ.⁽¹⁾

ای دارنده لطف و احسان.

نماز استخاره به گونه دیگر

علیّ بن اسباط گوید: محضر حضرت امام رضاعلیه السلام شرفیاب شدم و از آن حضرت درباره سفرم به مصر سؤال کردم که از طریق دریا روم یا خشکی؟

به من فرمود:

إیتِ مسجد النّبیّ صلی الله علیه وآله وسلم فی غیر وقت صلاة، فصلّ رکعتین واستخر اللَّه تعالی مائة مرّة، وانظر أیّ شی ء یقع فی قلبک فاعمل به.⁽¹⁾

به مسجد رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در غیر وقت نماز برو، پس دو رکعت نماز بخوان و صدمرتبه از خدا طلب خیر کن، آنگاه ببین انجام چه کاری به قلبت الهام می شود، به آن عمل کن.

انماز استسقاء یا طلب باران

نماز هنگام سفر

نماز استسقاء که منسوب به حضرت امام رضاعلیه السلام است: این نماز دو رکعت است واذان و اقامه ندارد، امام جماعت با مردم بیرون می رود و در زیر آسمان دو رکعت نمازمی خواند، سپس بر بالای منبر می رود و در حالی که ردای خود را وارونه می پوشد روبه قبله نموده با صدای بلند صد مرتبه تکبیر می گوید.

سپس به طرف راست خود رو کرده و با صدای بلند صد مرتبه تسبیح - یعنی«سُبْحانَ اللَّه» - می گوید و سپس به طرف چپ رو کرده و صد مرتبه با صدای بلندتهلیل - یعنی «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» - می گوید، آنگاه رو به مردم نموده و صد مرتبه با صدای بلند «اَلْحَمْدُ للَّهِِ» می گوید و پس از آن دست ها را به سوی آسمان بالا می برد و این دعارا می خواند:

أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَعَلی آلِ مُحَمَّدٍ. أَللَّهُمَّ اسْقِنا غَیْثاً مُغیثاًخداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست. خداوندا؛ ما را از بارانی سیراب کن که فریادرسنده مُجَلَّلاً، طَبَقاً مُطْبَقاً جَلَلاً مُونِقاً راجِیاً غَدَقاً مُغْدِقاً، طیِّباً مُبارَکاً،فراگیر، پوشاننده، دربرگیرنده، زیبا و پرطراوت، امیدوارکننده، با قطرات فراوان، پُرآب، پاک، بابرکت

هاطِلاً مُنْهَطِلاً مُتَهاطِلاً، رَغَداً هَنیئاً مَریئاً، دائِماً رَوِیّاً سَریعاً،پیوسته، پیاپی، با قطره های درشت، فراخ، گوارا، خوش عاقبت، بادوام، سیراب کننده، شتابان روان،عامّاً مُسْبِلاً نافِعاً غَیْرَ ضارٍّ، تُحْیی بِهِ الْعِبادَ وَالْبِلادَ، وَتَنْبُتُ بِهِ فراگیر، گسترده بر روی زمین، سودمند، بدون آسیب. به وسیله آن بندگان و شهرها را زنده گردانی، والزَّرْعَ وَالنَّباتَ، وَتَجْعَلُ فیهِ بَلاغاً لِلْحاضِرِ مِنَّا وَالْبادِ. أَللَّهُمّ زراعت و گیاه را برویانی، و در آن قرار دهی رساننده برای شهرنشینان و بادیه نشینان. خداوندا؛أَنْزِلْ عَلَیْنا مِنْ بَرَکاتِ سَمآئِکَ مآءً طَهُوراً، وَأَنْبِتْ لَنا مِنْ بَرَکاتِ از برکات آسمانت بر ما آبی پاک نازل کن، و از برکات أَرْضِکَ نَباتاً مُسْقِیاً، وَتُسْقیهِ مِمَّا خَلَقْتَ أَنْعاماً وَاُناسِیَّ کَثیراً.زمینت گیاهی سیراب کننده برای ما برویان، و چهارپایان و مردمان را که آفریده ای زیاد سیراب کنی.أَللَّهُمَّ ارْحَمْنا بِمَشایِخٍ رُکَّعٍ، وَصِبْیانٍ رُضَّعٍ، وَبَهآئِمٍ رُتَّعٍ،خداوندا؛ به ما رحم کن به خاطر پیران رکوع کننده و کودکان شیرخوار و حیوانات علفخوار وَشُبَّانٍ خُضَّعٍ.⁽¹⁾

و جوانان فروتن.

نماز هنگام سفر

این نماز از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

هر گاه اراده سفر کردی اهل و عیالت را جمع کن و پس از خواندن دو رکعت نمازبگو:

أَللَّهُمَّ إِنّی أَسْتَوْدِعُکَ دینی وَنَفْسی وَأَهْلی وَوُلْدی وَعِیالی

خدایا من دینم خودم اهل و عیالم و فرزندانم را به تو می سپارم

نماز جناب جعفر طیّار

اشاره

حضرت امام رضاعلیه السلام از پدر بزرگوارش حضرت موسی بن جعفرعلیه السلام روایت کرده اند که شخصی از امام صادق علیه السلام از نماز تسبیح - نماز جعفر طیّار - سؤال کرد، آن حضرت فرمود:

این نماز، عطا و بخششی بزرگ است.

پدرم از جدّم حضرت علیّ بن الحسین علیه السلام روایت کرده است که فرمود:

چون جعفر بن ابی طالب از سرزمین حبشه بازگشتند، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم نزدیک استراحتگاه خود در خیبر با او ملاقات کرد، و هنگامی که جعفر آن حضرت رادید با سرعت و شتابان آمد، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم با او معانقه کرد و از دیدارش خوشحال شد و با او گفتگو کرد، سپس بر ناقه خود سوار شد و او را سوار کرد وچون مرکب براه افتاد به طرف جعفر رو کرد و فرمود:

ای جعفر؛ ای برادر؛ آیا هدیه ای به تو ندهم؟ عطائی تو را نبخشم؟ تو رابرنگزینم؟

مردم که این گفتار را شنیدند گمان کردند که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم هم اکنون به او مال فراوانی خواهد داد، چون خداوند پیروزی را در جنگ خیبر نصیب پیامبر کرده و غنیمت فراوانی بدست آمده بود.

جعفر عرض کرد: پدر و مادرم به فدایت؛ عنایت کنید.

آنگاه رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم نماز تسبیح را - که به نماز جعفر طیّار معروف است - به ایشان تعلیم نمود.⁽¹⁾

به حضرت امام رضاعلیه السلام منسوب است که فرمودند:

بر تو باد به نماز جعفر بن ابی طالب؛ زیرا در آن، فضل و فضیلت فراوانی است.

... و هر وقت از شب یا روز که خواستی در صورتی که وقت نماز واجب نباشدمی توانی نماز جعفر را بخوانی و اگر خواستی آن را از نوافل حساب کن و اگر عجله داشتی آن را بدون تسبیح بخوان سپس تسبیحات آن را انجام بده.

هرگاه خواستی آن را بجا آوری نماز را با یک تکبیر شروع کن، سپس در رکعت اوّل بعد از «حمد»، سوره «عادیات»، در رکعت دوّم «إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْض»⁽¹⁾،در رکعت سوّم «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّه»، و در رکعت چهارم «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد» رابخوان و اگر خواستی در تمام رکعات بعد از سوره «حمد» می توانی «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد» را بخوانی.

و هر گاه تسبیح را در رکوع یا سجده و یا در حال قیام فراموش کردی، هر وقت به یادت آمد آن را انجام بده.

و کیفیّت آن چنین است:

بعد از قرائت «حمد» و سوره، پانزده مرتبه بگویی: «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ للَّهِِ وَلاإِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَکْبَرُ»، و در رکوع ده مرتبه و پس از سر برداشتن از رکوع ده مرتبه، و در سجده اوّل ده مرتبه و بین دو سجده ده مرتبه و در سجده دوّم ده مرتبه و بعد از سر برداشتن از سجده دوّم ده مرتبه تسبیحات را بگو که مجموع آن هفتاد و پنج مرتبه می شود.

سپس برخیز و رکعت دوّم را مانند رکعت اوّل انجام بده و بعد از آن، تشهّد وسلام نماز را بخوان و پس از آن، دو رکعت دیگر را مانند دو رکعت اوّل بجای آور.⁽²⁾

بنابراین، تعداد تسبیحات اربعه در چهار رکعت، سیصد مرتبه می شود.

ثواب نماز جناب جعفر طیّاردر حرم حضرت امام رضاعلیه السلام

خواندن نماز جناب جعفر طیّار از جهاتی دارای اهمیّت فراوان است:

الف( خواندن آن، در حرم حضرت امام رضاعلیه السلام تأکید شده است.

ب( در یکی از تشرّفات مشاهده شده است که حضرت امام عصر عجّل اللَّه تعالی فرجه در بالاسر حرم حضرت امام رضاعلیه السلام مشغول خواندن نماز جعفر طیّار بودند.

ج( حضرت امام رضاعلیه السلام نماز جعفر طیّار می خواندند: «احمد بن علی انصاری ازرجاء بن ابی ضحّاک نقل کرده است که حضرت امام رضاعلیه السلام در سفر خراسان هر شب بعد از هشت رکعت نماز، چهار رکعت نماز جعفر طیّار می خواندند... .»⁽¹⁾

د( حضرت امام رضاعلیه السلام خواندن نماز جعفر طیّار را در روز دحو الأرض )بیست وپنجم ذیقعده( سفارش فرمودند.

مرحوم علّامه مجلسی می گوید: به خطّ شیخ حسین بن عبدالصمد یافتم آنچه راکه عبارتش چنین است:

شیخ ابوطیّب حسین بن احمد فقیه ذکر نموده که هر کس حضرت امام رضاعلیه السلام یایکی دیگر از ائمّه طاهرین علیهم السلام را زیارت کند و در حرم آن بزرگوار نماز جعفر طیّاربخواند، برای او در برابر هر رکعت نوشته شود ثواب کسی که هزار حجّ و هزار عمره انجام داده و هزار بنده آزاد نموده، و هزار وقوف با پیامبر مرسل در راه خدا بجای آورده باشد، و به هر گامی که برداشته ثواب صد حجّ و صد عمره و آزادکردن صد بنده در راه خدا به او دهند، و صد حسنه برایش بنویسند و صد گناه از نامه عملش پاک نمایند.⁽²⁾

علّامه مجلسی رحمه الله در «زاد المعاد» می نویسد: روایات درباره این نماز متواتر است

و مخالفان نیز این نماز را مستحب می دانند مگر اندکی از ایشان، ولی اکثر آنان به اعتبار عداوت باطنی که با امیرالمؤمنین علیه السلام و نزدیکان آن حضرت دارند، این نماز رابه عبّاس عموی پیغمبرصلی الله علیه وآله وسلم نسبت داده اند.

بعد از نوافل شبانه روزی، نمازی به حسب صحّت سند و کثرت ثواب به این نمازنمی رسد.⁽¹⁾

مرحوم علّامه مجلسی احکام این نماز را در چند مقصد بیان نموده که خلاصه آن را می آوریم:

اوّل: بدان که مشهور میان علما آن است که نماز جعفر را به جای نوافل شبانه روزی می توان انجام داد که به جای هر دو حساب شود و همچنین به نیّت قضای نافله می توان انجام داد و احادیث بر این مضامین وارد شده است.

دوّم: در روایات وارد شده است و اکثر علما گفته اند: کسی که ضرورتی و تعجیلی داشته باشد، می تواند نماز جعفر را بدون تسبیحات بجا آورد و تسبیحات را در راه بخواند.

سوّم: در حدیث صحیح وارد شده است: کسی که دو رکعت از نماز جعفر رابخواند و برای او کار ضروری پیش آید، می تواند دنبال آن کار برود و دو رکعت دیگررا در وقت دیگر بخواند و اگر بدون عذر چنین نکند و همه را باهم بخواند بهتراست.

چهارم: روایت معتبری از حضرت قائم علیه السلام وارد شده است که اگر کسی تسبیحات نماز جعفر را فراموش کند، هر وقت به خاطرش آمد بخواند.

پنجم: در تعیین سوره هایی که مستحبّ است در این نماز خوانده شود اختلاف است و مشهور آن است که در رکعت اوّل )بعد از سوره حمد( «إِذا زُلْزِلَت» و در دوّم«وَالْعادِیات» و در سوّم «إِذا جآءَ نَصْرُ اللَّهِ» و در چهارم «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» باید خواند.

و ابن بابویه و پدرش در رکعت اوّل «وَالْعادِیات» و در رکعت دوّم «إِذا زُلْزِلَت»گفته اند.

و در روایتی در رکعت اوّل «إِذا زُلْزِلَت» و در دوّم «إِذا جآءَ نَصْرُ اللَّهِ» و در سوّم «إِنَّاأَنْزَلْناهُ» و در چهارم «توحید» وارد شده است.

و در روایت صحیحی فرموده اند که در هر رکعت «قُلْ یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ» و «قُلْ هُوَاللَّهُ أَحَدٌ» هر دو را بخواند.

و در روایتی وارد شده است: هر سوره را که می خواهد بخواند، و ابن بابویه گفته است: همه را با سوره «توحید» می تواند بجا آورد و ظاهراً همه خوبست؛ اگرچه اوّل و سوّم افضل است.

ششم: مشهور آن است که تسبیحات را بعد از سجده دوّم رکعت اوّل و سوّم نشسته می خواند و بعضی گفته اند بعد از برخاستن به رکعت دیگر پیش از قرائت می خواند وعمل به مشهور اولی است.

هفتم: بعضی گفته اند که چهار رکعت را به یک سلام بخواند و مشهور و اقوی دوسلام است چنانچه گذشت.

هشتم: مشهور میان علماء آنست که تسبیحات این نماز را پیش از رکوع و بعد ازقرائت باید خواند و ابن بابویه موافق بعضی از روایات قائل شده است که مخیّر است میان آنکه پیش از قرائت بخواند یا بعد از قرائت و عمل به مشهور اقوی و اولی است.⁽¹⁾

بخش چهارم

هشت روایت از حضرت امام رضاعلیه السلام درباره نماز در روزهای معیّن

در این بخش، هشت روایت از حضرت امام رضاعلیه السلام درباره نماز در روزهای معیّن نقل می کنیم:

نماز شب و صبح و روز جمعه

احمد بن محمّد بن ابی نصر گوید: حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده است:

شب جمعه در نماز سوره «جمعه» و سوره «اعلی»، صبح جمعه سوره «جمعه» وسوره «توحید»، و در نماز جمعه سوره «جمعه» و سوره «منافقین» را بخوان، وقنوت در رکعت اوّل پیش از رکوع است.⁽¹⁾

نافله های روز جمعه

سعد بن سعد اشعری گوید: از حضرت امام رضاعلیه السلام در مورد نوافل روز جمعه

سئوال کردم که پیش از زوال چند رکعت باید خواند؟ فرمود:

در آغاز صبح و بامدادان شش رکعت، بعد از آن شش رکعت دیگر، و پس از آن شش رکعت که مجموعاً هجده رکعت می شود و دو رکعت بعد از زوال و دو رکعت بعد از عصر که بیست و دو رکعت می گردد.⁽¹⁾

انماز نافله و فریضه ظهر جمعه

نماز شب نیمه شعبان

بزنطی - که از اصحاب حضرت امام رضاعلیه السلام است - گوید: از آن حضرت در مورددو رکعت نافله زوال در روز جمعه سئوال کردم، امام علیه السلام فرمود:

هنگامی که خورشید بالا آمد و در روی سر قرار گرفت دو رکعت نماز بخوان، وهنگام زوال که خورشید از وسط آسمان به سوی مغرب مایل گردید نماز واجب را بخوان، و اگر پیش از آنکه آن دو رکعت را بخوانی زوال خورشید صورت گرفت آن را رها کن و به نماز واجب بپرداز و بعد از انجام فریضه، آن دو رکعت را بجای آور.⁽²⁾

نماز جمعه، عید فطر و قربان

فضل بن شاذان از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

همانا خطبه در نماز جمعه ابتدای نماز، و در نماز عید فطر و قربان بعد از نمازقرار داده شده است؛ زیرا جمعه امری است پیوسته و همیشگی و در هر ماه چندبار و در هر سال تعداش زیاد است، و چون زیاد است اگر بعد از نماز خوانده

می شد مردم خسته می شدند و آن را رها می کردند و بعد از نماز برای خطبه نمی نشستند و متفرّق می گشتند؛ لذا پیش از نماز قرار داده شده تا مردم به خاطر نماز بمانند و پراکنده نشوند و امّا نماز عید فطر و قربان در هر سال بیش ازدو بار نیست و آن عظمتش بیشتر از نماز و ازدحام در آن زیادتر و مردم به آن راغب ترند و اشتیاقشان افزونتر است و اگر عدّه ای متفرّق شوند بیشتر مردم باقی می مانند، و آن تعدادش در سال زیاد نیست که خسته کننده باشد و آن راسبک شمارند.⁽¹⁾

نماز شب نیمه شعبان

علیّ بن حسن فضّال از پدرش روایت کرده است که گفت: از حضرت امام رضاعلیه السلام در مورد فضیلت شب نیمه شعبان پرسیدم، فرمود:

شبی است که خداوند در آن، دوزخیان را از آتش رهائی می بخشد و گناهان بزرگ را می آمرزد.

عرض کردم: آیا در آن شب، نمازی زیادتر از سایر شب ها معیّن گشته است؟فرمود:

چیزی به خصوص آن واجب نگردیده است ولی اگر خواستی کار مستحبّی انجام دهی تو را سفارش می کنم به خواندن نماز جعفر طیّار، ذکر خداوند تبارک و تعالی، در آن شب زیاد استغفار کن و بسیار دعا نما؛ زیرا پدرم می فرمود دعا درآن شب به اجابت می رسد.

عرض کردم: مردم می گویند که آن شب، شبی است که برای هر کس آنچه مقدّرش باشد حواله می کنند. فرمود:

آنچه گفتی مربوط به شب قدر در ماه رمضان است.⁽²⁾

نماز در روز ششم ماه مبارک رمضان

مرحوم علّامه مجلسی از سیّد بن طاووس رحمه الله نقل کرده است: روایت شده که درروز ششم ماه رمضان دو رکعت نماز بجا می آورید، در هر رکعت «حمد» یک مرتبه وسوره «اخلاص» را بیست و پنج مرتبه می خوانید، و این نماز را برای آنچه ظاهر گشته از حقوق مولای مان حضرت امام رضاعلیه السلام در آن روز انجام می دهید.

مرحوم علّامه مجلسی فرموده است: شیخ مفیدرحمه الله در کتاب «تواریخ الشرعیّة»مرقوم فرموده که در روز ششم ماه رمضان مبایعت مأمون با حضرت امام رضاعلیه السلام صورت گرفته است.⁽¹⁾

علّامه مجلسی رحمه الله می فرماید: مناسب است این نماز را در حرم مقدّس آن حضرت پس از زیارت بجای آورد.⁽²⁾

مؤلّف گوید: بیعت با حضرت امام رضاعلیه السلام در روز اوّل ماه مبارک رمضان نیز نقل شده است.

انمازهای رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در ماه مبارک رمضان

نمازهای رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم ...

محمّد بن سلیمان گوید: عدّه ای از اصحاب ما بر این حدیث اتّفاق نموده اند - و نیزاز حضرت امام رضاعلیه السلام سئوال کردم مرا به آن خبر داد - و همگی گفته اند: ما از کیفیّت نمازهای مستحبّی در ماه رمضان پرسیدیم و این که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم آن ها را چگونه انجام می داد؟

در پاسخ ما فرمودند:

هنگامی که شب اوّل ماه رمضان فرارسید، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم نماز مغرب راخواند، سپس چهار رکعت نافله ای که هر شب بعد از نماز مغرب خوانده می شودبجای آورد، پس از آن هشت رکعت نماز خواند، و چون نماز عشاء و آن دو رکعت نافله نشسته بعد از آن را بجای آورد برخاست و دوازده رکعت دیگر خواند،سپس وارد منزل گردید.

مردم که مشاهده کردند رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم با فرارسیدن ماه رمضان به نمازهای خود افزود، در مورد آن از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم سئوال کردند و علّت را جویا شدند.

رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: این نمازها را به خاطر برتری ماه رمضان بر سایرماههای دیگر بجا آوردم.

شب دیگر که رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم اراده فرمودند نافله ها را بجای آورند، مردم پشت سر حضرت صف کشیدند و جماعت تشکیل دادند، پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم رو به آن ها کرده و فرمود:

أیّها النّاس؛ إنّ هذه الصّلاة نافلة ولن تجتمع للنّافلة، فلیصلّ کلّ رجل منکم وحده، ولیقل ما علّمه اللَّه من کتابه، واعلموا أنّه لاجماعة فی نافلة.

این نمازها نافله است و نافله را نباید با جماعت خواند، هر یک از شما باید خودش به تنهائی نمازش را بخواند و آنچه خداوند از کتابش به او آموخته بگوید، بدانید که در نافله جماعت نیست.

مردم پراکنده شدند و هر کس نماز خود را خواند.

در شب نوزدهم ماه رمضان، هنگام غروب، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم غسل کرد و نمازمغرب را با غسل بجای آورد، و بعد از نماز مغرب چهار رکعت نافله همیشگی راخواند، و وارد منزل گردید.

هنگامی که بلال برای نماز عشاء اذان گفت، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم از منزل بیرون آمدو با مردم نماز عشاء را بپا داشت، و چون از آن فارغ شد دو رکعت نافله نشسته آن را بجای آورد، سپس برخاست و صد رکعت نماز در هر رکعت بعد از «حمد» ده

مرتبه سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد» را خواند، و بعد از تمام کردن آن، نافله شب - که هر شب بجا می آورد - و نماز «شفع» و «وتر» را خواند.

در شب بیستم ماه رمضان، نمازها را مانند شب های دیگر آن ماه یعنی هشت رکعت بعد از مغرب و دوازده رکعت بعد از عشاء انجام داد.

در شب بیست و یکم هنگام غروب غسل کرد و نماز را با همان کیفیّت شب نوزدهم بجای آورد.

در شب بیست و دوّم، بیست رکعت نافله، هشت رکعت بعد از مغرب و دوازده رکعت بعد از عشاء مانند شب های دیگر ماه رمضان بجای آورد.

در شب بیست و سوّم، مانند شب بیست و یکم غسل کرد و نمازها را همانند آن شب انجام داد.

از حضرت امام رضاعلیه السلام در مورد پنجاه و یک رکعت نماز همیشگی )یعنی مجموع نمازهای یومیّه و نوافل آن را( سئوال کردند که در ماه رمضان چگونه است؟

فرمود:

رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در ماه رمضان این نمازهای مخصوص را انجام می داد و آن پنجاه و یک رکعت را همان گونه که در غیر ماه رمضان بجا می آورد، می خواند وچیزی از آن ها نمی کاست.⁽¹⁾

نماز و دعای روز اوّل محرّم

نماز و دعای روز اوّل محرّم

از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است که حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم در روز اوّل ماه محرّم دو رکعت نماز بجا می آوردند و چون از نماز فارغ می شدند دست به دعابرمی داشتند و سه مرتبه این دعا را می خواندند:

أَللَّهُمَّ أَنْتَ الْإِلهُ الْقَدیمُ وَهذِهِ سَنَةٌ جَدیدَةٌ، فَأَسْأَلُکَ فیهَاخداوندا؛ تو معبود ازلی هستی، و این سال جدید است، پس از تو درخواست می کنم که در این سال جدید مراالْعِصْمَةَ مِنَ الشَّیْطانِ وَالْقُوَّةَ عَلی هذِهِ النَّفْسِ الْأَمَّارَةِ بِالسُّوءِ،از شرّ شیطان مصون بداری و بر این نفسی که به بدی دستور می دهد قدرت و توانایی بخشی،وَالْإِشْتِغالَ بِما یُقَرِّبُنی إِلَیْکَ، یا کَریمُ، یا ذَا الْجَلالِ وَالْإِکْرامِ،و به آنچه مرا به ساحت مقدّس تو نزدیک می کند مشغول سازی، ای بزرگوار؛ ای صاحب شکوه و عظمت و بزرگواری؛یا عِمادَ مَنْ لا عِمادَ لَهُ، یا ذَخیرَةَ مَنْ لا ذَخیرَةَ لَهُ، یا حِرْزَ مَنْ ای تکیه گاه کسی که تکیه گاهی ندارد؛ ای اندوخته کسی که اندوخته ای ندارد؛ ای جایگاه محکم و استوارلا حِرْزَ لَهُ، یا غِیاثَ مَنْ لا غِیاثَ لَهُ، یا سَنَدَ مَنْ لا سَنَدَ لَهُ،برای کسی که جایگاه استواری ندارد؛ ای فریادرس کسی که فریادرسی برایش نیست؛ ای پشتیبان کسی که پشتیبانی ندارد؛یا کَنْزَ مَنْ لا کَنْزَ لَهُ، یا حَسَنَ الْبَلآءِ، یا عَظیمَ الرَّجآءِ، یا عِزَّای گنج کسی که برایش گنجی نیست؛ ای دارای نعمت و آزمون نیکو؛ ای مایه امید بسیار؛ ای نیرو دهنده الضُّعَفآءِ، یا مُنْقِذَ الْغَرْقی، یا مُنْجِیَ الْهَلْکی، یا مُنْعِمُ یا مُجْمِلُ ناتوانان؛ ای نجات بخش غرق شدگان؛ ای رهاننده به هلاکت افتادگان؛ ای نعمت دهنده؛ ای نیکوکننده؛یا مُفْضِلُ یا مُحْسِنُ، أَنْتَ الَّذی سَجَدَ لَکَ سَوادُ اللَّیْلِ، وَنُورُای فزونی بخش؛ ای نیکوکار؛ توئی آنکه برایت سجده کرده سیاهی شب، و روشنی النَّهارِ، وَضَوْءُ الْقَمَرِ، وَشُعاعُ الشَّمْسِ، وَدَوِیُّ الْمآءِ، وَحَفیفُ روز، و نور ماه، و پرتو خورشید، و زمزمه آب، و صدای الشَّجَرِ، یا اَللَّهُ لا شَریکَ لَکَ. أَللَّهُمَّ اجْعَلْنا خَیْراً مِمَّا یَظُنُّونَ،درخت، ای خدا؛ تو هرگز شریکی نداری. خداوندا؛ ما را بهتر از آنچه گمان می کنند قرار بده،وَاغْفِرْ لَنا ما لایَعْلَمُونَ، وَلاتُؤاخِذْنا بِما یَقُولُونَ، حَسْبِیَ اللَّهُ لاو آنچه را که نسبت به ما نمی دانند بیامرز، و به آنچه درباره ما می گویند ما را مؤاخذه مفرما، تنها خداوند مرا بس است،إِلهَ إِلّا هُوَ، عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ، امَنَّا بِهِ، کُلّ خدائی جز او نیست، بر او توکّل کردم و او پروردگار عرش باعظمت است، به او ایمان آوردیم، همه

مِنْ عِنْدِ رَبِّنا، وَما یَذَّکَّرُ إِلّا اُولُوا الْأَلْبابِ، رَبَّنا لاتُزِغْ قُلُوبَنااز طرف پروردگار ما است، و جز صاحبان خرد و اندیشه متذکّر نمی شوند و درک نمی کنند. پروردگارا؛ دل های ما را پس از آنکه بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنا، وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً، إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.⁽¹⁾ما را رهنمون گردیدی منحرف مکن، و از ناحیه خودت رحمتی بر ما ببخش که تو بسیار بخشنده ای.

و چون حضرت سیّدالشهداءعلیه السلام در دهم این ماه به سعادت شهادت رسیدند و دراکثر این دهه، محزون و غمگین بوده اند و اخبار غم انگیز و وحشت آور به ایشان می رسیده، باید که شیعیان ایشان در تمام این دهه به لوازم عزاداری آن حضرت قیام نمایند و محزون باشند، و اخبار و احادیثی را که مشتمل بر ذکر مصائب ایشان است بخوانند. و بعضی از علما گفته اند که ترک بعضی از لذایذ بکنند.

و از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده که فرمودند:

ماه محرّم ماهی بود که کافران در این ماه جنگ کردن را حرام می دانستند ومنافقانِ این امّت در این ماه، خون ما را حلال دانستند و هتک حرمت ما کردندو زنان و فرزندان ما را اسیر نمودند و آتش در خیمه های ما زدند و اموال و اسباب ما را به غارت بردند و حرمت حضرت رسول صلی الله علیه وآله وسلم را در باب ما رعایت نکردند.

به درستی که مصیبت امام حسین علیه السلام پلک چشم های ما را مجروح گردانید وآب دیده های ما را جاری ساخت و عزیز ما را ذلیل کرد و واقعه کربلا اندوه و بلا ازبرای ما تا روز قیامت مهیّا کرد.

پس باید که بر مصیبت آن حضرت، گریه کنندگان بگریند؛ به درستی که گریه برآن حضرت، گناهان بزرگ را از بین می برد.

علّت تشریع نمازهای واجب

پس فرمود: پدرم امام موسی بن جعفرعلیهما السلام چون ماه محرّم داخل می شد کسی آن حضرت را خندان نمی دید و اثر حزن و اندوه در تمام دهه محرّم بر آن حضرت ظاهر می شد، و چون روز دهم می شد، روز مصیبت و گریه و اندوه او بودو می گفت: امروز، روز شهادت امام حسین علیه السلام است.2

در پایان بخش های مربوط به نمازها، هشت روایت درباره علّت تشریع نمازها ومسائل مربوط به آن را - که حضرت امام رضاعلیه السلام بیان فرموده اند - نقل می کنیم:

علّت تشریع نمازهای واجب

درباره این مطلب که: چرا خواندن نماز بر مردم واجب شده است؟ محمّد بن سنان گوید: در آنچه حضرت امام رضاعلیه السلام برای او در جواب مسائلش مرقوم داشته انداین است که:

علّت تشریع نماز و وجوب آن، اقرار به ربوبیّت خداوند تبارک و تعالی و رهاکردن همتایان و حضور در پیشگاه خداوند مقتدر با اظهار ذلّت و بیچارگی ودرخواست گذشت از گناهان گذشته و نهادن چهره بر خاک هر روز به عنوان بزرگداشت خداوند عزیز والا مقام است، و اینکه همواره به یاد او باشد، نسبت به او فراموشی و سرکشی نداشته، فروتن و مشتاق و خواهان زیادتی در دین و دنیاباشد، با آنچه در آن از مقرّر نمودن و مداومت بر یاد خدا در شب و روز است تاآنکه بنده، سَرور و مدبّر و آفریننده خویش را فراموش نکند که در نتیجه دچارسرکشی و طغیان گردد و یاد پروردگار و حضور در پیشگاه او بازدارنده او ازنافرمانی ها و مانع او از انواع فسادها و تباهی ها است.⁽¹⁾

و نیز درباره تشریع نماز به «فضل بن شاذان» فرمودند:

همانا بندگان خدا به نماز مأمور شده اند؛ زیرا در آن، اقرار به ربوبیّت پروردگاراست و آن درستی حال عموم )مردم( است، چون در آن رها کردن همتایان وحضور در پیشگاه خداوند مقتدر است.⁽¹⁾

علّت تشریع تعداد رکعت های نمازهای واجب

علّت تشریع تعداد تکبیر...

فضل بن شاذان از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

اصل نماز دو رکعت قرار داده شده، بر بعضی از نمازها یک رکعت و بر برخی دورکعت و بر برخی دیگر چیزی افزوده نشده است، زیرا اصل نماز یک رکعت است، چون اصل عدد یک است. از یک اگر چیزی کاسته گردد دیگر نمازنخواهد بود و خداوند تبارک و تعالی می دانست که بندگان، آن یک رکعت را - که کمتر از آن نماز نیست - نمی توانند کامل و تمام و با توجّه و حضور قلب انجام دهند، لذا رکعت دیگری را با آن همراه کرد تا کاستی های رکعت اوّل با دوّمی برطرف گردد، از این رو اصل نماز را خداوند دو رکعت مقرّر نمود.

پس از آن، رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم دانست که بندگان، آن دو رکعت را هم به تمام آنچه به آن دستور داده شده اند و بطور کامل بجای نمی آورند، لذا به نماز ظهر و عصر وعشاء دو رکعت افزود تا با این دو رکعت اضافی، آن دو رکعت اصلی کامل گردد.سپس دانست که نماز مغرب هنگامی است که مردم بیشتر مشغولند؛ زیرا زمان بازگشتن به شهر و دیار و منزل و هنگام خوردن و وضو ساختن و امثال آن است؛به نماز مغرب یک رکعت افزود تا برای آنان سبک تر و راحت تر باشد، و مجموع رکعت های نمازها در شبانه روز فرد باشد و نماز صبح را به حال خود رها کردچون هنگام صبح اشتغال مردم بیشتر و شتافتن و پرداختن به نیازها وخواسته ها در آن وقت فراگیرتر است و به خاطر اینکه دل ها در آن زمان فارغ از

مکر و اندیشه است؛ زیرا داد و ستد مردم در شب و گرفتن و پرداختن آنان اندک است در نتیجه انسان در نماز صبح توجّه بیشتری دارد و نسبت به نمازهای دیگر حضور قلبش افزونتر است؛ چون در شب به استراحت پرداخته و کارنکرده تا در مورد آن فکر و اندیشه نماید.

و همانا نمازهای مستحبّی سی و چهار رکعت قرار داده شد؛ زیرا نمازهای واجب هفده رکعت است، نمازهای مستحبّی یعنی نافله دو برابر آن گردید تانمازهای واجب را کامل گرداند.

و همانا نمازهای نافله در زمان های مختلف قرار داده شده نه در یک زمان؛ زیرابهترین اوقات سه وقت است: هنگام زوال خورشید یعنی ظهر، و بعد از مغرب وسحرگاهان، لذا خداوند دوست دارد که در این زمان های سه گانه برای او نمازبخوانند، و برای اینکه اگر نمازهای نافله در اوقات پراکنده تقسیم شود انجام آن راحت تر و آسانتر است از اینکه بخواهند همه آن ها را در یک زمان انجام دهند.⁽¹⁾

علّت تشریع تعداد تکبیر در اوّل نمازهای واجب

فضل بن شاذان از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

تکبیرها در ابتدای نماز، هفت تا گردیده است؛ زیرا اصل نماز دو رکعت است وهفت تکبیر دارد: تکبیرة الإحرام که نماز با آن شروع می شود، تکبیر برای رکوع، دو تکبیر برای دو سجده، تکبیر برای رکوع رکعت دوّم و دو تکبیر برای دوسجده رکعت دوّم که مجموعاً هفت تکبیر می شود، و چون انسان در ابتدای نماز هفت تکبیر بگوید، سپس از روی سهو و یا فراموشی آن تکبیرها را نگفت نقص و کمبودی در نماز ایجاد نمی شود.⁽²⁾

علّت تشریع حمد و سوره و تسبیحات اربعه

در نمازهای واجب

حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده است:

در دو رکعت اوّل نماز، قرائت )حمد و سوره( و در دو رکعت دوّم، تسبیحات واجب گشته است تا فرق باشد بین آنچه خداوند واجب کرده و آنچه رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم واجب نموده است.⁽¹⁾

علّت تشریع ذکر رکوع و سجود

علّت تشریع تعداد تکبیر در...

فضل بن شاذان از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

همانا در رکوع و سجده ذکر تسبیح قرار داده شده به خاطر عللی که عبارتند از:بنده با خضوع و خشوع و تعبّد و پارسائی و اظهار بینوائی و ذلّت و فروتنی وتقرّبی که به سوی پروردگارش دارد تقدیس کننده و تمجیدکننده و تسبیح کننده و بزرگ دارنده و شکرگزار آفریننده و روزی دهنده خویش باشد، و تسبیح و تحمید را بکار برَد همان طور که تکبیر و تهلیل بکار برده می شود و قلب و ذهن خود را به ذکر و یاد خدا مشغول بدارد و فکر و اندیشه و آرزوها او را به غیر خدامتوجّه نسازد و منحرف نکند.⁽²⁾

علّت تشریع تعداد رکوع و سجود

شیخ صدوق رحمه الله به سند خود از فضل بن شاذان روایت کرده است که گفت: حضرت امام رضاعلیه السلام درباره نماز خورشیدگرفتگی فرمود:

همانا در آن سجده قرار داده شده؛ زیرا نمازی نیست که در آن رکوع باشد مگراینکه در آن سجده نیز هست و همانا چهار سجده در آن معیّن گشته است؛زیرا هر نمازی که سجده های آن از چهار سجده کمتر باشد نماز نیست، چون کمترین مقدارِ واجب از سجود در هر نماز، چهار سجده است.

و همانا در هر رکعت نماز، یک رکوع و دو سجده قرار داده شده؛ زیرا رکوع ازکارهای در حال قیام است و سجده از کارهای در حال قعود، و نماز نشسته نیمِ نماز ایستاده است )یعنی دو رکعت آن، یک رکعت حساب می شود(، لذا سجده دوچندان شده تا با رکوع برابر گردد و میان آندو تفاوتی نباشد، چون نماز بدون تردید رکوع و سجده است.⁽¹⁾

علّت تشریع تعداد تکبیر در نماز میّت

حسن بن نضر گوید: به حضرت امام رضاعلیه السلام عرض کردم: علّت اینکه در نمازمیّت پنج تکبیر می گویند چیست؟

حضرت فرمود:

روایت کرده اند که آن را از پنج نماز یومیّه برگرفته اند، ولی این ظاهر قضیّه است باطنش این است که خداوند تبارک و تعالی پنج چیز بر بندگانش واجب فرموده که نماز، زکات، روزه، حجّ و ولایت می باشد، از هر کدام از این واجبات برای میّت یک تکبیر قرار دارد.

لذا هر کس ولایت را پذیرفته باشد بر جنازه او پنج تکبیر و آنکه نپذیرفته باشد براو چهار تکبیر گفته می شود، و به همین خاطر شما شیعیان پنج تکبیر ومخالفین شما چهار تکبیر می گویند.⁽²⁾

علّت تشریع نمازهای واجب و نافله

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

برای نمازگزار سه ویژگی است:

1 - خیر و خوبی بر او از آسمان تا فرق سرش پاشیده گردد.

2 - فرشتگان از جایگاه قدمش تا کرانه آسمان او را احاطه کنند.

3 - منادی فریاد برآورد: اگر نمازگزار بداند چه فضیلت و کرامتی برای او است هرگز از نماز دست برندارد.

دعا در قنوت نمازها

هنگامی که بنده در نمازش تکبیرة الإحرام گفت، خداوند به لطف خویش بر اوروی می آورد و فرشته ای را بر او گمارد تا قرآن را از دهان او بازگیرد، پس اگر این شخص روی گردانید خداوند از او روی می گرداند و او را به فرشته واگذار می کند؛اگر با تمام وجود به نمازش توجّه داشته و حضور قلب او کامل باشد، نمازش به طور کامل بالا برده می شود، ولی اگر به خود مشغول شود و در آن غفلت ورزد ازنماز او به همان اندازه که بی توجّهی کرده و غفلت ورزیده کاسته می گردد و آن مقداری که حضور قلب داشته بالا برده می شود و خدا به قلب غافل چیزی عطانمی کند، و همانا نافله قرار داده شده تا به وسیله آن، فریضه کامل گردد. ⁽¹⁾

بخش پنجم

هشت دعا در قنوت نمازها

در این بخش، هشت دعا از دعاهای قنوت را که از حضرت علیّ بن موسی الرّضاعلیهما السلام روایت شده است، نقل می کنیم:

َّے ا

دعا در قنوت نمازها

از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

اگر در نمازی باشی که در آن قنوت باید انجام داد، پس قنوت را پس از تمام شدن قرائت و پیش از رکوع بجا آور و در آن بگو:

أَللَّهُمَّ أَنْتَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ الْحَلیمُ الْکَریمُ، لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ خداوندا؛ تو خداوندی، معبودی جز تو که بردبار و بزرگواری نیست، خدائی جز تو که الْعَلِیُّ الْعَظیمُ، سُبْحانَکَ رَبُّ السَّماواتِ السَّبْعِ، وَرَبُّ الْأَرَضینَ بلندمرتبه عظیم الشأنی نیست، پاک و منزّهی، پروردگار آسمان های هفتگانه، و زمین های السَّبْعِ، وَما فیهِنَّ وَما بَیْنَهُنَّ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ، بِاللَّهِ لَیْسَ هفتگانه، و آنچه در آن میان و میان آن است می باشی، و پروردگار عرش عظیمی، سوگند به ذات پاکت که

کَمِثْلِهِ شَیْ ءٌ، صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَاغْفِرْ لی وَلِوالِدَیّ چیزی مانند او نیست، بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و مرا و پدر و مادرم را وَلِجَمیعِ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ، إِنَّکَ عَلی ذلِکَ قادِرٌ.⁽¹⁾

و تمام مردان و زنان مؤمن را بیامرز، که تو بر آن توانا هستی.

دعای دیگر در قنوت نمازها

احمد بن علی انصاری گوید: از رجاء بن ابی ضحّاک - که در سفر حضرت امام رضاعلیه السلام به خراسان همراه آن حضرت بود - شنیدم که گفت: ... حضرت امام رضاعلیه السلام درهمه نمازها، قنوتش چنین بود:

رَبّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ، إِنَّکَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَجَلّ الأَکْرَمُ.⁽²⁾پروردگارا؛ بیامرز و رحم کن و از آنچه می دانی بگذر که تو عزیزتر و باشکوهتر و بزرگوارتری.

دعای قنوت حضرت امام رضاعلیه السلام در نماز جمعه

ابن مقاتل گوید: حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

دعای قنوت در نماز عید فطر...

در قنوت نماز جمعه، چه دعایی می خوانی؟

عرض کردم: آنچه مردم می گویند.

فرمود: تو آنچه را آن ها می گویند نگو، بلکه این دعا را بخوان:

أَللَّهُمَّ أَصْلِحْ عَبْدَکَ وَخَلیفَتَکَ بِما أَصْلَحْتَ بِهِ أَنْبِیآءَکَ وَرُسُلَکَ،خداوندا؛ برای بنده و جانشین خودت کارسازی کن؛ آنگونه که برای پیامبران و رسولانت به شایستگی کارسازی فرمودی،وَحُفَّهُ بِمَلآئِکَتِکَ، وَأَیِّدْهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ مِنْ عِنْدِکَ، وَاسْلُکْهُ مِنْ و گرداگرد او فرشتگانت را قرار بده، و او را از ناحیه خود به روح القدس تأیید فرما، و ازبَیْنِ یَدَیْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَداً یَحْفَظُونَهُ مِنْ کُلِّ سُوءٍ، وَأَبْدِلْهُ مِنْ پیش رویش و پشت سرش مراقبانی را همراه او گردان تا از هر بدی او را حفظ کنند، و آرامش و آسودگی رابَعْدِ خَوْفِهِ أَمْناً، یَعْبُدُکَ لایُشْرِکُ بِکَ شَیْئاً، وَلاتَجْعَلْ لِأَحَدٍ مِنْ جایگزین ترس و بیم او گردان، تا )هر کس( تنها تو را عبادت و بندگی کند، و چیزی را با تو شریک نگرداند، و برای هیچ یک ازخَلْقِکَ عَلی وَلِیِّکَ سُلْطاناً، وَأْذَنْ لَهُ فی جِهادِ عَدُوِّکَ وَعَدُوِّهِ،آفریدگانت بر ولیّت سلطنت قرار مده، و به او اجازه جهاد با کسی که دشمن تو و او است مرحمت فرما، وَاجْعَلْنی مِنْ أَنْصارِهِ، إِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ.⁽¹⁾

و مرا از یاوران او قرار ده، که تو بی گمان بر هر چیز توانایی.

دعای قنوت در نماز عید فطر و قربان

از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

... و قنوت )نماز عید فطر و قربان( این است که بگوئی:

أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ گواهی می دهم که خدائی جز خداوند نیست، او یکتا است و شریک ندارد، و اینکه محمّد بنده وَرَسُولُهُ. أَللَّهُمَّ أَنْتَ أَهْلَ الْکِبْرِیآءِ وَالْعَظَمَةِ، وَأَهْلَ الْجُودِو فرستاده او است. خداوندا؛ کبریائی و عظمت شایسته تو است، و جود و بخشش

وَالْجَبَرُوتِ، ]وَأَهْلَ الْعَفْوِ وَالْمَغْفِرَةِ[، وَأَهْلَ التَّقْوی وَالرَّحْمَةِ،و بزرگی و جبروت سزاوار تو است و )تو( اهل عفو و آمرزش و اهل تقوا و رحمتی،أَسْأَلُکَ فی هذَا الْیَوْمِ الَّذی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً، وَلِمُحَمَّدٍاز تو امروز که آن را برای مسلمانان عید و برای )حضرت( محمّدصَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ ذُخْراً وَمَزیداً، أَنْ تُصَلِّیَ عَلَیْهِ وَعَلی الِهِ،- که درود خدا بر او و آل او باد - اندوخته و باعث فزونی قرار دادی می خواهم که بر او و آل او درود فرستی،وَأَسْأَلُکَ بِهذَا الْیَوْمِ الَّذی شَرَّفْتَهُ وَکَرَّمْتَهُ وَعَظَّمْتَهُ وَفَضَّلْتَهُ و از تو می خواهم به )حرمت( امروز که آن را شرافت و کرامت و عظمت و برتری بخشیدی بِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ، أَنْ تَغْفِرَ لی وَلِجَمیعِ الْمُؤْمِنینَ به )حضرت( محمّد - که درود خدا بر او و آل او باد - که مرا و همه مردان وَالْمُؤْمِناتِ، وَالْمُسْلِمینَ وَالْمُسْلِماتِ، اَلْأَحْیآءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْواتِ،و زنان باایمان و مردان و زنان مسلمان، مردگان و زندگان آن ها را بیامرزی، إِنَّکَ مُجیبُ الدَّعَواتُ، یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.⁽¹⁾

که تو اجابت کننده دعاها هستی، ای مهربانترین مهربانان.

ااستغفار در قنوت نماز وتر

دعا در قنوت نماز وتر

احمد بن علی انصاری گوید: از رجاء بن ابی ضحّاک شنیدم که گفت: ... حضرت امام رضاعلیه السلام در قنوت نماز وتر هفتاد مرتبه می گفت:

أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ. ⁽²⁾

از خدا آمرزش می طلبم و از او درخواست توبه می نمایم.

و نیز از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است که فرمود:

شما را سفارش می کنم به نماز شب، هر کس در آخر شب بپاخیزد و هشت رکعت نافله شب بخواند، پس از آن، دو رکعت به نیّت نماز شفع و یک رکعت به عنوان نماز وتر بجا آورد و در قنوت آن هفتاد مرتبه استغفار کند، خداوند او را ازعذاب قبر و عذاب دوزخ امان بخشد، و عمرش را طولانی گرداند، و روزی او راوسیع و فراوان فرماید.⁽¹⁾

دعا در قنوت نماز وتر

احمد بن علی انصاری گوید: از رجاء بن ابی ضحّاک شنیدم که گفت: ... حضرت امام رضاعلیه السلام در قنوت نماز وتر می گفت:

أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ. أَللَّهُمَّ اهْدِنا فیمَنْ هَدَیْتَ،خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست. خدایا؛ ما را هدایت کن در زمره کسانی که هدایتشان کرده ای،وَعافِنا فیمَنْ عافَیْتَ، وَتَوَلَّنا فیمَنْ تَوَلَّیْتَ، وَبارِکْ لَنا فیماو به ما عافیت ده در زمره آن ها که عافیت بخشیده ای، و عهده دار ما شو در میان آنهائی که عهده دارشان هستی، و در آنچه به ماأَعْطَیْتَ، وَقِنا شَرَّ ما قَضَیْتَ، فَإِنَّکَ تَقْضی وَلایُقْضی عَلَیْکَ، إِنَّهُ داده ای برکت عنایت کن، و ما را از شرّ آنچه حکم کرده ای حفظ کن، که تنها تو حکم می کنی و هیچ کس بر تو حکم نمی کند، همانالایَذِلُّ مَنْ والَیْتَ، وَلایَعِزُّ مَنْ عادَیْتَ، تَبارَکْتَ رَبُّنا وَتَعالَیْتَ.⁽²⁾کسی که تو او را دوست بداری خوار نمی گردد، و آنکه با او دشمن باشی عزّت نمی یابد، تو برکت آفرین و بلندمرتبه ای ای پروردگار.

ادعای قنوت حضرت امام رضا علیه السلام

برای رفع گرفتاری و نجات از شرّ ستمگران

دعای قنوت امام رضاعلیه السلام ...

اَلْفَزَعُ الْفَزَعُ إِلَیْکَ یا ذَا الْمُحاضَرَةِ، وَالرَّغْبَةُ الرَّغْبَةُ إِلَیْکَ یا مَنْ پناه بر تو، پناه بر تو ای همه جا حضوردارنده، و میل و اشتیاق به سوی تو است ای آنکه بِهِ الْمُفاخَرَةُ، وَأَنْتَ اللَّهُمَّ مُشاهِدُ هَواجِسِ النُّفُوسِ، وَمُراصِدُافتخار و برتری به سبب او است، و تو خداوندا؛ شاهد خطورات و وسوسه های نَفْس ها، و مراقب حَرَکاتِ الْقُلُوبِ، وَمُطالِعُ مَسَرَّاتِ السَّرآئِرِ مِنْ غَیْرِ تَکَلُّفٍ وَلاحرکات دل ها، و آگاه از اسرار و پنهان کاری های باطن ها بدون هیچ گونه دشواری تَعَسُّفٍ، وَقَدْ تَرَی اللَّهُمَّ ما لَیْسَ عَنْکَ بِمُنْطَوٍی، وَلکِنَّ حِلْمَکَ و زحمتی هستی، و خداوندا؛ می بینی آنچه را که از تو پیچیده نشده و پنهان نمانده است، ولی حلم و بردباری توامَنَ أَهْلَهُ عَلَیْهِ جُرْأَةً وَتَمَرُّداً وَعُتُوّاً وَعِناداً، وَما یُعانیهِ أَوْلِیآؤُکَ ایمنی بخشیده به اهل خلاف تا جرأت کنند و سرپیچی و گردنکشی و دشمنی با تو داشته باشند، و )تو می بینی( آنچه دوستانت مِنْ تَعْفِیَةِ اثارِ الْحَقِّ، وَدُرُوسِ مَعالِمِهِ، وَتَزَیُّدِ الْفَواحِشِ،می بینند از نابودی آثار حق و مندرس گشتن نشانه های آن، و افزایش کارهای زشت،وَاسْتِمْرارِ أَهْلِها عَلَیْها، وَظُهُورِ الْباطِلِ، وَعُمُومِ التَّغاشُمِ،و ادامه دادن اهل آن بر آن کارها، و آشکار شدن باطل، و عمومی گشتن ظلم و ستم،وَالتَّراضی بِذلِکَ فِی الْمُعامِلاتِ، وَالْمُتَصَرَّفاتِ مُذْ جَرَتْ بِهِ و راضی شدن به آن در داد و ستدها، و آنچه تصرّف می شود که این کارالْعاداتُ، وَصارَ کَالْمَفْرُوضاتِ وَالْمَسْنُوناتِ. أَللَّهُمَّ فَبادِرْنا مِنْکَ عادّی گشته و مانند واجبات و مستحبّات گردیده است. خداوندا؛ شتاب کن نسبت به ما از جانب خودت ب

ِالْعَوْنِ الَّذی مَنْ أَعَنْتَهُ بِهِ فازَ، وَمَنْ أَیَّدْتَهُ لَمْ یَخَفْ لَمْزَ لَمَّازٍ،با کمکی که هر کس را آنگونه کمک کنی رستگار شود، و هر کسی را که تأیید نمائی از عیب جوئی دیگران و طعنه آنان نترسد،وَخُذِ الظَّالِمَ أَخْذاً عَنیفاً، وَلاتَکُنْ لَهُ راحِماً وَلا بِهِ رَؤُوفاً. أَللَّهُمّ و ستمگر را به شدّت در چنگ خود گرفتار کن، و نسبت به او رحم کننده و مهربان نباش. خدایا؛اللَّهُمَّ اللَّهُمَّ بادِرْهُمْ. أَللَّهُمَّ عاجِلْهُمْ. أَللَّهُمَّ لاتُمْهِلْهُمْ. أَللَّهُمّ خدایا؛ خدایا؛ در مورد آنان شتاب کن. خداوندا؛ عجله کن. خداوندا؛ مهلت به ایشان مده. خدایا؛غادِرْهُمْ بُکْرَةً وَهَجیرَةً وَسُحْرَةً وَبَیاتاً وَهُمْ نآئِمُونَ، وَضُحیً آنان را بامدادان، و در وسط روز، و در سحرها، و شب هنگام که در خوابند، و در میان روز که سرگرمندوَهُمْ یَلْعَبُونَ، وَمَکْراً وَهُمْ یَمْکُرُونَ، وَفُجْأَةً وَهُمْ امِنُونَ. أَللَّهُمّ و مشغولند گرفتارشان کن، و در مقابل مکر و حیله آنان بر آنان مکر کن، و در حالیکه در ایمنی و آرامش اند ناگهان بر آنان هجوم آور. خداوندا؛بَدِّدْهُمْ، وَبَدِّدْ أَعْوانَهُمْ، وَافْلُلْ أَعْضادَهُمْ، وَاهْزِمْ جُنُودَهُمْ،آنان را و یارانشان را پراکنده ساز، و هم دستان و یاورانشان را شکست بده، و لشکریان ایشان را فراری بده،وَافْلُلْ حَدَّهُمْ، وَاجْتَثَّ سَنامَهُمْ، وَأَضْعِفْ عَزآئِمَهُمْ. أَللَّهُمّ و لبه تیز شمشیرشان را بشکن، و سران و مهتران آنان را ریشه کن ساز، و پایداری و سرسختی ایشان را دچار ضعف گردان. خداوندا؛امْنَحْنا أَکْتافَهُمْ، وَمَلِّکْنا أَکْنافَهُمْ، وَبَدِّلْهُمْ بِالنِّعَمِ النِّقَمَ، وَبَدِّلْناشانه های ایشان را برای ما ببند، و ما را مالک سرزمین هایشان گردان، و نعمت های آنان را به گرفتاری و بلا تبدیل کن، و ترس مامِنْ مُحاذَرَتِهِمْ وَبَغْیِهِمُ السَّلامَةَ، وَاغْنِمْناهُمْ أَکْمَلَ الْمَغْنَمِ. أَللَّهُمّ را از ایشان و ستم ایشان به سلامتی و امنیّت مبدّل گردان، و کامل ترین غنیمت ها را از آنان به ما برسان. خداوندا؛لاتَرُدَّ عَنْهُمْ بَأْسَکَ الَّذی إِذا حَلَّ بِقَوْمٍ فَسآءَ صَباحُ الْمُنْذَرینَ.⁽¹⁾از آنان بازمدار خشم و عذاب خود را؛ همان عذابی که به هر گروهی برسد، روزگار آنان را سیاه می گرداند.

دعای قنوت در نماز کسوف

از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

در قنوت )نماز کسوف( می خوانی:

إِنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَمَنْ فِی الْأَرْضِ، وَالشَّمْسُ همانا هر کس که در آسمان ها و هر کس که در زمین است و خورشیدوَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوابُّ وَکَثیرٌ مِنَ النَّاسِ، وَکَثیرٌو ماه و ستارگان و درختان و جانوران و بسیاری از مردم برای خدا سجده می کنند، و بسیاری حَقَّ عَلَیْهِمُ الْعَذابُ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ. أَللَّهُمّ عذاب بر آنان سزاوار گشته است. خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست. خداوندا؛لاتُعَذِّبْنا بِعَذابِکَ، وَلاتَسْخُطْ عَلَیْنا بِسَخَطِکَ، وَلاتُهْلِکْناما را به عذاب خود عذاب مکن، و به خشم خود گرفتار مساز، و به غضب خویش هلاک بِغَضَبِکَ، وَلاتَأْخُذْنا بِما فَعَلَ السُّفَهآءُ مِنَّا، وَاعْفُ عَنَّا، وَاغْفِرْمگردان، و به آنچه سفیهان و نابخردان ما انجام می دهند ما را مؤاخذه مفرما، و ما را ببخش، و )گناهان( لَنا، وَاصْرِفْ عَنَّا الْبَلآءَ، یا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ.⁽¹⁾

ما را بیامرز، و بلا را از ما دور گردان، ای دارنده لطف و احسان.

بخش ششم

هشت دعا و ذکر از ادعیه و اذکار بعد از نمازهای واجب

در این بخش، هشت دعا و ذکر از دعاها و اذکاری را که پس از نمازهای واجب خوانده می شوند، نقل می کنیم:

دعای بعد از نماز صبح

حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده اند:

کسی که پس از نماز صبح این دعا را بخواند، حاجتی را درخواست نمی کند مگرآنکه برایش میسّر گردد و خداوند او را کفایت فرماید:

بِسْمِ اللَّهِ وَصَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ، «وَاُفَوِّضُ أَمْری إِلَی اللَّهِ بنام خدا، و درود و رحمت خداوند بر محمّد و آل او باد، «و کار خویش را به خدا واگذار می کنم،إِنَّ اللَّهَ بَصیرٌ بِالْعِبادِ فَوَقیهُ اللَّهُ سَیِّئاتِ ما مَکَرُوا»⁽¹⁾، «لا إِلهَ که خداوند نسبت به بندگان بینا است پس خدا او را از بدی های آنچه درباره اش نیرنگ زدند نگهداشت»، «خدایی جز

إِلّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیْناهُ تو نیست، تو پاک و منزّهی، همانا من از ستمکاران می باشم پس ندای او را پاسخ گفتیم و او رامِنَ الْغَمِّ وَکَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ»⁽¹⁾، «حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکیلُ از غمّ و غصّه رهانیدیم و همان گونه مؤمنان را نجات می بخشیم»، «خدا ما را بس است و او خوب دفاع کننده و پشتیبانی است فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ»⁽²⁾، ما شآءَ اللَّهُ،پس به نعمت خداوند و فضل و احسان او که هیچ بدی به او نرسد دگرگون گشتند»، آنچه خدا بخواهد )همان شود(،لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ، ما شآءَ اللَّهُ لا ما شآءَ النَّاسُ، ما شآءَهیچ جنبش و نیرویی جز به سبب خداوند نیست، آنچه خدا خواهد )همان شود( نه آنچه مردم بخواهند، آنچه اللَّهُ وَإِنْ کَرِهَ النَّاسُ. حَسبِیَ الرَّبُّ مِنَ الْمَرْبُوبینَ، حَسْبِیَ الْخالِقُ خدا بخواهد )همان شود( گرچه مردم را خوش آیند نباشد. پرورش دهنده مرا از پرورش یافتگان کفایت می کند، آفریننده مرامِنَ الْمَخْلُوقینَ، حَسْبِیَ الرَّازِقُ مِنَ الْمَرْزُوقینَ، حَسْبِیَ اللَّهُ رَبّ از آفریده شدگان کفایت می کند، روزی دهنده مرا از روزی خواران کفایت می کند، خداوندی که پروردگاردعا ... برای درخواست روزی

الْعالَمینَ، حَسْبی مَنْ هُوَ حَسْبی، ]حَسْبی[ مَنْ لَمْ یَزَلْ حَسْبی،جهانیان است مرا بس است، او که کفایت کننده است مرا، برایم کافی است، آنکه پیوسته مرا کفایت می کند برایم کافی است،حَسْبی مَنْ کانَ مُذْ کُنْتُ لَمْ یَزَلْ حَسْبی، حَسْبِیَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّاآنکه از ابتدایی که بوده ام مرا کفایت کرده برایم کافی است، خدا مرا بس است، جز او خدایی و معبودی نیست، هُوَ، عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ. ⁽³⁾

بر او توکّل نمودم، و او پروردگار عرش بزرگ است.

دعا بعد از هر نماز واجب برای درخواست روزی

حضرت امام رضاعلیه السلام فرموده است:

برای درخواست روزی بعد از هر نماز واجب بگو:

یا مَنْ یَمْلِکُ حَوآئِجَ السَّآئِلینَ، وَیَعْلَمُ ضَمیرَ الصَّامِتینَ، لِکُلّ ای آنکه حاجت درخواست کنندگان را مالکی و در اختیار تو است، و از درون و باطن خاموششان و خاطر آنها آگاهی، برای هرمَسْأَلَةٍ مِنْکَ سَمْعٌ حاضِرٌ وَجَوابٌ عَتیدٌ، وَلِکُلِّ صامِتٍ مِنْکَ درخواستی از تو شنیدنی حاضر و جوابی آماده است، و برای هر ساکتی عِلْمٌ باطِنٌ مُحیطٌ. أَسْأَلُکَ بِمَواعیدِکَ الصَّادِقَةِ، وَأَیادیکَ علم و دانش به باطن و فراگیر است. از تو می خواهم به وعده های راست و درستت، و نعمت های الْفاضِلَةِ، وَرَحْمَتِکَ الْواسِعَةِ، وَسُلْطانِکَ الْقاهِرِ، وَمُلْکِکَ الدَّآئِمِ،افزونت، و رحمت وسیع و فراگیرت، و قدرت چیره شونده ات، و فرمانروایی همیشگی ات،وَکَلِماتِکَ التَّامَّاتِ. یا مَنْ لاتَنْفَعُهُ طاعَةُ الْمُطیعینَ، وَلایَضُرُّهُ و کلمات کاملت. ای کسی که فرمانبرداری اهل طاعت به تو سودی نمی بخشد،مَعْصِیَةُ الْعاصینَ، صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ، وَارْزُقْنی مِنْ فَضْلِکَ،و نافرمانی اهل معصیت به تو ضرری نمی زند، بر محمّد و آل او درود فرست، و از فضل و احسانت به من روزی بده،وَأَعْطِنی فیما تَرْزُقُنِی الْعافِیَةَ ، بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.⁽¹⁾و در آنچه روزی می دهی عافیت عطا کن، به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.

ذکر «یا رَحمن یا رَحیم»بعد از هر نماز

از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

هر فرد باایمان بعد از هر نماز، دویست و نود و هشت مرتبه با نیّت خالص وتوجّه به خدا و معنی آن بگوید: «یا رَحْمنُ یا رَحیمُ»، جمله مردمان او را دوست دارند و اهل تحقیق گردد.⁽¹⁾

ذکر بعد از نماز صبح

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمود:

کسی که بعد از نماز صبح، صد مرتبه بگوید:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ، لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظیمِ.بنام خداوند بخشنده مهربان، هیچ جنبش و نیرویی جز به سبب خداوند بلندمرتبه بزرگ نیست.

این نزدیک تر است به اسم اعظم از سیاهی چشم به سفیدی آن، و اسم اعظم در آن داخل گشته است.⁽²⁾

ذکر بعد از نماز صبح و مغرب

اذکر دیگر بعد از نماز صبح

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

هر کس هر روز پس از نماز صبح، اسم «یا عَزیزُ» را چهل و یک مرتبه باایمان و نیّت خالص و توجّه به خدا و معنی آن بخواند، محتاج خلق نگردد و درمیان مردمان عزیز و مکرّم باشد.⁽¹⁾

اذکر بعد از نماز صبح و نماز مغرب

اسماعیل بن همام از حضرت امام رضاعلیه السلام و آن حضرت از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت کرده اند که فرمود:

هر کس بعد از نماز مغرب و نماز صبح - پیش از آنکه صحبت کند - هفت مرتبه بگوید:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ، وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظیمِ.بنام خداوند بخشنده مهربان، و هیچ جنبش و نیرویی جز به سبب خداوند بلندمرتبه بزرگ نیست.

خداوند هفتاد نوع از انواع بلا را که کمترین آن ها جذام و برص و شرّ سلطان وشیطان است، از او برطرف کند.⁽²⁾

ذکر بعد از نماز عصر

رجاء بن ابی ضحّاک گوید: حضرت امام رضاعلیه السلام در راه خراسان که بودند، بعد ازسلام نماز عصر در مصلاّی خود می نشست و تسبیح و تمجید و تکبیر و تهلیل فراوان می گفتند و آنگاه سجده شکر می نمود و در آن، صد مرتبه می گفت:

«حَمْداً للَّهِِ»؛ «حمد و سپاس مخصوص خداوند است».⁽¹⁾

ذکر دیگر بعد از نماز عصر

محمّد بن فضیل صیرفی از حضرت امام رضاعلیه السلام، و آن حضرت از پدرانش علیهم السلام، ازرسول خداصلی الله علیه وآله وسلم روایت کرده اند که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم به شخصی فرمود:

دعابعدازنمازجناب جعفرطیّار

هنگامی که نماز عصر را بجا آوردی، هفتاد و هفت مرتبه استغفار بگو و از خداطلب آمرزش کن، خداوند گناه هفتاد و هفت سال تو را فرو ریزد.

عرض کرد: اگر من هفتاد و هفت سال عمر نکنم.

فرمود: تو و پدرت را.

عرض کرد: اگر من و پدرم باهم هفتاد و هفت سال عمر نکنیم.

فرمود: تو و پدر و مادرت را.

عرض کرد: اگر باز هم هفتاد و هفت سال نشود.

فرمود: تو و پدر و مادر و خویشاوندات را شامل شود.⁽²⁾

بخش هفتم

هشت دعا

از ادعیه بعد از نمازهای مستحبّ

در این بخش، هشت دعا از دعاهایی را که پس از نمازهای مستحبّ خوانده می شوند، نقل می کنیم:

دعا بعد از نماز جناب جعفر طیّار

حضرت امام رضاعلیه السلام فرمودند:

بر تو باد به نماز جعفر بن ابی طالب؛ زیرا در آن، فضل و فضیلت فراوانی است.

... هر زمانی که اراده کردی این نماز را بخوانی تکبیر بگو، و قرائت نماز را شروع کن، )وبا همان کیفیّتی که قبلاً بیان شد آن را انجام بده( و هنگامی که نماز را به پایان رساندی، این دعا را بخوان:

أَللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ مِنْ کُلِّ ما سَأَلَکَ بِهِ مُحَمَّدٌ وَالُهُ، وَأَسْتَعیذُخداوندا؛ از تو می خواهم از هر چه که محمّد و آل او از تو درخواست نمودند، و به تو پناه می برم بِکَ مِنْ کُلِّ مَا اسْتَعاذَ مِنْهُ مُحَمَّدٌ وَالُهُ. أَللَّهُمَّ أَعْطِنی مِنْ کُلّ از همه آنچه محمّد و آل او از آن )به تو( پناه می بردند. خداوندا؛ از میان همه

خَیْرٍ خَیْراً، وَاصْرِفْ عَنّی کُلَّ ما قَضَیْتَ مِنْ شَرٍّ أَوْ فِتْنَةٍ، وَاغْفِرْخیرها و خوبی ها بهترین را به من عطا کن، و هر آنچه بدی یا فتنه مقدّر کرده ای از من دور گردان، و بیامرزلی ما تَعْلَمُ مِنّی وَما قَدْ أَحْصَیْتَ عَلَیَّ مِنْ ذُنُوبی، وَاقْضِ مرا از آنچه از من می دانی و آنچه از گناهان من شماره نموده ای، و برآورده سازحَوآئِجی ما لَکَ فیهِ رِضاً وَلی فیهِ صَلاحٌ، یا ذَا الْمَنِّ وَالْفَضْلِ،از حاجت های من آنچه خشنودی تو در آن است و مصلحت من می باشد، ای دارنده لطف و احسان،وَسِّعْ عَلَیَّ فِی الرِّزْقِ وَالْأَجَلِ، وَاکْفِنی ما أَهَمَّنی مِنْ أَمْرِ دُنْیایَ در روزی و عُمر من وسعت بده، و آنچه مرا نگران ساخته از امور دنیا وَاخِرَتی، إِنَّکَ أَنْتَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ.⁽¹⁾

و آخرتم کفایتم کن، که تنها تو بر هر چیزی توانا هستی.

ادعای فرَج، بعد از نماز حاجت

دعای فرَج بعد از نماز حاجت

این دعا بعد از دو رکعت نماز حاجت خوانده می شود که از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است. چون سلام نماز را گفتی، این دعا را بخوان در حالی که ایستاده باشی:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ، خالِقُ الْخَلْقِ،گواهی می دهم که خدائی و معبودی جز خداوند نیست، او یگانه است و شریکی برایش نیست، آفریننده هستی وَقاسِمُ الرِّزْقِ، وَفالِقُ الْإِصْباحِ، وَجاعِلُ اللَّیْلِ سَکَناً، وَالشَّمْسِ و تقسیم کننده رزق و روزی است، و شکافنده صبح )و آشکارکننده( آن است، و شب را مایه آرامش، و خورشید

وَالْقَمَرِ حُسْباناً، ذلِکَ تَقْدیرُ الْعَزیزِ الْعَلیمِ، لا إِلهَ إِلّا هُوَ الْعَزیزُو ماه را وسیله شمردن )و حساب روزها( قرار داده. آن، اندازه گیری شخص نیرومند آگاه است، خدایی جز او نیست که قوی الْحَکیمُ. وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَوَلِیُّهُ وَنَبِیُّهُ،و صاحب حکمت است. و گواهی می دهم که )حضرت( محمّد بنده و فرستاده او است، و کارگزار و پیامبر او است،وَخَلیلُهُ وَصَفِیُّهُ، وَحَبیبُهُ وَخالِصَتُهُ، وَخاصَّتُهُ مِنْ خَلْقِهِ، وَأَمینُهُ و یار و برگزیده، و دوست و مخلص او است، و از میان آفریدگانش مقام مخصوص و ویژه ای دارد، و امانتدار اوعَلی وَحْیِهِ، أَرْسَلَهُ بِالْهُدی وَدینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدّینِ کُلِّهِ بر وحیش است، او را به هدایت و دین و آئین حقّ فرستاده است، تا او را بر تمام ادیان پیروز گرداندوَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ، بَشیراً وَنَذیراً، وَداعِیاً إِلَی اللَّهِ بِإِذْنِهِ،گرچه مشرکان نپسندند و خوش آیند آن ها نباشد، او بشارت دهنده و بیم دهنده، و به فرمان خدا دعوت کننده بسوی او است،وَسِراجاً مُنیراً، صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَعَلی أَهْلِ بَیْتِهِ الَّذینَ أَذْهَبَ اللَّهُ و چراغ نوردهنده و روشنی بخش است، درود و رحمت خدا بر او و اهل بیتش باد که خدا هر گونه عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهَّرَهُمْ تَطْهیراً. یا مُقَوِّیَ کُلِّ ذَلیلٍ، وَمُعِزَّآلودگی و پلیدی را از وجودشان دور نموده و آنان را پاک و پاکیزه گردانیده است. ای نیرودهنده به هر خوارشده؛ و عزّت دهنده الْمُؤْمِنینَ، وَمُذِلَّ الْجَبَّارینَ، قَدْ وَحَقِّکَ بَلَغَ مِنِّی الْمَجْهُودُ،به اهل ایمان، و ذلیل کننده زورگویان؛ به حقّ تو سوگند که تلاش و کوشش من به نهایت رسیده،فَفَرِّجْ عَنّی یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ. یا مُفَرِّجُ، اَلْفَرَجَ؛ یا کَریمُ،پس گشایشی در کارم ایجاد کن، ای از همه مهربانان مهربانتر. ای گشایش دهنده، گشایش؛ ای بزرگوار،اَلْفَرَجَ؛ یا عَزیزُ، اَلْفَرَجَ؛ یا جَبَّارُ، اَلْفَرَجَ؛ یا رَحْمانُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای نیرومند، گشایش؛ ای قدرتمند، گشایش؛ ای رحم کننده، گشایش؛ ای رَحیمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا جَلیلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا جَمیلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا کَفیلُ،مهربان، گشایش؛ ای بزرگ مرتبه، گشایش؛ ای نیکوسیرت، گشایش؛ ای عهده دار امور،اَلْفَرَجَ؛ یا مُنیلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُقیلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُجیرُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای برخوردارکننده، گشایش؛ ای نادیده گیرنده، گشایش؛ ای پناه دهنده، گشایش؛ ای

خَبیرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُنیرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُبَلِّغُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُدیلُ، اَلْفَرَجَ؛آگاه، گشایش؛ ای روشن بخش، گشایش؛ ای رساننده، گشایش؛ ای توجّه دهنده، گشایش؛یا مُحیلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا کَبیرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا قَدیرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا بَصیرُ،ای تغییردهنده، گشایش؛ ای بزرگ، گشایش؛ ای توانا گشایش؛ ای بینا،اَلْفَرَجَ؛ یا بَرُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا طُهْرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا طاهِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا قاهِرُ،گشایش؛ ای نیکوکار، گشایش؛ ای پاک، گشایش؛ ای پاک کننده، گشایش؛ ای چیره شونده،اَلْفَرَجَ؛ یا ظاهِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا باطِنُ، اَلْفَرَجَ؛ یا ساتِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای آشکار، گشایش؛ ای پنهان، گشایش؛ ای پوشاننده، گشایش؛ ای مُحیطُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُقْتَدِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَفیظُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَجَبِّرُ،دربرگیرنده، گشایش؛ ای توانمند، گشایش؛ ای حفظکننده، گشایش؛ ای قدرتمند،اَلْفَرَجَ؛ یا قَریبُ، اَلْفَرَجَ؛ یا وَدُودُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَمیدُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای نزدیک، گشایش؛ ای دوستدار، گشایش؛ ای ستوده، گشایش؛ ای مَجیدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُبْدِئُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُعیدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا شَهیدُ،شکوهمند، گشایش؛ ای آغازکننده، گشایش؛ ای بازگرداننده، گشایش؛ ای گواه،اَلْفَرَجَ؛ یا مُحْسِنُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُجْمِلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُنْعِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای احسان کننده، گشایش؛ ای نیکوکار، گشایش؛ ای نعمت دهنده، گشایش؛ ای مُفْضِلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا قابِضُ، اَلْفَرَجَ؛ یا باسِطُ، اَلْفَرَجَ؛ یا هادی،افزونی بخش، گشایش؛ ای گیرنده، گشایش؛ ای گستراننده، گشایش؛ ای هدایت کننده،اَلْفَرَجَ؛ یا مُرْسِلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا دافِعُ، اَلْفَرَجَ؛ یا رافِعُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای فرستنده، گشایش؛ ای دورکننده، گشایش؛ ای برطرف کننده، گشایش؛ ای باقی، اَلْفَرَجَ؛ یا واقی، اَلْفَرَجَ؛ یا خَلّاقُ، اَلْفَرَجَ؛ یا وَهَّابُ،ماندگار، گشایش؛ ای نگهدارنده، گشایش؛ ای بسیارآفریننده، گشایش؛ ای بخشنده،اَلْفَرَجَ؛ یا تَوَّابُ، اَلْفَرَجَ؛ یا فَتَّاحُ، اَلْفَرَجَ؛ یا نَفَّاحُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای بسیار توبه پذیر، گشایش؛ ای گشاینده، گشایش؛ ای وزنده رحمت، گشایش؛ ای

مُرْتاحُ، اَلْفَرَجَ؛ یا نَفَّاعُ، اَلْفَرَجَ؛ یا رَؤُوفُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عَطُوفُ،راحتی بخش، گشایش؛ ای بسیار سودرساننده، گشایش؛ ای بسیار مهربان، گشایش؛ ای بامحبّت،اَلْفَرَجَ؛ یا کافی، اَلْفَرَجَ؛ یا شافی، اَلْفَرَجَ؛ یا مُعافی، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای کفایت کننده، گشایش؛ ای شفادهنده، گشایش؛ ای عافیت دهنده، گشایش؛ ای مُکافی، اَلْفَرَجَ؛ یا وَفِیُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُهَیْمِنُ، اَلْفَرَجَ؛ یا سَلامُ،پاداش دهنده، گشایش؛ ای وفاکننده، گشایش؛ ای نگهبان، گشایش؛ ای سلامتی بخش،اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَکَبِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُؤْمِنُ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَحَدُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای صاحب رفعت و عظمت، گشایش؛ ای ایمنی دهنده، گشایش؛ ای یکتا، گشایش؛ ای صَمَدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا نُورُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُدَبِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا فَرْدُ، اَلْفَرَجَ؛ یابی نیاز، گشایش؛ ای روشنی دهنده، گشایش؛ ای تدبیرکننده، گشایش؛ ای فرد، گشایش؛ ای وَتْرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا ناصِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُونِسُ، اَلْفَرَجَ؛ یا باعِثُ، اَلْفَرَجَ؛تنها، گشایش؛ ای یاری کننده، گشایش؛ ای مونس، گشایش؛ ای برانگیزنده، گشایش؛یا وارِثُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عالِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حاکِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا بارِئُ،ای ارث برنده، گشایش؛ ای دانا، گشایش؛ ای حکم کننده، گشایش؛ ای به وجودآورنده،اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَعالی، اَلْفَرَجَ؛ یا مُصَوِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُجیبُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای بلندمرتبه، گشایش؛ ای صورت آفرین، گشایش؛ ای اجابت کننده، گشایش؛ ای قآئِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا دآئِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عَلیمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَکیمُ، اَلْفَرَجَ؛ یابرپادارنده، گشایش؛ ای جاودان، گشایش؛ ای بسیار دانا، گشایش؛ ای صاحب حکمت، گشایش؛ ای جَوادُ، اَلْفَرَجَ؛ یا بارُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا سارُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا عَدْلُ، اَلْفَرَجَ؛ یادارنده جود و بخشش، گشایش؛ ای نیکوکار، گشایش؛ ای خشنودکننده، گشایش؛ ای عدالت پیشه، گشایش؛ ای فاضِلُ، اَلْفَرَجَ؛ یا دَیَّانُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَنَّانُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مَنَّانُ، اَلْفَرَجَ؛صاحب فضل و برتری، گشایش؛ ای جزادهنده گشایش؛ ای بسیار دلسوز و رحم کننده، گشایش؛ ای زیاد لطف کننده، گشایش؛ یا سَمیعُ، اَلْفَرَجَ؛ یا خَفِیُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُعینُ، اَلْفَرَجَ؛ یا ناشِرُ،ای شنوا، گشایش؛ ای پنهان، گشایش؛ ای مددکار، گشایش؛ ای پراکنده کننده،

الْفَرَجَ، یا غافِرُ، اَلْفَرَجَ، یا قَدیمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُسَهِّلُ اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای آمرزنده، گشایش؛ ای بی آغاز، گشایش؛ ای آسان کننده، گشایش؛ ای مُیَسِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُمیتُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُحْیی، اَلْفَرَجَ؛ یا نافِعُ،مهیّاکننده، گشایش؛ ای میراننده، گشایش؛ ای زنده کننده، گشایش؛ ای فایده دهنده،اَلْفَرَجَ؛ یا رازِقُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُسَبِّبُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُغیثُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای روزی دهنده، گشایش؛ ای سبب ساز، گشایش؛ ای فریادرس، گشایش؛یا مُغْنی، اَلْفَرَجَ؛ یا مُقْنی، اَلْفَرَجَ؛ یا خالِقُ، اَلْفَرَجَ؛ یا راصِدُ،ای بی نیازکننده، گشایش؛ ای مال دارکننده، گشایش؛ ای آفریننده، گشایش؛ ای کمین کننده،اَلْفَرَجَ؛ یا حاضِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا جابِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حافِظُ، اَلْفَرَجَ؛ یاگشایش؛ ای حضوردارنده، گشایش؛ ای جبران کننده، گشایش؛ ای نگهدارنده، گشایش؛ ای شَدیدُ، اَلْفَرَجَ، یا غِیاثُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عآئِذُ، اَلْفَرَجَ؛ یا اَللَّهُ، اَلْفَرَجَ؛شدید، گشایش؛ ای دادرس، گشایش؛ ای پناه دهنده، گشایش؛ ای خداوند، گشایش؛یا عَظیمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَیُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا قَیُّومُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عالی،ای باعظمت، گشایش؛ ای زنده، گشایش؛ ای پاینده، گشایش؛ ای برتر،اَلْفَرَجَ؛ یا رَبُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَعْظَمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَعَزُّ اَلْفَرَجَ؛ یا أَجَلُّ،گشایش؛ ای پروردگار، گشایش؛ ای عظیمتر، گشایش؛ ای عزیزتر، گشایش؛ ای بزرگ مرتبه تر،اَلْفَرَجَ؛ یا غَنِیُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَکْبَرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَزَلِیُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَوَّلُ،گشایش؛ ای بی نیاز، گشایش؛ ای بزرگتر، گشایش؛ ای همیشگی، گشایش؛ ای نخست بدون ابتدا،اَلْفَرَجَ؛ یا اخِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا حَقُّ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُبینُ، اَلْفَرَجَ؛ یا یَقینُ،گشایش؛ ای آخر بدون نهایت، گشایش؛ ای حقّ مطلق و ثابت، گشایش؛ ای آشکار، گشایش؛ ای یقین بدون شبهه،اَلْفَرَجَ؛ یا مالِکُ، اَلْفَرَجَ؛ یا قُدُّوسُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَقَدِّسُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای صاحب اختیار، گشایش؛ ای منزّه از هر گونه عیب، گشایش؛ ای پاک از هر گونه نقص، گشایش؛یا واحِدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا أَحَدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَوَحِّدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُمِدُّ،ای یکتا، گشایش؛ ای بی همتا، گشایش؛ ای یگانه، گشایش؛ ای ادامه دهنده،

اَلْفَرَجَ؛ یا قَهَّارُ، اَلْفَرَجَ؛ یا راحِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُفَضِّلُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای صاحب قهر و غلبه، گشایش؛ ای رحم کننده، گشایش؛ ای برتری دهنده، گشایش؛یا مُتَرَحِّمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا قاصِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُکْرِمُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُعَلِّمُ،ای ترحّم کننده، گشایش؛ ای درهم شکننده، گشایش؛ ای گرامی دارنده، گشایش؛ ای آموزنده،اَلْفَرَجَ؛ یا مُصْطَفی، اَلْفَرَجَ؛ یا مُزَکّی، اَلْفَرَجَ؛ یا وافی، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای برگزیننده، گشایش؛ ای پاک کننده، گشایش؛ ای وفاکننده، گشایش؛یا کاشِفُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُصَرِّفُ، اَلْفَرَجَ؛ یا داعی، اَلْفَرَجَ؛ یا مَرْجُوُّ،ای برطرف کننده )اندوه(، گشایش؛ ای دگرگون کننده، گشایش؛ ای دعوت کننده، گشایش؛ ای مایه امید،اَلْفَرَجَ؛ یا مُتَجاوِزُ، اَلْفَرَجَ؛ یا فاتِحُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مَلیکُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای گذشت کننده، گشایش؛ ای فتح کننده، گشایش؛ ای دارنده هستی، گشایش؛یا مُقَدِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُؤَلِّفُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُمَهِّدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُؤَیِّدُ،ای اندازه گیری کننده، گشایش؛ ای گردآورنده، گشایش؛ ای آماده کننده، گشایش؛ ای تأییدکننده،اَلْفَرَجَ؛ یا شاهِدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا صادِقُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُصَدِّقُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای گواه، گشایش؛ ای راستگو، گشایش؛ ای تصدیق کننده، گشایش؛یا مُدْرِکُ، اَلْفَرَجَ؛ یا سابِقُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عَوْنُ، اَلْفَرَجَ؛ یا لَطیفُ،ای دریابنده، گشایش؛ ای سبقت گیرنده، گشایش؛ ای یاری دهنده، گشایش؛ ای لطف کننده،اَلْفَرَجَ؛ یا رَقیبُ، اَلْفَرَجَ؛ یا فاطِرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُفْنی، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای مراقب و دیدبان، گشایش؛ ای پدیدآورنده )و بروزدهنده استعدادها(، گشایش، ای از بین برنده، گشایش؛یا مُسَخِّرُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُمَجِّدُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مَعْبُودُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مَدْعُوُّ،ای تسخیرکننده، گشایش؛ ای شکوهمندکننده، گشایش؛ ای پرستش شده، گشایش؛ ای خوانده شده،اَلْفَرَجَ؛ یا مَرْهُوبُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُسْتَعانُ، اَلْفَرَجَ؛ یا مُلْتَجِئُ، اَلْفَرَجَ؛گشایش؛ ای ترسناک، گشایش؛ ای یاری رسان، گشایش؛ ای پناه دهنده، گشایش؛یا کَهْفُ، اَلْفَرَجَ؛ یا عُدَّةُ، اَلْفَرَجَ؛ یا ذَا الْجَلالِ وَالْإِکْرامِ. أَللَّهُمّ ای پناهگاه، گشایش؛ ای سرمایه و ساز و برگ، گشایش؛ ای صاحب بزرگی و بزرگواری. خداوندا؛

بِحَقِّ هذِهِ الْأَسْمآءِ الْحُسْنی، وَالْکَلِماتِ الْعُلْیا، وَبِحَقِّ «بِسْمِ اللَّهِ به حقّ این نام های نیکو، و کلمات بلندمرتبه، و به حقّ )سوره توحید( «بنام خداوندالرَّحْمنِ الرَّحیمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اَللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ بخشنده مهربان بگو او خداوندی است یکتا خداوند بی نیاز است تولّد نیافته و از اویُولَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ»⁽¹⁾، أَهْلِکْ عَدُوَّ مُحَمَّدٍ وَالِ چیزی متولّد نشده و هیچ کس شبیه او نمی باشد»، دشمن محمّد و آل محمّد را به هلاکت برسان مُحَمَّدٍ. أَللَّهُمَّ إِنْ کانَ فُلانٌ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ و نابود کن. خداوندا؛ اگر فلانی دشمن خدا و دشمن رسول خدا - که درود خداعَلَیْهِ وَالِهِ وَأَهْلِ بَیْتِهِ وَذُرِّیَّتِهِ وَشیعَتِهِ، جَحَدَ حَقّاً، وَادَّعی باطِلاً،بر او و آل او باد - و )دشمن( اهل بیت آن حضرت و فرزندان و شیعیانش باشد، حقّی را انکار کرده، و باطلی را ادّعا نموده است،فَأَنْزِلْ عَلَیْهِ حُسْباناً مِنَ السَّمآءِ وَعَذاباً عاجِلاً، امینَ امینَ بر او صاعقه ای از آسمان و عذابی فوری نازل گردان، اجابت کن، اجابت کن،امینَ رَبَّ الْعالَمینَ، وَأَمانَ الْخآئِفینَ، أَدْرِکْنا فی هذِهِ الْحاجَةِ،اجابت کن پروردگار جهانیان، و ایمنی بخش بیمناکان، ما را در مورد این حاجت دریاب،وَأَغِثْنا یا إِلهی بِحَقِّ مَلآئِکَتِکَ الْمُقَرَّبینَ، وَأَنْبِیآئِکَ الْمُرْسَلینَ و به فریاد ما برس ای خدای من؛ به حقّ فرشتگان مقرّبت و پیامبران فرستاده شده الْمُطَهَّرینَ، وَبِشَفاعَةِ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ. أَللَّهُمّ پاکت، و به شفاعت پیامبرت )حضرت( محمّد که درود خدا بر او و آل او باد. خداوندا؛إِنّی أَتَوَجَّهُ إِلَیْکَ بِنَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ، یا أَبَا الْقاسِمِ من به واسطه پیامبرت )حضرت( محمّد - که درود خدا بر او و آل او باد - به سوی تو توجّه پیدا می کنم، ای ابوالقاسم؛یا رَسُولَ اللَّهِ، یا إِمامَ الرَّحْمَةِ، إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ،ای رسول خدا؛ ای پیشوای رحمت؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده،وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان1.

یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبَامقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای اباالْحَسَنِ، یا عَلِیَّ بْنَ أَبی طالِبٍ، یا أَمیرَالْمُؤْمِنینَ، یا حُجَّةَ اللَّهِ الحسن؛ ای علیّ بن ابی طالب؛ ای امیر مؤمنان؛ ای حجّت خداوندعَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنابر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده، و به وسیله توبِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ به درگاه خدا توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا فاطِمَةُمقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای فاطمه الزَّهْرآءُ، یا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ، یا سَیِّدَتَنا وَمَوْلاتَنا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکِ زهرا؛ ای دختر رسول خدا؛ ای سرور و مولای ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده،إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکِ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکِ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکِ و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهَةً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعی لَنا عِنْدَ اللَّهِ.حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن.یا أَبا مُحَمَّدٍ، یا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ ای ابا محمّد؛ ای حسن بن علی؛ ای زاده رسول خدا، ای حجّت خداعَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنابر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده، و به وسیله توبِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ به درگاه خدا توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا عَبْدِاللَّهِ،مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای ابا عبداللَّه؛

یا حُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ،ای حسین بن علی؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ،ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده، و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته،وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاًو تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومندعِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبَا الْحَسَنِ، یا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ،نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای ابا الحسن؛ ای علیّ بن حسین؛یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّاای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ماتَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی به واسطه تو به سوی خدا روی آورده، و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده،اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَناو پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوندعِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا جَعْفَرٍ، یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ،شفاعت کن. ای ابا جعفر؛ ای محمّد بن علی؛ ای فرزند رسول خدا؛یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یاحاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای أَبا عَبْدِاللَّهِ، یا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ اباعبداللَّه؛ ای جعفر بن محمّد؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا

عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنابر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده، و به وسیله تو به درگاه خدابِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ توسّل جسته، و تو را شفیع خود گردانیده و پیشاپیش حاجت های مان حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا إِبْراهیمَ،مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای ابا ابراهیم؛یا مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ،ای موسی بن جعفر؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ،ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاًو تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومندعِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا الْحَسَنِ، یا عَلِیَّ بْنَ مُوسی،نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای اباالحسن؛ ای علیّ بن موسی؛یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّاای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ماتَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی به واسطه تو به سوی خدا روی آورده و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته و تو را شفیع خوداللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَناگردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوندعِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا جَعْفَرٍ، یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یاشفاعت کن. ای ابا جعفر؛ ای محمّد بن علی؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ،حجّت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده

وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبَامقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای اباالْحَسَنِ، یا عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلیالحسن؛ ای علیّ بن محمّد؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حجّت خدا برخَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه تو بسوی خدا روی آورده و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا،جسته و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم،یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا أَبا مُحَمَّدٍ، یا حَسَنَ بْنَ ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. ای ابا محمّد؛ ای حسن بن عَلِیٍّ، یَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلاناعلی؛ ای فرزند رسول خدا؛ ای حجت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ ما به واسطه تو به سوی خدا روی آورده و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته و تو را شفیع إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ خود گردانیده، و پیشاپیش حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزدلَنا عِنْدَ اللَّهِ. یا وَصِیَّ الْحَسَنِ وَالْخَلَفَ الصَّالِحَ، یَابْنَ رَسُولِ خداوند شفاعت کن. ای وصیّ امام حسن، و جانشین شایسته او؛ ای فرزند رسول اللَّهِ، یا حُجَّةَ اللَّهِ عَلی خَلْقِهِ، یا سَیِّدَنا وَمَوْلانا إِنَّا تَوَجَّهْنا بِکَ خدا؛ ای حجّت خدا بر آفریدگانش؛ ای سرور و سالار ما؛ ما به واسطه توإِلَی اللَّهِ، وَتَوَسَّلْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَاسْتَشْفَعْنا بِکَ إِلَی اللَّهِ، وَقَدَّمْناکَ بسوی خدا روی آورده و به وسیله تو به درگاه خدا توسّل جسته و تو را شفیع خود گردانیده، و پیشاپیش

بَیْنَ یَدَیْ حاجاتِنا، یا وَجیهاً عِنْدَ اللَّهِ، إِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللَّهِ. أَللَّهُمّ حاجت های مان مقدّم داشته ایم، ای آبرومند نزد خدا؛ برای ما نزد خداوند شفاعت کن. خداوندا؛صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَاکْشِفْ عَنَّا کُلَّ هَمٍّ، وَفَرِّجْ عَنَّابر محمّد و آل محمّد درود فرست، و از ما هر اندوهی را برطرف کن، و هر غمی راکُلَّ غَمٍّ، وَاقْضِ لَنا کُلَّ حاجَةٍ مِنْ حَوآئِجِ الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ. أَللَّهُمّ دور کن، و برای ما هر حاجتی از حاجت های دنیا و آخرت را برآورده ساز. خداوندا؛صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَأَعِذْنا مِنْ شَرِّ جَمیعِ ما خَلَقْتَ.بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و ما را از شرّ و بدی آنچه آفریده ای پناه بده.أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَأَلْبِسْنا دِرْعَکَ الْحَصینَةَ،خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و زره محکمت را بر ما بپوشان،وَقِنا شَرَّ جَمیعِ خَلْقِکَ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ،و ما را از شرّ و بدی تمام آفریدگانت محفوظ بدار. خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست،وَاحْفَظْ غُرْبَتَنا، وَاسْتُرْ عَوْرَتَنا، وَامِنْ رَوْعَتَنا، وَاکْفِنا مَنْ بَغیو دوری و بیگانگی ما را )از غیر خودت( حفظ کن، و زشتی های ما را بپوشان، و ترس و وحشت ما را ایمنی بخش، و از ستم آنانکه عَلَیْنا، وَانْصُرْنا عَلی مَنْ ظَلَمَنا، وَأَعِذْنا مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ،بر ما گردنکشی می کنند و دست دراز می نمایند کفایت کن، و ما را بر کسانی که به ما ظلم می کنند یاری فرما، و از شیطان رانده شده،وَمِنْ جَوْرِ السُّلْطانِ، وَمِنْ شَرِّ کُلِّ ذی شَرٍّ. أَللَّهُمَّ اجْعَلْنا فی و ستم سلطان و شرّ و آزار هر بدی کننده ای پناه بده. خداوندا؛ ما را درسِتْرِکَ وَفی حِفْظِکَ، وَفی کَنَفِکَ وَفی حِرْزِکَ، وَفی عِیاذِکَ پوشش خودت و در حفظ و حمایت و حراست و پناه وَفی عِزِّکَ وَفی مَنْعِکَ، عَزَّ جارُکَ وَجَلَّ ثَنآؤُکَ، وَامْتَنَعَ عآئِذُکَ،و عزّت و بازدارندگیت قرار بده، آنکه در جوار تو باشد عزیز است و مدح و ثنای تو بلندمرتبه است، و پناهنده ات در دسترس دشمن وَلا إِلهَ غَیْرُکَ، تَوَکَّلْتُ عَلَی الْحَیِّ الَّذی لایَمُوتُ، وَالْحَمْدُ للَّهِِنیست، و معبودی غیر تو نباشد، بر خداوند زنده ای که نمی میرد توکّل کردم، و حمد و ستایش مخصوص خداوندی

الَّذی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فِی الْمُلْکِ وَلَمْ یَکُنْ است که فرزندی نگرفته و برای او شریکی در فرمانروائی نیست، و سرپرستی از روی لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ، وَکَبِّرْهُ تَکْبیراً، وَسُبْحانَ اللَّهِ بُکْرَةً وَأَصیلاً،خواری و ناتوانی ندارد، و او را به بزرگی یاد می کنم، و هر صبحگاه و شامگاه خدا را تسبیح می گویم،وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظیمِ، وَصَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍو هیچ قدرت و نیرویی جز به سبب خداوند بلندمرتبه بزرگ نیست، و درود خدا بر محمّدوَالِهِ أَجْمَعینَ. أَللَّهُمَّ کُفَّ عَنْ عَبْدِکَ الضَّعیفِ فُلانِ بْنِ فُلانٍ و همه آل او باد. خداوندا؛ از فلانی پسر فلانی بنده ضعیفت،شَرَّ فُلانِ بْنِ فُلانٍ، وَذُبَّ عَنْهُ کَیْدَهُ وَمَکْرَهُ، وَغآئِلَتَهُ وَبَطْشَهُ،شرّ و آزار فلانی پسر فلانی را باز بدار، و از او فکر و نیرنگ و بدی و چیرگی وَحیلَتَهُ وَغَمْزَهُ، وَطُمَّهُ بِالْعَذابِ طَمّاً، وَقُمَّهُ بِالْبَلآءِ قَمّاً، وَأَبِحْ و حیله و فریب و بدگوئی او را دور کن، و او را به شدّت غرق عذاب و سختی گردان و بلای فراگیرت را بر او مسلّط ساز، و حریم حَریمَهُ، وَارْمِهِ بِیَوْمٍ لا مَعادَ لَهُ، وَبِساعَةٍ لا مَرَدَّ لَها، إِنَّکَ عَلیاو را که جز بر اهلش روا نیست بر همگان مباح کن، و به روزی بینداز که بازگشتی برایش نباشد، و به ساعتی که راه رهایی برایش نباشد، که توکُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ. أَللَّهُمَّ بِحَقِّ الْأَئِمَّةِ الْمَعْصُومینَ، وَبِحَقِّ حُرْمَتِهِمْ بر هر چیز توانایی. خداوندا؛ به حقّ امامان پاک و معصوم، و به حرمتی که لَدَیْکَ، وَمَنْزِلَتِهِمْ عِنْدَکَ، أَهْلِکْهُ هَلاکاً عاجِلاً غَیْرَ اجِلٍ، وَخُذْهُ در پیشگاه تو، و جایگاه و مرتبه ای که نزد تو دارند، او را فوری و بدون تأخیر به هلاکت برسان، و مجازات کن أَخْذَ عَزیزٍ مُقْتَدِرٍ، بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ. أَللَّهُمَّ بِحَقِّکَ مجازات کردن شخص نیرومند بااقتدار، به مهربانیت ای مهربانتر از همه مهربان ها. خداوندا؛ به حقّ بزرگ الْعَظیمِ، وَبِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَبِحَقِّ أَنْبِیآءِکَ وَرُسُلِکَ و والایت، و به حقّ محمّد و آل محمّد، و به حقّ پیامبران و رسولانت،وَبِحَقِّ هؤُلآءِ الْأَئِمَّةِ الْمَعْصُومینَ، وَبِحَقِّ عِبادِکَ الصَّالِحینَ،و به حقّ امامان پاک و معصوم، و به حقّ بندگان شایسته ات،

وَبِحَقِّ مَنْ ناداکَ وَناجاکَ، وَدَعاکَ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ، صَلِّ عَلیو به حقّ آنانکه تو را صدا بزنند و با تو نجوا کنند، و در خشکی و دریا تو را بخوانند، برمُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ، وَتَفَضَّلْ عَلی فُقَرآءِ الْمُؤْمِنینَ محمّد و آل محمّد درود فرست، و در فرج ایشان شتاب کن، و بر مردان و زنان وَالْمُؤْمِناتِ بِالْغِنی وَالْبَرَکَةِ، وَعَلی مَرْضَی الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ مؤمن فقیر به توانگری و برکت لطف کن، و بر مردان و زنان مؤمن مریض بِالشِّفآءِ وَالْعافِیَةِ، وَعَلی مَوْتَی الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ بِالْمَغْفِرَةِشفا مرحمت کن و عافیت بده، و بر مردان و زنان مؤمن که از دنیا رفته اند آمرزش وَالرَّحْمَةِ، وَعَلی غُرَبآءِ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ بِالرَّدِّ إِلی أَوْطانِهِمْ و رحمت ارزانی بدار و بر مردان و زنان مؤمن غریب به بازگشت ایشان سالِمینَ غانِمینَ، وَعَلی والِدَیْنا وَأَزْواجِنا وَذُرِّیَّاتِنا وَأَهْلِ با سلامتی و بهره مندی به وطن هایشان عنایت فرما، و بر پدران و مادران و همسران و فرزندان حُزانَتِنا بِالْعِتْقِ مِنَ النَّارِ وَالْفَوْزِ بِالْجَنَّةِ، وَاجْعَلْ لَنا مِنْ أَمْرِناو آنانکه به ما مربوطند با رهایی ایشان از آتش و کامیابی به بهشت کرم کن، و احسان فرما در کار مافَرَجاً وَمَخْرَجاً، وَارْزُقْنا رِزْقاً حَلالاً طَیِّباً مِنْ حَیْثُ نَحْتَسِبُ فرج و گشایشی عنایت کن، و به ما روزی حلال پاک از جایی که گمان داریم وَمِنْ حَیْثُ لانَحْتَسِبُ، وَاخْتِمْ لَنا بِخَیْرٍ، وأَصْلِحْ لَنا شَأْنَنا، وَأَعِنَّاو از آنجا که گمان نداریم روزی گردان، و عاقبت و سرانجام کار ما را به خیر گردان، و شئُون ما را اصلاح کن، ولِدینِنا وَدُنْیانا، وَاقْضِ حَوآئِجَنا کُلَّها مِنْ اُمُورِ الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ،برای دین و دنیا ما را کمک کن، و همه حاجت های دنیوی و اخروی ما رامِمَّا لَکَ فیهِ رِضًی وَلَنا فیهِ صَلاحٌ، وَأَغِثْنا وَأَدْرِکْنا، وَارْزُقْناکه خشنودی تو و مصلحت ما در آن است برآورده ساز، و به فریاد ما برس و ما را دریاب، وحَجَّ بَیْتِکَ الْحَرامِ وَزِیارَةَ النَّبِیِّ وَالْأَئِمَّةِ عَلَیْهِمُ السَّلامُ، فی حجّ خانه محترم خودت و زیارت پیامبر و ائمّه طاهرین را - که سلام و درود بر آنان باد - در

عامِنا هذا وَفی کُلِّ عامٍ، وَاجْعَلْنا فی طاعَتِکَ مُجِدّینَ، وَفی همین امسال و در هر سالی روزی ما گردان، و ما را در اطاعت خود کوشا، و درخِدْمَتِکَ راغِبینَ، وَقِنا بِفَضْلِ رَحْمَتِکَ عَذابَ الْفَقْرِ وَالْقَبْرِ وَالنَّارِخدمت خود مشتاق قرار بده، و به فضل رحمتت از سختی فقر و عذاب قبر و آتش وَسَکَراتِ الْمَوْتِ، وَأَهْوالِ یَوْمِ الْقِیامَةِ، یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.و سختی جان کندن و وحشت های روز قیامت ما را حفظ کن، ای مهربانترین مهربانان.

سپس سجده شکر نموده و در آن، حاجت خود را بخواهد که ان شاء اللَّه برآورده می شود.⁽¹⁾

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام پس از هشت رکعت نماز شب

این دعا از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است و بعد از هشت رکعت نافله نمازشب خوانده می شود:

أَللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِحُرْمَةِ مَنْ عاذَ بِکَ مِنْکَ، وَلَجَأَ إِلی عِزِّکَ،خداوندا؛ از تو درخواست می کنم به احترام آنکه به )رحمت( تو از )عقاب( تو پناهنده گشت، و به عزّتت پناه برد،وَاسْتَظَلَّ بِفَیْئِکَ، وَاعْتَصَمَ بِحَبْلِکَ، وَلَمْ یَثِقْ إِلّا بِکَ، یا جَزیلَ و در سایه لطفت قرار گرفت، و به ریسمان تو چنگ زد، و تنها به تو اطمینان کرد، ای صاحب الْعَطایا، یا مُطْلِقَ الْاُساری، یا مَنْ سَمَّی نَفْسَهُ مِنْ جُودِهِ عطا و بخشش بسیار؛ ای آزادکننده اسیران؛ ای آنکه خود را به خاطر جود و بخشش فراوان وَهَّاباً، أَدْعُوکَ رَغَباً وَرَهَباً، وَخَوْفاً وَطَمَعاً، وَإِلْحاحاً وَإِلْحافاً،«وهّاب» یعنی زیاد بخشنده نامیده است، تو را از روی اشتیاق و هراس، و ترس و طمع، و الحاح و اصرار و خواری،

دعا پس از نماز در مقام جبرئیل

وَتَضَرُّعاً وَتَمَلُّقاً، وَقآئِماً وَقاعِداً، وَراکِعاً وَساجِداً، وَراکِباًو زاری و فروتنی، و در حال ایستاده و نشسته، و رکوع و سجده، و سواره وَماشِیاً، وَذاهِباً وَجآئِیاً، وَفی کُلِّ حالاتی، وَأَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ و پیاده، و رفتن و آمدن، و در همه حالاتم می خوانم، و از تو می خواهم که عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَفْعَلَ بی کَذا وَکَذا.⁽¹⁾

بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و با من «چنین و چنان» کنی.

دعا پس از نماز در مقام جبرئیل علیه السلام

این دعا منسوب به حضرت امام رضاعلیه السلام است:

در مقام جبرئیل علیه السلام، دو رکعت نماز بخوان و بگو:

یا جَوادُ یا کَریمُ، یا قَریباً غَیْرَ بَعیدٍ، أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ لَیْسَ ای بخشنده؛ ای بزرگوار؛ ای نزدیکی که دور نیستی؛ از تو درخواست می کنم - به اینکه تو خداوندی کَمِثْلِکَ شَیْ ءٌ أَنْ تَعْصِمَنی مِنَ الْمَهالِکِ، وَأَنْ تُسَلِّمَنی مِنْ افاتِ و هیچ چیز مانند تو نیست - که مرا از موارد هلاکت نگهداری، و از آفت های الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ، وَوَعْثآءِ السَّفَرِ وَسُوءِ الْمُنْقَلَبِ، وَأَنْ تَرُدَّنی سالِماًدنیا و آخرت، و دشواری های سفر و بدی بازگشت سلامت بداری، و اینکه مراإِلی وَطَنی بَعْدَ حَجّ مَقْبُولٍ وَسَعْیٍ مَشْکُورٍ، وَعَمَلٍ مُتَقَبَّلٍ، وَلاتَجْعَلْهُ بعد از حجّ پذیرفته شده، و تلاش پاداش داده شده، و عمل مورد قبول سالم به وطنم بازگردانی، و آن رااخِرَ الْعَهْدِ مِنّی مِنْ حَرَمِکَ وحَرَمِ نَبِیِّکَ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ.⁽²⁾آخرین دیدار من از حرمت و حرم پیامبرت - که درود خدا بر او و آل او باد - قرار ندهی.

همان گونه که می توانیم برای خود زیارت بخوانیم، می توانیم به نیابت از افراددیگر یا فرد معیّن نیز زیارت کنیم یا اصل زیارت را به نیابت از دیگری انجام دهیم.

دستور نماز این گونه زیارت ها را در «بخش نمازها» بیان کردیم و اکنون دعاهایی که پس از نماز آن ها خوانده می شود بیان می کنیم:

دعا پس از نماز زیارت به نیابت از دیگران

أَللَّهُمَّ إِنّی زُرْتُ هذِهِ الزِّیارَةَ، وَصَلَّیْتُ هاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ، وَجَعَلْتُ خداوندا؛ من این زیارت را انجام دادم، و این دو رکعت نماز را خواندم، وثَوابَهُما لِجَمیعِ إِخْوانِیَ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ، وَلِجَمیعِ مَنْ ثواب آن دو را برای همه مردان و زنان مؤمن و همه آنهائی که أَوْصانی بِالزِّیارَةِ وَالدُّعآءِ لَهُ. أَللَّهُمَّ تَقَبَّلْ ذلِکَ مِنّی وَمِنْهُمْ،مرا به زیارت و دعا سفارش کردند قرار دادم. خداوندا؛ آن را از من و از ایشان قبول کن، بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.⁽¹⁾

به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.

دعا پس از نماز زیارت به نیابت از شخص خاصّ

دعا پس از نماز زیارت ...

أَللَّهُمَّ لَکَ صَلَّیْتُ وَلَکَ رَکَعْتُ وَلَکَ سَجَدْتُ، لِأَنَّهُ لایَنْبَغِی خداوندا؛ برای تو نماز خواندم و برای تو رکوع نمودم و برای تو سجده کردم، زیرا

الصَّلاةُ وَالرُّکُوعُ وَالسُّجُودُ إِلّا لَکَ. أَللَّهُمَّ وَقَدْ جَعَلْتُ ثَوابَ نماز و رکوع و سجود جز برای تو سزاوار نیست. خداوندا؛ ثواب سَلامی وَزِیارَتی وَصَلاتی هاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ هَدِیَّةً مِنّی إِلی سلام و زیارت و این دو رکعت نمازم را هدیه کردم به فُلانِ بْنِ فُلانٍ، فَتَقَبَّلْ ذلِکَ مِنّی وَمِنْهُ، وَأْجُرْنی عَلَیْهِ، إِنَّکَ فلانی فرزند فلانی، آن را از من و از او بپذیر، و مرا بر آن پاداش ده، که تو عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ.⁽¹⁾

بر هر چیز توانا هستی.

دعا پس از نماز زیارت در سفر نیابتی

أَللَّهُمَّ ما أَصابَنی مِنْ تَعَبٍ أَوْ نَصَبٍ أَوْ سَغَبٍ أَوْ لُغُوبٍ، فَأْجُرْ فُلانَ خداوندا؛ در مقابل رنج و ناراحتی و گرسنگی و خستگی که در این سفر به من رسیده، فلانی بْنَ فُلانٍ عَلَیْهِ، وَأْجُرْنی فی نِیابَتی عَنْهُ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا مَوْلایَ فرزند فلانی را پاداش بده، و مرا در نیابتم از او اجری مرحمت کن. سلام بر تو ای مولای من؛عَنْ فُلانِ بْنِ فُلانٍ أَتَیْتُکَ زآئِراً عَنْهُ، فَاشْفَعْ لَهُ وَ لی عِنْدَ رَبِّکَ.از طرف فلانی فرزند فلانی به پیشگاه تو به عنوان زیارت از طرف او آمده ام، پس شفاعت کن برای او و برای من نزد پروردگارت.

آنگاه برای آن شخص و مؤمنان دیگر دعا کنید، و هنگام وداع نیز همین عمل راانجام دهید.⁽²⁾

ادعا پس از نماز زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام

از راه دور در بیست و پنجم ذیقعده

أَللَّهُمَّ اِنَّ هاتَیْنِ الرَّکْعَتیْنِ، هَدِیَّةٌ مِنّی إِلی رُوحِ سَیِّدی وَإِمامی خداوندا؛ این دو رکعت نماز هدیه ای است از طرف من به روح پاک سرورم و امامم و پیشوایم،عَبْدِکَ وَوَلِیِّکَ، أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضا، صَلَواتُکَ بنده تو و ولیّ تو ابا الحسن علیّ بن موسی الرضا، که درودوَتَسْلیماتُکَ عَلی رُوحِهِ وَجَسَدِهِ. أَللَّهُمَّ فَبَلِّغْهُما مِنّی إِلیو سلام فراوانت بر روح پاک و جسد طاهر او باد. خداوندا؛ این هدیه مرا به رُوحِهِ، وَارْدُدْ عَلَیَّ مِنْ رُوحِهِ التَّحِیَّةَ وَالسَّلامَ. أَللَّهُمَّ وَاجْزِنی روح او برسان، و از طرف روح پاک او درود و سلامش را به من بازگردان. خداوندا؛ به من به خاطر این کارعَلی ذلِکَ أَفْضَلَ الْجَزآءِ مِنْکَ، وَفی رَسُولِکَ، وَفی وُلْدِ رَسُولِکَ،از طرف خود بهترین جزا و پاداش را مرحمت فرما، و در مورد رسولت و فرزندان رسولت، وَفی وَلِیِّکَ، وَفی وُلْدِ وَلِیِّکَ، یا وَلِیَّ الْمُؤْمِنینَ ⁽¹⁾.⁽²⁾

و درباره ولیّت، و فرزندان ولیّت چنین کن، ای سرپرست مؤمنان.

دعای طلب خیر در سجده

بخش هشتم

هشت دعا در سجده

در این بخش، هشت دعا که در سجده خوانده می شوند، نقل می کنیم:

دعای طلب خیر در سجده

شیخ صدوق رحمه الله در کتاب «عیون اخبار الرضاعلیه السلام» با سند خود از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که امام صادق علیه السلام فرمود:

پس از نماز واجب سجده می کنی و صد مرتبه می گویی:

أَللَّهُمَّ خِرْ لی.

خداوندا؛ آنچه خیر است برای من قرار بده.

سپس به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم و ائمّه طاهرین علیهم السلام توسّل بجو، و بر آنان درودفرست و درخواست شفاعت کن، آنگاه ببین خداوند چه چیزی به تو الهام می نماید؟ آن را انجام بده که آن، از عنایات خداوند تبارک و تعالی است.⁽¹⁾

دعا در سجده پس از نماز ظهر

از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

... سپس سجده کنان خود را بر خاک می افکنی و در سجده ات می گوئی:

یا أَهْلَ التَّقْوی وَالْمَغْفِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ، أَنْتَ مَوْلایَ ای اهل تقوا و آمرزش، ای مهربانترین مهربانان، تو مولاوَسَیِّدی فَارْزُقْنی، أَنْتَ خَیْرٌ لی مِنْ أَبی وَاُمّی وَمِنَ النَّاسِ و سرور من هستی پس مرا روزی بده، تو برای من بهتر از پدر و مادر و همه مردمان أَجْمَعینَ، بی إِلَیْکَ فَقْرٌ وَفاقَةٌ، وَأَنْتَ غَنِیٌّ عَنّی، أَسْأَلُکَ هستی، بسوی تو نیاز و احتیاج من است، و تو از من بی نیازی، از تو می خواهم بِوَجْهِکَ الْکَریمِ، وَأَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ،به حرمت ذات بزرگوارت، و درخواست می کنم که بر محمّد و آل محمّدوَعَلی إِخْوانِهِ النَّبِیّینَ، وَالْأَئِمَّةِ الطَّاهِرینَ، وَتَسْتَجیبَ دُعآئی،و بر برادرانش پیامبران، و امامان پاک درود فرستی، و دعایم را به اجابت برسانی وَتَرْحَمَ تَضَرُّعی، وَاصْرِفْ عَنّی أَنْواعَ الْبَلآءِ یا رَحْمنُ.⁽¹⁾و به ناله و زاری من رحم کنی، و انواع بلا را از من بازگردانی، ای )خداوند( بخشنده.

ذکر سجده شکر

به سند معتبر از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است که فرمود:

در سجده شکر اگر خواستی صد مرتبه «شُکْراً شُکْراً» بگو و اگر خواستی صد مرتبه «عَفْواً عَفْواً» بگو.⁽¹⁾

ذکر دیگر سجده شکر

شیخ صدوق رحمه الله به سند خود از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

سجده شکر پس از نماز واجب، به خاطر توفیقی است که خدا به بنده اش مرحمت فرموده تا توانسته فریضه را بجا آورد، و کمترین مقداری که کفایت می کند این است که سه مرتبه بگوید: «شُکْراً للَّهِِ».

حسن بن علیّ بن فضّال - که راوی حدیث است - گوید: به حضرت امام رضاعلیه السلام عرض کردم: معنی «شُکْراً للَّهِِ» چیست؟ فرمود:

یعنی می گوید: این سجده، سپاسِ توفیقی است که خداوند به من داده تا او راخدمت کنم، و واجباتش را بجا آورم. و همواره شکر کردن باعث فزونی نعمت می گردد؛ پس اگر در نماز تقصیری و کمبودی داشته که با نوافل کامل نگردیده بااین سجده کامل می گردد.⁽²⁾

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام در سجده

دعا در سجده نماز

ابوالحسن صائغ از عمویش روایت کرده است که گفت: با حضرت امام رضاعلیه السلام بسوی خراسان بیرون آمدیم، با او در مورد قتل رجاء بن ابی ضحاک - که مأمور بردن آن حضرت به خراسان بود - مشورت کردم، مرا از آن بازداشت و فرمود:

آیا می خواهی شخص مؤمنی را در مقابل شخص کافری به قتل رسانی؟

چون به اهواز رسیدیم، به اهل اهواز فرمود:

برای من مقداری نیشکر تهیه کنید.

یکی از اهل اهواز - از آن ها که بی خردند - گفت: این مرد، اعرابی است نمی داند که نی در تابستان یافت نمی شود.

عرض کردند: ای سرور ما؛ نی در این فصل یافت نمی شود و فقط در زمستان پیدامی شود. فرمود: شما آن را بجوئید پیدا خواهید کرد.

اسحاق بن ابراهیم گفت: به خدا قسم؛ سرور من چیزی را که وجود نداشته باشدطلب نمی کند، در هر طرف عدّه ای را فرستادند و بالأخره کارگران اسحاق آمدند وگفتند: نزد ما مقداری نی هست که آن را برای بذری که می خواهیم زراعت کنیم ذخیره کرده ایم، و این یکی از براهین و دلائل امامت آن حضرت بود.

و وقتی در قریه ای رسید، از او شنیدم که در سجده اش می گفت:

لَکَ الْحَمْدُ إِنْ أَطَعْتُکَ، وَلا حُجَّةَ لی إِنْ عَصَیْتُکَ، وَلا صُنْعَ لی ستایش سزاوار تو است اگر تو را اطاعت نمایم، و هیچ حجّتی ندارم اگر نافرمانیت کنم، و کاری برای من وَلا لِغَیْری فی إِحْسانِکَ، وَلا عُذْرَ لی إِنْ اَسَأْتُ، ما أَصابَنی مِنْ و غیر من نیست در احسان تو، و اگر بدی کنم هیچ عذری ندارم، آنچه به من از

حَسَنَةٍ فَمِنْکَ یا کَریمُ، إِغْفِرْ لِمَنْ فی مَشارِقِ الْأَرْضِ وَمَغارِبِهاخیر و خوبی برسد از ناحیه تو است ای بزرگوار، بیامرز هر کسی که در مشرق و مغرب عالم مِنَ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ.⁽¹⁾

از مرد و زن باایمان هست.

دعا در سجده نماز

از حضرت امام رضاعلیه السلام چنین نقل شده است:

سپس تکبیر بگو و سجده کن، و سجده بر هفت عضو انجام می شود که عبارتنداز: پیشانی، کف دو دست، سر دو زانو، و سر دو انگشت بزرگ پا، و بر بینی سجده تحقّق پیدا نمی کند بلکه بر خاک مالیدن آن، کنایه از ذلّت و خواری درپیشگاه پروردگار است. در وقت سجده کردن به طرف بینی ات نظر کن، و در بین دو سجده و نیز در تشهّد نگاهت به دامنت باشد و در سجده ات بگو:

أَللَّهُمَّ لَکَ سَجَدْتُ، وَبِکَ امَنْتُ، وَلَکَ أَسْلَمْتُ، وَعَلَیْکَ تَوَکَّلْتُ،خداوندا؛ برای تو سجده کردم، و به تو ایمان آوردم، و تسلیم تو گردیدم، و بر تو توکّل نمودم،أَنْتَ رَبّی، سَجَدَ لَکَ وَجْهی وَشَعْری وَبَشَری وَمُخّی وَلَحْمی تو پروردگار من هستی، برای تو چهره ام و مویم و پوستم و مغزم و گوشتم وَدَمی وَعَصَبی وَعِظامی، سَجَدَ وَجْهِیَ الْبالِی الْفانِی الذَّلیلُ و خونم و رگم و استخوانم سجده کرد، چهره فرسوده شونده از بین رونده پست خوار من سجده کردالْمَهینُ، لِلَّذی خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، تَبارَکَ اللَّهُ برای آنکه او را آفریده و صورت بخشیده و گوش و چشم او را گشوده است، پاک است خداوندی که أَحْسَنُ الْخالِقینَ، «سُبْحانَ رَبِّیَ الْأَعْلی وَبِحَمْدِهِ» سه یا پنج یا هفت

نیکوترین آفریننده است، «منزّه است پروردگار بلندمرتبه من و به ستایش او مشغولم».

مرتبه، و اگر نُه مرتبه بگویی افضل است.⁽¹⁾

دعا در سجده سهو

از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده که ذکر سجده سهو این است:

بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ.⁽²⁾به نام خدا و به یاری خدا، سلام بر تو ای پیامبر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد.

دعای سجده هنگام مشکلات

این دعا از حضرت امام رضاعلیه السلام نقل شده است:

هنگامی که خسته و بی تاب و توان شده باشی سجده کن، سپس گونه راست وپس از آن گونه چپ خود را بر زمین بگذار و در هر یک بگو:

یا مُذِلَّ کُلِّ جَبَّارٍ عَنیدٍ، یا مُعِزَّ کُلِّ ذَلیلٍ، قَدْ وَحَقِّکَ بَلَغَ ای خوار کننده هر زورگوی عنادپیشه، ای عزیز کننده هر ذلیل، به حقّ تو سوگند که مَجْهُودی، فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ، وَفَرِّجْ عَنّی.⁽³⁾

ناتوان شده و بی تاب گشته ام، پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و گشایشی در کارم بده.

بخش نهم

هشت دعااز دعاهای هر روز

در این بخش، هشت دعا از دعاهایی که هر روز خوانده می شوند نقل می کنیم:

دعای مهمّی برای اداء حقوق خداوند

مرحوم سیّد بن طاووس دعایی را نقل کرده است که خلاصه کلام ایشان چنین است: حضرت امام رضاعلیه السلام از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم نقل کردند:

هر کس دوست دارد اعمال او با میزانی که سنگین وزن تر است وزن شود، وحقوق نعمت هایی را که خداوند به او داده ادا نماید، باید هر روز بگوید:

سُبْحانَ اللَّهِ کَما یَنْبَغی للَّهِِ، وَلا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ کَما یَنْبَغی للَّهِِ،منزّه است خداوند آنگونه تنزیهی که سزاوار خداست، و خدایی نیست جز خداوند آنگونه یگانگی که سزاوار خداست،وَالْحَمْدُ للَّهِِ کَما یَنْبَغی للَّهِِ، وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ، وَصَلَّی اللَّهُ و ستایش مخصوص خداوند است آنگونه ستایش که سزاوار خداست، و قدرت و قوّتی نیست مگر به وسیله خداوند، و درود خداوند

عَلی مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَیْتِهِ، اَلنَّبِیِّ الْعَرَبِیِّ الْهاشِمیِّ، وَصَلَّی اللَّهُ بر محمّد و اهل بیت او باد، پیامبر عرب هاشمی نسب، و درود خداوند عَلی جَمیعِ الْمُرْسَلینَ وَالنَّبِیّینَ حَتَّی یَرْضَی اللَّهُ. ⁽¹⁾

بر همه رسولان و پیامبران تا خداوند راضی شود.

دعای ایّام غیبت که حضرت امام رضا علیه السلام

به خواندن آن دستور داده اند

دعای ایّام غیبت ...

سیّد بزرگوار رضی الدین علیّ بن طاووس در کتاب «جمال الاُسبوع» گوید:

سابقاً در ضمن کارهای عبادی روز و شب، اهتمام بزرگان دین و پیشوایان راستین را در زمان های گذشته درباره دعا کردن برای حضرت مهدی ارواحنا فداه بیان داشتیم وآن به گونه ای بود که ما را آگاه می کرد مسأله دعا نمودن برای حضرت مهدی ارواحنا فداه از امور مهمّ و مورد توجّه مسلمانان و مؤمنان بوده است.

در تعقیب نماز ظهر دعای امام صادق حضرت جعفر بن محمّدعلیهما السلام را برای حضرت مهدی ارواحنا فداه روایت کردیم که از آن استفاده می شد، آن حضرت در مورددعا کردن برای حضرت مهدی ارواحنا فداه بیش از دعا کردن برای خودش اهمیّت می داد.

و در تعقیب نماز عصر فصل نیکویی را از دعای امام کاظم علیه السلام برای حضرت مهدی ارواحنا فداه ذکر کردیم و اهمیّت دادن آن حضرت را در مورد دعا برای حضرت مهدی ارواحنا فداه - که پیش از دعا برای خودش بود - بیان داشتیم، و کسی که موقعیّت این دو امام و جایگاه والای ایشان را در اسلام شناخته باشد، برایش روشن است که باید به ایشان اقتدا کند، و به زودی یادآور می شویم دستور حضرت امام رضاعلیه السلام و غیر

ایشان را به دعا کردن برای حضرت مهدی ارواحنا فداه و دعایی را که ایشان در موردفرزندش حضرت مهدی ارواحنا فداه سفارش می کرد.

جدّم ابوجعفر شیخ طوسی رحمه الله با طرق مختلف از یونس بن عبدالرحمان روایت کرده است که گفت: حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیه السلام همیشه و مدام دستور می داد که مردم برای حضرت مهدی ارواحنا فداه این گونه دعا کنند:

أَللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ وَلِیِّکَ وَخَلیفَتِکَ، وَحُجَّتِکَ عَلی خَلْقِکَ، وَلِسانِکَ خداوندا؛ از ولیّ خود و جانشین خویش، و حجّتت بر آفریدگانت، و زبان گویایت الْمُعَبِّرِ عَنْکَ بِإِذْنِکَ، اَلنَّاطِقِ بِحِکْمَتِکَ، وَعَیْنِکَ النَّاظِرَةِ عَلیکه از تو حکایت می کند، و به حکمت تو گویا است، و چشم بینایت که نظاره گربَرِیَّتِکَ، وَشاهِدِکَ عَلی خَلْقِکَ، اَلْجَحْجاحِ الْمُجاهِدِ، اَلْعآئِذِ بِکَ بندگان تو است، و گواه تو بر مخلوقاتت، آن بزرگمرد مجاهد که پناه آورنده به تو است عِنْدَکَ. وَأَعِذْهُ مِنْ شَرِّ جَمیعِ ما خَلَقْتَ وَبَرَأْتَ، وَأَنْشَأْتَ دفاع کن، و او را از شرّ آنچه آفریده ای و پدید آورده ای، و ایجاد کرده ای وَصَوَّرْتَ، وَاحْفَظْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ، وَعَنْ یَمینِهِ وَعَنْ و صورت بخشیده ای پناه بده، و او را از پیش روی و پشت سر، و از طرف راست و از طرف شِمالِهِ، وَمِنْ فَوْقِهِ وَمِنْ تَحْتِهِ بِحِفْظِکَ الَّذی لایَضیعُ مَنْ حَفِظْتَهُ چپ، و از بالا و پائین محافظت فرما؛ به حفظ و حراستی که هر کس را به آن حفظ کنی ضایع و تباه بِهِ، وَاحْفَظْ فیهِ رَسُولَکَ وَابآءَهُ، أَئِمَّتَکَ وَدَعآئِمَ دینِکَ. وَاجْعَلْهُ نگردد، و در سایه آن پیامبرت و پدران او را که پیشوایان مردم از طرف تو هستند و ارکان دینت می باشند حفظ کن و نگهدار. و اوفی وَدیعَتِکَ الَّتی لاتَضیعُ، وَفی جِوارِکَ الَّذی لایُخْفَرُ، وَفی را در امانت و سپرده خودت که ضایع نمی شود، و در سایه و جوارت که مورد تعرّض قرار نگیرد، و درمَنْعِکَ وَعِزِّکَ الَّذی لایُقْهَرُ، وَامِنْهُ بِأَمانِکَ الْوَثیقِ، اَلَّذی حمایت و عزّت خویش که هرگز مقهور و مغلوب نشود قرار ده، و او را به امان مورد اطمینان خود ایمن بدار که هر کس

لایُخْذَلُ مَنْ امَنْتَهُ بِهِ، وَاجْعَلْهُ فی کَنَفِکَ الَّذی لایُرامُ مَنْ کانَ را به آن ایمن داری هرگز سرکوب نشود، و او را در کنف عنایت خود قرار بده که هر کس در آن قرار گرفت مورد تجاوز واقع فیهِ، وَأَیِّدْهُ بِنَصْرِکَ الْعَزیزِ، وَأَیِّدْهُ بِجُنْدِکَ الْغالِبِ، وَقَوِّهِ نشود، و او را به نصرت قوی و نیرومندت یاری کن، و به لشکر پیروزمندت تأیید نما، و به نیروی خویش بِقُوَّتِکَ، وَأَرْدِفْهُ بِمَلآئِکَتِکَ، وَوالِ مَنْ والاهُ، وَعادِ مَنْ عاداهُ،نیرومند فرما، و فرشتگانت را با او همراه ساز، و دوست بدار هر کسی که او را دوست دارد، و دشمن بدار هر کسی که با او دشمنی کند،وَأَلْبِسْهُ دِرْعَکَ الْحَصینَةَ، وَحُفَّهُ بِالْمَلآئِکَةِ حَفّاً. أَللَّهُمَّ وَبَلِّغْهُ و به او زره محکم خود را بپوشان، و گرداگرد او را با فرشتگان احاطه کن. خداوندا؛ و او را برسان أَفْضَلَ ما بَلَّغْتَ الْقآئِمینَ بِقِسْطِکَ مِنْ أَتْباعِ النَّبِیّینَ. أَللَّهُمّ به مقامی برتر از آنچه برپادارندگان عدالت از پیروان پیامبران را رسانده ای. خداوندا؛اشْعَبْ بِهِ الصَّدْعَ، وَارْتُقْ بِهِ الْفَتْقَ، وَأَمِتْ بِهِ الْجَوْرَ، وَأَظْهِرْپراکندگی امور ما را به وسیله او اصلاح کن، و گسستگی ما را به وسیله او به پیوستگی تبدیل کن، و ظلم و ستم را به وسیله او بمیران، و عدل بِهِ الْعَدْلَ، وَزَیِّنْ بِطُولِ بَقآئِهِ الْأَرْضَ، وَأَیِّدْهُ بِالنَّصْرِ، وَانْصُرْهُ و داد را به وسیله او آشکار ساز، و زمین را با طولانی ماندن او زینت بده، و او را با یاریت تأیید کن، و به وسیله رعب بِالرُّعْبِ، وَقَوِّ ناصِریهِ، وَاخْذُلْ خاذِلیهِ، وَدَمْدِمْ عَلی مَنْ نَصَبَ)بر دل ها( او را پیروز نما، و یارانش را نیرومند فرما، و آن ها را که دست از یاری او برداشتند خوار گردان، و هر کس آشکارا با اولَهُ، وَدَمِّرْ مَنْ غَشَّهُ. وَاقْتُلْ بِهِ جَبابِرَةَ الْکُفْرِ، وَعُمُدَهُ وَدَعآئِمَهُ،دشمنی می کند یا به جنگ برخاسته هلاک کن، و هر کس خدعه و خیانت می کند نابود گردان، و به وسیله او زورگویان کافر و استوانه ها و ارکان وَاقْصِمْ بِهِ رُؤُوسَ الضَّلالَةِ وَشارِعَةَ الْبِدَعِ، وَمُمیتَةَ السُّنَّةِ،آنها را به هلاکت برسان، و به وسیله او سران و رؤسای گمراهی، و بدعت گزاران، و از بین برندگان سنّت،وَمُقَوِّیَةَ الْباطِلِ، وَذَلِّلْ بِهِ الْجَبَّارینَ، وَأَبِرْ بِهِ الْکافِرینَ وَجَمیعَ و تقویت کنندگان باطل را درهم بشکن، و زورگویان را به وسیله او ذلیل کن، و ریشه کن ساز به وسیله او کافران و تمام الْمُلْحِدینَ، فی مَشارِقِ الْأَرْضِ وَمَغارِبِها، وَبَرِّها وَبَحْرِها،ملحدان را در شرق و غرب عالم، و در خشکی و دریای آن،

وَسَهْلِها وَجَبَلِها، حَتَّی لاتَدَعَ مِنْهُمْ دَیَّاراً، وَلاتُبْقِیَ لَهُمْ اثاراً.و در کوه و بیابان آن، تا آنکه کسی از آنان را باقی نگذاری، و برای آنان اثری بجای نماند.أَللَّهُمَّ طَهِّرْ مِنْهُمْ بِلادَکَ، وَاشْفِ مِنْهُمْ عِبادَکَ، وَأَعِزَّ بِهِ خداوندا؛ شهرهایت را از وجود آنان پاک گردان، و )سینه( بندگانت را از آنان شفا بخش، و مؤمنان را به واسطه الْمُؤْمِنینَ، وَأَحْیِ بِهِ سُنَنَ الْمُرْسَلینَ، وَدارِسَ حِکْمَةِ النَّبِیّینَ،آن حضرت عزیز فرما، و سنّت های رسولان، و حکمت های مندرس گشته پیامبران را به وسیله او زنده نما،وَجَدِّدْ بِهِ مَا امْتَحی مِنْ دینِکَ، وَبُدِّلَ مِنْ حُکْمِکَ، حَتَّی تُعیدَو آنچه از دین تو محو و نابود گشته، و از حکم و فرمانت دگرگون شده بازسازی فرما؛ تا آنکه دین تودینَکَ بِهِ، وَعَلی یَدَیْهِ غَضّاً مَحْضاً صَحیحاً، لا عِوَجَ فیهِ، وَلابه وسیله او و با دست مبارکش دوباره تازه و خرّم و صحیح و بی آلایش اعاده شود؛ به گونه ای که در آن هیچ کجی نباشد، و بدعتی بِدْعَةَ مَعَهُ، وَحَتَّی تُنیرَ بِعَدْلِهِ ظُلَمَ الْجَوْرِ، وَتُطْفِئَ بِهِ نیرانَ در آن راه پیدا نکند، و تا آنکه تاریکی های ظلم و ستم به نور عدالت او روشن شود، و آتش کفر به وسیله اوالْکُفْرِ، وَتُوضِحَ بِهِ مَعاقِدَ الْحَقِّ وَمَجْهُولَ الْعَدْلِ. فَإِنَّهُ عَبْدُکَ خاموش گردد، و پیچیدگی های حقّ و ناشناخته مانده های عدل به وسیله او واضح و آشکار شود؛ زیرا آن حضرت، بنده ای الَّذِی اسْتَخْلَصْتَهُ لِنَفْسِکَ، وَاصْطَفَیْتَهُ مِنْ خَلْقِکَ، وَاصْطَفَیْتَهُ است که تو او را برای خود خالص گردانیدی، و از میان آفریدگانت برگزیدی، و برعَلی عِبادِکَ، وَائْتَمَنْتَهُ عَلی غَیْبِکَ، وَعَصَمْتَهُ مِنَ الذُّنُوبِ،بندگانت برگزیدی، و بر غیب خویش امین دانستی، و از گناهان او را عصمت دادی و حفظ کردی،وَبَرَّأْتَهُ مِنَ الْعُیُوبِ، وَطَهَّرْتَهُ مِنَ الرِّجْسِ، وَسَلَّمْتَهُ مِنَ الدَّنَسِ.و ساحتش را از هر گونه عیبی مبرّا ساختی، و از هر نوع پلیدی او را پاک نمودی، و از آلودگی سالم داشتی.أَللَّهُمَّ فَإِنَّا نَشْهَدُ لَهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ، وَیَوْمَ حُلُولِ الطَّامَّةِ، أَنَّهُ لَمْ خداوندا؛ ما روز قیامت و روزی که آن حادثه وحشت زای بزرگ فرا رسد، برای اویُذْنِبْ ذَنْباً وَلا أَتی حَوْباً، وَلَمْ یَرْتَکِبْ مَعْصِیَةً، وَلَمْ یُضَیِّعْ لَکَ گواهی می دهیم که هرگز گناهی نکرده و خطا و جرمی انجام نداده، و معصیت و نافرمانی مرتکب نشده، و هرگز طاعتی را برای تو

طاعَةً، وَلَمْ یَهْتِکْ لَکَ حُرْمَةً، وَلَمْ یُبَدِّلْ لَکَ فَریضَةً، وَلَمْ یُغَیِّرْاز دست نداده، و )با نافرمانی( حرمت تو را هتک نکرده، و فریضه ای از فرایض تو را دگرگون نساخته، و قانونی ازلَکَ شَریعَةً، وَأَنَّهُ الْهادِی الْمَهْدِیُّ الطَّاهِرُ التَّقِیُّ النَّقِیُّ الرَّضِیّ قوانینت را تغییر نداده است، و بدون تردید او هدایت گری هدایت یافته، پاکیزه، باتقوا، پاک سرشت، پسندیده الزَّکِیُّ. أَللَّهُمَّ أَعْطِهِ فی نَفْسِهِ وَأَهْلِهِ، وَوُلْدِهِ وَذُرِّیَّتِهِ، وَاُمَّتِهِ و آراسته است. خداوندا؛ عطا کن او را در مورد خودش و خاندانش، و فرزندانش، و ذرّیه اش، و امّتش وَجَمیعِ رَعِیَّتِهِ، ما تُقِرُّ بِهِ عَیْنَهُ، وَتَسُرُّ بِهِ نَفْسَهُ، وَتَجْمَعُ لَهُ و همه کسانی که تحت سرپرستی او هستند؛ آنچه را که چشم او را به آن روشن نمایی، و جانش را به آن خشنود کنی، و برای اومُلْکَ الْمُمْلَکاتِ کُلِّها، قَریبِها وَبَعیدِها، وَعَزیزِها وَذَلیلِها، حَتَّی فرمانروائی همه ممالک؛ نزدیک و دور آن را، و عزیز و خوارش را فراهم فرما، تا آنکه یَجْرِیَ حُکْمُهُ عَلی کُلِّ حُکْمٍ، وَیَغْلِبَ بِحَقِّهِ کُلَّ باطِلٍ. أَللَّهُمَّ اسْلُکْ حکم و فرمان او بر هر حکم و فرمانی جاری گردد، و حقّ او هر باطلی را مغلوب گرداند. خداوندا؛بِنا عَلی یَدَیْهِ مِنْهاجَ الْهُدی، وَالْمَحَجَّةَ الْعُظْمی، وَالطَّریقَةَما را با دست مبارک او بر راه روشن هدایت، و شاهراه شریعت، و جادّه الْوُسْطی، اَلَّتی یَرْجِعُ إِلَیْهَا الْغالی، وَیَلْحَقُ بِهَا التَّالی، وَقَوِّناوسط که دور از افراط و تفریط است، و تندروها باید به سوی آن بازگردند، و عقب مانده ها خود را به آن برسانند روان ساز، و ما راعَلی طاعَتِهِ، وَثَبِّتْنا عَلی مُشایَعَتِهِ، وَامْنُنْ عَلَیْنا بِمُتابَعَتِهِ،بر اطاعت او نیرومند، و بر همراهی او ثابت و استوار گردان، و به پیروی او بر ما منّت گذار،وَاجْعَلْنا فی حِزْبِهِ الْقَوَّامینَ بِأَمْرِهِ، اَلصَّابِرینَ مَعَهُ، اَلطَّالِبینَ و ما را از حزب او که به امر و فرمانش قیام کننده اند، )و( در راه او شکیبایند، و بارِضاکَ بِمُناصَحَتِهِ، حَتَّی تَحْشُرَنا یَوْمَ الْقِیامَةِ فی أَنْصارِهِ خیرخواهی و دلسوزی نسبت به او رضا و خشنودی تو را طالبند قرار بده، تا آنکه روز قیامت ما را در زمره یاران وَأَعْوانِهِ وَمُقَوِّیَةِ سُلْطانِهِ. أَللَّهُمَّ وَاجْعَلْ ذلِکَ لَنا خالِصاً مِنْ کُلّ و مددکاران و تقویت کنندگان سلطنت و حکومت او محشور گردانی. خداوندا؛ همه اینها را که از تو خواستیم برای ما خالص و پاک

شَکٍّ وَشُبْهَةٍ وَرِیآءٍ وَسُمْعَةٍ، حَتَّی لانَعْتَمِدَ بِهِ غَیْرَکَ، وَلانَطْلُبَ بِهِ از هر شکّ و شبهه قرار بده که نخواهیم با آن خودنمایی کنیم، و نخواهیم به گوش دیگران برسد، تا آنجا که به خاطر آن به غیر تو تکیه وإِلّا وَجْهَکَ، وَحَتَّی تُحِلَّنا مَحَلَّهُ، وَتَجْعَلَنا فِی الْجَنَّةِ مَعَهُ، وَأَعِذْنااعتماد نداشته و به وسیله آن جز خشنودی تو را طلب نکنیم، و تا آنکه در جایگاه او ما را وارد نمائی، و در بهشت با او قرار دهی،مِنَ السَّامَةِ وَالْکَسَلِ وَالْفَتْرَةِ، وَاجْعَلْنا مِمَّنْ تَنْتَصِرُ بِهِ لِدینِکَ،و ما را از خستگی و بی حوصلگی و سستی پناه بده، و از کسانی که دینت را به وسیله او یاری می کنی،وَتُعِزُّ بِهِ نَصْرَ وَلِیِّکَ، وَلاتَسْتَبْدِلْ بِنا غَیْرَنا، فَإِنَّ اسْتِبْدالَکَ بِناو نصرت و پیروزی ولیّت را تقویت می نمائی قرار بده، و غیر ما را جایگزین ما مگردان، که این جایگزینی غَیْرَنا عَلَیْکَ یَسیرٌ، وَهُوَ عَلَیْنا عَسیرٌ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی وُلاةِبرای تو ساده و آسان، و بر ما بسی دشوار است. خداوندا؛ درود فرست بر والیان وعَهْدِهِ، وَالْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ، وَبَلِّغْهُمْ امالَهُمْ، وَزِدْ فی اجالِهِمْ،فرمانداران او، و پیشوایان از فرزندان او، و ایشان را به آرزوهایشان برسان، و بر مدّت عمرشان بیفزا،وَأَعِزَّ نَصْرَهُمْ، وَتَمِّمْ لَهُمْ ما أَسْنَدْتَ إِلَیْهِمْ فی أَمْرِکَ لَهُمْ، وَثَبِّتْ و پیروزی ایشان را تقویت فرما، و آنچه را به ایشان مربوط ساخته ای در امر و فرمانت برای ایشان کامل گردان، ودَعآئِمَهُمْ، وَاجْعَلْنا لَهُمْ أَعْواناً، وَعَلی دینِکَ أَنْصاراً، فَإِنَّهُمْ مَعادِنُ پایه ها و اساس کار ایشان را ثابت و استوار نما، و ما را مددکار آنان، و یاور دینت قرار بده، که بدون تردید ایشان معدن های کَلِماتِکَ، وَأَرْکانُ تَوْحیدِکَ، وَدَعآئِمُ دینِکَ، وَوُلاةُ أَمْرِکَ، وَخالِصَتُکَ کلمات تو، و ارکان توحید تو، و ستون های دین تو، و کارگزاران و والیان امر تو، ومِنْ عِبادِکَ، وَصَفْوَتُکَ مِنْ خَلْقِکَ، وَأَوْلِیآئُکَ وَسَلآئِلُ أَوْلِیآئِکَ،بندگان خالص تو، و برگزیده از میان آفریدگان تو، و اولیای تو و فرزندان اولیای تو،وَصَفْوَةُ أَوْلادِ رُسُلِکَ، وَالسَّلامُ عَلَیْهِمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ.⁽¹⁾و برگزیده از میان فرزندان رسولان توأند، و درود و رحمت و برکات بی پایان الهی بر همه آنان باد.

دعای ایّام غیبت، به روایتی دیگر

دعای ایّام غیبت به روایتی دیگر

سیّد بزرگوار علیّ بن طاووس رحمه الله چنین می گوید: یونس بن عبدالرحمان ازحضرت امام رضاعلیه السلام روایت می کند که آن حضرت پیوسته دستور به دعا برای صاحب الزمان ارواحنا فداه می داد و از جمله دعاهای ایشان برای حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه این دعاست:

أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَادْفَعْ عَنْ وَلِیِّکَ وَخَلیفَتِکَ خدایا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست و از ولیّ و خلیفه ات وَحُجَّتِکَ عَلی خَلْقِکَ، وَلِسانِکَ الْمُعَبِّرِ عَنْکَ بِإِذْنِکَ، اَلنَّاطِقِ و حجّتت بر بندگانت، )هر بلایی را( دفع فرما. همان کسی که با اجازه تو زبان گویا و بیان کننده حقایق از طرف تو است، وبِحِکْمَتِکَ، وَعَیْنِکَ النَّاظِرَةِ فی بَرِیَّتِکَ، اَلشَّاهِدِ عَلی عِبادِکَ،با حکمت تو سخن می گوید؛ و چشم بینای تو در میان بندگانت است؛ گواه بر آن ها است؛اَلْجَحْجاحِ الْمُجاهِدِ الْمُجْتَهِدِ، عَبْدِکَ الْعآئِذِ بِکَ. أَللَّهُمَّ وَأَعِذْهُ آن بزرگمرد مجاهد کوشا و بنده ای که به تو پناه آورده است. بار خدایا؛ او را پناه بده مِنْ شَرِّ ما خَلَقْتَ وَذَرَأْتَ، وَبَرَأْتَ وَأَنْشَأْتَ وَصَوَّرْتَ، وَاحْفَظْهُ از شرّ هر آنچه خلق کردی و آفریدی و پدید آوردی و ایجاد نمودی و صورت و شکل بخشیدی. و او را حفظ فرمامِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ، وَعَنْ یَمینِهِ وَعَنْ شِمالِهِ، وَمِنْ فَوْقِهِ از مقابلش و پشت سرش و راست و چپش و از بالای سرش وَمِنْ تَحْتِهِ، بِحِفْظِکَ الَّذی لایَضیعُ مَنْ حَفِظْتَهُ بِهِ، وَاحْفَظْو زیر پایش؛ به حفظی که هر که را به آن حفظ کنی ضایع نگردد. و با این محافظت،فیهِ رَسُولَکَ وَوَصِیَّ رَسُولِکَ وَابآئَهُ، أَئِمَّتَکَ وَدَعآئِمَ دینِکَ،پیامبر و وصیّ پیامبر و پدرانش را - آنان که ائمّه تو و استوانه های دین تو هستند - حفظ فرما،صَلَواتُکَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعینَ، وَاجْعَلْهُ فی وَدیعَتِکَ الَّتی لاتَضیعُ،درود تو بر همه آنان باد؛ و قرار بده او را در ودیعه خویش که از بین نمی رود؛

وَفی جِوارِکَ الَّذی لایُحْتَقَرُ، وَفی مَنْعِکَ وَعِزِّکَ الَّذی لایُقْهَرُ.و در جوار رحمتت که حقیر و پست نمی شود؛ و در حمایت و پناه عزّتت که هرگز مقهور نمی شود.أَللَّهُمَّ وَامِنْهُ بِأَمانِکَ الْوَثیقِ الَّذی لایُخْذَلُ مَنْ امَنْتَهُ بِهِ، وَاجْعَلْهُ خدایا؛ او را در نگاهبانی محکم خود ایمن دار؛ که هر کس در آن نگاهبانی درآید مخذول و مغلوب نشود. او رافی کَنَفِکَ الَّذی لایُضامُ مَنْ کانَ فیهِ، وَانْصُرْهُ بِنَصْرِکَ الْعَزیزِ،در احاطه و سایه لطف خود که هر کس در آن قرار گیرد مورد ستم واقع نشود قرار بده، او را با یاری قدرت مندت یاری کن،وَأَیِّدْهُ بِجُنْدِکَ الْغالِبِ، وَقَوِّهِ بِقُوَّتِکَ، وَأَرْدِفْهُ بِمَلآئِکَتِکَ. أَللَّهُمّ و با سپاه غالبت تأییدش فرما، و با قوّت لایتناهی خود نیرومندش گردان، و فرشتگانت را با او همراه ساز. خدایا؛والِ مَنْ والاهُ، وَعادِ مَنْ عاداهُ، وَأَلْبِسْهُ دِرْعَکَ الْحَصینَةَ، وَحُفَّهُ دوستش را دوست بدار، و دشمنش را دشمن بدار، و زره محکم خود را بر او بپوشان؛ و گرداگرد وجودش رابِمَلآئِکَتِکَ حَفّاً. أَللَّهُمَّ وَبَلِّغْهُ أَفْضَلَ ما بَلَّغْتَ الْقآئِمینَ بِقِسْطِکَ با فرشتگان، احاطه کن. خداوندا؛ او را به برترین مرتبه ای که هر برپاکننده عدلی رامِنْ أَتْباعِ النَّبِیّینَ. أَللَّهُمَّ اشْعَبْ بِهِ الصَّدْعَ، وَارْتُقْ بِهِ الْفَتْقَ،- از پیروان پیامبران - رسانیده ای برسان. بارخدایا؛ اختلاف ها را به واسطه وجود مقدّسش برطرف گردان، و تفرقه ها و پراکندگی ها را به واسطه اووَأَمِتْ بِهِ الْجَوْرَ، وَأَظْهِرْ بِهِ الْعَدْلَ، وَزَیِّنْ بِطُولِ بَقآئِهِ الْأَرْضَ،از میان بردار. ستم را به وسیله او بمیران و عدل را ظاهر فرما، و با ماندن طولانی اش زمین را زینت بخش،وَأَیِّدْهُ بِالنَّصْرِ، وَانْصُرْهُ بِالرُّعْبِ، وَافْتَحْ لَهُ فَتْحاً یَسیراً، وَاجْعَلْ و با یاری خود تأییدش کن، و با رعب انداختن بر دل دشمنانش نصرتش بده؛ و فتح و گشایشی آسان بدو نصیب فرما، ولَهُ مِنْ لَدُنْکَ عَلی عَدُوِّکَ وَعَدُوِّهِ سُلْطاناً نَصیراً. أَللَّهُمَّ اجْعَلْهُ از جانب خودت سلطنت و قدرتی ظفرمندانه بر دشمنان خود و دشمنان او، به او مرحمت فرما. خدایا؛ او را همان الْقآئِمَ الْمُنْتَظَرَ، وَالْإِمامَ الَّذی بِهِ تَنْتَصِرُ، وَأَیِّدْهُ بِنَصْرٍ عَزیزٍبرپاکننده عدل و داد قرار ده، که مورد انتظار همگان است؛ و او را امامی قرار ده که به وسیله او ما را یاری می نمایی؛ و با نصرتی وَفَتْحٍ قَریبٍ، وَوَرِّثْهُ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَمَغارِبَهَا اللّاتی بارَکْتَ باعزّت و گشایشی زودهنگام تأییدش بفرما. مشرق و مغرب زمینت را به او ارث بده؛ البتّه قلمروی که برایش مبارک

فیها، وَأَحْیِ بِهِ سُنَّةَ نَبِیِّکَ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَالِهِ، حَتَّی لایَسْتَخْفِیَ قرار داده باشی؛ به واسطه او سنّت پیامبرت را - که درود خدا بر او و آل او باد - حیاتی دیگر بخش، تا این که بِشَیْ ءٍ مِنَ الْحَقِّ مَخافَةَ أَحَدٍ مِنَ الْخَلْقِ، وَقَوِّ ناصِرَهُ، وَاخْذُلْ چیزی از حق را به خاطر ترس از آفریدگان پنهان ندارد. یاورش را قوی گردان، و کسی را که خذلان و خواریش را خواهد، مخذول خاذِلَهُ، وَدَمْدِمْ عَلی مَنْ نَصَبَ لَهُ، وَدَمِّرْ عَلی مَنْ غَشَّهُ. أَللَّهُمّ و مغلوب فرما؛ کسی که با او دشمنی آشکار نماید مورد خشم خویش قرار بده؛ آن که را با او نیرنگ کند نابود کن. خداوندا؛وَاقْتُلْ بِهِ جَبابِرَةَ الْکُفْرِ وَعُمُدَهُ، وَدَعآئِمَهُ وَالقُوَّامَ بِهِ، وَاقْصِمْ بِهِ به واسطه او کافران زورگو و ارکان و سردسته های آن ها و هر آن که باعث دوام و قوام آن ها باشد را نابود کن.رُؤُوسَ الضَّلالَةِ، وَشارِعَةَ الْبِدْعَةِ، وَمُمیتَةَ السُّنَّةِ، وَمُقَوِّیَةَسران گمراهی، و سرچشمه های بدعت و هر که سنّت را بمیراند و باطل را تقویت کند، با نیروی الهی اش الْباطِلِ، وَأَذْلِلْ بِهِ الْجَبَّارینَ، وَأَبِرْ بِهِ الْکافِرینَ وَالْمُنافِقینَ،درهم شکن. سرکشان ستمگر را به وسیله او ذلیل کن و کافران و دورویان وَجَمیعَ الْمُلْحِدینَ، حَیْثُ کانُوا وَأَیْنَ کانُوا مِنْ مَشارِقِ الْأَرْضِ و همه ملحدان را به واسطه او هلاک نما؛ در هر زمان و هر مکانی که باشند؛ مشرق وَمَغارِبِها، وَبَرِّها وَبَحْرِها، وَسَهْلِها وَجَبَلِها، حَتَّی لاتَدَعَ مِنْهُمْ و مغرب، دریا و خشکی، کوه و دشت؛ تا این که از آنان،دَیَّاراً، وَلاتُبْقِیَ لَهُمْ اثاراً. أَللَّهُمَّ وَطَهِّرْ مِنْهُمْ بِلادَکَ، وَاشْفِ کسی باقی نگذاری و اثری بجا نماند. خدایا؛ سرزمین خود را از وجود آن ها پاک کن مِنْهُمْ عِبادَکَ، وَأَعِزَّ بِهِ الْمُؤْمِنینَ، وَأَحْیِ بِهِ سُنَنَ الْمُرْسَلینَ،و قلب مؤمنان را با نابودی آنان شفا بخش؛ و به واسطه آن حضرت، مؤمنان را عزیز فرما، و سنّت های رسولان وَدارِسَ حِکَمِ النَّبِیّینَ، وَجَدِّدْ بِهِ ما مُحِیَ مِنْ دینِکَ، وَبُدِّلَ مِنْ و فرستادگانت را، و احکام پیامبران را - که رو به نابودی رفته است - بار دیگر زنده نما، و هر آن چه از دینت محو شده و ازحُکْمِکَ، حَتَّی تُعیدَ دینَکَ بِهِ وَعَلی یَدَیْهِ غَضّاً جَدیداً صَحیحاًاحکامت دگرگون گشته است، تازه و نو گردان؛ تا این که دین حقیقی تو به دست او؛ شاداب، تازه، جدید، خالص و

مَحْضاً، لاعِوَجَ فیهِ، وَلابِدْعَةَ مَعَهُ، حَتَّی تُنیرَ بِعَدْلِهِ ظُلَمَ الْجَوْرِ،صحیح بدون هیچ کژی و بدعتی گردانی. تا آن که تاریکی های ستم را با نور عدلش روشن گردانی،وَتُطْفِئَ بِهِ نیرانَ الْکُفْرِ، وَتُظْهِرَ بِهِ مَعاقِدَ الْحَقِّ، وَمَجْهُولَ و آتش فتنه های کافران را به وسیله او خاموش گردانی، و گره خوردگی ها و پیچیدگی های حقّ را به وسیله او آشکار گردانی و عدل و داد گم شده والْعَدْلِ، وَتُوضِحَ بِهِ مُشْکِلاتِ الْحُکْمِ. أَللَّهُمَّ وَإِنَّهُ عَبْدُکَ الَّذِی ناشناخته را به وسیله او ظاهر گردانی؛ مشکلات و دشواری های احکام را - با پرتوهای نورافشان او - واضح گردانی. بار خدایا؛ همانااسْتَخْلَصْتَهُ لِنَفْسِکَ، وَاصْطَفَیْتَهُ مِنْ خَلْقِکَ، وَاصْطَفَیْتَهُ عَلیاو بنده ای از بندگان توست که برای خود خالصش گردانیدی، و از میان آفریدگانت او را برگزیدی، و او راعِبادِکَ، وَائْتَمَنْتَهُ عَلی غَیْبِکَ، وَعَصَمْتَهُ مِنَ الذُّنُوبِ، وَبَرَّأْتَهُ بر بندگانت برگزیدی، و او را برای سپردن غیب خود امین یافتی، و از گناهان معصومش داشتی، و از عیب ها مبرّایش کردی،مِنَ الْعُیُوبِ، وَطَهَّرْتَهُ جمِنَ الرِّجْسِ ج، وَصَرَّفْتَهُ عَنِ الدَّنَسِ،و از هر گونه آلودگی پاکیزه اش کردی، و از ناپاکی و پلیدی به دورش گردانیدی،وَسَلَّمْتَهُ مِنَ الرَّیْبِ. أَللَّهُمَّ فَإِنَّا نَشْهَدُ لَهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ، وَیَوْمَ و از هر شکّ و شبهه ای سلامتش فرمودی. خدایا؛ ما در روز قیامت - و روزحُلُولِ الطَّامَّةِ، أَنَّهُ لَمْ یُذْنِبْ وَلَمْ یَأْتِ حَوْباً، وَلَمْ یَرْتَکِبْ لَکَ برپا شدن حادثه عظیم محشر - گواهی می دهیم که او گناهی نکرده است؛ جرمی انجام نداده مَعْصِیَةً، وَلَمْ یُضَیِّعْ لَکَ طاعَةً، وَلَمْ یَهْتِکْ لَکَ حُرْمَةً، وَلَمْ یُبَدِّلْ و معصیتی مرتکب نشده است؛ طاعتی را تباه نکرده است؛ حرمتی را هتک نکرده است؛ ولَکَ فَریضَةً، وَلَمْ یُغَیِّرْ لَکَ شَریعَةً، وَأَنَّهُ الْإِمامُ التَّقِیُّ الْهادِی واجبی را عوض ننموده است؛ و قانونی را تغییر نداده است؛ او امامی پرهیزکار، هدایت گر،الْمَهْدِیُّ الطَّاهِرُ التَّقِیُّ الْوَفِیُّ الرَّضِیُّ الزَّکِیُّ. أَللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَیْهِ رهبری هدایت شده، پاک سرشت، باتقوا، باوفا، پسندیده و نیک سیرت است. خداوندا؛ بر اووَعَلی ابآئِهِ، وَأَعْطِهِ فی نَفْسِهِ وَوُلْدِهِ، وَأَهْلِهِ وَذُرِّیَّتِهِ وَاُمَّتِهِ و پدرانش درود فرست، و در مورد خودش، فرزندان و خانواده اش، امّت

وَجَمیعِ رَعِیَّتِهِ، ما تُقِرُّ بِهِ عَیْنَهُ، وَتَسُرُّ بِهِ نَفْسَهُ، وَتَجْمَعُ لَهُ مُلْکَ و رعیّتش، چیزی عطا کن که چشمش را به آن روشن نمایی و روانش را به آن شاد گردانی؛ و حکومت همه الْمُمْلَکاتِ کُلِّها، قَریبِها وَبَعیدِها، وَعَزیزِها وَذَلیلِها، حَتَّی ممالک - اعمّ از دور و نزدیک، قوی و ضعیف - تحت سیطره او درآید،یَجْرِیَ حُکْمُهُ عَلی کُلِّ حُکْمٍ، وَیَغْلِبَ بِحَقِّهِ عَلی کُلِّ باطِلٍ.و فرمانش بر هر حکمی نافذ باشد، و کلمه حقّش، بر هر باطلی غالب گردد.أَللَّهُمَّ وَاسْلُکْ بِنا عَلی یَدَیْهِ مِنْهاجَ الْهُدی، وَالْمَحَجَّةَ الْعُظْمی،خدایا؛ به دست مبارکش ما را بر طریق هدایت روان کن، و بر شاهراه روشن وَالطَّریقَةَ الْوُسْطی، اَلَّتی یَرْجِعُ إِلَیْهَا الْغالی، وَیَلْحَقُ بِهَا التَّالی.و راه میانه و اعتدال - که هر افراطگر پیشرو و هر تفریطپیشه عقب مانده باید بدان باز گردد - استوار فرما.أَللَّهُمَّ وَقَوِّنا عَلی طاعَتِهِ، وَثَبِّتْنا عَلی مُشایَعَتِهِ، وَامْنُنْ عَلَیْناخدایا؛ ما را بر طاعتش نیرومند گردان، و بر پیرویش ثابت قدم بدار، و با نعمت پیروی از او بر ما منّت بِمُتابَعَتِهِ، وَاجْعَلْنا فی حِزْبِهِ الْقَوَّامینَ بِأَمْرِهِ، اَلصَّابِرینَ مَعَهُ،بگذار، و ما را جزو گروه او که عهده دار امر او هستند قرار ده که به فرمانش، سر فرود می آورند، و در راهش صبر پیشه می کنند،اَلطَّالِبینَ رِضاکَ بِمُناصَحَتِهِ، حَتَّی تَحْشُرَنا یَوْمَ الْقِیامَةِ فی و از خیرخواهی او رضای تو را می طلبند. تا در نهایت، در روز قیامت، ما را درأَنْصارِهِ وَأَعْوانِهِ، وَمُقَوِّیَةِ سُلْطانِهِ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ گروه یاران و مددکاران و تقویت کنندگان حکومت بابرکتش، محشور نمایی. خداوندا؛ بر محمّد و آل مُحَمَّدٍ، وَاجْعَلْ ذلِکَ کُلَّهُ مِنَّا لَکَ خالِصاً مِنْ کُلِّ شَکٍّ وَشُبْهَةٍمحمّد درود فرست، و همه این ها را از ما خالص و به دور از هر شکّ و شبهه وَرِیآءٍ وَسُمْعَةٍ، حَتَّی لانَعْتَمِدَ بِهِ غَیْرَکَ، وَلانَطْلُبَ بِهِ إِلّا وَجْهَکَ،و ریا و سمعه قرار بده؛ آن گونه که با این کار، به غیر تو اعتماد نکنیم و از این کار، جز تو را نطلبیم؛وَحَتَّی تُحِلَّنا مَحَلَّهُ، وَتَجْعَلَنا فِی الْجَنَّةِ مَعَهُ، وَلاتَبْتَلِنا فی باشد که ما را در محلّ و جایگاه آن حضرت وارد نمایی، و ما را در بهشت همراه او گردانی، و در

أَمْرِهِ بِالسَّامَةِ وَالْکَسَلِ وَالْفَتْرَةِ وَالْفَشَلِ، وَاجْعَلْنا مِمَّنْ تَنْتَصِرُانجام فرمان او ما را به تنبلی، سستی، ضعف و گسستگی مبتلا نسازی؛ و ما را از کسانی قرار ده که بِهِ لِدینِکَ، وَتُعِزُّ بِهِ نَصْرَ وَلِیِّکَ، وَلاتَسْتَبْدِلْ بِنا غَیْرَنا، فَإِنّ دینت را به وسیله آنان یاری می کنی، و یاری ولیّت را به او تقویت می کنی، کسی را جایگزین ما مکن؛ زیرا،اسْتِبْدالَکَ بِنا غَیْرَنا عَلَیْکَ یَسیرٌ، وَهُوَ عَلَیْنا کَبیرٌ، إِنَّکَ عَلی کُلّ این جایگزینی بر تو آسان است، ولی بر ما بسی سنگین و دشوار. باور دارم که تو بر هرشَیْ ءٍ قَدیرٌ. أَللَّهُمَّ وَصَلِّ عَلی وُلاةِ عُهُودِهِ، وَبَلِّغْهُمْ امالَهُمْ،چیزی توانایی. خدایا؛ بر فرماندارانش درود فرست، و به آرزوهای )مقدّس شان( برسان،وَزِدْ فی اجالِهِمْ وَانْصُرْهُمْ وَتَمِّمْ لَهُمْ ما أَسْنَدْتَ إِلَیْهِمْ مِنْ أَمْرِو بر عمرشان بیفزا، و یاریشان فرما، و آن چه از امر دینت به آن ها مربوط ساخته ای، کامل ودینِکَ، وَاجْعَلْنا لَهُمْ أَعْواناً وَعَلی دینِکَ أَنْصاراً، وَصَلِّ عَلیتمام گردان، و ما را از مددکاران آنان قرار ده، و از یاری کنندگان دینت مقرّر فرما. برابآئِهِ الطَّاهِرینَ الْأَئِمَّةِ الرَّاشِدینَ. أَللَّهُمَّ فَإِنَّهُمْ مَعادِنُ کَلِماتِکَ،پدران پاکش، امامان رشید و راهنمای بشر، درود فرست. بارخدایا؛ آنان، معدن های کلمات تو،وَخُزَّانُ عِلْمِکَ، وَوُلاةُ أَمْرِکَ، وَخالِصَتُکَ مِنْ عِبادِکَ، وَخِیَرَتُکَ و گنجینه های دانش، و علوم تو، و سرپرستان امر تو، و بندگان مخلص تو، و نیکوکاران مِنْ خَلْقِکَ، وَأَوْلِیآئُکَ وَسَلآئِلُ أَوْلِیآئِکَ، وَصَفْوَتُکَ وَأَوْلادُاز میان بندگان تو، و دوستان تو و فرزندان اولیای تو، و برگزیدگان و فرزندان أَصْفِیآئِکَ، صَلَواتُکَ وَرَحْمَتُکَ وَبَرَکاتُکَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعینَ. أَللَّهُمّ برگزیدگان تو هستند. درود و رحمت و برکت های تو بر آنان نثار باد. خدایا؛وَشُرَکاؤُهُ فی أَمْرِهِ، وَمُعاوِنُوهُ عَلی طاعَتِکَ، اَلَّذینَ جَعَلْتَهُمْ آنان که در امر او شریک اند، و بر طاعت تو مددکاران اویند؛ کسانی که توحِصْنَهُ وَسِلاحَهُ وَمَفْزَعَهُ وَاُنْسَهُ ، اَلَّذینَ سَلَوْا عَنِ الْأَهْلِ دژ، اسلحه، پناهگاه و مایه انس او قرارشان دادی؛ آن هایی که از اهل

وَالْأَوْلادِ، وَتَجافُوا الْوَطَنَ، وَعَطَّلُوا الْوَثیرَ مِنَ الْمِهادِ، قَدْو اولاد خود بریدند، و ترک وطن گفتند، و تخت های استراحت را رها کردند؛رَفَضُوا تِجاراتِهِمْ، وَأَضَرُّوا بِمَعایِشِهِمْ، وَفُقِدُوا فی أَنْدِیَتِهِمْ تجارت ها را کنار گذاشتند؛ و به معیشت های خودشان ضرر زدند؛ و بدون این که ازبِغَیْرِ غَیْبَةٍ عَنْ مِصْرِهِمْ، وَحالَفُوا الْبَعیدَ مِمَّنْ عاضَدَهُمْ عَلیشهرهای شان خارج شوند، به عزلت و گوشه نشینی افتادند؛ و با هر کس که در کارها یاری شان نماید پیمان بستند؛أَمْرِهِمْ، وَخالَفُوا الْقَریبَ مِمَّنْ صَدَّ عَنْ وِجْهَتِهِمْ، وَائْتَلَفُوا بَعْدَگرچه نسبتی دور با آن ها داشتند، و با نزدیکانی که آن ها را از مقصودشان باز بدارد مخالفت ورزیدند؛ بعدالتَّدابُرِ وَالتَّقاطُعِ فی دَهْرِهِمْ، وَقَطَعُوا الْأَسْبابَ الْمُتَّصِلَةَ بِعاجِلِ از جدایی ها گردهم آمدند و اسباب به هم پیوسته دنیوی را که وسیله بهره بردن حُطامٍ مِنَ الدُّنْیا. فَاجْعَلْهُمُ اللَّهُمَّ فی حِرْزِکَ وَفی ظِلِّ کَنَفِکَ، وَرُدَّاندک از دنیا بود، قطع نمودند. بدین سان، خدایا؛ آن ها را در حفظ و حراست خود، و در سایه لطف و حمایت خویش قرار ده،عَنْهُمْ بَأْسَ مَنْ قَصَدَ إِلَیْهِمْ بِالْعَداوَةِ مِنْ خَلْقِکَ، وَأَجْزِلْ لَهُمْ مِنْ و شرّ هر آن که قصد بدی به آن ها را دارد، از آنان باز گردان؛ ودَعْوَتِکَ مِنْ کِفایَتِکَ وَمَعُونَتِکَ لَهُمْ، وَتَأْییدِکَ وَنَصْرِکَ إِیَّاهُمْ،کفایت و کمک و تأیید و یاریت را نسبت به آن ها زیاد کن،ما تُعینُهُمْ بِهِ عَلی طاعَتِکَ، وَأَزْهِقْ بِحَقِّهِمْ باطِلَ مَنْ أَرادَ إِطْفآءَآنچه ایشان را بر طاعت تو یاری شان کند، و به واسطه حقّانیّت ایشان باطل هر کسی را که می خواهدنُورِکَ، وَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِهِ. وَامْلَأْ بِهِمْ کُلَّ اُفُقٍ مِنَ الْآفاقِ،نور تو را خاموش کند نابود گردان، و بر محمّد و آل او درود فرست. خدایا؛ به وسیله آن ها تمام اُفق های عالم وَقُطْرٍ مِنَ الْأَقْطارِ قِسْطاً وَعَدْلاً وَرَحْمَةً وَفَضْلاً، وَاشْکُرْ لَهُمْ و اقطار دنیا را از عدل و قسط و رحمت و فضل خودت، پُر کن، و از آنان به عَلیحَسَبِ کَرَمِکَ وَجُودِکَ، وَما مَنَنْتَ بِهِ عَلَی الْقآئِمینَ بِالْقِسْطِاندازه کرم و بخشش خودت و آن گونه که بر برپاکنندگان عدل و داد

مِنْ عِبادِکَ، وَاذْخَرْ لَهُمْ مِنْ ثَوابِکَ ما تَرْفَعُ لَهُمْ بِهِ الدَّرَجاتِ،از میان بندگانت منّت گذاردی سپاسگزاری کن، و برای آن ها ثوابی ذخیره ساز که به وسیله آن به درجات و مرتبه ای رفیع برسند؛إِنَّکَ تَفْعَلُ ما تَشآءُ وَتَحْکُمُ ما تُریدُ، امینَ رَبَّ الْعالَمینَ.⁽¹⁾همانا تو هر آنچه را بخواهی انجام می دهی، و بدان چه اراده نمایی حکم می کنی؛ ای پروردگار عالمیان؛ این دعاها را اجابت فرما. سیّد بزرگوار رضی الدین علیّ بن طاووس رحمه الله می فرماید: این روایت، شامل بخشی از دعاست که روایت اوّلی آن را نداشت. پس، اگر می خواهی از اهل سعادت گردی این دعا را بخوان، و در این دعاها جانب پروردگار را حفظ کن، و در پیشگاه اوکمال ادب را به جای آور.⁽²⁾

کفعمی رحمه الله در «المصباح» چنین می گوید: یونس بن عبدالرحمان از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت می کند که آن حضرت، پیوسته بر دعا کردن برای صاحب الأمر صلوات اللَّه علیه باخواندن این دعا دستور می داد: «أللّهمّ ادفع عن ولیّک وخلیفتک ...» وی، دعا را مانندآنچه گذشت تا عبارت «وهو علینا کبیر» ادامه داده، سپس این قسمت را نقل کرده است:

أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی وُلاةِ عَهْدِهِ وَالْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ، وَبَلِّغْهُمْ امالَهُمْ،خدایا؛ بر والیان عهدش و پیشوایان پس از او رحمت فرست، و به آرزوهای شان برسان،وَزِدْ فی اجالِهِمْ، وَأَعِزَّ نَصْرَهُمْ، وَتَمِّمْ لَهُمْ ما أَسْنَدْتَ إِلَیْهِمْ و بر عمرشان بیفزا، و یاری ایشان را تقویت فرما، و آن چه از دینت را به آن هامِنْ أَمْرِکَ لَهُمْ، وَثَبِّتْ دَعآئِمَهُمْ، وَاجْعَلْنا لَهُمْ أَعْواناً، وَعَلیمربوط ساخته ای کامل نما، و پایه های آن ها را استوار کن، و ما را یاران آن ها و یاوران دینِکَ أَنْصاراً، فَإِنَّهُمْ مَعادِنُ کَلِماتِکَ، وَخُزَّانُ عِلْمِکَ، وَأَرْکانُ دینت قرار ده. همانا آن ها معدن های کلمات تو، گنجینه های علم و دانش تو، استوانه های تَوْحیدِکَ، وَدَعآئِمُ دینِکَ، وَوُلاةُ أَمْرِکَ، وَخالِصَتُکَ مِنْ عِبادِکَ،توحید تو، پایه های دین تو، سرپرستان امر تو، بندگان خالص تو،وَصَفْوَتُکَ مِنْ خَلْقِکَ، وَأَوْلِیآؤُکَ وَسَلآئِلُ أَوْلِیآئِکَ، وَصَفْوَةُبرگزیده از میان بندگان تو، دوستان و فرزندان دوستان تو، و برگزیدگان

أَوْلادِ نَبِیِّکَ، وَالسَّلامُ عَلَیْهِمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ. ⁽¹⁾

فرزندان پیامبر تو هستند؛ درود و سلام و رحمت خداوند و برکت های او بر همه آنان نثار باد.

دعا برای محشورشدن با حضرت امام رضاعلیه السلام

أَللَّهُمَّ أَعْطِنِی الْهُدی، وَثَبِّتْنی عَلَیْهِ امِناً، أَمْنَ مَنْ لا خَوْفَ خداوندا؛ مرا هدایت کن، و بر آن ثابت بدار در حالیکه ایمن باشم، ایمنی کسی که هیچ گونه ترسی عَلَیْهِ، وَلا حُزْنَ وَلا جَزَعَ، إِنَّکَ أَهْلُ التَّقْوی وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ.بر او نیست، و هرگز غم و غصّه و بی تابی ندارد که تو شایسته تقوا و اهل آمرزش هستی.

هر کس این دعا را بخواند و آن را دعای خود قرار دهد )یعنی زیاد بخواند(، باحضرت امام رضاعلیه السلام محشور می شود.⁽²⁾

دعای محشور شدن با اهل بیت علیهم السلام

اسماعیل بن سهل گفت: به حضرت امام رضاعلیه السلام عرض کردم: دعایی به من بیاموزکه وقتی آن را خواندم، در دنیا و آخرت با شما خاندان باشم.

آن حضرت برایم نوشت:

دعای هر روز بعد از اقامه و...

سوره «إِنَّا أَنْزَلْناهُ» را زیاد بخوان، و دو لبت را به ذکر استغفار تر و تازه بدار،)یعنی زیاد استغفار کن(.⁽³⁾

دعای توبه، هنگام شنیدن اذان صبح و مغرب

عبّاس - خادم حضرت امام رضاعلیه السلام - گوید: از مولایم شنیدم که فرمود:

هر کس هنگامی که اذان صبح را می شنود، و نیز هنگام شنیدن اذان مغرب این دعا را بخواند، سپس در آن روز یا در آن شب مرگ به سراغ او آید، توبه کننده ازدنیا رود و وارد بهشت گردد:

أَللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِإِقْبالِ نَهارِکَ وَإِدْبارِ لَیْلِکَ وَحُضُورِ صَلَواتِکَ خداوندا؛ از تو درخواست می کنم به روی آوردن روزت و روی گردان شبت و حضوریافتن نمازهایی که برای تووَأَصْواتِ دُعآئِکَ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ انجام می دهند و صداهای دعایی که تو را می خوانند، که بر محمّد و آل محمّد درود فرستی، و تَتُوبَ عَلَیَّ، إِنَّکَ التَّوَّابُ الرَّحیمُ.⁽¹⁾

توبه ام را بپذیری که تو بسیار توبه پذیر و مهربان هستی.

دعای هر روز بعد از اقامه و قبل از نماز

عبدالرحمان بن نجران از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

پس از اقامه و قبل از شروع نماز بگو:

أَللَّهُمَّ رَبَّ هذِهِ الدَّعْوَةِ التَّآمَّةِ، وَالصَّلاةِ الْقآئِمَةِ، بَلِّغْ مُحَمَّداًخداوندا؛ ای پروردگار این دعوت کامل، و نماز برپا شده، )حضرت( محمّد را)صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ( الدَّرَجَةَ وَالْوَسیلَةَ وَالْفَضْلَ وَالْفَضیلَةَ،)که درود خدا بر او و آل او باد( به آن درجه والا و مرتبه وسیله و برتری و فضیلت برسان،

بِاللَّهِ اَسْتَفْتِحُ، وَبِاللَّهِ اَسْتَنْجِحُ، وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ وَالِ مُحَمَّدٍبه نام خدا و کمک او آغاز می کنم، و از او موفقیّت و رستگاری می طلبم، و به واسطه )حضرت( محمّد رسول خدا و آل محمّدأَتَوَجَّهُ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَاجْعَلْنی بِهِمْ به خدا روی آورده و توجّه می کنم. خداوندا؛ بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و مرا به واسطه ایشان عِنْدَکَ وَجیهاً فِی الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبینَ.⁽¹⁾

در دنیا و آخرت نزد خودت آبرومند و از مقرّبان درگاهت قرار بده.

دعای ساعت هشتم هر روز

دعای دیگر در ساعت هشتم...

ساعت هشتم - از هنگامی که چهار رکعت نماز بعد از فرا رسیدن ظهر خوانده شود تا وقت نماز عصر - اختصاص به حضرت امام رضا علیه السلام دارد، در آن ساعت این دعا را بخوانید:

یا خَیْرَ مَدْعُوٍّ، یا خَیْرَ مَنْ أَعْطی، یا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ، یا مَنْ ای بهترین خوانده شده؛ ای بهترین عطاکننده؛ ای بهترین کسی که از او درخواست شده؛ ای آنکه أَضآءَ بِاسْمِهِ ضَوْءَ النَّهارِ، وَأَظْلَمَ بِهِ ظُلْمَةَ اللَّیْلِ، وَسالَ بِاسْمِهِ روشنائی داده به نام خود روشنی روز را؛ و تاریکی داده به نام خود تاریکی شب را، و باران شدید را به نام خودوابِلَ السَّیْلِ، وَرَزَقَ أَوْلِیآءَهُ کُلَّ خَیْرٍ، یا مَنْ عَلَا السَّماواتِ روان گردانده، و هر خیر و خوبی را به اولیاء و دوستانش روزی کرده، ای کسی که نورش آسمان ها رانُورُهُ، وَالْأَرْضَ ضَوْئُهُ، وَالشَّرْقَ وَالْغَرْبَ رَحْمَتُهُ، یا واسِعَ پر کرده، و روشنائی اش زمین را فرا گرفته، و رحمتش بر شرق و غرب گسترده گشته، ای دارای جودالْجُودِ. أَسْأَلُکَ بِحَقِّ وَلِیِّکَ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضا عَلَیْهِ السَّلامُ،و بخشش فراگیر. از تو می خواهم به حقّ ولیّت )حضرت( علیّ بن موسی الرضا - که بر او سلام باد -

وَاُقَدِّمُهُ بَیْنَ یَدَیْ حَوآئِجی، وَرَغْبَتِی إِلَیْکَ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلیو او را پیشاپیش حاجت ها و درخواست هایم در پیشگاه تو مقدّم می دارم که برمُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَکْفِیَنی بِهِ، وَتُنْجِیَنی مِمَّا أَخافُهُ محمّد و آل محمّد درود فرستی، و مرا به واسطه او کفایت کنی، و از آنچه می ترسم وَأَحْذَرُهُ فی جَمیعِ أَسْفاری، وَفِی الْبَراری وَالْقِفارِ، وَالْأَوْدِیَةِو اجتناب می کنم در همه سفرهایم، و در دشت و صحرا، و درّه هاوَالْاکامِ، وَالْغِیاضِ وَالْجِبالِ، وَالشِّعابِ وَالْبِحارِ، یا واحِدُ یاو تپّه ها، و جنگل ها و کوه ها، گردنه ها و دریاها مرا رهایی بخش، ای یگانه؛ ای قَهَّارُ، یا عَزیزُ یا جَبَّارُ یا سَتَّارُ، وَأَنْ تَفْعَلَ بی کَذا وَکذا. ⁽¹⁾بسیار چیره شونده؛ ای نیرومند؛ ای قدرتمند؛ ای بسیار پوشنده؛ و )از تو می خواهم که( با من «چنین و چنان» کنی.

دعای دیگر در ساعت هشتم هر روز

أَللَّهُمَّ أَنْتَ الْکاشِفُ لِلْمُلِمَّاتِ، وَالْکافی لِلْمُهِمَّاتِ، وَالْمُفَرِّجُ خداوندا؛ تو برطرف کننده بلاها و مصیبت هائی، و کفایت کننده سختی ها، و گشاینده لِلْکُرُباتِ، وَالسَّامِعُ لِلْأَصْواتِ، وَالْمُخْرِجُ مِنَ الظُّلُماتِ، وَالْمُجیبُ اندوه ها، و شنونده صداها، و خارج کننده از تاریکی ها، و اجابت کننده لِلدَّعَواتِ، اَلرَّاحِمُ لِلْعَبَراتِ، جَبَّارُ الْأَرْضِ وَالسَّماواتِ. یا وَلِیّ دعاها، رحم کننده به اشک چشم ها، آفریننده زمین و آسمان هستی. ای سرپرست؛یا مَوْلی، یا عَلِیُّ یا أَعْلی، یا کَریمُ یا أَکْرَمُ، یا مَنْ لَهُ الْإِسْمُ ای عهده دار )امور(؛ ای بلندمرتبه؛ ای برتر؛ ای بزرگوار؛ ای ارجمند؛ ای کسی که اسم الْأَعْظَمُ، یا مَنْ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ یَعْلَمْ، فاطِرُ السَّماواتِ اعظم از برای اوست، ای کسی که انسان را آموختی آنچه را که نمی دانست، آفریننده آسمان ها

وَالْأَرْضِ، وَهُوَ یُطْعِمُ وَلایُطْعَمُ. أَسْأَلُکَ بِمُحَمَّدِنِ الْمُصْطَفی مِنَ و زمین است، و او است که روزی می دهد، و کسی به او روزی نمی دهد. از تو درخواست می کنم به حقّ )حضرت( محمّد که برگزیده شده الْخَلْقِ، اَلْمَبْعُوثِ بِالْحَقِّ، وَبِأَمیرِالْمُؤْمِنینَ الَّذی أَوْلَیْتَهُ فَأَلْفَیْتَهُ از میان آفریدگان است، و به حق، برانگیخته شده است، و به حقّ امیر مؤمنان که به او لطف و احسان کردی و او راشاکِراً، وَابْتَلَیْتَهُ فَوَجَدْتَهُ صابِراً، وَبِالْإِمامِ الرِّضا عَلِیِّ بْنِ مُوسَی شکرگزار دیدی، و مبتلایش ساختی پس او را شکیبا یافتی، و به حقّ امام رضا حضرت علیّ بن موسی الَّذی أَوْفی بِعَهْدِکَ، وَوَثَقَ بِوَعْدِکَ، وَأَعْرَضَ عَنِ الدُّنْیا وَقَدْکه به عهد و پیمان تو وفا کرد، و به وعده ات اطمینان نمود، و از دنیا روی گردانید، در حالی که أَقْبَلَتْ إِلَیْهِ، وَرَغِبَ عَنْ زینَتِها وَقَدْ رَغِبَتْ فیهِ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلیبه او روی آورده بود، و زینت آن را نخواست در حالیکه زینت دنیا به او تمایل نشان داد، که برمُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، فَقَدْ تَوَسَّلْتُ بِهِمْ إِلَیْکَ، وَقَدَّمْتُهُمْ أَمامی محمّد و آل محمّد درود فرستی، به راستی که من به واسطه ایشان به تو توسّل جسته ام، و آنان را پیشاپیش خودوَبَیْنَ یَدَیْ حَوآئِجی، أَنْ تَهْدِیَنی إِلی سَبیلِ مَرْضاتِکَ، وَتُیَسِّرَو حاجت هایم مقدّم ساخته ام تا مرا به راهی که رضا و خشنودی تو در آن است رهنمون گردی، ولی أَسْبابَ طاعَتِکَ، وَتُوَفِّقَنی لِابْتِغآءِ الزُّلْفَةِ بِمُوالاةِ أَوْلِیآئِکَ،اسباب اطاعت خود را برایم فراهم سازی، و مرا توفیق دهی برای یافتن منزلت به وسیله دوستی اولیائت،وَإِدْراکِ الْحَظْوَةِ مِنْ مُعاداةِ أَعْدآئِکَ، وَتُعینَنی عَلی أَدآءِو درک کردن حظّ و بهره از دشمنی دشمنانت، و یاری رسانی مرا در انجام دعای مهمّی در هر روز

فَرآئِضِکَ، وَاسْتِعْمالِ سُنَّتِکَ، وَتُوَفِّقَنی عَلَی الْمَحَجَّةِ الْمُؤَدِّیَةِواجباتت، و به کار گرفتن سنّتت، و هموار سازی برایم راهی را که نماز هدیه به امام رضاعلیه السلام ...

إِلَی الْعِتْقِ مِنْ عَذابِکَ وَالْفَوْزِ، بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمینَ.⁽¹⁾به رهایی از عذابت و رستگاری من کشیده شود، به رحمتت ای مهربان ترین مهربانان.

بخش دهم

هشت عمل عبادی در رابطه با ایّام هفته

در این بخش، هشت عمل عبادی را که در ارتباط با حضرت علیّ بن موسی الرّضاعلیهما السلام در روزهای هفته است، نقل می کنیم:

نماز هدیه به حضرت امام رضاعلیه السلام در روز یکشنبه

راوندی رحمه الله در کتاب «سلوة الحزین» می نویسد: فرموده اند:

بنده روز جمعه هشت رکعت نماز می گذارد؛ چهار رکعت را هدیه به رسول خداصلی الله علیه وآله و چهار رکعت دیگر را هدیه به حضرت فاطمه علیها السلام می نماید، روز شنبه چهاررکعت هدیه به امیرالمؤمنین علیه السلام، روز یکشنبه چهار رکعت هدیه به امام حسن مجتبی علیه السلام، روز دوشنبه چهار رکعت هدیه به حضرت اباعبداللَّه حسین بن علی علیهما السلام،روز سه شنبه چهار رکعت هدیه به حضرت علیّ بن الحسین علیهما السلام، روز چهارشنبه

چهار رکعت هدیه به حضرت محمّد بن علی علیهما السلام، روز پنجشنبه چهار رکعت هدیه به حضرت جعفر بن محمّدعلیهما السلام می نماید.

سپس در روز جمعه دوباره هشت رکعت نماز می خواند، چهار رکعت را به رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم و چهار رکعت دیگر را به حضرت فاطمه علیها السلام هدیه می کند، روز شنبه چهار رکعت هدیه به حضرت موسی بن جعفرعلیهما السلام، روز یکشنبه چهار رکعت هدیه به حضرت علیّ بن موسی الرضاعلیهما السلام، روز دوشنبه چهار رکعت هدیه به حضرت محمّدبن علی علیهما السلام، روز سه شنبه چهار رکعت هدیه به حضرت علیّ بن محمّدعلیهما السلام، روزچهارشنبه

چهار رکعت به حضرت حسن بن علی علیهما السلام و روز پنجشنبه چهار رکعت هدیه به حضرت صاحب الزمان )ارواحنا فداه( می نماید.⁽¹⁾

و بعد از هر رکعت، این دعا را می خواند:

أَللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلامُ، وَمِنْکَ السَّلامُ، وَإِلَیْکَ یَعُودُ السَّلامُ، حَیِّناخداوندا؛ )تو از هر گونه عیب و نقصی پاکی و( تو سلامت دهنده ای، و سلامت از تو است و بازگشت آن بسوی تو است،رَبَّنا مِنْکَ بِالسَّلامِ. أَللَّهُمَّ إِنَّ هذِهِ الرَّکَعاتِ هَدِیَّةٌ مِنّی إِلیپروردگارا؛ به ما از ناحیه خودت سلام و سلامت هدیه کن. خداوندا؛ این چند رکعت نماز، هدیه ای است از من به وَلِیِّکَ «فُلانِ بْنِ فُلانٍ»⁽²⁾، فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَبَلِّغْهُ ولیّ تو «فلان پسر فلان»، پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و این )هدیه( را به إِیَّاها، وَأَعْطِنی أَفْضَلَ أَمَلی وَرَجآئی فیکَ وَفی رَسُولِکَ وَفیهِ ...آن حضرت برسان، و برتر از آنچه آرزو و امید به تو و رسولت و این امام بزرگوار دارم به من عطا کن....

و آنچه دوست داری دعا کن و از خدا بخواه.⁽³⁾

زیارت حضرت امام رضا علیه السلام و ...

در روز چهارشنبه

روز چهارشنبه به نام حضرت موسی بن جعفر، حضرت امام رضا، امام جواد وامام هادی صلوات اللَّه علیهم اجمعین است. زیارت آن بزرگواران در این روز، چنین است:

اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ یا أَوْلِیآءَ اللَّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ یا حُجَجَ اللَّهِ، اَلسَّلامُ سلام بر شما ای اولیای خداوند، سلام بر شما ای حجّت های الهی، سلام عَلَیْکُمْ یا نُورَ اللَّهِ فی ظُلُماتِ الْأَرْضِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ صَلَواتُ بر شما ای نور خدا در تاریکی های زمین، سلام بر شما، درود و صلوات اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَعَلی الِ بَیْتِکُمُ الطَّیِّبینَ الطَّاهِرینَ. بِأَبی أَنْتُمْ وَاُمّی خداوند بر شما و بر اهل بیت پاک و پاکیزه شما، پدر و مادرم فدای شما؛لَقَدْ عَبَدْتُمُ اللَّهَ مُخْلِصینَ، وَجاهَدْتُمْ فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ حَتَّی خدا را خالصانه پرستش کردید، و آنگونه که شایسته است در راه خدا جهاد کردید تاأَتاکُمُ الْیَقینُ، فَلَعَنَ اللَّهُ أَعْدآئَکُمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَجْمَعینَ،آنکه دنیا را وداع کردید، خداوند همه دشمنان شما را از آدمیان و پریان لعنت کند،وَأَنَا أَبْرَءُ إِلَی اللَّهِ وَإِلَیْکُمْ مِنْهُمْ. یا مَوْلایَ یا أَبا إِبْراهیمَ مُوسَی و من به سوی خدا و شما از آنان بیزاری می جویم. ای مولای من؛ ای ابا ابراهیم موسی بْنَ جَعْفَرٍ، یا مَوْلایَ یا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ مُوسی، یا مَوْلایَ یابن جعفر؛ ای مولای من؛ ای ابا الحسن علیّ بن موسی؛ ای مولای من؛ ای أَبا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ، یا مَوْلایَ یا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ اباجعفر محمّد بن علی؛ ای مولای من؛ ای ابا الحسن علیّ بن

مُحَمَّدٍ، أَنَا مَوْلًی لَکُمْ، مُؤْمِنٌ بِسِرِّکُمْ وَجَهْرِکُمْ، مُتَضَیِّفٌ بِکُمْ محمّد؛ من بنده شما هستم، به پنهان شما و آشکار شما ایمان دارم،فی یَوْمِکُمْ هذا وَهُوَ یَوْمُ الْأَرْبَعآءِ، وَمُسْتَجیرٌ بِکُمْ، فَأَضیفُونی در این روزی که بنام شما است یعنی روز چهارشنبه میهمان شما، و پناهنده به درگاه شما هستم، پس میهمان نوازی کنید وَأَجیرُونی بِالِ بَیْتِکُمُ الطَّیِّبینَ الطَّاهِرینَ.⁽¹⁾

و مرا پناه دهید به حرمت اهل بیت پاک و پاکیزه تان.

زیارت دیگر حضرت امام رضا علیه السلام در روز چهارشنبه

زیارت دیگر امام رضاعلیه السلام ...

مرحوم علّامه مجلسی این سلام و صلوات را در باب «زیارات معصومین علیهم السلام درایّام هفته» آورده است. چون درباره حضرت امام رضاعلیه السلام می باشد، ممکن است خواندن این زیارت، مخصوص روز چهارشنبه باشد:

اَلسَّلامُ عَلَی الرِّضَا الْمُرْتَضی، سَمِیِّ سَیِّدِ الْوَصِیّینَ، وَإِمامِ سلام بر حضرت رضا امام برگزیده، همنام سرور اوصیاء، و پیشوای الْمُتَّقینَ، خَلیفَةِ الرَّحْمنِ، وَإِمامِ أَهْلِ الْقُرْانِ، وَصاحِبِ التَّأْویلِ،پرهیزکاران، جانشین خداوند بخشنده، و رهبر اهل قرآن، و عالم به علم تأویل،وَمَعْدِنِ الْفُرْقانِ، وَحامِلِ التَّوْراةِ وَالْإِنْجیلِ، وَإِفْنآءِ الْخَبیثاتِ و معدن تشخیص حقّ از باطل و جدا کننده آن، و دربردارنده تورات و انجیل، و از بین برنده آنچه پلیدی وَالْأَباطیلِ، وَالْقآئِلِ الْفاعِلِ، وَالْحاکِمِ الْعادِلِ، وَالصَّادِقِ الْبَرِّ،و باطل و ناروا است، و گوینده ای که خود به گفته اش عمل می کند، و حاکم عدالت پیشه، و راستگوی نیکوکار،

وَالْحآئِزِ الْفَخْرِ. جَدُّهُ سَیِّدُ النَّبِیّینَ، وَأَبُوهُ سَیِّدُ الْوَصِیّینَ، وَإِلَیْهِ و صاحب فخر و بزرگواری. جدّ او سرور پیامبران، و پدرش سرور اوصیاء است، ومَابُ الْأَوَّلینَ وَالْاخِرینَ. اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ بازگشت همه پیشینیان و آیندگان به سوی او است. سلام بر تو ای ابا الحسن علیّ بن مُوسَی الرِّضا وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍموسی الرضا و رحمت خدا و برکات )بی پایان( او بر تو باد. خداوندا؛ بر محمّدوَعَلی الِ مُحَمَّدٍ، وَکَما أَکْرَمْتَهُ بِمُحَمَّدٍ رَسُولِکَ، وَجَعَلْتَهُ فِی و بر آل محمّد درود فرست، و همان گونه که او را به )حضرت( محمّد رسولت گرامی داشتی، و در موردالْحَقِّ دَلیلَکَ، فَدَعا إِلی سَبیلِکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ،حقّ دلیل و راهنمای خودت قرار دادی، پس با حکمت و با پند و اندرز نیکو مردم را به راه تو دعوت کرد،فَأَکْمِلْ لَهُ الْعَهْدَ، وَتَمِّمْ لَهُ الْوَعْدَ، وَأَیِّدْهُ وَذُرِّیَّتَهُ وَأَوْلِیآءَهُ پس پیمان را برای او کامل و وعده را برای او تمام گردان، و او و فرزندان و دوستانش رابِالنَّصْرِ وَالْجُنْدِ، لِیَخْلُصَ الدّینَ بِالْجِدِّ، فَیَعْمَلَ فی ذلِکَ بِالْجَهْدِ،با یاری و لشکر خود نیرومند و قوی گردان، تا دین را به طور جدّی و قطعی خالص گرداند، و در این راه تلاش و کوشش خود را به کار برد،وَیُصَیِّرَ لَکَ الدّینَ خالِصاً، وَالْحَمْدَ تامّاً. أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَیْهِ حَیّاًو دین را برای تو خالص گرداند، و سپاسگزاری را کامل نماید. خداوندا؛ بر او در حال حیات و زندگی ووَمَیِّتاً، وَعَجِّلْ فَرَجَنا بِهِ، وَبِالْوَصِیِّ مِنْ بَعْدِهِ، وَانْصُرْهُ عَلیپس از وفات درود فرست، و در فرج ما به سبب او و جانشین بعد از او شتاب فرما، و او را بر آنها که ازأَهْلِ طاعَةِ الشَّیْطانِ، وَأَعْزِزْ بِهِ الْإیمانَ، وَأَذْلِلْ بِهِ الشَّیْطانَ.⁽¹⁾شیطان پیروی و فرمانبرداری می کنند یاری نما، و به واسطه او ایمان را عزّت و سرافرازی بخش، و شیطان را خوار و ذلیل گردان.

طلب حاجت در روز پنجشنبه

حضرت امام رضاعلیه السلام از پدرانش علیهم السلام، از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت کرده است که فرمودند:

هر گاه یکی از شما حاجت و خواسته ای دارد، روز پنجشنبه بامدادان در طلب آن رود، و چون از منزل بیرون آمد آخر سوره «آل عمران»، «آیة الکرسی»،«إنّا أنزلناه» و سوره «حمد» را بخواند که در آن، برآورده شدن حاجت های دنیاو آخرت است. ⁽¹⁾

ادعا پس از غسل روز جمعه

دعای امام رضاعلیه السلام درروزجمعه

به حضرت امام رضاعلیه السلام منسوب است که فرمودند:

غسل جمعه سنّتی است واجب، آن را در سفر و هنگامی که در شهر خودت هستی ترک مکن.

از بعد از طلوع فجر هرگاه غسل کردی کفایت می کند و هر چه به ظهر نزدیکترباشد بهتر است، و چون از غسل فارغ شدی بگو:

أَللَّهُمَّ طَهِّرْنی وَطَهِّرْ قَلْبی، وَانْقِ غُسْلی، وَأَجْرِ عَلی لِسانی خداوندا؛ مرا پاک گردان و قلب و روحم را پاک فرما، و غسلم را پاکیزه گردان، و

ذِکْرَکَ وَذِکْرَ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَالِهِ، وَاجْعَلْنی مِنَ ذکر و یاد خودت و پیامبرت حضرت محمّد را - که درود خدا بر او و آلش باد - بر زبانم جاری کن، و مرا از التَّوَّابینَ وَمِنَ الْمُتَطَهِّرینَ.

توبه کنندگان و پاک شدگان قرار بده.

و اگر غسل جمعه را فراموش کردی هنگام صبح انجام دهی و عصر آن روز یافردایش به یاد آوردی، آن را انجام بده.⁽¹⁾

دعای حضرت امام رضاعلیه السلام در روز جمعه

از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت شده است:

در ظهر روز جمعه این دعا را بخوان:

لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَکْبَرُ، سُبْحانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ للَّهِِ الَّذی لَمْ یَتَّخِذْمعبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر از توصیف است، پاک و منزّه است خداوند، و ستایش خداوندی را سزاست که وَلَداً وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فِی الْمُلْکِ، وَلَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ فرزندی نگرفته و شریکی در پادشاهی و سلطنت ندارد، و هیچ یار و سرپرستی از روی ذلّت و ناتوانی اختیار نکرده است الذُّلِّ وَکَبِّرْهُ تَکْبیراً، یا سابِغَ النِّعَمِ، یا دافِعَ النِّقَمِ، یا بارِئَ و او را به عظمت و بزرگی یاد کن، ای آنکه نعمت هایش سرازیر است، ای دور کننده سختی ها، ای آفریدگارالنَّسَمِ، یا عَلِیَّ الْهِمَمِ، یا مُغْشِیَ الظُّلَمِ، یا ذَا الْجُودِ وَالْکَرَمِ،موجودات، ای دارای همّت های والا، ای پوشاننده تاریکی ها، ای صاحب جود و بخشش و بزرگواری،یا کاشِفَ الضُّرِّ وَالْأَلَمِ، یا مُونِسَ الْمُسْتَوْحِشینَ فِی الظُّلَمِ، یاای برطرف کننده زیان و ضرر و دشواری و درد، ای همدم وحشت زدگان در تاریکی ها، ای

عالِماً لایُعَلَّمُ، صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِ مُحَمَّدٍ، وَافْعَلْ بی ما أَنْتَ دانائی که دانش نیاموخته و تعلیم داده نشده، بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و با من چنان کن که توأَهْلُهُ، یا مَنِ اسْمُهُ دَوآءٌ، وَذِکْرُهُ شِفآءٌ، وَطاعَتُهُ غِنآءٌ، إِرْحَمْ شایسته آن هستی، ای کسی که نامش دوا، و ذکر و یادش شفا، و اطاعت او سرمایه بی نیازی است، رحم کن مَنْ رَأْسُ مالِهِ الرَّجآءُ، وَسِلاحُهُ الْبُکآءُ، سُبْحانَکَ لا إِلهَ إِلّابه کسی که تمام سرمایه اش امید، و اسلحه اش گریه است، پاک و منزّهی، هیچ معبودی جزأَنْتَ، یا حَنَّانُ یا مَنَّانُ، یا بَدیعَ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ، یاتو نیست، ای روی آورنده به کسی که از او روی گردانیده، ای ابتداکننده به نعمت و لطف پیش از درخواست، ای پدیدآورنده آسمان ها و زمین، ای ذَا الْجَلالِ وَالْإِکْرامِ.⁽¹⁾

صاحب عظمت و بزرگی و بزرگواری.

صد مرتبه صلوات در روز جمعه

محمّد بن فضیل از حضرت امام رضاعلیه السلام روایت کرده است که فرمود:

رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرموده است:

من صلّی علیّ یوم الجمعة مائة صلاة، قضی اللَّه له ستّین حاجة؛ ثلاثون حاجة للدّنیا، وثلاثون حاجة للاخرة.⁽²⁾

هر کس در روز جمعه بر من صد مرتبه صلوات فرستد، خداوند شصت حاجت اورا برآورده سازد؛ سی حاجت در مورد دنیا و سی حاجت در مورد آخرت.