مشخصات کتاب

سرشناسه : فاضل لنکرانی محمد، ۱۳۱۰ - ۱۳۸۶.

عنوان و نام پدیدآور : جامع المسائل استفتائات آیت الله محمدفاضل لنکرانی

مشخصات نشر : قم امیر العلم [۱۳]-

مشخصات ظاهری : 1ج.

شابک : ۲۲۵۰۰ ریال

موضوع : فقه جعفری -- رساله عملیه

رده بندی کنگره : /ف ۱۸ج ۲ ۱۳۰۰ی BP ۱۸۳/۹

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۳۴۲۲

شماره کتابشناسی ملی : ۲۱۲۳۱۹۸

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

جامع المسائل استفتائات آیت الله محمد فاضل لنکرانی

فهرست مطالب

پیشگفتار 25

احکام تقلید 27

اجتهاد،تقلید،احتیاط 27

تقلید اعلم 28

تبعیض در تقلید 29

رجوع از حیّ به حیّ 29

بقاء بر تقلید میت 30

مسائل متفرقه تقلید 31

نشانه های بلوغ 33

طهارت و نجاست 35

مطهرات 35

روش تطهیر چیزهای نجس 36

نجاسات 39

نجاست کافر 42

مسائل متفرقه طهارت و نجاست 45

وضو 48

طریقه وضو 48

مسح 50

رفع مانع در وضو 51

کمک کردن دیگری در وضو 51

وضو گرفتن قبل از وقت 52

تجدید وضو 52

وضو در مقابل نامحرم 53

وضوی جبیره ای 53

زخم در محلّ وضو 54

وضوی بیمار و کسی که عضوی از او قطع شده است 54

مسائل متفرقه وضو 56

غسل 58

مسائل غسل 58

احکام بانوان 59

سنّ یائسگی 62

استفاده از دارو برای جلوگیری از حیض 63

مسّ اسماء و آیات خداوند و آیات قرآن و اسامی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و ائمه علیهم السّلام 63

تیمم 66

احکام اموات 69

غسل،کفن و دفن 69

غسل دادن مصدومین و مجروحین 71

روش تیمّم دادن میت 72

نماز میت 73

مسائل دفن و نبش و تعمیر قبر 73

مسائل متفرقه اموات 75

شرایط نماز 77

وقت نماز 77

قبله 78

بدن و لباس نمازگزار 79

همراه داشتن چیز نجس در نماز 83

مکان نمازگزار 83

احکام مسجد 86

عنوان مسجد به چه چیز محقق می شود؟86

احداث،تعمیر،تجدید بنا،توسعه و کم کردن مسجد 86

تبدیل مسجد به غیر آن 88

داخل شدن جنب یا حائض در مسجد 89

ورود غیر مسلمان به مسجد 90

موقوفات،هدایا و نذورات مسجد 90

اشیای متعلّق به مسجد 91

جای گرفتن برای نماز 93

مسائل متفرقه مسجد 93

نماز 98

اذان و اقامه 98

قرائت 99

رکوع و سجده 101

سجده واجب قرآن 103

قنوت 103

عدول از نمازی به نماز دیگر 104

تعقیب نماز 104

نماز قضا 105

نماز قضای پدر و مادر 108

نماز استیجاری 109

نماز جماعت 112

عدالت امام جماعت 114

پرداخت اجرت به امام جماعت 115

امامت غیر روحانی 116

پیدا شدن خلل در نماز امام جماعت 116

امامت شخص ناقص 116

اقتدای به اهل سنت 117

مسائل متفرقه نماز جماعت 118

نماز جمعه 120

نماز آیات 123

نماز عید فطر 124

احکام نماز مسافر 125

حد ترخّص 125

مسافت شرعی 126

کم شدن مسافت به جهت توسعه محلّ 126

وطن 126

عبور مسافر از وطن خود 128

اعراض از وطن 129

تبعیت زن و اولاد در وطن 129

قصد اقامت 131

کسی که محل کار یا تحصیل او در غیر وطن اوست 134

کسی که شغل او سفر کردن است 136

مسافری که نمی داند چند روز در محل می ماند 139

بلاد کبیره 141

سفر معصیت 141

مسائل متفرقه سفر 141

مسائل متفرقه نماز 142

احکام روزه 145

نیّت روزه 145

مبطلات روزه 146

روزه با حال جنابت 149

استفاده از قرص جلوگیری از حیض یا بارداری 150

روزه بیماران و ضعفا 150

روزه مسافر 152

نذر روزه در سفر و غیر آن 154

روزه استیجاری 154

قضا و کفاره روزه 155

هلال ماه 158

اعتکاف 160

زکات 161

زکات غلاّت 161

زکات طلا و نقره 162

پرداخت و مصرف زکات 163

زکات فطره 165

خمس 167

مازاد بر مخارج سال 167

کسب و درآمد زن 169

کسب و پول کودک غیر بالغ 170

خریدوفروش و تعویض خانه 170

خریدوفروش زمین برای خانه 172

وام،قرض،پس انداز برای خانه 173

فروش یا پرداخت قسمتی از لوازم زندگی یا سرمایه کسب برای خرید خانه 175

خانه رهنی 175

مصالح ساختمانی 176

خانه اضافی و اجاره ای 177

ماشین سواری 178

ماشین برای کار 180

ابزار کار 181

مؤونه 183

جهیزیه 187

زمین و باغ و محصولات کشاورزی 189

سرمایه کسب 192

تلف و جبران سرمایه 194

محلّ کسب 195

گوسفند و گاو 196

مال مخمّس 197

تصرف در مال متعلّق خمس 198

تلف شدن یا غصب مال متعلق خمس یا اصل خمس 201

سال خمسی حقوق بگیران و طلاب 202

حساب خمس 204

شک در تعلّق خمس 207

فرار از خمس 208

مطالبات 208

بدهی ها 210

خمس اموال میّت 212

موارد متفرقه خمس 214

ارث 214

مهریه زن 215

دیه و ارش جنایات 215

پول بیمه و بازنشستگی 216

طلا و زیور آلات زنان 216

هدیه و بخشش و صدقات مستحبی 217

خمس،زکات،ردّ مظالم 219

سود بانکی 219

سرقفلی 220

معدن 220

مال حلال مخلوط به حرام 221

پرداخت خمس و دستگردان 221

بخشش و مصالحه خمس 223

مصرف خمس 224

مسائل حکومتی 225

ولایت فقیه 225

لزوم عمل به قوانین جمهوری اسلامی 226

تصرف در اموال بیت المال 227

زمینها و خانه هایی که از دولت گرفته می شود 227

خیابانهایی که توسط دولت احداث می شود 229

امر به معروف و نهی از منکر 230

شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر 230

ترک معاشرت به عنوان نهی از منکر یا امر به معروف 233

امر به معروف و نهی از منکر 235

کسبهای حرام 237

پاسور و شطرنج 237

ریش تراشی 238

سحر و جادو 239

شعبده بازی 239

مواد مخدر 239

استفاده مردان از طلا 240

رشوه 241

فروش خون 241

غنا و خوانندگی 241

غیبت کردن 242

استمنا 243

موسیقی و آلات لهو 243

نقاشی و مجسمه سازی 248

خریدوفروش 250

فروش مال دیگران 250

اگر مبیع متعلّق حق غیر باشد 251

فرار از ربا 252

احکام پول و طلا و خریدوفروش آن 252

مسائلی مربوط به پول 253

خریدوفروش چک 256

معامله با چک جعلی 257

جلوگیری مشتری از تصرف در مبیع 258

نقد و نسیه 258

بیع شرط 259

خیار تأخیر 260

خیار غبن 260

خیار عیب 261

قرار دادن حق فسخ در معامله 263

انتقال سند 264

مسائل متفرقه خریدوفروش 265

احکام بانکها 271

قراردادها و معاملات بانکی 271

وام بانکی 272

سپرده های ثابت 273

تصرف بانک در پس اندازها 274

جایزه بانکی 274

اجاره 275

غبن در اجاره 275

صحت اجاره بدون ذکر مدت 275

لزوم تخلیه مورد اجاره پس از تمام شدن مهلت 275

اجاره دادن مستأجر 277

رهن و اجاره 277

مسائل متفرقه اجاره 278

سرقفلی 281

صلح 285

مضاربه 288

مزارعه 291

شرکت 293

تصرف در مال شرکت 293

تقسیم مال شرکت 296

مسائل متفرقه شرکت 296

دین و قرض 299

معنی دین و سبب آن 299

وجوب پرداخت دین 299

شرط زیاده در قرض 300

شرط قرض در ضمن عقد 302

فروش دین 302

تقاص 303

مستثنیات دین 303

پرداخت دین 304

خسارت تأخیر ادای دین 306

مخارج وصول دین 307

مسائل متفرقه قرض و دین 308

ضمان 310

هبه و بخشش 314

وقف 316

تحقق و اثبات وقفیت 316

نامعلوم بودن کیفیت وقف 318

تغییر وقف 318

متولی وقفی 322

اجاره موقوفه 323

فروش موقوفه 325

مسائل متفرقه وقف 327

وصیت 330

اثبات وصیت 330

وصیت در ثلث نافذ است 332

معین نبودن مصرف ثلث 333

عمل نکردن به وصیت 334

تصرفات مریض 336

تبدیل وصیت 338

مسائل متفرقه وصیت 338

نذر 345

متعلّق نذر 346

صیغه نذر 346

تصرف در مال منذور 346

وجوب عمل به نذر 346

کفاره مخالفت با نذر 348

مسائل متفرقه نذر 348

مسابقات 351

سر بریدن حیوان 353

شرایط ذبح 353

ذبح به وسیله دستگاه 354

گوشتهایی که از خارج آورده می شود 356

مسائل متفرقه ذبح 356

خوردنیها و آشامیدنیها 358

گوشتهای حلال و حرام 358

غذای اهل کتاب 359

مسائل متفرقه خوردن و آشامیدن 360

غصب و سرقت 362

خرید مال غصبی با علم به غصب 362

سرقت در کودکی 362

املاک اصلاحات ارضی 363

ملاک قیمت در مال مغصوب 363

مسائل متفرقه غصب 364

احیای موات 366

حیازت و تحجیر 367

حریم 368

مشترکات 371

مجهول المالک 372

چیزی که انسان پیدا می کند 374

مسائلی پیرامون حق 376

گرفتن نوبت دیگران 376

خریدوفروش حق 376

آیا جواز استفاده از چیزی موجب اثبات حق است؟377

حق تألیف کتاب و حق تکثیر نوار و فیلم 377

مسائل متفرقه حقوق 378

ازدواج 380

صیغه عقد نکاح 380

اولیای عقد 382

لزوم رضایت طرفین در عقد نکاح 383

محارم سببی 385

مواردی که موجب حرمت ابدی می شود 385

محارم رضاعی 389

ازدواج با اهل کتاب و فرقه های دیگر 390

مهریه 390

شیربها 394

تدلیس و فریب 396

عیوب موجب فسخ 398

شرط ضمن عقد نکاح 403

راههای محرمیت فرزندخوانده 407

ازدواج موقت 409

دعاوی زوجین 410

احکام اولاد 411

مسائل متفرقه ازدواج 415

ازدواج دو فامیل 416

طلاق 418

صیغه طلاق 418

شرایط صحت طلاق 418

طلاق با حکم حاکم شرع 420

مفقود شدن شوهر 424

رجوع 427

طلاق خلع 428

عدّه 429

ظهار،ایلاء 429

مسائل متفرقه طلاق 430

احکام خانواده 431

خروج زن از منزل 431

کار کردن زن در خانه 435

احکام مقاربت 437

تمکین،اطاعت،نشوز 440

نفقه و مخارج زن و فرزند 444

پوشش زن و مرد 450

نظر به نامحرم و گفتگو و تماس با او 453

گوش دادن به آواز و تلاوت زنان نامحرم 454

فیلم و عکس نامحرم 455

دست زدن و رقص 456

ارتداد یا اعتقادات فاسد زن یا شوهر 457

کنترل جمعیت و جلوگیری از بارداری 458

کورتاژ(سقط جنین)459

صله رحم 463

ارث 465

اگر میت دارای زن و فرزند باشد 465

اگر میت دارای مادر و فرزند باشد 465

ارث زوجین 466

ارث اعمام و اخوال 469

ارث کسانی که تقدیم و تأخیر فوت آنها معلوم نیست 470

تصرف در ترکه میت بدون اجازه وارث 472

تقسیم ارث 473

مسائل متفرقه ارث 476

قضا 483

شرایط قاضی 483

تعدد قاضی در یک محاکمه 484

اعتبار علم قاضی 484

نظریه کارشناسی 485

محاکمه غیابی 486

تحت فشار قرار دادن متهم 487

ادّعای خسارت علیه شاکی توسط متهم 487

اقرار به امضا و انکار محتوا 487

مسائل متفرقه قضا 488

حدود 492

ارتداد 492

شرب خمر 493

قیادت 493

قذف 494

سرقت 494

محاربه 496

انکار بعد از اقرار 497

اجرای حدود 497

تعزیرات 498

مسائل متفرقه حدود 500

قصاص و دیات 503

انواع قتل 503

جهل قاتل به حکم قصاص 504

قصاص پسر به جهت قتل عمدی پدر یا مادر 504

اذن فقیه در مورد قصاص قاتل 504

به هوش آمدن کسی که به عنوان قصاص نفس حلق آویز شده است 505

لوث و قسامه 505

تعدد جنایت با ضربه واحد 506

اگر قتل مجنی علیه علاوه بر جنایت به امور دیگر نیز مستند باشد 507

قصد قتل شخص معین و اشتباه در تطبیق 507

حکم انواع قتل 509

کفّاره قتل 509

تصرفات جانی در دیه 510

قتل کودک در اثر خطای مادر 510

احتمال جنون در قاتل 510

دیه جراحات وارده بر زن 511

دیه دندان 512

دیه شکستن استخوان 513

دیه سقط جنین 514

اسقاط و دیه ولد الزنا 517

زدن فرزند 518

دیه سیلی و جراحات وارده به سر و بدن 519

دیه فلج عضو 521

جنایات وارده توسط کودکان 521

پرداخت دیه و مسائل مربوط به آن 523

مقدار دیه و مسائل مربوط به آن 524

موارد پرداخت دیه از بیت المال 526

اگر قتل مستند به چند نفر باشد 527

محدوده ولایت ولیّ نسبت به صغیر 528

ضمانت کارفرما نسبت به جراحات وارده بر کارگر 530

سهل انگاری پزشک و نجات غریق در نجات جان افراد 530

سهل انگاری تعمیرکاران و مسئولین کارگاهها 531

وارد کردن جراحت و سرایت آن 533

سرایت جنایت پس از عفو جانی توسط مجنی علیه 533

قتل در اثر تصادف با اتومبیل 534

مجروح و مصدوم شدن در اثر تصادف 536

عاقله 538

مسائل متفرقه دیات 539

معنای ارش 540

مسائل پزشکی 541

عوارض درمان 541

فراموشی و جهل پزشک 544

روشهای درمان 548

درمان خانمهای باردار 549

آزمایشگاه و مسائل آن 551

شرط عدم ضمان 552

دارو و تحقیقات جدید 554

حق ویزیت 556

تماس با نامحرم 557

تلقیح 564

فروش و اهدای اعضای بدن،و وصیت بر آن 568

برداشتن اعضاء از بیمارانی که دچار ضایعه مغزی می شوند 573

تشریح و کالبد شکافی 575

عمل به دستورات پزشک 578

عزاداری 579

سینه زنی و زنجیرزنی 579

تعزیه و شبیه خوانی 580

استفاده از لباس سیاه 581

قمه زنی 582

استفاده از علم و علامت 582

استفاده از طبل و دهل و آلات موسیقی 582

مسائل متفرقه عزاداری 583

عناوین متفرقه 586

اصول اعتقادات 586

اطاعت از پدر و مادر 587

بیمه 587

تجسّس در مسائل شخصی افراد 587

تقلب در امتحان 587

خانقاه 588

دعانویسی 589

روایات و کتب روایی 589

شک و وسوسه 590

قرآن 590

قرعه کشی 591

کتب ضالّه 592

مجبور شدن بر گناه 592

ورزش 592

هیپنوتیزم 593

مسائل متفرقه 594

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم جایگاه و مرتبت رفیع و بلند علم فقه و بیان احکام شرعی بر هیچ صاحب اندیشه ای پوشیده نیست.بشر در جمیع حرکات و امور زندگی چه فردی و چه اجتماعی نیاز مبرم به هدایت و راهنمایی این علم دارد.این نیاز با پیشرفت زمان و بوجود آمدن موضوعات و مسائل جدید و رخداد حوادث بیشتر می شود و به تناسب احتیاجات و گسترده تر شدن جوامع بشری و پیچیده تر گشتن ارتباطات،دامنه علم فقه و پاسخ او به این گونه امور فزونی می یابد.

روحانیت بزرگوار شیعه خصوصا مراجع عالیقدر تقلید که در طول زمان مرزبانان همیشگی خستگی ناپذیر بوده و هستند،قافله سالار و صاحبان اصلی این علم و امانتداران مطمئن رسل و اوصیاء خدایند.شیعه در پرتو هدایتهای ائمه معصومین سلام اللّه علیهم اجمعین که در موارد متعدد امر بر رجوع به فقیهان فرموده اند،به خوبی آگاهند که اینان ابواب احکام الهی اند و برای بدست آوردن حکم خدا در هر زمینه ای باید به این طایفه مخصوص از علما مراجعه نمود و از رساله های علمیه آنان بهره مند گشت.

اینان به حکم آیه شریفه نفر: فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ ⁽¹⁾بر خود مشقت و رنج هجرت از دیار را هموار ساختند تا اینکه در دین خدا تفقه کنند و مردم را بیم دهند.

اینان کتمان احکام خدا را جایز نمی دانند زیرا که خداوند فرموده است:

إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَیِّناتِ وَ الْهُدی مِنْ بَعْدِ ما بَیَّنّاهُ لِلنّاسِ فِی الْکِتابِ أُولئِکَ یَلْعَنُهُمُ اللّهُ وَ یَلْعَنُهُمُ اللاّعِنُونَ ⁽²⁾

اینان خود را مسئول و موظف در برابر زبانهای گویای که ملتمسانه به دنبال یافتن حکم خدایند،می دانند؛چرا که خداوند به مردم فرموده است: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ⁽¹⁾

و از طرفی خداوند از کسانی که نیاموخته اند و سؤال نکرده اند و به احکام دین عمل ننموده اند مؤاخذه می کند،آنچنان که امام جعفر صادق علیه السّلام در ذیل آیه مبارکه قُلْ فَلِلّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ ⁽²⁾فرموده است خداوند متعال در روز قیامت بنده خود را مخاطب قرار می دهد و می فرماید آیا می دانستی؟اگر بگوید بلی می فرماید چرا به آنچه می دانستی عمل نکردی و اگر بگوید جاهل بودم می فرماید چرا یاد نگرفتی تا عمل کنی،پس بنده جوابی ندارد و در برابر خداوند محکوم می شود. ⁽³⁾

با توجه به فتوای سید الفقهاء در کتاب شریف عروة الوثقی مبنی بر وجوب تقلید در واجبات و محرمات و مستحبات و مکروهات و مباحات بلکه وجوب تعلیم و یادگیری حکم هر فعلی که از مکلف صادر می شود اعم از عبادات و معاملات و عادیات ⁽⁴⁾لازم است انسان مسائل مورد ابتلا را یاد بگیرد تا آنجا که شیخ اعظم انصاری حکم به فسق کسانی فرموده است که چنین مسائلی را یاد نگیرند. ⁽⁵⁾

مجموعه ای که به نام«جامع المسائل»در اختیار عموم اهل ایمان قرار دارد.با عنایت به تقاضای مکرر جمعی از علمای جلیل القدر بلاد و درخواست عده کثیری از مؤمنین و مقلدین، منتخبی از مجموعه عظیم استفتاءات و سؤالاتی است که از مرجع عالیقدر تشیع حضرت آیة اللّه العظمی آقای حاج شیخ محمد فاضل لنکرانی مد ظله العالی گردیده و معظم له بدانها پاسخ داده اند و توسط حضرت مستطاب حجة الاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ علی عطایی دامت افاضاته تهیه و تنظیم گردیده است.ضمن تشکر از زحمات ایشان امید است مورد استفاده همگان قرار گیرد.

احکام تقلید

اجتهاد،تقلید،احتیاط

سؤال 1:در رساله فرموده اید:تقلید در اصول دین جایز نیست،آیا اصول دین را با دلیل باید اثبات کرد یا اعتقاد به آن کافی است؟

جواب:از هر طریقی عقیده به اصول دین پیدا کند کافی است.

سؤال 2:کسی که مجتهد نیست،آیا می تواند تقلید نکند و در اعمال خود به احتیاط عمل نماید؟

جواب:در جواز عمل به احتیاط بین علما اختلاف نظر وجود دارد و کسی که می خواهد احتیاط کند یا باید مجتهد باشد و یا در اصل جواز عمل به احتیاط و عدم آن از مجتهد تقلید کند.

سؤال 3:منظور از احتیاط چیست؟و چه کسی می تواند به احتیاط عمل کند؟

جواب:احتیاط آن است که شخص اعمال خود را به نحوی انجام دهد که یقین کند مطابق وظیفه خود عمل کرده و تکلیف خود را انجام داده است.و اگر کسی بخواهد در همه مسائل احتیاط کند باید خودش مجتهد یا قریب الاجتهاد باشد تا بتواند در بین اقوال علمای گذشته و حال آنچه موافق احتیاط است تشخیص دهد.

سؤال 4:آیا تقلید لازم است که مقدّم بر عمل باشد و آیا اگر کسی مقارن عمل تقلید

نماید صحیح است یا خیر؟

جواب:تقلید همان عمل با استناد به فتوای مجتهد است.

تقلید اعلم

سؤال 5:آیا اعلمیت در مرجع تقلید شرط است؟

جواب:بلی شرط است.

سؤال 6:در صورتی که فتوای مجتهد اعلم در مسأله ای مشخص نباشد،آیا می توان به مجتهد غیر اعلم رجوع کرد؟

جواب:اگر به دست آوردن فتوای مجتهد اعلم امکان ندارد لازم است احتیاط کند.

سؤال 7:اگر اعلم مجتهدین مشخص نباشد،وظیفه چیست؟

جواب:باید به فتوای محتمل الأعلمیة عمل کند.

سؤال 8:در صورت تعارض شهادت اهل خبره نسبت به اعلمیت مجتهدین،وظیفه چیست؟

جواب:در فرض سؤال،مقلّد مخیّر است از هر کدام خواست تقلید کند.

سؤال 9:آیا تقلید از اعلم واجب است؟در صورت وجوب آیا ملاک اعلمیّت در فقه است یا آشنایی به زمان و حوادث نیز شرط است؟

جواب:تقلید از اعلم واجب است و مراد از اعلمیت آشنایی بیشتر و قدرت کاملتر در استنباط احکام الهیه از منابع معتبره می باشد.

سؤال 10:کسی که مقلّد مجتهدی بوده و به دستور او عمل کرده و بعدا متوجه شده که علم و عدالتش کمتر از مجتهدین دیگر است،آیا اعمال گذشته او نتیجه دارد یا خیر؟

جواب:اگر در تشخیص اوّل،جهات شرعیه را رعایت کرده باشد اعمال گذشته او صحیح است.

تبعیض در تقلید

سؤال 11:آیا صحیح است که شخصی در قسمتی از اعمال خود از یک مجتهد تقلید کند و در بعض اعمال دیگر از مجتهد دیگر تقلید کند؟

جواب:اگر اعلمیت یکی از آنها ثابت یا محتمل نباشد جایز است.

سؤال 12:آیا تبعیض در تقلید در عمل واحد جایز است یا نه؟مثلا اگر فتوای یکی از مجتهدین وجوب جلسه استراحت و استحباب 3 بار گفتن در تسبیحات اربعه باشد و فتوای دیگری عکس آن باشد،آیا مقلّد می تواند در استحباب تثلیث از مجتهد اوّل و در استحباب جلسه استراحت از مجتهد دوّم تقلید کند؟

جواب:تبعیض در تقلید به نحوی که به قول هر دو،عمل باطل باشد صحیح نیست.

سؤال 13:چنانچه انسان یقین کند عملی که انجام می دهد مطابق با فتوای یکی از مراجع محترمی است که جایز التّقلید می باشد کافی است یا خیر؟

جواب:کفایت می کند.

رجوع از حیّ به حیّ

سؤال 14:چنانچه پس از تقلید از مجتهدی معلوم گردد دیگری اعلم است،آیا می توان به او رجوع کرد؟

جواب:لازم است به اعلم رجوع شود.

سؤال 15:شخصی پس از رحلت آیة اللّه اراکی رحمه اللّه برای اینکه اعمال خود را بدون تقلید انجام نداده باشد بدون تحقیق از مجتهدی تقلید کرده است،آیا اکنون می تواند به دیگری رجوع کند؟

جواب:اگر شرایط مرجعیت در او موجود نبوده،لازم است عدول کند.

سؤال 16:شخصی به گفته دو نفر عادل که خبره بودن آنان معلوم نیست به مجتهدی رجوع کرده،آیا این رجوع صحیح است؟

جواب:چنانچه از اهل خبره نباشند شهادت آنها اعتبار ندارد.

بقاء بر تقلید میت

سؤال 17:این جانب در زمان حیات مرحوم آیة اللّه اراکی رحمه اللّه تصمیم داشتم از ایشان تقلید کنم و خود را مقلّد ایشان می دانستم ولی فتوای ایشان را یاد نگرفته و مطابق با احتیاط عمل می کردم،در چنین صورت بقای بر تقلید ایشان چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال بقای بر تقلید ایشان جایز نیست،زیرا تقلید از ایشان تقلید ابتدایی از میت خواهد بود.

سؤال 18:این جانب پس از رحلت حضرت امام رحمه اللّه تعدادی از مسائل را به آیة اللّه اراکی رحمه اللّه رجوع کرده ام،آیا می توانم در آن مسائل به فتوای ایشان باقی باشم؟

جواب:اگر اعلمیت امام رحمه اللّه نزد شما محرز باشد،باید در تمام مسائل بر تقلید ایشان باقی بمانید.

سؤال 19:آیا بقای بر تقلید میت جایز است؟و آیا می توان به مجتهد حیّ عدول کرد یا نه؟

جواب:بقای بر تقلید میت در همه مسائل-حتی مسائلی که عمل نکرده-جایز است و با فرض اعلم بودن میّت از حیّ،بقای بر تقلید او واجب است.

سؤال 20:چنانچه مرجعی که انسان از او تقلید می کرده،و از دنیا رفته اعلم از حیّ باشد، آیا لازم است بر تقلید او باقی بماند؟

جواب:لازم است باقی بماند.

سؤال 21:شخصی از حضرت امام رحمه اللّه تقلید می کرده،بعد از رحلت ایشان طبق فتوای آیة اللّه اراکی رحمه اللّه بر تقلید امام رحمه اللّه باقی مانده است،آیا این شخص می تواند به تقلید هر دو آن بزرگواران باقی بماند؟

جواب:اگر اعلمیت یکی از این دو بزرگوار نسبت به دیگری محرز نباشد مانعی ندارد و در غیر این صورت لازم است در تمام مسائل بر تقلید اعلم باقی بماند.

سؤال 22:آیا کسانی که به فتوای حضرتعالی بر تقلید امام رحمه اللّه باقی هستند می توانند در بعضی از مسائل از خود جنابعالی تقلید کنند؟

جواب:چنانچه به اعتقاد آنها اعلمیّت حضرت امام رحمه اللّه نسبت به این جانب محرز نباشد مانعی ندارد.

سؤال 23:این جانب از حضرت امام خمینی رحمه اللّه تقلید می کردم،پس از رحلت ایشان بنابر فتوای مرحوم آیة اللّه اراکی رحمه اللّه بر تقلید امام رحمه اللّه باقی ماندم،جز مسأله بلاد کبیره که به آیة اللّه اراکی رجوع کردم و پس از فوت آیة اللّه اراکی به حضرتعالی رجوع کردم؛حال بنابر فرموده شما که بقای بر تقلید از میت اعلم را واجب می دانید بر تقلید حضرت امام رحمه اللّه باقی ماندم،حال بفرمایید در مسأله بلاد کبیره به فتوای کدامیک از این دو بزرگوار عمل کنم؟

جواب:اگر اعلمیت حضرت امام رحمه اللّه محرز نباشد به فتوای هر یک می توانید باقی بمانید.

سؤال 24:این جانب از حضرت امام رحمه اللّه تقلید می کرده ام،سپس از آیة اللّه گلپایگانی رحمه اللّه و سپس از آیة اللّه اراکی رحمه اللّه تقلید کرده ام،آیا می توانم بر تقلید هر کدام باقی بمانم؟

جواب:می توانید باقی بمانید و اگر یکی از آن سه بزرگوار را اعلم بدانید لازم است بر تقلید او باقی بمانید.

مسائل متفرقه تقلید

سؤال 25:اعمالی که انسان بر طبق فتوای مجتهدی انجام داده در صورتی که مخالف فتوای مجتهد بعدی باشد،آیا اعاده لازم دارد؟

جواب:اعاده لازم نیست.

سؤال 26:آیا بر اجیر لازم است سؤال کند که مستأجر مقلّد چه کسی است؟

جواب:خیر،طبق وظیفه خود عمل کند.

سؤال 27:اگر کسی از مسأله گو مسأله ای را سؤال کرد،آیا مسأله گو می تواند جواب او را طبق فتوای مرجع تقلید خودش بیان کند؟

جواب:اگر بداند مرجع تقلید خودش و سؤال کننده یکی است می تواند و همچنین است اگر مسأله گو اعلمیّت مجتهدی را که خود از او تقلید می کند احراز کرده باشد،ولی اگر احتمال دهد تقلید سؤال کننده صحیح است و اعلمیّت مجتهد خود را احراز نکرده است باید فتوای مجتهد او را بگوید.

سؤال 28:کسی از اوّل بلوغ بدون توجه به مسأله تقلید،اعمالی انجام داده است و اکنون از حضرتعالی تقلید می کند،تکلیف اعمالی که انجام داده چیست؟

جواب:اگر اعمالش مطابق با فتوای مجتهدی بوده که تقلید از او لازم بوده صحیح است.

سؤال 29:کسی که از مجتهدی تقلید کرده و پس از فوت او با اجازه مجتهد زنده به تقلید او باقی مانده است،وجوهات شرعی خود را به چه کسی باید پرداخت کند؟

جواب:باید به مجتهد زنده ای که به او رجوع کرده پرداخت کند.

سؤال 30:پسر بزرگتر که می خواهد نماز و روزه پدر را قضا کند،آیا باید به فتوای مرجع تقلید پدرش عمل کند یا به فتوای مرجع تقلید خودش؟

جواب:مطابق فتوای مرجع تقلید خودش عمل کند.

سؤال 31:کسی که نایب می شود برای انجام عباداتی چون نماز و روزه و حج،آیا باید به فتوای مرجع تقلید خودش عمل کند یا به فتوای مرجع تقلید منوب عنه؟

جواب:اگر هنگام عقد اجاره قید نکرده باشد که طبق فتوای مرجع تقلید منوب عنه عمل کند باید مطابق فتوای مرجع تقلید خودش عمل کند و در صورت امکان بهتر است طوری عمل کند که با فتوای هر دو آنها مطابق باشد.

سؤال 32:کسانی که شغلشان در سفر است با توجه به اینکه قبلا مقلّد حضرت امام رحمه اللّه بوده اند و بعد از رحلت ایشان به فتوای آیات عظام خوئی و گلپایگانی و اراکی رحمه اللّه بر تقلید امام باقی مانده اند نسبت به نماز و روزه چه وظیفه ای دارند؟

جواب:به نظر این جانب نماز این افراد در غیر از وطن خودشان بنابر احتیاط

شکسته است،ولی این قبیل افراد که شغلشان در سفر است می توانند در این مسأله به فتوای یکی از این سه بزرگوار رضوان اللّه علیهم عمل کنند یا به فالاعلم مراجعه کنند و نماز را تمام بخوانند و روزه را بگیرند.

سؤال 33:شخصی به قصد قربت،عبادتی را انجام داده ولی طبق فتوای مجتهدی که از او تقلید می کرده باطل بوده است،بعد از فوت این مجتهد به مجتهد اعلم بعد از او رجوع کرده است؛حال اگر عمل مذکور بر طبق فتوای مجتهد دوّم صحیح باشد،آیا اعاده لازم دارد؟

جواب:در فرض سؤال،اعاده لازم نیست.

سؤال 34:در محله یا شهری یک فرد عالم و روحانی هست که یقین داریم از مجتهد جامع الشرائط تقلید نمی کند،تکلیف مردم در مراجعه به او در کارهایی مثل نماز جماعت،عقد نکاح و وجوهات شرعیه چیست؟

جواب:اگر اعمال او طبق نظر مرجع مردم صحیح است و وجوهات را هم نزد مرجع مردم می فرستد و قبض برای آنها می گیرد،مانعی ندارد.

نشانه های بلوغ

سؤال 35:نشانه بلوغ چیست؟و انسان در چند سالگی مکلّف می شود؟

جواب:بلوغ در پسر به یکی از سه چیز مشخص می شود:

1-روییدن موی خشن و زبر در زیر شکم(بالای عورت).

2-خروج منی چه در خواب و چه در بیداری.

3-کامل شدن 15 سال قمری که 163 روز و 6 ساعت از 15 سال شمسی کمتر است.

و بلوغ دختر به یکی از سه چیز:

1-روئیدن موی خشن و زبر در زیر شکم(بالای عورت).

2-بیرون آمدن منی چه در خواب و چه در بیداری.

3-تمام شدن نه سال قمری که 97 روز و 22 ساعت و 48 دقیقه از نه سال

شمسی کمتر است. ⁽¹⁾

سؤال 36:شخصی در سالهای قبل از 15 سالگی یقین به خروج منی پیدا کرده ولی از روی جهل به مسأله و نبود مسأله گو نماز نخوانده و روزه هم نگرفته است؛اکنون نسبت به عبادات آن زمان چه وظیفه ای دارد؟

جواب:در فرض سؤال که یقین دارد منی از او خارج شده،بالغ بوده و نماز و روزه های فوت شده اش را باید قضا کند و خوردن روزه ها اگر از روی جهل بوده و در یاد گرفتن مسائل کوتاهی نکرده کفاره ندارد.

سؤال 37:پسر بچه ای در سنّ 6 سالگی علائم بلوغ در او دیده شده از قبیل موی بالای عورت و زیر بغل و ضخیم و پر شدن صدای گلو و دیده شدن علامت جنابت بطور نادر در لباس زیرین،آیا او مانند افراد مکلف باید نماز و روزه و سایر واجبات را انجام دهد؟

جواب:چنانچه علاوه بر علائم مذکور دارای تمییز متناسب با بلوغ باشد، مکلف خواهد بود.

طهارت و نجاست

مطهرات

اشاره

سؤال 38:آبهای لوله کشی شهر و روستا گاهی به واسطه آنکه کلر به آن می زنند به رنگ سفید درمی آید،آیا در آن حال مضاف است یا نه و تطهیر و وضو با آن چگونه است؟

جواب:اگر در آن حال به آن آب تنها گفته می شود احکام مضاف را ندارد و تطهیر و وضو با آن صحیح است و نیز اگر شک کنند که مضاف شده یا نه،محکوم به مطلق بودن است،امّا اگر کلر به قدری زیاد باشد که به آن آب تنها گفته نشود مضاف شده و باید برای تطهیر و وضو صبر کنند تا صاف شود.

سؤال 39:اگر آفتاب از پشت شیشه بر چیز متنجس بتابد،آیا پاک می شود یا نه؟و اگر پشت خود شیشه نجس باشد،چطور؟

جواب:اگر شیشه صاف باشد ظاهرا حائل و مانع تابش نور خورشید نمی شود و با رعایت شرایطی که در توضیح المسائل بیان شده مطلقا پاک کننده می باشد.

سؤال 40:آیا شیشه های معمولی درب و پنجره مانع از مطهریّت آفتاب است؟

جواب:مانع مطهریّت نیست ولی شرایط معتبره باید در آن رعایت شود.

سؤال 41:آیا کف پا و ته کفش با راه رفتن روی زمینی که با موزاییک فرش شده یا آسفالت شده پاک می شوند؟

جواب:بلی،ظاهرا با راه رفتن روی زمینی که با موزاییک فرش شده پاک می شوند ولی روی آسفالت مشکل است مگر اینکه خاک،روی آسفالت را گرفته باشد.

سؤال 42:آیا تینر پاک کننده است؟

جواب:تینر و امثال آن پاک کننده نیستند و مطهرات همانها است که در توضیح المسائل بیان شده است.

روش تطهیر چیزهای نجس

سؤال 43:لباس نجس را بعد از ازاله نجاست در ظرف آبی که مقدار کمی آب دارد ولی از طریق شیر آب متصل به کرّ است،آیا می توان پاک کرد؟

جواب:پاک می شود ولی احتیاط آن است که آن را طوری فشار دهند که آب داخل آن خارج شود.

سؤال 44:زمین سنگفرش یا آجر فرش به بول و غیره نجس شده،آیا پس از آنکه آب شلنگ را به آن وصل کردیم و عین نجاست از بین رفت پاک می شود یا لازم است غساله آن را جمع کنیم؟

جواب:اگر آب شلنگ متصل به آب کر یا جاری باشد وقتی آب تمام محل نجس را احاطه کرد پاک می شود و جمع کردن غساله شرط نیست.

سؤال 45:آیا در اتصال آب کر یا آب باران،برای تطهیر آب نجس،مخلوط شدن شرط است؟

جواب:بلی،بنابر احتیاط واجب امتزاج شرط است.

سؤال 46:کیفیت تطهیر موکت نجسی که به زمین چسبیده چگونه است؟

جواب:بعد از زوال عین نجاست اگر توسط شلنگ به آب کر یا جاری متصل شود و آب آن را احاطه کند و در آن فرو برود پاک می شود و احتیاط واجب آن

است که آن را طوری فشار دهند که آب داخل آن خارج شود.

سؤال 47:ماشینهای لباسشویی که لباس را شسته و خشک تحویل می دهند،با توجه به قطع و وصل شدن آب آیا لباس را پاک می کنند؟

جواب:به طوری که مطلعین می گویند آب در حال اتصال به کر لباس نجس را احاطه می کند و همه اجزای لباس را فرا می گیرد و در صورت قطع شدن چنانچه سه مرتبه آب لباس ها را فرا بگیرد و آبها را گرفته تخلیه کند،اگر عین نجاست در لباس باقی نمانده باشد،پاک می شود.

سؤال 48:آیا آرد،خمیر و شیر نجس قابل پاک شدن هستند؟

جواب:هیچ کدام قابل پاک شدن نیستند.

سؤال 49:آیا فرش یا ظرف نجس زیر باران پاک می گردد؟

جواب:در صورتی که عین نجاست در آن باقی نماند پاک می شود و در فرش فشار هم لازم نیست.

سؤال 50:پوست گوسفندی را در آب نمک گذارده اند موشی در آن مرده،کیفیت پاک کردن آن چگونه است؟

جواب:چنانچه احراز شود که آب نجس در باطن پوست گرچه بصورت رطوبت نفوذ کرده امکان تطهیر برای چنین پوستی وجود ندارد،و در غیر این صورت مثل سایر اشیاء قابل تطهیر است.

سؤال 51:اگر آب شیر به قدر شیر سماور معمولی باشد اتصال صدق می کند یا نه؟

جواب:بلی،صدق می کند.

سؤال 52:اگر نفت،گازوئیل،بنزین نجس باشد و بعد از سوختن بصورت دوده درآید، پاک می شود یا نه؟

جواب:پاک است.

سؤال 53:آیا شیره یا شربت نجس قابل پاک شدن می باشند یا نه؟

جواب:خیر،قابل پاک شدن نیستند،مگر آنکه آنها را در آب کر بریزند یا به آب شیر متصل کنند و آن قدر آب در آنها داخل شود که مستهلک شوند به طوری که به آنها آب مطلق بگویند که در این صورت پاک و خوردن آنها بی اشکال است.

سؤال 54:آیا برنج و ماش و گندم و صابون نجس قابل تطهیر هستند؟

جواب:اگر ظاهر آنها نجس شده مثل چیزهای دیگر تطهیر می شوند،ولی اگر باطن آنها نجس شده قابل پاک شدن نیستند.

سؤال 55:لباس نجس بعد از ازاله نجاست،در ظرف آب قلیل که از طریق شیر متصل به آب کرّ است زده می شود،آیا پاک می گردد؟

جواب:پاک می شود.

سؤال 56:این جانب دندان مصنوعی دارم و دهانم خونی شد و عین خون زائل گشت،آیا دندان مصنوعی با دهانم پاک می شود؟

جواب:دندان مصنوعی اگر در داخل دهن نجس شده است،با زوال عین نجاست پاک می شود.

سؤال 57:دندانم را پر کرده ام و دهانم به خون لثه نجس شده،آیا پس از زایل شدن خون این دندان هم پاک می شود؟

جواب:بلی،در فرض سؤال پاک می شود. چون جزء دندان محسوب می شود.

سؤال 58:کسی که نمی تواند با آب تطهیر کند چه وظیفه ای دارد؟

جواب:برای نماز باید محل غائط را با سنگ و دستمال تمییز کند ولی اگر اعضای دیگر او نجس باشد بهمان صورت نماز بخواند.

سؤال 59:بیماری که امکان تطهیر را ندارد(قطع نخاع شدگان)برای نماز چه وظیفه ای دارد؟

جواب:در صورت امکان واجب است ازدواج کند و همسر او متکفل تطهیر او شود و اگر امکان ندارد تطهیر از او ساقط است.

نجاسات

اشاره

سؤال 60:زمینی نجس بوده و لحاف روی آن گذاشته ایم نم کشیده و سنگین شده،آیا نجس است؟

جواب:اگر زمین مرطوب بوده و لحاف نم کشیده و سنگین شده نجس نیست ولی اگر زمین تر بوده و تری آن به لحاف رسیده نجس شده است.

سؤال 61:دیوار دستشویی و توالت حدود یک متر نم کشیده،آیا نجس است یا خیر؟

جواب:خیر در فرض سؤال دیوار نجس نشده است.

سؤال 62:آیا بخار بول یا آب متنجس نجس است؟

جواب:بخار مطلقا پاک است.

سؤال 63:دود نفت نجس یا دود چوب و چیزهای نجس دیگر پاک است یا نه؟

جواب:پاک است،مگر آنکه بصورت دوده جمع شود و ذرات متنجس در آن باشد.

سؤال 64:چیز نجس تا چند واسطه نجس کننده است؟

جواب:تا سه واسطه نجس کننده است.

سؤال 65:آیا از آبی که مردار در آن است می شود برای تطهیر یا آشامیدن استفاده کرد؟

جواب:اگر قلیل باشد و یا رنگ و یا بو و طعم آن به واسطه مردار تغییر کرده باشد جایز نیست.

سؤال 66:گاهی وقت جدا کردن پوست بدن که موقع افتادنش رسیده گاهی وقت جدا کردن مقدار دیگری هم که زمان ساقط شدنش نرسیده جدا می شود ولی سوزش و درد و خونریزی ندارد،آیا جدا کردنش اشکال دارد و آیا نجس است؟

جواب:اشکال ندارد و نجس نمی باشد.

سؤال 67:آیا سگ شکاری یا سگ چوپان حکم سایر سگها را دارد؟

جواب:از نظر نجاست با سگهای دیگر فرق نمی کند.

سؤال 68:آیا تخم مرغ و گوشت مرغ نجاست خوار نجس است؟

جواب:خیر،نجس نیست،ولی باید از خوردن آن اجتناب شود.

سؤال 69:موقع دوشیدن شیر روی آن کف جمع می شود،حال اگر لکّه یا ذرّه خون خشکی روی آن کف افتاد شیر نجس می شود؟

جواب:نجس می شود،مگر اینکه آن خون و کف اطراف آن را طوری بردارند که با شیر تماس پیدا نکند به نحوی که پس از برداشتن آن بازهم روی شیر کف باشد.

سؤال 70:آیا خون حیوان حلال گوشت نجس است؟

جواب:نجس است.ولی اگر کمتر از درهم باشد نماز با آن اشکال ندارد.

سؤال 71:اگر در تخم مرغ مقداری خون مشاهده گردد،حکمش چیست؟

جواب:نجس نیست،ولی باید از خوردن آن خون اجتناب شود.

سؤال 72:آیا خونی که درون شیر است نجس می باشد و آن را نجس می کند؟

جواب:اگر محرز باشد که خون در درون آن است،تمام آن نجس می باشد.

سؤال 73:آیا الکل زرد و سفید نجس است؟

جواب:الکل صنعتی و الکلهایی که در مداوا و آمپول زدن و امثال آن بکار می رود نجس نیست.

سؤال 74:غذاها یا مایعاتی مانند سرکه که بطور طبیعی مقدار دو یا سه درصد از آن را الکل تشکیل می دهد،آیا نجس است؟

جواب:وجود این مقدار الکل که با تجزیه و آزمایش مشخص می شود و بصورت طبیعی وجود دارد نه آنها را نجس می کند و نه حرام است.

سؤال 75:آیا مایعاتی که از کیسه آب جنین(مایع آمینوتیک)خارج می شود،حکم نجاست را دارد؟شایان ذکر است که کیسه آب جنین،ممکن است قبل از زایمان،پاره شود و از طریق مجرای تناسلی زن خارج گردد.

جواب:این مایع پاک است.

سؤال 76:آیا تماس اشیاء با رطوبت بدن میّت،بعد و قبل از سرد شدن بدن،باعث نجاست اشیاء می شود یا نه؟

جواب:در هر دو صورت اگر رطوبت مسری باشد موجب نجاست است.

سؤال 77:آیا پوششی که روی زخمها به وجود می آید و معمولا متشکل از خون و ترشحات زخم می باشد،حکم نجاست را دارد یا نه؟

جواب:چنانچه عنوان پوست بدن را از نظر عرف داشته باشد حکم نجاست را ندارد؛مانند محلّی که خون زیر آن مرده باشد.

سؤال 78:اگر جزئی از بدن نجس العین مانند سگ و کافر را به بدن مسلمی پیوند بزنند چه حکمی دارد؟

جواب:حکم بدن مسلمان را پیدا می کند.

سؤال 79:اگر دهنده عضو،کافر و گیرنده مسلمان باشد عضو بریده شده قبل و بعد از دمیدن روح در بدن مسلمان حکمش چیست؟

جواب:بعد از دمیدن روح پاک می شود.

سؤال 80:پلاسما و سرم که از تصفیه و تجزیه خون در آزمایشگاه به دست می آید پاک است یا نجس؟

جواب:پلاسما و سرم که عرفا خون بر آن صدق نمی کند به واسطه استحاله ذاتا پاک است امّا چون در همان ظرفی که خون در آن ریخته شده،بدست می آید در اثر تماس با ظرف نجس نجس است.(متنجس می شود)

سؤال 81:ما هو حکم خرء الخفاش و بوله؟هل هی طیر ام حیوان؟

جواب:الظاهر ان الخفاش طیر من الطیور و حکمها،حکمها بالنسبة الی الخرء و البول.قال امیر المؤمنین علیه السّلام فی ذیل خطبة 155 نهج البلاغة،فی بدیع خلقة الخفاش«و جعل لها اجنحة من لحمها تعرج بها عند الحاجة الی الطیران...لها جناحان تطیر و ولدها لاصق بها،الخ.

و فی مجمع البحرین،الخفاش کرمان طائر باللیل.

و فی العروة الوثقی فی النجاسات:الأقوی فی الطیور المحرمة عدم النجاسة (ای عدم نجاسة الخرء و البول)لکن الأحوط فیها الاجتناب خصوصا الخفاش و خصوصا بوله.

مضافا الی انها طایر عرفا و علی هذا فالحق أنها طایر و خرئها و بولها طاهر علی الأقوی نعم ورد روایة مرسلة(الوسائل ب 10 من ابواب النجاسات ح 4)امر فیها بغسل الثوب من بولها و لذا افتوا برجحان الاجتناب من خرئها و بولها،هذا و مع ذلک فقد ادعی انه اختبر الخفاش فوجدت انها مما لیس لها نفس سائلة و الأمر علی هذا اسهل مما تقدم.

نجاست کافر

سؤال 82:چرا کسانی که از دین اسلام خارجند نجس می باشند،با اینکه می بینیم نظافت آنها خیلی خوب است؟

جواب:نظر این جانب اینست که اهل کتاب در صورتی که مشرک نباشند پاکند و نجاست ذاتی ندارند ولی اگر مشرک باشند نجسند.ولی قول به نجاست حکمتهایی دارد؛از قبیل اینکه مسلمانان با آنان آمیزش و معاشرت نکنند و تحت تأثیر اخلاق و رفتار آنان قرار نگیرند.آنان هم در برابر مسلمانان احساس ذلت و حقارت کنند و متوجه شوند که پلید و نجس می باشند و مصالحی غیر از اینها که در دستورات اسلام محقق و مسلم است.

سؤال 83:آیا می توان از طعام اهل کتاب مانند یهود و نصاری استفاده کرد؟

جواب:به نظر این جانب اهل کتاب در صورتی که مشرک نباشند نجاست ذاتی ندارند بنابراین طعام آنها نجس نیست مگر اینکه از گوشت نجس تهیه کرده باشند یا معلوم باشد که به واسطه شراب و امثال آن نجس شده است.ولی در نظر کسانی که اهل کتاب را نجس می دانند در صورت علم به تماس آنها با غذا،غذای آنها نجس است.

سؤال 84:آیا زرتشتیها اهل کتاب آسمانی هستند؟

جواب:ظاهر این است که اهل کتاب می باشند.

سؤال 85:در استفتایی که به شما نسبت داده اند آمده است که یهود و نصاری و مجوس اگر مشرک نباشند طاهرند معنای مشرک بودن چیست؟آیا اعتقاد به دو خدا(مجوس)و سه خدا(نصاری)که اکنون معمول است شرک است؟

جواب:اگر به عنوان خدایی و الوهیت باشد شرک است.

سؤال 86:از کجا تشخیص داده می شود کدامیک از یهود و نصاری پاک و کدامیک نجس می باشند؟

جواب:در صورتی که مشرک نباشند و یا شک در شرک آنها داشته باشید پاک می باشند.

سؤال 87:این جانب مقلد حضرت امام بوده ام و با اجازه حضرتعالی به تقلید آن مرحوم باقی مانده ام؛اکنون شنیده ام شما اهل کتاب را پاک می دانید؛آیا می توانم در این مسأله از شما تقلید کنم چون با اهل کتاب زیاد سر و کار دارم!؟

جواب:اگر اعلمیت امام برای شما محرز نباشد،مانعی ندارد.

سؤال 88:آیا علیّ اللّهی ها که طریق خاصی برای خود دارند پاکند؟و ازدواج با آنان چه حکمی دارد؟و نیز معاشرت و هم غذا شدن با آنها چگونه است؟

جواب:اگر حضرت امیر علیه السّلام را العیاذ باللّه خدا بدانند یا منکر معاد و یا یکی از ضروریات دین مثل نماز و روزه باشند کافر و نجس هستند و ازدواج با آنان جایز نیست و معاشرت و هم غذا شدن با آنان صحیح نمی باشد چون به هر چیزی دست تر بزنند نجس می شود ولی اگر چنین عقیده ای ندارند و منکر معاد و ضروریات دین نیستند مسلمان و پاک می باشند و در جهات سؤال شده با دیگر مسلمانان فرقی ندارند.

سؤال 89:شخصی در حال ناراحتی و عصبانیت به خدا و پیغمبر صلّی اللّه علیه و آله العیاذ باللّه ناسزا

گفت ولی بعد پشیمان نشد؛آیا این دشنام و ناسزا موجب ارتداد و نجس شدن او شده است؟

جواب:اگر عصبانیت او به حدی بوده که از خود بی خود شده در این صورت مرتد نشده و نجس نیست؛ولی اگر عصبانیت به این حد نبوده مشکل است و باید توبه کند.

سؤال 90:آیا فرقه هایی از قبیل صوفیه و دراویش حتی شیخیه با وجود بدعتهایی که در اعمال آنها مشاهده می شود محکوم به طهارتند؟

جواب:محکوم به طهارت می باشند ولی بهتر آن است که کمتر با آنان معاشرت شود.

سؤال 91:اگر دست تر به درب یا دیوار یا اشیاء متعلق به مسیحیان،یهودیان یا هندوها بخورد،آیا نجس می شود؟

جواب:با عدم علم به نجاست،پاک است.

سؤال 92:تکلیف آموزگاران با دانش آموزان بهایی چیست،آیا جایز است قرآن را در اختیار آنان قرار دهند؟

جواب:باید با آنها معامله نجاست کرد و قرار دادن قرآن در اختیار آنان جایز نیست.

سؤال 93:شخصی است که عمدا نماز نمی خواند و تارک الصلاة است ولی منکر نماز نیست،آیا کافر و نجس است؟

جواب:چنین شخصی که منکر نماز نیست فاسق و معصیت کار است و محکوم به کفر و نجاست نمی باشد.

سؤال 94:آیا با توهین و فحاشی به قرآن(العیاذ باللّه)مسلمان مرتد می شود و تکلیف کسانی که می بینند او مکرّر توهین می کند چیست؟

جواب:اگر توهین و فحاشی از روی عصبانیت باشد و عصبانیت به حدی بوده که از خود بی خود شده باید توبه کند.اما اگر با قصد و اراده و ناشی از عداوت با

پیامبر صلّی اللّه علیه و آله یا ائمه علیهم السّلام باشد محکوم به نجاست است و اگر به انکار رسالت برگشت کند علاوه بر نجس بودن محکوم به ارتداد هم هست.در هر حال وظیفه کسانی که متوجه این عمل او می شوند نهی از منکر و اجتناب از اوست تا حاکم شرع تکلیف او را معین کند.

سؤال 95:آیا شش امامی مسلمان است؟

جواب:مسلمان است.

سؤال 96:کسی که به دادن خمس و زکات اعتقاد و اعتنایی ندارد و گاهی تمسخر هم می کند آیا تمام اعمال و عباداتش باطل و زندگیش نجس می باشد؟

جواب:تصرف در اموال او جایز نیست ولی عباداتی که ارتباط با این مسأله ندارد صحیح است.

مسائل متفرقه طهارت و نجاست

سؤال 97:آیا سوسیسهایی که از کشور اجنبی وارد می شود پاک است؟

جواب:اگر از اجزاء حیوانات حرام گوشت یا حیوانی که ذبح اسلامی نشده در آن باشد حرام می باشد.

سؤال 98:کنسرو ماهی که در کشورهای خارج بسته بندی شده و به فروش می رسد و همچنین روغن ماهی که از خارج وارد می شود،آیا پاک است و خوردن آن چه حکمی دارد؟

جواب:چنانچه احراز شود که موت آنها در خارج آب یا در تور ماهیگیری و بدست انسان بوده،پاک و خوردن آن نیز حلال است،ولی مجرد اخبار کافر به این معنی کفایت نمی کند.

سؤال 99:آیا غذایی که گربه به آن دهان زده نجس است؟

جواب:نجس نیست.

سؤال 100:آیا داروهایی که در بازار مسلمانان خریدوفروش می شود و ساخت کفار است

پاک می باشد؟

جواب:محکوم به طهارت است.

سؤال 101:چیزهایی مانند کاپشن و کفش که از کشورهای غیر مسلمان می آورند و در آنها پوست و چرم حیوانات بکار رفته است چه حکمی دارد؟

جواب:اگر از مسلمان خریداری شود محکوم به طهارت است،ولی اگر بدانند که آن مسلمان از کافر گرفته و رسیدگی نکرده که از حیوانی است که به دستور شرع کشته شده یا نه،نجس نیست،ولی نماز خواندن در آن جایز نمی باشد.

سؤال 102:بلند بودن موی عورت و زیر بغل چه حکمی دارد؟

جواب:ازاله آنها لازم نیست،فقط باید رعایت شود که مانع تطهیر و یا غسل نباشد.

سؤال 103:آیا بعد از پاک شدن بدن در حمام یا دستشویی قسمتهای داخلی آن مکانها نیز پاک می شود؟

جواب:موارد مختلف است.

سؤال 104:ماهیهایی هستند که در پوستشان دانه های ریزی می باشد که در فلس بودن آنها تردید است،خوردن آنها چگونه است؟

جواب:اگر افراد موثق اظهار کنند که دارای فلس است حلال می باشد.

سؤال 105:اگر سکه ای که روی آن نام امام معصوم علیه السّلام نقش بسته است در توالت بیفتد و بیرون آوردن آن،موقوف بر هزینه زیادی است که مقدور نیست،با توجه به انحصار دستشویی آیا می توان از آن استفاده کرد؟

جواب:در فرض مذکور مانعی ندارد.

سؤال 106:شخص وسواسی در طهارت و نجاست،چه حکمی دارد و آیا وسواس داشتن اشکال شرعی دارد؟

جواب:وسواسی در حقیقت به منزله قبول نداشتن حکم خدا و رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله

در مورد طهارت می باشد و گاهی موجب بطلان وضو می شود.لذا شرعا و عقلا لازم است از این تخیلات شیطانی اجتناب شود و با بی اعتنایی مکرر می توان آن حالت را از خود دور کرد.

سؤال 107:استفاده از ادکلن و وسایلی از این قبیل که از خارج وارد می شود و نمی دانیم پاک است یا نجس،چه حکمی دارد؟

جواب:اگر علم نداشته باشید که از چیز نجس ساخته شده یا با نجسی ملاقات کرده،طاهر است.

سؤال 108:اگر دست تا آرنج نجس باشد و آن را تا مچ در آب فرو برده یا زیر شیر بگیرد-با توجه به ارتباط بین خشکی و تری-آیا دست از مچ به پایین پاک می شود یا خیر؟

جواب:بلی پاک شده است.

سؤال 109:گوشه ای از یک هندوانه یا خربزه نجس شده است،آیا تمامی آن نجس می شود یا خیر؟

جواب:خیر،تمامی آن نجس نمی شود مگر اینکه آب قسمت نجس شده به بقیه آن سرایت کند.

سؤال 110:اگر دست انسان تا آرنج نجس باشد و برای خوردن غذا دستش را با آب قلیل تا مچ آب بکشد،آیا تا مچ دست پاک می شود یا بخاطر اتصال به بالای دست که نجس است قابل پاک شدن نیست؟

جواب:پاک می شود چون سرایت،موجب تنجیس است نه اتصال.

سؤال 111:اگر تمام لباس یا پارچه ای نجس شده باشد؛آیا می شود قسمتی از آن را آب کشید،به صورتی که نیمی از آن پاک و نیمی دیگر نجس باقی بماند؛و آیا در این مورد فرقی بین تطهیر با آب قلیل یا کر و جاری وجود دارد؟

جواب:بلی پاک می شود و فرقی بین آب قلیل و کثیر وجود ندارد.چون ملاک در نجس شدن سرایت است نه اتصال.

وضو

طریقه وضو

سؤال 112:آیا در وضو شستن هر مرتبه به یک مشت آب حاصل می شود که مشت سوم حرام باشد؟

جواب:شستن یک مرتبه تنها به آب ریختن نیست بلکه به این است که تمام عضو کاملا شسته شود.بنابراین ممکن است چند مشت آب به قصد وضو بریزد تا تمام عضو شسته شود و این یک مرتبه حساب می شود و همینطور شستن مرتبه دوم و اگر دست چپ را بیش از دو مرتبه بشوید لازم می آید که مسح با آب غیر وضو انجام شود و آن سبب بطلان وضو است.

سؤال 113:اگر صورت و دست راست را سه مرتبه بشویند ولی دست چپ را دو دفعه بشویند که در مسح اشکال پیدا نشود،آیا وضو صحیح است؟

جواب:اگر قصد داشته باشد که وضو را تشریعا و بر خلاف دستور شرع اینگونه بگیرد،وضو باطل است ولی اگر چنین قصدی نداشته باشد،در فرض سؤال وضو صحیح است.

سؤال 114:اگر کسی مدتها صورت و دو دست را در وضو سه مرتبه می شسته و نمی دانسته که مسح او اشکال پیدا می کند؛آیا در این صورت نمازهایی را که خوانده باطل

است؟

جواب:بلی،در فرض سؤال که دست چپ را هم سه مرتبه شسته وضو باطل و نمازهایی را که با این وضو خوانده باید اعاده و قضا کند.

سؤال 115:اگر دستها را زیر شیر بگیریم یا در آب فرو ببریم و به قصد وضو بیرون بیاوریم بدون دست کشیدن،آیا وضو صحیح است؟

جواب:اشکال ندارد و با همان تری کف دست مسح سر و پاها را بکشید.

سؤال 116:بعضی در مورد غسل وجه در وضو تصریح کرده اند که سفیدی دو طرف جلو سر که نزعتان باشد از حدّ وجه خارج است،بفرمایید این مطلب اتفاقی است یا مانند دخول عارض در وجه مورد خلاف است؟

جواب:بین علمای امامیه اتفاق است که نزعتان خارج از حدّ وجه است و شستن آن لازم نیست تنها برخی از علمای اهل سنت شستن آن را در وضو واجب دانسته اند.

سؤال 117:بیماری که عضو و یا بعضی از اعضای وضو را به دلایل پزشکی و یا عدم توانایی،نمی تواند حرکت دهد و یا مشکل می باشد،وظیفه طهارات ثلاث و چگونگی انجام آنها را در موارد زیر چیست؟

الف:حرکت نداشتن دست چپ.

ب:حرکت نداشتن دو دست.

جواب:الف:غسل که مسأله ای ندارد و برای وضو با دست راست صورت را می شوید و دست راست را وضوی ارتماسی می دهد و اگر ممکن نشد کمک می گیرد.و دست چپ را با دست راست وضو دهد و مسح سر و پای راست و پای چپ را با دست راست انجام دهد.و برای تیمم دست راست را به زمین بزند و اگر ممکن است کمک بگیرد و دست چپ را با دست راست به زمین بزند و با هم به پیشانی بکشد.و اگر نشد همان دست راست را به تمام پیشانی بکشد و بعد پشت دست راست را به زمین بکشد و سپس پشت دست چپ را با دست راست مسح کند.

ب:در فرض عدم حرکت دو دست نیز،صورت را وضوی ارتماسی دهد و برای وضوی دستها و مسح کمک بگیرد و همینطور برای تیمم،مانند آنچه گذشت.

مسح

سؤال 118:اگر سر و روی پا کمی رطوبت دارد،آیا مسح روی آن کافی است یا باید خشک باشند؟

جواب:اگر رطوبت به قدری کم باشد که بعد از مسح بگویند تری از کف دست است و تری دست بر رطوبت جای مسح سر و پاها غلبه کند خشک کردن لازم نیست.وگرنه باید رطوبت آنها را کم کنند.

سؤال 119:چنانچه کسی قبل از مسح سر،شیر آب را که قطرات آب بر روی آن است ببندد،بعد مسح کند وضویش چطور است؟

جواب:اگر رطوبت روی شیر آب به قدری کم باشد که به دست منتقل نشود مانعی ندارد.

سؤال 120:چنانچه در وضو یک بار پا را مسح کنیم ولی آب خوب آن را فرا نگرفت وظیفه چیست؟

جواب:محل را خشک کنید و دوباره مسح کنید یا چنانچه قسمتی را که خشک مانده از سر یکی از انگشتان پا تا برآمدگی روی پا مسح کنید بی اشکال است.

سؤال 121:اگر جلوی سر موی زیاد جمع شده باشد،آیا مسح کشیدن روی آنها صحیح است یا خیر؟

جواب:در فرض سؤال موهای جلوی سر را باز کند و بیخ موها را مسح کند.

سؤال 122:هرگاه موقع مسح سر،دست به پیشانی برسد وضو صحیح است؟

جواب:مسح سر صحیح است ولی مسح پا را با قسمتی از کف دست بکشد که با آب صورت مخلوط نشده باشد.

سؤال 123:اگر روی پا نجس باشد و نتواند برای مسح آن را آب بکشد،وظیفه چیست؟

جواب:باید برای نماز تیمم کند.

رفع مانع در وضو

سؤال 124:آیا رنگ و جوهر خودکار که روی دست است مانع از صحت وضو است و همچنین سرمه و رنگهایی که زنها به کار می برند؟

جواب:اگر جرم داشته باشد مانع از صحت وضو می باشد،ولی رنگ تنها مانعی ندارد.

سؤال 125:اگر اعضای وضو چرب باشد،آیا وضو صحیح است؟

جواب:در صورتی که چربی کم بوده و مانع رسیدن آب به پوست نباشد اشکالی ندارد.

سؤال 126:اگر کسی بعد از وضو متوجه شود که چیزی به اعضای وضو چسبیده ولی خیلی کم است،آیا باید وضو را اعاده کند؟

جواب:بلی،اگر آن چیز قبل از وضو بوده و جرمیت داشته،که مانع رسیدن آب شده هر چند خیلی کم باشد باید آن را برطرف کرده و مجددا وضو بگیرد.

سؤال 127:آیا رنگی که خانمها برای موی سر،استفاده می کنند،مانع از رسیدن آب می شود یا نه؟

جواب:اگر جرم داشته باشد مانع است و اگر رنگ تنها باشد مانعی ندارد.

کمک کردن دیگری در وضو

سؤال 128:اگر شخصی آماده وضو شده و دیگری شیر آب را برای او باز کند یا شلنگ را نگهدارد و او وضو بگیرد،آیا وضوی این شخص اشکال پیدا می کند؟

جواب:در فرض سؤال که وضو به شخص وضوگیرنده مستند است،اشکال ندارد.

سؤال 129:بیماران قلبی که در استراحت مطلق به سر می برند و حتی دستها را نمی توانند حرکت دهند برای وضو چه وظیفه ای دارند؟

جواب:اگر می توانند دستها را حرکت دهند گرچه با کمک دیگران،باید با دست خود هر چند با تر کردن باشد به صورت و دستها بکشند و مسح سر و پا را بکشند و اگر نمی توانند و یا ضرر دارد،نایب آنان را وضو بدهد؛به این نحو که دست تر کند و بر صورت و دستهای آنان بکشد و وضو دهد و نایب با دست خود از رطوبت کف دست آنان مسح سر و پای آنان را انجام دهد و اگر وضو به این نحو ممکن نشد یا مشقّت داشت آنان را تیمم دهند به این کیفیت که دست خودشان را اگر حرکت می کند به زمین یا روی خاک یا روی هر چیزی که تیمّم بر آن صحیح است بزنند و مریض را تیمم دهند و اگر نشد نایب دست خود را به زمین بزند و به پیشانی و پشت دست آنان بکشد.

سؤال 130:اگر کسی با آفتابه و امثال آن در دست دیگری آب بریزد،تا او وضو بگیرد،آیا این وضو صحیح است؟

جواب:اگر آنکه آب می ریزد به قصد وضو دادن کسی که وضو می گیرد نباشد، وضو اشکال ندارد.

وضو گرفتن قبل از وقت

سؤال 131:آیا وضو گرفتن قبل از وقت به نیت نماز صحیح است؟

جواب:اگر به قصد اینکه با طهارت باشد وضو بگیرد صحیح است و نیز اگر نزدیک وقت نماز به قصد مهیا بودن برای نماز وضو بگیرد اشکال ندارد.

تجدید وضو

سؤال 132:شخصی به خیال اینکه وضو دارد تجدید وضو کرد،و نماز خواند،بعد یادش آمد که وضوی قبلی اش باطل شده،آیا نمازی که با این وضوی جدید خوانده صحیح است؟

جواب:در فرض سؤال نماز او صحیح است و می تواند با همین وضو نماز و کارهای دیگری که مشروط به وضو است،انجام دهد.

وضو در مقابل نامحرم

سؤال 133:وضو گرفتن مرد در جایی که زن نامحرم به او نگاه می کند چه حکمی دارد؟

جواب:وضو صحیح است ولی زن نباید نگاه کند.

سؤال 134:در صحنهای حرم امام رضا علیه السّلام و بعضی امامزاده ها و مساجد عمومی زنها کنار حوض در حضور نامحرم وضو می گیرند آیا وضوی آنها صحیح است؟

جواب:در فرض سؤال لازم است بدن خود را از نامحرم بپوشانند،ولی در هر حال وضوی آنها صحیح است.

وضوی جبیره ای

سؤال 135:شخصی مدتی دستش را برای وضوی جبیره ای در کیسه پلاستیکی کرده و وضوی ارتماسی گرفته و یا به جای دست کشیدن،آن را شسته و نماز خوانده،آیا نمازهای او صحیح است؟

جواب:در فرض سؤال وضوی او باطل است و باید نمازهایی که با این وضو خوانده قضا کند و در صورتی که وقت باقی است اعاده کند.

سؤال 136:کسی که دست راستش تماما در گچ است چگونه باید وضو بگیرد؟

جواب:ابتدا صورت را بشوید-با گرفتن زیر شیر یا فرو بردن در آب و یا بوسیله دست چپ-سپس دست راست را وضوی جبیره ای بدهد و بعد دست چپ را با فرو بردن در آب یا گرفتن زیر شیر آب وضو بدهد و با رطوبت دست چپ،سر و روی پاها را مسح کند.

سؤال 137:دست کسی مجروح است و باید وضوی جبیره ای بگیرد،آیا اگر قسمت مجروح را که تا مچ یا آرنج است در کیسه پلاستیکی بگذارد و وضو بگیرد چطور است؟

جواب:مانعی ندارد،ولی نباید کیسه،قسمتهایی را که می شود شست بگیرد و با دست دیگر که سالم است به قصد وضو روی کیسه بکشد،نه آنکه آن را بشوید.

سؤال 138:اگر بیمار به جهت خوف از ضرر وضوی جبیره ای بگیرد و پس از نماز معلوم

شود خوف او بی مورد بوده است تکلیف او چیست؟

جواب:اعاده لازم نیست ولی اگر اعاده کند بهتر است.

زخم در محلّ وضو

سؤال 139:اگر در جای وضو زخمی باشد که خون بند نمی آید ولی آب برای آن ضرر ندارد،برای وضو چه باید کرد؟

جواب:در فرض سؤال محل زخم را در آب کر یا زیر شیر بگیرد و دست بکشد تا خون شسته شود و دست را روی آن فشار دهد که جلو خارج شدن خون گرفته شود و بلافاصله با نیّت وضو آب را به آن محل جاری کند و بعد از آن بقیه عضو را وضو دهد.

وضوی بیمار و کسی که عضوی از او قطع شده است

سؤال 140:کسی که مبتلا به بیماری است که مجرای مقعدش مسدود شده و روده را از شکم خارج و به کیسه ای وصل می کنند برای وضو و نماز چه کند؟

جواب:اگر غائط یا ادرار پی درپی خارج می شود در صورتی که نتواند هیچ مقداری از نماز را با وضو بخواند،می تواند با یک وضو یک نماز را بخواند.

سؤال 141:کسی دست راستش از بالای مرفق قطع شده،آیا مسح پای راست از او ساقط است؟

جواب:در فرض سؤال با دست چپ اول پای راست و بعد پای چپ را مسح کند.

سؤال 142:شخصی که دست یا پا ندارد یا یک دست و یک پا ندارد چگونه وضو بگیرد؟

جواب:اگر هر دو دستش از بالای مرفق قطع شده برای وضو گرفتن در صورتی که خودش می تواند صورتش را بشوید؛مثلا صورت را در آب فرو ببرد و به قصد شستن وضویی با رعایت ترتیب یعنی از بالا به پایین از آب خارج کند، یا زیر شیر بگیرد و برای مسح سر و پاها نایب بگیرد تا با رطوبت صورت او سر و پاهای او را مسح کند و اگر نمی تواند صورت را در آب فرو برد مثلا آب در آفتابه

است نایب صورت او را بشوید و سر و پاهای او را مسح کند و اگر از مرفق به پایین چیزی باقی مانده آن را خودش به قصد وضو بشوید و با همان مقدار سر و پاها را مسح کند و احتیاط این است که علاوه بر وضو تیمم هم کند به این نحو که پیشانی را خودش به زمین مسح کند و نایب نیز بگیرد تا با دست خود به زمین بزند و پیشانی او را مسح بکشد و اگر دو پا را از مچ ندارد مسح پاها ساقط است و اگر مقداری از روی پاها باقیمانده است همان مقدار از روی پاها را مسح کند و اگر یک دست از بالای مرفق ندارد شستن این دست در وضو ساقط است و دست دیگر را به همان روش که در صورت قبل گفته شد وضو بدهد و با همان یک دست سر و پاها را مسح بکشد و اگر از مرفق به پایین مقداری باقیمانده است آنچه تا مرفق مانده به قصد وضو بشوید و دست دیگر را نیز بشوید و برای مسح اگر دست راست ناقص است با همان باقیمانده سر و پای راست را مسح کند و با دست چپ پای چپ را مسح کند و اگر در یک پا از قدم(روی پا)چیزی باقی است همان مقدار را مسح بکشد و اگر از قدم چیزی نمانده مسح آن ساقط است و فقط پای دیگر را مسح بکشد.

سؤال 143:اگر به دست بیماری آنژیوکت ⁽¹⁾بسته شده باشد طریقه عملی انجام طهارت سه گانه چگونه است؟

جواب:آنژیوکت در فرض سؤال در حکم جبیره است و باید وضو و غسل جبیره انجام دهد.

سؤال 144:در فرض فوق نظر به اینکه در اغلب موارد،داخل لوله پلاستیکی و قسمت خارجی آن خون جمع می شود،وجود خون اشکالی برای نماز دارد یا نه؟

جواب:اگر مشقت ندارد لوله را تبدیل یا تخلیه و تطهیر نماید و الاّ با همان وضع نماز بخواند و صحیح است.

مسائل متفرقه وضو

سؤال 145:قبل از شروع به وضو دست و صورت را شسته ایم،آیا باید آنها را برای وضو خشک کنیم؟

جواب:خشک کردن لازم نیست.

سؤال 146:شخصی از منزل همسایه و بدون اطلاع سازمان آب،لوله فرعی کشیده و پول آب را به همسایه می دهد،وضو و غسل با آن آب چه حکمی دارد؟

جواب:اگر لوله را موقّتا کشیده و بنا دارد وقتی مقدماتش فراهم شد طبق مقررات،لوله کشی مستقیم کند،فعلا اشکالی ندارد.ولی اگر بنایش بر این باشد که حتی با قدرت و امکان هم از آن لوله فرعی استفاده کند جایز نیست و با علم به عدم جواز،صحت وضو و غسل محل اشکال است.

سؤال 147:اگر در زمینی که اطراف امامزاده و محل دفن اموات بوده حوض درست کنند، وضو در آن چه حکمی دارد؟

جواب:در مورد سؤال ظاهرا وضو صحیح است.

سؤال 148:شخصی بعد از وضو خونی در صورت می بیند و نمی داند آیا در بین وضو بوده یا بعدا بیرون آمده،آیا وضویش صحیح است؟

جواب:وضو صحیح است.

سؤال 149:آیا آب وضو باید از آب تصفیه شده باشد؟

جواب:لازم نیست تصفیه شده باشد،بلکه لازم است آب مطلق باشد.

سؤال 150:وضو گرفتن با کفش غصبی چه حکمی دارد؟

جواب:اشکال ندارد.

سؤال 151:شک در وضو که آیا درست انجام شده یا نه،چه حکمی دارد؟

جواب:اگر بعد از آنکه از وضو فارغ شده شک کرده اعتنا نکند و وضویش صحیح است؛ولی اگر در اثنا شک کرده باید برگردد و مشکوک را بیاورد،پس از آن به ترتیب وضو را تمام کند.

سؤال 152:اگر انسان در اثنای نماز شک کند وضو گرفته یا نه،چه وظیفه ای دارد؟

جواب:اگر حالت سابق خود را نمی داند نماز را رها کند و پس از وضو،از اوّل نماز را بخواند و بهتر است این نماز را با همین حالت شک تمام کند و بعد وضو گرفته نماز را اعاده کند،امّا اگر حالت سابق خود را می داند بنابر حالت سابق بگذارد،پس اگر حالت سابقه او طهارت بوده نماز را ادامه دهد و اعاده لازم نیست و اگر حالت سابقه را می داند که وضو نداشته و بعد احتمال وضو گرفتن می دهد،نماز را رها کند و وضو بگیرد و از اول نماز را بخواند.

سؤال 153:آیا وضوی بچه غیر بالغ صحیح است و می توان قرآن به دست او داد؟

جواب:بلی وضویش صحیح است و قرآن دادن به دست او اشکال ندارد.

غسل

مسائل غسل

سؤال 154:بیمارانی که زخم آنان باز است مانند زخمهای شکمی که مرتبا ترشح به خارج می کند چگونه غسل کنند و نماز بخوانند؟

جواب:اگر آب برای آنان ضرر ندارد حکم سالم را دارند و باید بطور معمول غسل کنند و اگر ضرر دارد باید اطراف زخمها را به قصد غسل بشویند و چنانچه کشیدن دست تر بر زخمها ضرر ندارد احتیاط آن است که دست تر بر آنها بکشند و بعد پارچه پاکی روی آنها بگذارند و دست تر روی پارچه هم بکشند و اگر این مقدار هم ضرر دارد یا زخم نجس است و نمی شود آب کشید.باید اطراف زخمها را بطور معمول و به ترتیب اول سر و گردن بعد طرف راست و بعد طرف چپ را بشویند و بنابر احتیاط تیمم بدل از غسل هم بکنند.

سؤال 155:در اثر کهولت سن یا بعض عوارض جسمی،قسمتی از ظاهر بدن بوسیله قسمتی از پوست بدن پوشیده شده آیا باید برای غسل قسمتی که پوشیده شده بشویند یا جزء باطن محسوب می شود؟

جواب:بلی،قسمتی را که قبلا جزء ظاهر بدن بوده و فعلا مشکوک است باید برای غسل بشویند.

سؤال 156:آیا غسل واجب از غسل واجب دیگر کفایت می کند؟

جواب:بلی غسل واجب از غسل واجب دیگر کفایت می کند.

سؤال 157:آیا غسلهای واجب از غسل مستحب کفایت می کند؟عکس آن چطور؟

جواب:اگر نیت غسل مستحب نداشته باشد غسلهای واجب از غسل مستحب کفایت نمی کند.

سؤال 158:آیا غسل مستحب از غسل مستحب دیگر کفایت می کند؟

جواب:خیر کفایت نمی کند مگر نیت تمامی غسل ها را بکند.

سؤال 159:آیا رنگی که خانمها،برای موی سر،استفاده می کنند،مانع از رسیدن آب می گردد یا نه؟

جواب:اگر رنگ مذکور،جرم داشته باشد مانع رسیدن آب است و چون بنابر احتیاط واجب باید برای غسل موها نیز شسته شود.بنابراین لازم است رنگی را که جرم است برطرف کنند.اما،اگر رنگ تنها باشد مانعی ندارد.

سؤال 160:اگر بیمار به جهت خوف از ضرر غسل جبیره ای انجام دهد و پس از نماز معلوم شود خوف او بی مورد بوده تکلیف او چیست؟

جواب:اعاده لازم نیست ولی اگر اعاده کند بهتر است.

احکام بانوان

اشاره

سؤال 161:خانمی بعد از پنج روز ایام عادتش پاک شده و غسل کرده،روز هشتم یک قطره خون می بیند،این خون چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال حیض است و باید دو مرتبه غسل کند.

سؤال 162:زن پس از ایام عادت که معمولا شش یا هفت روز است پاک شده ولی بعد از آن باز خون زرد رنگی می بیند و شک دارد که خون حیض است یا نه و آیا تا ده روز تمام می شود یا نه،وظیفه اش چیست؟

جواب:اگر خون بر آن صدق کند و از ده روز نگذرد احکام حیض را دارد.

سؤال 163:زنی جنب بوده و قبل از غسل جنابت حیض شده آیا صحیح است که قبل از پاک شدن از حیض غسل جنابت کند و غسلهای دیگر چطور؟

جواب:بلی می تواند و اثر جنابت مرتفع می شود و غسلهای دیگر مثل غسل جمعه و غیره نیز از او صحیح است.

سؤال 164:زنی پس از شش روز از خون حیض پاک می شود و هیچ خونی نمی بیند و روز نهم ترشح خونی بسیار کمی می بیند بعد هم کاملا پاک می شود حکم این خون چیست؟

جواب:در فرض سؤال،خونی که روز نهم دیده خون حیض است و روزهایی که در بین پاک بوده،حکم حیض را دارد و اگر معمولا با چنین وضعی مواجه می شود و اطمینان دارد که ترشحی خواهد بود.بنابر احتیاط واجب کارهایی که بر حائض حرام است ترک کند و خوبست کارهای مستحاضه را نیز رجاء بجا آورد.

سؤال 165:زنی حیض شد،روز دوم حیض رحمش را با عمل جراحی در آوردند،که حیض سه روز نشد،آیا غسل حیض واجب است؟

جواب:خیر غسل حیض واجب نیست،چون موضوع احکام حیض خونی است که کمتر از سه روز نباشد،و در فرض سؤال غسل استحاضه بکند.

سؤال 166:رحم زنی را طی یک عمل جراحی برداشته اند،خونهایی که بعدا می بیند محکوم به چیست؟

جواب:اگر یائسه نشده و خون نشانه های حیض را دارا باشد،احتیاطا احکام حیض را بر آن جاری کند.

سؤال 167:آیا زن حائض می تواند در مجالس ختم قرآن که معمولا در ماه مبارک رمضان تشکیل می شود شرکت کند و قرآن را گوش بدهد و می داند در آن حال سوره های سجده دار را هم می خوانند

جواب:مانعی ندارد و خواندن سوره های سجده دار جایز نیست ولی گوش دادن به آنها اشکال ندارد،ولی اگر آیه سجده را شنید باید مانند دیگران سجده کند.

سؤال 168:گاهی بانوان در مجالس ترحیم در مساجد با حالت عادت ماهانه شرکت می کنند و جهل به حکم آن دارند،باید چه کرد؟

جواب:لازم است آنها را آگاه کنند که در چنین حالی به مسجد وارد نشوند و در صورت جهل معصیتی نکرده اند.

سؤال 169:آیا زن در حال عادت می تواند در حرم امامزادگان برود؟

جواب:اشکال ندارد.

سؤال 170:بچه را بوسیله عمل جراحی از مجرای غیر طبیعی از رحم خارج کرده اند ولی خون از مجرای طبیعی خارج می شود آیا این خون احکام نفاس را دارد؟

جواب:بلی در فرض سؤال خون محکوم به احکام نفاس است.

سؤال 171:آیا داخل شدن حائض و جنب در رواقها و قسمتهای متصل به حرم امام رضا علیه السّلام جایز است؟

جواب:اگر مسجد نباشد مانعی ندارد.

سؤال 172:زنی حائض بوده و غسل حیض را فراموش کرده و مدتی نماز خوانده،البته برای نمازهای خود وضو می گرفته،آیا اگر در این مدت غسل مستحبی انجام داده باشد نمازهای خود را قضا کند؟

جواب:چون غسل مستحبی کفایت از واجب نمی کند باید غسل حیض کند و لازم است نمازهای خود را قضا کند.

سؤال 173:زنی حائض بوده و غسل حیض را فراموش کرده و مدتی نماز خوانده،البته برای نمازهای خود وضو می گرفته آیا نمازهای او صحیح است؟

جواب:لازم است نمازهایی که در این مدت خوانده قضا کند بلی اگر در این مدت یک غسل واجب صحیح انجام داده،نمازهایی که بعد از آن غسل انجام داده صحیح است.

سؤال 174:در صورتی که بعد از خروج ناقص جنین،خونی مشاهده شود،حکم این خون

چیست؟

جواب:چنانچه در مسأله 504 توضیح المسائل آمده،این خون خون نفاس است.

سؤال 175:زنی جنب بوده و فراموش کرده و مدتی نماز خوانده ولی در این بین غسل حیض انجام داده است و فعلا متوجه شده،تکلیف او نسبت به نمازهای گذشته چیست؟

جواب:نمازی که بعد از غسل حیض خوانده اعاده و قضا ندارد.

سؤال 176:در صورت شک بین خون نفاس و خون زخم:الف-تکلیف زن در این مورد چیست؟ب-چنانچه لباس بیمار،آغشته به خون باشد،حکم خون نفاس دارد یا زخم؟

جواب:الف:در فرض سؤال بنابر احتیاط،خون احکام نفاس را دارد.

جواب:ب:از جهت نماز خواندن در آن لباس این خون حکم خون زخم را دارد و اگر بیش از درهم نیست معفوّ است.

سؤال 177:زنی برای جلوگیری از حاملگی از دستگاه آی یودی )DUI( استفاده می کند، اگر در این حالت خونریزی رخ دهد تکلیف چیست؟

جواب:اگر یقین دارد این خون مربوط به زخم است باید برای نماز تطهیر کند و حکم خاصی ندارد و در غیر این صورت اگر امکان حیض بودن آن وجود داشته باشد-به اینکه در زمان عادت باشد یا صفات حیض را داشته و اقل طهر بین حیض قبلی او و این خون فاصله شده باشد-محکوم به حیض بودن است و در غیر این صورت حکم استحاضه را دارد.

سؤال 178:زنی را که عمل جرّاحی می کنند جهت سقط جنین،خونی که از مجرای عادی او خارج می شود چه حکمی دارد؟

جواب:اگر خون مربوط به ولادت و سقط جنین باشد احکام نفاس را دارد.

سنّ یائسگی

سؤال 179:لطفا بفرمایید زن تا چند سال حیض می بیند؟و به سال شمسی یا قمری

چگونه محاسبه می گردد؟با توجه به اینکه در شناسنامه ها تاریخ به سال شمسی است؟

جواب:زنهای سیّده تا شصت سال قمری حیض می شوند که معادل 58 سال شمسی و 77 روز و 12 ساعت می شود.و زنهایی که سیّده نیستند تا پنجاه سال قمری که معادل 48 سال شمسی و 179 روز می باشد حیض می شوند.

سؤال 180:خانمی شک دارد که به سن یائسگی رسیده یا نه و خونی می بیند که نمی تواند یقین به ادامه آن تا سه روز پیدا کند وظیفه او نسبت به نماز و روزه چیست؟

جواب:در فرض سؤال اگر خون در ایام عادت اوست یا نشانه های حیض را دارا باشد محکوم به حیض بودن است و در غیر این صورت محکوم به استحاضه است.

استفاده از دارو برای جلوگیری از حیض

سؤال 181:خانمی برای جلوگیری از عادت ماهانه قرص خورده و در بین آن بر اثر ترک قرص کمی خون دیده ولی پیش از سه روز قطع شده است،آیا این خون که در ایام عادت بوده حکم حیض را دارد؟

جواب:اگر سه روز پی درپی خون ندیده حکم حیض را ندارد.

سؤال 182:بعضی از خانمها برای اینکه روزه ماه رمضان را بگیرند یا برای اینکه در حج بتوانند اعمال حج را انجام دهند قرص می خورند ولی گاهی با اینکه قرص خورده اند در ایام عادت یکی دو روز خون می بینند،این خون چه حکمی دارد؟

جواب:اگر سه روز متوالی خون نبیند،حکم حیض را ندارد،اگر چه در ایام عادت باشد و روزه اش صحیح و اعمال حج را می تواند انجام دهد و این خون احکام استحاضه را دارد و همین که می داند سه روز متوالی نمی شود،احکام حیض را مترتب نکند.

مسّ اسماء و آیات خداوند و آیات قرآن و اسامی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و ائمه علیهم السّلام

سؤال 183:آیا مسّ کردن نقش آرم جمهوری اسلامی ایران که روی اسکناسها و بلیطها و

غیره می باشد بدون وضو جایز است؟

جواب:بهتر است آنها را بدون وضو مسّ نکنند،بلی اگر مس آنها مستلزم هتک و بی احترامی باشد جایز نیست.

سؤال 184:آیا اسم مشتمل بر کلمه(اللّه)مانند عبد اللّه و حبیب اللّه و امثال آن را می توان بدون وضو مسّ کرد و همچنین برای زنانی که وضو ندارند و گردنبندی که روی آن کلمه مبارکه اللّه نقش بسته به گردن می آویزند و گاهی لفظ اللّه روی بدنشان قرار می گیرد چگونه است؟و نیز اسم پیامبران و ائمه علیهم السّلام چطور؟

جواب:خوب است اسم خداوند متعال را به هر نحو و در هرکجا و به هر زبانی که نوشته شده بدون وضو مسح نکنند.یعنی جایی از بدن را بدون وضو به آنها نرسانند و همچنین است اسامی پیامبران و ائمه علیهم السّلام ولی اگر هتک و بی احترامی باشد جایز نیست.

سؤال 185:دست کشیدن بر کلماتی نظیر ابلیس و غیر آن که در قرآن وجود دارد،بدون وضو و طهارت جایز است یا خیر؟

جواب:در صورتی که بعنوان قرآن و حکایت از آن باشد جایز نیست.

سؤال 186:آیا جایز است شخص جنب در حال جنابت،دست روی آرم جمهوری اسلامی، یا چیزهای دیگری که اسم خدا روی آنها نقش شده،بگذارد؟اسکناسها و بلیطها که کلمة اللّه روی آن چاپ شده چطور؟اسامی ائمه علیهم السّلام و پیامبران چه حکمی دارد؟

جواب:بر جنب حرام است که جایی از بدن خود را به اسم خدا برساند و بنابر احتیاط واجب اسامی پیامبران و ائمه علیهم السّلام هم حکم اسم خدا را دارند و فرق بین موارد نیست.

سؤال 187:زن حائض است و گردنبند او با نقش اللّه می باشد که گاهی بی اختیار روی بدنش قرار می گیرد،آیا جایز است چنین گردنبندی را گردن کند؟

جواب:اگر می داند اسم خدا به بدنش تماس پیدا می کند جایز نیست.

سؤال 188:کسانی که اسماء جلاله و آیاتی از قرآن را بر روی بدن خود خالکوبی کرده اند

لطفا بفرمایید تکلیف این افراد نسبت به طهارت و جنابت و مسّ بدن خود بدون وضو چیست؟

جواب:اگر آیات قرآن را بر روی بدن خود خالکوبی کرده،مسّ آن قسمت، بدون طهارت جایز نیست.بلکه بعید نیست که قبل از محدث شدن محو آیات لازم باشد.و نیز اگر جنب باشد در موقع غسل کردن،مسّ اسماء جلاله حرام است.و در صورت امکان باید آنها را محو کند،یا با جاری کردن آب بدون دست کشیدن غسل کند و نیز لازم است بعد از محدث شدن فورا غسل کند یا وضو بگیرد و اگر خالکوبی زیر پوست باشد و مسّ آن هتک نباشد،مانعی ندارد.

سؤال 189:مس قرآن توسط دانش آموزانی که در کلاسهای قرآن در مدرسه شرکت می کنند،اما وضوی آنان تمام شرایط را دارا نیست چه حکمی دارد و وظیفه مربّی آنان چیست؟

جواب:فی نفسه اشکالی ندارد.ولی اگر عرفا بی احترامی تلقی شود مربّی آنان باید دستور رعایت کردن یا وضو گرفتن را بدهد و اگر مسّ کردن آنان هتک باشد، لازم است آنها را از مسّ کردن منع کند.

تیمم

تیمّم سؤال 190:شخص جنب که در شب دسترسی به آب ندارد،آیا می تواند جهت نماز شب تیمم کند؟

جواب:بلی،در صورتی که می داند تا اذان صبح نمی تواند غسل کند می تواند با تیمم نماز شب را بخواند.

سؤال 191:کیفیت تیمم دادن نایب را بیان فرمایید؟

جواب:به این طریق است که نایب دستهای کسی را که نمی تواند تیمم کند در صورت امکان به زمین یا چیزهایی که تیمّم بر آن صحیح است بزند و به پیشانی و پشت دستهای او بکشد و اگر دستهای او قابل حرکت نیست نایب دستهای خود را به زمین بزند و به پیشانی و پشت دستهای او بکشد.

سؤال 192:آیا تیمم بر موزاییک و یا بر سنگ مرمر صحیح است؟

جواب:تیمم بر خاک و سنگ و ریگ صحیح است و با نبودن آنها بر موزاییک مانع ندارد.

سؤال 193:کسی که به خاطر بیماری،ناگزیر از تیمّم شده است،اگر قبل از شروع به نماز، بتواند وضو یا غسل کند،تکلیف چیست؟

جواب:اگر قبل از شروع به نماز عذر مجوز تیمم برطرف شود تیمّم باطل می شود و باید وضو بگیرد.

سؤال 194:شخصی که به علّت بیماری،برای انجام وضو و غسل،نمی تواند از آب سرد استفاده کند و آب گرم در دسترس نباشد،چنانچه تیمم کرد،تکلیف او در دو مورد زیر،بعد از امکان استفاده از آبگرم چیست؟

الف-قبل از نماز صبح؟

ب-بعد از نماز؟

جواب:الف:تیمم باطل است.

ب:نماز صحیح است.

سؤال 195:اگر بیمار به جهت خوف از ضرر،تیمم جبیره ای انجام دهد و پس از نماز معلوم شود خوف او بی مورد بوده است،چه تکلیفی دارد؟

جواب:اعاده نماز لازم نیست،ولی اگر اعاده کند بهتر است.

سؤال 196:آیا توصیه پزشک و پرستار،به بیمار مبنی بر ضرر داشتن روزه و یا حرکت اعضا و استعمال آب برای وضو و نماز،از نظر شرعی مجوّز محسوب می شود یا نه؟

جواب:چنانچه متخصص و متعهد باشد،گفته وی را لازم است قبول کرد.

سؤال 197:آیا با تیمم بدل از غسل جنابت می توان وارد مسجد شد و یا در نماز جماعت شرکت کرد؟

جواب:مادامی که عذر باقی است ورود به مسجد و شرکت در نماز جماعت اشکال ندارد.ولی اگر به علت ضیق وقت تیمم کرده تنها به مقدار خواندن نماز واجب می تواند در مسجد بماند.

سؤال 198:با توجّه به اینکه برخی از فتاوی،منوط به عنوان«ضرورت»و«عسر و حرج» می گردد،خواهشمند است مقصود از این دو عنوان را بیان فرمایید

جواب:ضرورت به معنای ناچاری و نیاز و احتیاج است و موارد فرق می کند و

دارای مراتبی است.

عسر به معنای سختی و فشار و مشکل و دشوار بودن است و مراتبی دارد.

حرج به معنای تنگنا و جبر و واداشتن و گناه است.فعل حرجی یعنی کاری طاقت فرسا و مشقّت دار و حرج هم مراتبی دارد و موارد بکار بردن اینها متفاوت است که باید مورد توجه قرار داد،و اثر مترتب کرد.

احکام اموات

غسل،کفن و دفن

سؤال 199:شخصی اهل نماز و روزه نبوده ولی انکار هم نمی کرده،آیا احکام اموات دیگر مسلمانان برای او هست؟

جواب:بلی،تمام احکام جاری است،هرچند میت فاسق است.

سؤال 200:کسی که غسل مس میت برایش واجب باشد می تواند میت دیگری را غسل دهد و چرا سدر و کافور در غسل میت استعمال می شود؟

جواب:بلی،می تواند میت دیگر را غسل دهد و احکام شرع تعبّدی است و شاید از مصالح آن نظافت خاص باشد.

سؤال 201:شخصی بدون وصیت و با داشتن صغیر فوت کرده،ولی برای خود کفنی که مشتمل بر قطعات اضافی و مستحبی است مهیا کرده،آیا چون وصیت نکرده و صغیر دارد باید به قدر واجب کفن اکتفا کرد،یا قطعات مستحبی را به او بپوشانند؟

جواب:تعیین و مشخص کردن کفن به منزله وصیت است و اگر زاید بر ثلث نباشد قطعات مستحبی را جدا نکنند.

سؤال 202:بچه در شکم مادر بوده و هر دو فوت کرده اند،آیا لازم است بچه را بیرون آورند و جدا غسل دهند؟

جواب:باید مادر را با همان حال غسل دهند و کفن کنند و مانند زنهای غیر حامله دفن کنند و بیرون آوردن بچه جایز نیست.

سؤال 203:شخصی دندان عاریه داشته و فوت کرده،آیا باید دندانها را از دهان او بیرون بیاوریم یا به همان حال او را غسل دهیم و دفن کنیم؟

جواب:در صورتی که برای میت اذیت نباشد می توانند دندانها را بیرون بیاورند ولی اگر صدمه داشته باشد به همان حال او را غسل دهند.

سؤال 204:فردی تصادف می کند و پایش می شکند هنگامی که او را عمل می کنند میله طلا در پای او می گذارند،آیا بعد از فوت می توان او را عمل کرد و میله طلا را خارج کرد.در صورتی که روکش دندان طلا یا دندان طلا داشته باشد چه حکمی دارد؟

جواب:اگر درآوردن میله طلا بدون شکافتن پا ممکن نباشد خارج کردن آن جایز نیست،کندن دندان هم جایز نیست،بله اگر دندان مصنوعی باشد که به راحتی می توانند از دهان مرده درآورند اشکالی ندارد.

سؤال 205:خانمی در حین وضع حمل در حالی که سر بچه از رحم خارج شده فوت کرده و بچه هم در همان حال مرده است.نسبت به غسل و کفن و دفن مادر و بچه چه باید کرد؟

جواب:در صورتی که خارج کردن بچه موجب مثله شدن او یا مادر نشود بچه را از رحم خارج کنند و جدای از هم غسل دهند و کفن کنند.وگرنه آنها را به همان حال با هم غسل دهند و کفن و دفن کنند و احتیاط این است که سر بچه را نیز جدا غسل دهند.

سؤال 206:خانمی فوت کرده و حامله بوده ولی یقین به زنده بودن یا مرده بودن حمل نیست،وظیفه چیست؟

جواب:باید صبر کنند تا معلوم شود و اگر احتمال عقلایی به زنده بودن بچه داده شود شکم مادر را بشکافند و بچه را درآورند.چون حفظ نفس محترمه واجب است.

سؤال 207:آیا کفن کردن با کفنهایی که روی آن سوره هایی از قرآن مثل یس و غیره

نوشته شده و احتمال نجس شدن هم دارد اشکال دارد؟

جواب:مانعی ندارد.

غسل دادن مصدومین و مجروحین

سؤال 208:شخصی در اثر حادثه رانندگی فوت شده و برای غسل خون بدنش به هیچ وجه قطع نمی شود،وظیفه چیست؟

جواب:در صورت امکان صبر کنند تا خون قطع شود وگرنه جاهایی را که خون می آید به وسیله چسب یا چیز دیگری مسدود کنند و جلوی خون را بگیرند و غسل دهند و اگر ممکن نشد به همان حال با آب جاری و یا کر غسل دهند.به این طریق که آب سدر و کافور را در ظرفی بریزند و آب لوله را که در حکم جاری است بوسیله شلنگ به آن ظرف متصل کنند و به بدن میت بریزند و غسل دهند،یا مقداری سدر و کافور در آب بریزند به مقداری که آب مضاف نشود و آب سدر و آب کافور به او صدق کند و میت را داخل آن فرو ببرند و به ترتیب غسل دهند-همانگونه که در توضیح المسائل ذکر شده-و احتیاط این است که پس از غسل مواضع تیمم را خشک کنند و تیمم هم بدهند.

سؤال 209:جسدی در اثر حادثه ای مجروح شده،نه با چسب و نه با گچ و نه به وسیله دیگری می توان جلوی خون را گرفت،آیا چنین جسدی را در کیسه پلاستیکی بگذاریم و از روی پلاستیک،لنگ و پیراهن و سراسری را بپوشانیم صحیح است؟چون بدون پلاستیک کفن هر مقدار باشد،خونی می شود.

جواب:در صورتی که به غیر از این نحو ممکن نیست،همان کار را پس از غسل یا تیمم انجام دهید.

سؤال 210:شخصی در اثر تصادف به کلّی سر و سینه و شکم او از بین رفته،وظیفه چیست؟

جواب:هر قسمتی که استخوان در او باشد،آن را غسل دهند و در پارچه ای بپیچند و دفن کنند و اگر سینه باشد که قلب در آن موجود باشد علاوه بر غسل و

کفن،نماز هم بر آن بخوانند.

سؤال 211:شخصی در یک حادثه رانندگی کشته شده و سر او از بین رفته و تمام بدنش له شده،او را در کیسه ای گذاشته اند،اکنون وظیفه نسبت به غسل او چیست؟

جواب:اگر غسل دادن او موجب تفرق و متلاشی شدن اعضا نمی شود،او را غسل دهند و در غیر این صورت اگر دستهای او هست،دستها را تیمم بدهند و اگر سر و دستها قابل غسل و تیمم نیست،غسل و تیمم هر دو ساقط است،با همان کیسه نماز بخوانند و دفن کنند.

سؤال 212:شخصی در آب خفه شده و مدتی در آب مانده و بدنش متورم شده،در رابطه با غسلش چه باید کرد؟

جواب:اگر با غسل دادن،اعضای میت متفرق و پراکنده نمی شود،غسل دهند و اگر متفرق می شود تیمم دهند.

سؤال 213:جنینی را که بیش از چهار ماه داشته به ناچار قطعه قطعه کرده اند و از رحم خارج کرده اند،وظیفه چیست؟

جواب:قطعاتی که استخوان ندارد،به همان صورت در پارچه ای بپیچید و دفن کنید ولی قطعاتی که استخوان دارد و سینه و قلب در آنها است غسل دهید و کفن کنید و دفن کنید.

سؤال 214:جنازه ای را کالبد شکافی کرده اند،پس از آن بدن را دوخته اند،مقداری از پوست مخفی و دوخته شده،بطوری که آب به تمام پوست نمی رسد،چه باید کرد؟

جواب:در فرض سؤال میت را به همان نحو که هست غسل دهند و احتیاطا تیمم هم بدهند.

روش تیمّم دادن میت

سؤال 215:در مواردی که باید میت تیمم داده شود چگونه باید او را تیمم داد؟

جواب:کسی که می خواهد او را تیمم دهد باید دست خود را به زمین بزند و به

صورت و پشت دستهای میت بکشد و بنابر احتیاط واجب اگر ممکن است با دست میت هم او را تیمم دهند.

نماز میت

سؤال 216:اگر در اثنای نماز میت جنازه دیگری آورده شود آیا جایز است دوّمی را با اوّلی در بقیه تکبیرات شرکت داد؟

جواب:بلی جایز است ولی باید برای هر یک دعای مربوط به او را بخواند و پس از تمام شدن نماز جنازه اوّل بقیه تکبیرات و ادعیه مربوط به جنازه دوّم را بخواند.

سؤال 217:اگر میت بالغ نباشد امام رحمه اللّه در رساله می فرماید بعد از تکبیر چهارم این دعا خوانده شود:«اللهم اجعل لأبویه و لنا سلفا و فرطا و اجرا»آیا نظر حضرتعالی هم همین است؟

جواب:تکبیر چهارم را که گفتید در مورد سؤال،دعای مذکور را بخوانید و بعد تکبیر پنجم را بگویید و نماز را تمام کنید.

مسائل دفن و نبش و تعمیر قبر

سؤال 218:آیا دفن کردن میّت در قبری که شخصی در آن سالیان پیش دفن شده است- با احتمال قوی به اینکه میّت اولی از بین رفته و تنها استخوانهایش باقیمانده است-جایز است یا خیر؟

جواب:دفن میّت در قبر شخص دیگر در صورتی که مستلزم نبش قبر و ظهور جسد و هتک حرمت باشد جایز نیست و تا علم حاصل نشود که استخوانهای صاحب قبر پوسیده شده و به خاک تبدیل شده نبش قبر او جایز نیست.بلی،اگر نبش قبر محقق شد گرچه عصیانا،دفن میت دیگری در قبر او منع شرعی ندارد، بلکه مکروه است.

سؤال 219:شخصی دفن شده و ظاهرا در اثر ضربه و تجاوز از دنیا رفته،آیا جایز است

نبش قبر کنند و جنازه را جهت تعیین علّت مرگ معاینه کنند؟

جواب:در صورتی که اثبات حق متوقف بر نبش باشد مانعی ندارد.

سؤال 220:ملاک در حرمت نبش قبر میت چیست؟

جواب:ملاک حرمت نبش قبر ظاهر شدن جسد میت یا هتک شدن حرمت او می باشد.پس اگر مقداری از خاک قبر را بردارند و جسد ظاهر نشود و عرفا هم صدق هتک نکند،نبش محقق نشده و حرام نیست.خلاصه،مدار در حرمت نبش محرّم ظاهر شدن جسد یا صدق هتک است که ممکن است این دو با هم جمع شوند و ممکن است ظهور تنها سبب باشد یا هتک تنها باشد.

سؤال 221:قبری است دو طبقه که در طبقه تحتانی آن خانمی دفن شده است آیا می توان در طبقه فوقانی آن مردی که هیچ گونه محرمیتی با آن خانم ندارد دفن کرد؟

جواب:اگر مستلزم نبش قبر میت طبقه پایین نباشد مانعی ندارد.

سؤال 222:مقبره ای در یکی از روستاها معروف به پیر غیب پیدا شده و سالمندان می گویند دارای ساختمان بوده ولی شجره نامه ندارد آیا احداث ساختمان بر روی آن مانعی ندارد؟

جواب:اگر افراد مزبور اطمینان دارند که صاحب قبر از امامزادگان صالح می باشد مانعی ندارد ساختمان روی قبر او احداث شود.

سؤال 223:آیا زینت کردن قبر از سنگهای مرمر سفید یا سیاه اشکال دارد؟

جواب:حرام نیست.

سؤال 224:قبرستانی در اثر جاده و فضای سبز از بین رفته و قبری کنار جوی آب پیدا شده و طوری است که موجب اهانت به او می شود آیا جایز است نبش باقیمانده قبر و بردن به قبرستان عمومی؟

جواب:اگر تغییر جوی آب امکان نداشته باشد در فرض مذکور جایز است انتقال داده شود.

سؤال 225:شخصی وصیت کرده بعد از فوت از محل مدفون به اعتاب مقدسه حمل شود آیا جایز است؟

جواب:به نظر این جانب نبش قبر جهت حمل به مشاهد مشرّفه خلاف احتیاط است هر چند وصیت کرده باشد.بلی اگر وصیت کرده که جنازه اش را قبل از دفن به مشاهد مشرفه منتقل کنند و عمدا یا به هر جهتی بر خلاف وصیت او عمل شده است.جایز بلکه واجب است قبر را نبش و جنازه را به محل مورد وصیت منتقل کنند.مگر اینکه بدن فاسد شده باشد؛یا نبش مستلزم هتک باشد.

مسائل متفرقه اموات

سؤال 226:میت را قبل از غسل در مسجد گذاشته اند،آیا جایز بوده یا نه؟

جواب:اگر موجب نجس شدن مسجد نشود مانعی ندارد.

سؤال 227:مخارجی که اقوام و بستگان شخصی که از دنیا رفته و احیانا فقیر و بی بضاعت هستند در ایام ثلاثه و شب هفتم و چهلم...صرف می کنند چگونه است؟

جواب:تحمل اینگونه مخارج نه تنها واجب نیست بلکه شبهه دارد.زیرا که فقرا را به زحمت می اندازد و چه بسا آبروی آنها را می برد.

سؤال 228:در مراسم هفته و چهلم چه عملی باید انجام داد و بردن گلهای طبیعی گران قیمت آیا اسراف است؟

جواب:بهتر آن است که برای میت خیرات و مبرّات بدهند و از کارهای بی فایده پرهیز کنند.

سؤال 229:هنگام عبور از قبرستان یهود یا نصاری می توان فاتحه خواند؟

جواب:اگر به قصد آنها باشد نمی توان فاتحه خواند.

سؤال 230:جنازه ای را که ناشناس بوده در بهشت زهرا دفن کرده اند.مثلا اولیای او

شناسایی شده و شهرستانی هستند و رفت و آمد برای آنان مشقت دارد و از سویی مادر و خویشان او آرام نمی گیرند و می خواهند مرتب سر قبر بروند.آیا در چنین صورتی نبش قبر و انتقال جنازه جایز است یا نه؟

جواب:در فرض سؤال نبش قبر مشکل است.

شرایط نماز

وقت نماز

سؤال 231:آیا در شبهای مهتابی لازم است بعد از اذان صبح مقداری خواندن نماز صبح را تأخیر انداخت تا روشنی صبح بر نور ماه غلبه محسوس پیدا کند؟

جواب:به نظر این جانب وقت نماز صبح موقعی است که فجر صادق طلوع کند چه دیده شود و چه دیده نشود و در این جهت فرقی بین شبهای مهتابی و غیر مهتابی نیست.البته باید یقین به طلوع فجر حاصل شود و با شک نباید وارد نماز شود.

سؤال 232:وقت نماز ظهر و عصر تا غروب است یا تا اذان مغرب؟

جواب:تا اذان مغرب است.

سؤال 233:آیا می توان در مورد وقت نماز و روزه به اذانی که از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش می شود اکتفا و عمل کرد؟

جواب:کسانی که در محل پخش یا قریب الأفق باشند می توانند طبق اذان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران عمل کنند.

سؤال 234:آیا حضرتعالی ساعات شرعی مستخرج مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران را

اجازه تبعیت می فرمایید؟

جواب:برای کسانی که اطمینان پیدا می کنند،مانعی ندارد.

سؤال 235:در کشور سوئد در بعضی از مناطق به مدت 52 روز خورشید در آسمان غروب نمی کند.و در بعضی از مناطق دیگر طول روز 23 ساعت است.و در بعضی از مناطق دیگر طول روز 17 ساعت است.تکلیف نماز و روزه برادران مسلمان در این مناطق چیست؟

جواب:در فرض اوّل ملاک را برای نماز و روزه بلاد و شهرهای متعارفه که شب و روز آنها تقریبا مساوی است(مثل مکه و مدینه)قرار دهند،یعنی نماز ظهر و عصر را بخوانند،شش ساعت بعد نماز مغرب و عشاء را بخوانند و یازده ساعت بعد نماز صبح را بخوانند و روزه را هم به همین ملاک بگیرند و در همین فرض می توانند ملاک را وطن و شهر خود قرار دهند،مثلا اگر از تهران رفته اند با اذان ظهر تهران،نماز ظهر و عصر را بخوانند و با اذان مغرب و عشاء،نماز مغرب و عشاء را و با اذان صبح،نماز صبح را بخوانند و روزه را نیز به همین ملاک بگیرند و در عین حال اگر سفر به آن منطقه لزومی ندارد به مناطقی سفر کنند که بتوانند عبادات خود را در اوقات شرعیه انجام دهند.در فرض دوم و سوّم نماز صبح را قبل از طلوع خورشید بخوانند و نماز ظهر و عصر را در نیمه دوم روز (بعد از زوال)بخوانند و نماز مغرب و عشاء را بعد از غروب(مغرب)بخوانند و روزه را از قبل از اذان صبح تا مغرب بگیرند هر چند مقداری طولانی است و در فرض دوّم که روز 23 ساعت است،اگر سفر لزومی ندارد و ممکن است به منطقه ای سفر کنند که شب طولانی تر باشد تا بتوانند با فاصله بیشتر بین نمازها، نماز بخوانند و روزه بگیرند.

قبله

سؤال 236:این جانب وارد منزل دوستم شدم و برای نماز از قبله سؤال کردم و او جهتی را معین کرد و من توجه نداشتم که باید یقین به قبله داشته باشم و نماز را خواندم،اکنون نماز چه صورتی دارد و بعدها اگر چنین پیشامدی کرد چه وظیفه ای دارم؟

جواب:اگر از گفته صاحب منزل اطمینان پیدا کرده اید نمازتان صحیح است، مگر اینکه علم به خلاف پیدا کنید و بطور کلی در صورت قدرت،واجب است علم به قبله تحصیل کنید و با عدم قدرت و تنگی وقت نماز،به ظنّ قوی اکتفا کنید و اگر از گفته صاحب خانه گمان به قبله پیدا کنید ولی بتوانید از راه دیگر مثل قبله نما و غیره گمان قوی تری پیدا کنید،نباید به حرف صاحب خانه اکتفا کنید.

سؤال 237:نماز خواندن روی تختی که جهت قبله آن مخالف بوده و امکان تغییر آن مشکل است،چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال هر مقدار که ممکن است به سمت قبله نماز بخوانند، ولی اگر نماز را به سمتی بخواند که نگویند رو به قبله نماز خوانده باید بعدا نماز را رو به قبله اعاده یا قضا کند.

سؤال 238:اگر بیمار به جهت خوف ضرر نماز را در جهت خلاف قبله بخواند و بعد از اتمام نماز متوجه شود خوف او بی مورد بوده است،تکلیف او چیست؟

جواب:باید اعاده کند.

سؤال 239:چنانچه برای بیمار،خواندن نماز به سوی قبله امکان نداشته باشد،آیا جهات دیگر،برایش یکسان است؟

جواب:در فرض سؤال به هر جهتی که به قبله نزدیکتر است نماز بخواند.در هر حال،نمازهایی را که به سوی قبله نخوانده است باید اعاده و قضا کند.

سؤال 240:در اثر بیماری سر شخصی بطور کامل معکوس شده و صورتش به پشت برگشته است وظیفه او در نماز چیست؟

جواب:باید صورتش به طرف قبله باشد و رکوع و سجود را با اشاره انجام دهد به گونه ای که صورتش را از قبله برنگردد.

بدن و لباس نمازگزار

سؤال 241:شخصی خمس نمی دهد و سال خمسی برای خود معین نکرده،آیا با لباسی

که می خرد نمازش صحیح است؟

جواب:اگر با پولی که خمس به آن تعلق گرفته و خمس آن را نداده لباس بخرد نماز در آن باطل است و حکم لباس غصبی را دارد.

سؤال 242:آیا زن برای اقامه نماز باید چادر سر کند؟یا با روسری و لباس معمولی که جای چادر را می گیرد نماز صحیح است؟

جواب:برای نماز خواندن،زن باید بدنش را-همانگونه که در توضیح المسائل بیان شده-بپوشاند و شرط نیست ساتر خصوص چادر باشد،اگر چه چادر بهتر است،بلکه سزاوار است خانمها چه در نماز و چه در غیر نماز از چادر استفاده کنند خصوصا که چادر در کشور اسلامی ایران از مظاهر و شعائر اسلام می باشد «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ» .

سؤال 243:کسی لباسش را که نجس بود شست و یقین به پاک شدن آن پیدا کرد و نماز خواند بعد فهمید که پاک نشده،آیا نمازش صحیح است؟

جواب:بنابر احتیاط واجب نماز را اعاده کند و اگر وقت گذشته قضا کند.

سؤال 244:اگر زن با بلوز و شلوار و جوراب و روسری(بدون چادر یا روپوش)نماز بخواند، آیا نمازش صحیح است؟

جواب:بهتر آن است که از چادر استفاده کند.

سؤال 245:شخصی آمپول زده و کمی خون آمده که آن را با پنبه برطرف و خشک کرده ولی موقع نماز فراموش کرده آنجا را تطهیر کند،آیا نمازش صحیح است؟

جواب:اگر خون را با پنبه یا پارچه خشک برطرف کرده است چنانچه محل نجاست خون بیشتر از درهم نباشد مانعی ندارد و نماز صحیح است ولی اگر خون را با پنبه الکلی یا دستمال مرطوبی برطرف کرده است چنانچه در اثناء یا بعد از نماز یادش بیاید باید پس از تطهیر نماز را اعاده کند.

سؤال 246:کسی که به علتی نتواند بعد از بول خود را بشوید،اگر با پارچه ای تمیز کند،آیا

می تواند نماز بخواند؟

جواب:با فرض آنکه آب برای او ضرر داشته باشد می تواند با خشک کردن محل بول نماز بخواند،ولی محلّ نجس است و تطهیر آن منحصر به آب است.

سؤال 247:دندانهای مصنوعی به واسطه خون دهان یا به سبب دیگر نجس شده آیا تطهیر آن برای نماز لازم است یا نه؟

جواب:اگر ظاهر دهان پاک باشد نماز صحیح است.

سؤال 248:دندانم را پر کرده ام و دهانم نجس شده،آیا باید برای نماز دهانم را آب بکشم؟

جواب:اگر ظاهر دهان پاک است نماز صحیح است.

سؤال 249:شخصی بخاطر بیماری هر شب محتلم می گردد و قادر نیست هر روز غسل کند و لباس خود را تطهیر کند آیا می تواند با تیمم و لباس نجس نماز بخواند؟

جواب:با عدم تمکّن از غسل،وظیفه او تیمم است هر چند مدت عذر طولانی باشد.ولی باید لباس را برای نماز عوض کند و با لباس پاک نماز بخواند و اگر غیر از لباس نجس،ساتر دیگری نداشته باشد باید به دستوری که در توضیح المسائل- مسأله 802-در مورد نماز برهنگان گفته شده عمل کند.بلی اگر به خاطر سرما یا عذر دیگر نمی تواند برهنه نماز بخواند نماز خواندن او در همان لباس نجس صحیح است.

سؤال 250:لباسها و کفشهایی از خارج می آورند که قسمتهایی از آنها چرم است ولی نمی دانیم چرم مصنوعی است یا چرم طبیعی و آیا از حیوان حرام گوشت است یا حلال گوشت،پوشیدن و نماز خواندن در آنها چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال که محتمل است چرم مصنوعی باشد محکوم به طهارت است و نماز در آنها اشکال ندارد.

سؤال 251:در صورتی که ملافه،لباس و یا وسایل پزشکی که همراه بیمار است،نجس و یا احتمال نجاست داده شود و تعویض آن برای بیمار غیر ممکن و یا مشکل باشد،نماز

خواندن در آنها چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال نماز خواندن با آنها،اشکالی ندارد و صحیح است.

سؤال 252:بیماری که مبتلا به خونریزی در زیر پوست می باشد،گاهی به علل گوناگون، خون از روی پوست جریان پیدا می کند،تکلیف نماز و طهارت ثلاث در حال خونریزی چیست؟

جواب:خونریزی مزبور مانع از صحّت نماز نیست و طهارت را در حالی انجام دهد که خونریزی نباشد و در صورت وقوع تکرار کند.

سؤال 253:نماز خواندن با کراوات چه حکمی دارد؟

جواب:کراوات مربوط به مسیحی ها و شعار آنها است لذا بهتر است مسلمانان از آن اجتناب کنند.گرچه با شیوع آن در بین مسلمانان از آن جنبه خارج شده است و لذا نماز خواندن با آن فعلا اشکالی ندارد.

سؤال 254:دندان طلا برای زینت حلال است یا حرام؟

جواب:زینت کردن مرد به طلا مطلقا حرام و نماز با آن باطل است.

سؤال 255:آیا استفاده از روکش طلا برای دندانها در مورد مردان اشکال دارد یا نه؟و نماز چنین اشخاصی چه حکمی دارد؟

جواب:اگر برای اصلاح دندان باشد-نه برای زینت-مانعی ندارد.

سؤال 256:آیا استفاده از حلقه پلاتین بر مرد حرام است؟و آیا نماز با آن صحیح است؟

جواب:اگر پلاتین فلز دیگری غیر از طلا محسوب می شود یا طلا بودن آن مشکوک است استعمال آن مانعی ندارد و نماز با آن صحیح است ولی چنانچه از جنس طلا باشد استعمال آن برای مرد حرام و مبطل نماز است.

سؤال 257:آیا نماز خواندن با چادرهای بدن نما صحیح است؟

جواب:اگر چادر نازک و بدن نما باشد نماز با آن باطل است.مگر اینکه زیر چادر لباسهای دیگری پوشیده باشد که ستر صلاتی موجود و حاصل باشد.

سؤال 258:بطوری که مشهود است بسیاری از خانواده ها بر اساس یک سنّت غلط به دامادهای خود انگشتر طلا یا ساعت طلا یا گردنبند طلا یا صلیب هدیه می دهند و آنها نیز از آن استفاده می کنند،بفرمایید ساختن این چیزها و هدیه دادن آنها چه صورت دارد؟

جواب:استفاده مردان از انگشتر طلا و دیگر زیور آلات طلا حرام و نماز با آن باطل است و ساختن آنها چنانچه استفاده از آنها مشترک بین زن و مرد نباشد و همین طور خریدوفروش و هدیه دادن آنها حرام می باشد.

همراه داشتن چیز نجس در نماز

سؤال 259:اگر مادر،بچه خود را که بدن او نجس است در حال نماز در آغوش بگیرد آیا نمازش اشکال پیدا می کند؟

جواب:اگر همراه بچه عین نجاست نباشد و یا همراه او لباس متنجسی که به تنهایی بتوان با آن ستر عورت کرد نباشد مانعی ندارد.

سؤال 260:آیا نجس بودن دست یا پای مصنوعی خللی به نماز وارد می کند؟

جواب:مانعی ندارد.

مکان نمازگزار

سؤال 261:پدر این جانب خمس نمی دهد،آیا می توانم در خانه و روی فرش او نماز بخوانم؟

جواب:اگر علم به تعلق خمس به زمین خانه یا فرش ندارید،نماز خواندن اشکالی ندارد.

سؤال 262:شخصی است که تا بحال خمس نداده و حاضر به پرداخت خمس هم نیست، آیا جایز است به خانه او وارد شویم و روی فرش منزلش نماز بخوانیم یا وضو و غسل در خانه اش انجام دهیم؟

جواب:وارد شدن بر او برای صله رحم و ارشاد و امر به معروف بی اشکال است و اگر یقین به بودن خمس در منزل و فرش و زندگی او نباشد نماز در آن

مانع ندارد و آب هم اگر مباح باشد وضو و غسل با آن صحیح است.

سؤال 263:زنی که از وظایف لازم زناشویی سرپیچی می کند و ناشزه شده به طوری که طبق دستور شرع حق نفقه و لباس و مسکن ندارد در صورتی که در خانه شوهر یا با لباسی که شوهر در اختیار او گذاشته است نماز بخواند آیا نمازش صحیح است؟

جواب:در فرض سؤال اگر شوهر راضی نباشد نمازش باطل است.

سؤال 264:منزل موروثی متعلق به چند وارث است،آیا نماز خواندن بعضی از ورثه در آن خانه بدون رضایت سایر ورثه صحیح است؟

جواب:به طور کلی در خانه و ملکی که مشترک است اگر بعضی از شریکها بخواهند نماز بخوانند یا تصرف دیگری بکنند بدون اجازه سایر شرکا جایز نیست و نماز در آن باطل است.

سؤال 265:برادرانم سهم الارث من و دیگر خواهرانم را نداده و تمام خانه را تصرف کرده در آن نشسته اند با آنکه ما راضی نیستیم،نماز خواندن آنها در خانه صحیح است یا نه؟

جواب:تصرف و نماز خواندن در مال مشترک بدون رضایت شریکهای دیگر جایز نیست و نماز در آن باطل است.

سؤال 266:آیا نماز خواندن در قبرستان جایز است؟

جواب:مانعی ندارد اگر چه کراهت دارد.

سؤال 267:آیا نماز خواندن در نمازخانه های اماکن عمومی و یا دولتی جایز است؟

جواب:جایز است.

سؤال 268:آیا خواندن،روی تخت بیمارستان صحیح می باشد یا نه؟

جواب:در صورتی که تخت بی حرکت و محل سجده ثابت و آرام باشد نماز خواندن روی آن اشکالی ندارد.

سؤال 269:مدتی در زمینهایی که توسط طاغوت از مالکین اصلی به کشاورزان داده شده بود بدون توجه در آنها نماز خوانده ام حال متوجه شده ام،نمازهای گذشته ام چه صورتی دارد؟

جواب:اگر به کلّی غافل از حکم مسأله بوده اید نمازهای گذشته صحیح است و قضا ندارد،ولی فعلا که ملتفت شده اید باید مراعات کنید و احراز اباحه مکان نماز را بکنید.بلی چون در زمان حضرت امام خمینی رحمه اللّه به عنوان حکم ثانوی مالکیت زمینهای فوق نسبت به کشاورزان پذیرفته شده است نمازهایی که بعد از آن خوانده شده صحیح است.

سؤال 270:نماز خواندن بر سجّاده یا قالیچه هایی که بر آنها آیات قرآن نوشته شده است چه صورتی دارد،در حالی که در موقع نشستن و به سجده رفتن آیات قرآن زیر پا قرار می گیرند؟

جواب:اگر شخص متوجه است و از روی بی اعتنایی آن را زیر پا قرار می دهد، هتک حرمت قرآن است و جایز نیست.علاوه بر این،نماز هم اشکال دارد.

سؤال 271:آیا نماز خواندن در محلّی که صدای موسیقی بلند است صحیح است؟

جواب:نماز خواندن در محلی که آلات لهو و لعب مانند تار و غیره استعمال می کنند و نمازگزار می شنود محل اشکال است و اگر بعد از شروع در نماز صدای موسیقی مهیج که مناسب مجالس لهو و لعب است بگوش برسد و گوش ندهد نماز صحیح است.ولی اگر قبل از شروع به نماز از محل دیگر صدا به گوش برسد در صورت امکان نماز را جای دیگر بخواند.

احکام مسجد

عنوان مسجد به چه چیز محقق می شود؟

سؤال 272:زمینی را که متصل به مسجد است برای ساختمان مسجد واگذار کرده اند و شخصی برای اینکه واگذار کنندگان پشیمان نشوند دو رکعت نماز در آن خوانده است.آیا این زمین جزء مسجد شده است یا خیر؟آیا می توان در زیرزمین آنجا دستشویی ساخت یا آن را جهت تهیه مخارج مسجد اجاره داد

جواب:اگر زمین را به نیت مسجد بودن تحویل متولی بدهند وقفیت محقق می شود و در این صورت استفاده غیر مسجدی از آن جایز نیست،و نمی شود زیر آن دستشویی و غیره ساخت.مگر این که واقف از اوّل غیر از طبقه زیر را برای مسجد وقف کرده باشد،ولی اگر واقف آن را تحویل متولی نداده است و خودش هم متولی نبوده است وقفیت محقق نشده و فعلا اختیار با واقف و هیأت امنای مسجد است و هر طور صلاح دانستند می توانند از آن استفاده کنند و می توانند یک طبقه را مسجد قرار دهند و زیرزمین آن را برای دستشویی و غیره قرار دهند.

احداث،تعمیر،تجدید بنا،توسعه و کم کردن مسجد

سؤال 273:مسجدی در اثر زلزله خراب شده و اهالی آن به دو کیلومتری نقل مکان کرده اند و مسجد جدیدی ساخته اند.مسجد اوّل موقوفاتی دارد که باید صرف تعمیراتش شود، آیا در مسجد دیگر می توان استفاده کرد؟

جواب:لازم است که همان مسجد مخروبه را تعمیر و مرمّت کنند و در بعض مواقع مناسب جلسات عزاداری و اقامه جماعت را در آن مسجد برپا کنند تا مسجد متروک نشود.

سؤال 274:موقع ساختن مدرسه یا مسجد یا حسینیه استخوان میتی از زیر زمین بیرون آمده است آیا وجود این استخوان دلیل بر وجود قبرستان قدیمی در آن مکان می باشد؟

جواب:مجرّد پیدا شدن استخوان،دلیل بر قبرستان بودن آن مکان نیست.و در فرض سؤال استخوان را در زیر زمین یا مکان دیگر دفن کنید.

سؤال 275:آیا عقب نشینی هنگام تجدید بنای مسجد طبق قوانین شهرداری جایز است به نحوی که چند متر از مسجد داخل خیابان واقع شود؟

جواب:اگر ضرورتی در کار نباشد جایز نیست.

سؤال 276:مسجد و حسینیه ای کنار هم قرار داشته و با تجدید بنای مسجد یک سالن حسینیه داخل مسجد قرار گرفته است آیا این عمل شرعا جایز است؟و آیا سالن جزء مسجد محسوب می شود و حکم مسجد را دارد؟

جواب:ساختن سالن مذکور اشکال ندارد ولی باید قسمت مسجد و حسینیه معین باشد و احکام هر یک در آن قسمت رعایت شود.

سؤال 277:مسجد متروکه و مخروبه ای در صد متری مسجد جامع قرار دارد آیا نذورات برای این مسجد صحیح است؟

جواب:مرمت و تعمیر این مسجد جایز است و بهتر است که نماز خواندن در آن نیز رعایت شود.

سؤال 278:اگر تعمیر این مسجد موجب لطمه به مسجد جامع بشود از لحاظ تعمیر آن و اقامه جماعت در آن چه حکمی دارد؟

جواب:سعی شود که به مسجد جامع به هیچ وجه لطمه ای وارد نشود.

سؤال 279:مسجدی است محتاج به توسعه یک طرف آن کوچه عمومی است که کلیه

اهل محل راضی هستند جزء مسجد شود طرف دیگر خانه مسکونی است که قبلا برای مسجد خریداری شده می خواهند مسیر کوچه عام را تغییر داده و آن خانه را مسیر عبور قرار دهند آیا جایز است؟

جواب:بهتر آن است که خانه خریداری شده را جزء مسجد کنند و شارع عامر را به همان حال خود باقی بگذارند.

سؤال 280:مسجدی است که نیاز مبرم به تعمیرات کلی دارد،آیا از زکات فطره می شود صرف آن کرد؟

جواب:بهتر است فطره را به مصرف فقرای محل برسانند ولی در مسجد و مانند آن نیز مانعی ندارد.

تبدیل مسجد به غیر آن

سؤال 281:مسجدی است که ادعا می شود به زور اربابان ساخته شده است و مکان آن هم خیلی سرد است که بعد از شهریور ماه نمی شود در آن نماز خواند و امکان گرم کردن آن هم نیست و در ضمن مسجد دیگری در دویست متری این مسجد ساخته شده که بسیار مناسب است.آیا می توان مسجد را خراب کرده و جای آن کشاورزی کرد و حاصل آن را صرف مسجد جدید کرد؟

جواب:تخریب مسجد به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی جایز نیست و بهتر است در صورت امکان در تعمیر آن و اقامه نماز در آن سعی شود که «إِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ».

سؤال 282:آیا تخریب مسجد جهت ایجاد فضای سبز،بدون هیچ نیاز و ضرورتی،در حالی که ابقای مسجد با طرح مذکور سازگار است،جایز است؟

جواب:در مفروض سؤال که هیچ گونه ضرورتی برای تخریب مسجد وجود ندارد و صرفا به منظور تبدیل به فضای سبز می باشد،به هیچ وجهی شرعا جایز نیست.

سؤال 283:روستایی آب آشامیدنی بهداشتی ندارد جهاد سازندگی اقدام به حفر چاه در

جایی کرده است که بعدا معلوم شد آنجا مسجد بوده و در اثر زلزله ویران شده است و الآن هیچ استفاده ای از زمین مسجد نمی شود،آیا استفاده از چاه جایز است؟و در صورت جواز،آیا می شود اطراف آن را برای محافظت دیوارکشی کرد؟

جواب:در فرض سؤال جواز استفاده از آب بعید نیست،و برای نصب لوله و موتور آلات در زمین و چاه به حاکم شرع مراجعه شود.

سؤال 284:مسجد و حسینیه ای را در زمان سابق به مدرسه تبدیل کرده اند،آیا این عمل جایز است؟

جواب:لازم است به حالت اول برگردد.

داخل شدن جنب یا حائض در مسجد

سؤال 285:در بعضی از مناطق به دلیل کمبود سالن،امتحانات دانش آموزان در مساجد برگزار می شود،با توجه به اینکه اکثریت خواهران شرکت کننده بالغ بوده و قطعا عده ای از آنها در حال عادت ماهانه اند و از طرفی مجبور به شرکت در همان جلسه امتحان می باشند و عدم شرکت آنها موجب از بین رفتن زحمات یک ساله آنها خواهد شد،لطفا بفرمایید آیا مشخص کردن مسجد برای برگزاری امتحانات خواهران جایز است؟و آیا در صورت برگزاری امتحان در مسجد خواهرانی که در حال عادت ماهانه اند می توانند شرکت کنند؟

جواب 1:لازم است برگزار کنندگان امتحان خواهران این جهات را رعایت کنند و حد اقل در حسینیه ها برگزار کنند نه در مساجد.

جواب 2:در صورت ضرورت که مورد فوق یکی از آنهاست رفتن به داخل مسجد مانعی ندارد.

سؤال 286:شخص جنب که نمی تواند غسل کند،آیا می تواند با تیمم وارد مسجد شود و نمازش را به جماعت بخواند؟

جواب:اگر بواسطه عذر شرعی مثل مریضی،یا نبود آب و امثال آن مکلف به تیمم باشد،می تواند با تیمم وارد مسجد شود و مثل دیگران در مسجد بماند اما اگر عذرش تنگی وقت است،تنها به مقدار خواندن نماز می تواند وارد مسجد شود.

ورود غیر مسلمان به مسجد

سؤال 287:ورود اهل کتاب به مساجد برای شرکت در مجلس ترحیم دوستان و آشنایانشان جایز است یا باید از آنها جلوگیری کرد؟

جواب:اگر موجب هتک مسجد نباشد جلوگیری آنها واجب نیست.

سؤال 288:زمین مشاعی بین مسلمان و ارمنی با رضایت مالکین آن تبدیل به مسجد شده است و شخص ارمنی در مراسم مسلمانان در مسجد شرکت می کند حتی مراسم درگذشت پدرش را در مسجد گرفته است،آیا شرعا جایز است و موجب هتک حرمت مسجد نیست؟

جواب:برگزاری مراسم فوت ارمنی و غیر مسلمان در مسجد جایز نیست.

موقوفات،هدایا و نذورات مسجد

سؤال 289:آیا می توان ظروف وقفی حسینیه و مسجدی را که به جهت قدیمی بودن مورد استفاده واقع نمی شود فروخت و تبدیل به احسن کرد و ظروف جدید قابل استفاده تهیه کرد؟

جواب:چنانچه قابل استفاده نباشد تبدیل آنها به ظروف متداول روز مانعی ندارد.

سؤال 290:شخصی مسجد و مدرسه کوچکی ساخته و املاک و مستغلاتی را وقف آن کرده است،بعدا فوت می کند و شخص دیگری مسجد و مدرسه بزرگی به جای آن دو می سازد،آیا درآمد موقوفات آن را می توان صرف این دو کرد،یا باید به فقرا داد؟

جواب:اگر مسجد و مدرسه جدید همان مسجد و مدرسه است ولی با تغییر کیفیت،لازم است درآمد موقوفات صرف آنها شود.

سؤال 291:زمینی وقف شده تا درآمد آن صرف روشنایی مسجد شود حال در اثر احداث خیابان قسمت اعظم آن از بین رفته است،آیا اگر روی زمین باقیمانده،ساختمانی تجاری یا مسکونی ساخته شود ساختمان نیز جزء موقوفه خواهد شد یا وقف فقط مربوط به زمین است؟

جواب:وقف مربوط به خود زمین است و لازم است اجاره زمین را صرف روشنایی مسجد کنند.

سؤال 292:خادم مسجدی میان دو نماز پول به عنوان کمک برای مسجد جمع می کند،آیا می شود آن را به امام جماعت یا سخنران داد و یا در جهات دیگر صرف کرد؟

جواب:اگر مقصود پول دهندگان کمک به مخارج مربوط به مسجد باشد مانعی ندارد.

سؤال 293:چیزهایی که به مسجد به عنوان نذر داده می شود،مانند:پنکه،چراغ،استکان و نعلبکی چنانچه زاید بر احتیاج باشد،آیا متولی می تواند زیاده را بفروشد و به سایر هزینه های لازم مسجد برساند؟

جواب:در صورتی که مورد نیاز سایر مساجد نباشد مانعی ندارد.

سؤال 294:حسینیه ای بصورت مخروبه در آمده و مردم قدرت تعمیر آن را ندارند،آیا اجازه می دهید از موقوفات آن در تعمیر حسینیه استفاده شود؟

جواب:چنانچه موقوفات مزبوره برای خصوص روضه خوانی و عزاداری و مخارج آن وقف نشده باشد بلکه برای همه اموری که با امام حسین علیه السّلام ارتباط دارد وقف شده باشد در این صورت مانعی ندارد که از آنها جهت تعمیر و یا تجدید بنای حسینیه مزبور صرف شود.

اشیای متعلّق به مسجد

سؤال 295:مسجدی قدیمی را جهت تجدید بنا خراب کردیم،پس از تجدید بنا مبلغ دویست هزار تومان بدهکار شدیم،آیا می توان گچ و آهن اضافه آمده و چوب و فرشهای مستعمل قبلی را که مورد نیاز مسجد نیست برای پرداخت قرض مسجد به فروش برساند؟

جواب:فروش مصالح اضافه آمده برای پرداخت قرض مسجد مانعی ندارد، ولی چوب و فرشهای مستعمل قبلی را در مسجد دیگری که مورد نیاز است استفاده کنند و در صورتی که مورد نیاز هیچ مسجد دیگری نباشد،فروش آنها نیز مانعی ندارد.

سؤال 296:سماور ذغالی را فردی وقف مسجد کرده و اکنون مورد استفاده قرار نمی گیرد، آیا می شود آن را فروخت و به جای آن فرش تهیه کرد؟

جواب:اگر مسجد دیگری نیاز به چنین سماوری داشته باشد به آنجا داده شود و اگر چنین نیست آن را تبدیل به سماور گازی و مثل آن کنند و در صورت عدم نیاز پول آن را صرف در آبدارخانه مسجد کنند.

سؤال 297:آیا وسایل مسجد و حسینیه را می توان به جای دیگر برای استفاده عمومی انتقال داد؟

جواب:اگر وقف بر مسجد یا حسینیه باشد تغییر و انتقال آن جایز نیست.

سؤال 298:مسجدی است گاهی در آن نماز خوانده می شود تا خراب نشود،آیا می توان لوازم آن مانند:فرش،آهن و آجر را به مسجد دیگری انتقال داد؟

جواب:جایز نیست،بلکه باید همان مسجد را مرمت و تعمیر کرد و بر مؤمنین لازم است که حرمت مسجد را حفظ کنند.

سؤال 299:مسجدی فقط یک خط تلفن در اطاق خادم دارد به طوری که اگر نباشد کسی جوابگوی مردم نخواهد بود،آیا می توان از آن سیمی به مغازه ای کشید که همیشه از آن استفاده شود؟

جواب:در صورتی که هیأت امنا مصلحت را در این ببینند مانعی ندارد.

سؤال 300:مسجد جامعی خراب شده که در حال تجدید بنای آن می باشیم و فعلا از آن مسجد و لوازم آن استفاده نمی شود،آیا می توان از وسایل مسجد در مهدیه ای که نزدیک مسجد است استفاده کرد؟

جواب:مانعی ندارد مشروط به اینکه به مجرد امکان استفاده در مسجد به آنجا انتقال داده شود.

سؤال 301:فرشهای مسجدی فرسوده شده و در صورت عدم تعویض از بین می رود،آیا جایز است آنها را فروخته یا تبدیل به احسن کنیم؟

جواب:اگر فرشها را به مسجد اهدا و یا تملیک کرده اند تعویض آن در صورت حاجت مانعی ندارد.اما اگر برای مسجد وقف کرده اند،بدون مجوّز شرعی تغییر و تبدیل آن جایز نیست.

سؤال 302:اجناسی مانند قند و چای را که در مساجد و غیره زیاد می آید و در اثر گذشت ایام احتمال فاسد شدن آنها وجود دارد،آیا می توان فروخت و پول آن را خرج همان مسجد کرد،یا باید به مسجد دیگر برد؟

جواب:اگر بشود از عین آن در مساجد دیگر و یا در وقت دیگر استفاده کنند این امر تقدّم دارد.

سؤال 303:مسجدی است پنجاه سال پیش درست شده و فعلا چون در مسیر سیل قرار دارد امکان تعمیر ندارد،آیا می توان مسجد دیگری ساخت و از امکانات مسجد مخروبه صرف آن کرد؟

جواب:باقی ماندن مسجد حدود 50 سال،دلیل بر این است که امکان بقا دارد مگر اینکه جدیدا در راه سیل قرار گرفته باشد که در این صورت چنانچه تغییر راه سیل امکان نداشته باشد و سیل خطری برای مسجد باشد می توان از امکانات آن در مسجد دیگر استفاده کرد.

سؤال 304:آیا آوردن مهر از مسجد به منزل و نماز بر روی آن جایز است؟

جواب:جایز نیست.

جای گرفتن برای نماز

سؤال 305:شخصی برای نماز در مسجد جا گرفته و می رود وضو بگیرد،دیگری جانماز او را کنار زده و جای او مشغول نماز می شود آیا نماز او صحیح است؟

جواب:بنابر احتیاط واجب نمازش را دوباره در محل دیگر بخواند.

مسائل متفرقه مسجد

سؤال 306:آیا تشکیل کلاسهای تابستانی و نمایش فیلمهای سینمایی در مساجد جایز

است؟

جواب:احترام مساجد لازم است و باید رعایت شود و تأسیس کلاسهای مذهبی منافاتی با حرمت مسجد ندارد،اما پخش برخی فیلمها مناسب نیست.

سؤال 307:در اعیاد مذهبی و جشن ولادت ائمه در مسجد یا حسینیه مجلس جشن گرفته می شود و اشعار مذهبی خوانده می شود،آیا کف زدن در این مجالس جایز است؟

جواب:بطور کلّی کف زدن در مساجد و حسینیه ها و اماکن مقدس،به هر عنوان که باشد جایز نیست،و در غیر آنها هم با توجّه به اینکه در طول تاریخ اسلام و تشیّع،شعار مسلمانان ذکر صلوات بوده است،خصوصا در مجالسی که به نام و یاد ائمّه علیهم السّلام تشکیل می شده،لذا مناسب است مسلمانان احساسات و علایق مذهبی خویش را با فرستادن صلوات ابراز دارند.

سؤال 308:اگر برگزاری مجالس ترحیم در مساجد مزاحم نمازگزاران یا کسانی که مشغول تعقیب نمازند باشد،از نظر شرعی چه صورت دارد؟

جواب:جایز نیست،مگر اینکه تعقیب بیش از حد معمول طول بکشد.

سؤال 309:مسجدی است که در آن فعالیتهای فرهنگی،ورزشی انجام می پذیرد و کتابخانه و نوارخانه در زیرزمین آن تأسیس شده و هیچ گونه تضاد و مزاحمتی با موضوع وقف و موقوف علیهم ندارد و در ساعات غیر نماز فعالیتهای مزبور و احیانا ورزش در زیرزمین انجام می شود.نظر مبارک را در این مورد بیان فرمایید.

جواب:در صورتی که موجب هتک مسجد و اهانت به آن نباشد مانعی ندارد.

سؤال 310:در صورت جایز نبودن،رفتن و ماندن در چنین مجالسی(بدون دست زدن) چه حکمی دارد؟

جواب:اگر در مساجد و حسینیه ها باشد شرکت مانعی ندارد ولی دست نزنید و در صورت احتمال اثر،نهی کنید چون دست زدن در چنین مکانهای مقدس نوعی هتک و بی احترامی است و با شئون آنها منافات دارد.

سؤال 311:گذاشتن عکس یا کشیدن تصویر انسان یا حیوان در مسجد چه حکمی دارد؟

جواب:گذاشتن عکس به جهت اینکه می خواهند در مسجد نماز بخوانند، مکروه است و احتیاط واجب آن است که صورت ذی روح در مسجد نکشند.

سؤال 312:مسجدی را بازسازی کرده و توسعه داده اند و معمار مقداری از مال خود را خرج کرده است و مزد کارگر و بنّاء هم پرداخت نشده است و افراد طلبکار می گویند تا پول ما را ندهید،راضی نیستیم در مسجد نماز بخوانید،حکم آن را روشن کنید.

جواب:نماز خواندن در مسجد منوط به رضایت کسی نیست و دیون مسجد را اگر مسجد موقوفه دارد از آن پرداخت کنید و اگر ندارد مؤمنین باید بپردازند.

سؤال 313:کتابخانه ای در قسمت بالکن مسجد قرار دارد و چون راه پله آن غیر اصولی و ناراحت کننده بود برای خوب ساختن آن،آن را تخریب کرده ایم؛البته برای اجرای طرح جدید مقداری دیگر از مسجد تخریب شده است،حال متوجه شده ایم این امر نیاز به اجازه حاکم شرع دارد،چه می فرمایید؟

جواب:پله را به طور اصولی بسازید و سعی کنید از خرابی جلوگیری شود.

سؤال 314:سالها فردی در مسجد اقامه جماعت می کرده است و بعد از فوت او فرزندش چند سالی اقامه جماعت کرده است و فعلا امام جمعه شهر طبق مصالحی مسجد را توسعه داده و امام جماعت جدیدی نصب کرده است و امام جماعت قبلی اظهار نارضایتی می کند؛ نماز در این مسجد چه حکمی دارد؟

جواب:نسبت به امامت مسجد هیچ کس حق پیدا نمی کند و رضایت و عدم رضایت کسی معتبر نیست.

سؤال 315:آیا روی زمین اصلاحات ارضی می توان مسجد و سایر اماکن عمومی از قبیل:

حمام،مدرسه دینی طلاب و اماکن فرهنگی درست کرد؟

جواب:ظاهرا حضرت امام رحمه اللّه به عنوان حکم ثانوی تصرف در این اراضی را اجازه داده اند.لذا احداث اماکن مذکور در این زمینها مانعی ندارد.

سؤال 316:اگر در مسجد روضه برقرار باشد،آیا می توان برای ضبط شخصی از برق آن استفاده کرد؟

جواب:جایز نیست،مگر آنکه پول برق مصرف شده را بدهند.

سؤال 317:چندین سال قبل 12 نفر به قصد زیارت به کربلا رفته اند مجتهد برای تیمّن حکم هیأت امنایی مسجد به نام حضرت ابو الفضل علیه السّلام را به آنها می دهد،ولی فعلا مجتهد و هیأت فوت کرده اند،آیا اولاد آنان حقّ دارند ادعا کنند که جزء هیأت امناء می باشند؟

جواب:اولاد آنها حقّی ندارند.

سؤال 318:مدت چهل سال است در خدمت مسجد هستم،آیا می توانم وصیت کنم در آستانه آن(کفش کن)دفنم کنند؟

جواب:جایز نیست.

سؤال 319:زمینی را به عنوان مسجد در اختیار مسجد گذاردم مبنی بر اینکه قیمت نصف آن را به من بدهند امّا وقتی دیوار کشیده شد از ادامه کار انصراف پیدا کردند،آیا می توان آن را تبدیل به زمین کرد با توجه به اینکه نه صیغه خوانده شده و نه تحویل نمازگزاران داده شده؟

جواب:با توجه به خصوصیات ذکر شده بهتر آن است که زمین را تدریجا بصورت مسجد درآورند و از آن استفاده کنند.

سؤال 320:در بعضی از مساجد معمول است هنگام مجالس ختم و فاتحه صدای بلندگو در فضای بیرون مسجد پخش می شود با توجه به اینکه چه بسا بیماران و سالخوردگانی از صدای بلندگو اذیت می شوند،آیا این عمل جایز است؟

جواب:محلّ اشکال است.

سؤال 321:تخریب بناها و مکانهایی که آیات قرآن بر آنها نوشته شده یا حک شده است به قصد تعمیر چه حکمی دارد؟و در صورت تخریب با خاک و باقیمانده آنها به چه نحو عمل شود؟

جواب:در صورتی که تعمیر و بازسازی لازم باشد،تخریب مانعی ندارد و خاک باقیمانده را در جایی بریزند که بی احترامی نشود یا در آب روان بریزند یا دفن کنند یا در بیابان دوردست بریزند.

سؤال 322:آیا تشکیل مجلس عروسی در مسجد یا حسینیه فقط برای غذا خوردن عیب دارد؟

جواب:بطور کلی هر چه موجب هتک و وهن مسجد شود حرام است،لذا انشاء عقد ازدواج و اجرای صیغه عقد در مساجد،مانعی ندارد اما انجام مراسم عقد و عروسی به نحوی که امروزه متعارف است جایز نیست.

نماز

اذان و اقامه

سؤال 323:آیا اذان رادیو و تلویزیون جمهوری اسلامی ایران حجّت است و می شود با آن نماز خواند و روزه را افطار کرد؟

جواب:بلی،برای اهالی شهر محل پخش و اهالی اطراف که با آن شهر نزدیک و هم افق هستند حجّت است و نماز و افطار مطابق آن مانعی ندارد.

سؤال 324:آیا گفتن اقامه مشروط به گفتن اذان است،یا می توان آن را بدون اذان گفت؟

جواب:استحباب اقامه مشروط به گفتن اذان نیست.

سؤال 325:کسی نماز ظهر را به نماز عصر امام جماعت اقتدا کرد،آیا پس از آن برای نماز عصر اقامه بگوید یا همین که صفوف جماعت متفرق نشده اقامه از او ساقط است؟

جواب:در فرض سؤال اقامه ساقط نیست.

سؤال 326:بلندگوی مسجد اذان را با نوار ضبط صوت پخش می کند،آیا صحیح است که با همان اذان نماز خوانده شود و ثواب دارد یا اذان دیگر گفته شود؟

جواب:اذان نوار ضبط صوت مجزی از اذان نماز نیست.

سؤال 327:آیا جمله أشهد أنّ علیّا ولیّ اللّه جزء اذان و اقامه است؟و آیا گفتن«اشرف الانبیاء و المرسلین»در اذان و اقامه صحیح است؟

جواب:جملات مذکور جزء اذان و اقامه نیست ولی گفتن آنها بدون قصد ورود و جزئیت مانعی ندارد بلکه رجحان هم دارد.

سؤال 328:بلند کردن صدای اذان و غیر آن در صورتی که موجب آزار همسایگان می شود چگونه است؟

جواب:صدای اذان در موقع نماز جماعت مانعی ندارد و غیر آن جایز نیست.

سؤال 329:در نمازهای یومیه که باید اذان و اقامه گفته شود اگر اذان را از رادیو بشنود و خود اقامه بگوید نماز چگونه است؟

جواب:اذان برای نماز واجب نیست،ولی برای درک استحباب بعید نیست اذان رادیو کفایت کند اگر پخش مستقیم باشد و الا کفایت نمی کند.

قرائت

سؤال 330:کسی که دندانش افتاده یا کشیده و نمی تواند قرائت را درست بخواند آیا لازم است دندان مصنوعی بگذارد تا بتواند نماز را صحیح بخواند؟

جواب:بلی،در صورت قدرت واجب است.

سؤال 331:آیا غلط خواندن یا از مخرج ادا نکردن اذکار مستحبی نماز،موجب بطلان نماز می شود؟

جواب:اگر غلط فاحش نباشد و موجب تغییر معنی نگردد نماز باطل نیست.

ولی اگر عمدا غلط بخواند احتیاطا نماز را پس از خواندن اعاده کند.

سؤال 332:تکرار بعضی کلمات حمد و سوره و ذکرهای نماز جایز است یا نه؟

جواب:در صورت شکّ در صحت آنها تکرار عیب ندارد.و اگر از محلّ آن نگذشته آن کلمه را تکرار کند تا یقین به ادای صحیح آن کند.ولی مشروط به اینکه منشأ شک،وسواس نباشد.

سؤال 333:تلفّظ صحیح ضاد در نماز چگونه است و در صورت مشکل بودن تلفظ وظیفه چیست؟

جواب:تلفّظ حرف ضاد به این کیفیت است که زبان را به جانب دندانهای طرف راست یا چپ می برد و با تکیه به آنها ادا می کند و در صورت عدم امکان یا مشکل بودن به همان صورت معمولی تلفظ مانعی ندارد.

سؤال 334:اگر نون «وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ» و«اشهد ان لا اله الا اللّه»بطور ادغام تلفظ نشود، صحیح می باشد یا نه؟

جواب:بهتر این است که در موارد ذکر شده ادغام کنند،ولی بدون ادغام هم صحیح است و در هر حال باید نون یا بنحو ادغام یا بدون آن ادا شود.

سؤال 335:اگر کسی در تسبیحات اربعه شک کند،3 تا گفته یا 2 تا،وظیفه اش چیست؟

جواب:بنا را بر اقل بگذارد و یک مرتبه دیگر بگوید.

سؤال 336:اگر در رکعت سوّم یا چهارم سهوا تسبیحات اربعه را 4 بار بگوییم،وظیفه چیست؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 337:اگر انسان بفهمد شخصی نماز خود را غلط می خواند آیا لازم است به او تذکر دهد؟

جواب:لازم نیست.

سؤال 338:کسی که روز جمعه نمازش را فرادی می خواند آیا مستحبّ است حمد و سوره را بلند بخواند؟و همچنین امام جماعت در روز جمعه که نماز را به جماعت می خواند؟

جواب:بلی،مستحب است خصوص حمد و سوره نماز ظهر روز جمعه بلند خوانده شود،چه نماز فرادی باشد،چه جماعت.

سؤال 339:آیا در نماز ظهر و عصر غیر از حمد و سوره باید ذکرهای نماز را آهسته خواند؟

جواب:فقط واجب است حمد و سوره را آهسته بخواند.

سؤال 340:آیا حرکت دادن سر در حال قرائت و سایر ذکرهای نماز اشکال دارد؟

جواب:اگر حرکت کم باشد مانعی ندارد.

سؤال 341:آیا قرائت سوره های طویل،مثل بقره،در نمازهای واجب سبب خروج از حالت نمازگزار نمی شود؟حتی اگر هر رکعت یک ساعت طول بکشد؟

جواب:خیر،قرائت سوره های طولانی موجب خروج از نماز نمی شود؟

رکوع و سجده

سؤال 342:آیا سجده بر سیمان و موزاییک صحیح است؟

جواب:در صورتی که سیمان به واسطه پخته شدن از حال سنگ بودن خارج نشده باشد سجده بر آن صحیح است و همچنین است موزاییک.

سؤال 343:یکی از دو طرف مهرهای نماز ناصاف است و مقداری برجستگی دارد آیا سجده روی سطح ناصاف آن صحیح است؟

جواب:لازم نیست سجده بر سطح صاف باشد و همین که پیشانی به قدر یک دوریالی روی مهر قرار گیرد و صدق سجده کند نماز صحیح است.

سؤال 344:آیا گذاشتن کف دست بر زمین به هنگام سجده،انگشتان را هم شامل می شود؟

جواب:کف دست شامل انگشتان نیز می شود ولی در سجده استیعاب عرفی کافی است.یعنی عرفا بگویند تمام دست(انگشتان و کف دست)را روی زمین گذاشته است.

سؤال 345:اگر کف دست در حال سجده روی زمین باشد،ولی انگشتان دست حرکت کند، آیا اشکال دارد؟

جواب:حرکت جزئی که منافی با وضع باطن کف نباشد،مانع ندارد.

سؤال 346:بیماری که رکوع و سجده را با اشاره انجام می دهد،در صورتی که شک کند در حال رکوع است یا سجده،تکلیف چیست؟

جواب:در فرض سؤال بنا را بر این می گذارد که در حال رکوع است و ذکر رکوع را می گوید و بقیه اعمال نماز را ادامه می دهد.

سؤال 347:اگر در موقع گذاردن پیشانی روی مهر در حال سجده،قسمتی از موی سر انسان پیشانی را فراگیرد و مانع چسبیدن پیشانی روی مهر گردد چه باید کرد؟آیا باید سر را از روی مهر جدا ساخت و مجدّدا سر را بگذارد یا در همان حالت ذکر سجده را بگوید؟

جواب:لازم است در حال سجده خود پیشانی روی مهر قرار گیرد و چنانچه موی سر مانع از این امر باشد باید به کیفیتی مانع را برطرف کند که تعدّد سجده لازم نیاید یا بکشیدن پیشانی و یا بکشیدن موهای مانع.

سؤال 348:آیا ناخن می تواند بعنوان محلّ سجده و سجده گاه قرار گیرد؟

جواب:عنوان ناخن محلّ سجده نیست،بلکه محل سجده پشت دست است آن هم در صورت نبودن زمین و گیاهان و پنبه و کتان و سایر لباسها.

سؤال 349:گاهی در پیشانی انسان جوشهایی پیدا می شود که هنگام سجده درد می گیرد، آیا می توان برای سجده صورت را کج روی مهر گذاشت و اگر بعد از سر برداشتن از سجده، مهر آلوده به خون جوشها شود،نماز چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال یکی از دو طرف پیشانی را روی مهر بگذارید و اگر بعد از سر برداشتن متوجه شدید روی مهر از جوش پیشانی کمی خونی شده نماز صحیح است.ولی برای سجده های بعدی به قسمت خون آلود مهر سجده نشود.

سؤال 350:روی بعضی از سجاده ها و مهرهای نماز،عکس بارگاه ائمه علیهم السّلام کشیده شده است،آیا نماز روی آنها جایز است؟

جواب:نماز اشکال ندارد،ولی با توجه به اینکه بعضی از مغرضین و مخالفین در مقام تهمت زدن به شیعه هستند و این قبیل چیزها را شاهد تهمت های خود قرار می دهند و می گویند شیعه«العیاذ باللّه»بر گنبد و بارگاه سجده می کند،لذا بهتر است سجاده و مهر،ساده و بدون نقش باشد.گذشته از اینکه این چیزها سبب به

هم خوردن حواس و عدم حضور قلب می شود.

سؤال 351:بعضی اوقات انسان در سجده اوّل پیشانیش دو بار به مهر می خورد،آیا دو سجده حساب می شود؟

جواب:اگر مرتبه دوم قابل کنترل و جلوگیری نباشد مجموعا یک سجده حساب می شود و در غیر این صورت دو سجده.

سجده واجب قرآن

سؤال 352:اگر زن حائض آیه سجده را بشنود،آیا لازم است سجده کند؟

جواب:بلی باید سجده کند.

قنوت

سؤال 353:اگر در رکعت اوّل،اشتباها قنوت بجا آورد،آیا سجده سهو لازم می شود؟

جواب:واجب نیست ولی مستحب است.

سؤال 354:اگر در رکعت دوّم،قنوت را فراموش کند و در رکوع یادش بیاید،آیا می تواند بعد از رکوع قنوت را بخواند؟

جواب:بلی،می تواند.

سؤال 355:بعضی ها به هنگام قنوت سمت نگین انگشتر عقیق خود را به طرف صورت می گیرند،آیا این عمل مستند است و آیا ثوابی دارد؟

جواب:برای عمل مورد سؤال در خصوص قنوت روایتی به نظر نرسیده است، ولی در روایت به نحو مطلق از رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله از نگاه به عقیق مدح شده است.

(مستدرک الوسائل،ج 3،ص 297).

سؤال 356:آیا دعا کردن به زبان فارسی در قنوت و سجده نمازهای واجب جایز است؟

جواب:خلاف احتیاط وجوبی است.

عدول از نمازی به نماز دیگر

سؤال 357:شخصی مشغول نافله ظهر شد،یادش آمد نماز صبح را نخوانده،آیا می تواند از نافله به نماز صبح عدول کند؟

جواب:خیر،عدول از نافله به فریضه صحیح نیست.

تعقیب نماز

سؤال 358:بعضی از افراد بعد از نماز،انگشتان را روی چشمان خود گذاشته و آیة الکرسی می خوانند،آیا در خصوص این عمل روایتی وارد شده است؟

جواب:در کتاب جنّات الخلود خاتون آبادی رحمه اللّه(ص 58)در قسمت درد چشم از ائمه معصومین علیهم السّلام نقل شده که برای درد چشم بخوانند«اعیذ نور بصری بنور اللّه الّذی لا یطفی»و آیة الکرسی را به قصد عافیت بخوانند و نیز در حاشیه مفاتیح الجنان(ص 409)در عوذات مأثوره آمده:برای درد چشم وارد شده که بخواند بر آن آیة الکرسی و نیت کند خوب شدن آن را و اگر پیش از آن دست بر چشم نهد و بگوید«اعیذ نور بصری بنور اللّه الذی لا یطفی»برای ضعف باصره نافع است.

نماز قضا

اشاره

سؤال 359:شخصی مدتی نماز قضا دارد،آیا باید به ترتیب نمازها را قضا کند؟

جواب:در نمازهایی که در ادای آنها ترتیب لازم است،مانند نماز ظهر و عصر لازم است در قضا ترتیب بین آنها رعایت شود و در غیر آنها نیز مقتضای احتیاط وجوبی رعایت ترتیب است.

سؤال 360:کسی که نمی داند چه مقدار نماز قضا دارد،چه وظیفه ای دارد؟

جواب:مقداری را که یقین دارد قضا کند و بهتر است مشکوکها را نیز قضا کند.

سؤال 361:این جانب در اثر بی توجّهی،لباسهایی از پول خمس نداده خریده ام و با آنها نماز خوانده ام،آیا باید نمازهایم را قضا کنم؟

جواب:اگر به طور کلّی توجّه نداشته اید و احتمال نمی داده اید در چنین لباسی، نماز صحیح نباشد،نمازها صحیح است و قضا ندارد.

سؤال 362:شخصی نمی داند که نماز و روزه ای از او فوت شده یا خیر،آیا تکلیفی دارد؟

جواب:با فرض شک در فوت نماز و روزه،چیزی بر او نیست.

سؤال 363:کسی که مدّتی نماز قضا دارد،آیا می تواند با هر نماز واجب ادای خود یک یا دو نماز قضا هم بخواند،یا باید نمازهای قضای خود را پشت سر هم بخواند؟

جواب:به هر دو صورت صحیح است.بلی اگر ترتیب نمازهای قضای خود را بداند لازم است به ترتیب قضا کند.

سؤال 364:شخصی نماز مغرب را خواند ولی نماز عشا را فراموش کرد یا خوابش برد و نمازش قضا شد،آیا روزه فردای آن شب بر او واجب است؟

جواب:اگر خوابش برد و نماز عشا قضا شد،احتیاط مستحب آن است که فردایش را روزه بگیرد.

سؤال 365:کسی می خواهد نمازهای خود را که زیاد هم هست قضا کند،آیا اذان و اقامه لازم است؟

جواب:واجب نیست بلکه مستحب است و اگر هر مرتبه که شروع به قضا می کند یک اذان و یک اقامه بگوید و بعد برای هر نمازی یک اقامه بگوید به مستحب عمل کرده است.

سؤال 366:عده ای در شبهای قدر ماه مبارک رمضان نماز قضا می خوانند،و گاهی با جماعت خوانده می شود،آیا افضل نافله شبهای قدر است یا نماز قضا و آیا به جماعت خواندن صحیح است یا خیر؟

جواب:خواندن نمازهای قضا اهم است،خصوصا اگر احتمال دهند که بعدا توفیق قضای نمازهایشان را پیدا نمی کنند،هر چند که نماز قضا جای نافله را نمی گیرد و خواندن به جماعت نیز در صورتی صحیح است که امام جماعت هم نماز قضا داشته باشد و یا به نیابت از کسی که فوت شده و نماز قضای حتمی دارد نماز بخواند.

سؤال 367:مریضی روی تخت افتاده و قادر به حرکت نبوده و نتوانسته خود را تطهیر کند، و با همان بدن و لباس نجس،با تیمم نمازش را خوانده،آیا فعلا که خوب شده باید آن نمازها را قضا کند؟

جواب:در فرض سؤال که به وظیفه خود عمل کرده،قضا لازم نیست.

سؤال 368:شخصی چهار روز بیهوش بوده،آیا نمازهایی را که در این چند روز نخوانده،

قضا دارد؟

جواب:اگر تمام وقت بیهوش بوده،و سبب بیهوشی،خودش نبوده،قضا ندارد.

سؤال 369:شخصی سکته کرده و مدتی قدرت بر حرکت نداشته و حواسش هم بجا نبوده، آیا نمازهای این مدتش قضا دارد؟

جواب:اگر حواس نداشته بطوری که اوقات نماز را تشخیص نمی داده، نمازهای فوت شده اش قضاء ندارد،ولی اگر ملتفت بوده و مسامحه کرده قضای نمازها را بجا آورد و چنانچه از دنیا رفته است،برایش قضا کنند.

سؤال 370:این جانب،از مرجعی تقلید می کردم که به فتوای او نماز با غسل جمعه،صحیح بوده و فعلا از جنابعالی تقلید می کنم که فرمایید با غسل جمعه،بدون وضو،نماز صحیح نیست.اکنون آن نمازهایی که با غسل جمعه خوانده ام،قضا دارد؟

جواب:صحیح است و اعاده هم لازم نیست.ولی فعلا با غسل جمعه لازم است وضو هم بگیرید.

سؤال 371:شخصی اطلاعی از قرائت نماز نداشته و کسی هم به او نگفته،فعلا فهمیده که نمازش غلط بوده،آیا باید نمازها را قضا کند؟

جواب:اگر برای یادگرفتن دنبال کرده و نماز خود را صحیح می دانسته و بعد فهمیده غلط خوانده لازم نیست دوباره بخواند.

سؤال 372:شخصی چندین سال نماز خوانده و فعلا فهمیده که نمازهایش غلط بوده،آیا لازم است نمازها را قضا کند؟

جواب:اگر می توانسته یاد بگیرد و صحیح بخواند ولی کوتاهی کرده و غلط خوانده باید آنها را قضا کند.

سؤال 373:مسافری در بازگشت از سفر،نماز ظهر و عصر را در راه نخوانده و یک ساعت به روز به وطنش رسیده،ولی فراموش کرده نماز ظهر و عصر را بخواند اکنون قضای آنها را

شکسته بخواند یا تمام؟

جواب:در فرض سؤال که وقت نماز ظهر و عصر باقی بوده و به وطن رسیده، نماز ظهر و عصر را تماما قضا کند.

سؤال 374:شخصی اول ظهر در وطن بوده و نمازش را نخواند و به مسافرت رفت در سفر هم نمازش را تا مغرب به هر علت نخوانده و قضا شده،حال که به وطن برگشته آن نماز را شکسته قضا کند یا تمام؟

جواب:چون در آخر وقت که نماز قضا شده مسافر بوده است لذا قضای آن را شکسته بخواند.

نماز قضای پدر و مادر

سؤال 375:پدر و مادر این جانب در تمام عمر نمازشان را غلط خوانده اند و وصیت هم نکرده اند،آیا بر من که پسر بزرگ آنان هستم واجب است تمام نمازهای آنان را قضا کنم؟

جواب:اگر احتمال دهید که غلط خواندن آنان از جهت عدم قدرت بر تصحیح بوده و در یاد گرفتن کوتاهی نکرده اند،قضا ندارد.

سؤال 376:برادر این جانب بعد از پدرم فوت کرده و عمر او کفاف نداد که نمازهای پدرم را قضا کند،آیا بر من که بعد از او هستم ولی یک سال و نیم از او کوچکترم واجب است نمازهای پدرم را قضا کند؟

جواب:خیر،بر شما واجب نیست،ولی اگر قضا کنید ثواب دارد.

سؤال 377:برادر بزرگ این جانب بعد از فوت پدرم و قبل از بلوغ،فوت کرد و من که کوچکتر بودم فعلا بالغ شده ام،آیا نماز قضای پدرم بر من واجب است؟

جواب:خیر بر شما واجب نیست،ولی اگر بخوانید ثواب دارد.

سؤال 378:برادر بزرگ این جانب در زمان حیات پدرم فوت شد و وقتی پدرم از دنیا رفت من اولاد ارشدش بودم،آیا نماز قضاهای پدر بر عهده من است؟

جواب:بلی،نماز قضای پدر و مادر بر پسر بزرگتر وقت فوت آنان می باشد.

سؤال 379:اگر پدر یا مادر نماز آیات را ترک کرده یا فراموش کرده باشند اگر بر پسر بزرگتر آنها واجب است بعد از فوت آنان قضای نماز آیات را بخواند؟

جواب:بلی فرقی بین قضای نمازهای واجب یومیه و نماز آیات نیست.

سؤال 380:آیا پسری که هنوز به تکلیف نرسیده می تواند نماز قضای پدر و مادر خود را بخواند؟

جواب:اگر ممیز باشد و مسائل وضو و نماز را بداند که نمازها را صحیح بخواند،بلی جایز و صحیح است.

سؤال 381:شخصی در اواخر عمر بهایی شده و به همان حال از دنیا رفته،آیا بر پسر بزرگش واجب است نمازهای او را قضا کند؟

جواب:خیر،واجب نیست و هر کس به هر عنوان منکر نماز و روزه شد و با حال انکار از دنیا رفت،نماز و روزه اش بر کسی نیست و قضا ندارد.

سؤال 382:برادر بزرگتری داشتم که قبل از پدر این جانب فوت کرده است،آیا فعلا که پدرم فوت شده نماز و روزه او بر من واجب است یا خیر؟

جواب:در فرض سؤال که برادر بزرگتر شما قبل از پدر فوت کرده،فعلا شما فرزند پسر بزرگتر هستید که واجب است قضای نماز پدر خود را بخوانید و همچنین روزه قضای او را بگیرد.

سؤال 383:مسلمانی حدود 45 سال قبل با زن کافره ازدواج کرده و صاحب پسری شده است و سپس آنها را رها کرده و سی و پنج سال قبل ازدواج مجدد کرده است و صاحب پسری شده است و فعلا که فوت شده،از زن و پسر اول او هیچ اطلاعی در دست نیست،آیا نماز و روزه او بر پسر زن دوم او واجب است یا خیر؟

جواب:در فرض سؤال قضای نماز و روزه پدر بر پسر زن دوّم با فرض بزرگتر بودن پسر زن اول وی واجب نیست.هر چند خوب است تبرعا انجام دهد.

نماز استیجاری

سؤال 384:آیا در نماز استیجاری باید به ترتیب قضا شدن نماز خواند یا لازم نیست؟

جواب:اگر علم به ترتیب نمازهای فوت شده داشته باشد،لازم است ترتیب رعایت شود.

سؤال 385:شخصی نماز و روزه پدر و مادرش که بر او واجب بوده انجام نداده،آیا می تواند برای غیر اجیر شود؟

جواب:مانعی ندارد،مگر اینکه اجیر شدن او موجب تأخیر بیش از حد نماز و روزه والدین او بشود،که در این صورت نماز و روزه والدین را مقدم بدارد.

سؤال 386:شخصی روزه و نماز قضایی از خودش دارد،آیا می تواند برای غیر اجیر شود و نماز و روزه استیجاری بگیرد؟

جواب:نماز مانعی ندارد ولی در مورد روزه باید زمانی را معین کند که تا آن زمان امکان گرفتن روزه های واجب خود را داشته باشد.

سؤال 387:پدر این جانب 75 سال عمر کرد و اهل نماز هم بود و در عین حال وصیت کرد که ثلث مالش را هرچه از مخارج کفن و دفنش زیاد آمد برایش نماز و روزه استیجاری بگیریم، اکنون که مخارج معمولی کفن و دفن را پرداخته ایم حساب کردیم،باقی مانده ثلث بقدری است که می شود 80 تا 85 سال نماز و روزه استیجاری گرفت در حالی که مقدار نماز و روزه او بر فرض که هیچ هم نخوانده حدود 60 سال است،آیا واجب است به وصیت او عمل کنیم و همه را بابت استیجار نماز و روزه بدهیم یا بقدر 60 سال کافی است و اگر 60 سال کافی است باقی مانده را کجا و به چه صورت مصرف نماییم؟

جواب:این مسأله دارای وجوهی است:

1-اگر مقصود میت این بوده که ثلث مالش مصرف خودش بشود،مازاد را به نیت خودش صرف خیرات کنید.

2-اگر احتمال عقلایی داده شود که علاوه بر نماز و روزه خودش نماز و روزه غیر یا کفاره و امثال آن به عهده اش بوده باید تمام باقیمانده را برای نماز و روزه استیجاری بدهید.

3-اگر احتمال داده شود که غرض ایشان این بوده که نماز و روزه های

فوت شده او انجام شود و علت اینکه اینگونه وصیت کرده این بوده که خواسته مطمئن شود حتما به مقداری که در ذمه دارد انجام شود و شاید به این معنی توجه داشته که بعضی از اجیرها به وظیفه خود عمل نمی کنند یا صحیح نمی خوانند در این فرض نیز باید همه مازاد را برای نماز و روزه استیجاری بدهید.

4-اگر ورثه یقین دارند که هیچ کدام از موارد فوق نبوده و میت از روی بی توجهی اینگونه وصیت کرده مازاد بر مقدار یقینی را بین خود تقسیم کنند، اگر چه احتیاط در این است که با اجازه ورثه به نیت میت صرف خیرات کنند.

سؤال 388:این جانب نماز و روزه قضاشده زیادی دارم،که می دانم نمی توانم خودم تا آخر عمر،آنها را قضا کنم،آیا اجازه می فرمایید،خودم اجیر و نایب بگیرم؟

جواب:تا زنده هستید،اجیر گرفتن برای نماز و روزه،صحیح نیست.و باید وصیّت کنید تا هر مقداری که خود نخوانده اید بعد از فوت شما،برایتان نایب بگیرند و قضا کنند.

سؤال 389:کسی که خودش نماز قضا در ذمه دارد،آیا می تواند برای قضای نماز اموات اجیر شود؟

جواب:بلی،اجیر شدن برای غیر در فرض سؤال مانعی ندارد،ولی جایز نیست در قضای نماز خود مسامحه کند.

سؤال 390:شخصی از گرفتن وضو معذور است و نماز خود را با تیمم می خواند،آیا می تواند اجیر شود؟

جواب:نمی تواند،بلکه لازم است که اجیر در غسل و وضو و نماز معذور نباشد.

سؤال 391:آیا جایز است زن را برای قضای نمازهای میت اجیر کرد؟

جواب:اگر قرائت و مسائل نماز را که مورد ابتلا است بداند و انجام نماز میت با حقوق و وظایف مربوط به زناشویی منافات نداشته باشد،اشکالی ندارد.

نماز جماعت

اشاره

سؤال 392:اگر کسی فرادی نماز بخواند با حال و حضور قلب بیشتری می خواند ولی در نماز جماعت به عللی کسل می شود،آیا کدام را انتخاب کند؟

جواب:حتی الامکان در نماز جماعت شرکت کند و سعی کند حضور قلب خویش را در آنجا داشته باشد.

سؤال 393:مأمومی که در رکعت سوم نماز مغرب یا عشا به امام اقتدا می کند و تکلیفش خواندن حمد و سوره است،آیا باید آنها را بلند بخواند یا آهسته؟

جواب:لازم است آهسته بخواند.

سؤال 394:در مساجدی که نماز جماعت اقامه می شود و افراد نمازگزار پشت سر امام جماعت،صف کشیده به هم اتصال دارند،اگر مسجد،طبقه فوقانی داشته باشد که زنها در آنجا نماز جماعت می گذارند،اتصال صف جماعت آنها به صف طبقه پایین به چه کیفیت است؟

جواب:اتصال آنها به این است که اگر بالا نبودند و محاذی همان مکان بالا در طبقه پایین قرار داشتند اتصال برقرار بود.

سؤال 395:آیا نرده های آهنی که در بالکن مساجد هست حائل بین صفوف نماز جماعت محسوب می شود؟

جواب:در صورتی که نرده مشبک باشد جماعت آنهایی که در بالکن نماز می خوانند چه مأمومین زن باشند چه مرد صحیح است و اگر مشبک نباشد و مانع از دیدن امام باشد اقتدای زنها صحیح ولی اقتدای مردها صحیح نیست.

سؤال 396:اگر وقت اقامه جماعت کسی به قصد ساقط کردن امام از اعتبار،در همان مکان مسجد بصورت فرادی نماز بخواند،آیا نماز این شخص اشکالی دارد؟

جواب:اگر عمل او بقصد هتک امام جماعت باشد یا موجب هتک جماعت یا امام شود جایز نیست و چنانچه نماز فرادی خواندن تفسیق عملی امام جماعت باشد نماز هم محل اشکال است؟

سؤال 397:اگر امام جماعت پشت سر هم سه سجده انجام دهد،آیا به نماز او خللی وارد می شود؟

جواب:اگر عمدی نباشد نماز صحیح است.

سؤال 398:آیا ثوابی که برای نماز جماعت گفته شده به کسانی که بوسیله تکبیر مأمومین را آگاه می سازند داده می شود؟

جواب:امید است خداوند ثواب مأموم و یا بیش از آن را به مکبّر عنایت فرماید.

سؤال 399:اگر در نماز جماعت مکبر نباشد،آیا می شود یکی از مأمومین به قصد ذکر، تکبیرات نماز خود را بلندتر بگوید که سایر مأمومین،استفاده کرده به اشتباه نیفتند؟

جواب:اشکالی ندارد.

سؤال 400:اگر مأموم در رکعت سوّم یا چهارم به نماز جماعت برسد،کیفیت اقتدا کردن چگونه است؟

جواب:اگر قبل از رکوع اقتدا کند واجب است حمد و سوره را بخواند و اگر فرصت برای خواندن سوره نیست فقط حمد را بخواند و اگر بداند که در صورت اقتدا مهلت برای خواندن حمد نیز وجود ندارد بنابر احتیاط واجب باید بعد از

اینکه امام به رکوع رفت اقتدا کند.و اقتدا کردن بعد از تمام شدن تسبیحات و قبل از رکوع امام خلاف احتیاط وجوبی است.

سؤال 401:آیا بیماری که روی تخت یا ویلچر نماز می خواند،موجب به هم خوردن اتصال صفوف نماز جماعت می شود یا نه؟

جواب:خیر اشکالی ندارد.

عدالت امام جماعت

سؤال 402:شخص غریبی در شهری وارد شد و برای ادای نماز به مسجد رفت و دید جماعت برپا شده ولی این شخص،امام جماعت را نمی شناسد،آیا می تواند به آن امام جماعت اقتدا کند؟

جواب:تا احراز عدالت امام جماعت را نکند اقتدا جایز نیست.ولی اگر از اقتدای جمعی از مؤمنین ظاهر الصلاح اطمینان به عدالت امام پیدا کرد جایز است؟

سؤال 403:یک نفر از اهل علم وارد شهر یا قریه ای می شود،اهالی که او را نمی شناسند آیا می توانند به او اقتدا کنند؟

جواب:در صحت اقتدا،وثوق و اطمینان به عدالت لازم است و ممکن است با همان معاشرت با او اطمینان حاصل شود و یا تحقیق کنند.

سؤال 404:آیا صاحب دفتر ازدواج بودن به عدالت امام جماعت ضرر وارد می کند؟

جواب:در جمهوری اسلامی ایران مضرّ نیست.

سؤال 405:مسافری که وارد شهرهای زیارتی،مانند مشهد مقدس و قم می شود و ائمه جماعت را نمی شناسد و افراد موثقی را پیدا نمی کند که از آنها اطلاع بگیرد،آیا می تواند در جماعت شرکت کند؟

جواب:اگر از طریق مأمومین کمّا و کیفا اطمینان به عدالت امام حاصل شود اقتدا جایز و در غیر این صورت جایز نیست.

سؤال 406:امامت زن در نماز آیا صحیح است؟

جواب:امامت زن برای مأمومین مرد جایز نیست و برای زنها خلاف احتیاط وجوبی است.

سؤال 407:شخصی استحقاق حد شرعی پیدا کرده ولی قبل از اجرای حد توبه کرده است یا تعزیر شده یا زندان و یا تبعید شده ولی فعلا توبه کرده است،آیا می تواند امام جماعت شود و ما می توانیم به او اقتدا کنیم؟

جواب:بلی،در فرض سؤال مانعی ندارد.ولی کسی که حد شرعی خورده است بنابر احتیاط واجب نباید امام جماعت شود.

سؤال 408:آیا در مواردی که انسان امام جماعت را نمی شناسد و از عدالت یا فسق او اطلاعی ندارد اقتدا صحیح است؟و آنچه برای اثبات عدالت کفایت می کند چیست؟

جواب:با عدم احراز عدالت اقتدا صحیح نیست.ولی در اسلام حسن ظاهر اماره شرعی برای عدالت است.یعنی با فردی معاشرت متعدد داشته باشد و خلاف شرعی از او ندیده باشد.

سؤال 409:آیا اقتدای ظهر به نماز عصر امام جمعه در روز جمعه صحیح است یا خیر؟

جواب:صحیح است.

پرداخت اجرت به امام جماعت

سؤال 410:آیا پرداخت وجه به امام جماعت بابت حق رفت و آمد برای برپایی و اقامه نماز ظهر و عصر در نمازخانه اداره جایز است؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 411:اجرتی که بعضی از دوائر دولتی به بعضی از روحانیان می دهند که در آنجا اقامه نماز می کنند و یا مسأله می گویند،چه صورت دارد؟

جواب:اگر به عنوان قربة الی اللّه بدهند و او هم قربة الی اللّه نماز بخواند اشکال ندارد.و نیز اگر به عنوان مخارج رفت و آمد به او پرداخت کنند،مانعی ندارد.

امامت غیر روحانی

سؤال 412:اقامه جماعت توسط غیر روحانی که دارای شرایط آن باشد چگونه است؟

جواب:با وجود روحانی اگر امامت غیر روحانی عرفا هتک روحانیت تلقی شود،جایز نیست.

سؤال 413:آیا در مسجدهای درون شهر غیر روحانی می تواند اقامه نماز جماعت کند؟

جواب:در صورت امکان امامت روحانی و وجود او،از روحانی استفاده شود.

پیدا شدن خلل در نماز امام جماعت

سؤال 414:اگر امام جماعت،به علتی نمازش باطل بوده،آیا لازم است که به مأمومین اطلاع دهد تا آنان نماز خود را اعاده کنند؟

جواب:اگر بعد از نماز فهمید که نمازش باطل بوده نماز مأمومین صحیح است،و اظهار امام،لازم نیست.

سؤال 415:اگر از امام جماعت در بین نماز حدثی سر بزند چه حکمی دارد؟

جواب:نماز امام باطل می شود و مأمومین لازم است نماز را بصورت فرادی یا به امامت دیگری تمام کنند.

سؤال 416:امام جماعتی نمازش شکسته است ولی فراموش می کند و بعد از سلام یادش می آید که نمازش شکسته بوده ولی کامل خوانده است،تکلیف مأمومین که نمازشان را می بایست کامل بخوانند چیست آیا باید اعاده کنند یا اگر وقت گذشته قضا کنند؟

جواب:اعاده و قضا ندارد.

امامت شخص ناقص

سؤال 417:شخصی که کمرش مقداری خمیدگی داشته باشد،آیا می تواند امام جماعت شود؟

جواب:اگر خمیدگی به حد رکوع نمی رسد،اشکال ندارد.

سؤال 418:آیا نقص عضو امام جماعت اشکالی در نماز جماعت بوجود می آورد؟

جواب:نقص عضو اگر ارتباطی به خصوصیات نماز نداشته باشد،مثل اینکه امام جماعت مثلا نابینا باشد اشکالی در نماز جماعت وجود ندارد و اگر مانند قطع پا و یا دست باشد به گونه ای که در سجده نتواند هفت عضو را روی زمین بگذارد مقتضای احتیاط وجوبی عدم اقتدای به او است.

سؤال 419:شخصی پایش از مچ قطع شده،آیا می تواند بدون اطلاع دادن به مأمومین امام جماعت بشود،در صورتی که مأمومین اطلاع ندارند؟

جواب:خیر،جایز نیست.

سؤال 420:در فرض فوق اگر اطلاع نداد و امامت کرد،آیا لازم است بعد از نماز به مأمومین اطلاع دهد تا نمازهایشان را اعاده کنند؟

جواب:در فرض سؤال که نمی دانسته اند،نمازشان اعاده و قضا ندارد و لازم نیست اطلاع دهد.

سؤال 421:کسی که بعضی انگشتان دست را فاقد باشد می تواند اقامه جماعت کند؟

جواب:جواز بعید نیست،گرچه احتیاط در ترک است.

سؤال 422:این جانب جانبازم و از ناحیه دست مجروح می باشم که برای نماز نمی توانم کف دست راستم را بطور کامل روی زمین قرار دهم،آیا می توانم امامت جماعت کنم؟

جواب:اگر نمی توانید کف دست را بطور معمول روی زمین بگذارید، نمی توانید امامت جماعت کنید.

اقتدای به اهل سنت

سؤال 423:اهل تسنن نماز مغرب را پیش از مغرب می خوانند،آیا در ایام حج یا غیر آن می توانیم به آنان اقتدا کرده و به همان نماز اکتفا کنیم؟

جواب:در مواقع تقیّه مانع ندارد و نماز صحیح است.

سؤال 424:آیا در مکه و مدینه خصوصا مسجد الحرام و مسجد النبی صلّی اللّه علیه و آله هنگام اقتدای به

اهل سنّت لازم است مهر بگذاریم یا بدون آن مجزی است؟

جواب:لازم نیست مهر بگذارید،بلکه می توان از حصیر و یا از سنگهای مسجد استفاده کرد.

سؤال 425:آیا اقتدا به جماعت اهل سنت در صورتی که رعایت فاصله نشده باشد جایز و مکفی است؟

جواب:از ناحیه شما لازم است رعایت شود.

مسائل متفرقه نماز جماعت

سؤال 426:اگر امام و مأموم نماز واجب یومیه را منفردا خوانده باشند،آیا می توانند دوباره با جماعت اعاده کنند؟

جواب:مشکل است،مگر اینکه فردی که نماز خود را نخوانده است با آنان نماز جماعت بخواند.

سؤال 427:اگر امام جماعت نماز واجبی را با جماعت اقامه کرده باشد،آیا دفعه دوم یا سوم می تواند با افراد دیگر اعاده کند؟

جواب:در فرض مزبور دفعه دوّم مانعی ندارد.

سؤال 428:نماز خواندن پشت سر امام جماعتی که مرجع تقلید او با مرجع تقلید مأمومین فرق می کند چه صورتی دارد؟

جواب:اگر طبق نظر مرجع تقلید مأمومین نمازش صحیح باشد،اقتدا مانعی ندارد.

سؤال 429:شخصی امام جماعت می شود و نمازش شکسته است و مأمومین جاهل به مسأله هستند و نمی دانند که بعد از دو رکعت باید بصورت فرادی ادامه دهند،در اینجا تکلیف امام جماعت چیست؟

جواب:باید قبل از شروع به نماز مأمومین را آگاه سازد.و یا بعد از سلام دادن خود بلافاصله به مأمومین تذکر دهد.

سؤال 430:کسی که موقع اقامه جماعت در مسجد خوابیده،آیا می شود او را بیدار کرد؟

جواب:اگر مزاحمتی با نماز جماعت داشته باشد بیدار کردن او مانعی ندارد.

سؤال 431:آیا دست دادن مأمومین با یکدیگر بعد از نماز استحباب دارد؟

جواب:استحباب امر مذکور ثابت نشده است،ولی رجاء مانعی ندارد ⁽¹⁾.

سؤال 432:آیا امام جماعت می تواند در یک روز در دو مسجد یا بیشتر نماز جماعت برپا کند؟اگر بتواند نماز را چگونه باید نیّت کند؟

جواب:با وجود اختلاف مأمومین فقط دو بار می تواند امامت کند و نماز دوم را بعنوان استحباب انجام می دهد.

نماز جمعه

سؤال 433:نماز جمعه در زمان غیبت امام زمان علیهم السّلام چه حکمی دارد؟

جواب:واجب تخییری است و از نماز ظهر مجزی است.

سؤال 434:اقامه نماز جمعه به امامت فرد مسافر جایز است یا خیر؟

جواب:خلاف احتیاط است.

سؤال 435:شرکت مسافرین در نماز جمعه،و اقتدای به امام جمعه،صحیح است یا باید نماز ظهر خود را جداگانه بخوانند؟

جواب:شرکت جایز،بلکه مستحب است،و خواندن نماز ظهر لازم نیست.

سؤال 436:هنگامی که نماز جمعه منعقد است،عدّه ای در مساجد و غیره،نماز ظهرشان را فرادی می خوانند و یا به جماعت می خوانند،آیا اشکال دارد؟

جواب:مانعی ندارد.اگر چه در صورت عدم عذر بهتر است در نماز جمعه شرکت کنند.

سؤال 437:در موقع خواندن خطبه نماز جمعه باید مأمومین به حال نماز بنشینند یا اینکه نگاه کردن به اطراف جایز است؟

جواب:نگاه به اطراف،اشکال ندارد.

سؤال 438:اعاده نماز ظهر بدنبال نماز جمعه،بعد از تمام شدن نماز جمعه چگونه است؟و اقتدای به امام جمعه در نماز عصر برای کسی که نماز ظهر را احتیاطا خوانده چگونه است؟

جواب:اعاده مانعی ندارد و اقتدای نماز عصر به امام جمعه در هر حال صحیح است.

سؤال 439:آیا در کشورهای خارجی خواندن نماز جمعه را اجازه می فرمایید؟

جواب:با وجود شرایط آن مانعی ندارد.

سؤال 440:اگر مأموم در رکعت دوّم نماز جمعه پس از قنوت اشتباها به رکوع رفت و متوجّه شد که اشتباه کرده و باید همراه جماعت به سجده می رفت،لذا سر از رکوع برداشته و به سجده رفت،آیا این زیادی رکوع مبطل نماز است؟

جواب:بلی،در فرض سؤال نماز جمعه او به واسطه زیاد کردن رکن باطل شده،چون در این فرض تبعیّت نیست و این شخص باید نماز ظهرش را بخواند.

سؤال 441:اگر در رکعت اوّل نماز جمعه،مأموم اشتباها به رکوع رفت و در رکوع متوجّه شد که امام مشغول قنوت شده،سر از رکوع برداشت و قنوت را با امام خواند و دو مرتبه به رکوع رفت،آیا این زیادی رکوع مبطل نماز است؟

جواب:در فرض سؤال که به قصد تبعیّت از رکوع برگشته،زیادی رکوع مبطل نیست.

سؤال 442:گوش دادن خطبه ها،بر مأمومین واجب است یا نه؟آیا در اثنای خطبه، خواندن نماز مستحب یا واجب صحیح است؟

جواب:واجب است که خطبه ها را گوش بدهند و از نماز خواندن خودداری کنند.

سؤال 443:اگر کسی به خطبه های نماز جمعه نرسید و فقط به نماز جمعه رسید و اقتدا کرد،آیا از نماز ظهرش کفایت می کند؟

جواب:بلی،کفایت می کند.

سؤال 444:اگر نمازگزار تنها یک رکعت از نماز جمعه را درک کرد و وظیفه اش چیست،آیا باید رکعت دوم را فرادی بخواند و یا باطل است و باید نماز ظهر را هم بخواند؟

جواب:باقی نماز را خودش بجا آورد و مستحب است احتیاطا نماز ظهر را هم بخواند.

نماز آیات

سؤال 445:نماز آیات را باید بلند خواند یا آهسته؟و آیا در این جهت فرقی بین فرادی و جماعت وجود دارد؟

جواب:مکلّف در بلند خواندن یا آهسته خواندن نماز آیات مخیر است و فرقی بین فرادی و جماعت نیست.

سؤال 446:اگر در حال حیض یا نفاس زن،یکی از اسباب وجوب نماز آیات اتفاق افتاد، زن در این حال چه وظیفه ای دارد؟

جواب:اگر تا آخر مدتی که خورشید یا ماه باز می شوند پاک نشود و نتواند به جهت عادت نماز را بخواند،بنابر احتیاط مستحب بعد از پاک شدن بخواند و همچنین است نسبت به سایر چیزهایی که موجب نماز آیات می شود.

سؤال 447:آیا زلزله ای که یک ماه قبل صورت گرفته و من امروز مطلع شدم در ذمه بنده تکلیف نماز آیات مثل قضای در خسوف و کسوف ایجاد می کند یا خیر؟

جواب:احتیاط وجوبی در مثل زلزله اقتضای انجام نماز آیات را دارد.

نماز عید فطر

سؤال 448:یکی از ائمه جماعات در دو مسجد اقامه جماعت می کند،آیا در عید فطر هم می تواند در هر دو مسجد اقامه نماز عید فطر کند؟

جواب:خلاف احتیاط وجوبی است.

سؤال 449:آیا یک نفر روحانی می تواند دو بار نماز عید فطر را در دو روستا یا دو مسجد بخواند،و اگر جایز نباشد آنچه قبلا انجام گرفته چه حکمی دارد؟

جواب:اقامه چند نماز عید فطر برای یک امام جایز نیست،ولی آنچه قبلا خوانده شده است صحیح است،مضافا بر اینکه نماز عید را بصورت فرادی هم می توان خواند و اگر کسی به قصد و نیت اینکه در شرع مقدس وارد شده که یک امام دو نماز عید بخواند،نماز را تکرار کند جایز نیست.

احکام نماز مسافر

حد ترخّص

سؤال 450:حد ترخّص چیست؟

جواب:محلّی است که دیوارهای شهر دیده نشود و اذان شهر هم شنیده نشود.

و حد ترخص به اختلاف موارد از نظر مسطح بودن زمین و وجود و عدم وجود حائل مانند کوه فرق می کند.

سؤال 451:دو منطقه مسکونی(روستا)که قبلا جدا بودند ولی الآن به هم متصل شده اند و هنوز اسمشان فرقی نکرده ساکنین این دو محل حد ترخص را از کجا باید حساب کنند؟

جواب:اگر یک محل شناخته شوند گرچه دارای دو اسم باشند حد ترخّص را از مجموعه باید حساب کرد.

سؤال 452:کسی که اهل تهران است اگر به قصد قم حرکت کند،کجا می تواند نماز را شکسته و روزه اش را افطار کند و چنانچه به شهر ری برسد نمازش چه حکمی دارد؟

جواب:در صورتی که وطن او تهران است همین که از آخر خانه های تهران به طرف شهر ری و قم حرکت کرد،وقتی به جایی رسید که دیگر خانه های آخر تهران را نبیند و صدای اذان محله های آخر تهران را نشنود نمازش شکسته و روزه اش را افطار کند.

مسافت شرعی

سؤال 453:مسافت شرعی چه مقدار است؟

جواب:مسافت شرعی هشت فرسخ است که حدود 45 کیلومتر می باشد و کسی که مجموع رفت و برگشت او هشت فرسخ باشد،به شرط آنکه رفتن او کمتر از چهار فرسخ نباشد باید نماز را شکسته بخواند.

سؤال 454:مسافت شرعی از کجا تا کجا محاسبه می شود؟

جواب:از جایی که عرفا آخر محل است تا ابتدای محل دیگر محاسبه می شود.

سؤال 455:این جانب از وطنم که اطراف شهر اصفهان است به قصد اصفهان می روم،تا اوّل شهر چهار فرسخ نیست لکن تا محلی که قصد این جانب است،مثل بازار اصفهان چهار فرسخ می باشد،نماز و روزه ام چه حکمی دارد؟البته بنا دارم همان روز برگردم

جواب:در فرض سؤال نماز تمام و روزه صحیح است.

کم شدن مسافت به جهت توسعه محلّ

سؤال 456:چند سال قبل،قریه ای با شهری چهار فرسخ فاصله داشت،و اهل قریه در سفر به شهر نماز را قصر و روزه را افطار می کردند،ولی فعلا شهر بزرگ شده و فاصله بین شهر و قریه حدود سه فرسخ گردیده،فعلا وظیفه اهالی قریه هنگام سفر به شهر چیست؟

جواب:در صورتی که فاصله کمتر از مسافت شرعی شده،نماز را تمام و روزه را بگیرند.

سؤال 457:آیا تهران و شهر ری و باقرآباد که فعلا متصل یا نزدیک به متصل شدن هستند یک شهر حساب می شوند؟

جواب:خیر،از جهت احکام مسافر سه شهر مستقل می باشند.

وطن

سؤال 458:مقصود از وطن اصلی که در رساله توضیح المسائل برای آن احکامی بیان

فرموده اید چیست؟

جواب:مقصود از وطن اصلی جایی است که شخص در آنجا متولد شده و جایگاه پدری او بوده است.

سؤال 459:در صورت اتخاذ وطن جدید،چه مدت باید در آن اقامت کرد تا وطن صدق کند؟

جواب:بعد از قصد توطن دائمی مقداری که عرفا بگویند آنجا ساکن شده،و ظاهرا شش ماه کافی است.

سؤال 460:منظور از مدّت زمانی که مردم محل بگویند اینجا وطن اوست چقدر است؟

جواب:میزان صدق عرفی است.

سؤال 461:در توضیح المسائل مسأله 1353 فرموده اید:«تا انسان قصد ماندن همیشگی در جایی که غیر وطن اصلی خودش است،نداشته باشد،وطن او حساب نمی شود،مگر آنکه بدون قصد ماندن آن قدر بماند که مردم محل بگویند وطن اوست»،اکنون با توجه به این مسأله این جانب که مدت 8 سال است در قم مشغول تحصیل هستم و ازدواج هم کرده ام،ولی قصد حتمی ماندن دائم در قم را ندارم،وظیفه من چیست،البته قصد رفتن حتمی هم ندارم و فعلا نمی توانم برای آینده ام تصمیم جدی بگیرم

جواب:در صورتی که قصد رفتن گرچه در چند سال آینده نداشته باشید و مردم شما را اهل قم بشمارند،قم برای شما حکم وطن را دارد،هر چند که قصد ماندن همیشگی را نداشته باشید.

سؤال 462:این جانب ساکن تهران می باشم و در 36 کیلومتری تهران در منطقه ای کوهستانی باغ و خانه دارم،که گاهی برای تفریح و استفاده از آب و هوا به آنجا می روم،با توجه به اینکه در آن محل بدنیا نیامده ام،نماز و روزه ام در آنجا چه حکمی دارد؟

جواب:در فرض سؤال نماز شما قصر است و روزه تان صحیح نیست،مگر اینکه قصد ده روز یا قصد توطن دائمی-اگر چه سالی چند ماه باشد-در آنجا بکنید.

سؤال 463:اگر پسر در وطن اوّلی پدر به دنیا بیاید و مدت کمی در همانجا باشد و بعد بجای دیگر برود و آنجا را محل سکونت قرار دهد،کدام محل وطن او محسوب می شود؟

جواب:مکان دوم.

سؤال 464:زنانی که بدون توجه به اعراض و عدم اعراض از وطن اصلی شان به شهر دیگر به منزل شوهر می روند و پس از توجه و التفات هم نوعا قصد دارند که اگر زناشویی شان تا آخر عمر برقرار و باقی بماند در وطن شوهر اقامت کنند و الاّ به وطن خودشان برگردند، بفرمایید که حکم نماز و روزه این زنها در وقتی که به وطن اصلی شان می آیند چگونه است؟

جواب:تا از وطن اصلی چشم نپوشیده و اعراض نکرده اند حکم وطن باقی است و نمازشان در آنجا تمام است.

سؤال 465:اگر مسافر بعد از ظهر از وطن خود به قصد مسافت شرعی حرکت کند حکم نماز و روزه او چگونه است؟

جواب:روزه آن روز صحیح است ولی نماز خود را اگر بخواهد در سفر بخواند باید شکسته بخواند.

عبور مسافر از وطن خود

سؤال 466:مسافری که اهل اراک است به قم آمده،سپس از قم به قصد بروجرد حرکت کرده و از میان زمینهای مزروعی خودش که در کمتر از حد ترخص شهر اراک است(یعنی دیوار خانه های اراک را می بیند و صدای اذان شهر را می شنود)عبور کرده و برای نماز پیاده می شود،آیا نماز او قصر است یا تمام؟

جواب:در فرض سؤال نماز او تمام است.

سؤال 467:وطن این جانب قم است ولی ساکن اراک می باشم،حال اگر مسافرت کنم و از قم بگذرم و به ده کیلومتری آن طرف قم که مقصدم می باشد برسم،آیا نمازم در اینجا تمام است؟و آیا مسافت را باید از قم حساب نمایم یا از اراک؟

جواب:در فرض سؤال نماز شما تمام است و مسافت را باید از قم حساب کنید.

اعراض از وطن

سؤال 468:اعراض از وطن یعنی چه؟

جواب:اعراض از وطن ترک وطن و تصمیم به عدم اقامت در آن می باشد،به اینکه دیگر قصد زندگی در آنجا را نداشته باشد.

سؤال 469:این جانب در شهری شغلی دارم،وقتی بوطن برگردم نمازم چگونه است؟

جواب:اگر از وطن خود اعراض نکرده اید،نماز شما تمام است.

سؤال 470:دختری در شهری غیر از زادگاه خود شوهر کرده و هم اکنون در وطن شوهر خود زندگی می کند،اگر به وطن اصلی خود بیاید نماز و روزه اش چگونه است؟

جواب:اگر از وطن اصلی خود اعراض و چشم پوشی کرده و تصمیم دارد برای همیشه در وطن شوهرش زندگی کند،وطن شوهر وطن او نیز می شود و اگر احیانا برای صله رحم یا غیره به وطن اصلی خود آمد نمازش شکسته است و روزه اش صحیح نیست،مگر اینکه قصد ده روز کند.

تبعیت زن و اولاد در وطن

سؤال 471:آیا زن در وطن تابع شوهر است؟

جواب:زن تابع نیست و میزان تصمیم و قصد خودش می باشد.

سؤال 472:در مورد تبعیت اولاد از والدین در قصر و اتمام نماز،اولا آیا اولاد تابع پدر و مادر هر دو هستند یا تابع پدر؟و چنانچه وطن مادر غیر از وطن پدر باشد وظیفه اولاد چیست؟با توجه به اینکه پدر در وطن مادر مسافر است؟و ثانیا این تبعیت تا چه زمانی است؟ و ثالثا شهری که فرزند در آن متولد شده لکن نه وطن پدر او است و نه وطن مادر او آیا وطن او محسوب می شود؟

جواب:به طور کلی تبعیت به این است که شخص در اراده و زندگی استقلال نداشته باشد و تابع اراده و زندگی دیگری باشد و در این جهت فرقی بین صغیر و کبیر و پدر و مادر و همسر و بیگانه نیست.بنابراین اگر فرزند تابع مادر بوده و

خواه ناخواه با مادر و در وطن مادر زندگی کند و در آنجا بزرگ شود،وطن مادر او هم خواهد بود اگر چه وطن پدر محسوب نشود و پدر در آنجا مسافر باشد و این تبعیت تا زمانی است که فرزند در زندگی و اراده مستقل شود و به میل خود تصمیم ماندن یا اعراض بگیرد.

سؤال 473:تابعیت زن و فرزند از شوهر و پدر در توطن و اعراض قهری است یا اختیاری و مربوط به نظر و تصمیم خود زن و فرزند است یا نه؟

جواب:زن و فرزند در توطن و اعراض تابعیت ندارند،مگر اینکه بنا داشته باشند هرکجا شوهر و پدر زندگی می کند زندگی کنند و خود در تصمیم گیری استقلال عرفی نداشته باشند،در این صورت تابعیت عرفی در توطن و اعراض هست.ولی در صورتی که خود مستقل در تصمیم گیری هستند و زن از وطن اصلی خود چشم نپوشیده اعراض محقق نمی شود،اگر چه شوهر مثلا چشم پوشیده باشد و همینطور است فرزند.پس فرزند وقتی در زندگی مستقل شد،از تابعیت خارج می شود.

سؤال 474:شخصی از قم به تهران رفته است و در آنجا ساکن شده و ازدواج کرده است، ولی از وطن خود(قم)اعراض نکرده،اکنون بفرمایید اگر همسرش را از تهران برای دو یا سه روز زیارت و صله رحم به قم بیاورد در حالی که خودش نماز را در قم تمام می خواند،همسرش چه وظیفه ای دارد؟

جواب:در فرض سؤال،نماز همسر در قم قصر است،مگر اینکه قصد ماندن ده روز بکند.

سؤال 475:دختری که شوهر کرده،آیا در انتخاب وطن تابع شوهر است و یا خود باید مستقلا تصمیم بگیرد و اگر به وطن اصلی خود برود،چه وظیفه ای دارد؟

جواب:زن در انتخاب وطن تابع شوهر نیست و در صورتی که از وطن اصلی خود اعراض نکرده باشد،نماز وی در آنجا تمام و روزه واجب است.

سؤال 476:آیا زن در وطن یا اعراض از وطن تابع شوهر خود می باشد یا می تواند مستقل

باشد؟

جواب:زن در وطن تابع شوهر خود نیست،بلکه در صورتی که بخواهد همراه شوهر و در محل زندگی او زندگی کند،وطن زوج وطن او هم می شود.ولی اگر بخواهد با توافق شوهر یا حتی بدون توافق شوهر در جای دیگری زندگی دائمی داشته باشد،همانجا وطن او می باشد.

سؤال 477:آیا فرزند در وطن یا اعراض از آن تابع پدر است یا می تواند مستقل باشد؟

جواب:فرزند تا وقتی مستقل نشده،در وطن تابع سرپرست خود می باشد.اما هرگاه زندگی مستقل پیدا کرد،می تواند برای خود وطن انتخاب کند یا اعراض کند.

سؤال 478:اگر انسان از شهر دیگر زن بگیرد،وطن زن شهر خودش می باشد یا شهر شوهرش؟

جواب:اگر قصد شوهر این باشد که تا آخر عمر در وطن خودش زندگی کند و قصد زن هم این باشد که تا آخر عمر همراه شوهر و در شهر او زندگی کند،شهر شوهر وطن زن می شود و شهر خود زن دیگر وطن او نیست.

قصد اقامت

سؤال 479:کسی که تصمیم دارد ده روز جایی بماند تا روزه و نمازش تمام باشد،آیا لازم است نیت خود را به زبان آورد؟

جواب:همین که تصمیم دارد ده روز در جایی بماند،نمازش تمام و روزه اش صحیح است و لازم نیست بزبان یا قلب بگذراند.

سؤال 480:اگر کودکی قبل از بلوغ وارد مشهد شود و بنا دارد جمعا ده روز بماند و روز پنجم اقامت بالغ شد،آیا باید در پنج روز باقی مانده نمازش را تمام بخواند یا شکسته؟

جواب:همین که از اوّل قصد ده روز داشته،باید نماز را تمام بخواند.

سؤال 481:زن مسافر،در ایام عادت وارد مشهد مقدّس شده است،و سه روز از ایام

عادتش باقی است،و بنا دارد جمعا ده روز در مشهد بماند،آیا باید صبر کند تا پاک شود و قصد کند یا اینکه از اوّل ورود قصد ده روز کند،به طوری که 3 روز اوّل جزء ده روز باشد؟

جواب:مجرّد قصد ده روز کافی است.اگر چه مقداری از آن را در حال عادت بگذراند.بلکه اگر از اوّل ورود تا دهم حائض باشد،قصد ده روز کافی است که بعد از آن اگر یک روز هم بماند،باید نماز را تمام بخواند.

سؤال 482:شخصی به مشهد مقدس رفته است و بنا دارد ده روز در آنجا بماند،در کجا می تواند نماز را تمام بخواند؟

جواب:وقتی به شهر مشهد رسید نماز را تمام بخواند.ولی اگر بخواهد قبل از رسیدن به مشهد مقدس در جایی که دیوارهای شهر پیداست یا صدای اذان به گوش می رسد نماز بخواند،احتیاط واجب آن است که نماز را هم تمام بخواند و هم شکسته.

سؤال 483:اگر شخصی قصد کرده ده روز در محلّی بماند،ولی بعدا برای کاری پیش بینی نشده بخواهد چندین بار،و چندین ساعت تا کمتر از مسافت 22/5 کیلومتر از محلّ اقامت خود خارج شود،آیا به اقامت او ضرر می زند؟

جواب:به قصد اقامت ضرر نمی زند،حتی اگر از ابتدا قصد داشته باشد، مشروط بر اینکه شب در محل قصد اقامت بماند و رفت و آمد کمتر از 6 ساعت باشد.

سؤال 484:اگر شخصی احتمال بدهد که به دلیل پیش آمدن کاری نتواند ده روز بماند تکلیف او چیست،آیا می تواند قصد کند و اگر آن کار پیش آمد،از قصد خود اعراض کند؟

جواب:اگر پیش آمد احتمالی،امری غیر منتظره باشد،لطمه ای بقصد اقامت ده روز نمی زند.

سؤال 485:مسافری قصد کرده ده روز در محلّی بماند،بعد از آنکه ده روز در آنجا اقامت کرد روز یازدهم به قریه ای رفته که فاصله آن تا محل اقامت 2 فرسخ است و روز یا شب را در آنجا ماند،آیا در آن یک روز یا شب که آنجا مانده،نمازش شکسته است یا نه؟و همچنین

پس از بازگشت به محل اقامت،آیا لازم است دوباره قصد ده روز بکند؟

جواب:اگر موقع رفتن به آن محل،قصد سفر جدید ندارد،و قصد دارد به همان محلّی که اوّل قصد ماندن کرده برگردد،نمازش در آن محل و در محلّ اقامت تمام است و نیازی به تجدید قصد اقامت نیست.

سؤال 486:دانشجویی قصد کرده ده روز در محلی بماند،سپس به دلیل ملغی شدن کلاس روز پنجشنبه می خواهد به مسافرت برود،آیا این مسافرت جایز است؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 487:طلاّبی که بنا دارد در ماه رمضان در یک قریه بمانند و از اول بنا دارند به روستاهای اطراف که در پنج کیلومتری یا پانزده کیلومتری قرار دارند برای تبلیغ روزانه بیشتر از چندین ساعت بروند و گاهی شب هم آنجا می مانند.لطفا راه تمام خواندن نماز و گرفتن روزه شان را بفرمایید؟

جواب:در صورتی که در یک محل قصد اقامه کنند که ده روز در آنجا بمانند، اگر بعد از خواندن یک نماز چهار رکعتی از جاهای دیگر او را دعوت کنند،نماز و روزه آنان در محل اقامت و روستاهای اطراف تا به چهار فرسخی نرسد تمام و صحیح است،هر چند شب در آن روستاهای دیگر بمانند،و نیز اگر ده روز در یک محل با قصد اقامت بمانند از روز یازدهم به بعد می توانند به اطراف و قریه های مجاور که به چهار فرسخی نمی رسد رفت و آمد کنند و نماز و روزه آنان تمام و صحیح است،هر چند شبها هم در آن روستاها بمانند.

سؤال 488:این جانب برای تبلیغ در دو قریه نزدیک به هم می مانم،آیا قصد اقامت در این دو قریه جایز است؟

جواب:اگر آن دو قریه به نظر عرف یک محل حساب شود قصد اقامت صحیح است.ولی اگر یکی محسوب نشود چنانچه در یکی از آن دو قریه قصد اقامت کنید و بنا داشته باشید همه روزه به قریه دیگر بروید ولی شب آنجا نمانید،در این صورت قصد اقامت محقق می شود و اگر بخواهید چهار فرسخ بروید باز قصد

اقامت محقق نمی شود.

سؤال 489:کسی که در غیر وطن اصلی اش زندگی می کند و برای رفتن به محلّ کار باید از حدّ ترخص بگذرد،حکم نماز و روزه او در محلّ زندگی و محلّ کار چیست؟

جواب:اگر قصد اقامت ده روز در محلّ سکونت فعلی نداشته باشد،در هر دو محلّ نماز او شکسته و روزه اش باطل است.

سؤال 490:شخصی در غیر وطن اصلی خود برای تحصیل آمده است.اگر این شخص در محلّ تحصیل خود قصد اقامت ده روز کند،آیا می تواند در طول اقامت خود به شهرهای هم جوار محل تحصیل خود مسافرت کند؟

جواب:اگر به حد مسافت شرعی مسافت کند قصد اقامت او به هم می خورد.

ولی اگر حدود چند ساعت در کمتر از مسافت شرعی سفر کند،قصد اقامت او به هم نمی خورد.

سؤال 491:این جانب از وطن اصلی خود به تهران آمده ام و قصد اقامت ده روز کرده ام و از اوّل بنا داشته ام همه روزه برای کار به بهشت زهرا بروم،آیا نماز و روزه ام صحیح است؟

جواب:نماز شکسته و روزه صحیح نیست،چون قصد اقامت ده روز در یک مکان را ندارید.

کسی که محل کار یا تحصیل او در غیر وطن اوست

سؤال 492:کسانی که شغلشان در سفر است مانند دانشجویانی که از شهرستانها به تهران آمده و معمولا جمعه ها به وطن برمی گردند،یا معلمانی که همه روزه از تهران برای تدریس به کرج می روند و عصر برمی گردند،با توجه به اینکه این افراد قبلا مقلد حضرت امام رحمه اللّه بوده اند و بعد از رحلت ایشان با اجازه آیات عظام آقای اراکی و آقای گلپایگانی و آقای خویی به تقلید امام باقی مانده اند،نسبت به نماز و روزه چه وظیفه ای دارد؟

جواب:به نظر این جانب نماز این افراد در غیر از وطن خودشان بنابر احتیاط شکسته است ولی این قبیل افراد که شغلشان در سفر است می توانند در این مسأله

به فتوای یکی از این سه بزرگوار«رضوان اللّه علیهم»عمل کنند یا به فالاعلم رجوع کنند.و نماز را تمام و روزه را بگیرند.

سؤال 493:آیا حکم کثیر السفر و دائم السفر یکی است،یعنی مثلا افرادی که برای تحصیل از شهری به شهر دیگری می روند با کسی که شغل او سفر است در تمام خواندن نماز و گرفتن روزه برابرند؟

جواب:ملاک در اتمام نماز و صحت روزه این است که شغل او سفر باشد، مانند راننده و خلبان و امثال آنها و دوام و کثرت سفر برای کسی که شغل او سفر نیست اثری ندارد،بلکه نماز این افراد به احتیاط واجب شکسته و روزه صحیح نیست.

سؤال 494:پاسداری هستم که محل سکونتم گلپایگان و خدمتم در اصفهان می باشد و هر هفته از شنبه تا دوشنبه در محل خدمت و مابقی هفته در شهر و وطنم می باشم.نماز و روزه من چگونه است؟

جواب:در محل خدمت و در بین راه نماز به احتیاط واجب شکسته و روزه صحیح نیست.

سؤال 495:کسی که در طول سال پانزده روز در جایی کار می کند و پانزده روز در وطن می ماند.نماز و روزه او چگونه است؟

جواب:در وطن که حکمش معلوم است و در محل کار چنانچه در یک محل 15 روز بماند نمازش تمام است.

سؤال 496:کسی که در غیر وطنش کار می کند،یعنی هر هفته یک بار یا بیشتر می رود و برمی گردد،آیا در بین راه که عبور و مرور می کند نمازش تمام است؟بعضی از معلّمین در غیر وطن تدریس می کنند و هر هفته یک بار به دانشگاه برای درس خواندن می روند،نمازشان چه صورت دارد؟

جواب:در هر دو صورت نماز به احتیاط واجب شکسته و روزه صحیح نیست.

سؤال 497:افرادی که به عنوان کارمند و کارگر در شرکت ذوب آهن کار می کنند،که سابقه

کار آنها گاهی بیش از 20 سال است.اگر فاصله وطن و محلّ کار آنها چهار فرسخ یا پیش از آن باشد و هر روز این مسیر را رفت و آمد کنند،حکم نماز و روزه آنها در محلّ کار چگونه است؟

جواب:در فرض سؤال،نماز به احتیاط واجب قصر است و روزه صحیح نیست.

سؤال 498:دانشجویی که در هفته یک یا دو بار مسافت شرعی را طی می کند،مثلا پنج روز در شهری برای تحصیل سکونت دارد و دو روز آخر هفته را به شهر خود بازمی گردد ،آیا حکم دائم السفر را دارد؟

جواب:در فرض سؤال،نماز به احتیاط واجب شکسته است و روزه صحیح نیست.

سؤال 499:استادی بین دو شهر که هیچ کدام وطن او نیست و با وطن او بیش از هشت فرسخ فاصله دارند رفت و آمد دارد و در یک جا تحصیل و در جای دیگر تدریس می کنند،آیا هر دو به عنوان شغل او محسوب می شود؟

جواب:بلی هر دو شغل او محسوب می شود و نماز او در هر یک از این دو شهر و نیز در مسیر به احتیاط واجب شکسته و روزه صحیح نیست.

کسی که شغل او سفر کردن است

سؤال 500:این جانب راننده یک شرکت مسافربری می باشم.اکنون دوازده روز مرخصی گرفته ام و بنا دارم به مدت یک هفته به همراه خانواده ام به مشهد مقدس مسافرت کنم،آیا در سفر مشهد نمازم قصر است یا تمام؟و آیا بعد از دوازده روز که به کارم برمی گردم در سفر اوّل نمازم قصر است یا تمام؟

جواب:در فرض سؤال،در سفر مشهد مقدس نماز شما قصر است.ولی پس از بازگشت به کار خودتان چون ده روز در یک جا نمانده اید در سفر اول نمازتان تمام است.بلی اگر ده روز در وطن خود یا در غیر وطن با قصد اقامت بمانید،در سفر اول نمازتان شکسته است.

سؤال 501:راننده ای در بین راه ماشینش خراب شده و مجبور است برای تهیّه وسایل

یدکی،با ماشین دیگری به شهرستانی در پنج فرسخی برود و برگردد.با توجه به اینکه ماشین،وسیله شغل و کار او می باشد،آیا در این سفر،که برای تهیّه لوازم ماشین سفر کرده نمازش قصر می شود یا این سفر جزء سفر شغلی محسوب می شود؟

جواب:این سفر شغل محسوب نمی شود و احکام مسافر را دارد.

سؤال 502:فرموده اید:کسی که شغلش مسافرت است اگر ده روز یا بیشتر در وطن خود بماند چه قصد ماندن ده روز را داشته باشد و چه بدون قصد بماند،باید در سفر اول که می رود نماز را شکسته بخواند.حال اگر کسی در غیر وطن خود ده روز بماند وظیفه اش در سفر اول چیست و آیا فرقی بین قصد ده روز و عدم قصد وجود دارد؟

جواب:اگر قصد ده روز در غیر وطن کرده،در سفر اولی که بعد از ده روز می رود نماز را شکسته بخواند.ولی اگر ده روز در غیر وطن بدون قصد اقامت مانده در سفر اول بنابر احتیاط واجب نماز را هم تمام و هم شکسته بخواند.

سؤال 503:این جانب اهل قم می باشم و شغلم رانندگی است که مسافر به تهران می برم.

در یکی از سفرها ده روز با قصد اقامه در تهران ماندم و مجددا مسافر به قم آوردم و بنا دارم باز مسافر ببرم،بفرمایید سفر اول من تا کجا پایان می یابد؟

جواب:وقتی از تهران سفر خود را آغاز کردید و به قم رسیدید سفر اول شما محقق شده و همین که مجددا و بدون ماندن ده روز در قم،مسافر بردید سفر دوّم شما شروع و نماز تمام و روزه صحیح است.

سؤال 504:شخصی که شغلش مسافرت بوده،بعد از ماندن ده روز در وطن جنسی را از شهر خود به اصفهان که فاصله آن بیش از هشت فرسخ است برده و جنس در آنجا فروش نرفته لذا آن را به شهرکرد برده،آیا همین که به شهر کرد رفته،سفر دوم است و نماز را تمام بخواند؟

جواب:سفر اول از وطن به مقصد(اصفهان)است و از آنجا به مقصد دیگر (شهرکرد)سفر دوم محسوب می شود و باید نماز را تمام بخواند.

سؤال 505:شخصی که شغلش سفر است و اهل آبادان می باشد،در سفر شغلی به

بندرعباس رفته است و تا یک ماه در حال تردد مانده تا اینکه کشتی آمده و با او به سفر دریا رفته،آیا در سفر اول نمازش شکسته است یا تمام؟

جواب:در فرض سؤال نماز در سفر اول قصر است.(چون سی روز متردّدا ماندن بمنزله قصد اقامت عشرة و قاطع سفر است)

سؤال 506:در فرض فوق اگر بدون قصد،ده روز مانده در سفر اول چه وظیفه ای دارد؟

جواب:در این صورت،در سفر اول احوط جمع بین قصر و اتمام است.

سؤال 507:پیله ورها که هر روز یا هر هفته در مسافرت می باشند و کارشان پیله وری است، تکلیف آنان نسبت به نماز و روزه چه می باشد؟

جواب:پیله ور حکم راننده را دارد.

سؤال 508:سربازی از شهرستان به یکی از پادگانهای تهران آمده و مأموریتش گشت زنی در اطراف تهران تا شعاع بیش از مسافت شرعی است و مقرّش در تهران است.نماز و روزه او چگونه است و سفر اول وی چه وقت و کجا پایان می یابد،که از سفر دوم نماز را تمام و روزه را بگیرد؟

جواب:در فرض سؤال وقتی از شهرش به مقصد تهران حرکت کرد و به پادگان رسید،سفر اولش محقق شده و با شروع گشت زنی،سفر دوم شروع و باید نماز را تمام و روزه را بگیرد.

سؤال 509:این جانب در پاسگاه نگهبان می باشم و عدّه ای در حوزه محل کار بیش از چهار فرسخ به گشت زنی مشغول می باشند.لطفا وظیفه ما را نسبت به نماز و روزه بیان فرمایید؟

جواب:افرادی که شغلشان نگهبانی در پاسگاه است،در صورتی که از وطنشان چهار فرسخ یا بیشتر فاصله دارند و رفت و آمد می کنند،حکم مسافر را دارند و نمازشان در پاسگاه قصر است.مگر اینکه قصد ده روز کنند.ولی افرادی که شغل آنها گشت زنی در حوزه محل کار است،و تا مسافت چهار فرسخ و بیشتر گشت زنی می کنند،در گشت زنی،نمازشان تمام و روزه صحیح است.

سؤال 510:برادران سپاهی که کارشان گشت زنی با اتومبیل در محدوده بیش از چهار

فرسخ خارج از شهر می باشد،حکم نماز و روزه آنها به چه صورتی است؟

جواب:اگر شغلشان گشت زنی است،نمازشان تمام و روزه صحیح است.

سؤال 511:افرادی که در مسافت شرعی،نامه های پستی را ردّ و بدل می کنند،و یا سیم های تلفن و یا لوله های گاز و امثال آن را تعمیر می کنند.یا برای تعمیر راه آهن در حال گشت زنی در مسافت شرعی هستند،حکم نماز و روزه آنها چیست؟

جواب:اشخاصی که مانند نامه رسان و یا مسئول تدارکات هستند که باید چیزهایی را با خود ببرند بطوری که کار آنان به نحو دوره گردی است،نمازشان تمام و روزه آنها صحیح است و همچنین افرادی که مانند کارمند یا مهندس راه آهن و غیره که بین راهها سرکشی می کنند به طوری که صدق کند کار آنان به نحو دوره گردی است،نمازشان تمام و روزه صحیح است.

سؤال 512:شخصی از اهل«اصفهان»در«شهرضا»که حدود 20 فرسخ است باغی خریده و در آنجا لوازم زندگی فراهم کرده و دوره سال،روزهای جمعه به آن باغ می رود و گاهی شب جمعه هم در آنجا می ماند،و فقط برای تفریح و آب و هوا به آنجا رفت و آمد می کند،نماز و روزه او چگونه است؟

جواب:چون شغل او سفر نیست،نمازش شکسته است و روزه اش را هم در آنجا باید افطار کند.

سؤال 513:اگر کسی بدون نیاز به سفر دائما سفر کند تا کثیر السفر شود،آیا حکم کثیر السفر را دارد؟

جواب:مناط در قصر و اتمام این است که سفر شغل شخص محسوب شود مثل راننده و دوره گرد که نمازش تمام است.ولی اگر شغل شخص سفر نباشد بلکه شغل او در سفر است،مثل دانشجویان،معلمان،کارگران کارخانه ها نمازشان به احتیاط واجب شکسته است،هر چند کثیر السفر باشند.

مسافری که نمی داند چند روز در محل می ماند

سؤال 514:گاهی فردی دستگیر می شود و به زندانی فرستاده می شود که در فاصله 45

کیلومتری شهر او قرار دارد و نمی داند حبس او چه مقدار طول می کشد،حکم نماز و روزه او چیست؟

جواب:اگر زندانی نمی کند که به کجا برده شده،نمازش را تمام بخواند و اگر می داند ولی او بدون اختیار در ماشین گذاشته اند و برده اند،باید احتیاط کند و نماز را هم تمام و هم شکسته بخواند.مگر اینکه سی روز مردّد در آنجا بماند که پس از آن باید نماز را تمام بخواند.

روزه را هم در مواردی که نماز را تمام می خواند باید بگیرد و در مورد جمع هم باید روزه ماه مبارک رمضان را بگیرد و قضای آن را هم بگیرد.

سؤال 515:اگر زندان در فاصله 22/5 کیلومتری شهر قرار داشته باشد،نماز و روزه زندانی چگونه است؟

جواب:در تمام موارد نمازش را تمام می خواند و روزه را هم می گیرد.چون قصد مسافرت نکرده است.

سؤال 516:اگر زندان در فاصله کمتر از 22 کیلومتری شهر واقع شده باشد،حکمش چیست؟

جواب:نماز او تمام است و باید روزه بگیرد.

سؤال 517:اگر زندانی را از زندان به جای دیگر مثل بیمارستان بردند که با زندان فاصله دارد و دو مرتبه به آن برگرداندند،حکم نماز و روزه او چیست؟

جواب:اگر فاصله بیمارستان و زندان هشت فرسخ باشد و او را بی اختیار به آنجا برده باشند،باید احتیاط کند و جمع بخواند و روزه را هم بهمان نحو که ذکر شد بگیرد.مگر اینکه سی روز در آنجا مردد بماند،که بعد از آن نمازش تمام است.یا از ابتدا بداند که ده روز در آنجا می ماند.

سؤال 518:بیماری که در شهری غیر از وطن خود بستری است و مدت یک ماه از بستری شدن او می گذرد و معلوم نیست که درمان او چه مدت دیگر طول می کشد تکلیف نماز و روزه او چیست؟

جواب:بعد از گذشت سی روز نماز او تمام و روزه او صحیح است.

بلاد کبیره

سؤال 519:مقصود از بلاد کبیره چیست؟

جواب:بلاد کبیره به شهرهای فوق العاده بزرگ گفته می شود،بگونه ای که حرکت از شمال به جنوب یا مشرق به مغرب آن سفر شناخته شود.

سؤال 520:آیا تهران از بلاد کبیره است؟

جواب:به نظر این جانب تهران از بلاد کبیره نیست و در ایران بلاد کبیره وجود ندارد.

سفر معصیت

سؤال 521:با توجه به اینکه استفاده شخصی از ماشین دولتی جایز نیست،آیا اگر کارمند دولت از ماشین دولتی جهت سفرهای شخصی خود استفاده کند،سفر او معصیت است تا نماز او تمام و روزه اش صحیح باشد؟و نیز اگر کسی برای مسافرت بلیط کسی را غصب کند و با آن سفر کند،چه حکمی دارد؟

جواب:هر چند عمل او در موارد فوق جایز نیست،ولی سفر او سفر معصیت نیست و نمازش شکسته است.

سؤال 522:اگر در مسافرت از نوبت بلیط دیگران استفاده شود یا با بلیطی که پول آن را دیگری پرداخته بدون جلب رضایت صاحب بلیط استفاده شود،نماز و روزه فرد استفاده کننده چه صورتی دارد؟

جواب:در صورتی که از نوبت دیگران استفاده کند و پول بلیط را خودش بدهد نماز او شکسته است و نباید روزه بگیرد.و همین طور اگر از بلیط دیگری استفاده کند که حکم مرکب غصبی را دارد ولی به احتیاط مستحب در فرض دوم نماز را هم تمام و هم شکسته بخواند و روزه را بگیرد و قضای آن را نیز بگیرد.

مسائل متفرقه سفر

سؤال 523:شخصی که اهل تهران است اگر بیاید به باقرآباد و برگردد-با توجه به اینکه تهران تا باقرآباد بیش از چهار فرسخ است-نسبت به نماز و روزه اش چه وظیفه ای دارد؟

جواب:اگر از آخر تهران تا اول باقرآباد چهار فرسخ باشد،نماز شکسته و روزه را باید افطار کند و اگر فاصله بین آن دو کمتر باشد،نماز تمام و روزه صحیح است.

سؤال 524:شخصی که اهل تهران است اگر به قم بیاید،در برگشت که به مرقد حضرت امام یا بهشت زهرا می رسد،نماز او در این دو محل قصر است یا تمام؟

جواب:تا وقتی به تهران نرسیده،نمازش قصر است.

سؤال 525:نیت نماز مسافر چگونه است؟

جواب:همان نیت نماز غیر مسافر است و فرقی نمی کند و در نیت نماز ذکر قصر یا اتمام لازم نیست.

مسائل متفرقه نماز

سؤال 526:شخصی برای نماز،قادر بر بلند شدن نیست،ولی ممکن است دیگران او را بلند کنند،یا به وسیله عصا یا دست گرفتن به دیوار بلند شود و گاهی در حال ایستادن و قرائت، بدنش حرکت می کند،مگر اینکه به چیزی تکیه نماید،آیا باید او را بلند کنند و یا تکیه دهد و نماز را ایستاده بخواند و یا می تواند در حال نشسته نمازش را بخواند؟

جواب:در هر دو صورت،واجب است نماز را ایستاده بخواند.

سؤال 527:بیدار کردن مهمان و همسایه و غیره برای نماز واجب،چگونه است،آیا شرعا اشکال دارد و آیا بین اولاد و دیگران فرقی هست؟

جواب:بیدار کردن دیگران لازم نیست،ولی اولاد را به لحاظ اینکه عادت به نماز کنند جایز،بلکه لازم است.

سؤال 528:اگر در حال نماز،در همان اتاق محلّ نماز،صدای موسیقی بلند شود وظیفه نمازگزار چیست؟

جواب:اگر گوش دادن نباشد،اشکال ندارد و اگر قبل از نماز بداند که صدای موسیقی حرام برقرار می شود،در صورت امکان برای نماز،به محلّ دیگر برود.

سؤال 529:آیا می شود نماز شب یا سایر نمازهای مستحبّی را در حال حرکت خواند؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 530:کسانی که می دانند اگر تا آخر شب بیدار بمانند برای نماز صبح بیدار نمی شوند، آیا جایز است بیدار بمانند؟

جواب:در فرض سؤال احوط ترک بیدار ماندن است،مگر اینکه مطمئن بشوند برای نماز بیدار می شوند.

سؤال 531:در صورتی که بیمار به خاطر خوف ضرر،یا عذر دیگری،نماز را در فروض زیر انجام دهد،ولی بعد از اتمام،متوجّه شود که خوف او بی مورد بوده است،تکلیف در موارد زیر چیست؟

الف-به جای غسل و وضو،تیمّم نماید.

ب-طهارات ثلاث را به صورت جبیره انجام دهد.

ج-نماز را در حالت نشسته یا اشاره بخواند.

د-در جهت خلاف قبله نماز بخواند.

جواب الف-اعاده لازم نیست.

جواب ب-اعاده لازم نیست،اما اگر اعاده کند بهتر است.

جواب ج-اعاده لازم است.

جواب د-اعاده لازم است.

سؤال 532:تکلیف شخصی که به دلایلی نتواند و یا مشکل باشد،طهارات ثلاث را خود یا توسط نایب انجام دهد چیست؟آیا لازم است،نمازی که بدون طهارت خوانده شده،اعاده گردد؟

جواب:در فرض سؤال،اعاده لازم است.

سؤال 533:چنانچه ضرورت ایجاب کند،در حال نماز به بیمار دارو خورانده شود،در صورت امکان اعاده نماز،آیا خواندن دوباره آن لازم است؟

جواب:اگر صورت نماز به هم بخورد،نماز باطل و اعاده لازم است و اگر

صورت نماز به هم نخورد،احتیاط واجب آن است که نماز را اعاده کند.

سؤال 534:به عقیده من نماز برای پیامبر به زبان عربی نازل شده چون زبان پیامبر عربی بوده است و آن را درک می کرده اند،اما ما که زبان فارسی داریم چرا نتوانیم به زبان فارسی بخوانیم که بهتر آن را درک کنیم؟

جواب:فرزند عزیزم ⁽¹⁾قسمت اول سخن شما کاملا صحیح است،ولی از لحاظ دلیل شرعی آنچه پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله به ما دستور داده است این است که همه نماز را به زبان عربی بخوانند،حتی کسانی که زبان مادری آنها عربی نباشد،راه حلّ مشکل شما این است که لااقل معنای نماز را یاد بگیرید و همانطور که عربی می خوانید، معنای آن را هم درک کنید و شاید یک علت آن این باشد که اگر همه مسلمانها نماز را به زبان عربی بخوانند،اتحاد و هماهنگی کامل در نماز که مهمترین فریضه الهی است واقع می شود و علاوه بر این،مقدمه آشنایی با زبان قرآن خواهد بود.

احکام روزه

نیّت روزه

سؤال 535:آیا نیت در اوّل ماه مبارک رمضان کافی است؟

جواب:بلی،اگر در شب اوّل ماه رمضان نیت کند که برای امتثال امر الهی این یک ماه را روزه می گیرم کفایت می کند.ولی احوط آن است که هر شب هم نیت روزه فردا را بکند.

سؤال 536:کسی که در ماه مبارک رمضان برای گرفتن یک ماه روزه نیت می کند،اما نمی تواند همه آن را بگیرد،چه حکمی دارد؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 537:آیا قصد افطار و روزه خوردن مبطل روزه می شود و قضا و کفّاره دارد؟

جواب:نیّت افطار و خوردن موجب بطلان روزه نمی شود.ولی اگر نیت کند که روزه نباشد روزه او باطل است و فقط قضای آن روز بر او واجب است و کفاره ندارد،چون کفّاره وقتی واجب می شود که یکی از مفطرات را مرتکب شود.

سؤال 538:اگر کسی قبل از طلوع فجر،عمدا قصد روزه نکند،ولی در روز هیچ یک از مفطرات روزه را مرتکب نشود،آیا قضا و کفّاره بر او واجب است؟

جواب:فقط قضا بر او واجب است،همانگونه که در مسأله قبل بیان شد.

سؤال 539:آیا می توان قبل از ظهر نیت روزه استیجاری کرد؟

جواب:در صورتی که مفطری انجام نداده باشد،مانعی ندارد.

سؤال 540:شخصی بعد از طلوع فجر محتلم شده و قبل از ظهر غسل کرده و چیزی نخورده است،آیا می تواند نیت روزه استیجاری کند؟

جواب:اگر قبل از ظهر نیت کند،صحیح است.

سؤال 541:شخصی در غیر ماه رمضان قصد روزه کرد،بعد منصرف شد ولی چیزی نخورده است،آیا می تواند دوباره قبل از ظهر نیت روزه قضای ماه رمضان کند؟

جواب:اگر پیش از ظهر نیّت کند،روزه صحیح است.

سؤال 542:شخصی احتمال می دهد که روزه قضایی داشته باشد و روزه گرفته است،به این نیت که اگر قضا بر ذمّه او است قضای واجب باشد وگرنه مستحب باشد،آیا این روزه صحیح است؟

جواب:اگر قصد ما فی الذّمة کند،بی اشکال است.

مبطلات روزه

سؤال 543:اگر در روزه واجب یا مستحب سهوا مبطلی بجا آورده شود،روزه چه صورت دارد؟و آیا فرقی بین روزه ماه رمضان و غیر آن هست یا نه؟و آیا فرقی در روزه ای که وقتش موسّع است با غیر آن وجود دارد؟

جواب:مفطر سهوی در هیچ روزه ای مبطل نیست و روزه صحیح است.

سؤال 544:آیا مسواک کردن در روز ماه رمضان،اشکال دارد؟

جواب:اشکال ندارد،ولی باید پس از مسواک،کاملا آب دهان را جمع کرده بیرون بریزد که آب مسواک فرو نرود.

سؤال 545:آیا فرو بردن خلط گلو باعث بطلان روزه می شود؟

جواب:اگر خلط وارد فضای دهان نشود،فرو بردن آن موجب بطلان نیست.

سؤال 546:شخصی در ماه رمضان یک ربع به اذان صبح بیدار شده و جنب است و این مدت برای خوردن سحری و غسل کفایت نمی کند،وظیفه او چیست؟

جواب:اگر می تواند بدون سحری روزه بگیرد،غسل کند.ولی اگر بدون سحری نمی تواند روزه بگیرد و خوف ضرر دارد،سحری بخورد و قبل از اذان تیمم کند.

سؤال 547:در روزه استیجاری شخص بیدار شد و معلوم شد پیش از طلوع فجر محتلم بوده،آیا روزه او صحیح است؟

جواب:بلی صحیح است.

سؤال 548:آیا غلط خواندن قرآن،در ماه مبارک رمضان روزه را باطل می کند یا خیر؟

جواب:خیر،روزه باطل نمی شود.ولی سعی کند قرآن را صحیح بخواند.

سؤال 549:روضه که بعنوان زبان حال خوانده می شود،یا اشعار که معمولا زبان حال است،آیا مبطل روزه است؟

جواب:اگر مناسبت داشته باشد و به امام علیه السّلام نسبت ندهند مبطل نیست و اگر اطمینان به صحت آنها ندارند،نام کتابی که آنها را نقل کرده ببرند و از آن کتاب نقل کنند.

سؤال 550:شخصی مبتلا به«آسم»و نفس تنگی شدید است و نوعی داروی طبّی استعمال می کند و آن دارو به صورت پودر گاز از راه دهان به ریه ها می رسد و باعث تسکین می گردد،و گاهی روزانه چندین بار،از آن استفاده می کند،و بدون آن نمی تواند براحتی تنفس کند،آیا روزه اش باطل می شود؟

جواب:داروی نامبرده در فرض سؤال،که بر استعمال آن اکل و شرب صدق نمی کند مبطل روزه نیست.

سؤال 551:مقصود از بخار غلیظ که در رساله فرموده اید مبطل روزه است،چه بخاری است؟

جواب:مقصود بخاری است که مانند دود است و از نزدیک دیده می شود و مشتمل بر ذرّات آب است،مانند بخار سماور در حال جوش و امثال آن،و امّا بخار داخل حمام معمولی مانعی ندارد.

سؤال 552:این جانب می توانم روزه بگیرم،ولی برای تنفس از وسیله ای استفاده می کنم که بصورت بخار به حلقم می رسد،آیا روزه ام صحیح است؟

جواب:بلی،در فرض سؤال که ناچار از استعمال آن هستید،روزه صحیح است.

سؤال 553:آیا وارد کردن دستگاه آندوسکوپی در معده برای عکسبرداری-بدون این که چیزی که مبطل روزه است همراه آن داخل معده شود-روزه را باطل می کند؟

جواب:مبطل نیست.بلی اگر وارد کردن دستگاه آندوسکوپی مستلزم ارتکاب یکی از مبطلات روزه باشد روزه را باطل می کند مثلا به لوله آن آب دهان و خلق بچسبد و بعد از خروج از دهان مجددا با همان رطوبت وارد حلق شود.

سؤال 554:اخلاط سر و سینه وقتی وارد محوطه دهان می شود،اگر قهرا فرو داده شود، روزه را باطل می کند؟

جواب:اگر بی اختیار فرو داده شود،روزه را باطل نمی کند.

سؤال 555:آیا موزیک زدن در ماه مبارک رمضان با کیفیتی که در پایین می آید روزه را باطل می کند و قضا و کفاره دارد؟

الف-تعدادی از سازها زیر زبان رفته و در آورده می شود و مجدّدا به داخل دهان می رود و فرصتی برای پاک کردن رطوبت یا بیرون ریختن آب دهان نیست.

ب-دسته دیگر سازها روی لب گذاشته و مدام باید زبان زد و بعد از برداشتن از لب و گذاشتن مجدد بر لب آب داخل لوله آنها در نتیجه دم و بازدم به داخل دهان آمده و فرو بردن آن اجتناب ناپذیر است و امکان دور انداختن نیست.

جواب:بطور کلی اگر ساز با آب دهان تر شود و پس از در آوردن،مجدّدا داخل دهان برده شود و رطوبت آن را فرو برند،روزه باطل می شود و در صورتی

که از روی عمد و با اختیار این کار را انجام دهند قضا و کفاره دارد.ولی اگر اجبار باشد کفاره ندارد،فقط قضا دارد.بلی اگر رطوبت بطوری با آب دهان مخلوط و در آب دهان از بین برود که رطوبت خارج به آن گفته نشود مبطل نیست و روزه صحیح است و قضا و کفاره ندارد.

سؤال 556:در صورت اجبار فرماندهان ارتش به زدن موزیک،تکلیف دانش آموزان و پرسنل موزیک چه می باشد؟

جواب:در فرض سؤال،سعی کنند آب دهان را که مجدّدا به دهان برمی گردد در آب دهان مستهلک و مخلوط کنند که رطوبت خارجی به آن گفته نشود،در این صورت روزه صحیح است و در غیر این صورت قضا دارد،هر چند که کفاره ندارد.

روزه با حال جنابت

سؤال 557:اگر کسی شب جنب شود و مثلا ساعت 3 بامداد بیدار شود و ببیند جنب است و دوباره بخوابد و ساعت 9 صبح از خواب بیدار شود آیا قضا و کفّاره دارد؟

جواب:اگر تصمیم داشت که بعد از ساعتی مثلا بیدار شود و برود غسل کند و اتفاقا بیدار نشد،روزه را قضا کند ولی کفاره ندارد ولی اگر در اثر بی مبالاتی بوده روزه اش باطل است و قضا و کفاره دارد.

سؤال 558:این جانب در قریه ای بودم که تبلیغات و بیان احکام،کم بود.لذا از مسائل شرعی بی اطّلاع بودم.و فقط می دانستم که نماز و روزه واجب است.ولی از مسأله جنابت و غسل آن آگاهی نداشتم و مدّتی نماز و روزه انجام دادم،بدون اینکه غسل کنم.اکنون متوجّه شدم،تکلیفم چیست؟البته یقین دارم که مقداری از نماز و روزه ها،با حال جنابت انجام شده.

جواب:در فرض سؤال که شما تقصیر در یاد گرفتن مسائل نداشته اید،روزه ها صحیح و قضا ندارد.ولی نمازها را که می دانید با حال جنابت خوانده اید،باید قضا کنید.

سؤال 559:کسی که در ماه مبارک رمضان بر او غسل واجب شده و تمکن از آن ندارد،چه

باید بکند؟

جواب:در فرض سؤال تکلیف او تیمم بدل از غسل است و با تیمّم روزه او صحیح است.

سؤال 560:اگر کسی در ماه مبارک رمضان با آب نجس غسل کند و پس از سه روز بفهمد که آب نجس بوده،نمازهای این مدت و روزه اش چه حکمی دارد؟

جواب:روزه هایش صحیح است.ولی باید پس از غسل نمازهایش را قضا کند.

سؤال 561:اگر خانمی با همسر خود در ماه مبارک رمضان شوخی و مزاح کند بعدا ترشّحی در خود ببیند،وظیفه چیست؟

جواب:ترشح مزبور اگر منی باشد و زن بداند که با این عمل منی خارج می شود روزه را باطل می کند.

سؤال 562: هرگاه زنی با شوهر خود در شب معاشقه کند و بعد بخوابد و در خود ترشحی را ببیند،وظیفه چیست؟

جواب:زن نیز مانند مرد محتلم می شود ولی تا یقین پیدا نکرده است که آن ترشح منی است،لازم نیست غسل کند.

استفاده از قرص جلوگیری از حیض یا بارداری

سؤال 563:زنی،برای اینکه روزه اش را بگیرد،قرص جلوگیری از عادت ماهیانه،مصرف کرده است،آیا روزه اش صحیح است؟

جواب:اگر با مصرف قرص،عادت نشده،روزه اش صحیح است.

سؤال 564:خوردن قرص ضد بارداری،در ماه مبارک رمضان چه حکمی دارد؟

جواب:اگر ضرر مهمّی نداشته باشد،اشکال ندارد و فرقی بین ماه رمضان و غیر آن نیست.

روزه بیماران و ضعفا

سؤال 565:این جانب مبتلا به سینه درد هستم و گاهی به ضعف غیر قابل تحمل مبتلا

می شوم و در عین حال راضی نمی شوم روزه ام را بخورم،آیا اگر با این حال روزه بگیرم صحیح است؟

جواب:اگر روزه باعث پیدایش مرض یا شدید شدن بیماری شود صحیح نیست و باید روزه را افطار کنید.

سؤال 566:این جانب مبتلا به ضعف چشم می باشم و خیلی مایلم روزه بگیرم،ولی می ترسم برای چشمانم ضرر داشته باشد،آیا روزه بگیرم؟

جواب:در صورتی که خوف و ترس ضرر برای چشم داشته باشید،روزه گرفتن جایز نیست.

سؤال 567:کسی که در اثر روزه گرفتن دچار کم خونی یا سردرد شدید می شود،آیا می تواند روزه نگیرد؟

جواب:اگر ضعف و کم خونی و سردرد به گونه ای باشد که عادتا نمی تواند تحمل کند،روزه واجب نیست.

سؤال 568:دختر این جانب نه سالش شده،ولی روزه گرفتن برایش مشکل است و گاهی به ضعف شدید مبتلا می شود،آیا افطار کند؟در صورت افطار آیا قضا بر او لازم است؟

جواب:اگر روزه موجب ضعف غیر قابل تحمل بشود و برای او مشقت و حرج داشته باشد روزه نگیرد.ولی بعدا در صورت تمکن و قدرت قضا کند.

سؤال 569:دکتر،این جانب را از روزه گرفتن منع کرده و اظهار داشته که روزه برایت ضرر دارد،آیا باید به گفته او روزه ام را افطار کنم؟

جواب:اگر خوف ضرر باشد،نباید روزه بگیرد.

سؤال 570:چنانچه دکتر شخصی را از گرفتن روزه منع کند،آیا نظر او قابل اجرا است؟

جواب:اگر دکتر متخصص باشد و از گفته او اطمینان حاصل شود،گفتار او حجت است. ⁽¹⁾

روزه مسافر

سؤال 571:آیا مسافری که نماز شکسته می خواند،می تواند نماز قضای تمام بخواند و روزه قضا بگیرد؟

جواب:روزه قضا در سفر صحیح نیست،ولی نماز قضا را می تواند تمام بخواند.

سؤال 572:شخصی در سفر بود و قصد داشت پیش از ظهر به وطن برسد و نیت روزه کند،ولی در بین راه سهوا چیزی خورد،آیا می تواند آن روز را روزه بگیرد؟

جواب:مشکل است.

سؤال 573:شخصی قبل از ظهر به حدّ مسافت شرعی مسافرت کرده و قبل از ظهر به وطن خود برگشته است،وظیفه او چیست؟

جواب:اگر در سفر مفطری نیاورده،واجب است قصد روزه کند.

سؤال 574:کسی که از سفر برمی گردد و قبل از ظهر به حد ترخص وطن می رسد،آیا روزه آن روز برایش واجب است؟

جواب:در فرض سؤال،احتیاط واجب جمع بین گرفتن روزه و قضای آن است.

سؤال 575:آیا در سفر معصیت که نماز تمام است روزه را هم باید بگیرد؟

جواب:بلی،باید روزه را بگیرد.

سؤال 576:شخصی در ماه مبارک رمضان قبل از ظهر از وطنش یا از محل اقامه خود حرکت می کند و خروج او از حد ترخّص ⁽¹⁾بعد از ظهر انجام می شود.آیا روزه آن روز بر او واجب است یا نه؟

جواب:چنانچه شروع به مسافرت قبل از ظهر باشد و خروج از حدّ ترخص بعد از ظهر،احتیاط واجب جمع بین گرفتن روزه و قضای آن است.

سؤال 577:اگر شخصی در ماه مبارک رمضان هنگام مراجعت از سفر،پیش از ظهر به حدّ ترخّص وطنش یا جایی که می خواهد ده روز در آنجا بماند برسد،ولی بعد از ظهر به وطن یا محلّی که می خواهد بماند برسد،و کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد،آیا روزه آن روز بر او واجب است یا نه؟

جواب:در فرض سؤال،احتیاط واجب جمع بین گرفتن روزه و قضای آن است.

سؤال 578:شخصی که در ماه مبارک رمضان مسافر است برای اینکه بتواند روزه بگیرد اگر قبل از ظهر به حدّ ترخص بیاید و نیت روزه کند و همین که ظهر شد از همانجا مجددا مسافرت کند،آیا روزه اش صحیح است یا نه؟

جواب:اگر بخواهد روزه اش صحیح باشد و قضا نداشته باشد باید قبل از ظهر وارد وطنش شود و بعد از ظهر از وطن خارج شود،و الاّ بنابر احتیاط واجب لازم است بین گرفتن روزه و قضای آن جمع نماید.

سؤال 579:آیا حکم نماز و روزه مسافر در باب حدّ ترخص فرق می کند؟

جواب:بلی،در خصوص مسافرت از وطن،اگر بخواهد در فاصله بین وطن و حدّ ترخص نماز بخواند معینا نماز تمام است.ولی نسبت به روزه در این فاصله به نحوی که در دو مسأله قبل بیان شد باید احتیاط کند.اما در محلی که قصد اقامت کرده،اگر مسافرت کند و بخواهد پیش از حد ترخص نماز بخواند،بنابر احتیاط واجب باید نماز را هم شکسته و هم تمام بخواند.همانگونه که روزه را نیز بنابر احتیاط واجب باید بگیرد و قضای آن را هم بگیرد.

سؤال 580:شخصی در ماه مبارک رمضان به خارج از کشور مسافرت می کند،آیا این مسافر باید با اذان ایران افطار کند یا به اذان محل ورود؟نماز وی چگونه است؟

جواب:طبق اذان محلّ ورود باید افطار کند و نماز بخواند.

نذر روزه در سفر و غیر آن

سؤال 581:آیا انسان می تواند نذر کند که روزه ماه رمضان را در سفر بگیرد؟

جواب:جایز نیست.

سؤال 582:شخصی نذر کرده تمام روزهای جمعه ماه رجب و شعبان را روزه بگیرد،آیا اگر سفری برای او پیش آید عمل به این نذر واجب است؟

جواب:اگر نذر کرده این روزها را حتی اگر مسافر هم شد روزه بگیرد باید در سفر نیز بگیرد و در غیر این صورت قضای روزه نذری کافی است،کفاره مخالفت با نذر بر او نیست.

سؤال 583:آیا روزه مستحبی را می توان در سفر گرفت؟

جواب:نمی شود،مگر این که نذر کرده باشد در سفر روزه بگیرد،یا نذر کرده باشد روز معین را چه در سفر و چه در حضر روزه بگیرد.

سؤال 584:آیا می توان در سفر نذر روزه مستحبی کرد؟مثلا در راه مشهد یا پس از رسیدن به آنجا بدون قصد اقامت نذر روزه مستحبی کند؟

جواب:خیر.

سؤال 585:کسی که قضای روزه ماه رمضان بر عهده دارد،آیا می تواند نذر کند و روزه نذر بجا آورد؟

جواب:اگر روز معینی را نذر کند که گرفتن قضای روزه های خودش قبل از آن ممکن باشد،مانعی ندارد.

روزه استیجاری

سؤال 586:کسی که روزه قضای رمضان به عهده اوست،آیا می تواند برای دیگری اجیر شود یا تبرّعا روزه غیر را بگیرد؟روزه قضایی پدر را چطور؟

جواب:روزه قضای پدر را می تواند بگیرد اما در صورتی می تواند اجیر شود که زمان آن را به وقتی موکول کند که امکان گرفتن روزه های واجب خود را داشته باشد.

سؤال 587:آیا بچه نابالغ می تواند برای گرفتن روزه اجیر شود؟

جواب:خلاف احتیاط است.

سؤال 588:کسی که روزه کفّاره بر عهده دارد و برای او مقدور نیست بطور متوالی روزه بگیرد،آیا می تواند روزه استیجاری بگیرد؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 589:اگر پسر بزرگ میت نابالغ باشد،آیا می تواند قبل از بلوغ روزه های پدر خود را بگیرد؟

جواب:اگر ممیز باشد و شرایط صحت روزه را مراعات کند،مانعی ندارد.

سؤال 590:اگر کسی روزه استیجاری را بعد از ظهر افطار کند،کفاره دارد؟

جواب:کفاره ندارد.

قضا و کفاره روزه

سؤال 591:اشخاصی که جاهل به حکم بوده اند و در اوایل تکلیف روزه را خورده اند، مضافا بر قضا،آیا کفاره افطار عمدی دارد؟

جواب:بطور کلی اگر جاهل به مسأله بوده اند و از یاد گرفتن غفلت داشته اند، فقط قضا بر آنان واجب است.ولی اگر ملتفت بوده اند و احتمال می داده اند و قدرت یادگیری مسائل را داشته اند و از روی بی اعتنایی و سهل انگاری سؤال و تحقیق نکرده اند،علاوه بر قضا،کفاره هم بر عهده آنان می باشد.

سؤال 592:کسی که روزه قضا داشته باشد،آیا می تواند روزه مستحبی بگیرد؟

جواب:خیر،نمی تواند.

سؤال 593:کسی که نمی تواند روزه های قضای خود را بگیرد،چه حکمی دارد؟

جواب:هر وقت توانست بگیرد.

سؤال 594:شخصی در ماه مبارک رمضان،می دانسته که قبل از ظهر،به مسافرت می رود

و نباید روزه بگیرد،لذا صبح،قبل از حرکت در منزل افطار کرد(صبحانه خورد)آیا فقط قضای آن روز را بگیرد یا کفّاره هم دارد؟

جواب:روزه را باید قضا کند و کفّاره هم بدهد.مگر اینکه احتمال هم نمی داده که نباید افطار کند،که در این صورت فقط قضا دارد.

سؤال 595:اگر انسان،در روزه واجب،سهوا چیزی بخورد و به خیال اینکه روزه اش باطل شده است،افطار کند،آیا غیر از قضا کفّاره هم بر او واجب است؟

جواب:اگر جاهل مقصّر بوده،یعنی در یاد گرفتن مسأله،کوتاهی کرده و روزه مورد سؤال،روزه ماه رمضان بوده،قضا و کفّاره واجب است.

سؤال 596:شخصی به جهت مریضی روزه ماه رمضان را نگرفته،آیا می تواند پول کفاره تأخیر آن را به فقیر بپردازد؟

جواب:پول دادن کفایت نمی کند.ولی در صورتی که به فقیر وکالت دهد که با آن پول،از جانب پرداخت کننده طعام خریداری کند و خودش تملک کند،مانعی ندارد.البته باید فقیر مورد اطمینان باشد.

سؤال 597:شخصی به سنّ پانزده سال قمری رسیده و به او تذکر داده اند که مکلّف شده، ولی باور نکرده و خیال می کرده که سن تکلیف تمام شدن پانزده سال شمسی است،لذا روزه آن سال را نگرفته،فعلا چه وظیفه ای دارد؟

جواب:اگر در سؤال و تحقیق سهل انگاری و بی اعتنایی کرده،علاوه بر قضا، کفّاره هم واجب است.

سؤال 598:کسی که کفاره روزه به گردن او است،اما درآمدی ندارد و تحت تکفل پدر است،چگونه باید آن را بدهد؟

جواب:هر وقت قدرت پیدا کرد بدهد.

سؤال 599:شخصی برای قضای روزه ماه رمضان اجیر شده و بعد از ظهر افطار کرده،آیا کفاره دارد؟

جواب:خیر،کفاره ندارد.

سؤال 600:کسی که روزه ماه مبارک رمضان را بدون عذر شرعی باطل کند،اگر بخواهد بعنوان کفّاره شصت فقیر را اطعام کند،آیا می تواند قیمت آن را حساب کرده و پول آن را به فقیر بدهد؟

جواب:می تواند پول آن را به فقیر مورد اطمینان بدهد و او را وکیل کند تا از طرف او نان بخرد و مصرف کند.

سؤال 601:دختری 4 سال روزه های خود را نگرفته و از طرفی می باید برای خودش جهیزیّه تهیه کند،اگر بخواهد برای هر روز 60 فقیر اطعام کند جمعا چقدر می شود؟آیا دادن کفاره مقدّم است یا تهیّه جهیزیه؟

جواب:قضای روزه هایی را که نگرفته است انجام دهد و برای کفاره هر روز حدود 45 کیلو گندم یا قیمت آن را در نظر گرفته و تدریجا به فقرا برای صرف نان بپردازد و به تأخیر انداختن کفاره اگر به قصد بی اعتنایی و مسامحه نباشد،مانعی ندارد.

سؤال 602:آیا غیر سید می تواند کفاره روزه اش را به سید بدهد؟

جواب:خلاف احتیاط استحبابی است و مستحب است صدقات واجبه اعم از کفارات مربوط به روزه و غیره را،غیر سید به سید ندهد.

سؤال 603:آیا در کفاره می توان به جای آرد یا نان و گندم،برنج به فقیر داد؟

جواب:بلی،جایز است ولی مقدار برنج باید از جهت وزن به همان مقداری باشد که در مورد گندم لازم است،یعنی به جای یک مد گندم یک مد برنج بدهند نه کمتر.

سؤال 604:آیا می توان یک مد نان از نانوایی خرید و جهت کفاره روزه به فقیر داد،یا حتما باید یک کیلو باشد؟

جواب:بلی،یک مد(750 گرم)نان کفایت می کند ولی بهتر است یک کیلو بدهد.

سؤال 605:شخصی مدتی غسل جنابت خود را باطل انجام داده است،روزه های او چه حکمی دارد؟

جواب:روزه ها صحیح است و قضا و کفاره ندارد.

سؤال 606:شخصی با آب نجس یا مضاف غسل کرده و بعد از چند روز متوجه شده آیا نماز و روزه های او صحیح است؟

جواب:روزه صحیح است،ولی نمازهایش باطل است.

هلال ماه

سؤال 607:آیا با محاسبات منجمان مخصوصا در حال حاضر که امکانات دقیقی در اختیار دارند،اول ماه ثابت می شود؟

جواب:هر کس از گفته آنها یقین یا اطمینان پیدا کند،باید به آن عمل کند.

سؤال 608:اگر ماه در کشورهای شرقی رؤیت شود،آیا برای کشورهای غربی حجت است؟

جواب:بلی،رؤیت هلال در مشرق زمین،برای مغرب زمین حجت است و خودبخود ثابت می شود.ولی رؤیت هلال در مغرب برای شهرهای مشرق حجت نیست.

سؤال 609:اگر در جمهوری اسلامی هلال رؤیت شود،با توجه به اینکه افغانستان در شرق ایران قرار گرفته،در بعضی از مناطق آن که تقریبا یک ساعت از نظر طلوع و غروب آفتاب با تهران اختلاف دارند،رؤیت ثابت می شود یا نه؟و در صورت عدم ثبوت،اگر تاکنون بر طبق رادیو ایران افطار کرده باشند،آیا موجب قضا و کفاره یا قضای تنها می شود؟

جواب:بطور کلی اگر در شهری اول ماه ثابت شود برای مردم شهر دیگر که با آن هم افق یا نزدیک به هم باشند نیز ثابت می شود و نیز وقتی اول ماه در تهران ثابت شد برای شهرهایی که در قسمت غرب تهران واقع شده اند حجت است.

ولی برای شهرهایی که در قسمت شرق تهران واقع هستند حجت نیست و اگر

بر خلاف عمل کرده اند باید روزه خود را قضا کنند و اگر در یاد گرفتن کوتاهی کرده اند،کفاره هم دارد.

سؤال 610:آیا متطوّق و مرتفع بودن هلال دلالت بر شب دوم می کند؟

جواب:شرعا دلالت نمی کند.

سؤال 611:آیا رؤیت هلال در بلاد بعیده کفایت از سایر بلاد می کند؟

جواب:اگر قریب الافق باشند کافی است.

سؤال 612:در صورتی که عید فطر مشکوک باشد و معلوم نیست ماه مبارک 29 روز می باشد یا 30 روز،حکم حاکم هم دیر می رسد،وظیفه چیست؟

جواب:اول ماه به چند چیز ثابت می شود،که در توضیح المسائل مسأله 1780 بیان شده و روزی را که نمی داند آخر رمضان است یا اوّل شوّال،واجب است روزه بگیرد.

سؤال 613:روزی که در ایران عید فطر اعلام می شود،آیا مردم افغانستان می توانند عید بگیرند؟اگر نمی شود،چطور با عید در تهران،مردم خرمشهر و آبادان و بندرعباس می توانند عید بگیرند،ولی افغانستان نمی توانند؟

جواب:حکم حاکم شرع در مورد اول ماه در شهر محل اعلام و شهرهایی که با آن شهر هم افق یا قریب الافق هستند یا در غرب آن شهر واقع شده اند مجزی است و حتی برای مقلدین همان حاکم که در شهرهای شرقی ساکن هستند ثابت نمی شود.لذا با اعلام رؤیت هلال در تهران،در بندرعباس و بوشهر و آبادان اول ماه ثابت می شود.ولی در شرق ایران،مثل مشهد و افغانستان ثابت نمی شود.

سؤال 614:اگر در ایران هلال رؤیت شد،آیا در افغانستان هم اول ماه ثابت می شود یا خیر؟

جواب:اگر رؤیت هلال در ایران باشد برای افغانستان ثابت نمی شود.بلی اگر رؤیت هلال در شرق ایران باشد،در شهرهای غربی افغانستان که هم افق شهرهای

شرقی ایران یا قریب الافق با آنها باشد،ثابت می شود.

سؤال 615:شخص معتبری تلفن می کند که فردا عید فطر است،آیا قبول می شود؟

جواب:اگر موجب اطمینان بشود،ترتیب اثر داده شود.

اعتکاف

سؤال 616:معتکف در روز سوّم اعتکاف برای غسل مستحبّی از مسجد خارج می شود،آیا اعتکاف باطل می شود یا خیر؟بر فرض بطلان،تنها قضا لازم است یا کفّاره هم لازم می باشد؟

جواب:اعتکاف باطل نمی شود.

سؤال 617:آیا در تهران بزرگ در مسجد جامع هر محلّه می توان اعتکاف کرد؟

جواب:یکی از شرایط صحت اعتکاف این است که در مسجد جامع باشد، یعنی مسجد عمومی که محل اجتماع عامه مردم است و اختصاص به اهل یک محله و گروه خاصی نداشته باشد،مثل مسجد اعظم و مسجد امام در قم و مسجد امام و مسجد جمعه در تهران و امثال آن.بنابراین در مسجد بازار و محله ها اعتکاف صحیح نیست.

سؤال 618:آیا در حال اعتکاف می توان در صحن و حیاط مسجد توقف کرد؟

جواب:اگر صحن و حیاط مسجد به گونه ای است که در آن نماز می خوانند و صیغه مسجدیت بر آن خوانده شده،مثل مسجد امام حسن عسکری علیه السّلام در قم، می توان در آن توقف کرد.وگرنه نباید در آن توقف کرد.

سؤال 619:آیا شخص معتکف می تواند برای شرکت در نماز جمعه از مسجد محل اعتکاف خارج شود؟

جواب:ظاهرا از مواردی است که می توان خارج شد.ولی باید حد اقل زمان لازم را رعایت کند و در رفت و آمد به احتیاط مستحب زیر سایه نرود.

زکات

زکات غلاّت

سؤال 620:کسی زمینی را کشت کرده و با مالک قرار گذاشته است که بعد از برداشت محصول صدی سی من گندم به او بدهد،آیا زکات به این گندم تعلق می گیرد؟

جواب:اگر کارگر در بذر شریک نباشد و سهمیه او تنها به جهت حق العمل و اجرت کارگری باشد زکات ندارد.ولی اگر از مؤونه سالش زیاد بیاید،خمس دارد.

سؤال 621:اگر کسی مقداری زمین مزروعی را بدون اجاره یا مزارعه به دیگری،رها کرده و به محل دیگر برود و برادر مالک آن را با زمین خودش کشت کند و محصول هر دو به حد نصاب باشد،آیا بر او زکات واجب است؟

جواب:اگر گندم را برای خودش کشت کرده و به نصاب برسد،زکات آن واجب است و اجرت المثل زمین را به برادر مدیون خواهد بود.ولی اگر به قصد شراکت کشت کرده که مقداری از گندم مال برادر باشد،در صورتی که سهم خودش به حد نصاب نرسد،زکات ندارد.

سؤال 622:مالکی مقداری زمین مزروعی خود را به صورت اجاره به دیگری واگذار کرده و مال الاجاره از گندم آن تعیین شده،گندمی که از بابت اجرت به دست می آید،اگر به تنهایی به حد نصاب برسد یا با گندم باقیمانده زمین در دست خود مالک برداشت می شود به نصاب

برسد،آیا متعلق زکات می شود؟

جواب:گندمی که بابت مال الاجاره می گیرد متعلق زکات نمی شود.اگر چه به حد نصاب برسد.بلی اگر گندمی که از زراعت و زمین در دست خودش برداشت می کند به تنهایی به حد نصاب برسد،زکات دارد.

سؤال 623:این جانب در زمین خود گندم و جو کشت کرده ام و برای بدست آوردن محصول خرجهایی کرده ام،که از جمله آنها خرید یک تراکتور و مقداری وسایل کشاورزی است،آیا می توانم اینها را از حاصل کسر کنم و بعد اگر گندم به حدّ نصاب رسید،زکات بدهم؟

جواب:بلی،تمام مخارجی که برای بدست آوردن گندم و جو کرده اید استثنا کنید و اگر بدون تراکتور نمی توانید زراعت کنید،فقط استهلاک آن کسر می شود و نیز اگر مقداری از قیمت آن کاسته شود می توانید آن مقدار را جزء مخارج حساب کنید،ولی باید توجه داشته باشید که اگر پیش از کم کردن اینها حاصل شما به حد نصاب برسد،یعنی به 288 من،45 مثقال کم برسد،بنابر احتیاط واجب باید زکات باقیمانده آن را بدهید.

سؤال 624:در برخی روایات زکات برنج را مطرح کرده اند که حمل بر استحباب شده است، آیا با وضع فعلی که در بعضی مناطق به صورت وسیعی برنج می کارند،نمی توان حکم به وجوب زکات آن داد.نظر مبارک خود را بیان فرمایید.

جواب:فعلا،فتوا عدم وجوب زکات در مثل برنج است.

زکات طلا و نقره

سؤال 625:آیا به سکّه های بهار آزادی زکات تعلّق می گیرد؟

جواب:تعلّق نمی گیرد.

سؤال 626:سکّه هایی که مخصوص زمان تزار روسیّه بود(ده روبل طلا)تقریبا صد سال قبل از سوی همین رژیم درست شده است،الآن در کشورهای مختلف شوروی سابق بین مردم رایج است و به قیمتهای مختلف آن را خریدوفروش می کنند.با اینکه بین مردم رایج

است ولی هیچ دولتی آن را به رسمیّت نمی شناسد،آیا زکات به آن سکّه طلا تعلّق می گیرد؟

جواب:به نظر این جانب زکات طلا در صورتی واجب است که علاوه بر سایر شرایط،سکّه دار و معامله با آن رایج باشد و رایج بودن به این است که با آن مانند روبل(اسکناس)معامله شود و همانطور که در هنگام معامله گفته می شود این جنس را به چند روبل یا چند تومان می فروشی،گفته شود این جنس را به چند روبل طلا می فروشی.و ظاهرا روبل طلای قدیم یا زمان حاضر به این نحو معامله نمی شود،بلکه خود آن مانند اجناس خریدوفروش می شود و قیمت آن مانند اجناس مختلف کم و زیاد می گردد.بنابراین،رایج نیست و زکات به آن تعلّق نمی گیرد.

ضمنا نقره هم همین حکم را دارد.و سکّه های بهار آزادی نیز که فعلا در ایران معامله می شود همین حکم را دارد و زکات به آن تعلق نمی گیرد.

پرداخت و مصرف زکات

سؤال 627:آیا مصرف زکات در خرید ظرف برای مسجد به این صورت که وقف مسجد باشد و کرایه دادن آن برای کارهای خصوصی هم جایز باشد،جایز است؟

جواب:چنانچه مال الاجاره آن نیز صرف در مصالح مسجد شود،مانعی ندارد.

سؤال 628:آیا می شود به عنوان زکات،به فقرا مواد غذایی داد؟

جواب:مانعی ندارد.

سؤال 629:مالک که باید زکات بپردازد،آیا می تواند بدون اذن حاکم شرع جنس مورد تعلق زکات را بفروشد و سپس به مقدار پول زکات از ثمن آن جدا کرده و بپردازد؟

جواب:جایز است.

سؤال 630:آیا می شود از پول زکات به مردم برای کار خیر قرض داد؟

جواب:جایز نیست.

سؤال 631:اگر انسان توانایی نداشته باشد که زکات غلاّت را از خود آنها بدهد و نیز نتواند

پول آنها را بپردازد،آیا می تواند جنس دیگری مثل لباس و...پرداخت کند؟

جواب:در فرض سؤال،جنس دیگر را به عنوان قیمت یکی از غلاّت چهارگانه حساب کرده و بپردازد.ان شاء اللّه مجزی است.

سؤال 632:از گذشته قبری به عنوان امامزاده شهرت یافته،اما شجره نامه آن دقیقا معلوم نیست،آیا تعمیر آن از زکات جایز است؟

جواب:اگر مقبره مزبوره در میان عامّه مردم محلّ،مورد احترام و تجلیل است و بعنوان امامزاده می شناسند،صرف زکات در تعمیر آن بقدر حاجت مانع ندارد.

سؤال 633:مصرف زکات اهالی روستا جهت ساختن انبار برای نگه داری کالاهای سهمیّه متعلّق به عموم روستا-با توجه به نیاز مبرم مردم برای آن و نبودن بودجه غیر از وجوهات- جایز است یا خیر؟

جواب:جایز است.

سؤال 634:شخصی که حتی حدود 500 تومان پول ندارد.ولی از لحاظ خوراکی چندان در مضیقه نیست،آیا می توان به او زکات داد یا خیر؟

جواب:میزان فقر عدم قدرت تأمین هزینه زندگی مطابق با شأن خودش در طول یک سال می باشد.

سؤال 635:شخصی که زکات باید بپردازد،اگر فرزند یا دامادش و یا یکی از بستگانش طلبه باشد،آیا می تواند به صورت هدیه،لوازم خانه و یا کتاب مورد نیاز او را خریده و از زکات خود محاسبه کند یا خیر؟

جواب:مانعی ندارد،مگر اینکه طلبه مذکور فقیر نباشد.

سؤال 636:آیا جایز است غیر سید کفارات و مظالم و صدقات خود را به سید بدهد یا نه؟

جواب:احتیاط واجب این است که غیر سید زکات مال و زکات فطره خود را به سید ندهد.بلی پرداخت صدقات واجب و مستحبی و نذورات به آنان جایز است،گرچه بهتر است حتی المقدور از گرفتن صدقات هم خودداری کنند.

زکات فطره

سؤال 637:اگر کسی شب عید فطر میهمان باشد و فطره خود را با صلاحدید صاحبخانه بدهد آیا از گردن میزبان ساقط می شود؟

جواب:چنانچه با اجازه صاحب خانه باشد،ساقط می شود.

سؤال 638:آیا زکات فطره را می توانیم مصرف تعمیر و توسعه مسجد کنیم و مقداری هم به امام جماعت مسجد که فقیر است بدهیم؟

جواب:مانعی ندارد.ولی بهتر است در صورتی که در محل فقیر باشد به جای صرف مسجد به فقیر بدهید.

سؤال 639:آیا از زکات فطره می شود بلندگو و مانند آن خرید،یا باید به مستحق برسانیم؟

جواب:بهتر آن است که به فقرا و مساکین داده شود.

سؤال 640:آیا امروزه طلاب را با وضعیّت شهریه کنونی مستحق زکات فطریه می دانید؟ در صورت عدم استحقاق اگر زکات را صرف خرید کتابهای لازم کند،چه حکمی دارد؟

جواب:وضع طلاّب مختلف است.اگر فقیر باشد گرفتن فطره برای او مانع ندارد.اگر استحقاق از نظر فقر ندارد،جایز نیست فطره بگیرد.

سؤال 641:کسانی که در شب عید فطر زندانی باشند چه کسی باید فطریه آنها را بدهد؟

جواب:اگر خود زندانیان تمکن مالی دارند باید خودشان بدهند و اگر نداشته باشند فطریه آنها ساقط است.

سؤال 642:آیا سه نفر می توانند فطریه خود را به دو فقیر هر کدام به مقدار یک صاع و نیم بدهند یا نه؟

جواب:بلی،اشکال ندارد.

سؤال 643:این جانب دو خواهرزاده و یک خواهرزن دارم که وضع مادّی آنها چندان خوب نیست و کسی را به غیر از من ندارند تا به آنها رسیدگی کنند آیا زکات فطره بر گردن آنها هست یا خیر؟و آیا من می توانم با بستگان خودم به اینها فطریه بدهم؟

جواب:زکات فطره بر آنها واجب نیست و شما می توانید فطریه خودتان را به آنها بدهید.

سؤال 644:در یک روستایی که 600 نفر جمعیّت دارد،می شود زکات فطره خودشان را در زدن چاه آب و حمّام و...به مصرف برسانند.با اینکه می توانند از جای دیگر تأمین کنند؟در صورت مثبت بودن جواب،آیا می توانند پول جمع شده را بعد از چند ماه به مصرف برسانند؟

جواب:می توانند از زکات فطره جهت امور مذکوره استفاده کنند و چنانچه استفاده متوقف بر گذشتن مدتی باشد،مانعی ندارد.

خمس

اشاره

سؤال 645:آیا وجوب خمس مانند وجوب نماز و روزه از ضروریات اسلام است و منکر آن کافر می شود؟

جواب:بلی،اصل وجوب خمس از ضروریات اسلام است و انکار آن موجب کفر است.

مازاد بر مخارج سال

سؤال 646:آیا به مازاد مواد غذایی و حبوباتی که سر سال خمسی در خانه باقی مانده است خمس تعلّق می گیرد؟اگر تعلّق می گیرد،باید به قیمت خرید محاسبه شود یا به قیمت روز بازار؟

جواب:خمس دارد و باید به قیمت فعلی بازار محاسبه شود.

سؤال 647:اگر جنسی با کوپن یا غیره خریداری شده و الآن سر سال قیمت آن بالا رفته، به کدام قیمت حساب می شود؟

جواب:یا خمس عین را بپردازد و یا قیمت فعلی آن را.

سؤال 648:اگر سکّه بهار آزادی یک سال بماند،آیا خمس به آن تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر سکّه از درآمد سال تهیه شده باید خمس آن را بپردازد و اگر هبه و

بخشش باشد بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بپردازد.

سؤال 649:مواد لازم مانند صابون و پودر لباسشویی و حبوبات که با بن کارمندی به ما می دهند اگر از مصرف سال زیاد بیاید،آیا خمس دارد؟

جواب:اگر آنها را از درآمد سال خریداری کرده اید و اضافه آمده است باید خمس آن را به قیمت فعلی بازار بپردازید و اگر آنها را به شما بخشیده اند و اضافه آمده است بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بپردازید.

سؤال 650:دانشجویی که برای تأمین هزینه تحصیلی خود مدتی سر کار می رود،آیا خمس درآمد خود را باید بپردازد؟

جواب:اگر تمامی درآمد خود را صرف هزینه تحصیل و زندگی کرده،خمس ندارد و اگر چیزی از آن در آخر سال اضافه بیاید،باید خمس آن را بپردازد.

سؤال 651:این جانب منزلی خریداری کردم،چون سند آن آماده نبود مبلغی از پول را به عنوان گرو نزد خود نگه داشتم تا سند آماده شود ولی سند آماده نشد و سال خمسی ام رسید، آیا به این مقدار خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:خیر،خمس ندارد مگر اینکه به منزل مذکور احتیاج نداشته باشید.

سؤال 652:شخصی مبلغی پول از کسی گرفته تا برای او کاری انجام دهد و سال خمسی او فرا رسیده در حالی که مقداری از پولها باقی مانده و هنوز در مقابل آن کار نکرده است،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:مقداری که در مقابل آن کار نکرده،فعلا خمس ندارد.

سؤال 653:مقداری پول در یک صندوق قرض الحسنه گذاشته ام تا پس از گذشت مدتی به من وام بدهند و سال خمسی ام رسیده است،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:خمس پس انداز لازم است.

سؤال 654:این جانب از مهاجرینی هستم که داخل ایران زندگی می کنم و خانواده ای تحت تکفّل خود دارد،اگر پولی جمع آوری کنم به این امید که وقتی به کشور خود بازگشتم بتوانم

برای خود مایحتاج زندگی تأمین کنم آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:چنانچه برای تهیه مایحتاج جز این طریق،راه دیگری نداشته باشید خمس ندارد.

سؤال 655:پولی که انسان از درآمد سال برای حساب حج تمتّع واریز کرده و پس از چند سال مشرف می شود،آیا خمس دارد؟

جواب:پولی که برای حج واجب واریز می کنند،چنانچه از درآمد همان سال باشد خمس ندارد؛اما اگر متعلق خمس بوده مثل این که سال خمسی نداشته و از سرمایه برداشته یا بر آن پول سال گذشته است باید خمس آن را بدهند؛همچنین اگر پول را سال بعد پس بگیرند باید خمس آن را بدهند.اما پولی را که برای حج مستحبی یا عمره مفرده واریز کرده و سال بعد می روند باید خمس آن را بدهند چون مؤونه نشده است.

سؤال 656:در حسابرسی سالانه صندوق قرض الحسنه مقداری پول اضافه آمده است، آیا به این مبلغ خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر پول مذکور از درآمد صندوق است خمس ندارد.ولی اگر مجهول المالک است یعنی به صورت اشتباه از مردم گرفته شده است بنابر احتیاط واجب باید با اجازه مجتهد جامع الشرائط به فقرا داده شود.

سؤال 657:حجاجی که مبلغی از درآمد سال خمسی خود را همراه دارند و در اثنای حج، سال خمسی آنها فرا می رسد،آیا باید خمس آن را بپردازند؟

جواب:هرگاه سال خمسی برسد هر مقدار که مصرف نشده خمس دارد.و همچنین است نسبت به آذوقه ای که همراه برده اند.

کسب و درآمد زن

سؤال 658:خانم این جانب آموزگار است،آیا حقوقی که دریافت می کند متعلّق خمس است؟

جواب:بلی،آنچه از حقوق ایشان که در مؤونه زندگی مصرف نشود و سال بر آن بگذرد خمس دارد.

سؤال 659:زنی قالی بافی می کند،آیا به درآمد او خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر در مؤونه زندگی مصرف نشود و سال بر آن بگذرد،باید خمس آن را بپردازد.

سؤال 660:اگر زن با سرمایه شوهر قالی بافی می کند،آیا باید خمس درآمد خود را بپردازد؟

جواب:بلی،آنچه از درآمد او در مؤونه صرف نشود و سال بر آن بگذرد، خمس دارد.

کسب و پول کودک غیر بالغ

سؤال 661:آیا پولی که بچه غیر بالغ از راه کسب جمع آوری کرده،متعلّق خمس است؟

جواب:بلی،بر ولیّ او لازم است خمس آن را بپردازد.

سؤال 662:پولی که به بچه غیر بالغ بعنوان هدیه و عیدی می دهند،یا والدین او بعنوان مخارج بچه گانه و توجیبی به او می دهند ولی او خرج نکرده است،آیا به آن خمس تعلق می گیرد؟

جواب:بلی،بر ولیّ او لازم است خمس آنها را بپردازد.

خریدوفروش و تعویض خانه

سؤال 663:این جانب با پول خمس داده،خانه مورد نیاز خود را خریداری کردم.اکنون بعد از گذشت دو سال می خواهم خانه بزرگتر خریداری کنم،آیا پس از فروش خانه اول باید خمس قیمت آن را بپردازم؟

جواب:اصل پول خانه که خمس آن را داده اید،بعد از فروش خمس ندارد.و ترقی قیمت آن اگر در همان سال فروش به مصرف خانه مورد نیاز برسد خمس

ندارد.ولی اگر سال بر آن بگذرد و مصرف مؤونه نشود خمس دارد.

سؤال 664:شخصی خانه ای جدید خریده است و برای پرداخت قیمت آن،خانه سابق خود را فروخته است،آیا به پول آن خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر خانه جدید را برای سکونت خود خریده است و در خانه سابق هم سکونت داشته است،خمس ندارد.

سؤال 665:کارمندی به شهرستان دیگر منتقل شده است،به همین جهت خانه خود را می فروشد تا در شهر جدید خانه ای خریداری کند،آیا به پول حاصل از فروش خانه اوّل خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض مذکور لازم نیست خمس پول فروش خانه را بدهد.

سؤال 666:اگر کسی خانه کوچکتر خود را با خانه ای بزرگتر تعویض کند و تفاوت قیمت آن را از درآمد سال خود بپردازد،آیا خمس به آن تعلّق می گیرد؟

جواب:در صورتی که خانه بزرگتر مطابق شأن او باشد،خمس ندارد.

سؤال 667:اگر کسی خانه بزرگ خود را با خانه دیگری تعویض کرده و مقداری پول نیز دریافت کند،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر خانه اوّل را از درآمد سالهای قبل خریده باشد باید بلافاصله خمس این پول را بپردازد.و اگر از پول مخمس خریداری کرده پولی که دریافت کرده جزء درآمد امسال اوست.

سؤال 668:فرزند این جانب قرار است جهت تحصیل چند سال به شهر دیگری برود،آیا به خانه ای که برای استفاده او در آن شهر خریداری می کنم،خمس تعلق می گیرد؟

جواب:اگر به گونه ای باشد که عرفا مورد نیاز او و در شأن اوست،تا زمانی که از آن استفاده می کند خمس ندارد.

سؤال 669:شخصی منزل مسکونی خود را که چند سال قبل با پول مخمس و مبلغی قرض تهیه کرده،به علت تنگدستی می فروشد که هم بدهکاری خود را بپردازد و هم مبلغی از

آن را سرمایه کسب قرار دهد،آیا باید خمس قیمت اضافی منزل را بپردازد؟

جواب:خمس قیمت اضافی در صورتی لازم است که سال خمسی وی برسد و مصرف نشده است.

سؤال 670:خانه ای را برای استفاده شخصی،از درآمد سال خریداری کردم،ولی فروشنده گفته است 3 ماه بعد خانه را تخلیه می کنم.حال سال خمسی این جانب رسیده است،ولی هنوز خانه در دست فروشنده است و من نتوانسته ام از آن استفاده کنم،آیا به این خانه خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر مورد نیاز شما بوده خمس ندارد.مگر اینکه مدت تحویل منزل به اندازه ای طولانی باشد که عرفا جزء مؤونه سال خمسی بحساب نیاید.

سؤال 671:این جانب در اداره ای بکار مشغولم،از طرف اداره مذکور خانه ای در اختیارم گذارده شده است.ولی چون خانه شخصی ندارم از درآمد سال خود خانه ای تهیه کرده ام تا پس از بازنشستگی از آن استفاده کنم،آیا به این خانه خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:چون فعلا مورد احتیاج نیست،خمس دارد.

سؤال 672:شخصی منزل مسکونی مورد نیاز خود را می فروشد و پول آن را به عنوان تضمین قرارداد خرید خانه می گذارد و یا نزد خود نگه می دارد تا موقع مناسب خانه مناسب با شأن خود بخرد،آیا این پول متعلّق خمس می شود؟

جواب:اگر منزل خود را فروختید،پول آن جزء درآمد سال شما واقع می شود که اگر تا آخر سال صرف تهیه منزل یا مؤونه دیگر شد خمس ندارد و الاّ باید خمس آن را بپردازید.

خریدوفروش زمین برای خانه

سؤال 673:شخصی زمینی برای ساختن خانه خریده و آن را فروخته تا خانه خریداری کند،آیا پول این زمین متعلّق خمس است؟

جواب:اگر زمین را از درآمد سال خود خریده و در همان سال خرید به فروش

رسانده و خانه خریده است خمس ندارد.و همین طور اگر پس از گذشت سال برای تهیه خانه مورد نیاز فروخته و چنانچه با پول مخمّس خریداری کرده،ترقّی قیمت خرید،از منافع سال فروش است که اگر تا پایان سال صرف مؤونه نشود خمس دارد.

سؤال 674:تهیه خانه مورد نیاز برای این جانب مقدور نیست،آیا می توانم از درآمد امسال خود زمینی تهیه کنم و در سالهای آینده هر وقت تمکّن پیدا کردم در آن ساختمان بسازم؟

جواب:در صورتی که تهیه خانه منحصر به همین راه باشد،مانعی ندارد.

وام،قرض،پس انداز برای خانه

سؤال 675:شخصی برای ساختن خانه مورد نیاز خود مقداری وام گرفته است،آیا با فرارسیدن سال خمسی باید خمس این پول را بپردازد؟

جواب:عین پول وام خمس ندارد،هر چند سال بر آن بگذرد.

سؤال 676:این جانب کارمندم،جهت خرید خانه از اداره خودم مبلغی وام گرفته و به حساب بانک مسکن واریز کردم تا بتوانم در سالهای آینده با گرفتن وام مسکن خانه ای تهیه کنم.حال با توجه به اینکه اقساط این پول از حقوقم کسر می گردد و بقیه حقوق نیز به زندگی من کفاف نمی دهد،آیا باید خمس این پول را بپردازم؟

جواب:در فرض سؤال که برای تهیه منزل مورد نیاز خود،راهی غیر از این ندارید،این پول که پس انداز می شود خمس ندارد.

سؤال 677:جهت خرید خانه مورد نیاز خود مقداری پول از دوستانم قرض گرفتم و خانه ای خریداری کردم،سپس مقداری از دین خود را در سال خرید خانه و مقداری از آن را در سال بعد،از درآمد سالم پرداخت کردم،آیا به این خانه خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،خمس ندارد.

سؤال 678:شخصی مبلغی پول در بانک مسکن گذاشته تا بعد از رسیدن به مبلغ معینی به او خانه بدهند،اگر بر این پول سال بگذرد،آیا خمس دارد؟

جواب:اگر در مقابل این پول به او خانه می دهند و راهی جز این ندارد،خمس به آن تعلق نمی گیرد.

سؤال 679:معلّمی هستم که با پدر و مادرم زندگی می کنم و هر ماه مبلغی از حقوق خود را پس انداز می کنم تا بتوانم برای خود مسکن تهیه کنم،آیا به این پول خمس تعلق می گیرد؟

جواب:اگر برای تهیه منزل مورد نیاز،راهی غیر از این ندارید و نتوانید خانه را به تدریج تهیه کنید،خمس ندارد.

سؤال 680:این جانب معلّم هستم.مبلغی پول که در سال قبل خمس آن را پرداخت کرده ام به صورت علی الحساب به شرکت تعاونی مسکن فرهنگیان واریز کرده ام تا در آینده قطعه زمینی به این جانب بدهند.اکنون سال خمسی ام فرارسیده،آیا به این پول خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،خمس لازم نیست.

سؤال 681:شخصی جهت منزل مورد نیاز خود،قطعه زمینی خریده است و نمی تواند یکجا آن را بسازد و ناچار است از درآمد و حقوق تدریجی خود پس انداز کند تا مصالح ساختمانی را سال بعد تهیه و بسازد.و اگر بخواهد در همین سال مصالح را خریداری کند ضایع می شود و چه بسا دزد ببرد.آیا اگر این درآمد را پس انداز کند به آن خمس تعلق می گیرد یا خیر؟

جواب:در فرض سؤال که برای تهیه منزل مورد نیاز خود راهی غیر از این ندارد و خرید مصالح ساختمانی هم به ضرر تمام می شود یا در معرض تلف شدن است،خمس به پس انداز تعلق نمی گیرد.

سؤال 682:این جانب خانه ندارم و فعلا اجاره نشین هستم و عائله مند و کم درآمد هستم و مختصر حقوق و درآمدم را پس انداز کرده ام.ناچار هستم چند سال پس انداز کنم تا بتوانم زمین لازم برای خانه را بخرم یا خانه کوچکی خریداری کنم تا از اجاره نشینی نجات پیدا کنم، آیا به این پس انداز خمس تعلق می گیرد یا نه؟

جواب:در فرض سؤال،خمس به پس انداز تعلق نمی گیرد.

فروش یا پرداخت قسمتی از لوازم زندگی یا سرمایه کسب برای خرید خانه

سؤال 683:اگر کسی قسمتی از سرمایه کسب یا ابزار کار خود را برای خرید خانه بفروشد، آیا باید خمس آن را بپردازد؟

جواب:اصل سرمایه و ابزار کار اگر مخمّس بوده خمس ندارد.ولی ترقی آن در صورتی که در سال فروش مصرف نشود،خمس دارد.

سؤال 684:این جانب چند سال پیش حساب خمسی داشتم،ولی به واسطه سهل انگاری چند سالی است که حساب نکرده ام و فعلا سال خمسی ندارم.چند ماه قبل مقداری تلمبه کشاورزی داشتم و آن را فروخته و جهت سکونت خود در قم خانه ای خریداری کردم،آیا به این منزل خمس تعلق می گیرد؟

جواب:اگر خمس تلمبه ها را پرداخته اید منزل شما خمس ندارد،و اگر خمس آنها را نداده باشید و با عین پول متعلق خمس منزل را خریده باشید باید تخمیس کنید،یا به حاکم شرع مراجعه کنید،تا امر شما را اصلاح کند.

سؤال 685:شخصی منزل مورد نیاز خود را خریداری کرده و بابت پرداخت پول آن قسمتی از اثاث منزل و طلای همسر خود را به فروشنده داده است.آیا باید خمس اثاث منزل و طلای همسر را بپردازد؟

جواب:در فرض سؤال،خمس ندارد.

خانه رهنی

سؤال 686:آنچه امروزه مرسوم است که پولی به صاحب خانه می دهند و در مقابل آن در خانه سکونت می کنند و به آن رهن منزل می گویند در چه صورت صحیح است و آیا صاحب پول باید پس از گذشت سال خمس آن پول را بپردازد؟

جواب:می توان از طریق بیع شرط و یا اجاره منزل به شرط قرض،این کار را انجام داد و بیع شرط به این صورت است که صاحب خانه،منزل خود را به مبلغی بفروشد و با خریدار شرط کند که مثلا اگر تا یک سال پولت را به تو پرداختم حق فسخ داشته باشم و با پرداخت پول به خریدار،بیع را فسخ کند.و شرط قرض در

ضمن اجاره به این صورت است که صاحب منزل،خانه خود را به مبلغ کمی به مستأجر برای مدت معین اجاره دهد و در ضمن عقد اجاره شرط کند که مستأجر مبلغی را برای مدت مذکور به او قرض دهد.اما نسبت به خمس پول مذکور،در صورتی که پول از درآمد سال باشد و تهیه منزل منحصر به همین راه باشد فعلا خمس ندارد.

سؤال 687:این جانب خانه ای را با پول وام و قرض،رهن کردم و بعد بتدریج قرض مذکور را در مدت چند سال پرداخت کردم،آیا به آن پول خمس تعلق می گیرد؟

جواب:اگر راه تهیه منزل برای شما منحصر به همین است فعلا خمس ندارد.

ولی پس از اینکه پول را از راهن گرفتید هر مقدار از پول که در همان سال دریافت،در مؤونه صرف نشد،باید خمس آن پرداخت شود.

سؤال 688:این جانب چند سال از طریق وام و قرض و پس انداز مبلغی پول جمع آوری کردم و بالأخره اقساط و بدهی های مربوط به آن را پرداختم.اکنون این پول را برای رهن منزل در اختیار صاحب خانه گذارده ام،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،که ظاهرا برای تهیه منزل مورد نیاز خود راهی غیر از این نداشته اید،فعلا به این پول خمس تعلق نمی گیرد.

سؤال 689:این جانب منزلم را که کوچک بود دادم و منزل دیگری که مناسب شأنم بود گرفتم و تفاوت قیمت آن را از درآمد سالم دادم،آیا خمس دارد؟

جواب:تبدیل منزل به منزل دیگر موجب تعلق خمس نمی شود.

مصالح ساختمانی

سؤال 690:خریدن خانه بصورت یک جا برای ما مقدور نیست.اگر امسال مقداری از لوازم آن،چون مصالح ساختمانی،آهن و...را خریداری کنیم،تا در سال بعد خانه بسازیم،آیا باید خمس آنها را بپردازیم؟

جواب:در صورتی که تهیه منزل منحصر به این راه باشد و در سال آینده

نتوانید تهیه کنید،خمس ندارد.

سؤال 691:آیا مصالح ساختمانی که شخص به علت نداشتن قدرت مالی نتوانسته است آنها را در تعمیر یا نوسازی منزل خود استفاده کند و سال خمسی او فرا رسیده است،باید خمس آنها را بپردازد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر تعمیر یا نوسازی منزل مورد نیاز و در شأن او باشد،خمس ندارد.

خانه اضافی و اجاره ای

سؤال 692:شخصی ساکن روستا است و در شهر خانه ای خریداری کرده و یک اطاق آن را برای استفاده خود-برای مواقعی که به شهر می رود-اختصاص داده و بقیه را اجاره داده است،آیا به خانه مزبور خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر یک اطاق بر حسب شأن او مورد نیازش باشد به آن خمس تعلق نمی گیرد ولی خمس بقیه را باید بپردازد.

سؤال 693:این جانب خانه ای دارم که قسمتی از آن را اجاره داده و قسمت دیگر را خودم ساکنم،آیا قسمت مورد اجاره خمس دارد؟

جواب:خمس دارد،مگر اینکه جهت امرار معاش خود به مال الاجاره آن نیاز داشته باشید.

سؤال 694:شخصی دارای خانه مسکونی است و در بین سال از درآمد خود زمینی خریداری کرده و خانه جدیدی بنا می کند،آیا به این خانه خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر خانه قبل برای او قابل استفاده نیست و عرفا به خانه جدید نیاز دارد و خانه جدید از شأن او زیاد نیست،زمین و خانه جدید خمس ندارد.ولی خانه قبل متعلّق خمس است که وقتی به خانه جدید منتقل شد، باید خمس خانه قبلی را به قیمت فعلی بپردازد.مگر اینکه خانه قبلی را از پول مخمس خریداری کرده باشد که در صورت فروش،مازاد بر قیمت خرید جزء

درآمد سال فروش بوده و اگر تا آخر سال مصرف نشود،خمس دارد.

سؤال 695:این جانب دارای خانه ای هستم که آن را اجاره داده ام،آیا پولی که صرف تعمیرات منزل می کنم،همانند اصل خانه متعلّق خمس است؟

جواب:تعمیراتی که برای بقای منزل مذکور لازم باشد جزء مؤونه است و خمس ندارد.ولی تعمیراتی که موجب افزایش قیمت منزل یا مال الاجاره باشد- مثل سنگ کاری و نوسازی و تجدید بنا-باید خمس مقداری را که به قیمت منزل یا مال الاجاره آن از جهت تعمیرات افزوده شده بپردازد.

سؤال 696:این جانب خانه ای برای سکونت خود تهیه کردم،پس از مدتی که در آن سکونت داشتم به جهت دور بودن فاصله خانه تا محل کارم ناچار شدم خانه را اجاره داده و با پول آن در محلی نزدیک به محل کارم خانه ای اجاره کنم،آیا به خانه من خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال خمس ندارد.بلی اگر از درآمدهای دیگر بتوانید مال الاجاره منزل اجاره ای را بدهید و خانه خودتان از مؤونه بودن خارج شود و سرمایه شود باید خمس آن را به قیمت فعلی بدهید.

سؤال 697:این جانب منزل مسکونی مورد نیازم را تبدیل به منزل بزرگتر در حدّ نیاز و شأن خود کردم،و تفاوت آن را از درآمد سالم دادم،آیا باید خمس منزل را بدهم؟

جواب:در فرض سؤال،خمس به آن تعلق نمی گیرد.

ماشین سواری

سؤال 698:آیا به ماشین سواری خمس تعلّق می گیرد؟ موتورسیکلت و دوچرخه چطور؟

جواب:در صورتی که برای کسب نباشد و مورد نیاز انسان باشد و از شأن او زیاد نباشد،چنانچه از درآمد سال خریداری کند خمس ندارد.و حکم موتورسیکلت و دوچرخه نیز همین است.

سؤال 699:این جانب مقداری پول خمس داده شده را به عنوان پیش قسط خرید اتومبیل

سواری مورد نیاز پرداختم و سایر اقساط آن را بطور ماهیانه از درآمدم پرداخت می کنم.آیا به این اتومبیل خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال چنانچه اتومبیل از شأن شما زیاد نباشد،خمس ندارد.

سؤال 700:این جانب اتومبیل سواری خود را که مورد نیازم بود فروختم و با پول آن اتومبیل نو و مدل جدید خریداری کردم و بقیه پول آن را نیز از درآمد سالم پرداختم.آیا باید خمس بپردازم؟

جواب:چنانچه اتومبیل در شأن شما بوده،خمس ندارد.

سؤال 701:آیا به کپسول آتش نشانی و تایر زاپاس و یخ شکن که برای اتومبیل شخصی خود خریداری کرده ام و ممکن است در طول سال مورد استفاده قرار نگیرد خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،چون در معرض استفاده است به آن خمس تعلق نمی گیرد.

سؤال 702:چند سال قبل با گرفتن وام،یک اتومبیل سواری تهیه کردم و بعد وام را پرداختم و امسال با فروش آن اتومبیل،یک ماشین مدل جدید به اقساط خریداری کردم و مقداری از پول ماشین اول را صرف زندگی کردم و مقداری از آن نیز موجود می باشد،آیا باید خمس بپردازم؟

جواب:خمس مبلغی که موجود است باید بپردازد.

سؤال 703:این جانب مقداری پول جهت خرید اتومبیل سواری مورد نیازم به حساب شرکت اتومبیل سازی واریز کردم و پس از دو سال به من اتومبیل دادند.آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر پول مذکور از درآمد سال شما بوده و ماشین مذکور مطابق با شأن شما بوده و طریقه تهیه آن منحصر به این راه باشد،خمس ندارد.

سؤال 704:شخصی از درآمد سال خود یک دستگاه اتومبیل سواری که مورد نیاز زندگی او

بوده خریداری کرده و در همان سال آن را بفروش رسانده و اتومبیل گرانتری خریداری کرده و بقیه پول آن را از درآمد همان سال پرداخته است،آیا به این اتومبیل ها خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال که خریدوفروش اتومبیل در اثنای سال بوده،در صورتی که اتومبیل در شأن او باشد،خمس ندارد.

ماشین برای کار

سؤال 705:آیا به ماشینی که مربوط به کسب و کار انسان است خمس تعلق می گیرد؟

جواب:بلی،جزء سرمایه است و خمس دارد.

سؤال 706:ماشین مورد نیاز زندگیم را تبدیل به ماشین مناسب خود کردم،آیا خمس دارد؟

جواب:اگر ماشین اول خمس نداشته و تبدیل کرده اید،خمس ندارد.

سؤال 707:این جانب مقداری پول که از درآمد سال خمسی ام بوده،برای خرید یک وانت پرداخته ام و بقیه آن را نیز از درآمد سال می پردازم.با توجه به اینکه وانت مذکور برای کسب و کار و امرار معاش من است،آیا خمس دارد؟

جواب:خمس دارد.مگر اینکه ماشین وسیله امرار معاش شما باشد و اگر خمس آن را بپردازید یا بقیه آن نتوانید امرار معاش کنید،که در این صورت فعلا خمس ندارد.

سؤال 708:شخصی مقداری پول خمس داده شده به عنوان پیش قسط برای خرید تراکتور پرداخت کرده است،آیا قسطهای بعدی آن که پرداخت می کند خمس دارد؟

جواب:اگر از درآمد سال پرداخت می کند،باید خمس قسطهای قبلی را که پرداخت کرده بدهد.

سؤال 709:این جانب مقداری پول از خویشاوندانم برای خرید یک دستگاه اتومبیل نیسان قرض کردم تا با آن کسب و کار کنم.کیفیت پرداخت خمس آن را بیان فرمایید.

جواب:در فرض سؤال باید هر مقدار از قرض را که پرداخت کرده اید خمس

آن را نیز بپردازید مگر اینکه اتومبیل وسیله امرار معاش شما باشد و درآمد آن از مخارج زندگی زیاد نیاید،که در این صورت فعلا خمس ندارد.

سؤال 710:وسیله نقلیه مانند وانت که گاهی برای استفاده شخصی و گاهی برای باربری و اجرت و کسب و کار است،آیا خمس دارد؟

جواب:به نسبت استفاده برای باربری و اجرت،متعلّق خمس است.

سؤال 711:تراکتور و اتومبیل وانت که برای کسب خریداری شده و خمس آن پرداخت نشده است،آیا قیمت خرید ملاحظه می شود یا قیمت فعلی؟

جواب:لازم است به قیمت فعلی حساب شود.

سؤال 712:این جانب دارای اتومبیلی سواری هستم که با آن مسافرکشی می کنم و از این طریق مخارج زندگی خود را تأمین می کنم.آیا مخارجی که اتومبیل مذکور دارد مانند اصل اتومبیل متعلّق خمس است یا جزء مؤونه است و خمس ندارد؟

جواب:اگر مخارج مذکور برای بقای اتومبیل و استفاده از آن است-مانند خرج بنزین و روغن و لوازم یدکی مورد نیاز-خمس ندارد.ولی اگر مخارج بگونه ای است که موجب افزایش قیمت اتومبیل می شود جزء سرمایه است.و مانند اصل اتومبیل خمس به آن تعلّق می گیرد.و باید خمس مقداری که به قیمت اتومبیل افزوده شده پرداخت شود.

سؤال 713:این جانب قبل از فرارسیدن سال خمسی تراکتوری خریداری کرده ام تا در ارتباط با کشاورزی خود از آن استفاده کنم،آیا خمس آن را باید بپردازم؟و اگر از این تراکتور برای انجام کارهای دیگران استفاده کنم و اجرت بگیرم،آیا تراکتور خمس دارد؟

جواب:اگر تراکتور را از درآمد سال خریداری کرده اید باید خمس آن را بپردازید، خواه فقط مربوط به کشاورزی خودتان باشد یا برای کارهای دیگران نیز باشد.

ابزار کار

سؤال 714:آیا به ابزار کسب و کار انسان که از درآمد سال تهیه می کند،خمس تعلق می گیرد؟

جواب:بلی،باید خمس آن پرداخت شود.

سؤال 715:کارمندی که برای بهبود وضع مالی خود یک باب مغازه باز می کند،آیا به ابزار کاری که برای کار در مغازه تهیه می کند،خمس تعلق می گیرد؟

جواب:بلی،خمس تعلّق می گیرد.

سؤال 716:این جانب دانشجوی رشته پزشکی می باشم.اگر برای استفاده آینده خود بعضی از دستگاهها و لوازم پزشکی را خریداری کنم،با توجه به اینکه فعلا به آنها نیازی ندارم،آیا باید خمس آنها را بپردازم؟اگر از دستگاههای مذکور برای یادگیری دروس خود یا مثلا سنجش فشار خون اعضای خانواده خود استفاده کنم،خمس آن چگونه است؟

جواب:اگر دستگاههای فوق مربوط به کسب شما باشد خمس دارد.و اگر بگونه ای است که در امر تحصیل و یا سنجش فشار خون اعضای خانواده مورد نیاز باشد،خمس ندارد.

سؤال 717:اگر کسی ماشین کار یا ابزار خود را به صورت قسطی خریداری کند،خمس آن چگونه است؟

جواب:هرچه از اقساط را که پرداخت خمس آن را نیز بپردازد.

سؤال 718:مبلغ سی هزار تومان وام گرفتم و با آن یک دستگاه کلیدسازی تهیه کردم و با آن کار می کنم.سال بعد وام مربوط به آن را پرداختم،آیا خمس باید بپردازم؟

جواب:بلی،خمس مبلغ مزبور باید پرداخته شود.

سؤال 719:این جانب قسمتی از لوازم زندگی مورد نیاز خود را فروخته و با آن ابزار کار تهیه کرده ام.آیا به پول آن خمس تعلق می گیرد؟

جواب:اگر لوازم زندگی را از درآمد سال،یا با مال غیر مخمس خریداری کرده اید،باید خمس آنها را بپردازید.و اگر با مال مخمس خریداری کرده اید،باید خمس ترقی قیمت آن را بپردازید.

سؤال 720:شخصی اتومبیل وانت خود را که جهت کار و کسب استفاده می کرده بفروش

رسانده تا خانه ای خریداری کند،آیا به پول آن خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اصل پول اتومبیل در صورتی که خمس آن را قبلا داده،خمس ندارد.

ولی ترقی قیمت آن اگر در سال فروش مصرف نشود خمس دارد.و اگر اتومبیل را از درآمد سال خریداری کرده،و در سال بعد بفروش رسانده،باید خمس قیمت فعلی آن را بلافاصله بپردازد.

سؤال 721:شخص کشاورزی با یک تراکتور که جزء ضروری اسباب کار او بوده زندگی می کرده و فعلا نمی تواند کار کند و تراکتور را-با اینکه احتیاج به آن دارد-فروخته تا با پول آن به مکّه مشرّف شود،آیا این پول خمس دارد؟

جواب:اگر تراکتور را از درآمد سالهای قبل تهیه کرده،لازم است به مجرّد فروش خمس همه قیمت آن را بپردازد و اگر از پول خمس داده شده خریده است مازاد بر قیمت خرید آن،جزء درآمد سال فروش است،که اگر تا پایان سال مصرف در مؤونه نشود،خمس دارد.

مؤونه

سؤال 722:چه خرجهایی به عنوان مؤونه بحساب می آید و خمس به آنها تعلق نمی گیرد؟

جواب:آنچه که انسان برای خود و خانواده خود خرج می کند و نیز آنچه در زیارت و جوایز و هدایا و انفاقات و مهمانی ها مصرف می کند و آنچه در حقوق لازمه،مثل:نذورات،کفارات،اداء دین،ارش جنایت،غرامت و خسارت چیزی که انسان تلف کرده است و نیز سایر مایحتاج زندگی،مثل:خانه،ماشین سواری، فرش،کتاب،سایر لوازم مورد نیاز زندگی و آنچه برای تزویج اولاد و یا درمان بیماری آنها و نیز هزینه مربوط به موت اولاد یا عیال انسان و سایر احتیاجات عرفی انسان مصرف شود،مؤونه حساب می شود.بنابراین آنچه انسان از درآمد سال خود و به حسب شأن خود در رابطه با این امور صرف کند خمس به آنها تعلق نمی گیرد.بلی اگر مخارج فوق از شأن انسان زیاد باشد یا به عنوان عملی سفیهانه باشد و یا از روی اسراف باشد و نیز اگر مخارجی در راه حرام صرف شود

جزء مؤونه بحساب نیامده و باید خمس آن پرداخت شود.و نیز مخارجی که در راه تحصیل فایده مصرف می شود جزء مؤونه است،مثل:مزد کارگر،خرج آبیاری،گازوئیل برای تراکتور و بنزین اتومبیل.

سؤال 723:آیا تلفن جزء مایحتاج زندگی انسان است،یا خمس دارد؟

جواب:تلفن منزل اگر در شأن انسان باشد جزء مایحتاج است و خمس ندارد.

ولی تلفن محل کسب در حکم سرمایه است و خمس دارد.

سؤال 724:آیا چرخ خیاطی مورد احتیاج،خمس دارد؟

جواب:اگر فقط برای حاجت خانه باشد خمس ندارد و اگر برای کسب باشد خمس دارد.

سؤال 725:آیا به وسایل زینتی داخل منزل مثل گل و گلدان و قاب عکس و لوستر خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر بیش از حدّ متعارف نباشد و از درآمد سال تهیه شود،خمس ندارد.

سؤال 726:کشاورزی است یک گاو شیرده دارد که از درآمد سال خود خریداری کرده است.

آیا به آن خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر برای استفاده خود و خانواده خود از شیرش خریداری کرده،جزء مؤونه حساب می شود و خمس ندارد.

سؤال 727:آیا پولی که حجّاج به عنوان ارز همراه می برند،خمس دارد؟

جواب:اگر از درآمد همین سال باشد و در سال خمسی مصرف شود،خمس به آن تعلّق نمی گیرد.

سؤال 728:شخصی مقداری از درآمد سال خود را برای خرید نوارهای مبتذل ویدیویی مصرف کرده است،آیا این پول جزء مؤونه او بحساب می آید؟

جواب:پولی که در راه حرام صرف شود جزء مؤونه نیست و باید خمس آن پرداخت شود.

سؤال 729:آیا به پولی که در راه اسراف و یا خرید اشیای غیر ضروری و چیزهایی که در شأن انسان نیست-مثل بعضی دکورها و قابهای نفیس-مصرف می شود،خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:بلی،باید خمس آنها را بپردازد.

سؤال 730:شخصی برای پسرش که هنوز ازدواج نکرده و تحت تکفّل او می باشد خانه ای خریداری می کند که مقداری از آن غیر مخمّس بوده است.آیا این پول از مخارج او محسوب می شود؟

جواب:مقداری از پول که از قبل به آن خمس تعلّق گرفته باید خمس آن را بپردازد.و مقداری که از درآمد سال بوده در صورتی که هبه مناسب شأن او بوده خمس ندارد.

سؤال 731:لباسی جهت پوشیدن خریداری کرده ام،با وجود اینکه مورد احتیاج بوده یک سال بدون استفاده مانده است،آیا خمس دارد؟

جواب:در فرض سؤال که مورد احتیاج بوده،خمس ندارد.

سؤال 732:آیا به اشیای جزئی،مثل:شیشه عطر،مهر،تسبیح کربلا و جانماز که انسان خریداری کرده و در اثنای سال مورد استفاده قرار نگرفته،خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر از منافع سال خریداری کرده و در معرض استفاده باشد،خمس ندارد.

سؤال 733:آیا به کتابهایی که اهل علم خریداری می کنند و بعضی از آنها ممکن است هیچ گاه مورد استفاده قرار نگیرند خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر در معرض استفاده باشند و امکان نیاز به آنها وجود داشته باشد، خمس به آنها تعلّق نمی گیرد.

سؤال 734:سال خمسی این جانب اول فروردین است.در اسفند ماه اجناسی خریداری کردم تا در ایّام عید به بستگانم هدیه بدهم،آیا به این اجناس خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر در وقت متعارف خریداری کرده اید و مناسب با شأن شما است، خمس ندارد.

سؤال 735:آیا طلا و زیورآلاتی که بانوان خریداری می کنند جزء مؤونه است؟

جواب:اگر از درآمد سال باشد و بیشتر از شأن آنها نباشد و از آن استفاده کنند، خمس ندارد.

سؤال 736:کسی که سال خمسی نداشته و مقداری پول صرف ساختمان مسجد و حسینیه و بیمارستان و حمّام کرده،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر از درآمد سال او بوده و صرف در موارد مذکوره مطابق شأن او بوده،خمس ندارد.ولی اگر یقین دارد سال بر آن گذشته است،خمس دارد.

سؤال 737:پیرزنی که فرزندانش مخارج او را می دهند مبلغی پول دارد و با اینکه از استفاده زینت افتاده با آن پولها طلا می خرد تا زمانی که راه کربلا بازشد خرج سفر کربلا کند، آیا این طلاها خمس دارد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر سال از آنها بگذرد خمس دارد.

سؤال 738:آیا پولی که انسان برای بیمه می پردازد جزء مؤونه است،یا باید خمس آن پرداخته شود؟

جواب:اگر پرداخت پول برای بیمه مورد نیاز شخص باشد،خمس ندارد.

سؤال 739:امسال عازم زیارت بیت اللّه الحرام می باشم،مبلغی پول به مدیر کاروان دادم که در عربستان پول و ارز آنجا را به من بدهد و هنوز مشرف نشده ام و سال خمسی ام فرا رسیده است.آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،خمس تعلّق می گیرد.

سؤال 740:کسی که در بین سال خمسی چیزی را برای رفع احتیاجات خود و خانواده اش خریداری می کند و بعد از سال خمسی آن را می فروشد تا چیز دیگری تهیه کند یا تبدیل به احسن کند،آیا به پول فروش آن خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:پول فروش جزء درآمد سال فروش محسوب می شود بنابراین اگر قبل از گذشت سال صرف مؤونه شود خمس ندارد و اگر باقی بماند باید تخمیس شود.

سؤال 741:جنسی را به صورت سلف خریداری کرده ام و پول آن را پرداخته ام ولی پیش از تحویل جنس،سال خمسی ام فرا رسیده است،آیا باید خمس پول را بپردازم؟

جواب:اگر جنس خریداری شده مربوط به مؤونه باشد و در وقت آن نتوانید تهیه کنید،خمس ندارد.و در غیر این صورت پرداخت خمس لازم است.

سؤال 742:خانمی مقداری طلا و زیورآلات خریداری کرده و از آن استفاده کرده است و بعد از چند سال آنها را می فروشد،آیا به محض فروش باید خمس آنها را بپردازد؟

جواب:اگر از درآمد سال خریداری کرده و در سالهای بعد فروخته قیمت آن جزء درآمد سال فروش محسوب می شود،که اگر تا پایان سال صرف مؤونه نشود، خمس دارد.

جهیزیه

سؤال 743:آیا به جهیزیه دختران که در طول چند سال بتدریج تهیه می شود،خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر انسان نتواند یکجا تهیه کند و ناچار باشد هر سال مقداری از آن را تهیه کند یا در شهری باشد که معمولا هر سال مقداری از جهیزیه را تهیه می کنند و تهیه آن مورد حاجت باشد،چنانچه در بین سال از منافع سال جهیزیه خریداری کند خمس ندارد.ولی اگر از منافع سالهای قبل خریداری کند،باید خمس آن را پرداخت کند.

سؤال 744:اگر چیزی به عنوان جهیزیه دختر اول خریداری شود و در منزل برای دختر دوم بماند،آیا خمس دارد؟

جواب:در صورتی که تهیه جهیزیه برای دختر دوم نیز مورد نیاز باشد،خمس ندارد.

سؤال 745:دختری کارمند است و در خانه پدر زندگی می کند.مقداری از حقوق ماهیانه خود را جهت تهیه جهیزیه و سایر لوازم زندگی پس انداز می کند،آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:خمس تعلّق می گیرد.مگر اینکه برای تهیه جهیزیه مورد نیاز و در حد شأن خود،راهی غیر از این نداشته باشد و نتواند یکجا تهیه کند.که در این صورت به پس انداز،خمس تعلق نمی گیرد.

سؤال 746:این جانب برای دخترم دفترچه حساب پس انداز بانکی باز کرده ام و هر ماه مقداری پول به حساب آن واریز می کنم تا پس از گذشت چند سال که موقع ازدواج او فرا می رسد برایش جهیزیه و لوازم زندگی تهیه کنم.آیا به این پول خمس تعلّق می گیرد؟و اگر از طرف بانک سودی مشروع به این پول تعلق بگیرد،آیا متعلّق خمس است؟

جواب:اگر برای تهیه جهیزیه مورد نیاز و در حدّ شأن راهی غیر از این نداشته باشید و در موقع نیاز نتوانید تهیه کنید،که در این صورت خمس به آن تعلق نمی گیرد.

سؤال 747:آیا حکم جهیزیه دختر در مورد پسر نیز جاری است؟یعنی اگر پسر از درآمد سال لوازم مورد نیاز زندگی آینده خود را خریداری کند یا پدر و مادر برایش خریداری کنند،آیا خمس ندارد؟

جواب:حکم جهیزیه را دارد.و همچنین است نسبت به پس انداز خود پسر یا پدر برای او،در صورتی که بموقع باشد و نتوانند یکجا تهیه کنند و در حدّ شأن باشد.

سؤال 748:این جانب مقداری وام برای تهیه جهیزیه دخترم از بانک گرفتم تا اقساط آن را در مدت چهار سال بپردازم.آیا می توانم اقساط آن را از درآمد سالهای آینده بپردازم؟

جواب:می توانید بپردازید.

سؤال 749:اگر پدری جهیزیه دختر را از مال غیر مخمّس تهیه کرده باشد و خمس آن را نپردازد،پرداخت خمس بر دختر لازم است؟

جواب:بلی،در فرض سؤال،لازم است دختر خمس جهیزیه را بپردازد.

سؤال 750:این جانب جهیزیه مورد نیاز خود را خریده ام و پول آنها را قرض کرده ام آیا لازم است طلای زینتی خود را که از درآمد سال خریده ام بفروشم و بلافاصله قرض خود را پرداخت نمایم و آیا باید خمس آن را بپردازم؟

جواب:اگر به مقدار شأن شما باشد واجب نیست بفروشید و اگر هم بفروشید لازم نیست خمس آن را فورا بدهید.

سؤال 751:این جانب دختری دارم که ناچارم برایش جهیزیه تهیه کنم و نمی توانم آن را یکجا خریداری کنم و از طرفی اگر جهیزیه را از درآمد سال بتدریج خریداری کنم نوعا ضایع می شود و بموقع از قابلیت استفاده خارج می شود و باصطلاح از رواج و مطلوبیت می افتد و چه بسا نگهداری آنها مشکل است و جای حفظ آن را نداریم.در این صورت اگر پول را پس انداز کنم تا بموقع مایحتاج را تهیه کنم،آیا خمس به آن تعلق می گیرد یا نه؟

جواب:در فرض سؤال،با توجه به مشکلات مزبور،خمس به آن تعلق نمی گیرد.

زمین و باغ و محصولات کشاورزی

سؤال 752:آیا به زمین زراعتی و باغ که از درآمد سال خریداری شوند،خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر باغ برای استفاده خود و خانواده از میوه آن خریداری شده و مناسب با شأن او و در حدّ نیاز او باشد خمس ندارد.و اگر برای فروش میوه آن باشد خمس دارد.ولی زمین زراعتی در حکم سرمایه است،و طبق احکام خمس سرمایه خمس دارد.

سؤال 753:شخصی باغی برای استفاده خود و خانواده اش خریداری کرده است،در بعضی سالها بطور اتفاقی میوه آن بیش از مصرف خانواده او بوده و بفروش می رسد،آیا به این باغ خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر باغ زاید بر مؤونه نیست خمس آن واجب نیست.

ولی میوه آن اگر زاید بر مؤونه باشد،خمس دارد.

سؤال 754:شخصی حساب سال نداشته است و زمین موروثی خود را به صورت باغ در آورده تا از میوه آن استفاده کند.پس از چند سال،مقداری محصول میوه باغ،زائد بر احتیاج او شده است.اکنون می خواهد حساب سال قرار دهد،خمس این باغ چگونه است؟

جواب:در فرض سؤال،اگر مخارج باغ از درآمد سال او بوده باغ مذکور خمس ندارد ولی میوه آن مقداری که زاید بر مؤونه است خمس دارد.

سؤال 755:شخصی با مقداری پول خمس داده زمینی خریداری کرده و به صورت باغ در آورده تا از میوه آن جهت تجارت استفاده کند،آیا به این باغ خمس تعلق می گیرد؟

جواب:خمس تفاوت قیمت زمین و نیز خمس درختها را باید بپردازد.

سؤال 756:این جانب زمین مواتی را احیاء کرده ام،آیا به این زمین خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:اگر زمین را به صورت باغ در آورده اید تا از میوه آن برای خود و خانواده تان استفاده کنید و قصدتان فروش میوه نبوده و زاید بر حاجت نیز نباشد، خمس ندارد.بلی اگر باغ را بفروشید باید خمس قیمت فعلی آن را بپردازید.و اگر زمین را به منظور زراعت یا به عنوان باغی که میوه آن را بفروشید آباد کرده اید، خمس قیمت فعلی آن باید پرداخت شود.هر چند باغ را نفروخته باشید.

سؤال 757:آیا زمین های کشاورزی خمس دارد؟

جواب:زمین کشاورزی در حکم سرمایه است و خمس دارد.ولی چنانچه زمین به مقداری است که فقط برای تأمین زندگی و معاش اوست و اگر خمس آن را بدهد قادر به ادامه زندگی نخواهد بود،لازم نیست فعلا خمس آن را بپردازد.و در صورتی که بعدا متمکن شد بپردازد.اگر چه تدریجی باشد.

سؤال 758:شخصی زمینی را برای زراعت گندم مورد نیاز خانواده خود خریداری کرده است و چیزی از آن را بفروش نمی رساند.آیا این ملک متعلق خمس است؟

جواب:بلی خمس آن را باید بپردازد.مگر اینکه بمقدار امرار معاش باشد که فعلا خمس ندارد.

سؤال 759:این جانب دارای چند هکتار زمین کشاورزی هستم که خمس آن را پرداخته ام.و هر ساله مقداری گندم از آن برداشت می کنم که قسمتی از آن را جهت تأمین معاش خانواده خود مصرف می کنم و بقیه را به فروش می رسانم.لطفا کیفیت خمس آن را بیان فرمایید.و آیا مخارجی که برای کشت و برداشت گندم مزبور صرف کرده ام می توانم از حاصل کسر کنم؟

جواب:مقداری از محصول گندم مزبور که از مخارج سال خود و خانواده شما زیاد بیاید،باید خمس آن را بپردازید.و مخارجی که برای بدست آوردن محصول مصرف کرده اید اگر چیزی است که عین آنها باقی نیست می توانید از حاصل کسر کنید و اگر چیزی است که عین آنها باقی است،مثل ابزار و آلاتی که برای شخم زدن و درو کردن،از درآمد سال خریداری کرده اید باید خمس آنها را بپردازید و نمی توانید از حاصل کسر کنید.

سؤال 760:این جانب هر ساله مقدار مشخصی بذر گندم کشت می کنم،آیا هر سال باید خمس آن را بپردازم؟

جواب:سال اوّل که خمس آن را دادید،آن مقدار در سالهای بعد خمس ندارد.

سؤال 761:شخصی از درآمد سال،ملک یا چیز دیگری را برای تجارت و سرمایه خریده، و تا آخر سال ترقی کرده و 100 هزار تومان ارزش پیدا کرده و خمس آن را نداده است.در پایان سال دوم،ارزش آن 200 هزار تومان شده است،فعلا خمس آن چگونه محاسبه می شود؟

جواب:در فرض سؤال،خمس آن 56 هزار تومان می شود.چون آخر سال اوّل،خمس آن را که 20 هزار تومان بوده،نداده است.و همانگونه که سهم صاحب سرمایه ترقی کرده،خمس هم ترقی کرده است.لذا فعلا باید خمس سال اول و ترقی سال دوم آن را،باضافه خمس ترقی سهم صاحب سرمایه بدهد.و اگر سال دوم نیز آن را نپرداخت،باید همینطور خمس را بصورت تصاعدی محاسبه و

بپردازد.

بنابراین،در فرض سؤال،خمس سال اول 20 هزار تومان بوده،که در سال دوم 20 هزار تومان ترقی و سود داشته،جمعا 40 هزار تومان می شود.و سهم صاحب سرمایه که سال اول 80 هزار تومان بوده،در سال دوم 80 هزار تومان ترقی و سود داشته،که خمس آن 16 هزار تومان می شود.در نتیجه خمس سرمایه فعلی 56 هزار تومان است و سرمایه خالص 144 هزار تومان می باشد.

سؤال 762:شخصی زمینی دارد که قیمت آن بالا رفته و بواسطه همین زمین مستطیع شده است.حال قسمتی از زمین را فروخته تا صرف حج کند،آیا باید پول آن را تخمیس کند؟

جواب:در فرض سؤال،اگر اصل زمین متعلّق خمس نباشد،مثل اینکه ارث یا صداق بوده خمس ندارد ولی اگر آن را از پول مخمس خریداری کرده ترقی قیمت مقداری که بفروش رسانده جزء درآمد سال اوست که اگر تا پایان سال در مؤونه صرف نشود خمس دارد(ترقی قیمت نسبت به زمانی که خریده است ملاحظه می شود)ولی اگر به عنوان مال التجاره و استفاده از ترقی قیمت، خریداری کرده در صورتی که با پول مخمس خریداری کرده باید خمس ترقی قیمت زمین را همه ساله بپردازد.و در همین فرض اگر با پول غیر مخمس خریداری کرده،باید خمس زمین را به قیمت فعلی بپردازد.و در سالهای بعد نیز خمس ترقی قیمت آن را بپردازد.

سؤال 763:این جانب زمینی خریداری کرده ام تا پس از ترقی قیمت بفروشم،آیا پس از فرا رسیدن سال خمسی خمس قیمت فعلی آن را باید بپردازم یا خمس قیمت خرید را؟

جواب:خمس قیمت فعلی را لازم است بپردازید.

سرمایه کسب

سؤال 764:آیا به سرمایه کسب و تجارت خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:بلی،به سرمایه خمس تعلّق می گیرد.مگر اینکه برای تأمین معاش خود و عائله اش مطابق شأنش به همه سرمایه نیاز داشته باشد.بطوری که اگر خمس آن

را بپردازد نتواند با بقیه آن امرار معاش کند،که در این صورت خمس ندارد.ولی اگر تمکن پیدا کرد یا سرمایه را فروخت،باید خمس آن را پرداخت کند.

سؤال 765:این جانب مقداری سهام خریداری کرده ام و خمس آنها را نیز پرداخته ام،حال اگر بخواهم این سهام را چند سال نگهداری کنم،آیا خمس ترقی قیمت آن را همه ساله باید بپردازم یا پس از فروش آنها؟

جواب:در صورت افزایش قیمت،باید خمس مقدار اضافه شده در هر سال را در همان سال بپردازید.

سؤال 766:اشخاصی که شغل آنها طلافروشی و زرگری است گاهی ممکن است مثلا در اول سال یک کیلوگرم طلا دارند ولی در آخر سال به جهت افزایش بی رویه قیمت،مقدار طلای آنها به نیم کیلوگرم رسیده ولی قیمت آن نسبت به یک کیلوگرم اول سال بیشتر است و اگر به همین ترتیب چند سال بگذرد سرمایه از بین رفته و چیزی به عنوان موجودی ندارند.

آیا این افراد می توانند مقداری طلا را سرمایه خود قرار دهند و میزان در سود و زیان را بر اساس خود طلا محاسبه کنند،بدون اینکه به قیمت کاری داشته باشند؟

جواب:اوّلا این سؤال تنها در مورد طلافروشی مطرح نیست،بلکه در مورد سایر تجّار و کسبه نیز مطرح است و ثانیا معیار در وجوب خمس،قیمت و ثروت است نه وزن و مقدار و ثالثا ترقی قیمت هر چند ممکن است موجب کم شدن سرمایه از نظر وزن بشود ولی هیچ گاه منجر به از بین رفتن آن نمی شود بنابراین در مفروض سؤال،شخص باید خمس زاید را بپردازد.

سؤال 767:شغل این جانب کاسبی است و دارای سال خمسی می باشم،سال گذشته حدود یکصد گونی برنج داشتم که سرمایه کسبم بوده و آن را نیز تخمیس کرده ام،امسال قیمت برنج افزایش یافته و موجب شده است که سرمایه کسب من به مقدار دوازده گونی کاهش پیدا کند، آیا خمس بدهکارم؟

جواب:ملاک و معیار در باب خمس،قیمت و ثروت است نه وزن و مقدار.

بنابراین هر مقدار بر قیمت برنجها افزوده شده خمس دارد.هر چند که به حسب

وزن کمتر شده باشد و اگر مسأله بر عکس شود یعنی مقدار جنس افزایش یابد ولی قیمت اضافه نشود،خمس به مقدار اضافی تعلّق نمی گیرد.

سؤال 768:آیا تخمیس سرمایه باید از آغاز کسب باشد یا بعد از گذشتن سال؟

جواب:اگر سرمایه از درآمد همان سالی است که می خواهد در آن تجارت و کسب کند،ملاک آخر سال خمسی است و اگر می خواهد درآمد سالهای قبل را به عنوان سرمایه کسب قرار دهد،باید در آغاز کسب آن را تخمیس کند.

سؤال 769:شخصی لوازم زندگی خود را با وجود احتیاجی که به آنها داشته فروخته تا سرمایه کسب قرار دهد،آیا تا زمانی که مثل آنها را خریداری نکرده،به این سرمایه خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،اگر لوازم زندگی را از درآمد سال یا مال غیر مخمس خریداری کرده،مازاد بر قیمت خرید لوازم زندگی که جزء سرمایه شده،متعلّق خمس است.

سؤال 770:اشخاصی که سرمایه کسب آنها غیر مخمس بوده و از درآمد آن لوازم زندگی مورد نیاز خود را خریداری کرده اند،آیا به این لوازم زندگی نیز خمس تعلق می گیرد؟

جواب:در فرض سؤال،باید خمس سرمایه و آنچه از درآمد این سرمایه خریده شده به قیمت فعلی بپردازند.

سؤال 771:این جانب بعد از چند سال کار در یک کارخانه،خود را بازخرید کردم و مبلغی را که به عنوان بازخرید گرفتم،آن را به عنوان مضاربه به کسی داده ام و با سود آن امرار معاش می کنم و راه دیگری برای تأمین معاش ندارم،آیا باید خمس مبلغ بازخرید را بدهم؟

جواب:در فرض سؤال که مبلغ مزبور تنها به مقداری است که معاش شما را تأمین می کند،خمس ندارد.

تلف و جبران سرمایه

سؤال 772:از سرمایه کسب این جانب مصرف مؤونه زندگی ام شده است،آیا می توانم در همین سال خمسی اگر منفعتی بدستم آید آن را جبران کنم؟

جواب:می توانید جبران کنید و خمس ندارد.

سؤال 773:پولی مخمّس به عنوان مضاربه در اختیار بانک قرار داده ام،پس از مدتی آن پول را گرفته و مصرف زندگی کرده ام،آیا می توانم از منافع همین سال آن را جبران کنم؟

جواب:می توانید جبران کنید و خمس ندارد.

سؤال 774:اگر سرمایه تجارت انسان که مخمّس بوده در اثنای سال مصرف یا تلف شود و در سال آینده سرمایه تهیه کند،آیا خمس دارد؟

جواب:بلی،خمس دارد.

محلّ کسب

سؤال 775:شخصی یک اطاق از منزل مسکونی خود را به عنوان مغازه قرار می دهد تا در آن کسب و کار کند،آیا باید خمس آن را بپردازد؟

جواب:بلی،خمس مغازه را باید به قیمت فعلی بپردازد.

سؤال 776:حدود پنجاه سال قبل زمینی جهت بنای منزل خریداری کردم و بعد بتدریج قسمتی از آن را جهت کار و کارگاه فنّی اختصاص دادم.اکنون ساختمان کارگاه به عنوان ملک تجاری تقریبا پنجاه میلیون تومان ارزش دارد،آیا پس از فروش این کارگاه به مبلغ آن خمس تعلّق می گیرد؟در ضمن یک طبقه از منزلم را نیز اجاره داده ام،با توجه به اینکه منزل را برای سکونت خود ساخته ام ولی فعلا به آن احتیاج ندارم و آن را اجاره داده ام،آیا به آن خمس تعلّق می گیرد؟

جواب:بلی در فرض سؤال کارگاه حکم سرمایه را دارد.و واجب است خمس آن را به قیمت فعلی بپردازید.هر چند آن را نفروخته باشید و پس از فروش در صورتی که قیمت آن ترقی کرد،خمس ترقی قیمت را بپردازید.و حکم یک طبقه منزل که اجاره داده اید نیز همین است.

سؤال 777:آیا مخارجی چون تعمیر مغازه و یا خرید لوازمی چون پنکه،تلفن،یخچال و...

که مورد نیاز محلّ کسب است جزء مؤونه است یا جزء سرمایه؟

جواب:چیزهایی چون تلفن و یخچال که عین آنها باقی است،حکم سرمایه را دارد،و باید خمس آنها پرداخت شود.و تعمیر مغازه در صورتی که موجب زیاد شدن قیمت مغازه یا مال الاجاره آن گردد،خمس مقداری که به قیمت مغازه یا مال الاجاره از جهت تعمیرات افزوده شده،باید پرداخت.

گوسفند و گاو

سؤال 778:شخصی تعدادی گوسفند دارد که خمس آنها را داده است.سال بعد تعداد گوسفندان همین مقدار است ولی قیمت آنها دو برابر شده است،آیا خمس دارد؟

جواب:بلی،ترقی قیمت آنها خمس دارد.

سؤال 779:شخصی تعدادی گوسفند برای استفاده زندگی خود دارد اگر از بچه و پشم آنها در غیر مؤونه استفاده کند،آیا خمس گوسفند را باید بپردازد؟

جواب:لازم نیست.ولی نسبت به بچه و پشم اگر برای سرمایه تجارت و کسب استفاده کند،باید خمس آنها را بپردازد.

سؤال 780:بچه های گاو و گوسفند که نگهداری می شوند تا مثلا بعد از دو سال از شیر آنها استفاده شود،آیا خمس دارند؟و آیا پشم آنها که در ضمن این دو سال استفاده می شود،خمس دارد؟

جواب:آنچه به مقدار معاش است خمس ندارد.

سؤال 781:شخص گوسفنددار برای پرداخت خمس گوسفندها آیا باید قیمت آنها را حساب کند یا محاسبه به تعداد نیز صحیح است؟

جواب:محاسبه هر دو صحیح است.ولی در صورتی که به تعداد حساب کند، باید در سالهای بعد علاوه بر خمس تعدادی که افزایش یافته،خمس نماء متصل گوسفندان قبلی را نیز بپردازد.

سؤال 782:آیا صاحبان گوسفند می توانند قیمت علوفه مصرف شده در زمستان را از نموّ گوسفندان کسر کنند و خمس باقیمانده را بپردازند؟

جواب:اگر علوفه را از پول خمس داده شده خریداری کنند می توانند.

سؤال 783:گاو و گوسفندی که بیش از یک سال عمر دارند،اگر در بین سال خمسی فروخته شوند چه موقع متعلّق خمس واقع می شوند؟

جواب:اگر از درآمد سالهای قبل به عنوان استفاده شخصی از شیر آنها خریداری شده است جزء درآمد سال فروش قرار می گیرد یعنی اگر تا آخر سال خمسی صرف مؤونه نشده باید تخمیس شود.

سؤال 784:کشاورزی یک گاو داشته که با زاد و ولد افزایش پیدا کرده و پس از حدود پنج سال،چهار گاو شده است.سپس آنها را فروخته و برای مخارج جهیزیه دخترش هزینه کرده است.پس از آن یک گاو شیرده خریده که گوساله آن بزرگ شده،حکم خمس آن را بیان فرمایید.

جواب:لازم است به مجرّد فروش،خمس مجموع قیمت را بپردازد.و چنانچه گاو شیرده را از پول خمس داده نشده خریده باشد،باید خمس آن و گوساله آن را بپردازد.

مال مخمّس

سؤال 785:پولی که خمس آن پرداخت شده،اگر تا سال بعد بماند و به مصرف نرسد،آیا دوباره باید خمس آن پرداخت شود؟

جواب:لازم نیست.

سؤال 786:شخصی مقداری از موجودی نقدی خود را که از سالهای قبل جمع آوری کرده و خمس آن را پرداخت کرده،در مؤونه خود صرف کرده است،آیا می تواند این مبلغ را از درآمد سال بعد جبران کند؟

جواب:نمی تواند.

سؤال 787:شخصی سال خمسی داشته و تعدادی سکّه طلا خریداری کرده و خمس آنها را داده و در اثنای یک سال بعد،سکّه ها را فروخته و پول آنها را مصرف زندگی کرده است.آیا

در این سال می تواند از درآمد سال آن را جبران کند؟و آیا حکم چیزهای دیگر مانند گندم، برنج و پول نقد چگونه است؟

جواب:بلی،می تواند جبران کند.و در این حکم فرقی بین طلا و پول نقد و گندم و غیره نیست.

سؤال 788:شخصی دارای مقداری پول است که خمس آنها را سال قبل پرداخته است و در سال بعد مقداری از آن را صرف کرده است،آیا می تواند آخر سال خمسی خود،کسری آن مال مخمّس را جبران کند؟

جواب:بلی،می تواند جبران کند.

سؤال 789:شخصی دارای دو نوع پول است،یکی پولی که خمس آن را قبلا پرداخته یا خمس به آن تعلّق نمی گیرد و دیگری پولی که از درآمد سال اوست،اگر این پولها با یکدیگر مخلوط باشند،آیا می تواند با نیّت،یکی از آنها را مشخص کند؟مثلا از پولی که درآمد سال اوست در مؤونه صرف کند تا پول دیگر برای او باقی بماند.اگر پولهای مذکور در بانک باشد چطور؟

جواب:در فرض سؤال که پولها با یکدیگر مخلوط شده اند به مجرّد نیت نمی تواند یکی را معین کند.بلکه باید به حاکم شرع مراجعه کرده و مصالحه کند و در مورد بانک نیز حکم همین است.مگر اینکه در دو حساب جداگانه واریز شده باشند.

تصرف در مال متعلّق خمس

سؤال 790:کسانی که خمس بدهکارند و پرداخت نمی کنند،وظیفه زن و فرزند آنها چیست؟

جواب:اگر بدانند عین مال مورد ابتلای ایشان متعلّق خمس است خوردن و تصرّف در آن قبل از ادای خمس جایز نیست.ولی می توانند با اذن حاکم شرع خمس آنچه را مصرف کرده اند بر ذمّه بگیرند و هر وقت توانستند پرداخت کنند.و اگر تعلّق خمس به عین مالی که مورد ابتلای آنها است مشکوک باشد تصرّف در آن جایز است.و در هر صورت با وجود شرایط امر به معروف لازم است ایشان را امر به معروف کنند.

سؤال 791:گوسفندی را که خمس به آن تعلّق گرفته صاحب گوسفند به قصّاب فروخته است،کسانی که از گوشت آن خریداری کرده اند بعد از اینکه علم پیدا کردند،آیا باید خمس آن را بدهند؟

جواب:باید خمس آن را بپردازند.

سؤال 792:فردی نود و نه درصد احتمال می دهد پدرش خمس نمی دهد،تکلیف پولهایی که از او می گیرد یا غذایی که در خانه او می خورد چیست؟

جواب:چنانچه اطمینان داشته باشد که موارد فوق متعلّق خمس است،باید خمس چیزهایی را که استفاده می کند بپردازد.

سؤال 793:اگر کسی با پول خمس داده نشده لباس خریداری کند و در آن نماز بخواند، حکم آن چیست؟

جواب:نماز او اشکال دارد.

سؤال 794:رفتن به منزل افرادی که انسان علم دارد خمس اموال خود را نپرداخته اند،چه حکمی دارد؟

جواب:اصل رفتن مانعی ندارد.خصوصا اگر برای صله رحم و امر به معروف و نهی از منکر باشد.ولی اگر چیزی مصرف کرد که می داند متعلّق خمس است، باید خمس آن را بپردازد.

سؤال 795:شخصی دارای سال خمسی است اگر در اثنای سال فوت کند،آیا ورثه او می توانند قبل از پرداخت خمس او از ترکه او در تجهیز و تکفین و سایر مخارج میت مصرف کنند؟

جواب:آنچه از درآمد سال فوت صرف مؤونه نشده،باید خمس آن پرداخت شود.و از مال خمس داده شده به مصرف تجهیز و تکفین میت برسانند و حتی کفنی را که خود میت از درآمد سال فوت خریده باید خمس آن را بپردازند.

سؤال 796:آیا تصرف در مال متعلّق خمس مطلقا جایز نیست؟حتی اگر به ارث به انسان

برسد یا کسی به انسان هبه کند و یا پدری جهیزیه دختر را با آن خریداری کند؟

جواب:خیر،مطلقا جایز نیست.

سؤال 797:شخصی که وجوهات و مظالم عباد و کفارات در مالش هست و می خواهد به حج برود،آیا می تواند فقط مخارج حج را تخمیس کند و به مکه برود و پس از مراجعت خمس تمام اموال خود را بدهد.آیا حج او صحیح است؟

جواب:همانطور که قبلا اشاره شد،تصرف در مال متعلق خمس قبل از ادای خمس جایز نیست و شما همین مقدار که می خواهید از اموال خود بردارید و خمس آن را بدهید و با آن به حج بروید،تصرف در مال غیر مخمس است و جایز نیست.لذا این کار منع از تصرف را بر طرف نمی کند.

بلی می توانید مقداری از مال را با اجازه مرجع تقلید خود جدا کنید و سپس خمس آن را بپردازید.و یا اگر اموال شما عبارت از اشیای مختلفه باشد،مانند خانه،باغ و غیر اینها خمس یک نوع معین را بپردازید و یا اگر پول است و در بانکهای متعدد وجود دارد خمس پول مربوط به بانک معین را بپردازید و یا در فرض سؤال مقداری از مال را به قصد ادای خمس به مرجع تقلید یا وکیل او بدهید و او بعد از قبول،آن را به شما قرض بدهد و مخارج حج خود را از این پول یا پولی که اصلا خمس به آن تعلق نگرفته بدهید.در این صورت حج شما صحیح است.

سؤال 798:شخصی که اموال خود را تخمیس نکرده و عازم سفر عمره است،آیا می تواند فقط مخارج عمره را تخمیس کند و بدون تخمیس بقیه اموال به عمره برود؟و آیا عمره وی بدین صورت صحیح است؟و در صورت عدم صحت،آیا راه حلی برای این موارد وجود دارد؟

جواب:تصرف در مالی که خمس به آن تعلّق گرفته،قبل از پرداخت خمس آن،جایز نیست و برداشت مخارج عمره و دادن خمس آن،تصرف در مال غیر مخمس است و جایز نیست.و این کار منع از تصرف را برطرف نمی کند.بلی می توانید مقداری از مال را به قصد ادای خمس به مرجع تقلید یا وکیل او بدهید و او بعد از قبول آن را به شما قرض بدهد و شما آن را صرف مخارج عمره کنید،در

این صورت عمره شما صحیح است.یا فروضی را که در مسأله قبل ذکر شده رعایت کنید.

و اگر خمس ندهید گرچه تصرف در مال حرام است اما همراه داشتن پول غیر مخمس و خرج آن موجب بطلان عمره نمی شود.مشروط بر اینکه لباس احرام از مالی که خمس به آن تعلق نگرفته تهیه شود،یا به ذمه خریده شود،که در این صورت عمره صحیح است.

تلف شدن یا غصب مال متعلق خمس یا اصل خمس

سؤال 799:این جانب از درآمد سالیانه خود زمینی برای محلّ کسب خریداری کردم اکنون سال خمسی ام فرا رسیده و زمین مذکور در مسیر خیابان قرار گرفته است،آیا این زمین متعلّق خمس است؟

جواب:اگر قبل از اینکه در مسیر خیابان قرار گیرد خمس به آن تعلّق گرفته و استقرار یافته باشد و آن را نپرداخته اید،باید اکنون بپردازید،زیرا که مدیون شده اید.

سؤال 800:در فرض قبل اگر از طرف دولت زمینی در مقابل زمین فوق واگذار شود چه حکمی دارد؟

جواب:اگر خمس زمین قبلی را پرداخته اید این زمین خمس ندارد و اگر نپرداخته اید باید خمس زمین جدید را به قیمت فعلی بپردازید.مگر اینکه خمس زمین قبلی مستقر شده باشد و از خمس این زمین بیشتر باشد،که باید خمس را به قیمت زمین قبلی بپردازید.

سؤال 801:شخصی مقداری پول داشته که به آن خمس تعلّق گرفته و قبل از پرداخت خمس،پولهای مذکور مفقود شده است،تکلیف او چیست؟

جواب:در فرض سؤال،اگر در پرداخت خمس پولها کوتاهی کرده ضامن است و باید خمس آن را پرداخت کند.

سؤال 802:شخصی دارای زمینی است که دو نفر آن را غصب کرده اند بدون اینکه از