مشخصات کتاب

سرشناسه : محمدی اشتهاردی محمد، ۱۳۲۳-

عنوان و نام پدیدآور : حضرت مهدی علیه السلام فروغ تابان ولایت/ تالیف محمد محمدی اشتهاردی

وضعیت ویراست : [ویراست ؟].

مشخصات نشر : قم مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۳.

مشخصات ظاهری : ۲۷۷ ص.

شابک : ۱۰۰۰۰ریال 964-6705-23-5 : ؛ ۱۰۰۰۰ریال (چاپ دوازدهم) ؛ ۱۰۰۰۰ریال(چاپ سیزدهم) ؛ ۲۱۰۰۰ریال چاپ چهاردهم 978-964-6705-23-4 ؛ ۲۸۰۰۰ریال (چاپ پانزدهم)

یادداشت : چاپ دوازدهم: تابستان ۱۳۸۴.

یادداشت : چاپ سیزدهم: تابستان ۱۳۸۵.

یادداشت : چاپ چهاردهم: تابستان۱۳۸۶.

یادداشت : چاپ پانزدهم: پاییز ۱۳۸۷.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. -- سرگذشتنامه

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. -- غیبت

موضوع : مهدویت

موضوع : مهدویت-- انتظار

رده بندی کنگره : BP۵۱/م ۳۳ح ۶ ۱۳۸۳

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۵۹

شماره کتابشناسی ملی : م ۸۳-۷۹۶۶

اشاره

پیشگفتار

بسم اللَّه الرحمن الرحیم

امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - امید انسانها

هدایت و رهبری مردم از گمراهی به راه سعادت، همیشه در تاریخ انسان ها بوده، و با به وجود آمدن انسان ها، خداوند پیامبرانی را برای هدایت آنها گسیل داشت، تا این راه 124000 پیامبر آمدند که اولین آنها حضرت آدم و آخرین آنها پیامبر اسلام حضرت محمّد - صلوات اللَّه علیهم اجمعین - بود⁽¹⁾.

اینها تمام توان و تلاش و کوشش خود را برای هدایت و رهبری مردم صرف کردند، ولی هیچ یک در زمان حیات خود به نتیجه نهایی و مطلوب و حکومت دلخواه نرسیدند، و نوعاً قلمرو و رهبری آنها در نقطه محدودی بود و موفّق به تشکیل حکومت جهانی نشدند (با توجه به اینکه اصلاح کامل در سایه حکومت مصلح جهانی صورت خواهد گرفت)، امید همه این بود که این راه ادامه یابد و در همه مردم جهان این زمینه به وجود آید و حکومت جهانی قائم علیه السلام برقرار گردد، تا همه پیامبران و مستضفعان به آرزو و امید خود که یک حکومتِ درخشان پر از صفا وصمیمیت است، نایل گردند. و این امید همچنان ادامه دارد، و پیامبر اسلام و ائمّه اطهار علیهم السلام هیچ یک با آن همه تلاش به حکومت دلخواه اسلامی نرسیدند و همواره و کراراً فرمودند:

«اگر از دنیا یک روز هم بماند خداوند آن روز را طولانی می کند تا حکومت قائم علیه السلام برقرار شود»⁽¹⁾.

و آن مهدی موعود علیه السلام است که به این امر مهم جامه عمل می پوشاند و به تعبیر رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی قدس سره :

«من نمی توانم اسم رهبر روی ایشان (قائم علیه السلام) بگذارم، بلکه بزرگ تر از این است. نمی توانم بگویم که اوّل شخص است، برای اینکه دومی در کار نیست. ایشان را ما نمی توانیم با هیچ تعبیری تعبیر کنیم اِلّا همین که "مهدی موعود" است، آن کسی که خداوند او را ذخیره کرده است برای بشر»⁽²⁾.

جمله «بقیة اللَّه» که از القاب معروف آن حضرت است، حاکی از این است که خداوند او را ذخیره کرده، تا همه مظلومان و پیامبران و طرفداران توحید و حق را در کل جهان به آرزو و امیدشان برساند. (درباره ویژگی های این حکومتِ سراسر صفا در ظاهر و باطن، بعداً سخن خواهیم گفت).

در اینجا برای تکمیل مطلب فوق به سه روایت ذیل توجه کنید:

تعبیر «صاحب» در مورد امام قائم علیه السلام حکایت از حکومت سراسری و همه جانبه او می کند که مسلمانان جهان باید در انتظارش باشند و برای به دست آوردن آن بکوشند.

إِلَی الحَشْرِ حَتّی یَبْعَثَ اللَّهُ قآئِماً

یُفَرِّجُ عَنَّا الهَمَّ وَالکُرُباتِ؛

این قبرها یا این غم ها و نابسامانی ها هم چنان ادامه دارد تا خداوند حضرت قائم علیه السلام را برانگیزد، تا او اندوه و نابسامانی ها را از ما رفع کند و ما را شاد نماید»⁽¹⁾.

«تفسیر آیه «فَاصْبِرْ عَلی مَا یَقُولُونَ»؛⁽²⁾به آنچه مخالفان می گویند استقامت کن. این است که: ای محمّد در برابر مخالفان ایستادگی کن که من به دست مردی از نسل تو که او را بر خون ستمگران مسلّط می کنم، از آنها انتقام می گیرم»⁽³⁾.

با توجّه به گفتار بعضی از پیامبران که در کتب آسمانی تورات و انجیل و... آمده و از گفتار ائمّه علیهم السلام و... چنین به دست می آوریم که امام قائم علیه السلام امید همه در طول تاریخ و همه جهان است، البته باید توجّه کرد که انسان ها به چنین امید بزرگی نخواهند رسید مگر با کوشش و تلاش و جهاد و آگاهی و مبارزه و امر به معروف ونهی از منکر، چنان که خود امامان علیهم السلام بارها این مطلب را تذکّر داده اند، و در لا به لای این کتاب به آن اشاره خواهد شد، و گرنه با دست روی دست گذاشتن کاری ساخته نیست.

این مقدمه را با ذکر حدیث شریف زیر پایان می برم:

به نقل از امام صادق علیه السلام، پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود:

«قائم علیه السلام از فرزندان من، همنام و هم کیش من است، سیمای او سیمای من و روش او روش من است، مردم را بر اطاعت از من، اسلام و خدا بخواند و وادارد، و آنها را به کتاب خدا (قرآن) دعوت نماید. هر کس از فرمان او سرپیچی کند از من سرپیچی نموده است، هر کس او را غیبت نماید و انکار کند مرا انکار کرده است، و هر کس او را دروغ پندارد مرا دروغ پنداشته است، و هرکس او را تصدیق کند مرا تصدیق کرده است، شکایت آنها را که در مورد او مرا تکذیب کنند و سخن مرا در مورد او رد نمایند و امّت مرا گمراه کنند به سوی خدا می برم و بزودی ستمکاران بدانند به کجا بازگشت می کنند»⁽¹⁾.

خدا را شکر که خداوند بر این بنده عاصی منّت گذاشت و توفیق عنایت نمود تا این بضاعت مختصر را به علاقه مندان تقدیم کنم، امید آنکه خداوند توفیق آن را دهد که همه در صف یاران مخلص حضرت قائم علیه السلام باشیم.

ای امید همه، در کلّ جهان و تاریخ، و ای منتقم مظلومان و خونِ جوشان و پاک امام حسین علیه السلام و ای ذخیره و بقیّه و آخرین نشانه مردان بزرگ خدا، این کتاب و این هدیه ناقابل را که همچون ران ملخی از مور در پیشگاه باعظمت حضرت سلیمان علیه السلام است، از حقیر عاصی بپذیر.

محمّد محمّدی اشتهاردی

حوزه علمیه قم - تابستان 1376 ه ش

فصل اوّل پدر، مادر و ولادت امام زمان علیه السلام

اشاره

پدر بزرگوار امام زمان علیه السلام حضرت امام حسن عسکری علیه السلام امام یازدهم شیعیان است، بنا به نقل شیخ مفید، امام حسن عسکری علیه السلام در مدینه در 24 ربیع الاول سال 232 متولد شد و در سال 260 در سن 28 سالگی در منزل شخصی خود در سامرّاء به شهادت رسید⁽¹⁾.

مادر بزرگوار امام زمان علیه السلام ملیکه است که از طرف پدر، دختر یشوعا فرزند امپراطور روم شرقی بود، و از طرف مادر نوه شمعون از یاران مخصوص حضرت عیسی علیه السلام و وصی او به شمار می رفت. او با اینکه در کاخ می زیست و با خاندان امپراطوری زندگی می کرد، امّا آن چنان پاک و باعفّت بود که گویی شباهت به خانواده خود ندارد، بلکه به مادر و خانواده مادری کشیده و زندگی اش همچون زندگی شمعون، مریم و عیسی علیه السلام از صفا و معنویت وپاکی خاصّی برخوردار بود، از این رو دوست داشت با یک خانواده پاک و خداپرست وصلت کند، و خداوند او را به طور عجیب - که در داستان ماجرای اسارت او و

خریداری از جانب امام هادی علیه السلام برای امام حسن عسکری علیه السلام در تاریخ آمده است - به خواسته و هدفش رسانید.

ملیکه (نرجس خاتون علیها السلام) به خانه امام حسن عسکری علیه السلام وارد شد، امام هادی علیه السلام به خواهرش حکیمه فرمود: او را به خانه ببر و دستورات اسلامی را به او بیاموز، او همسر فرزندم حسن علیه السلام و مادر مهدی آل محمّدعلیهم السلام خواهد بود، آن گاه به نرجس علیها السلام رو کرده وفرمود:

«مژده باد تو را به فرزندی که سراسر جهان را با نور حکومتش پر از عدالت و دادگری کند، پس از آنکه پر از ظلم و جور شده باشد».

آری این چنین دختر پاک و دانا، آلودگی کاخ شاهان را رها کرد و در خطّ جدّ مادری اش، شمعون قرارگرفت وسرانجام به سعادت عظمای همسری امام حسن عسکری علیه السلام درآمد و لیاقت پرافتخار مادری حضرت قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - را پیدا کرد.

او نام های دیگر مانند ریحانه، صقیل و سوسن نیز دارد و خواهر امام هادی علیه السلام حکیمه او را به عنوان سیّده (خانم) می خواند. این بانوی باسعادت در سال 261 هجری، و به روایتی قبل از شهادت امام عسکری علیه السلام از دنیا رفت و قبر شریفش در سامرّاء، کنار قبر منوّر امام عسکری علیه السلام قرار گرفته است⁽¹⁾.

امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - از همین خاندان پاک در شب جمعه نیمه شعبان سال 255 هجری، در زمان حکومت معتمد عباسی

در سامرّاء متولّد شد و هنگام شهادت پدر، پنج ساله بود⁽¹⁾. تولّد آن حضرت را جز عدّه ای خاص نمی دانستند و برای نوع مردم مخفی بود، تا مبادا مورد گزند طاغوتیان غاصب و ستمگر زمان قرار گیرد.

حکیمه خاتون عمّه امام حسن عسکری علیه السلام گوید: روز پنج شنبه نیمه شعبان به منزل برادرم رفتم. هنگام مراجعت، امام عسکری علیه السلام فرمود: امشب را نزد ما باش، امشب فرزندی متولّد می شود که خداوند، زمین را به علم و ایمان و هدایت او زنده گرداند.

بالاخره ماندم، صبح صادق حالت اضطراب در نرجس خاتون علیها السلام پدید آمد، او را در بر گرفتم، امام علیه السلام فرمود: سوره قدر را بر او بخوان، مشغول خواندن سوره قدر شدم، شنیدم آن کودک در رَحِم مادر در خواندن سوره با من همراهی می کند، در این موقع پرده ای بین من و آنها افکنده شد، دیگر نرجس علیها السلام را نمی دیدم، از آنجا سراسیمه دور شدم. امام عسکری علیه السلام فرمود: برگرد، برگشتم در نرجس علیها السلام نوری مشاهده کردم که دیده ام را خیره کرد و امام زمان علیه السلام را دیدم رو به قبله به سجده افتاده، سپس دستش را بلند کرد و می گفت: گواهی می دهم به یکتایی خدا، و اینکه جدّم رسول خدا صلی الله علیه وآله است، و پدرم امیر مؤمنان علیه السلام وصیّ رسول خدا صلی الله علیه وآله است، بعد یک یک امامان را شمرده تا به خود رسید.

او را به نزد پدر بردم، امام عسکری علیه السلام تا او را دید، به دست گرفت

و پس از خواندن آیاتی از قرآن و انجیل و تورات و زبور، این آیه را تلاوت فرمود:

«وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الوارِثِینَ * وَنُمَکِّنَ لَهُمْ فِی الأَرْضِ وَنُرِیَ فِرْعَوْنَ وَهامانَ وَجُنُودَهُما مِنْهُمْ ما کانُوا یَحْذَرُونَ»؛ اراده ما بر این قرار گرفته است که به مستضعفین، نعمت بخشیم و آنها را پیشوایان و وارثین روی زمین قرار دهیم، حکومتشان را پابرجا سازیم و به فرعون و هامان و لشکریان آنها آنچه را بیم داشتند از این گروه نشان دهیم⁽¹⁾.

نمونه کامل و گسترده مفهوم آیه مذکور، ظهور حکومت حق و عدالت در تمام کره زمین به وسیله امام قائم علیه السلام است.

سخنی درباره نیمه شعبان

شیخ حرّ عاملی رحمه الله از بزرگان اصحاب نقل می کند که امام صادق علیه السلام فرمود:

«شبی که حضرت قائم علیه السلام در آن متولّد شد، هیچ نوزادی در آن شب متولّد نمی شود مگر اینکه مؤمن خواهد شد، واگر در سرزمین کفر متولد گردد، خداوند او را به برکت امام مهدی علیه السلام به سوی ایمان منتقل می سازد»

⁽¹⁾. در نیمه شعبان زیارت امام حسین علیه السلام و همچنین زیارت امام زمان علیه السلام مستحب است، امام صادق علیه السلام فرمود:

«شب نیمه شعبان بهترین شب بعد از شب قدر است و خواندن دو رکعت نماز در شب نیمه شعبان بعد از نماز عشا مستحب است، در رکعت اول بعد از حمد، سوره کافرون و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره توحید خوانده شود»⁽²⁾.

غسل و شب زنده داری و عبادت در این شب فضایل بسیار دارد، این شب در نزد خدا چنین مقامی دارد که ولادت باسعادت امام زمان علیه السلام در سحرگاه این شب واقع شده وبر عظمت و رونق آن افزوده است. ضمناً روایاتی آمده که نیمه شعبان همان شب قدر و تقسیم ارزاق و عمرها است، ودر بعضی از این روایات است: شب نیمه شعبان شب امامان علیهم السلام و شب قدر شب رسول خداصلی الله علیه وآله است.

از جمله فضایل این شب اینکه، از شبهای مخصوص زیارت امام حسین علیه السلام است که صد هزار پیامبر - صلوات اللَّه علیهم اجمعین - آن حضرت را در این شب زیارت می کنند. از نمازهای مستحبّی که در این شب وارد شده دو رکعت نماز است که در هر رکعت بعد از حمد، صد بار سوره توحید خوانده می شود.

نقل شده که رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:

«شب نیمه شعبان در خواب دیدم جبرئیل بر من نازل شد و فرمود: ای محمّد! در چنین شبی خوابیده ای؟ گفتم: این شب

چه شبی است؟ فرمود: شب نیمه شعبان است برخیز! مرا بلند کرد و به بقیع برد.

و سپس فرمود: سرت را بلند کن، زیرا در این شب ها درهای رحمت خدا در آسمان به روی بندگان باز است. همچنین درِ رضوان، درِ آمرزش، درِ فضل، درِ توبه، درِ نعمت، درِ وجود و سخاوت، درِ احسان باز است، خداوند به عدد پشم ها و موهای چرندگان در این شب گنه کاران را آزاد می کند، پایان عمرها در این شب تعیین می گردد، رزق های یک سال دراین شب تقسیم می شود وحوادث یک سال در این شب معیّن می گردد.

ای محمّد! کسی که این شب را با تکبیر و تسبیح و تهلیل و دعا و نماز و قرائت قرآن و اطاعت و خضوع و استغفار به سر برد، بهشت منزل و سرای اوست و خداوند گناهان گذشته و آینده اش را می آمرزد...

ای محمّد! این شب را احیا بدار و به امّت خود دستور بده آنها نیز این شب را احیا بدارند، و با این عمل به سوی خدا تقرّب جویند، چرا که این شب شب شریفی است».

از اعمال این شب، خواندن دعای کمیل در سجده است، روایت شده که کمیل گوید: دیدم علی علیه السلام این دعا را در شب نیمه شعبان در سجده خواندند.

در مورد زیارت امام حسین علیه السلام در این شب بخصوص در صورت

امکان در کنار قبرش، آمده: هر کس بشناسد امام حسین علیه السلام را و شهادت او و هدف شهادتش را که موجب نجات امّت گردید و وسیله و راه گشایی برای رسیدن به فوز عظیم شد، (خلاصه اینکه عبادتش در این شب از روی توجّه و علاقه و معرفت خاص باشد) آن گونه خویشتن را در برابر خدا خاضع نموده که شایستگی آن را دارا باشد و نیز از خدا خواسته های شرعی اش را تقاضا کند»⁽¹⁾.

نام و کنیه امام زمان علیه السلام

امام زمان علیه السلام هنگام تولّد تا وقتی که پدرش به شهادت رسید، (از سال 255 - 260 هجری) مخفی بود و تنها خواصّ از اصحاب او را می دیدند و مسایل خود را از ایشان می پرسیدند. هنگام رحلت پدر، پنج سال داشت، سرانجام عواملی باعث شد که آن حضرت از نظرها غایب گردید ونخست غیبت صغری و سپس غیبت کبری بوجود آمد (که در این مورد، بعد سخن خواهیم گفت).

به هر حال، چنان که در روایات آمده، محل زندگی امام زمان علیه السلام در دوران کودکی همچون محل زندگی حضرت موسی علیه السلام مخفی بود، تا از گزند طاغوتیان محفوظ گردد⁽²⁾. در اینجا برای اینکه دورنمایی از دوران خفقان آن زمان را دریابیم، شایسته است به داستان زیر توجّه فرمایید:

جعفر کذّاب، عموی امام زمان علیه السلام

گاه می شود بر اثر عواملی، از حضرت نوح علیه السلام پسری ناخلف به نام کنعان و یا از حضرت آدم علیه السلام پسری متمرّد به نام قابیل بوجود می آید.

امام هادی علیه السلام دارای پنج فرزند به نام های امام حسن علیه السلام، حسین، محمّد، جعفر و علیّه بود. در میان این فرزندان، جعفر بسیار ناخلف بود که لقب کذّاب (دروغ گو) را گرفت، امام هادی علیه السلام درباره او فرمود:

«از فرزندم جعفر دوری کنید، نسبت او به من همچون نسبت کنعان به نوح علیه السلام است».

امام عسکری علیه السلام فرمود:

«مَثَل من و جعفر مانند هابیل و قابیل دو فرزند آدم علیه السلام است، اگر کشتن من برای جعفر ممکن بود مرا می کشت، ولی خداوند جلو او را گرفت».

جعفر از افرادی بود که ادّعای امامت داشت و پس از رحلت پدر می گفت: امام مردم من هستم نه برادرم. حتّی پس از رحلت پدر نزد خلیفه وقت رفت و گفت: بیست هزار اشرفی برای تو می فرستم و از شما خواهی دارم که فرمان دهی تا بر مسند امامت بنشینم و این مقام از برادرم امام حسن علیه السلام سلب گردد.

خلیفه در جواب گفت: عجب آدم احمقی هستی، اگر امامت در دست ما می بود، آن را برای خود قرار می دادیم، اگر امام شناسان و شیعیان آنچه از برادرت و پدرت از معجزات و... دیدند از تو ببینند، تو را امام خود می دانند، دیگر نیازی به کمک ما نداری و گرنه هرگز به تو ایمان نخواهند آورد.

کارشکنی های او در عصر امامت برادرش امام عسکری علیه السلام به جایی نرسید، ولی پس از شهادت برادرش دوباره شروع به ادّعا کرد و اعلام داشت که امام بعد از برادرم من هستم.

امام حسن عسکری علیه السلام برای اینکه امر بر مردم اشتباه نشود و امامت امام مهدی علیه السلام را از کارشکنی های جعفر حفظ کند، در آخرین لحظات عمر، یکی از اصحاب به نام «ابوالادیان» را به حضور طلبید و به او فرمود: «چند نامه هست، اینها را به مدائن می بری و به فلان و فلان کس می رسانی و جواب نامه ها را می گیری، روز پانزدهم به سامرّاء می آیی، صدای گریه از خانه من خواهی شنید، مطّلع می شوی که من از دنیا رفته ام.

ابوالادیان می گوید: عرض کردم: فدایت شوم، معلوم است که سخن شما راست و درست است و همین طور که می فرمایی خواهد شد، ولی سؤالی دارم و آن اینکه پس از شما امام کیست؟ امام علیه السلام فرمود: امام کسی است که جواب نامه ها را از تو مطالبه کند.

عرض کردم: علامت دیگر امامِ پس از شما چیست؟ امام علیه السلام فرمود: امام کسی است که بر جنازه من نماز بخواند.

عرض کردم: علامت دیگر چیست؟ امام علیه السلام فرمود: امام کسی است که از میان همیانهای طلا خبر دهد.

ابوالادیان می گوید: ابّهت امام عسکری علیه السلام مرا گرفت، دیگر نپرسیدم که منظور چه همیانی است، برخاستم خداحافظی کردم، نامه را گرفتم و به سوی مدائن رهسپار شدم، نامه ها را به صاحبانشان

دادم و جواب نامه ها را گرفتم و به سامره برگشتم، همین که وارد خانه امام حسن علیه السلام شدم صدای گریه شنیدم، فهمیدم که امام عسکری علیه السلام دار دنیا را وداع کرده است، ولی دیدم گروهی دور جعفر کذّاب را گرفته اند و به او به عنوان امام تهنیت می گویند، و بعضی نیز به او تسلیت می گفتند.

در این میان کسی آمد و به جعفر گفت: جنازه برادرت را غسل داده اند، بفرمایید بر آن جنازه نماز بخوانید، دیدم جعفر برخاست و همراه گروهی برای انجام نماز رهسپار شد، با خود گفتم: عجبا! اگر امام مردم بی دین بشود، معلوم می شود که همواره دین از اوّل سست بوده است، چون من جعفر کذّاب را می شناختم که همواره با ساز و آواز و شراب خواری سر و کار داشت، من هم دنبال جعفر به راه افتادم تا ببینم جریان به کجا منتهی می شود.

کنار جنازه امام عسکری علیه السلام رسیدیم، جعفر پیش ایستاده و همراهان پشت سرش، با خود گفتم: دیگر کار از کار گذشت. ناگهان پرده سفیدی که در حجره آویزان بود بلند شد، دیدم کودکی نورانی پیدا شد، ردای جعفر را گرفت و فرمود: ای عمو! پس برو، من سزاوارترم که بر جنازه پدرم نماز بخوانم، جعفر مانند نقش بر دیوار هیچ نتوانست بگوید و کنار رفت.

آن کودک مشغول نماز شد و پس از نماز همین که خواست برود، به من رسید و فرمود: جواب نامه ها را به من بده، نامه ها را به او دادم، رفت به حجره. با خود گفتم: حمد و سپاس خدا را که دو علامت از

علاماتی که امام عسکری علیه السلام به من فرموده بود، ظاهر شد، نزد جعفر آمدم و گفتم: این طفل که بود؟ گفت: من اصلاً چنین کودکی را ندیده ام و نمی شناسم.

مسافران قمّی و جعفر کذّاب

روز بعد دیدم گروهی از اهل قم آمده بودند به زیارت امام عسکری علیه السلام نائل شوند، مطّلع شدند که حضرت از دنیا رفته است، پرسیدند: امروز امام و حجّت خدا کیست؟ گروهی جعفر کذّاب را نشان دادند. اهل قم نزد جعفر آمده وسلام کردند و گفتند: پول زیادی که مخصوص امام علیه السلام است، برای شما آورده ایم. دستور داد پول ها را بگیرند. گفتند: ما هرگاه خدمت امام عسکری علیه السلام می رسیدیم و پولی نقد می آوردیم، حضرت صاحبان پول را نام برده و حدود مبلغ را از درهم و دینار می فرمودند، شما هم اگر امام هستید و جانشین برادر خود می باشید و نام صاحبان پول و مقدار آن را بگویید.

جعفر گفت: مردم از من علم غیب می خواهند، مگر برادرم علم غیب داشت؟ اهل قم گفتند: در چنین صورت ما پول را نخواهیم داد.

دستور دستگیری امام زمان علیه السلام

جعفر دید با این وضع به هدف شوم خود نمی رسد، نزد معتمد عباسی خلیفه وقت رفت و گزارش داد که برادرم عسکری علیه السلام پسری دارد و او بر جنازه پدرش نماز خواند [امام عسکری علیه السلام برای حفظ فرزندش حضرت حجّت علیه السلام از دشمنان، تولّد او را به کسی نفرموده

بود. ]خلیفه، ضد مأمور به فرماندهی شخصی بنام «رشیق» به خانه امام حسن عسکری علیه السلام فرستاد و به او دستور اکید داد که برو به خانه امام عسکری علیه السلام همه حجره ها را جستجو کن، بی آنکه اجازه بگیری، وارد خانه شو.

رشیق با مأمورین به خانه امام عسکری علیه السلام آمدند و همه حجره ها را گشتند تا به آن حجره که در آن، پرده سفید آویزان بود رسیدند، پرده را بلند کردند دریایی آنجا دیدند که در وسط آن، کودکی سجّاده انداخته و نماز می خواند، رشیق به یکی از مأمورانش دستور داد که برو و آن کودک را بگیر. آن مأمور تا به سراغ کودک آمد در میان آب غرق شد.

رشیق به دیگری دستور داد، دیگری وقتی خواست به طرف کودک رود، در آب غرق شده با فریاد بلند تقاضای کمک کرد، او را نجات دادند، حضرت با کمال وقار نماز را تمام کرد و سپس در پیش روی مأموران از حجره بیرون آمد. مأموران گویا چوب خشکی شده بودند. اصلاً نتوانستند کوچک ترین آسیبی به کودک که حضرت حجّت علیه السلام بود، برسانند. همین موقع بود که حضرت مهدی علیه السلام غایب شد و غیبت صغری به وقوع پیوست

⁽¹⁾.

ویژگی های امام زمان علیه السلام

به هر حال امام زمان علیه السلام در زمان پدر که پنج ساله بود (از سال 255 تا 260 هجری، سال شهادت پدر) نزد پدر بود، ولی در مخفی گاه به سر می برد، بسیاری از اصحاب ائمه علیهم السلام و علما و فقهای اعلام اسلام، وی را زیارت کرده اند، حتی بسیاری از نوابغ و علمای بزرگ چین و بخارا و سمرقند و هند و سند و اندلس و اروپا به سامرّاء سفر کرده و توسّط امام عسکری علیه السلام با امام زمان علیه السلام ملاقات کرده و مسائل خود را از وی پرسیده اند، و نشان سوغات و هدایای صاحبانش را از او خواسته اند، او به یک یک آنها پاسخ صحیح داده است. (چنان که این مطلب در جلد 52 و 53 بحار به طور مفصّل آمده است).

برای اینکه بیشتر با این عزیز که پرده های غفلت و گناه، ما را از دیدارش محروم ساخته، آشنا شوید، به این حدیث توجّه کنید:

پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمود:

«اَلمَهْدِیُّ مِنْ وُلْدِی أَرْبَعِینَ سَنَةً، کانَ وَجْهُهُ کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ، فِی خَدِّهِ الأَیْمَنِ خالٌ أَسْوَدٌ، عَلَیْهِ عَبائَتانِ قُطْوانِیَتانِ، کَأَنَّهُ مِنْ رِجالِ بَنِی اِسْرآئِیلِ یَسْتَخْرِجُ الکُنُوزَ وَیَفْتَحُ مَدآئِنَ الشِّرْکِ؛ مهدی علیه السلام از فرزندان من دارای چهل سال است (هنگام خروج همچون مرد چهل ساله است) صورتش همچون ستاره درخشان است، در گونه راستش خال سیاهی است و دو عبای قطوانی بر دوش دارد، قیافه اش همانند مردان

بنی اسرائیل (زمان حضرت موسی علیه السلام) است، گنج ها را استخراج کند، کشورهای شرک را فتح کرده و تحت رهبری خود درمی آورد»⁽¹⁾.

به هر حال مردم باید در هر زمان، امام زمانِ خود را بشناسند و هر زمانی دارای امام است (و این کتاب برای همین منظور نگاشته شده)

در زمان ائمه علیهم السلام یاران امام در این جهت خیلی کوشا بودند که امام حق را بشناسند، اکنون به روایت زیر توجه کنید:

محمّد بن عثمان⁽¹⁾گوید: از پدرم شنیدم گفت: از امام حسن عسکری علیه السلام این سؤال شد و من در حضورش بودم، سؤال این بود: آیا این مطلب که از پدران شما نقل شده:

«هیچ گاه زمین از حجّت خدا خالی نمی ماند، اگر کسی بمیرد و امام زمان خویش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است»⁽²⁾.

حق است؟

امام حسن عسکری علیه السلام فرمود: آری این مطلب حق است چنان که روز حق است. شخصی پرسید: بعد از شما امامِ مردم کیست؟ فرمود:

پسرم محمّد، امام و حجّت بعد از من است، هر کس بمیرد و او را نشناسد، به مرگ زمان جاهلیت مرده است. ولی برای او غیبتی است که نادانان در این مورد حیران گردند و منحرفان هلاک شوند، و کسانی که وقت ظهورش را تعیین کنند او را تکذیب نمایند، سپس ظهور می کنند، گویا می بینم طوق های سفیدی راکه بر بالای سر او در نجف و کوفه در حرکت است⁽³⁾. و در پرچم ارتش آن حضرت نوشته شده: «اَلبَیْعَةُ للَّهِ ِ؛ بیعت مخصوص خداست»

⁽¹⁾.

«مهدی طاووس اهل بهشت است».

و در عبارت دیگر فرمود:

«چهره مهدی از فرزندانم همچون ماه تابان است، رنگ چهره اش عربی است وبدنش همانند جسم مردان بنی اسرائیل (بلندقد) است، زمین را همان گونه که پر از ظلم و جور شده، پر از عدل و داد می کند، اهل آسمان و زمین و پرندگان در هوا از حکومتش راضی هستند، بیست سال حکومت می کنند»⁽²⁾.

روزی پیامبر صلی الله علیه وآله به دختر گرامی اش فاطمه علیها السلام رو کرد و به این شخصیت ها افتخار کرده و فرمود:

«بهترین پیامبران پدرت است، از ماست بهترین اوصیا که شوهرت علی علیه السلام است، از ماست بهترین شهدا که عموی من حمزه رضی الله عنه است، از ماست آن کس که دو پَر دارد و با آن دو پَر در هر جای بهشت بخواهد به پرواز درمی آید و او پسر عموی پدرت، جعفر رضی الله عنه است، از ماست دو سبط این امّت، دو آقای جوانان اهل بهشت، حسن و حسین علیهما السلام و این دو فرزندان تو هستند و از ماست مهدی - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - و او از فرزندان توست»⁽³⁾.

امام سجّاد علیه السلام فرمود:

«قائم ما دارای نشانه هایی از شش پیامبر است: امّا نشانه اش

از نوح علیه السلام طول عمر است. امّا نشانه اش از ابراهیم علیه السلام مخفی بودن محل ولادتش است. امّا نشانه اش از موسی علیه السلام ترس از دشمن و غیبت است (که موسی علیه السلام از ترس فرعونیان از مصر به مدین رفت و مدتی مخفی بود). امّا نشانه اش از عیسی علیه السلام اختلاف رأی مردم درباره اش و اعتزال او از مردم است، امّا نشانه اش از ایّوب علیه السلام گشایش و پیروزی پس از بلیّات و گرفتاری است، امّا نشانه اش از محمّدصلی الله علیه وآله قیام به شمشیر است»⁽¹⁾.

و در بعضی روایات، نشانه ای از حضرت یوسف علیه السلام نیز ذکر شده و آن زندان است. (شاید منظور دوری او از دوستانش که به منزله زندانی بودن او است).⁽²⁾

«او از نظرها پنهان است، تا کسی او را به بیعت خود نخواند و او زیر پرچم هیچ رهبر ناشایستی نرود»

⁽¹⁾.

شوکت و قدرت فوق العاده امام علیه السلام

حضرت رضا علیه السلام در ضمن روایتی فرمود:

«قائم علیه السلام کسی است که هرگاه خروج کند، در سن پیری است امّا سیمای جوان دارد، و آن چنان قدرت جسمی دارد که اگر دستش را به بزرگ ترین درخت روی زمین بیاندازد، می تواند آن را از ریشه بَر کند. و اگر در میان کوه ها صدایش را بلند کند، سنگ های کوه ها قطعه قطعه گردند. عصای موسی و انگشتر سلیمان همراه اوست»⁽²⁾.

«بهشت مشتاق چهار نفر از خاندان من است که خدا آنها را دوست دارد و مرا به دوستی آنها فرمان داده است: علی بن ابی طالب، حسن، حسین و مهدی - علیهم السلام - که حضرت عیسی علیه السلام پشت سر او نماز می خواند»⁽³⁾.

و در روایت دیگر فرمود:

«ما خاندان عبد المطّلب سادات و بزرگان بهشت هستیم، من و برادرم علی، و عمویم حمزه و جعفر و حسن و حسین و مهدی - علیهم السلام - »⁽⁴⁾.

شمایل حضرت مهدی علیه السلام

پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود:

«مهدی از ما خاندان است، بلند پیشانی و برآمده بینی است (وسط بینی اش برآمدگی دارد)»⁽¹⁾.

و نقل شده، روزی حضرت علی علیه السلام به امام حسین علیه السلام نگاه کرد و فرمود:

«این پسرم آقاست چنان که رسول خدا صلی الله علیه وآله او را آقا خواند، و به زودی خداوند در صُلب او مردی ظاهر سازد که همنام پیامبر شماست و در صورت و سیرت شبیه پیامبر صلی الله علیه وآله است، وقتی که مردم در غفلت به سر می برند و حق زیر پا قرار گرفته و مرده شده و ظلم و جور آشکار گشته، خروج می نماید، سوگند به خدا اگر خروج و قیام نکند گردنش را می زنند، اهل آسمان و ساکنان آن از خروجش شاد می شوند، بلند پیشانی و برآمده بینی، سطبر شکم، لاغر ران، در ران راستش خالی هست، گشاده دندان می باشد، زمین را پر از عدل و داد کند، همچنان که پر از ظلم و جور شده»⁽²⁾.

که جمیع کسانی که جهانگیر شدند، چهار نفرند که دو نفرشان کافر بودند: نمرود و بخت النصر، و دو نفرشان مؤمن بودند: ذوالقرنین و سلیمان بن داود علیهما السلام. و به زودی از امّت اسلام پنجمین نفر حاکم سراسر زمین می شود و او مهدی - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - است⁽¹⁾.

جابر جعفی گوید: از امام باقر علیه السلام شنیدم می فرمود:

«روزی عمر بن خطاب از امیر مؤمنان علی علیه السلام در مورد حضرت مهدی علیه السلام توضیح خواست. حضرت فرمود: امّا نامش، حبیبم رسول خدا صلی الله علیه وآله با من عهد کرده که نامش را نبرم تا خداوند او را مبعوث کند، امّا سیمایش، او جوانی میانه قامت (نه بلندقد و نه کوتاه قد) و خوش صورت است، مویش زیباست و از سرش به شانه اش ریخته، نور صورتش سیاهی موی سر و صورتش را تحت الشعاع قرار داده است».

امام صادق علیه السلام فرمود:

«مهدی علیه السلام خروج نمی کند مگر در سال های طاق 1 - 3 - 5 - 7 - 9»⁽²⁾.

فصل دوم غیبت صغری و غیبت کبری

توضیح

دوران زندگی امام زمان علیه السلام را می توان به سه دوره تقسیم کرد:

1 - دوره کودکی (از سال 255 تا سال 260 هجری قمری).

2 - دوره غیبت صغری (از سال 260 تا 329 هجری قمری).

3 - دوره غیبت کبری (از سال 329 هجری قمری شروع می شود تا هنگامی که فرمان و نهضت جهانی آن حضرت از طرف خداوند متعال صادر گردد).

اخبار و روایات در این مورد بسیار است که برای آن حضرت دو غیبت خواهد بود، یکی کوتاه، دومی طولانی در غیبت صغری (کوتاه) خواصّ شیعه و نوّاب خاص آن حضرت با او تماس داشته اند، ولی در غیبت طولانی او، توده مردم از اقامت گاه او بی خبرند جز دوستان مورد اعتماد که متصدی خدمت گذاری از اقامت گاه او می باشند، و طبق روایتی همواره سی تن از شیعیان و نزدیکان در حضور آن حضرت هستند که هرگاه عمر یکی از آنها به سر آمد، یکی دیگر به جای او تعیین می شود⁽¹⁾.

و به گفته صاحب مستدرک، مرحوم نوری رحمه الله: اگر تقدیر نباشد که این سی نفر مانند خود امام زمان علیه السلام عمر طولانی داشته باشند، در هر قرنی سی نفر از مؤمنین پرهیزکار و بسیار سعادتمند، به سعادت خدمت گذاری و مصاحبت آن حضرت نائل می شوند»⁽¹⁾.

به هر حال این افراد همان اوتادی هستند که در محضر آن حضرت به سر می برند، اکنون درباره غیبت صغری و کبری به شرح کوتاهی می پردازیم.

چگونگی غیبت صغری و نوّاب چهارگانه

وضع زمان و عدم پذیرش مردم باعث شد که امام زمان علیه السلام از نظرها پنهان گردد، این پنهانی که از آن به عنوان غیبت یاد می شود تا زمانی که مردم آماده شوند و شرایط ظهور مهیا گردد، ادامه دارد. ولی طبیعی است که وقتی امام مردم غایب شد، مردم را به حال خود نمی گذارد، بلکه افرادی را بین خود و مردم واسطه قرار می دهد، وظیفه مردم هم این است که با کنجکاوی دقیق این افراد را بشناسند و تکلیف خود را از آنها بگیرند.

بر همین اساس پس از آنکه امام زمان علیه السلام در سال 260، هنگام رحلت پدر بزرگوارشان، از نظرها پنهان شدند (وغیبت صغری بوجود آمد) تا نیمه شعبان سال 329، چهار تن از فقهای ربّانی به ترتیب زیر از جانب آن حضرت تعیین شده و واسطه بین آن حضرت و مردم شدند:

1 - عثمان بن سعیدرحمه الله که در سال 300 هجری وفات کرد.

2 - محمد بن عثمان رحمه الله که پنج سال عهده دار نیابت خاص بود و در سال 305 درگذشت.

3 - حسین بن روح رحمه الله که در شعبان سال 326 وفات کرد.

4 - علی بن محمد سیمری رحمه الله که در نیمه شعبان سال 329 از دنیا رفت و امام به او دستور داد که دیگر کسی را جانشین خود نکند.

از این وقت به بعد دوران غیبت کبری (طولانی) آغاز شد. (دستور و توقیع امام علیه السلام به چهارمین نائبش در کتاب اعلام الوری، صفحه 417 و... آمده است). غیبت کبری که از نیمه شعبان سال 329 شروع شد، تا هنگام ظهور حضرت مهدی علیه السلام ادامه دارد⁽²⁾.

اینک باید پرسید که شیعیان در این زمان به چه کسی مراجعه کنند و وظایف دینی خود را از چه کسی بپرسند و به آن عمل کنند؟

پاسخ آن که: خوشبختانه امام قائم علیه السلام در این مورد نیز راهنمایی فرموده و پیروانش را سرگردان نگذاشته است، در این مورد مردم را به اطاعت از ولیّ فقیه فراخوانده است، اینجاست که مسأله معروف «ولایت فقیه» پیش می آید و درباره آن اکنون اندکی توضیح می دهیم:

شرح کوتاهی درباره ولایت فقیه

اشاره

ولایت یعنی رهبری و حکومت؛ فقیه یعنی کسی که دارای شرایط

استنباط احکام از ادلّه اسلامی باشد، به علاوه عادل و پرهیزکار نیز باشد. بنابر این ولیّ فقیه یعنی مرجع تقلیدی که شایستگی نیابت عامّ امام زمان علیه السلام را دارد، چنین فردی می تواند به جانشینی از امام علیه السلام زمام امور مردم را به دست گیرد، البتّه عقل و حتی آیات و روایات هم بیان گر این است که در میان افراد، اعلم موجودین تقدّم دارند.

درباره اصل ولایت فقیه دلایل فراوان داریم، از جمله در روایت آمده است که رسول خدا صلی الله علیه وآله سه بار فرمود:

«خدایا جانشینان مرا مورد رحمتت قرار ده. شخصی پرسید: جانشینان شما کیانند؟ فرمود: آنان که پس از من می آیند، گفتار و سنّت (روش و سیره) مرا نقل می کنند و پس از من آن را به مردم می آموزند».

اسحاق بن یعقوب رحمه الله گوید: از عثمان بن سعیدرحمه الله اوّلین نائب خاصّ امام زمان علیه السلام خواستم نامه ای به امام عصر علیه السلام برساند. و در ضمن نامه پرسیدم: در زمان غیبت، به چه کسی مراجعه کنیم؟

امام با خطّ خودشان در پاسخ چنین مرقوم فرمود:

«... وَأَمَّا الحَوادِثُ الواقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیها إِلی رُواةِ أَحادِیثِنا، فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ وَأَنَا حُجَّةُ اللَّهِ؛ ... در حوادث به راویان احادیث ما مراجعه کنید، آنها حجّت من بر شما هستند و من حجّت خدا هستم»⁽¹⁾.

البتّه دلایل ولایت فقیه بسیار زیاد است، در این باره به کتاب شریف «ولایت فقیه - امام خمینی رحمه الله» مراجعه کنید. در احتجاج طبرسی آمده است: امام حسن عسکری علیه السلام در ضمن حدیث طولانی فرمود:

«فَأَمّا مَنْ کانَ مِنَ الفُقَهآءِ صائِناً لِنَفْسِهِ حافِظاً لِدِینِهِ مُخالِفاً لِهَواهُ مُطِیعاً لِأَمْرِ مَوْلاهُ، فَلِلعَوامِ أَنْ یُقَلِّدُوهُ، وَذلِکَ لا یَکُونُ إِلّا بَعْضَ فُقَهآءِ الشِّیعَةِ لا جَمِیعَهُم؛ هر کدام از فقها که نگهدارنده نفس خود از انحرافات و صبر انقلابی دارند و حافظ دین خود و مخالف هوی و هوس خود و مطیع فرمان خدایش باشد، بر عوام است که از وی تقلید کنند و چنین صفاتی را بعضی از فقهای شیعه دارند، نه همه آنها»⁽¹⁾.

با توجّه به واژه «تقلید» که به معنی پیروی است، می فهمیم که امور مردم در زمان غیبت به فقهای ربّانی سپرده شده و آنها ولایت بر مردم دارند. این حدیث، شرایط یک فقیه که می تواند جانشین امام زمان علیه السلام باشد، را بیان می کند.

توضیح این روایت خود کتاب مفصّلی می خواهد، ولی به طور خلاصه باید حکومتش بر مردم همانند حکومت امام علی علیه السلام باشد، آنجا که برادرش عقیل، که از گرسنگی رنگ بچه های او پریده شده و مطالبه کمک اضافی از بیت المال می کند، آهن سرخ گداخته در دستش می گذارد⁽²⁾.

و آنجا که باخبر می شود خلخال یک زن یهودی به دست دشمن از پایش درآمده، سخت عصبانی می شود⁽³⁾.

و آنجا که می بیند کارگزارانش به بیت المال تجاوز کرده اند و به نفع خویشاوندان برداشت کرده اند، هرچند پسر عموی آن حضرت باشد،

نامه ای آتشین می نویسد و به او اعتراض می کند و از کار برکنارش می سازد و می نویسد: «این تبعیض را از دو فرزندم حسن و حسین علیهما السلام هم نمی پذیرم»⁽¹⁾.

و آنجا که می بیند فرماندارش به مهمانی شخص پولداری رفته، فریادش به اعتراض بلند می گردد⁽²⁾.

نامه های آن حضرت، (که در نهج البلاغه آمده) به استانداران و بخشداران و فرماندارانش، گویای این گونه حقایقی است که نائب برحقّ امام زمان علیه السلام رعایت می کند. بنابر این ولایت فقیه همان دنباله امامت است. یعنی مجتهد اعلم به نیابت عام از امام زمان علیه السلام، امور رهبری امّت را به دست می گیرد.

توضیح چند اشکال

آنان که از اسلام دل خوشی نداشتند و ندارند، و آنها که حسن نیّت دارند ولی شناخت ندارند، شروع به ایرادتراشی به این مسأله - که دنباله مسأله امامت است - کرده اند. بیشتر این ایرادات بی اساس از آنان است که از اسلام می ترسند، یعنی با تشکیل حکومت اسلامی منافع خود را در خطر می بینند.

وقتی که این ایرادات را بررسی می کنیم، می بینیم برگشت همه آنها به این چهار ایراد است:

1 - ولایت فقیه یک نوع حکومت روحانیت و انحصارطلبی است.

2 - ولایت فقیه موجب استبداد و دیکتاتوری است.

3 - ولایت فقیه با حاکمیت ملّی سازگار نیست.

4 - ولایت فقیه موجب تعدّد مراکز قدرت و تصمیم گیری می شود.

در مورد اشکال اوّل

ما مدعی نیستیم که ولیّ فقیه کلّیه امور را باید در دست داشته باشد، لذا در قانون اساسی مصوّب امام و امّت بخصوص در اصل 110 اختیارات ولیّ فقیه را به طور فشرده بیان داشته است. ما نمی گوییم: ولیّ فقیه کلّیه زمام امور قانون گذاری و قدرت اجرایی را به دست می گیرد، تا گفته شود: این یک نوع حکومت روحانیت و انحصارطلبی است، بلکه ضمن آنکه می بایست کلّیه مناصب برای مشروع بودنش با اجازه یک حاکم شرع مطلق باشد، ولایت فقیه از هر گونه انحراف فکری و مکتبی و انحراف در مسیر اجرا و پیاده نمودن احکام جلوگیری می نماید.

با توجّه به اینکه در هر کاری باید به متخصّص مراجعه کرد و با توجّه به اینکه لباس و روحانی بودن دلیل آن نمی شود که در موارد حق از او پیروی نکنیم. ما باید پیرو حق باشیم، هرچند این حق از جانب روحانیت باشد. به اضافه اینکه باید به شرایط ولایت فقیه که در چه کسی است توجّه کرد، نه به لباس او.

در مورد اشکال دوم

ولیّ فقیه خودش غیر از اسلام نظری ندارد، تا او را به استبداد رأی متّهم کنیم، صفت آگاه (متخصّص) و عادل (درست کار) حاکی است که در حفظ اسلام قدم برمی دارد، بنابراین اگر از این خط منحرف شد، خود به خود از این مقام برکنار خواهد شد. (با توجّه به اینکه ملّت مسلمان خواهان اجرای اسلام است نه غیر آن)

در مورد اشکال سوم

وقتی ملّت مسلمان بودند و در نهاد انقلابشان تشکیل حکومت اسلامی می جوشید، و به عبارت دیگر: انقلابشان انقلاب

نان و آب و مسکن نبود، بلکه انقلاب مکتبی بود (که البته در پرتو این مکتب، نان و آب و مسکن نیز هست) معنای آن این است که ملّت، حکومت اسلامی را با آنچه که در آن است، می خواهند.

و بسیار واضح و روشن است که از مهم ترین مقرّرات اسلام، مسأله امامت و ولایت فقیه است، پس به اراده ملّت کاملاً توجّه شده است، وانگهی وقتی که اکثریت ملّت، قانون اساسی را که در آن اصل ولایت فقیه آمده تصویب کردند، آیا معنای این مطلب آن نیست که به آراء ملّت احترام شده است؟ با توجّه به اینکه در مورد قانون اساسی کاملاً به آراء ملّت احترام و تکیه شده است و تشکیل مجلس شورای اسلامی نیز مؤیّد این مطلب است. از طرفی اکثریّت عملاً به دنبال «ولایت فقیه» هستند، بنابراین در کجای ولایت فقیه ضدیّتی با حاکمیّت ملّت دیده می شود؟!

در مورد اشکال چهارم

وقتی که حکومت اسلامی و اعضای آن، بر اساس یک قانون اساسی زیر نظر یک رهبر (که ولیّ فقیه است) باشد، همه ارگانها در یک مسیر گام برمی دارند و دیگر تعدّد مراکز قدرت لازم نمی آید.

ما اقرار می کنیم که در آغاز پیروزی انقلاب، در بعضی از موارد بر اثر عواملی این اشکال وجود داشت، علّت این بود که هنوز آن هماهنگی اسلامی در میان نبود. ولی پس از تحقّق حکومت اسلام تحت نظارت و رهبری ولایت فقیه، حتماً قدرت ها و تصمیم ها به یک مرکز برگشته و این اشکال ها برطرف خواهد شد.

در اینجا اضافه می کنم: چنین نیست که عدّه مخصوصی حکومت را به دست گرفته باشند، بلکه همه مردم مسلمان حکومت را به دست گرفته اند، نهایت اینکه نماینده های آنها، یعنی افراد مورد قبول اکثریّت با همکاری ملّت دست اندر کار شده اند، اگر یک اتومبیل را در نظر بگیریم، این اتومبیل دارای ده ها و صدها اعضا است که هر کدام در ساختمان و حرکت آن نقشی دارند. ولایت فقیه هم نقش دنده عوض کردن و هم نقش ترمز را دارد، تا هم آن را به حرکت درآورد و به مقصد برساند و هم هنگام خطر با نگهداری آن، خطرات را دفع و رفع نماید. (البتّه از ذکر این مثال پوزش می طلبم).

لازم به تذکّر است که مسأله امامت و دنبال آن ولایت فقیه در بینش تشیّع از اصول و ارکان دین است، و در اصول دین هرکس خودش باید دلیل و شناخت داشته باشد و تقلید روا نیست. در اینجا این سخن را نیز اضافه می کنیم که به حکم آیات و روایات از جمله:

«یا داوُدُ إِنّا جَعَلْناکَ خَلِیفَةً فِی الأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النّاسِ بِالحَقِّ وَلا تَتَّبِعِ الهَوی ای داود! ما تو را خلیفه خود در زمین قرار دادیم، بنابراین بین مردم به حق حکومت و قضاوت کن و از هوی و هوس پیروی مکن»⁽¹⁾.

ولایت فقیه که دنباله روی از پیامبران و امامان علیهم السلام است، مبانی آن بر اساس اصالت جامعه یا اصالت فرد و یا اصالت انسان نیست، بلکه مبانی آن براساس اصالت «اللَّه» است که امروز به صورت اسلام و

قوانین اسلام متبلور شده است، او تنها از اسلام می گوید و بر اسلام تکیه دارد و مجری اسلام است، با توجه به اینکه با اجرای اسلام نیازهای فردی و جامعه و انسانها تأمین شده و همه را به سوی کمال و سعادت همه جانبه رهنمون می سازد.

سؤال

در ضمن بررسی روایات مربوط به حضرت مهدی علیه السلام آمده که امام صادق علیه السلام به مفضّل رضی الله عنه فرمود:

«هر بیعت قبل از ظهور مهدی علیه السلام، کفر، نفاق و تزویر است و لعنت بر بیعت شونده و بیعت کننده»⁽¹⁾.

و از امام حسین علیه السلام نقل شده که فرمود:

«هر پرچم برافراشته از رهبری، قبل از قیام مهدی علیه السلام طاغوت است».

وبه فرموده امام باقر علیه السلام :

«صاحب آن پرچم طاغوت است»⁽²⁾.

آیا اگر ولیّ فقیه در زمان غیبت، زمام رهبری را به دست گیرد، مشمول این گونه روایات نیست؟!

پاسخ

این روایات مربوط به آن رهبرانی است که مستقلاًّ رهبری امور را به دست می گیرند، ولی در ولایت فقیه استقلال نیست، بلکه نیابت به اذن عامّ حضرت مهدی علیه السلام است، چنانچه خود دلایل ولایت فقیه این مطلب را ثابت می کند، در حقیقت این پرچم و بیعت، بعنوان نیابت و زمینه سازی برای ظهور آن حضرت می باشد، و ائمه علیهم السلام هم چنین اجازه، بلکه چنین تکلیف را به مردان فقیه شایسته داده اند.

فصل سوم: پاسخ به بیست و هفت سؤال

1 - آیا عقیده به ظهور مصلح جهانی مخصوص شیعیان است؟

آیا عقیده به ظهور حضرت مهدی علیه السلام در آخرالزمان مخصوص مذهب شیعه است یا ادیان دیگر نیز به آن معتقدند؟

پاسخ: این عقیده حتّی در کتاب زرتشتیان، هندویان و تورات و انجیل و در میان مصری ها و چینی ها و حتی در میان غربی ها وجود دارد و در منابع اهل تسنّن، روایات متواتر و بسیار زیاد آمده است، به عنوان نمونه به کتابهای:

1 - نور الابصار، صفحه 157.

2 - التاج الجامع الأصول (تألیف شیخ منصور علی ناسف).

3 - الصواعق المحرقه.

4 - منتخب الأثر (تألیف آیت اللَّه صافی).

5 - اثبات الهداة، جلد 7، از صفحه 179 به بعد.

6 - المجالس السنیّه (نوشته سید محسن جبل عاملی)، جلد 5 صفحه 713 - 743) مراجعه فرمایید.

2 - فایده غیبت طولانی چیست؟

غیبت طولانی امام علیه السلام و عدم دسترسی ما به او چه سودی دارد؟⁽¹⁾

پاسخ: امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - به خاطر عدم پذیرش جامعه، از نظرها پنهان است، او همچون امامان معصوم دیگر علیهم السلام اگر آشکار بود، مردم همان کاری که با آن امامان کردند، با او می کردند، امّا او غائب است تا مردم آمادگی پذیرش او را در طول زمان و با برنامه ریزی های درازمدّت و تکامل معنوی و مادّی پیدا کنند.

غیبت او چنانچه در روایات آمده، همچون پنهان شدن خورشید پشت ابرها است، گرچه ابرها از تابش مستقیم خورشید ممانعت می کنند، ولی هرگز نمی توانند تابش خورشید را به کلی محو سازند.

غیبت امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - دهها فایده دارد که در اینجا به طور اختصار به چند فایده آن اشاره می کنیم:

1 - غیبت او به پیروانش امید می بخشد و آنها را دلگرم می کند که دارای چنین رهبری هستند، با توجّه به اینکه امید، آن هم امیدی این چنین، سازنده است.

2 - غیبت آن حضرت پیروانش را قدم به قدم آماده می سازد تا آن حضرت را از عزلت بیرون آورند.

3 - آن حضرت در عین اینکه غائب است گاه در مسائل مهم با فقها و بزرگان اسلام تماس می گیرد و آنها را راهنمایی می کند. (چنان که شواهد

آن بسیار است و بعضی از آنها در این کتاب آمده است).

4 - گفتگو درباره قیام مهدی علیه السلام و تشکیل کنگره ها و کنفرانس ها و تنظیم نوشته ها و مقالات در طول زمان با فرصت کافی موجب پرورش نفوس و آمادگی در اندیشه انقلاب جهانی بودن و هدف داری و... می شود و در نتیجه آمادگی های فرهنگی، صنعتی، اقتصادی و بالاخره نظامی در همه جا پیدا می شود و به این ترتیب زمینه سازی ظهور آن حضرت مهیّا می گردد.

5 - شناخت موانع یک انقلاب جهانی در تمام ابعاد و براندازی آن موانع، نیاز به طول زمان و کمک فکری بسیار در سطح جهان دارد، این نیز یکی از فواید غیبت امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - می باشد.

6 - از طرفی طول غیبت و دوری از مردم از رهبر مصلح و عادل، موجب فساد در تمام زمینه ها شده، و همین فساد موجب خستگی و ناراحتی و نارضایتی مردم می شود و در دل این فساد، جرقّه های انقلاب بروز می کند و مردم، تشنه مصلح واقعی و عدالت می شوند، چرا که تا همه رنج ظلم و فساد را نبرند، آماده درک لذّت عدالت و اصلاح نخواهند شد، چنان که درروایات مربوط به حضرت مهدی علیه السلام بسیار آمده که:

«یَمْلَأُ الأَرْضَ عَدْلاً وَقِسْطاً وَنُوراً کَما مُلِئَتْ ظُلْماً وَجَوْراً وَشَرّاً؛ آن حضرت علیه السلام زمین را پر از قسط و عدل و نور خواهد کرد، همان گونه که پر از ظلم و جور و بدی شده باشد»

⁽¹⁾. انقلاب واقعی، انقلابی است که طبیعی، خودجوش و از متن توده ها برخیزد و همگان به خوبی آن را درک کنند. البتّه این سخن به این معنی نیست که ما تن به ظلم و فساد دهیم، و مبارزه با ظلم و فساد نکنیم که شرع و عقل چنین اجازه ای به ما داده، بلکه این سخن خبر از آینده می دهد و حاکی است که مردم بر اثر دوری از یک مصلح عادل و آگاه چگونه در لجن فساد فرو می روند، در این صورت باید برای یافتن آن مصلح بپاخاست و خود گرفتاری مردم، آنها را برای یافتن راه حل برمی انگیزد.

آری باید مدتها بگذرد، تا مردم تکامل یابند و حقایق برایشان کشف گردد و با تجربیات تلخ خود روی حکومت های باطل از آنها روگردان شوند و تشنه وجود امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - گردند.

در قرآن کریم می خوانیم:

«سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الآفاقِ وَفِی أَنْفُسِهِمْ حَتّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الحَقُّ؛ بزودی آیات خود را از هر سوی جهان و در وجود خود مردم نشان می دهیم تا برای آنها آشکار گردد که او حق است»⁽²⁾.

در مورد اینکه ضمیر «او» در «إِنَّهُ» به کجا بازگشت می کند، امام صادق علیه السلام در ضمن روایتی فرمود:

«منظور خروج قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - است که او حق است و حقّانیتش آشکار می گردد

»⁽¹⁾.

3 - لقب قائم و مهدی چرا؟

چرا امام زمان علیه السلام با کلمه «قائم» و «مهدی» خوانده می شود، و چرا بعضی با شنیدن لقب «قائم» برمی خیزند و می ایستند؟

پاسخ: در بسیاری از روایات، آن حضرت با لقب قائم⁽²⁾و مهدی، یاد شده و در مورد قائم، بسیار می شد که ائمّه علیهم السلام بر اثر ظلم و فساد حاکمان غاصب، به یاد امام زمان علیه السلام می افتادند و می فرمودند: «قائم ما علیه السلام انتقام ما را خواهد گرفت».

قائم یعنی قیام کننده، نظر به اینکه قیام و نهضت حضرت مهدی - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - جهانی است و در تمام تاریخ بشر چنین قیام و حکومتی نبوده، آن حضرت با این عنوان خوانده می شود.

امّا اینکه پیروان آن حضرت با شنیدن این لفظ و یا با تلفّظ به این کلمه برمی خیزند و می ایستند، این کار یک نوع عمل مستحبّی است و احترام و اظهار پیوند و انتظار آن حضرت است و ضمناً مردم را به یاد نهضت و قیام حضرت مهدی علیه السلام می اندازد و برای آنها تلقین عملی می شود که باید برخاست، نهضت کرد، امیدوار بود و به زمینه سازی برای ظهور و قیام جهانی رهبری معصوم و قاطع که امید پیامبران و امامان و همه مستضعفان جهان و قلب تپنده هستی است، پرداخت.

این کار حتّی در زمان امام صادق علیه السلام در میان شیعیان معمول بوده حتی نقل شده در خراسان در حضور امام رضاعلیه السلام کلمه «قائم» ذکر شد، امام رضا علیه السلام برخاست و دستش را بر سر نهاد و فرمود:

«اَللَّهُمَ عَجِّلْ فَرَجَهُ وَسَهِّلْ مَخْرَجَهُ؛ خداوندا بر فرجش شتاب کن، و راه ظهور و نهضتش را آسان گردان.»⁽¹⁾

امّا در مورد واژه مهدی، از این روست که امام زمان علیه السلام هدایت شده و هدایت کننده است. امام صادق علیه السلام در ضمن حدیثی فرمود:

«إِنَّما سُمِّیَ القآئِمُ مَهْدِیّاً لِأَنَّهُ یَهْدِی إِلی أَمْرٍ مَضْلُولٍ عَنْهُ وَسُمِّیَ القآئِمُ لِقِیامِهِ بِالحَقِّ؛؛ آن حضرت را مهدی گویند، زیرا او مردم را به امری که گم کرده اند هدایت می کند، و قائم گویند چون به حق قیام کند»⁽²⁾.

از امام باقر علیه السلام سؤال شد: چرا قائم را «قائم» خواندند؟ فرمود:

«زیرا یاد او فراموش می شود و بسیاری از معتقدان به امامت آن حضرت، راه ناصحیح می روند».

از آن حضرت علیه السلام سؤال شد: چرا او را «منتظَر» گویند؟ فرمود:

«زیرا برای او غیبتی طولانی است که روزهایش بسیار است، افراد مخلص و پاک در انتظارش به سر می برند، ولی افراد شکّاک و مُردّد او را انکار می کنند، منکران نامش را به مسخره می گیرند و تعیین کنندگان وقت ظهور بسیارند، عجله کنندگان در او به هلاکت می رسند و مسلمانان به او نجات می یابند»⁽³⁾.

4 - اقامت گاه حضرت مهدی علیه السلام کجاست؟

اشاره

امام قائم علیه السلام کجاست و آیا فرزند و همسر دارد؟

پاسخ: از قواعد و روایات معصومین علیهم السلام استفاده می شود که امام قائم علیه السلام هم اقامت گاه مخصوص دارد و هم زن و فرزند.

در مورد اقامت گاه آن حضرت علیه السلام، نخست باید توجّه داشت که آن حضرت علیه السلام همه ساله در مراسم عظیم حجّ شرکت می کند⁽¹⁾و بعضی از سعادت مندان در مراسم حجّ به محضرش شرفیاب شده اند. همچنین هر جا که بخواهد از مشاهد مشرفه و... خواهد رفت.

امّا در مورد اقامت گاه آن حضرت و فرزندان و بستگان و یاران مخصوص (اوتاد) چندین مکان مانند: مدینه، دشت حجاز، کوه رضوی کرعه⁽²⁾و سرزمین های دوردست و... گفته شده است.

در میان این گفتار آنچه بیشتر نظرها را جلب می کند، این است که اقامت گاه آن حضرت و فرزندانش و گروهی از خواصّ یارانش در جزیره ای از دریای بزرگ می باشد.

از امام هادی علیه السلام داستانی نقل شده که خلاصه اش این است:

«حضرت مهدی علیه السلام و فرزندانش در جزیره هایی بسیار بزرگ و پهناور در دریا زندگی می کنند و عدد شیعیان آنجا بسیار زیاد است، و فرزندان وی هر یک حاکم جزیره ای هستند و خدا بهتر می داند»⁽³⁾.

داستان جزیره خضراء

در داستانی که در مورد تشرّف علی بن فاضل مازندرانی در سال 690 هجری در جزیره خضراء از طرق بسیار موثّق نقل شده، حاکی است که اقامت گاه امام قائم علیه السلام و همسران و فرزندانش در جزیره خضراء است. اینک اصل داستان را از کتاب اثبات الهداة نقل می کنیم:

علاّمه مجلسی در بحار الانوار از یحیی بن فضل در کتاب «رسالة البحر الأبیض والجزیرة الخضراء» از علی بن فاضل مازندرانی مجاور نجف، در حدیث بسیار طولانی چنین نقل می کند:

وارد شهری از شهرهای غرب (اسپانیا) شدم مرکب هایی از بلاد امام عصرعلیه السلام وارد آنجا شد، یکی از مسافرین آنها پیرمردی بود که چون مرا دید، گفت: نام تو چیست؟ گمان می کنم علی باشد. گفتم: آری، گفت: نام پدرت چیست؟ گویا فاضل باشد؟ گفتم: آری، چه خوب نام من و پدرم را می شناسی.

گفت: بدان که نام و اصل و وصف و خصوصیات تو را برای من بیان کرده اند و من تا جزیره خضراء با تو هستم.

بسیار خوشحال شدم، مرا با خود به دریا برد، روز شانزدهم به آب سفیدی رسیدیم، پرسیدم: اینجا کجاست؟

گفت: بحر ابیض است و آن جزیره خضراء است که این آب سفید اطرافش را گرفته است و به حکمت خداوند چون کشتی ها و وسایل نقلیه دیگر دشمنان به اینجا رسند، غرق می شوند و به آن حضرت دست نیابند.

سپس وارد جزیره خضراء شدیم و رفتیم در مسجد، شخصی به نام «سید شمس الدین» را دیدم که می گفت: من از نوه های امام عصر علیه السلام هستم، پس از گفتگویی به او گفتم: هرگز امام را دیده ای؟ گفت: نه، ولی پدرم نقل کرد که صدای امام را شنیده ام و خودش را ندیده ام، امّا جدّم هم خودش را دیده است و هم صدایش را شنیده است.

آنگاه با آن سیّد از شهر بیرون رفتیم و به پیرمردی رسیدیم، از سیّد احوال آن پیرمرد را پرسیدم، گفت: این کوه را می بینی، در وسط آن جای خرّمی است و در آن چشمه ای است، و کنار چشمه قبّه ای است و این مرد با رفیقش خادم آن قبّه است، من هر صبح جمعه می روم آنجا خدمت امام عصر - ارواحنا له الفداء - (البته با توجّه به آغاز حدیث، خود امام را نمی بیند و صدایش را نمی شنود) و در قبّه دو رکعت نماز می خوانم و کاغذی می یابم که در آن حکم مرافعه ای را که در هفته به من رجوع می کنند در آن نوشته، کاغذ را بر می دارم و هر چه در آن نوشته به آن عمل می کنم.

علی بن فاضل گوید: از خادم ها خواهش کردم مرا به حضور امام علیه السلام ببرند. گفتند: راهی ندارد. آن رفیقم به من گفت: دستور آمده که تو را به وطن برگردانم، برای من و تو مخالفت روا نیست⁽¹⁾.

ناگفته نماند که علی بن فاضل داستان خود را به طور مفصّل در کتابی بنام «الفوائد الشمسیه» آورده است، و ضمناً به احتمال قوی آن آب سفید که در داستان فوق آمده، همانند یک حصار محکم و مجّهز، دشمن را از آن جزیره دفع می کند.

بعضی از نویسندگان به عنوان احتمال مطرح کرده اند که شاید این جزیره خضراء (با توجّه به آب سفید وسایر خصوصیات که در داستان آمده بود) همان مثلث برمودا که از عجیب ترین ومرموزترین مکان های روی زمین است و در غربی ترین اقیانوس اطلس قرار دارد، باشد.

از عجائب مثلّث برمودا اینکه هر هواپیما یا کشتی که به حدود آن برسد، به طور اسرارآمیزی ناپدید می گردد، و جالب اینکه آب های آن سفید است و هر روز خبر غرق شدن کشتی های اقیانوس پیما در آب های سفید «مثلّث برمودا» به گوش رسیده است. خلبان ها و ملوان هایی که در این منطقه حوادثی را تجربه کرده اند، گزارش داده اند که در مسیر خود، به صورت اسرارآمیزی تغییر جهت حاصل شده و به مناطقی که تصمیم نداشته اند، هدایت شده اند⁽¹⁾.

این هم یک احتمالی است، که باید دانشمندان و محقّقان تحقیق بیشتری کنند. فقط در اینجا اضافه می کنیم: یکی از دعاهای حضرت مهدی علیه السلام این است که:

«اَللَّهُمَّ احْجُبْنِی عَنْ عُیُونِ أَعْدآئِی وَاجْمَعْ بَیْنِی وَبَیْنَ أَوْلِیآئِی؛ خدایا مرا از دیدگان دشمنانم پوشیده بدار، و بین من و دوستانم اجتماع حاصل کن»⁽²⁾.

به مقتضای استجابت این دعا، اقامت گاه آن حضرت از دشمنان محفوظ خواهد بود و ممکن است همین مطلب تأییدی باشد که آن

جزیره، در مثلّث برمودا است. از سوی دیگر، غیر از همسر و فرزندان، جمعی از دوستانش که طبق روایتی سی تن از اوتاد و برجستگان هستند، همواره در خدمت آن حضرت به سر می برند⁽¹⁾.

به هر حال باید با ذکر اشعار حافظ گفت:

یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور

کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نگشت

دائماً یکسان نماند حال دوران غم مخور

هان مشو نومید چون واقف نه ای ز اسرار غیب

باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور

حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب

جمله می داند خدای حال گردان غم مخور

و به گفته ملا محسن فیض کاشانی:

ای تو ما را راحت جان الغیاث

دردها را جمله درمان، الغیاث

ای سر و سرکرده هر سروری

نیست ما را بی تو سامان، الغیاث

قائم آل پیامبر - علیهم السلام - دست گیر!

بی توام افتان و خیزان، الغیاث

کارشرع ازدست شد بیرون خرام

تازه کن آیین اسلام، الغیاث

عالمی گردید مالامال شرّ

از جفا و جور و طغیان، الغیاث

خون ما خوردند این دجّالیان

مهدی و هادی دوران، الغیاث

فیض شد دلتنگ صحرای فراق

مونس دل راحت جان، الغیاث

توضیح دیگر اینکه: بر اساس داستان «علی بن فاضل»، فرزندان حضرت ولی عصر - ارواحنا له الفداء - در جزیره ای به نام خضراء در اقیانوس اطلس زندگی می کنند، و شخص آن بزرگوار همه ساله در موسم حج شرکت نموده، پس از زیارت آباء و اجداد طاهرینش در حجاز، عراق و طوس به جزیره بازمی گردد و غالب اقامت آن بزرگوار در همان جزیره است.⁽¹⁾

5 - قرآن و مسأله حکومت جهانی

اگر حکومت جهانی مهدی علیه السلام سراسر جهان را فرا خواهد گرفت و پرچم اسلام و توحید در همه نقاط زمین به اهتزاز درمی آید، آیا در قرآن مجید، این سند محکم و بزرگ و خلل ناپذیر اسلام، سخنی در این باره به میان آمده است؟

پاسخ: آیات متعدّدی که تأویل آن تطبیق با حضرت ولی عصر - ارواحنا له الفداء - شده، بسیار است.⁽²⁾به عنوان نمونه:

1 - در قرآن کریم می خوانیم:

«هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ وَدِینِ الحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرُهَ المُشْرِکُونَ»؛ او خدایی است که رسولش را با دلایل رهنمون بخش فرستاد، تا آن را بر تمام دین ها غالب گرداند، هرچند این موضوع خوش آیند مشرکان نیست⁽³⁾.

این آیه صریحاً نوید می دهد که روزی خواهد آمد که آیین اسلام همه ادیان و مرام ها را تحت الشعاع خود قرار می دهد و سراسر جهان زیر لوای اسلام قرار می گیرد، که منظور همان وقتی است که حضرت مهدی علیه السلام در سراسر جهان حکومت واحد اسلامی تشکیل می دهد.

2 - و باز می خوانیم:

«وَلَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ»؛ یقیناً (بدانید که) ما در زبور (کتاب حضرت داود علیه السلام) نوشتیم پس از آن که این مطلب را در ذکر (تورات) نیز نوشته بودیم که: حتماً بندگان صالح وارث زمین می شوند⁽¹⁾.

این آیه حاکی است که در کتاب های آسمانی زبور و تورات و قرآن، موضوع حکومت انسان های شایسته بر سراسر زمین نوشته شده است. روشن است که وعده خدا حق است، روزی خواهد آمد که بندگان صالح، که از نظر قرآن مسلمین راستین هستند، حکومت واحد صالحان را بر همه نقاط زمین برقرار می سازند، که اشاره به حکومت حضرت مهدی علیه السلام است.

3 - و همچنین می خوانیم:

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُو مِنْکُمْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأرْضِ کَما اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِیْنَهُمُ الَّذِی ارْتَضی لَهُمْ وَلَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنِی لایُشْرِکُونَ بِی شَیْئَاً»؛ خداوند به آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته می کنند، وعده داده که آنان را نماینده خود

در زمین گرداند، همان گونه که گذشتگان آنان را خلیفه کرد، وعده داده که دینشان را برای آنها پسندیده، نیرومند گرداند و ترسشان را مبدّل به امنیت و آرامش کند، و برای من شریک نمی گیرند⁽¹⁾.

این آیه بیانگر حکومت واحد بر سراسر زمین است به آنان که ایمان و عمل صالح دارند، (یعنی منتظر واقعی هستند و با ایمان و عمل نیک خود زمینه سازی برای ایجاد آینده ای درخشان می کنند) نوید می دهد که خداوند حکومت زمین را به دست آنها می سپرد، دین آنها نیرومند و قوی می گردد، و در نتیجه آرامش و امنیت جانشین خوف و ناآرامی می شود.

در پایان، آیه اشاره به این مطلب می کند که حکومت آنها بر سراسر زمین بر اساس توحید و پرستش خدای یکتا و نفی هر گونه شرک است. چنانچه در حدیثی پیامبر صلی الله علیه وآله در مورد عقاید این حکومت واحد سراسری فرمود:

«فَلا یَبْقی عَلی وَجْهِ الأَرْضِ أَحَداً إِلّا قالَ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ؛ هیچ فردی روی زمین نمی ماند مگر اینکه معتقد است خدایی جز خدای یکتا وجود ندارد»⁽²⁾.

به این ترتیب می بینیم قرآن این کتاب آسمانی نیز به حکومت درخشان و سراسر توحید آینده که همه مردم تحت پرچم توحید قرار گرفته و مردم صالح زمام امور را به دست می گیرند خبر می دهد.

4 - قرآن پس از ذکر فرعون و فرعونیان در این آیه می فرماید:

«وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الوارِثِینَ»؛ ما بر این اراده کردیم که به مستضعفان نعمت بخشیم و آنها را پیشوایان و وارثین روی زمین قرار دهیم».⁽¹⁾

این آیه گرچه در ماجرای موسی علیه السلام و فرعون نازل شده که خداوند موسی علیه السلام را بر فرعون و فرعونیان پیروز کرد و مستضعفان را به رهبری موسی علیه السلام به حکومت رسانید، ولی این آیه هرگز مربوط به زمان خاصّ موسی علیه السلام نیست، بلکه یک بشارت عمومی است در مورد پیروزی حق بر باطل، که سرانجام این پیروزی به طور جامع و کامل و جهانی به دست مهدی آل محمّد علیهم السلام صورت می گیرد، چنان که در روایات این مطلب تصریح شده و مهدی علیه السلام و پیروانش به موسی علیه السلام و پیروانش تشبیه شده اند.

و در روایتی می خوانیم: امام سجّاد علیه السلام فرمود:

«سوگند به آن کس که محمّد صلی الله علیه وآله را به حق بشارت دهنده و بیم دهنده قرار داد، نیکان ما همانند موسی علیه السلام و پیروانش هستند و بَدان ما همانند فرعون و پیروانش می باشند»⁽²⁾.

و امام علی علیه السلام در تفسیر آیه فوق فرمود:

«این گروه آل محمّد علیهم السلام هستند، خداوند مهدی آنها را بعد از زحمت و فشاری که بر آنان وارد می شود، برمی انگیزد و به آنان عزّت می دهد و دشمنان آنان را ذلیل و خوار می کند»

⁽¹⁾.

6 - یاران مهدی علیه السلام بیشتر کجا هستند؟

پاسخ: جالب اینکه در روایات بسیاری آمده که دسته جات یاران مهدی علیه السلام از مشرق زمین بپا می خیزند. رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:

«هنگام ظهور پرچم های سیاه از طرف مشرق نمودار شود، پس با وی (امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - ) بیعت کنید که او خلیفه خدا، مهدی علیه السلام است».

و نیز فرمود:

«جمعی از مردم از طرف مشرق خروج کنند و مقدّمات حکومت مهدی علیه السلام را فراهم سازند»⁽²⁾.

امیر مؤمنان علیه السلام فرمود:

«آفرین بر طالقان که خداوند در آن گنج هایی نهاده که از طلا و نقره نیست، بلکه مردان مؤمنی هستند که به طور شایسته خدا را شناخته اند و در آخرالزمان، یاوران حضرت مهدی - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - خواهند بود»⁽³⁾.

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود:

«هنگامی که پرچم های سیاه را از جانب خراسان دیدید، به طرف آن بروید هرچند با دست و سینه روی برف باشد، چرا که خلیفه خدا، حضرت مهدی علیه السلام در میان آنهاست»

⁽¹⁾. و در روایت دیگر فرمود:

«بزودی اهل بیت من دچار گرفتاری ها وآوارگی ها خواهند شد، تااینکه جمعی با پرچم های سیاه از طرف مشرق بیایند، ... تا اینکه امر به یکی از افراد اهل بیت من (امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - ) سپرده شود، که او سراسر زمین را بعد از آنکه پر از ظلم و جور شده باشد، پر از عدل و داد کند، «فَمَنْ أَدْرَکَ مِنْکُمْ فَلْیَأْتِها وَلَوْ حَبْواً عَلَی الثَّلْجِ؛ هر کدام از شما که آنها را درک کردید، به آنها بپیوندید گرچه به راه رفتن با دست و سینه روی برف باشد، خود را به آنها برسانید»⁽²⁾.

به این ترتیب می بینیم، مشرق زمین مورد توجه قرار گرفته است، چنانکه هم اکنون از نشانه هایش پیداست. تنها مشرق زمین است که این کار را خواهد کرد، بنابراین مشرق زمین باید بپاخیزد! و با توجّه به اینکه اکثریت قریب به اتفاق امّت مسلم از مستضعفان در مشرق زمین هستند، و با توجّه به امکانات عظیم جغرافیایی و اقتصادی و نیروی انسانی که دارند، می توانند بپاخیزند و دست های ابرقدرت ها را قطع کنند و زمینه سازی خوبی را برای ظهور حضرت مهدی علیه السلام ایجاد نمایند.

7 - زندگی شخصی امام عصرعلیه السلام چگونه است؟

پاسخ: زندگی او همچون زندگی پیامبر و امامان معصوم علیهم السلام است، او در دوران حکومتش همچون طاغوتیان و مستکبران زندگی نمی کند

و در کاخ های آسمان خراش نمی نشیند، لباس و غذا و برخوردش با مردم بسیار ساده است.

حضرت رضا علیه السلام فرمود:

«وَما لِباسُ القآئِمِ علیه السلام إِلَّا الغَلِیظُ وَلا طَعامُهُ إِلَّا الخَشَبُ؛ لباس قائم علیه السلام جز پارچه زبر و خشن، و غذای او جز غذای ساده نیست»⁽¹⁾.

او در برخورد با مستضعفان آن چنان است که به فرموده پیامبر صلی الله علیه وآله :

«هنگام حکومت مهدی علیه السلام نیازمندانی به حضورش می آیند و درخواست نیازمندی های خود می کنند، و آن حضرت به مقداری که درخواست کنندگان بتوانند حمل کنند، بدون شماره به آنها می دهد»⁽²⁾.

آری این همان روش پیامبر و امام علی و سایر امامان معصوم علیهم السلام است. امام علی علیه السلام می فرماید:

«پیامبرصلی الله علیه وآله هنگام غذاخوردن برزمین می نشست وبا دست خود کفش هایش را می دوخت و لباسش را وصله می کرد»⁽³⁾.

و حضرت علی علیه السلام در مورد خودش هنگام حکومت فرمود:

«امام شما با این همه قدرت و مکنت از دنیا به دو لباس کهنه و عادی، و به دو قرص نان اکتفا کرده است»⁽⁴⁾.

این عمل انقلابی پیامبر و امامان علیهم السلام باید سرمشق همه باشد، چرا که انسان تا خود را از اسارت های مادی نرهاند، نمی تواند خیزش کند و در فضای معنویت به پرواز درآید، از طرفی مفاسد تجمّل پرستی و ولخرجی و اسراف و اتراف بر کسی پوشیده نیست، بنابراین بیاییم در زندگی به پیامبر و آل او علیهم السلام اقتدا کنیم. همین معنی در حدیثی از امام صادق علیه السلام برای یار و شاگرد باوفایش مفضّل رحمه الله آمده است که فرمود:

«کار امام قائم علیه السلام سیاست شب و سیاحت روز و غذای ساده است همچون زندگی امیر المؤمنین علیه السلام»⁽¹⁾.

علاّمه مجلسی رحمه الله گوید: منظور از سیاست شب، رتق و فتق امور و اتّخاذ روش های سیاسی در پیشبرد هدف های سیاسی و طرح ریزی در این باره است. و منظور از سیاحت روز، تلاش و حضور در صحنه اجتماع برای مبارزه و جهاد با دشمن و تأمین نیازهای مردم و رسیدگی به درد دل آنها است. و منظور از خوراک ساده هم معلوم است، خلاصه اینکه روش زندگی اش همچون حضرت علی علیه السلام می باشد⁽²⁾.

البته باید توجّه داشت که آن حضرت هنگام قیام و حضور در جبهه جنگ با دشمن غرق اسلحه است، زره رسول خداصلی الله علیه وآله در تن وشمشیر ذوالفقار آن حضرت در دست و کلاه خود آن حضرت را بر سر دارد⁽³⁾.

و از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود:

«تُراث رسول خدا صلی الله علیه وآله به امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - می رسد، یکی از یاران پرسید: تُراث چیست؟ فرمود: شمشیر، زره، عمامه، لباس بُرد، شلاق، اسب و زین و آلات جنگی رسول خدا صلی الله علیه وآله است

»⁽¹⁾.

8 - طول عمر امام قائم علیه السلام را چگونه حل می کنید؟

اکنون که سال 1417 هجری قمری است، با توجه به سال تولّد امام قائم علیه السلام که سال 255 بوده، 1162 سال از عمر شریف آن حضرت گذشته است، آیا ممکن است شخصی این قدر یا بیشتر عمر کند؟

پاسخ: این سؤال در طول تاریخ از زمان مرحوم صدوق رحمه الله به بعد مطرح بوده است و هم اکنون یکی از سؤالات مربوط به آن حضرت است. ما وقتی از نظر دین و دانش ثابت کنیم که عمر طولانی این چنینی محال نیست، آن گاه می گوییم: چه مانعی دارد خداوند متعال با آن قدرت لایزال خود، شرایطی را در شخصی به وجود آورد که هزاران سال یا بیشتر عمر کند؟

امّا از نظر دانش: زیست شناسان می گویند: اگر اختلالات و آسیب هایی که به انسان می رسد و موجب کوتاهی عمر او می شود، رفع گردد، عمر او به دویست سال خواهد رسید. بعضی می گویند: انسان باید سیصد سال عمر کند، این که می بینی هفتاد یا هشتاد سال عمر می کند، بر اثر آن است که عضوی از او فرسوده می شود و به عضوهای دیگر سرایت می کند⁽²⁾.

آزمایشاتی که دانشمندان روی حشرات وسلول ها وگیاهان کرده اند، نشان می دهد که گاهی عمر آنها را به صدها، بلکه به هزارها برابر رسانده اند.

یوری فیالکوف استاد پلی تکنیک کیف در شوروی سابق می گوید: سلول که سنگ اول و اصلی بنای جانداران می باشد، جاوید است و هرگز نمی میرد، مشروط بر اینکه غذا داشته باشد و سرما و گرمای شدید سبب هلاکتش نشود.

وی اضافه می کند: انسان باید زنده و جاوید باشد و هرگز از بین نرود، زیرا سلول های تشکیل دهنده بدن او جاوید است⁽¹⁾.

اما از نظر قرآن و احادیث: از نظر دینی، نه تنها هیچ گونه دلیلی بر انکار عمر طولانی در افراد استثنایی نداریم، بلکه در تواریخ و روایات مذهبی می خوانیم: حضرت ادریس، الیاس، خضر و عیسی - علیهم السلام - هنوز زنده اند، همچنین حضرت لقمان، نوح، عاد و پیامبران دیگر - علیهم السلام - عمرهای بسیار طولانی کرده اند، تا آنجا که قرآن کریم درباره حضرت نوح علیه السلام می فرماید:

«وَلَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلی قبوْمِهِ فَلَبِثَ فِیهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلّا خَمْسِینَ عاماً...»؛ «وهمانا نوح علیه السلام را به رسالت سوی قومش فرستادیم، او هزار سال جز پنجاه سال (یعنی 950 سال) درنگ» کرد...»⁽²⁾.

بنابراین چه مانعی دارد خداوند تمام علل پیری و فرسودگی را به امام زنانش آموخته باشد و او با بکار گرفتن آن، عمر بسیار کند.⁽³⁾وقتی مسأله محال نبود، قدرت و اراده خداوند بقیّه امور را درست می کند

.

ضمناً باید به این نکته توجّه داشت که استثناها در جهان نمونه های بسیار دارد، مانند: کشف ماهی های 3000000 ساله و کشف 4000 دانه از یک بوته گندم، و کشف آبی که یخ نمی زند و... که اینها همه حکایت از قدرت لایزال الهی می کند و حاکی است که این طور نیست که جهان همیشه در محور علل و معلول طبیعی معمولی بگردد، بلکه گاهی علل مافوق علل طبیعی در کار است که آن هم کار خدا است، چنانچه قرآن کراراً می فرماید:

«لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ»؛ «بدانید حتماً خداوند بر هر چیز توانا است»⁽¹⁾.

9 - آرامش با جنگ نمی سازد؟

اگر سراسر زمین تحت یک حکومت قرار می گیرد و همه تحت پرچم توحید به سر می برند و امنیت و آرامش و صفا، در همه جا حاکم است، پس جنگ مهدی علیه السلام با مخالفان برای چیست؟ اگر جنگ هست امنیت نیست، وانگهی چرا این همه از شمشیر سخن به میان آمده، مگر حکومت زور است؟

پاسخ: به نظر می رسد این ناآرامی ها و جنگ ها در مراحل اوّل ظهور باشد، چنانکه نوعاً دوره اوّل انقلاب ها توأم با درگیری ها و جنگ ها است، وانگهی آنان که منافع مادّیشان در خطر است و مانع عدالت اجتماعی می شوند، به مخالفت برمی خیزند، که اوّلاً در اقلّیت هستند و

ثانیاً نارضایتی آنها دلیل بی عدالتی و ناآرامی نیست و حاکی از نقص حکومت نمی باشد.

اینکه در روایات آمده: امام عصر - ارواحنا له الفداء - پنج یا هفت یا نُه یا بیست سال⁽¹⁾و یا چهل سال و یا 309 سال⁽²⁾به مقدار خواب اوّل اصحاب کهف در آن غار حکومت می کند، شاید اشاره به مراحل حکومت باشد، به این بیان که تشکّل و پایه ریزی حکومت در پنج و هفت و نُه سال اوّل صورت می گیرد و پس از گذشت چهل سال به حدّ کمال می رسد و بیش از 300 سال ادامه می یابد، بنابراین ممکن است این درگیری ها و یا توطئه ها و کارشکنی عناصر کافر و سودجو در آن سال های اوّل حکومت باشد، امّا پس از چهل سال، عدل و داد همه جا را فرا می گیرد و دیگر هیچ مانع و مزاحم و توطئه گر و ضدّ انقلابی باقی نمی ماند.

چنین فرضی از نظر عقل و جامعه شناسی صحیح به نظر می رسد، زیرا طبیعی است که بعضی از برنامه ها (اگر از طریق اعجاز نباشد) نیاز به انقلاب فرهنگی درازمدت دارد و نمی توان یک شبه رَهِ صدساله را طی کرد. و اگر در روایات، مکرّر از شمشیر امام قائم - ارواحنا له الفداء - سخن به میان آمده، حتّی مانع زکات اعدام می شود، این به آن معنی نیست که حکومت زوری است، بلکه این شمشیر به عنوان قصاص و مقابله به مثل با مخالفان و خائنان و زورگویان و توطئه گران است، همان گونه که در قرآن کریم آمده است:

«وَأَنْزَلْنَا الحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ وَمَنافِعُ لِلنّاسِ»؛ «و آهن (شمشیر و اسلحه عدالت) را فرستادیم که در آن نیروی شدید و منافعی برای مردم است»⁽¹⁾.

و یا در در جای دیگر می فرماید:

«وَلَکُمْ فِی القِصاصِ حَیاةٌ یا أُولِی الأَلبابِ»؛ «برای شما در قصاص زندگی است، ای اندیشمندان»⁽²⁾.

بنابراین، این شمشیر برای امنیت و آسایش و صفای مردم و قصاص و مقابله به مثل است که در تمام دنیا به عنوان یک اصل پذیرفته شده است، تا مبادا عدّه ای سودجو و خائن، به امنیت و آسایش مردم ضربه بزنند و هرج و مرج ایجاد کنند، به این ترتیب می توانیم به دست بیاوریم که انقلاب مهدی علیه السلام در بعضی از امور تدریجی و در برخی از امور فوری و انقلابی است.

10 - نشانه های ظهور امام علیه السلام چیست؟

پاسخ: وقت ظهور آن حضرت علیه السلام معلوم نیست، و حتّی مطابق روایات کسانی که وقت ظهور را تعیین کنند، دروغ گو شمرده شده اند⁽³⁾. ولی نشانه هایی به عنوان علائم ظهور در روایات بسیار آمده که مربوط به مدّت اندکی قبل از ظهور و مربوط به آستانه و آغاز ظهور است، این نشانه ها بسیار زیادند⁽⁴⁾که معروف ترین و جامع ترین

آنها این است که هرج و مرج در همه چیز دنیا مشهود می گردد⁽¹⁾. سراسر جهان پر از ظلم و جور و فساد گردد⁽²⁾، چنان که در هر انقلابی معمولاً ظلم و فساد قبل از آن، باعث انقلاب می گردد. این موضوع در ضمن روایتی جامع به طور مشروح بیان شده و امام صادق علیه السلام آن را در 119 ماده بیان کرده است. و اینک ترجمه روایت:

حضرت امام صادق علیه السلام به یکی از یارانش فرمود:

1 - هرگاه دیدی: حق بمیرد و طرفدارانش نابود شوند.

2 - و دیدی: ظلم همه جا را گرفته است.

3 - و دیدی: قرآن فرسوده شده و درست معنی نمی شود.

4 - و دیدی: دین همچون ظرف توخالی و بی محتوا شده.

5 - و دیدی: طرفداران حق بر طرفداران باطل فائق شده اند.

6 - و دیدی: کارهای بد آشکار شده و از آن نهی نمی شود و بدکاران بازخواست نمی شوند.

7 - و دیدی: چنان فسق و فجور آشکار شده که مردان به مردان و زنان به زنان اکتفا می کنند.

8 - و دیدی: افراد با ایمان سکوت کرده و سخنشان را نمی پذیرند.

9 - و دیدی: شخص بدکار دروغ می گوید، و کسی دروغ و نسبت ناروای او را رد نمی کند.

10 - و دیدی: بچه ها بزرگان را تحقیر می کنند.

11 - و دیدی: قطع پیوند خویشاوندی شود.

12 - و دیدی: بدکار را ستایش کنند و او شاد شود و سخن بدش به او برنگردد.

13 - و دیدی: نوجوانان پسر، همان کنند که زنان می کنند.

14 - و دیدی: زنان با زنان ازدواج نمایند.

15 - و دیدی: مدّاحی دروغین از اشخاص زیاد شود.

16 - و دیدی: انسان ها اموال خود را در غیر اطاعت خدا مصرف می کنند و کسی مانع نمی شود.

17 - و دیدی: افراد با دیدن کار و تلاش نامناسب مؤمنین، به خدا پناه می برند.

18 - و دیدی: همسایه به همسایه خود اذیت می کند و از آن جلوگیری نمی شود.

19 - و دیدی: کافر به خاطر سختی مؤمن شاد است.

20 - و دیدی: شراب را آشکارا می آشامند و برای نوشیدن آن کنار هم می نشینند و از خداوند متعال نمی ترسند.

21 - و دیدی: امر کننده به معروف، خوار و ذلیل است.

22 - و دیدی: آدم بدکار در آنچه آن را خدا دوست ندارد، نیرومند و مورد ستایش است.

23 - و دیدی: اهل قرآن و دوستان آنها خوارند.

24 - و دیدی: راه نیک بسته و راه بد باز است.

25 - و دیدی: خانه کعبه تعطیل شده و به تعطیلی آن دستور داده می شود.

26 - و دیدی: انسان به زبان می گوید، ولی عمل نمی کند.

27 - و دیدی: مردان از مردان و زنان از زنان لذّت می برند، (یا مردان خود را برای مردان و زنان خود را برای زنان فربه می کنند).

28 - و دیدی: زندگی مرد از راه لواط و زندگی زن از راه زنا تأمین می شود.

29 - و دیدی: زنان همچون مردان برای خود مجالس نامشروع تشکیل می دهند.

30 - و دیدی: در میان فرزندان «عبّاس»، کارهای زنانگی به وجود می آید.

31 - و دیدی: زن برای زنا، با شوهر خود همکاری می کند.

32 - و دیدی: بیشتر مردم و بهترین خانه ها زنان را بر بدکاری کمک می کنند.

33 - و دیدی: مؤمن خوار و ذلیل شمرده شود.

34 - و دیدی: بدعت و زنا آشکار شود.

35 - و دیدی: مردم به شهادت ناحق اعتماد کنند.

36 - و دیدی: حلال حرام شود، و حرام حلال گردد.

37 - و دیدی: دین بر اساس میل اشخاص معنی شود و کتاب خدا و احکامش تعطیل گردد.

38 - و دیدی: جرأت بر گناه آشکار شود، و دیگر کسی برای انجام آن منتظر تاریکی شب نگردد.

39 - و دیدی: مؤمن نتواند نهی از منکر کند مگر در قلبش.

40 - و دیدی: ثروت بسیار زیاد در راه خشم خدا خرج گردد.

41 - و دیدی: سردمداران به کافران نزدیک شوند و از نیکوکاران دور شوند.

42 - و دیدی: والیان در قضاوت رشوه بگیرند.

43 - و دیدی: پست های مهم والیان بر اساس مزایده است، نه براساس شایستگی.

44 - و دیدی: مردم را از روی تهمت یا سوء ظن بکشند.

45 - و دیدی: مرد به خاطر همبستری با همسران خود مورد سرزنش قرار گیرد.

46 - و دیدی: مرد از بدکارگی همسرش نان می خورد.

47 - و دیدی: زن بر شوهر خود مسلّط شود و کارهایی که مورد خوشنودی شوهر نیست، انجام می دهد، و به شوهرش خرجی می دهد.

48 - و دیدی: مرد همسر و کنیزش را کرایه می دهد و به غذای پست (که از این راه به دست می آورد) خوشنود است.

49 - و دیدی: سوگندهای دروغ به خدا بسیار گردد.

50 - و دیدی: آشکارا قماربازی می شود.

51 - و دیدی: شراب ها (مشروبات الکلی) به طور آشکار بدون مانع خرید و فروش می شود.

52 - و دیدی: زنان مسلمان خود را به کافر می بخشند.

53 - و دیدی: کارهای زشت آشکار شده و هر کس از کنار آن می گذرد، مانع آن نمی شود

.

54 - و دیدی: مردم محترم، توسط کسی که مردم از سلطنتش ترس دارند، خوار شوند.

55 - و دیدی: نزدیک ترین مردم به فرمانداران آنانی هستند که به ناسزاگویی به ما اهل بیت عصمت علیهم السلام ستایش شوند.

56 - و دیدی: هر کس ما را دوست دارد، او را دروغ گو خوانده و شهادتش را قبول نمی کنند.

57 - و دیدی: در گفتن سخن باطل و دروغ با همدیگر رقابت کنند.

58 - و دیدی: شنیدن سخن حق بر مردم سنگین است، ولی شنیدن باطل بر ایشان آسان است.

59 - و دیدی: همسایه از ترس زبان بد همسایه، او را احترام می کند.

60 - و دیدی: حدود الهی تعطیل شود و طبق هوی و هوس عمل شود.

61 - و دیدی: مسجدها طلاکاری (زینت داده) شود.

62 - و دیدی: راست گوترین مردم نزد آنها، مفتریان دروغ گو است.

63 - و دیدی: بدکاری آشکار شده و برای سخن چینی کوشش می شود.

64 - و دیدی: ستم و تجاوز شایع شده.

65 - و دیدی: غیبت سخنِ خوش آنها گردد، و بعضی بعضی دیگر را به آن بشارت دهند.

66 - و دیدی: حجّ و جهاد برای خدا نیست.

67 - و دیدی: سلطان به خاطر کافر، مؤمن را خوار کند.

68 - و دیدی: خرابی بیشتر از آبادی است.

69 - و دیدی: معاش انسان از کم فروشی به دست می آید.

70 - و دیدی: خونریزی آسان گردد.

71 - و دیدی: مرد به خاطر دنیایش ریاست می کند.

72 - و دیدی: نماز را سبک شمارند.

73 - و دیدی: انسان ثروت زیادی جمع کرده، ولی از آغاز آن تا آخر زکاتش را نداده است.

74 - و دیدی: قبر مرده ها را بشکافند، آنها را اذیت کنند.

75 - و دیدی: هرج و مرج بسیار است.

76 - و دیدی: مرد روز خود را با مستی به شب می رساند و شب خود را نیز به همین منوال به صبح برساند و هیچ اهمّیتی به برنامه مردم ندهد.

77 - و دیدی: با حیوانات آمیزش می شود.

78 - و دیدی: مرد به مسجد (محل نماز) می رود، وقتی برمی گردد لباس در بدن ندارد (لباسش را دزدیده اند).

79 - و دیدی: حیوانات همدیگر را بدرند.

80 - و دیدی: دل های مردم سخت و دیدگانشان خشک و یاد خدا بر ایشان گران است.

81 - و دیدی: بر سر کسب های حرام آشکارا رقابت کنند.

82 - و دیدی: نمازخوان برای خودنمایی نماز می خواند.

83 - و دیدی: فقیه برای دین فقه نمی آموزد.

84 - و دیدی: مردم در اطراف قدرتمندان هستند.

85 - و دیدی: طالب حلال مذمّت و سرزنش می شود، و طالب حرام ستایش و احترام می گردد.

86 - و دیدی: در مکّه و مدینه کارهایی می کنند که خدا دوست ندارد و کسی از آن جلوگیری نمی کند، و هیچ کس بین آنها و کارهای بدشان مانع نمی شود.

87 - و دیدی: آلات موسیقی در مدینه و مکّه آشکار گردد.

88 - و دیدی: مرد سخن حق گوید و امر به معروف و نهی از منکر کند، ولی دیگران او را از این کار بر حذر می دارند.

89 - و دیدی: مردم به همدیگر نگاه می کنند، (به اصطلاح چشم و هم چشمی می کنند) و از مردم بدکار پیروی نمایند.

90 - و دیدی: راه نیک خالی و راه رونده ندارد.

91 - و دیدی: مرده را مسخره کنند و کسی برای او اندوهگین نشود.

92 - و دیدی: سال به سال بدعت ها و بدی ها بیشتر شود.

93 - و دیدی: مردم جز از سرمایه داران پیروی نکنند.

94 - و دیدی: به فقیر چیزی دهند که برایش بخندند، ولی در راه غیر خدا ترحم کنند.

95 - و دیدی: علائم آسمانی آشکار شود و کسی از آن نگران نشود.

96 - و دیدی: مردم مانند حیوانات در انظار یکدیگر عمل جنسی بجا آورند و کسی از ترس، از آن جلوگیری نمی کند.

97 - و دیدی: انسان در راه غیر خدا بسیار خرج کند، ولی در راه خدا از اندک هم مضایقه دارد.

98 - و دیدی: عقوق پدر و مادر رواج دارد و فرزندان هیچ احترامی برای آنها قائل نیستند و نزد فرزند از همه بدترند.

99 - و دیدی: زن ها بر مسند حکومت بنشینند و هیچ کاری جز خواسته آنها پیش نرود.

100 - و دیدی: پسر به پدرش نسبت دروغ بدهد، و پدر و مادرش را نفرین کند و از مرگشان شاد گردد.

101 - و دیدی: اگر روزی بر مردی بگذرد، ولی او در آن روز گناه بزرگی مانند بدکاری، کم فروشی و زشتی انجام نداده، ناراحت است.

102 - و دیدی: غذای عمومی مردم را احتکار کنند.

103 - و دیدی: اموال حق خویشان پیامبرصلی الله علیه وآله (خمس) در راه باطل تقسیم گردد و با آن قماربازی و شرابخواری شود.

104 - و دیدی: به وسیله شراب، بیمار را مداوا کنند و برای بهبود بیمار، آن را تجویز نمایند.

105 - و دیدی: مردم در مورد امر به معروف و نهی از منکر و ترک دین بی تفاوت و یکسانند.

106 - و دیدی: سر و صدای منافقان برپاست، ولی سر و صدای حق طلبان خاموش است.

107 - و دیدی: برای اذان و نماز مزد می گیرند.

108 - و دیدی: مسجدها پُر است از کسانی که از خدا نترسند و غیبت نمایند.

109 - و دیدی: شراب خوار مست، پیش نماز مردم شود.

110 - و دیدی: خورندگان اموال یتیمان ستوده شوند.

111 - و دیدی: قاضیان برخلاف حکم خدا قضاوت کنند.

112 - و دیدی: استانداران از روی طمع، خائنان را امین خود قرار دهند.

113 - و دیدی: فرمانروایان، میراث (مستضعفان) را در اختیار بدکاران از خدا بی خبر قرار دهند.

114 - و دیدی: بر روی منبرها از پرهیزکاری سخن می گویند، ولی گویندگان آن پرهیزکار نیستند.

115 - و دیدی: صدقه را با وساطت دیگران بدون رضای خدا و به خاطر درخواست مردم بدهند.

116 - و دیدی: وقت (اوّل) نمازها را سبک بشمارند.

117 - و دیدی: همّ و هدف مردم، شکم و شهوتشان است.

118 - و دیدی: دنیا به آنها روی کرده است.

119 - و دیدی: نشانه های برجسته حق ویران شده است.

در این وقت خود را حفظ کن و از خدا بخواه که از خطرات گناه نجاتت بدهد...»⁽¹⁾.

البتّه باید توجّه داشت: این نشانه ها هم اکنون در دنیای غرب، در اروپا و آمریکا و حتی بعضی از کشورهای آفریقا و آسیا وجود دارد، شکر خدا را که به برکت انقلاب اسلامی ایران، از بسیاری از این گناهان جلوگیری شده و می رود که از همه جلوگیری شود و زمینه سازی برای ظهور امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - گردد.

11 - خروج سیّد حسنی و یمانی

از جمله علائمی که در آستانه ظهور امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - رخ می دهد، خروج سیّد حسنی با یارانش برای یاری آن حضرت است، اینک توضیح آن:

سیّد حسنی جوان خوش صورتی است که از طرف دیلم⁽¹⁾و قزوین خروج می نماید و با صدای بلند فریاد کند که به فریاد آل محمد علیهم السلام رسید که از شما یاری می طلبند، و این سیّد حسنی ظاهراً از اولاد امام حسن مجتبی علیه السلام باشد و دعوی بر باطل ننماید و دعوت بر نفس خود نکند، بلکه از شیعیان مخلص ائمّه اثنی عشر علیهم السلام و تابع دین حق باشد و دعوی نیابت و مهدویت نخواهد نمود، لکن مطاع و بزرگ و رئیس خواهد بود و در گفتار و کردار موافق است با شریعت مطهّره حضرت خاتم النبیین صلی الله علیه وآله.

و در زمان خروج او، کفر و ظلم عالم را فرا گرفته باشد و مردم از دست ظالمان و فاسقان در اذیت باشند و جمعی از مؤمنین نیز مستعدّ باشند از برای ظلم ظالمین، در آن حال سیّد حسنی استغاثه نماید از

برای نصرت دین آل محمّدعلیهم السلام، مردم او را اطاعت نمایند، خصوصاً گنج های طالقان که از طلا و نقره نباشند، بلکه مردان شجاع و قوی دل و مسلّح و مکمّل که بر اسبهای اشهب سوار باشند، در اطراف او جمع گردند و جمعیت او زیاد شود و مانند سلطان عادل در میان ایشان حکم وسلوک نماید و کم کم بر اهل ظلم و طغیان غلبه نماید و از مکان و جای خود تا کوفه زمین را از لوث وجود ظالمین و کافران پاک کند.

و چون با اصحاب خود وارد کوفه شود، به او خبر دهند که حضرت حجّة اللَّه مهدی آل محمّدعلیهم السلام ظهور نموده و از مدینه به کوفه تشریف آورده است، سیّد حسنی با اصحاب خود خدمت آن حضرت مشرّف شده و از آن حضرت مطالبه دلایل امامت و مواریث انبیا را می نماید.

امام صادق علیه السلام می فرماید: به خدا سوگند آن جوان آن حضرت را می شناسد و می داند که او بر حق است، و لکن مقصودش این است که حقیقت اورا بر مردم و اصحاب ظاهر نماید.

پس آن حضرت دلایل امامت و مواریث انبیا از برای او ظاهر نماید. در آن وقت سیّد حسنی و اصحابش با آن حضرت بیعت خواهند نمود، مگر قلیلی از اصحاب او که چهارصد هزار نفر از زیدیّه باشد که مصحف ها وقرآن در گردن ایشان حمایل است وآنچه مشاهده نمودند.

پس امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - آنچه آنان را نصیحت و موعظه نماید و آنچه از معجزات بیاورد، در آنها تأثیر نخواهد کرد، تا سه روز ایشان را مهلت می دهد و چون موعظه آن حضرت را که حق است قبول ننمایند، امر می فرماید که گردن های ایشان را بزنند و حال ایشان شبیه است به حال خوارج نهروان که در لشکر امام علی علیه السلام در جنگ صفّین بودند.⁽¹⁾

از امام صادق علیه السلام نقل شده: «سیّد حسنی و یارانش دلاورانه از امام قائم علیه السلام دفاع می کنند، ولی سرانجام در راه امام شهید می شود، اهل مکه او را می کشند و سرش را به شام می فرستند». - بحار الانوار، ج 52، ص 301.

یمانی نیز از رهبران برحق است که به حمایت از مهدی علیه السلام خروج می کند. امام صادق علیه السلام در ضمن روایتی فرمود:

«سفیانی، خراسانی و یمانی در یک سال، در یک شهر و در یک روز خروج می کنند و هیچ پرچمی مانند یمانی به هدایت نزدیک تر نیست، زیرا یمانی مردم را به حق دعوت می کند».⁽¹⁾

12 - سفیانی و دجّال کیستند؟

در آستانه ظهور حضرت مهدی علیه السلام نشانه های دیگری نیز بروز می کند، از جمله خروج سفیانی و دجّال⁽²⁾است، سفیانی از جانب شام برمی خیزد⁽³⁾. افراد دیگری نیز که در روایات تا سی یا شصت کذّاب ذکر شده است⁽⁴⁾، اینها همه پرچم مخالف برافروزند و سرانجام به دست یاران مهدی و به رهبری آن حضرت شکست می خورند و به

هلاکت می رسند. از جمله از شکست خوردگان گروه ده هزار نفری «بتریّه» است که در مسیر کوفه با سپاه قائم علیه السلام جنگ کنند و همگی به هلاکت می رسند. امام در کوفه کاخ های ستمگران را ویران می سازد و همه منافقین توطئه گر به دست یاران مهدی علیه السلام به هلاکت می رسند⁽¹⁾.

در وصف سفیانی آمده که: او از نسل ابوسفیان است از پلیدترین مردم، سرخ مایل به زرد است (در ظاهر مقدّس مآبی می کند) و ذکرش این است: «یاربّ، یاربّ، یاربّ» سرانجامش دوزخ است، آن قدر پلید است که کنیزش را که از او بچّه دار شده، زنده به گور می کند⁽²⁾.

و به نقل دیگر امام باقر علیه السلام فرمود:

«در شام سه گروه دارای پرچم، خروج می کنند: اصهب، ابقع و سفیانی»⁽³⁾.

به هر حال سفیانی پلید با دار و دسته اش بر ضدّ حضرت مهدی علیه السلام قیام می کند. مهدی علیه السلام به مردم فرمان می دهد به جنگ این دشمن خدا و دشمن خودتان برخیزید. سپس خود همراه مسلمانان برای جنگ با سفیانی از مکّه به شام رفته و در شام با او می جنگد، سرانجام سفیانی و دار و دسته اش شکست می خورند و سفیانی زیر درخت بغوطه دمشق به هلاکت می رسد⁽⁴⁾.

در بعضی از روایات آمده: ارتش و طرفداران او برای جنگ با مهدی علیه السلام به مکه می روند، وقتی که در راه به سرزمین بیداء رسیدند، به قدرت الهی مسخ می گردند و یا در زمین فرو می روند⁽¹⁾. سخن کوتاه آن که: سفیانی یک طاغوت پلید دارای یک رژیم جهنّمی است با ویژگی های خاص که با انقلاب جهانی مهدی علیه السلام مخالفت می کند و شکست می خورد⁽²⁾.

امّا در مورد دجّال باید گفت: او نیز یک طاغوت حیله گر دیگر است. طبق نقل امام صادق علیه السلام، امیر مؤمنان علی علیه السلام در ضمن خطبه طولانی فرمود:

«حضرت مهدی علیه السلام با یارانش از مکّه به بیت المقدس آمده و در آنجا بین آن حضرت با دجّال و ارتش آن جنگ می شود. دجّال و ارتشش مفتضحانه شکست می خورند، به طوری که از اوّل تا آخر آنها به هلاکت می رسند و دنیا آباد می شود و حضرت مهدی علیه السلام عدالت و قسط را در جهان برپا می دارد.

بنا به روایتی: آن حضرت علیه السلام دجّال را در کُناسه کوفه به دار می زند»⁽³⁾.

خروج دجّال در روایات اهل تسنّن و در تورات و انجیل نیز آمده، و اوصاف و ویژگی های او نیز در روایات ذکر شده است⁽⁴⁾.

به هر حال آن حضرت علیه السلام دجّال - آن طاغوت حقّه باز و پُر تزویر - را نیز که به جنگ با او برمی خیزد، شکست می دهد.

طبق بعضی از روایات، آن حضرت، حضرت عیسی علیه السلام را در کشتن دجّال در سرزمین فلسطین کمک می کند⁽¹⁾.

آری رسول خدا صلی الله علیه وآله به علی علیه السلام فرمود:

«بدان فرزندم (مهدی علیه السلام) از کسانی که به تو و شیعیان تو ستم کردند، در دنیا انتقام می گیرد، و خداوند در آخرت آنها را عذاب می نماید.

سلمان پرسید: او کیست؟

پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: او نهمین فرزند حسین علیه السلام است که پس از غیبت طولانی ظاهر می شود و فرمان خدا را اعلام می کند و دین خدا را آشکار می سازد و از دشمنان خدا انتقام می گیرد و سراسر زمین را همان گونه که پر از ظلم و جور شده، پر از عدل و داد می نماید»⁽²⁾.

ضمناً روشن شد که رهبران مخالف دیگر نیز، طاغوت ها یا طاغوتچه های دیگر روی زمینند.

13 - نشانه های خود حضرت چیست؟

پاسخ: مقداری از نشانه های قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - در ضمن

این کتاب آمده است، ولی در اینجا نیز به چند نشانه اشاره می کنیم: امام صادق علیه السلام فرمود:

«امامت امّت⁽¹⁾صلاح نیست مگر برای شخصی که دارای سه خصلت باشد:

1 - سزاوارترین مردم به امام قبل باشد.

2 - اسلحه پیامبر در نزد او باشد.

3 - امام سابق، آشکارا، او را وصیّ خود کرده باشد»⁽²⁾.

اباصلت هروی گوید: به حضرت رضا علیه السلام عرض کردم: نشانه قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - در وقت خروج چیست؟ فرمود:

«او در سنّ پیران است ولی سیمای جوان دارد، ناظران به او گمان می برند که چهل سال یا کمتر دارد، او با مرور شب و روز پیر نمی شود، تا پایان عمرش فرا رسد»⁽³⁾.

مرحوم صدوق رحمه الله از امام باقر علیه السلام نقل می کند:

«نخستین سخنی که حضرت مهدی علیه السلام پس از قیام خود می فرماید، این است: من بقیّة اللَّه و حجّت و خلیفه خدا بر شما هستم. پس هیچ کس بر او سلام نمی کند، مگر اینکه می گوید: اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا بَقِیَّةَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ: سلام بر تو ای بقیّه (ذخیره بادوام) خدا در زمین خدا»

⁽¹⁾. قبلاً گفتیم امام قائم علیه السلام در تمام جهات شباهت به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله دارد، حتی در قیافه و روش و خصوصیات. و نیز امام باقر علیه السلام فرمود:

«در مکّه، تعداد بیعت کنندگان به ده هزار نفر می رسد، و در سراسرزمین معبودی جز خدا یافت نمی شود و همه معبودهای باطل، آتش می گیرند...»⁽²⁾.

امام صادق علیه السلام فرمود:

شب 23 ماه رمضان ندا به نام امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - بلند شود، و آن حضرت در روز عاشورا که در آن روز امام حسین علیه السلام به شهادت رسید، قیام کند. گویا روز شنبه دهم محرم را می نگرم که آن حضرت بین حجرالاسود و مقام ابراهیم علیه السلام در کنار کعبه ایستاده و جبرئیل در حضورش است، اعلام بیعت می شود که همه شیعیان و طرفداران او از اطراف جهان به مکّه آیند و با او بیعت کنند، زمین برای آنها دَرنَوَردیده می شود (که زودتر برسند)، پس آن گاه خداوند زمین را که پر از ظلم و جور شده، پر از عدل و داد کند»⁽³⁾.

14 - آیا این پیش بینی قابل اجراست؟

آیا چنین پیش بینی برای آینده در مورد مصلح جهانی حضرت مهدی علیه السلام از نظر طبیعی و اجتماعی (با توجّه به شرایط زمان در همه کشورها) قابل عمل و یا دست کم امکان پذیر است؟!

پاسخ: سیر تکاملی بشر که در همه جهان مشاهده می شود، بخصوص سیر تکاملی اجتماعی و علمی در میان انسان ها، نوید برقراری حکومت مصلح واحد را در آینده به روشنی به ما خبر می دهد. از سوی دیگر همه دستگاه های آفرینش به سوی تکامل گام برمی دارند و ما که جزئی از آفرینش هستیم، اقتضای هماهنگی و همدوشی با آفرینش الزام می کند که انسان ها نیز به سوی یک تکامل بزرگ که در سایه یک حکومت الهی تحت رهبری های مردمی بزرگ و عادل برقرار می شود، گام بردارند و به نتیجه برسند.

به علاوه ضرورت های اجتماعی و واکنش هایی که همه روزه در گوشه و کنار جهان در برابر ظلم و تعدّی پیدا می شود، به نوبه خود نیز پلّه های تکاملی بسوی وحدت جهانی تحت حکومت مصلح جهانی را مژده می دهند. در اینجا اضافه می کنیم که در فطرت و اعماق وجدان و نهاد انسان ها، عدالت خواهی، صلح و صفا و مبارزه با ظلم و هر گونه فساد و تعدّی سرشته شده است، و این عامل نیز خواه ناخواه به طور طبیعی و خودجوش، انسان ها را به برقراری چنین حکومت ایده آل و چنین نظام بهشتی و سراسر صفا سوق می دهد و سرانجام در این سیر، توفیق دست یابی به چنین نظامی را پیدا خواهد کرد، تا از نظام های جهنّمی رهایی یابد. بنابراین، چنین پیش بینی از نظر طبیعی و جامعه شناسی هم قابل پیش بینی، هم امکان پذیر و هم عملی است.

فراز و نشیب های تاریخ بشر در مسیر طولانی خود شواهد بسیاری را برای جهش و پیروزی در انقلاب ها و طرح های بسیار برای زندگی

بهتر از نظر روحی و جسمی در آینده که همه را می توان پله هایی برای دست یابی به انقلاب عظیم جهانی مصلح کل در طول تاریخ به حساب آورد، نشان می دهد. ما این مطلب را در مقایسه با هزاران سال قبل که چگونه بشر در رشته های بسیار علمی و اقتصادی و اجتماعی به پیش رفته، به خوبی می توانیم درک کنیم.

15 - آیا امام علیه السلام برقرار کننده اسلام است؟

طبق بعضی از روایات، مانند روایت امام صادق علیه السلام که فرمود:

«إِذا خَرَجَ القآئِمُ یَأْتِی بِأَمْرٍ جَدِیدٍ وَکِتابٍ جَدِیدٍ وَسُنَّةٍ جَدِیدَةٍ وَقَضآءٍ جَدِیدٍ؛ هنگامی که قائم علیه السلام نهضت یاد می کند، فرمان نو و کتاب نو و روش نو و دادگاه نو می آورد»⁽¹⁾.

آیا با توجه به این روایت، آیین و دینی که امام قائم علیه السلام برقرار می کند، دین دیگر (جدید) غیر از اسلام نیست؟!

پاسخ: تعبیر به نو و جدید، اشاره به این است که انقلاب مهدی علیه السلام یک دگرگونی اساسی است، نه روبنایی. از این رو جامعه خیال می کند چیز جدیدی غیر از اسلام است. به عبارت دیگر: پیرایه هایی که در طول تاریخ اسلام توسط زمامداران نالایق و دیگران به اسلام بسته اند، اسلام را طوری کرده که اگر امام علیه السلام آنها را از اسلام دور کند و حقیقت اسلام را آشکار سازد، مردم عوام خواهند گفت: این یک چیز جدیدی است نه اسلام، در صورتی که اسلام واقعی همین است.

آری در طول تاریخ اسلام، نفوذ اندیشه های بیگانه در اسلام و تجدّدگرایی افراطی مسلمین و رخنه فرصت طلبان و داخل کردن طرح های مبهم به عنوان طرح اسلامی در میان اسلام و تحریفات گوناگون و... اسلام را مسخ خواهد کرد، در این صورت اگر امام قائم علیه السلام حقیقت اسلام را آشکار می سازد، مردم خیال می کنند مکتب و روش جدید و دادگاه جدیدی غیر از اسلام به میان آمده است.

در اینجا برای تکمیل این موضوع به روایت زیر توجّه فرمایید: یکی از یاران امام صادق علیه السلام گوید: از آن حضرت پرسیدم: روش حضرت مهدی علیه السلام چگونه است؟ امام صادق علیه السلام فرمود:

«یَصْنَعُ ما صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ، یَهْدُمُ ما کانَ قَبْلَهُ کَما هَدَمَ رَسُولُ اللَّهِ أَمْرَ الجاهِلِیَّةِ وَیَسْتَأْنِفُ الإِسْلامَ جَدِیداً؛ همان روش پیامبر صلی الله علیه وآله را انجام می دهد، روش های باطل گذشته را ویران می کند، چنان که پیامبر صلی الله علیه وآله چنین کرد، و اسلام را نوسازی و تکمیل می نماید»⁽¹⁾.

بنابراین، انقلاب حضرت مهدی علیه السلام همان انقلاب اسلامی است، منتهی در سطح وسیع تر و عمیق تر.

ابوبصیر رحمه الله یکی از یاران امام صادق علیه السلام گوید: از آن حضرت پرسیدم: مرا از سخن امیر مؤمنان علیه السلام خبر بده که فرمود:

«إِنَّ الإِسْلامَ بُدِءَ غَرِیباً وَسَیَعُودُ کَما بُدِءَ، فَطُوبی لِلغُرَبآءِ؛ اسلام در آغاز غریب بود و به زودی همچون آغاز غریب خواهد شد، خوشا به سعادت غریبان».

امام صادق علیه السلام در پاسخ فرمود:

«وقتی که امام قائم علیه السلام قیام کند، دعوت به اسلام را از نو شروع می کند، چنان که پیامبر صلی الله علیه وآله دعوت را شروع کرده»⁽¹⁾.

مطلب دیگر اینکه: حضرت قائم علیه السلام خودش نور و منطق گویا برای جهانیان است. امام صادق علیه السلام فرمود:

«وقتی که قائم ما - علیه السلام - قیام کند، سراسر زمین به نور پروردگارش روشن می گردد، و مردم از نور خورشید و ماه بی نیاز می شوند و تاریکی به طور کلّی از بین می رود»⁽²⁾.

مرحوم ملا محسن فیض رحمه الله در حاشیه تفسیر خود گوید: گویا منظور از بی نیازی سراسر زمین به نور خورشید و ماه، بی نیاز شدن از برهان و دلیل ساطع است، چرا که خود وجود امام کافی است و دل ها و مغزهای همه را نورانی و قبضه می کند، با توجّه به اینکه تمام علوم در زمان غیبت در محور برهان و دلیل است.

و مطابق روایات، امام قائم علیه السلام با معتقدان به ادیان مختلف، مناظره و احتجاج می کند، با توراتیان به تورات، با انجیلیان به انجیل، با صحفیان به صحف و با قرآنیان به قرآن و... همه آنها به حقّانیت امام علیه السلام پی می برند و سوگند می خورند که تورات و انجیل و صحف و قرآن حقیقی همان است که امام علیه السلام به آنها نشان می دهد، سرانجام آنها به اسلام حقیقی می گروند⁽³⁾.

و برای برقراری حکومت جهانی، قیام به شمشیر (نهضت نظامی) می کند، تا جایی که به فرموده امام صادق علیه السلام :

«إِذا قامَ بِالسَّیْفِ فَقَتَلَ مِنْ کُلِّ أَلْفٍ تِسْعَ مائَةُ وَتِسْعَةَ وَتِسْعِینَ؛ وقتی که امام زمان علیه السلام قیام به شمشیر می کند (از منحرفان و طاغوتیان و توطئه گران) از هر هزار نفر، 999 نفر آنها را به هلاکت می رساند»⁽¹⁾.

16 - ادّعای مهدویت و آمدن آن حضرت چیست؟

پاسخ: به نظر نگارنده، موضوع مدّعیان مهدویت و قول به آمدن مهدی علیه السلام و رفتنش به قدری مضحک است که اصلاً قابل بحث نیست و هیچ گونه با قرآن و روایات اسلامی تطبیق نمی کند، چنان که با خواندن این کتاب و مقایسه مطالب آن با وضع زمان به آن پی می برید.

تنها به این مطلب اشاره می کنیم که استعمارگران شرق و غرب برای اینکه ثروت بی حساب مشرق زمین را برای خود ببرند و چپاول کنند، از طرفی حسّ مذهبی را در میان مردم این سرزمین ها بسیار قوی دانستند، با به وجود آوردن بابی گری و بهایی گری و قادیانی گری و... خواستند در صفوف مسلمانان اختلاف ایجاد کنند و تفرقه بیندازند و به هدف شوم خود برسند و در این راه گرچه نتیجه مطلوب نگرفتند، اما ضربه های بسیار وارد کردند، عِرض خود را بردند، امّا مسلمانان را در بعضی نقاط به زحمت انداختند.

امید آن که مسلمانان با هوشیاری بیشتر، ماهیت استعمارگران

و توطئه های آنها را بشناسند و متوجّه باشند که آنها از راه عقاید مذهبی مردم را فریب ندهند⁽¹⁾.

17 - امام علیه السلام در برابر قدرت های تخریبی

بر همگان روشن است که روز به روز بر کیفیت و کمّیت سلاح های مدرن از موشک های قارّه پیما گرفته تا بمب های اتمی و هیدروژنی افزوده می شود و این وسایل در دست استکبار جهانی است، آیا امام زمان علیه السلام می تواند در برابر این قدرت ها ایستادگی کند و جهان را تحت حکومت خود آورد؟

پاسخ: اوّلاً اگر از راه اعجاز، نه امور عادّی، مسأله را بررسی کنیم، پاسخ سؤال آسان است، چرا که امدادهای غیبی و قدرت مطلق خدا پشتیبان حضرت است و همه چیز را برای او یک شبه حل خواهد کرد، به این معنا که اسباب کار را از هر سو فراهم خواهد نمود.

و اگر مسأله را از راه عادّی و طبیعی بررسی کنیم، پاسخ سؤال فوق این است: مردم دنیا که از ظلم و جور و فساد به ستوه آمده و تشنه مصلح حقیقی هستند، وقتی ندای چنین مصلحی به گوششان رسید، خود به خود به سوی او جذب می شوند و همه امکانات خود را در اختیار این مصلح قرار می دهند، البتّه در این صورت هم امدادهای غیبی به کمکشان خواهد شتافت.

با توجّه به این امکانات عظیم دنیای اسلام از نظر اقتصادی، نیروی انسانی، جغرافیایی و استراتژیکی که در مراحل اوّل به امام علیه السلام می پیوندند و منافع اوّلیه دنیای استکبار را در اختیار امام علیه السلام قرار می دهند، مسأله به راحتی حل خواهد شد. مثال کوچک آن، پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 1357 بود که مردم با رهبری صحیح، با مشت های خالی، همه اسلحه های مدرن و پیچیده را در اختیار خود درآوردند و غول شاهنشاهی را سرنگون نمودند. و مشابه این مسأله در دنیا کم نیست، مانند فروپاشی غول کمونیسم در شوروی سابق و نقاط دیگر.

18 - رجعت چیست؟

آیا مردان شایسته، پس از مرگ، در عصر حکومت مهدی علیه السلام زنده خواهند شد و در صف یاران آن حضرت قرار می گیرند؟

پاسخ: رجعت از دیدگاه تشیّع، یعنی خداوند عدّه ای از مردگان را با همان اندام و صورتی که بودند، زنده کرده و به دنیا برمی گرداند، به گروهی از آنان عزّت می دهد و گروهی را ذلیل خواهد کرد و حقّ مظلومان را از ستمگران می گیرد، و این جریان پس از قیام مهدی علیه السلام به وقوع می پیوندد. با توجّه به اینکه زنده شدگان کسانی هستند که در حدّ اعلای ایمان و یا در حدّ اعلای کفر و فسادند، پس از مدّتی زنده شدن و دریافت کیفر و پاداش برخی از اعمالشان، دوباره می میرند و در روز قیامت برای کیفر و پاداش کامل تر زنده می شوند.

در قرآن کریم آیات متعددی بر این مطلب دلالت دارد، از جمله سوره مؤمن، آیه 10 و سوره بقره، آیه 260 و... روایات هم در این باره به حدّ تواتر (بسیار که موجب علم است) به ما رسیده است⁽¹⁾.

در مورد حضرت ولی عصر - ارواحنا له الفداء - در روایات آمده که؛ آن حضرت پس از ظهور، عدّه ای از ظالمان را به اذن خدا از قبرها بیرون می کشد و به اذن خدا زنده می کند و مجازات می نماید. او یگانه منتقم خون امام حسین علیه السلام است، چنان که در دعای ندبه می خوانیم:

«أَیْنَ الطّالِبُ بِدَمِ المَقْتُولِ بِکَرْبَلآءِ، أَیْنَ المَنْصُورُ عَلی مَنِ اعْتَدی عَلَیْهِ وَافْتَری ..؛ کجاست طالب خون حسین علیه السلام که در کربلا کشته شد؟ کجاست آن یاری شده تا یاری کند کسانی را که حقّشان پایمال شده است».

از طرفی در روایات می خوانیم: آن حضرت نواده های قاتلان حسین علیه السلام را به خاطر کار پدران ظالمشان می کشد.

امام صادق علیه السلام فرمود:

«هیچ مؤمنی نیست مگر اینکه هنگام قیام امام مهدی علیه السلام در قبرش خوشحال می شود»⁽²⁾.

و نیز فرمود:

«هنگام رجعت کسانی که مؤمن خالص و کافر خالص هستند، زنده می شوند و به دنیا برمی گردند»⁽³⁾.

و نیز فرمود:

«در پشت کوفه (نجف) بیست وهفت مرد از هدایت شدگان و از بزرگان اصحاب زنده شده و به امام ملحق می شوند»⁽¹⁾.

هنگامی که قائم علیه السلام قیام کرد خداوند همه اذیت کنندگان به مؤمنین را زنده می کند تا به مجازات دنیوی برسند و به داد مؤمنان نیز برسد.

و به یکی از یارانش به نام مفضّل رحمه الله فرمود: تو و چهل و چهار نفر مرد دیگر با قائم علیه السلام هستید⁽²⁾.

به این ترتیب می بینیم رجعت مؤمنان مخلص و کافران محض، در زمان حضور حضرت قائم علیه السلام مسلّم است. ضمناً ناگفته نماند که کشتن نواده های قاتلان امام حسین علیه السلام با اینکه خودشان در قتل آن حضرت شرکت نداشتند، طبق روایات به خاطر رضایت آنها از ظلم پدرانشان است.

و نیز در عصر رجعت، پس از امام قائم علیه السلام، ائمّه دیگر به دنیا برمی گردند و یکی پس از دیگری حکومت می کنند، حتی هنگامی که حضرت قائم علیه السلام از دنیا برود، امام حسین علیه السلام او را غسل می دهد⁽³⁾.

19 - شخص پنج ساله چگونه امام می شود؟

حضرت قائم علیه السلام هنگام شهادت پدر در سال 260 هجری قمری پنج سال داشت و پس از پدر امام بر مردم بود، آیا یک نفر پنج ساله می تواند امامت کند؟

پاسخ: اگر کودکی به خاطر استعدادهای فوق العاده ای که خدا به او داده در اوج کمال بود، چه مانعی دارد امام مردم شود، مانند حضرت عیسی علیه السلام که به فرموده قرآن، در سنّ کودکی پیامبر وحجّت خدا بر مردم شد.

در دنیا کودکان استثنایی و نابغه بسیارند، مانند: سید محمّد حسین طباطبایی در عصر ما، که در پنج و نیم سالگی حافظ کلّ قرآن شد، و هم اکنون⁽¹⁾که حدود هفت سال دارد، دروس حوزوی را می خواند و آن چنان بر معانی آیات قرآن مسلّط است، که در گفتگو، با آیات قرآن سخن می گوید و به سؤالات جواب می دهد⁽²⁾.

و مانند توماس یونگ و امثال او که در دو سالگی خواندن و نوشتن را می دانست و در هشت سالگی به تنهایی به آموختن ریاضیات پرداخت⁽³⁾، بسیارند. و اینها حکایت از آن می کند که چنین چیزی محال نیست، وقتی محال نبود، قدرت خدا به آن تعلّق خواهد گرفت.

ما امامان دیگری مانند امام جواد و امام هادی علیهما السلام نیز داریم که قبل از بلوغ به امامت رسیده اند.

20 - این همه سخن از مهدی علیه السلام چرا؟!

چرا از حضرت مهدی علیه السلام آن همه سخن به میان آمده، پیامبر و همه ائمه علیهم السلام در فرصت های مختلف از آن حضرت سخن گفته اند، حتی

به جزئیات و شمائل و خصوصیات مربوط به آن حضرت تصریح کرده اند... که درباره هیچ یک از ائمّه علیهم السلام چنین نیست؟

پاسخ: این همه توجّه پیامبر و امامان علیهم السلام به حضرت مهدی علیه السلام و ذکر ویژگی های آن حضرت و قیام او، به خاطر چند جهت است:

1 - مردم در طول زمان، خود را آماده ظهور آن حضرت کنند و با داشتن هدف مشخّص، دنبال آن حضرت را بگیرند تا حکومت جهانی از دست استکبار جهانی بیرون آید و به دست صالحان قرار گیرد و این کار با نهضت های اسلامی عمیق و پی گیر قابل اجراست.

2 - ذکر خصوصیات برای آن است که افراد دروغ گو که از معتقدات مذهبی مردم سوء استفاده کرده و در طول تاریخ خود را همان مهدی موعود خوانده اند، شناخته شوند و رسوا گرداند.

3 - اهمّیت مهدی علیه السلام و انقلابش که امید همه در همه جهان و تاریخ است، نیز عاملی است که قبل از ظهورش از آن حضرت سخن بسیار به میان آید و قلب ها و روح ها به نام نامی آن حضرت سرشار از امید و توجه به آینده روشن گردد، و مؤمنان و مستضعفان بدانند که خداوند آنها را به خودشان واگذار نکرده، آنها حجّت برحق دارند، رهبری معصوم پشتیبان آنهاست، با چنین پشتیبانی از هیچ چیز و هیچ کس نهراسند و تحت رهبری او به پیش روند.

و در طول زمان غیبت، با توجّه به اوصاف او، دریابند که چه کسی می تواند به نیابت عامّ آن حضرت، زمام امور و رهبری را به دست گیرد، دریابند که باید نزدیک ترین فرد به این خصوصیات و اوصاف،

بر مسند نیابت عامّ آن حضرت بنشیند و به عنوان ولایت فقیه مردم را رهبری کند. امّا اگر این خصوصیات ذکر نمی شد و این همه اهمّیت به آن داده نمی شد، مردم در بسیاری از امور سیاسی و اجتماعی ومعنوی راه را گم کرده و از صراط مستقیم به سوی شرق و غرب پناه می بردند.

21 - تکذیب ملاقات با امام زمان علیه السلام

طبق روایات، کسانی را که مدّعی دیدار با امام زمان علیه السلام هستند، باید تکذیب کرد، پس چرا به ذکر نمونه هایی از دیدار کنندگان در این کتاب یا در کتاب هایی مانند بحار الأنوار، اثبات الهداة، کشف الغمه و... پرداخته شده است؟

پاسخ: نظر به اینکه مدّعیان در بسیاری از مواقع می خواهند با این ادّعا سوء استفاده کنند، چنان که در تاریخ مکرر دیده شده است.

و نظر به اینکه در بعضی از موارد در زمان های معاصر امامان علیهم السلام و نزدیک به آن، برای حفظ جان، تقیّه واجب بوده است و اگر کسی چنین ادّعایی می کرد، در مخاطره قرار می گرفت.

و امور دیگر که بر ما پنهان است، موجب آن شده که ائمه علیهم السلام دستور داده اند هر کس بگوید: من امام زمان علیه السلام را دیده ام، او را تکذیب کنید، و یا اینکه تکذیب مربوط به احکام است، یعنی هر کس حکمی از اسلام را از امام زمان علیه السلام نقل کند، او را قبول نکنید. وانگهی داستان دیدار کنندگان نوعاً بعد از مرگشان آشکار شده است، به هر حال اگر سوء استفاده و تقیه و آثار سوء و یا عوامل مهم تری در کتمان نباشد، اظهار آن ظاهراً بلامانع خواهد بود. واللَّه اعلم.

22 - قِسط و عدل چیست؟

در روایات مربوط به حضرت مهدی علیه السلام به طور تواتر (بسیار) آمده که خداوند، پس از ظهور آن حضرت دنیا را پر از قسط و عدل می کند، آن چنان که پر از ظلم و جور شده است⁽¹⁾. منظور از «قسط و عدل» و فرق بین این دو چیست؟

پاسخ: واژه قسط بیشتر در امور اقتصادی و توزیع اموال بر اساس عدالت اجتماعی بین افراد به کار می رود، که در این جهت هیچ گونه تبعیضی نباشد⁽²⁾که در مقابل جور قرار گرفته است، ولی عدل یک معنی عامّی دارد که شامل عدالت در تمام ابعاد از عقاید و فرهنگ و سیاست و... خواهد شد، که در مقابل ظلم است.

توسعه عدل و داد در حدّی است که طبق بعضی روایات، نخستین گامی که امام قائم - عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف - پس از خروج برمی دارد، این است که سخنگوی آن حضرت به جهانیان اعلام می کند: کسانی که می خواهند حجّ مستحب بجا آورند، حجر الاسود و محل طواف را به کسانی که حجّ واجب دارند، واگذار نمایند⁽³⁾. ضمناً این روایت حاکی از هجوم زیاد مسلمین برای برگزاری حج است، به راستی چقدر دامنه عدالت گسترش می یابد؟

قسط و عدل، هر دو بسیار مهم هستند، ولی رعایت قسط بخصوص در حکومت اسلامی جای خاصّی دارد، مثلاً در اسلام باید بیت المال

به طور تساوی در بین مستضعفین توزیع گردد، شیوه امام علی علیه السلام چنان که به خوبی از گفتارش در نهج البلاغه پیداست، همین بوده است. داستان آهن گداخته در رابطه با برادرش عقیل که در خطبه 224 نهج البلاغه آمده، شاهدی گویا بر این مطلب است و این همان قسط است. و در خطبه 126 می فرماید:

«... وَلَوْ کانَ المالُ لِی لَسَوَّیْتُ بَیْنَهُمْ، فَکَیْفَ وَإِنَّمَا المالُ مالُ اللَّهِ؛ اگر مال از شخص من بود، آن را به طور مساوی تقسیم می کردم، تا چه رسد به اینکه مال، از آن خدا است».

از دیدگاه فقه اسلامی نیز مسأله چنین است، عالم بزرگ شیخ طوسی رحمه الله در کتاب خلاف (باب العین وقسمة الغنیمة) در مسأله 44 گوید: «در بیت المال، بین مردم به خاطر شرافت و یا سابقه بیشتر در اسلام و یا دانش و زهد فرقی نباید گذاشت، و شیوه امام علی علیه السلام همین بود...». سپس می گوید: «اسم بیت المال مطلق است و شامل همه مردم می شود». محقّق عالی قدر صاحب جواهر رحمه الله در جلد 16 نیز همین نظر را بیان می کند.

آری در پاره ای از موارد، به خاطر امور استثنائی به بعضی بیشتر داده می شود، مثلاً در غنائم جنگی که یکی از منابع درآمد بیت المال است، به جنگجویان پیاده یک سهم و به جنگجویان سواره دو سهم و به جنگجویانی که از یک اسب بیشتر دارند، سه سهم داده می شود، ولی این فرق به خاطر مخارج خوراک آن اسب ها است، و حاکی از تبعیض در تقسیم بیت المال نیست.

ناگفته نماند که منابع بیت المال متعدّد است:

1 - زکات

2 - خمس

3 - انفال (غنائم جنگی جزء انفال است).

4 - جزیه (که از اهل کتاب گرفته می شود).

5 - خراج؛ مقدار مالی که طبق قرارداد حکومت اسلامی و کارکنان زمین از محصول زمین یا قیمت آن گرفته می شود، آن هم باید از اراضی خراجیه؛ یعنی از زمین هایی که مسلمین به اذن امام معصوم علیه السلام، با قهر و غلبه یا از روی مصالحه از کفّار گرفته اند، باشد.

6 - فی ء (به معنی بازگرداندن است)؛ و منظور اموالی است که بدون زحمت از کفّار بازگردانده شده و در اختیار مسلمین قرار می گیرد، که طبق آیه 6 و 7 سوره حشر این اموال، مال خدا و رسول و بستگان پیامبر صلی الله علیه وآله و یتیمان و مستمندان و درماندگان راه خدا است، بنابراین فرق است بین فی ء و غنائم جنگی.

باید توجه داشت که درآمد فی ء، داخل در بیت المال نیست و اختیارش در دست رسول خدا صلی الله علیه وآله و بعد از آن حضرت در اختیار بستگان آن حضرت است و در زمان غیبت با ولی فقیه است، تا به مصرف تعیین شده برساند.

به هر حال قسط اسلامی که تقسیم و توزیع عادلانه بیت المال است بدون هیچ گونه تبعیضی، در عصر حکومت درخشان امام عصرعلیه السلام در اختیار مستحقّین قرار می گیرد⁽¹⁾و به این ترتیب امر توزیع که از