مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : امام مهدی (عج) در احادیث شیعه و سنی/ جمعی از محققان مرکز تخصصی مهدویت محمد امین بالا دستیان ... [ و دیگران ].

مشخصات نشر : قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)،مرکز تخصصی امامت و مهدویت، ۱۳۸۶.

مشخصات ظاهری : ۱۰۵ص.: جدول.؛ ۱۰ × ۲۰/۵س م.

فروست : انتظار؛۴.

شابک : ۶۰۰۰ ریال (چاپ اول) ؛ ۶۰۰۰ ریال: چاپ دوم : 964-7428-32-4

وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری.

یادداشت : جمعی از محققان مرکز تخصصی مهدویت محمد امین بالا دستیان ، محمد روحانی ، جواد جعفری ، مهدی یوسفیان.

یادداشت : چاپ اول : پاییز ۱۳۸۴.

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. - -- احادیث

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. - -- احادیث اهل سنت

موضوع : مهدویت -- مطالعات تطبیقی

شناسه افزوده : بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج). مرکز تخصصی امامت و مهدویت

رده بندی کنگره : BP۲۲۴/الف۷۵۵ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۴۶۲

شماره کتابشناسی ملی : ۱۱۶۵۳۲۷

اشاره

انتظار «4»

امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در احادیث شیعه و سنی

جمعی از محققان

مرکز تخصصی مهدویت

 امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در احادیث شیعه و سنی (انتظار 4)

 جمعی از محققان مرکز تخصصی مهدویت

ناشر/ بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف

نوبت چاپ/ هشتم، زمستان 1392

شمارگان/ دو هزار نسخه

صفحه آرا/ عباس فریدی

بها/ 2000 تومان

مراکز پخش:

ص. پ: 119-37135 / تلفن: 7737801  /فاکس: 7737160

WWW.IMAMMAHDI-S.COM

info@imammahdi-s.com

شابک:    978-964-7428-32-3

فهرست مطالب

پیشگفتار. 6

ضرورت بحث.. 7

تعریف واژه ها 8

بخش یکم:  منابع روایی درباره حضرت مهدی علیه السلام.. 11

الف. منابع شیعه. 12

ب. منابع عامه. 18

بخش دوم:  احادیث درباره حضرت مهدی علیه السلام. 23

نتیجه. 34

الف. تواتر احادیث امام مهدی علیه السلام. 34

ب. صحت احادیث امام مهدی علیه السلام. 36

بخش سوم:  امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در پرتو احادیث.. 39

فصل 1. احادیث عام. 41

3.  حدیث «اثنا عشر خلیفه». 61

خلاصه. 66

فصل 2. احادیث خاص.... 67

یک. عرصه های مشترک... 69

دو. عرصه های اختلافی.. 87

فصل 3. لغزشگاه های احادیث امام مهدی علیه السلام.. 96

شبهه نخست: صحیحین و احادیث امام مهدی علیه السلام.. 97

شبهه دوم: ابن خلدون....

نتیجه. 110

مقدمه ناشر

اندیشه مهدویت، پاسخگوی کامل و جامع به خواسته و نیاز دیرین انسان ها در اصلاح وضعیت نابسامان زندگی بشری است.

مهدویت نه فقط برای فردای مبهم بشریت، روشنی و زیبایی عرضه می کند که امروز بشر نیز در گرو فهم و معرفت به این موضوع است. و نشناختن امام و راه، اهداف و جایگاه امام و وظایف ما در قبال او، همان زندگی جاهلی است که مرگ جاهلی را در پی دارد و روایات بسیاری به آن پرداخته اند.

بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام به همت پژوهشگران مرکز تخصصی مهدویت، در ادعای این مهم، مجموعه ای را به نام «انتظار» فراهم آورده تا به تبیین مباحث و موضوعات مختلف فرهنگ مهدویت به صورت مختصر و با حجمی اندک بپردازد. و در کنار فصلنامه علمی تخصصی انتظار که ویژه پژوهشگران و متخصصان است؛ رهنمون عموم علاقمندان گردد.

بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف

معاونت پژوهش

پیشگفتار

شناخت دین و ابعاد گوناگون آن، وظیفه تمامی مردم در همه دوران ها است. این شناخت وقتی معتبر و دقیق خواهد بود که بر اساس روش صحیح معرفتی به دست آید. بنابراین به حکم عقل، نخستین قدم در دین شناسی، رجوع به آورنده و تبیین کننده دین، برای یافتن روش شناخت است.

تأکیدات شارع مقدس، نشانگر آن است که شناخت اسلام، بر دو پایه استوار است: یکی خردورزی و تعقّل و دیگری رجوع به منابع اصیل نقلی آن (یعنی قرآن و روایات صحیح اهل بیت علیهم السلام، معصومان علیهم السلام).. امام صادق علیه السلام درباره اهمیت منابع نقلی می فرماید: «مَا مِنْ شَیء اِلاّ وَ فِیهِ کتابٌ اَوْ سُنَةٌ⁽¹⁾»؛ «هیچ چیزی نیست، مگر آنکه در مورد آن آیه یا روایتی وجود دارد».

از میان منابع اسلام «سنّت» نقش ویژه ای دارد؛ زیرا گستره نظر عقل محدود است و در امور اعتباری، چندان دخالتی ندارد و از طرفی قرآن نیز به مثابه قانون اساسی اسلامی، که بیشتر به کلیات پرداخته و بیان جزئیان را به «سنت» واگذار کرده است. علاوه بر اینکه فهم مراتب بالای قرآن و دست یابی به مفاهیم والای آن، احتیاج به بیان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت علیهم السلام دارد. حال دانستن معارف مهدوی و فهم کامل و دقیق و معتبر آن، تنها با رجوع به منابع اصیل اسلامی ـ و به خصوص روایات معصومان علیهم السلام ـ امکان پذیر است.

ضرورت بحث

«مهدویت» از زوایای مختلف قابل بررسی است و پرداختن به آن ها از چشم انداز روایات دارای اهمیت خاصی است؛ زیرا:

یکم: منجی و مهدی از صدر اسلام و بلکه پیش از آن به علت غیرتجربی بودن و حالت پیشگویی داشتن آن، همواره مورد رغبت مردم بوده و سؤالات آنها و پاسخ های معصومان علیهم السلامرا در پی داشته است.

دوّم: گسترش روحیه امید در جامعه و ترویج فرهنگ صحیح انتظار، در تمامی دوران ها و معرفی مهدی موعود راستین به نسل های مختلف، از طریق روایات امکان پذیر بوده و اکنون نیز بهترین راه برای نیل به این مقصود، همان میراث گران بهای معصومان علیهم السلام است.

سوّم: تلاش تاریخی برای جلوگیری از نقل روایات و کوشش دیگران برای دخل و تصرف و حذف بعضی از احادیث نوشته شده و ایجاد شک و تردید در برخی دیگر، ضرورت اهتمام به حدیث در تبیین فرهنگ مهدوی و پاسداری از آن را یادآوری می کند.⁽¹⁾

تعریف واژه ها

به منظور درک سریع مطالب و برای جلوگیری از برداشت های گوناگون از واژه ها، لازم است که قبل از ورود به بحث، برخی از اصطلاحات را توضیح داده و مراد خود را از واژه ها بیان کنیم:

اهل سنت هم حدیث را قول، فعل و تقریر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، صحابه و تابعین می دانند.⁽¹⁾

محدثان اهل سنت روایاتی را صحیح می دانند که سند آن توسط راویان عادل ضابط متصل بوده و فاقد شذوذ و علت باشد؛ یعنی، آن را بیش از یک عادل نقل کرده و از هر عیبی به دور باشد.⁽⁴⁾

اهل سنت روایتی را حَسَن می دانند که سند آن، از طریق عادل خفیف الضبط، متصل و عاری از شذوذ و علت باشد. مراد از خفیف الضبط ـ در برابر تمام الضبط ـ کسی است که در ضبط او، اندکی خلل راه یافته است.⁽¹⁾

بخش یکم: منابع روایی درباره حضرت مهدی علیه السلام

اشاره

برای آشنایی بهتر با منابع مهدویت، ابتدا آنها را به دو دسته شیعی و سنی تقسیم می کنیم و سپس بر اساس تاریخ صدور، آنها را بیان می کنیم. همچنین می توان آنها را در دو مقطع قبل از ولادت و بعد از ولادت امام مهدی علیه السلام دسته بندی کرد.

الف. منابع شیعه

یک. قبل از ولادت امام مهدی علیه السلام

هشام ابوالفضل الناشری (م 220 ه)⁽¹⁾

دو. بعد از ولادت امام مهدی علیه السلام

برخی از این منابع، در کنار موضوعات دیگر، مباحث و روایات امام مهدی علیه السلام را نیز مطرح کرده اند و برخی دیگر ویژه امام موعود(ع) نگاشته شده است:

2-1. کتابهایی که امام مهدی را مطرح نموده اند.

«مرآة العقول» و  «وافی» را نام برد.

این کتاب بیش از شانزده هزار حدیث دارد که به تنهایی از؛ تعداد کل صحاح سته اهل سنت بیشتر است.

بوده که قسمتی از آن به دست ما رسیده است.

2-2. کتاب های ویژه امام عصر علیه السلام

تعدادی از کتاب هایی که ویژه امام عصر نوشته شده، عبارت است از:

381 ه). او به دعای امام زمان علیه السلام به دنیا آمد و این کتاب را به دستور آن حضرت نوشت که⁽¹⁾از قدیمی ترین منابع روایی در این زمینه شمرده می شود.

و شامل مباحث غیبت، قیام و شبهات مربوط به امامت حضرت مهدی علیه السلام است.

این کتاب چون در بغداد و با استفاده از دو کتابخانه بزرگ شیعه نوشته شده و مؤلف آن به بسیاری از اصول قدما دسترسی داشته است، اهمیت فراوانی دارد.

آخرین معصوم علیه السلام فرا روی خوانندگان قرار می دهد.

گفتنی است تعداد کتاب های نوشته شده ـ که تمام یا مقداری از بحث خود را به امام مهدی علیه السلام اختصاص داده اند ـ بیش از اینها است.

ب. منابع عامه

اشاره

محدثان اهل سنت، توجّه خاصی به احادیث امام مهدی علیه السلام داشته اند. برخی از پژوهشگران⁽¹⁾نام 160 نفر از آنان را ـ که تألیف مستقلّی درباره امام مهدی علیه السلام داشته یا احادیث مربوط به آن حضرت را در کتاب های خود آورده اند ـ بیان کرده اند. در اینجا به معرفی برخی از کتاب های اهل سنت می پردازیم.

یک. قبل از تولد امام مهدی علیه السلام

کتاب های زیر قبل از تولّد حضرت مهدی علیه السلام به نگارش درآمده است:

دو. بعد از تولد امام مهدی علیه السلام

کتاب های زیر بعد از ولادت امام مهدی علیه السلام (یعنی سال 255 ه) نوشته شده است.

اشعث ابو داود السجستانی الأزدی (م 275 ه). این کتاب یکی از صحاح سته و از معتبرترین کتاب های اهل سنت است. در جلد چهارم بخشی را با نام «کتاب المهدی» آورده که در آن دوازده حدیث درباره آن حضرت بیان شده است. از نکات مهم آن آوردن حدیث دوازده خلیفه در کتاب المهدی است. که نشان می دهد از نظر نویسنده، امام مهدی علیه السلام یکی از آن دوازده خلیفه ای است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم معرفی کرده است.

سه. در عصر غیبت کبری (بعد از سال 329 ه)

چهار. کتاب های ویژه حضرت مهدی علیه السلام

منابع پیشین، احادیث مربوط به حضرت را بیان نموده اند و منابع ذیل، اختصاصاً به این موضوع پرداخته اند:

بخش دوم: احادیث درباره حضرت مهدی علیه السلام

اشاره

با مروری بر مصادر حدیثی اسلام و منابع مکتوب شیعه و سنی، به این حقیقت پی می بریم که مهدویت، یکی از اعتقادات اصیل اسلامی است. نخستین کسی که موضوع مهدی موعود و قیام جهانی او را مطرح و مشخصات وی را دقیقاً تبیین کرد، شخص رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بود. آن حضرت می خواست ضمن دمیدن روح امید و نشاط در مردم، زمینه سوءاستفاده مدعیان دروغین را از این مقوله خنثی سازد.

بر این اساس از چند جهت، می توان احادیث امام مهدی علیه السلام را بررسی کرد:

معصومین علیهم السلام درباره امام مهدی علیه السلام دارند.

1. موضوعات احادیث

در این بخش با مراجعه به کتاب شریف منتخب الاثر و استفاده از آن به آمار ذیل دست می یابیم:

ردیف

موضوعات

تعدادکل

تعدادکل حدیث بدون تکرار

 1

ائمه دوازده نفر هستند

271

81

 2

ائمه به تعداد نقباء بنی اسرائیل هستند

40

24

 3

ائمه دوازده نفر و اولین آنها حضرت علی علیه السلام است

133

4

 4

ائمه دوازده نفر و اولین آنها حضرت علی علیه السلام و آخر آنها امام مهدی علیه السلام است

91

11

 5

ائمه دوازده نفر امام آخرین آنها امام مهدی علیه السلام است

94

1

 6

ائمه دوازده نفر و نه تن آنها ازفرزندان امام حسین علیه السلام هستند

139

36

 7

ائمه دوازده نفر نه تن آنها از فرزندان امام حسین علیه السلام و نهمین آنهاقائم ومهدی آنان است

50

36

 8

ائمه دوازده نفر همراه با اسامی آنان

50

50

 9

بشارت به خروج امام مهدی علیه السلام

657

103

10

از عترت پیامبر و از اهل بیت و ذریه اوست

389

8

11

اسم او اسم پیامبر و کنیه اش کنیه او و شبیه ترین مردم به پیامبر و به سنت او عمل می کند

48

8

12

شمایل حضرت مهدی علیه السلام

21

5

13

از فرزندان حضرت علی علیه السلام است

214

5

14

از فرزندان زهرا علیها السلام است

192

10

15

از اولاد حسن و حسین علیهما السلام است

107

1

16

از فرزندان حسین علیه السلام است

185

10

 1

از نُه امام که از فرزندان حسین علیه السلام هستند

160

1

 2

نهمین امام از فرزندان حسین علیه السلام است

148

8

 3

از فرزندان حضرت سجاد علیه السلام است

185

1

 4

از فرزندان امام باقر علیه السلام است

103

3

 5

از فرزندان امام صادق علیه السلام است

103

1

 6

ششمین از فرزندان امام صادق علیه السلام است

99

1

 7

از فرزندان امام کاظم علیه السلام است

101

1

 8

پنجمین از فرزندان امام کاظم علیه السلام است

98

3

 9

چهارمین از فرزندان امام رضا علیه السلام است

95

3

10

سومین از فرزندان امام جواد علیه السلام است

90

2

11

از فرزندان امام هادی علیه السلام است

90

1

12

جانشینِ جانشین امام هادی علیه السلام است

146

8

13

نام پدر او حسن علیه السلام است

147

4

14

او فرزند بهترین کنیزان است

9

7

15

هرگاه سه اسم محمد و علی و حسن پشت سر هم آمدند چهارمین آنان قائم است

2

2

16

دوازدهمین و خاتم ائمه است

136

2

17

زمین را پر از عدل و داد می کند

123

9

18

دارای دو غیبت است که یکی کوتاه تر از دیگری است

10

9

19

دارای غیبت طولانی تازمانی که خدااذن خروج به اوبدهد.

91

22

20

علت غیبت او

7

4

21

فواید امام غایب و چگونگی بهره مندی از او

7

6

22

طول عمر حضرت

318

4

23

او جوان است و سیمای او پیر نمی شود

8

6

24

ولادت او مخفی است

14

6

25

بیعت کسی بر او نیست

10

3

 1

اودشمنان خدا رامی کشد وزمین را از شرک پاک می کند و حکومت جباران را برمی اندازد و بر تأویل قرآن می جنگد

19

4

 2

او امر خدا را آشکار و دین خدا را ظاهر می کند و مؤید و منصوربه ملائکه است و زمین را احیا می کند

47

6

 3

مردم را به قرآن و سنت پیامبر بر می گرداند

15

1

 4

انتقام از دشمنان می گیرد

4

3

 5

سنن پیامبران از جمله علل غیبت اوست

23

7

 6

او قائم به سیف است و بعد از خروج و قیام او ایمان کسی که قبلا ایمان نیاورده باشد فایده ندارد

7

3

 7

مردم همه مطیع او می شوند

1

1

 8

سیره حضرت

30

3

 9

زهد حضرت

4

3

10

کمال عدالت و گسترش عدل و امنیت در دولت

او7

3

11

علم حضرت

5

4

12

جود حضرت و اینکه مال را بدون شمارش می بخشد

13

5

13

مواریث انبیا با اوست و خدا آنها را به دست وی برای اتمام حجت ظاهر می کند

5

3

14

ظهور نمی کند، مگر بعد از امتحان شدید مردم و گرفتاری سخت مؤمنان.

24

6

15

بر حضرت عیسی علیه السلام امامت می کند.

25

8

16

صاحب پرچم پیامبر و آنچه بر آن نوشته شده است.

6

6

17

ولادت حضرت و مادر ایشان

214

21

18

معجزات حضرت در زمان پدر

9

3

19

کسانی که او را در زمان پدر دیده اند

19

10

20

کسانی که او را در غیبت صغری دیده اند

25

23

 1

بعضی از معجزات حضرت در غیبت صغری

27

16

 2

شرح حال سفیران و نواب ایشان در غیبت صغری

22

14

 3

معجزات حضرت در غیبت کبری

12

8

 4

کسانی که او را در غیبت کبری دیده اند

13

8

 5

چگونگی خروج و ظهور حضرت مهدی علیه السلام

12

5

 6

جهان پیش از ظهور (فساد و ظلم و گناه…)

37

22

 7

برخی از علایم ظهور

29

25

 8

ندای آسمانی و محتوای آن

27

20

 9

گرانی، مریضی

23

6

10

سفیانی، خسف بیداء، قتل نفس زکیه، یمانی، صیحه

38

25

11

خروج دجال

12

6

12

عدم جواز توقیت و تعیین وقت ظهور

7

3

13

سال و ماه و روز خروج حضرت

7

7

14

مکان خروج و محل منبر ایشان

17

5

15

چگونگی بیعت با ایشان

11

4

16

شرق و غرب عالم را فتح می کند

12

2

17

همه به اسلام می گروند و بعد از ظهور او غیرخدا را نمی پرستند و دولت باطل از بین می رود

7

3

18

زمین گنج ها و معادن خود را آشکار می کند

10

4

19

برکات آسمان و زمین آشکار می شود

12

4

20

اجتماع313مردنزد او در یک ساعت وبرخی اوصاف آنان

25

8

21

اهل شرق و غرب عالم پیش او جمع می شوند

2

2

22

زمین را پر از عدل و داد می کند

129

3

23

نزول عیسی علیه السلام وخواندن نماز پشت سر امام مهدی علیه السلام

39

3

 1

حضرت مهدی علیه السلام دجال را می کشد

6

2

 2

جنگ حضرت با سفیانی

2

2

 3

آبادی زمین در حکومت او

5

1

 4

تسهیل امور و تکامل عقول در عصر مهدی علیه السلام

7

3

 5

فضایل اصحاب مهدی علیه السلام

14

5

 6

قدرت و صلابت آنها

5

4

 7

مدت حکومت حضرت بعد از ظهور

18

5

 8

چگونگی زندگی و لباس و خوراک حضرت

4

1

 9

آنچه حضرت به آن دعوت می کند وبه آن عمل می نماید

7

2

10

حرام بودن انکار قائم

9

2

11

فضیلت انتظار فرج به ظهور حضرت

23

16

12

تکالیف شیعیان نسبت به حضرت

54

9

13

پاداش کسی که امام را درک کند و به او اقتدا نماید.

10

3

14

فضیلت کسی که در غیبت به او ایمان بیاورد و بر موالات او ثابت قدم باشد

23

16

15

چگونگی سلام و صلوات بر حضرت

6

4

16

دعاهای حضرت

13

11

جمع بندی: تعداد منابع شیعه و سنی مورد مطالعه در منتخب الاثر، 157 کتاب و مجموع احادیث 6036 و جمع کل آورده شده در این کتاب 922 حدیث است.

روایات نقل شده در مورد امام مهدی علیه السلام را می توان به چهار گروه تقسیم کرد:

الف. روایات تفسیری؛ روایاتی که در ذیل آیات قرآن کریم را نقل شده و آیه ای را بر امام مهدی علیه السلام تطبیق کرده است.

ب. روایات اخباری؛ روایاتی که از آینده خبر می دهد؛ مانند؛ وقوع غیبت، جهان قبل از ظهور، علایم ظهور، بشارت های ظهور، اوصاف ظاهری امام، سیره حضرت، اوصاف یاران حضرت، جریان قیام و سیمای دوران حکومت.

ج. روایات تبیینی؛ روایاتی که بیان کننده علل غیبت، اهمیت انتظار، وظایف منتظران، حکم نام بردن امام و حکم تعیین وقت ظهور است.

د. روایات تاریخی؛ روایاتی که ولادت امام، نسب امام و معجزات امام مهدی علیه السلام را نقل می کند.

2. تعداد احادیث معصومان علیهم السلام

تنها با مراجعه به کتاب معجم احادیث الامام المهدی علیه السلام در می یابیم که نویسندگان آن، 1941 روایت را بدون تکرار نقل می کنند:

از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم 560 حدیث، از امام علی علیه السلام 130 حدیث، از امام حسن علیه السلام

9 حدیث، از امام حسین علیه السلام 10 حدیث، از امام

سجاد علیه السلام 22 حدیث، از امام باقر علیه السلام

60 حدیث، از امام صادق علیه السلام 297 حدیث، از امام کاظم علیه السلام 19 حدیث، از امام رضا علیه السلام

30 حدیث، از امام جواد علیه السلام 9 حدیث، از امام هادی علیه السلام 13 حدیث از امام عسکری علیه السلام

42 حدیث. پس از آن 130 مورد توقیع و دعا از امام زمان علیه السلام  و بیش از 500 حدیث را در جلد پنجم در ذیل آیاتی که به امام مهدی علیه السلام و ویژگی های آن حضرت تأویل شده، ذکر می کنند.

3. راویان احادیث مهدویت از صحابه

با بررسی کتاب های اختصاصی امام مهدی علیه السلام و یا کتبی که بخشی از آنها، به ذکر احادیث آن حضرت اختصاص یافته، به این واقعیت پی می بریم که حداقل حدود شصت تن از صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، احادیث مربوط به حضرت مهدی علیه السلام را بدون واسطه از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده اند.

در اینجا تنها به ذکر اسامی برخی از صحابه ـ که روایات آنان در منابع اهل سنت مطرح شده است ـ اکتفا می کنیم. این خود

دلیل بر صدور قطعی روایات امام مهدی علیه السلام از ناحیه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است و ثابت می کند که «مهدویت» در اسلام، از عمیق ترین ریشه و عالی ترین درجه اعتبار برخوردار است:

علقمة بن قیس بن عبداللّه (م 62 ه) 26. ام سلمه (م 62 ه) 27. عبداللّه بن عمر (م 65 ه) 28. عبداللّه بن عمرو عاص (م 65 ه) 29. عبداللّه بن عباس (م 68 ه) 30. زید بن أرقم (م 74 ه) 31. عوف بن مالک (م 73 ه) 32. ابو سعید خدری (م 74 ه) 33. جابربن سمره (م 74 ه) 34. جابر بن عبداللّه انصاری (م 78 ه) 35. عبداللّه بن جعفر طیار (م 80 ه) 36. ابو امامه باهلی (م 81 ه) 37. بشر بن منذر بن جارود (م 83 ه) 38. عبداللّه بن حارث (م 86 ه) 39. سهل بن سعد ساعدی (م 91 ه) 40. أنس بن مالک (م 93 ه) 41. ابوالطفیل (م 100 ه) 42. ام حبیده 43. ابوجحاف 44. ابوسلمی، راعی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم 45. أبولیلی 46. أبوواهل حدیقه بن اسید 47. حرث بن ربیع 48. ابوقتاده انصاری 49. زر بن عبداللّه 50. زرارة بن عبداللّه 51. عبداللّه بن ابی أوفی 52. علاء بن بشیر مزنی 53. علی هلالی 54. قرّة بن أیاس

نتیجه

اشاره

با بررسی روایات بحث مهدویت، دو ویژگی و امتیاز به دست می آید که اهمیت موضوع مهدویت را در میان معارف اسلامی و دینی نشان می دهد و پژوهشگران و طالبان طریق سعادت را در راهیابی به افق روشن آینده کمک می کند. همچنین راه را بر منکران و مخالفان این واقعیت بزرگ هستی می بندد.

الف. تواتر احادیث امام مهدی علیه السلام

از ویژگی ها و امتیازات بسیار مهم در یک موضوع روایی، تواتر احادیثی است که در مورد آن نقل شده است. متواتر بودن روایات آن موضوع، باعث می شود که به آن به صورت ویژه توجّه شود و مطالب و محتوای آن، مورد قبول واقع شده و علاوه بر اعتقاد به آن، در کارها و رفتار و برنامه ریزی ها به آن توجّه گردد و به مفاد آن عمل شود. تواتر احادیث در موضوع مهدویت، امری مورد قبول و مسلّم در نزد شیعه و عامّه است؛ یعنی، نه تنها شیعیان تواتر احادیث مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را پذیرفته اند؛ بلکه علمای عامّه نیز بر این مهم اعتراف کرده اند. در این قسمت به ذکر

نام برخی از علما و دانشمندان عامّه که به این ویژگی اشاره کرده اند، می پردازیم.⁽¹⁾

اخبار بشارت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به آمدن مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به دلیل کثرت مخبران و راویان به حد تواتر رسیده است.⁽²⁾

تصریح می کند:

احادیثی که بر وجود مهدی علیه السلام و قیام او در آخر الزمان و از خاندان رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و فرزند فاطمه علیها السلام بودن وی دلالت دارند، به حد تواتر رسیده و جایی برای انکار آن ها وجود ندارد.⁽¹⁾

ب. صحت احادیث امام مهدی علیه السلام

یکی دیگر از ویژگی های ارزشمند یک موضوع روایی، صحیح بودن روایاتی است که در مورد آن نقل شده است. صحّت روایات مربوط به آن موضوع، باعث می شود علاوه بر قبول آن، به محتوا و مفاد آن نیز توجه شده و به دستورات آنها عمل شود. با توجه به اینکه صحّت احادیث مهدویت مورد قبول شیعه است؛ از این رو در این بخش فقط نام برخی از بزرگان اهل سنت ـ که در نوشتار خود به «صحت» این احادیث تصریح کرده اند ـ بیان می شود.

بخش سوم: امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در پرتو احادیث

اشاره