مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : ادعیه و آداب مکه مکرمه با ترجمه فارسی

تالیف مرکز تحقیقات حج .

مشخصات نشر : تهران : مشعر ۱۳۸۴.

مشخصات ظاهری : ۲۱۴ ص ۱۲×۵/۱۶س م

شابک : ۶۰۰۰ ریال 964-7635-67-2 ؛ ۶۰۰۰ ریال (چاپ سوم) ؛ ۶۰۰۰ ریال (چاپ چهارم)

وضعیت فهرست نویسی : فاپا(چاپ دوم )

یادداشت : فارسی - عربی یادداشت : چاپ اول :۱۳۸۳(فیپا)

یادداشت : چاپ سوم : پاییز ۱۳۸۵.

یادداشت : چاپ چهارم: تابستان ۱۳۸۶.

موضوع : دعاها

موضوع : حج -- کتاب های دعا

شناسه افزوده : حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت. مرکز تحقیقات حج

رده بندی کنگره : BP۲۶۷/۸ /الف۳۵۴۰۴۱ ۱۳۸۴

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷۲

شماره کتابشناسی ملی : م ۸۳-۳۴۹۴۲

پیشگفتار

دعا و اقسام آن

دعا در لغت به معنای خواندن و در اصطلاح، درخواست حاجت از خداوند می باشد.

دعا بر دو قسم است:

ادعیه مأثوره نیز بر دو قسم است:

الف- ادعیه ای که باید در شرایط خاصّی خوانده شود، مثلًا در وقت مخصوص یا محل معلوم، و بالاخره آداب و

شرایط ویژه ای از زبان معصوم علیه السلام برای آن ذکر شده باشد.

ب- دعاهایی که از معصوم رسیده ولی برای آنها هیچ گونه شرطی ذکر نشده است.

البته هر نوع دعا و درخواست از پروردگار یکتا، مطلوب شارع است، و در روایت وارد شده: «الدُّعاءُ مُخُّ العِبادة» ⁽¹⁾مغز و روح عبادت همان دعا است. همچنین در قرآن کریم در مناسبت های مختلف از زبان پیامبران و اولیای الهی دعاهایی نقل شده است، لکن ثواب و فضیلت دعاهای مأثوره- وارده از معصوم علیه السلام- برای کسی که آشنا به معانی آنها باشد، به مراتب بیش از دعاهای معمولی است، زیرا معصومین علیهم السلام به امراض روحی فرد و جامعه آشناتر و به کیفیّت راز و نیاز با حق تعالی آگاه تر هستند، و سایر انسان ها گاهی به جای خیر خویش شرّ، و گاهی به جای سود و سعادت، زیان و شقاوت می طلبند: وَیَدْعُ الْإِنسانُ بِالشَّرِ دُعاءَهُ بِالْخَیْرِ وَ کانَ الْإنْسانُ عَجُولًا. ⁽²⁾

بنابر این سزاوار است دعا کننده چگونگی درخواست مطالب و حاجات خود را از معصوم فرا گیرد.

البته تشخیص دادن دعاهای وارده و آگاهی از سخن معصوم کار آسانی نیست. اگر کسی بتواند از مدارک موجود، و با موازین علمی صحّت صدور دعا از معصوم را به دست آورد، می تواند آن را به قصد ورود بخواند، ولی اگر دلیل معتبر و مدرک قابل اعتمادی پیدا نکند و در پژوهش ها و بررسی های خود به این نتیجه برسد که سند فلان دعا ضعیف و غیر قابل اعتماد است، نباید آن را به طور جزم به معصوم نسبت دهد، بلکه به امید درک ثواب و رسیدن به پاداش آن را بخواند، در این صورت حتّی اگر در تشخیص خود به خطا رفته باشد، به ثواب آن خواهد رسید.

رجاء مطلوبیت:

گاهی دعا یا عملی که سند معتبر هم دارد مربوط به زمان یا مکان خاصّی است، مانند دعاهای ماه رمضان یا مناجات مسجد کوفه، در چنین مواردی اگر کسی بخواهد آنها را در غیر آن زمان یا آن مکان انجام دهد باید آنها را فقط به

عنوان رجاء و احتمال مطلوبیت بجا آورد، نه به قصد استحباب یا ثواب ثابت، یعنی چنین نیت کند: «این دعا را می خوانم و این عمل را انجام می دهم به امید آنکه مطلوب باشد و مأجور باشم».

شرایط استجابت و قبولی دعا:

در احادیث و روایات ما برای اجابت دعا شرایط متعدّدی بیان شده که برای آگاهی از آنها می توان به کتاب های مفصّل روایی مراجعه کرد که ما در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم ⁽¹⁾:

امام صادق علیه السلام درجواب قومی که عرض کردند:

ما دعا می کنیم ولی مستجاب نمی شود، فرمودند: چون کسی را می خوانید که نمی شناسید: «لِأَنَّکُمْ تَدْعُونَ مَنْ لا تَعْرِفُونَهُ». ⁽²⁾

شرط اوّل استجابت دعا معرفت پروردگار است، زیرا هر کس را به قدر معرفتش مزد می دهند.

از حضرت علی علیه السلام سؤال شد: «فَما بالُنا نَدْعُوا فَلا نُجابُ؟» چرا دعای ما مستجاب نمی شود؟ حضرت فرمود:

«إِنَّ قُلُوبَکُمْ خانَتْ بِثَمَانِ خِصالٍ: أَوَّلُها أَنَّکُمْ عَرَفْتُمُ اللَّهَ فَلَمْ تُؤَدُّوا حَقَّهُ کَما أَوْجَبَ عَلَیْکُمْ ...». ⁽¹⁾

اوّلین علّت آن است که نسبت به خداوند معرفت و شناخت پیدا کردید، ولی حقّ معرفت را عملًا پیاده نکردید.

رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس می خواهد دعایش مستجاب شود باید لقمه و کارش حلال باشد. ⁽²⁾

امام باقر علیه السلام فرمود: خداوند دعای بنده ای را که برعهده اش، مظالم و حقوق مردم باشد یا غذای حرام بخورد، قبول نمی کند. ⁽³⁾

رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند دعای کسی را که حضور قلب ندارد، قبول نمی کند. ⁽⁴⁾

امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند به عزّت و جلال خود قسم

یاد کرده که من دعای مظلومی را که خود در حقّ دیگری چنین ظلمی نموده است، مستجاب نمی کنم. ⁽¹⁾

رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دعایی که اوّلش «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحمنِ الرَّحِیمِ» باشد، رَد نمی شود. ⁽²⁾

رسول گرامی صلی الله علیه و آله فرمود: صلوات شما بر من مایه اجابت دعای شما خواهد بود. ⁽³⁾

امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس پیش از خود به چهل مؤمن دعا کند، دعایش مستجاب می شود. ⁽⁴⁾

در حدیث قُدسی وارد شده است: خداوند به حضرت عیسی علیه السلام فرمود: ای عیسی مرا بخوان همانند خواندن شخص اندوهناک و غرق شده ای که هیچ فریادرسی ندارد⁽⁵⁾.

ملاحظه می کنید که برای اجابت دعا شرایطی بیان شده

است، و از همه بیشتر بر روی خود سازی و آمادگی برای ضیافت پروردگار و شناخت میزبان حقیقی تکیه شده است.

آثار پذیرفته شدن دعا و زیارت در زندگی انسان:

قبولی دعا و زیارت از دو جهت قابل بررسی است:

الف: صحیح خواندن و قصد قربت داشتن ادعیه و زیارات و اگر غلط خوانده شود معنای آن به کلّی تغییر یافته و انسان را از رسیدن به اهداف آن دور می کند.

ب: قبولی دعا و زیارت و پذیرفته شدن عند اللَّه. یعنی علاوه بر اینکه قربةً إلَی اللَّه انجام داده است، حضور قلب و معرفت الهی هم داشته و توانسته از تمایلات نفسانی رهایی پیدا کند، و باخضوع و خشوع دعا و زیارت را انجام دهد، و در طول سفر خصلت های زشت درونی را یکی پس از دیگری ترک کرده و از سفره گسترده حق تعالی بهره مند شود، یعنی در مهمانی رسول خدا صلی الله علیه و آله و زهرای مرضیه علیها السلام و ائمه بقیع علیهم السلام شرکت نماید و به قدر توان از غذاهای معنوی تناول کند. چنین فردی توانسته است درجاتی از تقوا را به دست آورد. قرآن کریم می فرماید: گوشت و خون قربانی به

خدا نمی رسد، ... وَ لکِنْ یَنالُهُ التَّقْوی مِنْکُمْ ... ⁽¹⁾

بلکه تقوای حاصل از قربانی است که انسان را بالا می برد و به خدا نزدیک می کند.

در آیه دیگر می فرماید: در روزهای مشخّص به یاد خدا باشید (اشاره به مَناسک منا).

آنگاه می فرماید: ... وَاتَّقُوا اللَّهَ ...؛ ⁽²⁾«از خدا پروا کنید.»

اگر زائر حرمین شریفین به یاد خدا باشد، خود را از گناه حفظ نماید، تمرین ترک معاصی داشته باشد، و حالت تقوا و پرهیزکاری پیدا کند، پس از حج مرتکب گناه نمی شود، و خصلت های خدایی در درونش جوانه می زند، رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید: «آیَةُ قَبُولِ الْحَجِ تَرْکُ ما کانَ عَلَیْهِ الْعَبْدُ مُقِیماً مِنَ الذُّنُوبِ»، ⁽³⁾نشانه قبولی حج، ترک گناهان گذشته است.

بنابراین نشانه قبولی اعمال، دستیابی به تقوا و مراعات حدود الهی، پرهیز از گناه، و دوری از خصلت های زشت

است، و این معنا امکان ندارد مگر اینکه انسان همیشه خود را در محضر حق سبحانه و تعالی ببیند، و مراقب اعمال و رفتار خود باشد، هر کاری را جهت رضای پروردگار انجام دهد، با مردم آن گونه رفتار نماید که دوست دارد مردم با او رفتار کنند، بندگان خدا از دست و زبانش در امان باشند، در سختی ها و گرفتاری ها تکیه گاه محکمی برای نزدیکان به حساب آید، به اعمال عبادی بویژه نماز اهمیّت دهد، و سعی کند نمازهای واجب را اوّل وقت و به «جماعت» برگزار نماید.

چند توصیه در زمینه وحدت امّت اسلامی:

اگرچه درباره توصیه های لازم به حجّاج محترم کتاب های جداگانه ای نوشته شده و به طور مفصّل نکاتی را تذکّر داده اند، و ما هم در همین کتاب به مناسبت های مختلف به بعضی از آنها اشاره کرده ایم، لکن به خاطر اهمّیّت موضوع سزاوار است برخی از نکات یادآوری شود:

الف- اهمیّت وحدت امّت اسلامی

یکی از اسرار اعمال و مناسک حج و زیارت مَشاهد

مشرّفه، تمرین تواضع و اخلاص، متخلّق شدن به اخلاق الهی، نمایش وحدت و عزّت امّت اسلامی و ارتباط نزدیک با برادران دینی، و همدلی و تبادل نظر با آنها است. از این رو زائر بیت اللَّه الحرام و حرم نبوی صلی الله علیه و آله باید به همه میهمانان خانه خدا با هر ملیّت و مذهب و از هر سرزمینی که باشند، با چشم عزّت و برادری بنگرد، و با برخورد مودّت آمیز، آنگونه که مایل است بندگان خدا با او رفتار نمایند، با دیگران رفتار کند، و با اقتدا به پیشوایان دینی خود مایه عزّت و زینت اسلام و رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و ائمّه اطهار علیهم السلام باشد، و در یک سخن اختلاف در مذهب نباید موجب بدبینی و تشتّت گردد؛ زیرا مشترکات موجود میان ما و مسلمانان فراوان است، و باید تمام مسلمین در برابر دشمنان قرآن و انسانیّت یَد واحده باشند، و از عظمت و عزّت قرآن و اسلام دفاع کنند، و شاید به همین دلیل است که در روایات ما توصیه های مؤکّد درباره شرکت در جماعات برادران دینی شده است.

پس زائران محترم از انجام کارهایی که موجب بدبینی و تفرقه وجدایی امّت بزرگ اسلامی می شود باید پرهیز نمایند.

ب- میهمانان خدا در سفر الهی حج

زیارت خانه خداوقبر مطهرپیامبراکرم وائمّه بقیع- صلوات اللَّه علیهم اجمعین- سفر الهی و دارای ابعاد گوناگون می باشد، و چه بسا در زندگی تنها یک بار توفیق این سفر معنوی نصیب انسان گردد، لذا سزاوار است به اهمیّت و سازندگی آن بیش از پیش توجّه کنیم، و از هنگام تصمیم و عزم به مسافرت تا پایان آن قدم به قدم، الهی بودنِ این میهمانی را مدّ نظر داشته باشیم، و از ارزش و منزلت همسفران و رعایت حقوق آنها غفلت نکنیم، و در مواقع ازدحام و شلوغی روحیه عفو و اغماض و چشم پوشی از خطای دیگران را پیشه خود سازیم، و از کمک و همراهی و خدمت به میهمانان خانه خدا غفلت نورزیم، و این سنّت ارزشمند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمّه معصومین علیهم السلام را زنده نگه داریم.

ج- فرصت را مغتنم بشماریم

عمر سفر کوتاه، و ایّام زیارت به زودی سپری می گردد، باید با برنامه ریزی منظم بهترین استفاده را از اوقات شبانه روز خود بنماییم، و به جای وقت گذرانی برای کارهای بی نتیجه یا

کم نتیجه، بیشترین وقت خود را صرف شناخت احکام و آداب و اسرار حج و زیارت و بهره مندی از مَشاهد شریفه و مواقف کریمه نماییم، که از جمله آنها، حضور و شرکت به موقع در نمازهای جماعت مسجدالحرام و مسجدالنبی صلی الله علیه و آله و قرائت قرآن در این دو مسجد با عظمت (حداقل یک ختم قرآن در مسجدالحرام و یک ختم در مسجدالنبی صلی الله علیه و آله) و خواندن دعاها و مناجات های وارده از طرف معصومین علیهم السلام در ایّام و مناسبت های مختلف می باشد.

د- کیفیّت عبادت را فدای کمیّت آن نکنیم

همان گونه که قبلًا تذکّر دادیم، روح و عظمت دعا و عبادت و مناسک حجّ به معرفت و اخلاص و رعایت ادب و حضور در محضر خداوند متعال بستگی دارد. لذا باید تنها به مقدار و کمیّت اعمال و عبادات خود اکتفا نکرده، بیشتر به کیفیّت آن بپردازیم؛ زیرا اگر یک دعا یا زیارت و یا نماز، از روی معرفت واخلاص باشد، موجب شکستن دل و تحوّل درونی انسان می گردد، و باعث نجات از عذاب الهی و دست یافتن به بهشت جاوید خواهد شد. «رَزَقَنَا اللَّهُ وَإِیَّاکُمْ إِنْ شاءَ اللَّهُ تَعالی .

جایگاه حج

جایگاه حج

حج درلغت به معنای: «قصد» ودر اصطلاح شرع به معنای: قصد زیارت خانه خدا وانجام اعمال ومناسک مخصوص می باشد.

حجّ به معنای زیارت خانه خدا وانجام اعمال مخصوصه و یکی از ارکان پنج گانه اسلام است، و به اتفاق نظر علمای فریقین، از ضروریات دین، ومنکر آن کافر می باشد ولذا تارک حج مورد تهدید شدید خداوند واقع شده است.

و رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرموده:

«مَنْ سَوَّفَ الْحَجَّ حَتَّی یَمُوتَ بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ یَهُودِیّاً «کسی که حجّ رابه تأخیر اندازد تا مرگ او فرا رسد، خداوند در روز رستاخیز اورا یهودی ویا أَوْ نَصْرانِیّاً». ⁽¹⁾

نصرانی محشور سازد.»

و امیرالمؤمنین علیه السلام در وصیّت نامه خود می فرماید:

وَ اللَّهَ، اللَّهَ فِی بَیْتِ رَبِکُمْ لا تُخَلُّوهُ ما بَقِیتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِکَ وخدا را، خدا را، در مورد خانه خدا «کعبه» تا هستید، مبادا آن را خالی بگذارید، که اگر ترک شود لَمْ تُناظَرُوا». ⁽¹⁾

مهلت داده نمی شوید.»

فلسفه تشریع حج

دستور وجوب حجّ، بعد از هجرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله به مدینه نازل گردیده، واز هر مسلمان مستطیعی در تمام دوران عمر یک بار به عنوان حج واجب (حَجَّةُ الإسلام) خواسته شده است. (صرف نظر از عناوین دیگری که موجب وجوب حج می شود مانند نذر و ...).

حجّ گرچه جزو فروع دین به حساب می آید، ولی از افضل عبادات است. ودارای فواید وآثار بسیار عظیم دنیوی، اخروی، فردی، اجتماعی، سیاسی ومعنوی است که در کمتر عبادتی دیده می شود.

حجّ نمایش تعبّد محض وعبادت خالص خدا واظهار

بندگی وایجاد ارتباط قلبی با خداوند است.

حجّ کلاس تعلیم و تربیت است، زمینه ای است برای تحصیل علم زندگی و حسن معاشرت، وتحکیم مبانی اخلاق اسلامی در عمل.

حجّ درس جهاد و فداکاری بامال و جان و گسستن از خود و خودخواهی ها، و جدا شدن از تعلّقات و جذبات زندگی مادّی، و رو آوردن به عالم معنا، و حرکت به سوی خدا است.

حجّ به ما آموزش توحید در عقیده ووحدت در رویّه و ضرورت تبادل افکار و آرا و همکاری های اجتماعی، علمی، فرهنگی، اقتصادی وسیاسی را می دهد، و خلاصه حجّ در مجموعه اعمال ومناسک، تابلویی از تمامیّت دین مقدس اسلام وحیات دنیا وآخرت را به نمایش می گذارد، وانسان حج گزار را از عالَم خاکی به اوج می برد، وبه عالَم قدس وملکوت پرواز می دهد، وحیاتی نوین از معنویت وارتباط با حقّ وحضور نزد ربّ، در کالبد خسته حاجی می دمد.

امام صادق علیه السلام در بیان آداب باطنی حجّ می فرمایند:

«إِذا أَرَدْتَ الْحَجَّ فَجَرِّدْ قَلْبَکَ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ قَبْلِ عَزْمِکَ «هنگامی که اراده حج نمودی، پیش از هر تصمیم دل خود را از هر چه غیر خدا است خالی، مِنْ کُلِّ شاغِلٍ وَحِجابِ کُلِ حاجِبٍ، وَفَوِّضْ أُمُورَکَ کُلَّها إِلی وهرحجابی راکه میان تو و او حاجب وحائل شده است برطرف کن، و تمام امور خویش را به آفریدگارت واگذار.

خالِقِکَ، وَتَوَکَّلْ عَلَیْهِ فِی جَمِیعِ ما یَظْهَرُ مِنْ حَرَکاتِکَ در تمام حرکات وسکنات خود، بر او تو کّل کن، وَسَکَناتِکَ، وَسَلِمْ لِقَضائِهِ وَحُکْمِهِ وَقَدَرِهِ، وَوَدِّعِ الدُّنْیا وَالرَّاحَةَ وبر قضا و قدر الهی وحکم وتقدیر او تسلیم باش، و از آسایش دنیا و مردم منقطع شو ...، وَالْخَلْقَ ... ثُمَّ اغْتَسِلْ بِماءِ التَّوْبَةِ الْخالِصَةِ مِنَ الذُّنُوبِ، وَ الْبَسْ سپس با آب زلال وخالص توبه گناهانت را شستشو کن، ولباس کِسْوَةَ الصِدْقِ وَالصَّفاءِ وَ الْخُضُوعِ وَ الْخُشُوعِ، وَ أَحْرِمْ عَنْ کُلِ صداقت وراستی، پاکی، صفا، خضوع وخشوع را بر تن نما، واز آنچه که تو را شَیْ ءٍ یَمْنَعُکَ مِنْ ذِکْرِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَیَحْجُبُکَ عَنْ طاعَتِهِ، وَلَبِّ از یاد وذکر خدا باز می دارد ومانع تو از اطاعت او میگردد، «احرام» بند، ولبّیکهایت، بِمَعْنی إِجابَةٍ صافِیَةٍ خالِصَةٍ زاکِیَةٍ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِی دَعْوَتِکَ، شفافترین وخالصانه ترین پاسخ واجابت دعوت خدای متعال باشد. در حالی که مُتَمَسِّکاً بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقی وَطُفْ بِقَلْبِکَ مَعَ الْمَلائِکَةِ حَوْلَ به ریسمان محکم الهی تمسّک جسته (از غیر او دل بریده ای). از صمیم قلب و در عالَم دل، به همراهی فرشتگان

الْعَرْشِ کَطَوافِکَ مَع الْمُسْلِمِینَ بِنَفْسِکَ حَوْلَ الْبَیْتِ ...». ⁽¹⁾

عرش الهی طواف کن، هم چنان که خود با مسلمانان، دور کعبه طواف می کنی».

حضور قلب در دعا در مراسم حج:

قبلًا اشاره کردیم که حجّ از اعظم عبادات اسلامی است، ومی دانیم که هر عبادتی را ظاهری است وباطنی.

وباطن عبادات را، توجّه خالص وارتباط دائم قلبی ومراقبت ومواظبت همیشگی تشکیل می دهد. که بنده خود را در محضر ربّ العالمین مشاهده کند.

بر این اساس، دعا در لسان پیشوایان بزرگوار اسلام به «مُخُّ الْعِبادَةِ»، «أَفْضَلُ الْعِبادَةِ»، «سِلاحُ الْمُؤْمِنِ»، «عَمُودُ الدِّینِ»، «نُورُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ»، «تُرْسُ الْمُؤْمِنِ»، «سِلاحُ الْأَنْبِیاءِ»، «مَفاتِیحُ النَّجاحِ» و «مَقالِیدُ الْفَلاحِ» تعبیر شده است. ⁽²⁾

یعنی دعا مغز عبادت، برترین نیایش، سلاح مؤمن، ستون دین، فروغ آسمان و زمین، سپر مؤمن، سلاح انبیا، کلید

پیروزی و رستگاری می باشد.

و مرحوم کلینی در «اصول کافی» به اسناد خود از زراره از امام باقر علیه السلام ذیل آیه شریفه إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ.⁽¹⁾

آورده که حضرت فرمودند: منظور از عبادت در آیه شریفه دعا است. وبعد فرمودند: «وَأَفْضَلُ الْعِبادَةِ الدُّعاءُ»، «وبهترین عبادتها، دعا است». ⁽²⁾

و آنچه از شیوه زندگی معنوی پیامبران الهی وائمه معصومین وبزرگان اسلام به ما رسیده نیز این معنا را تصدیق و تأیید می کند، که بالاترین مقام انسان، مقام عبودیّت است که توفیق بندگی حضرت ذوالجلال نصیبش می گردد، و اصلی ترین مرتبه و شیرین ترین مرحله عبادت، مرحله دعا و ایجاد ارتباط بنده با خدا، وتوفیق تضرّع و توبه، واظهار خضوع وخشوع، واعلان تقدیس وتسبیح وتحمید حقّ است، که اگر بنده اهل دعا نباشد مورد توجّه خدا نخواهد بود:

... قُلْ ما یَعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْ لا دُعاؤُکُمْ ....⁽¹⁾

و حاجی باید بداند که گرچه در عتبات عالیات ومَشاهد مشرّفه واماکن وازمنه حجّ، عرض حاجت دنیوی واخروی به محضر حضرت حقّ بردن خلاف نیست ولی نزد اولیای خدا وشیفتگان جمال ذوالجلالش دعا برای رسیدن به مرحله «کمال الانقطاع» وتحصیل نورانیّت، بصیرت قلوب و وصول و اتّصال به معدن عظمت، وکنار زدن حجاب های ظلمت، وسر بر آستانش سودن، و آسودن است.

ای برادران وخواهران، اینک که به توفیق حقّ عازم حریم حرم امن «الهی» وراهی سرزمین مقدّس وحی، گشته اید.

به آوای آن شب زنده دار معصوم؛ حضرت سالار شهیدان، گوش فرا دهید، که در مناجات شعبانیه اش به درگاه واهب المواهب عرض می کند:

«... إِلهِی هَبْ لِی کَمالَ الْانْقِطاعِ إِلَیْکَ، وَ أَنِرْ أَبْصارَ قُلُوبِنا «بار الها کمال انقطاع وبریدن از دیگران وپیوستن به خویش رابه من عنایت فرما، ودیدگان دل های ما را

بِضِیاءِ نَظَرِها إِلَیْکَ، حَتّی تَخْرِقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ، به نور دیدارت روشن گردان. تا آنجا که دیدگان و بصیرت دل، حجاب های مانع نور را پاره کنند، فَتَصِلَ إِلی مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ، وَ تَصِیرَ أَرْواحُنا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ وبه معدن عظمت واصل گردند، و روح وجان ما (تنها وتنها) به پیشگاه مقدّس تو تعلّق و وابستگی بیابند، وبه مقام قُدْسِکَ ...».

قدس تو بیاویزند».

وبه دعای امام حسین علیه السلام که در سرزمین عرفات به درگاه خداوند می نالد، توجه کنید:

«إِلهِی تَرَدُّدِی فِی الْآثارِ یُوجِبُ بُعْدَ الْمَزارِ، فَاجْمَعْنِی «خداوندا جستجویم در آثار قدرت و عظمت تو، موجب دوریم از زیارت جمالت می گردد، پس مرا خدمتی فرما عَلَیْکَ بِخِدْمَةٍ تُوصِلُنِی إِلَیْکَ، کَیْفَ یُسْتَدَلُّ عَلَیْکَ بِما هُوَ فِی تا به مقام وصلت نایل گردم. چگونه برای قرب وجودت، به آثاری استدلال شود که خود در وُجُودِهِ مُفْتَقِرٌ إِلَیْکَ، أَ یَکُونُ لِغَیْرِکَ مِنَ الظُّهُورِ ما لَیْسَ لَکَ، وجود خویش نیازمند تو می باشند. آیا ظهور وپیدایش برای غیر تو هست که آن ظهور، از تو و برای تو نباشد حَتَّی یَکُونَ هُوَ الْمُظْهِرُ لَکَ، مَتی غِبْتَ حَتَّی تَحْتاجَ إِلی دَلِیلٍ تا در نتیجه دلیل ظهور تو گردد؟ چه وقت غایب از نظر بوده ای تا برای ظهورت یَدُلُّ عَلَیْکَ، وَ مَتی بَعُدْتَ حَتَّی تَکُونَ الْآثارُ هِیَ الَّتِی تُوصِلُ نیاز به دلیل و برهان باشد؟ و چه وقت دور بوده ای تا آثار وپدیده هایت دلیل نزدیکی

إِلَیْکَ، عَمِیَتْ عَیْنٌ لا تَراکَ عَلَیْها رَقِیباً، وَ خَسِرَتْ صَفْقَةُ عَبْدٍ لَمْ و وصلت باشند؟ کور است دیده ای که تو را نبیند، در صورتی که همواره مراقب او، با او و در کنار او هستی در خسران و زیان است تَجْعَلْ لَهُ مِنْ حُبِّکَ نَصِیباً، إِلهِی أَمَرْتَ بِالرُّجُوعِ إِلَی الْآثارِ، بنده ای که از عشق ومحبت تو نصیبی ندارد معبودا! همگان را امر کردی که به آثار قدرت وعظمتت رجوع کنند، فَارْجِعْنِی إِلَیْکَ بِکِسْوَةِ الْأَنْوارِ وَ هِدایَةِ الْاسْتِبْصارِ، حَتّی أَرْجِعَ ولی مرا به تجلّیات انوار خودت رجوع ده، وبا مشاهده واستبصار، هدایتم فرما، تا از آثار بگذرم إِلَیْکَ مِنْها کَما دَخَلْتُ إِلَیْکَ مِنْها، مَصُونَ السِّرِّ عَنِ النَّظَرِ إِلَیْها، و به تو واصل گردم، همچنان که از آنها گذشته ودر سِرّ درونم بدون توجّه به آنها، بر تو وارد گشته.

وَمَرْفُوعَ الْهِمَّةِ عَنِ الْاعْتِمادِ عَلَیْها، إِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ».

همّتم را چنان بلند گردان که نیاز واعتماد بر پدیده و آثار نداشته باشم که تنها تو بر همه چیز توانایی ...»

وشما زائران محترم خانه خدا در تمام مراحل ومواقیت ومواقف ودر ضمن اعمال ومناسک، اذکار وادعیه ای دارید که سزاوار است آنها را با توجّه وخلوص کامل بخوانید، و بدانید که روح حجّ، تزکیه وتعالی روحی است که با انجام مناسک حجّ و ملازمت بر دعوات و اذکار وارده وقرائت قرآن کریم ودقّت در ثمرات معنوی واسرار باطنی و عمل به واجبات و مستحبّات، حاصل می گردد.

بخش اوّل: اعمال وآداب حج

واجبات عمره تمتّع:

در عمره تمتع پنج چیز واجب است:

احکام مربوط به عمره تمتع را در مناسک بخوانید، وادعیه واذکار در همین کتاب خواهد آمد.

واجبات عمره مفرده:

در عمره مفرده هفت چیز واجب است:

احکام مربوط به واجبات عمره مفرده را در کتاب های مناسک، وادعیه واذکار مربوطه را در همین کتاب بخوانید.

میقات های احرام:

کسانی که به قصد حج یا عمره عازم بیت اللَّه الحرام می باشند، باید با احرام وارد مکّه شوند. محلّی که برای احرام بستن معیّن شده «میقات» نامیده می شود. ومیقات حجّاج به اختلاف راههایی که از آنها به طرف مکّه می روند مختلف می شود، وآن پنج محلّ است:

واجبات احرام:

برای مُحرِم شدن سه امر واجب است.

الف: قربةً الی اللَّه باشد.

ب: همراه با شروع پوشیدن لباس احرام باشد.

ج: تعیین نوع احرام که برای عمره، حجّ، برای خود یا به نیابت است.

«لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ لا شَرِیکَ لَکَ لَبَّیْکَ، انَّ الْحَمْدَ «اجابت کردم خداوند را! اجابت کردم، اجابت کردم، شریکی برایت نمی باشد، اجابت کردم، سپاس وَالنِّعْمَةَ لَکَ وَالْمُلْکَ، لا شَرِیکَ لَکَ لَبَّیْکَ».

و نعمت و ملک هستی ترا است، شریکی برایت نیست، اجابت کردم.»

مستحبّات احرام:

شیخ صدوق فرموده: مستحب است این دعا هنگام غسل احرام خوانده شود:

«بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ. اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لِی نُوراً وَطَهُوراً وَحِرْزًا وَأَمْنًا «بنام خدا و به یاری خدا، خداوندا! آن را برایم نور و پاکیزگی و مصونیت و امنیت مِنْ کُلِّ خَوْفٍ، وَشِفاءً مِنْ کُلِ داءٍ وَسُقْمٍ. اللَّهُمَّ طَهِّرْنِی وَطَهِّرْ از هر ترسی و شفای هر درد و بیماری قرار ده خداوندا! پاکیزه ام ساز و قلبم لِی قَلْبِی، وَاشْرَحْ لِی صَدْرِی، وَ أَجْرِ عَلی لِسانِی مَحَبَّتَکَ را پاک کن و سینه ام را گشاده فرما و بر زبانم محبّت خویش

وَمِدْحَتَکَ وَ الثَّناءَ عَلَیْکَ، فَإِنَّهُ لا قُوَّةَ لِی إِلّا بِکَ، وَقَدْ عَلِمْتُ و مدح و ثنایت را قرار ده که نیرویی جز به کمک تو نمی باشد و می دانم که أَنَّ قِوامَ دِینِی التَّسْلِیمُ لِأَمْرِکَ، وَالْاتِّباعُ لِسُنَّةِ نَبِیِّکَ، صَلَواتُکَ استواری دینم تنها تسلیم بودن در برابر فرمان تو و پیروی از سنّت پیامبرت صلی الله علیه و آله عَلَیْهِ وَآلِهِ».

می باشد.»

سپس جامه های احرام را پوشیده واین دعا را بخواند:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی رَزَقَنِی ما أُوارِی بِهِ عَوْرَتِی، وَأُؤَدِّی بِهِ «ستایش خداوندی را سزاست که به من جامه ای روزی ساخت که بوسیله آن شرمگاهم را بپوشانم و واجبم را فَرْضِی، وَأَعْبُدُ فِیهِ رَبِی، وَأَنْتَهِی فِیهِ إِلی ما أَمَرَنِی، الْحَمْدُ لِلَّهِ ادا کنم پروردگارم را نیایش نمایم و به آنچه مأمورم ساخته است عمل نمایم، ستایش خدایی الَّذِی قَصَدْتُهُ فَبَلَّغَنِی، وَأَرَدْتُهُ فَأَعانَنِی وَقَبِلَنِی، وَلَمْ یَقْطَعْ بِی، را سزاست که آهنگ او نمودم و او به مقصدم رساند، وقصد او کردم کمکم نمود و پذیرایم گردید، و مرا نومید نساخت، وَوَجْهَهُ أَرَدْتُ فَسَلَّمَنِی، فَهُوَ حِصْنِی وَکَهْفِی وَحِرْزِی وَظَهْرِی و قصد اخلاص کردم مرا به سلامت داشت، پس او پناهگاهم و پشت ومَلاذِی وَ مَلْجَئِی وَ مَنْجایَ و ذُخْرِی وَ عُدَّتِی فِی شِدَّتِی وَ رَخائِی».

و پشتوانه ام و امید و پناهم و یار و یاورم در سختی و آسانی است.»

و مستحب است بعد از تلبیه واجب بگوید:

«لَبَّیْکَ ذَا الْمَعارِجِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ داعِیًا إِلی دارِ السَّلامِ لَبَّیْکَ، «دعوتت را اجابت کردم، ای خداوند بلند مرتبه، اجابت کردم، اجابت کردم، که مرا به خانه امن و سلامت فرا خوانده ای، اجابت کردم، لَبَّیْکَ غَفَّارَ الذُّنُوبِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ أَهْلَ التَّلْبِیَةِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ ذَا اجابت کردم، ای بخشنده گناهان، اجابت کردم، اجابت کردم، ای شایسته اجابت، اجابت کردم، ای الْجَلالِ وَالْإِکْرامِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ تُبْدِئُ وَ الْمَعادُ إِلَیْکَ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ دارنده جلال و کرامت، اجابت کردم، اجابت کردم، ای آغازگر هستی، که بازگشت به سوی توست، اجابت کردم، اجابت کردم، تَسْتَغْنِی وَیُفْتَقَرُ إِلَیْکَ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ مَرْهُوباً وَمَرْغُوباً إِلَیْکَ لَبَّیْکَ، ای بی نیازی که به تو نیازست، اجابت کردم، اجابت کردم، که بیم و امید به سوی توست، اجابت کردم، لَبَّیْکَ إِلهَ الْحَقِّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ ذَا النَّعْماءِ وَالْفَضْلِ الْحَسَنِ الْجَمِیلِ اجابت کردم، ای معبود به حقّ، اجابت کردم، اجابت کردم، ای دارنده نعمت ها وافزون بخش نیکویی و جمال، لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ کَشَّافَ الْکُرَبِ الْعِظامِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ عَبْدُکَ وَابْنُ اجابت کردم، اجابت کردم، ای برطرف کننده غمهای بزرگ، اجابت کردم، اجابت کردم، بنده تو و پسر عَبْدَیْکَ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ یا کَرِیمُ لَبَّیْکَ.» بنده ات، اجابت کردم، اجابت کردم، ای کریم اجابت کردم ای کریم.» و خوب است این جملات را نیز بگوید:

لَبَّیْکَ أَتَقَرَّبُ إِلَیْکَ بِمُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ بِحَجَّةٍ اجابت کردم، به محمّد و آلش تقرب می جویم، اجابت کردم، اجابت کردم، برای حجّ

وَعُمْرَةٍ مَعاً لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ هذِهِ عُمْرَةُ مُتْعَةٍ إِلَی الْحَجِّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ و عمره، اجابت کردم، اجابت کردم، اینک تمتع با حجّ است، اجابت کردم، اجابت کردم، أَهْلَ التَّلْبِیَةِ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ تَلْبِیَةً تَمامُها وَبَلاغُها عَلَیْکَ.» ای شایسته اجابت، اجابت کردم، اجابت کردم، اجابتی که تمام و کمالش به لطف توست.»

محرّمات احرام:

پس از آنکه حاجی مُحرِم شد، بیست و چهار چیز بر او حرام می شود، که عبارتند از:

مستحبات ورود به حرم:

«اللَّهُمَّ إِنَّکَ قُلْتَ فِی کِتابِکَ الْمُنْزَلِ وَقَوْلُکَ الْحَقُّ: وَأَذِّنْ «خداوندا! در قرآنت (به ابراهیم) فرمودی و فرموده ات درست است که «مردم را فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا وَعَلی کُلِ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ به حجّ فراخوان تا پیاده و سواره بر مرکب های لاغر اندام از هر راه دور به سویت آیند» فَجّ عَمِیقٍ، اللَّهُمَّ إِنِی أَرْجُو أَنْ أَکُونَ مِمَّنْ أَجابَ دَعْوَتَکَ، وَقَدْ خداوندا! من امیدوارم از کسانی باشم که دعوتت را پاسخ گفته و از سرزمین جِئْتُ مِنْ شُقَّةٍ بَعِیدَةٍ وَ مِنْ فَجّ عَمِیقٍ، سامِعاً لِنِدائِکَ، وَمُسْتَجِیباً و راه دوری آمده ام، ندایت را شنوا و پذیرا و فرمانبردارت لَکَ، مُطِیعًا لِأَمْرِکَ، وَکُلُ ذلِکَ بِفَضْلِکَ عَلَیَّ وَإِحْسانِکَ إِلَیَّ، فَلَکَ می باشم، و این همه به فضل و احسان توست، پس سپاس ترا سزد که الْحَمْدُ عَلی مَا وَ فَّقْتَنِی لَهُ، أَبْتَغِی بِذلِکَ الزُّلْفَةَ عِنْدَکَ، وَ الْقُرْبَةَ إِلَیْکَ، مرا به آن توفیق بخشیدی که به سویت تقرب جویم و نزدیکی به سوی تو وَ الْمَنْزِلَةَ لَدَیْکَ، وَالْمَغْفِرَةَ لِذُنُوبِی، وَالتَّوْبَةَ عَلَیَّ مِنْها بِمَنِّکَ، و جاه و منزلت نزد تو و مغفرت گناهانم خواستار شوم که بر من به لطف خویش ببخشایی

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَحَرِّمْ بَدَنِی عَلَی النَّارِ، خداوندا! درود فرست بر محمد و آلش، و بدنم را بر آتش حرام ساز وَ آمِنِی مِنْ عَذابِکَ وَعِقابِکَ، بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ».

و از عذاب و کیفرت امانم دهی به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.»

آداب ورود به مسجد الحرام:

ومستحب است بر در مسجدالحرام ایستاده، بگوید:

«السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُاللَّهِ وَبَرَکاتُهُ، بِسْمِ اللَّهِ «سلام و رحمت و برکات خداوند بر تو ای پیامبر، به نام خدا وَبِاللَّهِ وَمِنَ اللَّهِ وَماشاءَ اللَّهُ، السَّلامُ عَلی رَسُولِ اللَّهِ وَ آلِهِ، السَّلَامُ و به یاری او و یاری از خداست و خواست خواست خداست، سلام بر رسول خدا وآل او، سلام عَلی ابْراهِیمَ وَآلِهِ، وَالسَّلامُ عَلی أَنْبِیاءِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَالْحَمْدُ بر ابراهیم خلیل اللَّه وآلش، سلام بر پیامبران خدا و فرستادگانش و سپاس

لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ».

مخصوص خداوند؛ پروردگار جهانیان است.»

و در روایت دیگر وارد است که نزد در مسجد بگوید:

«بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ وَمِنَ اللَّهِ وَإِلَی اللَّهِ وَما شاءَ اللَّهُ وَعَلی «به نام خدا و به کمک او و بازگشت به سوی خداست و خواست خواست خداست و بر مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ، صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، وَخَیْرُ الْأَسْماءِ لِلَّهِ، شریعت رسول خدا صلی الله علیه و آله می باشم و بهترین نام ها برای خداست وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَالسَّلامُ عَلی رَسُولِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلی مُحَمَّدِ بْنِ و سپاس ویژه خداوند است و سلام بر رسول خدا، سلام بر محمّد بن عَبْدِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ، السَّلامُ عبداللَّه، سلام و رحمت و برکات خدا بر تو ای پیامبر، سلام عَلی أَنْبِیاءِ اللَّهِ وَرُسُلِهِ، السَّلامُ عَلی إِبْراهِیمَ خَلِیلِ الرَّحْمانِ، السَّلامُ بر انبیای خدا و پیامبرانش، سلام بر خلیل خدای رحمان، سلام عَلَی الْمُرْسَلِینَ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِ الْعالَمِینَ، السَّلامُ عَلَیْنا وَعَلی بر پیامبران خدا و فرستادگان و سپاس مخصوص خدا؛ پروردگار جهانیان است، سلام بر ما و بر عِبادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَبارِکْ بندگان شایسته خداوند، خداوندا! دورد فرست بر محمّد و آلش و برکت بخش

عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، کَماصَلَّیْتَ بر محمّد و آلش وترحم کن بر محمّد و خاندانش، چنانچه درود و وَبارَکْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلی إِبْراهِیمَ وَآلِ إِبْراهِیمَ، إِنَّکَ حَمِیدٌ برکت و ترحم ورزیدی بر ابراهیم و دودمان ابراهیم که تو ستوده مَجِیدٌ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَرَسُولِکَ، و بزرگی، خداوندا! درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد؛ بنده و پیامبرت، وَعَلی إِبْراهِیمَ خَلِیلِکَ وَعَلی أَنْبِیائِکَ وَرُسُلِکَ وَسَلِّمْ خداوندا! درود فرست بر ابراهیم خلیل و بر انبیا و پیامبرانت که درود عَلَیْهِمْ، وَسَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلِینَ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِ الْعالَمِینَ، بر آنان و سلام فرست بر رسولان و سپاس مخصوص خداوند؛ پروردگار جهانیان است، اللَّهُمَّ افْتَحْ لِی أَبْوابَ رَحْمَتِکَ، وَاسْتَعْمِلْنِی فِی طاعَتِکَ خداوندا! ابواب رحمتت را برایم بگشا و مرا به فرمانبرداری وَمَرْضاتِکَ، وَاحْفَظْنِی بِحِفْظِ الْإِیمانِ أَبَداً ما أَبْقَیْتَنِی، جَلَّ ثَناءُ و جلب خشنودیت به کار گیر و در پناه ایمان برای همیشه تا آنگاه که باقیم داشته ای محفوظم دار، ستایش ذات تو وَجْهِکَ، الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی جَعَلَنِی مِنْ وَفْدِهِ وَزُوَّارِهِ، وَجَعَلَنِی بزرگ است، حمد مخصوص خدایی است که مرا از واردین و زائرینش قرار داد، مِمَّنْ یَعْمُرُ مَساجِدَهُ، وَجَعَلَنِی مِمَّنْ یُناجِیهِ. اللَّهُمَ إِنِّی عَبْدُکَ وَزائِرُکَ از کسانی که مساجدش را آباد می کنند و با او مناجات می نمایند، خداوندا! من بنده

فِی بَیْتِکَ، وَعَلی کُلِ مَأْتِیٍّ حَقٌّ لِمَنْ أَتاهُ وَزارَهُ، وَأَنْتَ خَیْرُ و زائر خانه ات می باشم و بر هر وارد و زائری حقی بر صاحب خانه می باشد، و تو مَأْتِیٍ وَأَکْرَمُ مَزُورٍ، فَأَسْأَلُکَ یا اللَّهُ یا رَحْمانُ بِأَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ الَّذِی بهترین و گرامی ترین کسی هستی که بر او وارد می شوند، پس از تو می خواهم ای خدای رحمان لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ، وَحْدَکَ لا شَرِیکَ لَکَ، بِأَنَّکَ واحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ، که معبودی جز تو نیست تنها و بی همتایی، یگانه، یگانه، بی نیاز، لَمْ تَلِدْ وَلَمْ تُولَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ [لَکَ کُفُواً أَحَدٌ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُکَ نه زاده ای و نه زاده شده ای، و برای تو همتایی نمی باشد و اینکه محمّد وَرَسُولُکَ، صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَعَلی أَهْلِ بَیْتِهِ، یا جَوادُ یا کَرِیمُ یا بنده و فرستاده توست که صلوات خدا بر او و خاندانش باد ای بخشنده ماجِدُ یا جَبَّارُ یا کَرِیمُ، أَسْأَلُکَ أَنْ تَجْعَلَ تُحْفَتَکَ إِیَّایَ بِزِیارَتِی ای کریم ای بزرگ ای خطاپوش، ای کریم از تو می خواهم که هدیه مرا به خاطر إِیَّاکَ أَوَّلَ شَیْ ءٍ تُعْطِیَنِی فَکاکَ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ».

زیارتم از خانه تو، نخستین عطایت را رهاییم از آتش قرار بده.»

پس سه مرتبه بگوید:

«اللَّهُمَّ فُکَّ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ».

«خداوندا! مرا از آتش رهایی بخش.»

آنگاه چنین ادامه دهد:

«وَ أَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ رِزْقِکَ الْحَلالِ الطَیِّبِ، وَادْرَأْ عَنِّی شَرَّ «و از روزی حلال و پاکیزه بر من وسعت بخش و شرّ شَیاطِینِ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ وَشَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ».

شیطان های جن و انس، و شر فاسقان عرب و عجم را از من دفع کن.»

پس داخل مسجدالحرام شود، و رو به کعبه دست ها را بلند نموده بگوید:

«اللَّهُمَّ إِنِی أَسْأَلُکَ فِی مَقامِی هذا، فِی أَوَّلِ مَناسِکِی أَنْ «خداوندا! در این جایگاهم و در اوّل مناسکم از تو می خواهم که تَقْبَلَ تَوْبَتِی، وَ أَنْ تَجاوَزَ عَنْ خَطِیئَتِی وَ تَضَعَ عَنِّی وِزْرِی، توبه ام را پذیرا و از خطایم درگذری و وزر و وبالم را از من برداری الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی بَلَّغَنِی بَیْتَهُ الْحَرامَ. اللَّهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّ هذا حمد مخصوص خدایی است که مرا به بیت اللَّه الحرام خویش رساند، خداوندا! من گواهی دهم که اینک بَیْتُکَ الْحَرامُ الَّذِی جَعَلْتَهُ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْناً مُبارَکاً وَ هُدیً بیت اللَّه الحرامی است که تو محلّ آمد و شد مردم و محل امن و مبارک و هدایت لِلْعالَمِینَ. اللَّهُمَّ إِنِی عَبْدُکَ، وَالْبَلَدَ بَلَدُکَ، وَالْبَیْتَ بَیْتُکَ، جِئْتُ جهانیان قرار دادی، خداوندا! منم بنده تو و این شهر شهر توست و خانه خانه تو می باشد آمده ام

أَطْلُبُ رَحْمَتَکَ، وَأَؤُمُّ طاعَتَکَ، مُطِیعًا لِأَمْرِکَ، راضِیاً بِقَدَرِکَ، تا رحمت تو را بطلبم و آهنگ اطاعت تو کردم، فرمانبردار امر تو می باشم، و راضی به تقدیر تو هستم، أَسْأَلُکَ مَسْأَلَةَ الْمُضْطَرِّ إِلَیْکَ الْخائِفِ لِعُقُوبَتِکَ. اللَّهُمَّ افْتَحْ لِی از تو می خواهم همانند نیازمندی که از تو خائف می باشد، خداوندا! درهای أَبْوابَ رَحْمَتِکَ، وَاسْتَعْمِلْنِی بِطاعَتِکَ وَمَرْضاتِکَ».

رحمتت را به رویم بگشا و به طاعت و جلب رضایتت وادارم ساز.»

بعد خطاب کند به کعبه و بگوید:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی عَظَّمَکِ وَشَرَّفَکِ وَکَرَّمَکِ وَجَعَلَکِ مَثابَةً «حمد خدایی را که ترا بزرگ و با شرافت و محل آمد و شد لِلنَّاسِ وَأَمْناً مُبارَکاً وَهُدیً لِلْعالَمِینَ».

مردم و جای امن و مبارک و عامل هدایت جهانیان قرار داد.»

ومستحب است وقتی به محاذی «حجر الأسود» رسید، بگوید: «أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ، «گواهی می دهم که معبودی جز خدای یکتای بی همتا نیست وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، آمَنْتُ بِاللَّهِ، وَکَفَرْتُ بِالْجِبْتِ و اینکه محمّد بنده و فرستاده اوست، ایمان آوردم به خدا، و به جبت و

وَالطَّاغُوتِ وَبِاللّاتِ وَالْعُزَّی، وَعِبادَةِ الشَّیْطانِ، وَعِبادَةِ کُلِّ نِدٍّ طاغوت و لات و عزّی و عبادت شیطان و عبادت هر چه شریک خدا یُدْعی مِنْ دُونِ اللّهِ».

خوانده شود کفر می ورزم.»

امام صادق علیه السلام به ابوبصیر فرمود: هنگامی که داخل مسجد شدی جلو برو تا روبروی «حجرالأسود» که رسیدی متوجّه آن شده، این دعا را بخوان:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَما کُنَّا لِنَهْتَدِیَ لَوْلا أَنْ هَدانَا «حمد مخصوص خدایی است که ما را به اینجا هدایت کرد و اگر هدایت خدا نبود به اینجاراه اللَّهُ، سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلا إِلهَ إلَّااللَّهُ وَاللَّهُ أَکْبَرُ، أَکْبَرُ نمی یافتیم، منزّه است خدا و سپاس ویژه اوست و معبودی نیست جز خدا و خداوند بزرگ است، خداوند بزرگتر از مِنْ خَلْقِهِ، وَأَکْبَرُ مِمَّا أَخْشی وَأَحْذَرُ، لا إِلهَ إلَّااللَّهُ وَحْدَهُ لا آفریده هایش می باشد، خداوند بزرگتر است از آنچه از آن بیمناکیم، معبودی جز خدای یکتای شَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیِی وَیُمِیتُ، وَیُمِیتُ بی همتا نیست، ملک هستی و حمد برای اوست، زنده می کند و می میراند و می میراند وَیُحْیِی، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ. اللَّهُمَّ و دوباره زنده می کند، خیر و خوبی به دست اوست، و او بر هر چیز توانا است،

صَلِ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَبارِکْ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، خداوندا! سلام و درود فرست بر حضرت محمّد و آلش، و بر آنان برکت بخش؛ کَأَفْضَلِ ما صَلَّیْتَ وَ بارَکْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلی إِبْراهِیمَ وَآلِ بهترین درود و برکت و رحمتی که بر ابراهیم و آلش إِبْراهِیمَ، إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ، وَسَلامٌ عَلی جَمِیعِ النَّبِیِّینَ فرستاده ای که تو ستوده و بزرگی، سلام بر تمام پیامبران وَالْمُرْسَلِینَ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِ الْعالَمِینَ. اللَّهُمَّ إِنِی أُومِنُ و فرستادگان، و سپاس مخصوص خداوند؛ پروردگار جهانیان است، خداوندا! بِوَعْدِکَ، وَأُصَدِ قُ رُسُلَکَ، وَأَتَّبِعُ کِتابَکَ».

به وعده توایمان دارم و پیامبرانت را تصدیق می کنم و از کتابت پیروی می نمایم.»

و در روایت معتبر وارد است که وقتی نزدیک حجرالأسود رسیدی دست های خود را بلند کن، وحمد وثنای الهی را بجا آور، وصلوات بر پیغمبر بفرست، واز خداوندِ عالَم بخواه که حجّ تو را قبول کند، پس از آن حَجَر را بوسیده واستلام نما. واگر بوسیدن ممکن نشد لمس کن، واگر آن هم ممکن نشد اشاره به آن کن، وبگو:

«اللَّهُمَّ أَمانَتِی أَدَّیْتُها وَمِیثاقِی تَعاهَدْتُهُ لِتَشْهَدَ لِی بِالْمُوافاةِ، «خداوندا! امانتم را ادا و پیمانم را تجدید کردم تا تو بر وفا به عهدم گواهی دهی،

اللَّهُمَّ تَصْدِیقاً بِکِتابِکَ وَعَلی سُنَّةِ نَبِیِّکَ، أَشْهَدُ أَنْ خداوندا! کتابت را تصدیق می کنم و از سنّت پیامبرت- که درود تو بر او و بر آلش- پیروی می نمایم لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، و گواهی می دهم که معبودی جز خدای یکتای بی همتا نیست و محمّد بنده او آمَنْتُ بِاللَّهِ، وَکَفَرْتُ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَبِاللّاتِ وَالْعُزّی پیامبر و رسول اوست، به خدا ایمان آوردم و به جبت و طاغوت و لات وَعِبادَةِ الشَّیْطانِ، وَعِبادَةِ کُلِّ نِدٍّ یُدْعی مِنْ دُونِ اللَّهِ».

و عزّی و عبادت شیطان و عبادت هر شریکی برای خدا کفر می ورزم.»

واگر نتوانی همه را بخوانی قسمتی از آن را بخوان، وبگو:

اللَّهُمَّ إِلَیْکَ بَسَطْتُ یَدِی وَ فِیما عِنْدَکَ عَظُمَتْ رَغْبَتِی خداوندا! به سوی تو دست گشودم و اشتیاقم به آنچه نزد توست بزرگ است فَاقْبَلْ سُبْحَتِی، وَاغْفِرْ لِی وَارْحَمْنِی، اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنَ پس تسبیحم را بپذیر، گناهم را بیامرز و بر من ترحم کن، خداوندا! به تو از الْکُفْرِ وَالْفَقْرِ وَمَواقِفِ الْخِزْیِ فِی الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ».

کفر، فقر، و خواری دنیا و آخرت پناه می برم.»

مستحبات طواف:

اشاره

مستحب است حاجی در حال طواف، با کمال خلوص وتوجّه به خدا، در هر دوری از طواف های هفت گانه، راز و نیازی آهسته و آرام، با حضرت حق داشته باشد، پس علاوه بر اذکاری که دارد، می تواند در هر شوط این ادعیه را بخواند:

دعای اشواط طواف:

برای اینکه طواف کننده در تعداد دورهای طواف شک نکند، می تواند دعاهای وارده را تقسیم کرده و در هر دور طواف بخشی از آن را به قصد رجاء بخواند، واگر تکرار شد مانعی ندارد.

دعای دور اوّل:

«اللَّهُمَّ إِنِی أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی یُمْشی بِه عَلی طَلَلِ الْماءِ، «خداوندا! از تو مسألت می کنم به آن نامت که با ذکر به وسیله آن بر روی آب راه می روند،

کَما یُمْشی بِه عَلی جَدَدِ الْأَرْضِ، وَأَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی یَهْتَزُّ چنانچه بر روی زمین سخت و هموار، و از تو می خواهم به حق آن نامت که عرش برای آن لَهُ عَرْشُکَ، وَأَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی تَهْتَزُّ لَهُ أَقْدامُ مَلائِکَتِکَ، به لرزه می افتد، و از تو می خواهم به حق آن اسمت که گام های فرشتگان به لرزه می افتد، وَأَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی دَعاکَ بِهِ مُوسی مِنْ جانِبِ الطُّورِ، و از تو می خواهم به حق آن نامت که موسی ترا با آن از سوی کوه طور خواند فَاسْتَجَبْتَ لَهُ، وَأَلْقَیْتَ عَلَیْهِ مَحَبَّةً مِنْکَ، وَأَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی و دعایش را مستجاب کردی و محبت خویش را به او القا کردی، و از تو می خواهم به آن نامت که غَفَرْتَ بِهِ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَما گناه گذشته و آینده حضرت محمد صلی الله علیه و آله را بخشیدی تَأَخَّرَ، وَأَتْمَمْتَ عَلَیْهِ نِعْمَتَکَ، أَنْ تَرْزُقَنِی خَیْرَ الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ» و نعمت خود را بر او تمام کردی که مرا از خیر دنیا و آخرت بهره مند سازی.» و حاجات خود را می خواهی.

دعای دور دوم:

«اللَّهُمَّ إِنِی إِلَیْکَ فَقِیرٌ، وَإِنِی خائِفٌ مُسْتَجِیرٌ، فَلا تُغَیِّرْ «خداوندا! من به تو نیازمندم، و من بیمناک و پناه جویم، پس جسمم را دگرگون

جِسْمِی وَلا تُبَدِّلِ اسْمِی».

مساز و نامم را تبدیل مکن»

سپس می گویی:

سائِلُکَ فَقِیرُکَ مِسْکِینُکَ بِبابِکَ، فَتَصَدَّقْ عَلَیْهِ بِالْجَنَّةِ. اللَّهُمَّ گدای تو، مسکین تو به در خانه ات آمده، بهشت را الْبَیْتُ بَیْتُکَ، وَالْحَرَمُ حَرَمُکَ، وَالْعَبْدُ عَبْدُکَ، وَهذا مَقامُ الْعائِذِ به او عطا فرما، خداوندا! خانه، خانه تو و حرم، حرم تو و بنده، بنده تو است، الْمُسْتَجِیرِ بِکَ مِنَ النَّارِ، فَأَعْتِقْنِی وَ والِدَیَّ وَ أَهْلِی وَوُلْدِی و این است جایگاه پناهنده تو از آتش دوزخ، مرا و پدر و مادرم را و خانواده ام و فرزندانم وَإِخْوانِیَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ النَّارِ، یا جَوادُ یا کَرِیمُ».

و برادران ایمانی ام را از آتش آزاد ساز، ای بخشنده وای کریم.»

دعای دور سوم:

«اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِی الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِکَ، وَأَجِرْنِی بِرَحْمَتِکَ مِنَ «خداوندا! مرا به بهشت وارد ساز به رحمتت از آتش پناهم ده، و از بیماری النَّارِ، وَعافِنِی مِنَ السُّقْمِ، وَأَوْسِعْ عَلَیَّ مِنَ الرِّزْقِ الْحَلالِ، وَادْرَأْ عافیتم بخش، و از روزی حلال وسعتم ده، و دور کن از من شرّ

عَنِی شَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ، وَشَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ، یا ذَا تبهکاران جنّ و انس را، و شرّ فاسقان عرب و عجم را، ای صاحب نعمت الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، وَالْجُودِ وَالْکَرَمِ، انَّ عَمَلِی ضَعِیفٌ فَضاعِفْهُ لِی، و فضل، ای بخشنده کریم، عملم ضعیف است آن را مضاعف ساز، وَتَقَبَّلْهُ مِنِی، إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ».

و آن را از من بپذیر که تو شنوا و دانایی.»

دعای دور چهارم:

«یا اللَّهُ یا وَلِیَّ الْعافِیَةِ، وَخالِقَ الْعافِیَةِ، وَرازِقَ الْعافِیَةِ، «ای خدا! ای صاحب عافیت و خالق عافیت و رازق عافیت وَالْمُنْعِمَ بِالْعافِیَةِ، وَ الْمَنَّانَ بِالْعَافِیَةِ، وَالْمُتَفَضِّلُ بِالْعافِیَةِ عَلَیَّ و بخشنده عافیت و دهنده نعمت عافیت و افزاینده عافیت وَعَلی جَمِیعِ خَلْقِکَ، یا رَحْمانَ الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ وَرَحِیمَهُما، صَلِّ بر من و همه آفریده هایت، ای خدای رحمان و رحیم در دنیا و آخرت، درود فرست عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْزُقْنا الْعافِیَةَ، وَ دَوَامَ الْعَافِیَةِ، وَتَمامَ بر محمّد و خاندانش، و عافیت را روزی گردان؛ تمام عافیت الْعافِیَةِ، وَشُکْرَ الْعافِیَةِ فِی الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ، یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ».

و شکر عافیت را در دنیا و آخرت ای مهربان ترین مهربانان.»

دعای دور پنجم:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی شَرَّفَکِ وَعَظَّمَکِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی بَعَثَ «حمد خدایی را که تو (کعبه) را شرف و عظمت بخشید، و حمد خدایی راست که محمّد صلی الله علیه و آله را مُحَمَّداً نَبِیّاً، وَجَعَلَ عَلِیّاً إِماماً. اللَّهُمَّ اهْدِ لَهُ خِیارَ خَلْقِکَ، وَجَنِّبْهُ به نبوت برانگیخت و علی علیه السلام را امام قرار داد، خداوندا نیکان خلقت را به زیارت کعبه رهنمون باش، و تبهکاران شِرارَ خَلْقِکَ».

را از آن دور گردان.»

آنگاه می گویی:

رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ پروردگارا! در دنیا به ما نیکی و در آخرت نیکی بخش و از عذاب آتش النَّارِ.

بازمان دار.»

دعای دور ششم:

«اللَّهُمَّ الْبَیْتُ بَیْتُکَ، وَالْعَبْدُ عَبْدُکَ، وَ هذا مَقامُ الْعائِذِ بِکَ مِنَ «خداوندا! خانه، خانه تو، و بنده، بنده تو و این جایگاه پناهنده به تو از النَّارِ. اللَّهُمَّ مِنْ قِبَلِکَ الرَّوْحُ وَالْفَرَجُ وَالْعافِیَةُ. اللَّهُمَّ انَّ عَمَلِی آتش است، خداوندا! از سوی تو است رحمت و گشایش و عافیت، خداوندا! عملم

ضَعِیفٌ فَضاعِفْهُ لِی، وَاغْفِرْ لِی مَا اطَّلَعْتَ عَلَیْهِ مِنِی وَ خَفِیَ ضعیف است، آن را مضاعف ساز، و آنچه را بر تو آشکار و بر خلقت پنهان است عَلی خَلْقِکَ، أَسْتَجِیرُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ».

بر من ببخش، از آتش به خدا پناه می برم.»

دعای دور هفتم:

«اللَّهُمَّ إِنَّ عِنْدِی أَفْواجاً مِنْ ذُنُوبٍ، وَ أَفْواجاً مِنْ خَطایا «خداوندا! مرا انبوهی از گناه و انبوهی از لغزش است وَعِنْدَکَ أَفْواجٌ مِنْ رَحْمَةٍ، وَ أَفْواجٌ مِنْ مَغْفِرَةٍ، یا مَنِ اسْتَجابَ و ترا انبوهی از رحمت و انبوهی از مغفرت، ای آنکه مستجاب کردی دعای دشمن ترین لِأَبْغَضِ خَلْقِهِ إِلَیْهِ إِذْ قالَ أَنْظِرْنِی إِلی یَوْمِ یُبْعَثُونَ، اسْتَجِبْ لِی».

خلقت (شیطان) را، آنگاه که گفت: «مرا تا روز رستاخیز مهلت ده» دعایم را مستجاب گردان.»

سپس حاجاتت را بخواه و آنگاه بگو:

«اللَّهُمَّ قَنِّعْنِی بِما رَزَقْتَنِی، وَبارِکْ لِی فِیما آتَیْتَنِی».

«خداوندا! مرا به داده ات قناعت بخش، آنچه را داده ای برایم برکت ده.»

و هنگامی که مقابل مقام حضرت ابراهیم رسیدی، بگو:

«اللَّهُمَّ أَعْتِقْ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ، وَوَسِّعْ عَلَیَّ مِنَ الرِّزْقِ الْحَلالِ، «خداوندا! مرا از آتش آزاد ساز و از روزی حلال بر من وسعت بخش وَادْرَأْ عَنِی شَرَّفَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ وَشَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ».

و شرّ فاسقان عرب و عجم و جنّ و انس را از من دور کن.»

وامام سجّاد علیه السلام هنگام طواف، به ناودان نگاه می کرد، و عرضه می داشت:

«اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِی الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِکَ، وَأَجِرْنِی بِرَحْمَتِکَ مِنَ «خداوندا! به رحمت خویش مرا به بهشت وارد ساز و از آتش النَّارِ، وَعافِنِی مِنَ السُّقْمِ، وَأَوْسِعْ عَلَیَّ مِنَ الرِّزْقِ الْحَلالِ، وَادْرَأْ پناهم ده، و از بیماری عافیتم بخش و از روزی حلال بر من وسعت ده و شرّ عَنِی شَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ، وَشَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ».

فاسقان جنّ و انس و عرب و عجم را از من دور کن.»

مستحبات نماز طواف:

در نماز طواف مستحب است بعد از حمد، در رکعت اوّل سوره «توحید» ودر رکعت دوّم سوره قُلْ یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ را بخواند، وپس از نماز، حمد وثنای الهی را بجا آورده

وصلوات بر محمّد وآل محمّد بفرستد، واز خداوند عالم طلب قبول نماید، وبگوید:

«اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنِی، وَلا تَجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنِی، الْحَمْدُ لِلَّهِ «خداوندا! از من بپذیر و این را آخرین دیدار و زیارتم قرار مده، حمد همه آن ویژه بِمَحامِدِهِ کُلِّها عَلی نَعْمائِهِ کُلِّها، حَتّی یَنْتَهِیَ الْحَمْدُ إِلی ما خداوند است، بر تمام نعمت هایش، تا حدّی که موجب حبّ و یُحِبُّ رَبِی وَیَرْضی اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَتَقَبَّلْ مِنِی، رضای او باشد، خداوندا! درود فرست بر محمّد و خاندانش، و از من قبول کن، دلم را پاک وَطَهِّرْ قَلْبِی، وَزَکِّ عَمَلِی».

و عملم را پاکیزه ساز.» و در روایت دیگر چنین آمده است:

«اللَّهُمَ ارْحَمْنِی بِطَواعِیَتِی إِیَّاکَ، وَطَواعِیَتِی رَسُولِکَ صَلَّی اللَّهُ «خداوندا! مرا به واسطه اطاعتم از تو و پیامبرت صلی الله علیه و آله مورد رحمتت عَلَیْهِ وَآلِهِ. اللَّهُمَّ جَنِّبْنِی أَنْ أَتَعَدّی حُدُودَکَ، وَاجْعَلْنِی قرار ده، و از تجاوز از مرزهای اطاعت بازم دار، و از کسانی قرارم ده مِمَّنْ یُحِبُّکَ وَیُحِبُّ رَسُولَکَ وَمَلائِکَتَکَ وَعِبادَکَ الصَّالِحِینَ».

که تو و پیامبرت و فرشتگانت و بندگان شایسته ات را دوست بدارم.» و در بعضی از روایات است که حضرت صادق علیه السلام بعد از

نماز طواف به سجده رفته و چنین می گفت:

«سَجَدَ وَجْهِی لَکَ تَعَبُّداً وَرِقّاً، لاإِلهَ إِلّا أَنْتَ حَقّاً حَقّاً، «از سر بندگی و بردگی، برایت چهره بر زمین می نهم، معبودی به حق جز تو نیست تو نخستین الْأَوَّلُ قَبْلَ کُلِّ شَیْ ءٍ، وَالْآخِرُ بَعْدَ کُلِّ شَیْ ءٍ، وَها أَنَا ذا بَیْنَ موجود، پیش از هر چیز و آخرین موجود پس از هر چیزی می باشی و اینک من که برابرت قرار دارم، یَدَیْکَ ناصِیَتِی بِیَدِکَ، فَاغْفِرْ لِی، إِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذَّنْبَ الْعَظِیمَ سرنوشتم بدست تو می باشد، پس بیامرز مرا که گناه بزرگ جز تو کسی نمی آمرزد، غَیْرُکَ، فَاغْفِرْ لِی، فَإِنِی مُقِرٌّ بِذُنُوبِی عَلی نَفْسِی، وَلا یَدْفَعُ مرا بیامرز که به گناهم اقرار دارم و گناه بزرگ را الذَّنْبَ الْعَظِیمَ غَیْرُکَ».

جز تو ازمن دور نمی کند.» و بعد از سجده، روی مبارک آن حضرت از گریه چنان بود که گویا در آب فرو رفته باشد.

مستحبّات سعی:

مستحب است پس از خواندن نماز طواف وپیش از سعی، مقداری از آب زمزم بیاشامد و به سر و پشت و شکم خود بریزد و بگوید:

«اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ عِلْماً نافِعاً، وَرِزْقاً واسِعاً، وَشِفاءً مِنْ کُلِّ داءٍ «خداوندا! آن را وسیله آموختن دانشی سودمند، و روزی فراخ، و شفای درد و بیماری وَسُقْمٍ».

قرار ده.»

پس از آن نزدیک حجرالأسود بیاید، ومستحب است از دری که روبروی حجرالأسود است به سوی صفا متوجه شود، و با آرامش دل وبدن بالای صفا رفته، وبه خانه کعبه نظر کند، و به رکنی که حجرالأسود در آن است رو نماید، وحمد وثنای الهی را بجا آورد، ونعمت های الهی را به خاطر بیاورد، آنگاه این ذکر را بگوید:

«اللَّهُ أَکْبَرُ» هفت مرتبه.

«خدای بزرگ است.»

«الْحَمْدُ لِلَّهِ» هفت مرتبه.

«ستایش مخصوص خدا است.»

«لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» هفت مرتبه.

«معبودی جز اللَّه نیست.»

«لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، «معبودی جز خدای یگانه بی همتا نیست، هستی او را است و ستایش ویژه او است

یُحْیِی وَیُمِیتُ، وَهُوَ حَیٌّ لا یَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلی کُلِّ زندگی می بخشد و می میراند، و او خود زنده فنا ناپذیر است، خیر بدست او است، و او بر شَیْ ءٍ قَدِیرٌ» (سه مرتبه).

هر چیز توانا می باشد.»

پس صلوات بر محمّد وآل محمّد بفرستد، وسه مرتبه بگوید:

«اللَّهُ أَکْبَرُ عَلی ما هَدانا، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ عَلی ما أَبْلانا، وَالْحَمْدُ «خدا بزرگ است که ما را هدایت کرد، ستایش مخصوص او است که ما را آزمود ستایش لِلَّهِ الْحَیِ الْقَیُّومِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الْحَیِ الدَّائِمِ».

ویژه خداوند زنده قائم بذات است و ستایش او راکه زنده جاویداست.»

پس سه مرتبه بگوید:

«أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، لا «گواهی می دهم که خدایی جز خدای یکتا نیست، و گواهی می دهم که حضرت محمّد بنده و فرستاده اوست جز او نَعْبُدُ إِلّا إِیَّاهُ، مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ، وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ».

را عبادت نمی کنم، دین خود را برای او خالص کرده ام گرچه مشرکان ناخوش دارند.»

پس سه مرتبه بگوید:

«اللَّهُمَّ إِنِی أَسْأَلُکَ الْعَفْوَ وَالْعافِیَةَ وَالْیَقِینَ فِی الدُّنْیا «خداوندا! من از تو بخشش، عافیت و یقین در دنیا و وَالْآخِرَةِ».

آخرت می طلبم.»

و سه مرتبه بگوید:

«اللَّهُمَّ آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ «خداوندا! در دنیا نیکی ودر آخرت نیکی به ما عطا فرما، و از عذاب آتش النَّارِ».

نگاهمان دار.»

پس بگوید:

«اللَّهُ أَکْبَرُ» صد مرتبه.

«لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» صد مرتبه.

«الْحَمْدُ لِلَّهِ» صد مرتبه.

«سُبْحانَ اللَّهِ» صد مرتبه.

پس بگوید:

«لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، «نیست معبودی جز خدای یکتای یکتا که به وعده اش وفا کرد و بنده اش را یاری داد

وَغَلَبَ الْأَحْزابَ وَحْدَهُ، فَلَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَحْدَهُ. اللَّهُمَّ و بر احزاب به تنهایی پیروز شد، مُلک هستی او راست، و تنها ستایش برای او است خداوندا! بارِکْ لِی فِی الْمَوْتِ وَفِیما بَعْدَ الْمَوتِ. اللَّهُمَّ إِنِی أَعُوذُ بِکَ مِنْ مرگ، و پس از مرگ را بر من مبارک گردان، خداوندا به تو پناه می برم از ظُلْمَةِ الْقَبْرِ وَوَحْشَتِهِ. اللَّهُمَّ أَظِلَّنِی فِی ظِلِّ عَرْشِکَ یَوْمَ لا ظِلَّ تاریکی و وحشت قبر، خداوندا! مرا در سایه عرش در روزی که سایه ای جز سایه رحمت تو إِلّا ظِلُّکَ».

نمی باشد جایم ده.»

و بسیار دعای بعد را که سپردن دین و نفس و اهل و مال خود به خداوند عالم است، تکرار کند، بگوید:

«اسْتَوْدِعُ اللَّهَ الرَّحْمنَ الرَّحِیمَ الَّذِی لا تَضِیعُ وَدائِعُهُ دِینِی «به خدای رحمان و رحیم که امانتی نزد او تباه نگردد، دینم وَنَفْسِی وَأَهْلِی. اللَّهُمَّ اسْتَعْمِلْنِی عَلی کِتَابِکَ وَسُنَّةِ نَبِیِّکَ، و جانم و خانواده ام را می سپارم، خداوندا! مرا بر طبق کتاب و سنت پیامبرت توفیق عمل ده وَتَوَفَّنِی عَلی مِلَّتِهِ، وَاعِذْنِی مِنَ الْفِتْنَةِ».

و مرا بر دین او بمیران و از فتنه پناهم ده.»

پس «اللَّهُ أَکْبَرُ» سه مرتبه بگوید.

بعد دعای سابق را دو مرتبه تکرار کند، آنگاه یک بار دیگر تکبیر ودعا را بخواند، واگر تمام این عمل را نتواند انجام دهد هر قدر که می تواند بخواند.

و مستحب است که رو به کعبه نماید، واین دعا را بخواند:

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ قَطُّ، فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَیَّ «خداوندا! هر گناهی که تا کنون کرده ام بیامرز، اگر گناه را از سر گرفتم تو آمرزش را برایم بِالْمَغْفِرَةِ، فَإِنَّکَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ. اللَّهُمَّ افْعَلْ بِی ما أَنْتَ اعاده کن که تو بخشنده و مهربانی، خداوندا! با من چنان رفتار کن که شایسته أَهْلُهُ، فَإِنَّکَ إِنْ تَفْعَلْ بِی ما أَنْتَ أَهْلُهُ تَرْحَمْنِی، وَإِنْ تُعَذِّبْنِی توست که اگر آنگونه که شایسته توست با من رفتار کنی به من رحم کرده ای و اگر عذابم کنی فَأَنْتَ غَنِیٌّ عَنْ عَذابِی، وَأَنَا مُحْتَاجٌ إِلی رَحْمَتِکَ، فَیا مَنْ أَنَا تو بی نیاز از عذاب من هستی و من نیازمند به رحمتت پس ای کسی که من مُحْتاجٌ إِلی رَحْمَتِهِ ارْحَمْنِی. اللَّهُمَّ لا تَفْعَلْ بِی ما أَنَا أَهْلُهُ، محتاج به رحمتش هستم رحم کن خدایا! با من چنان رفتار مکن که در خور آن فَإِنَّکَ إِنْ تَفْعَلْ بِی ما أَنَا اهْلُهُ تُعَذِّبْنِی، وَلَمْ تَظْلِمْنِی، می باشم اگر با من بدانگونه که سزاوار آنم رفتارکنی در این صورت مرا عذاب خواهی کرد بی آنکه به من ستمی رواداری

أَصْبَحْتُ أَتَّقِی عَدْلَکَ، وَلا أَخافُ جَوْرَکَ، فَیا مَنْ هُوَ عَدْلٌ لا که من از عدل تو بیمناکم و از ستمت در امان، ای عادلی که ستم روا نمی داری یَجُورُ ارْحَمْنِی».

به من رحم فرما.»

پس بگوید:

«یا مَنْ لا یَخِیبُ سائِلُهُ، وَلا یَنْفَدُ نائِلُهُ، صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ «ای آنکه گدا را نومید نمی کنی و عطایت را پایانی نیست، بر محمّد وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَعِذْنِی مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِکَ».

و آل محمّد درود فرست، و به رحمتت مرا از آتش پناه ده.»

و در حدیث شریف وارد شده است: ایستادن بر صفا را طول دهد، وهنگامی که از صفا پایین می آید رو به خانه کعبه کند و بگوید:

«اللَّهُمَّ إِنِی أَعُوذُ بِکَ مِنْ عَذابِ الْقَبْرِ وَفِتْنَتِهِ وَغُرْبَتِهِ «خداوندا! من به تو پناه می برم از عذاب و فتنه قبر و تنهایی وَوَحْشَتِهِ وَظُلْمَتِهِ وَضِیقِهِ وَضَنْکِهِ. اللَّهُمَّ اظِلَّنِی فِی ظِلِّ عَرْشِکَ و ترس و تاریکی و تنگی و فشار آن، خداوندا! مرا در سایه عرشت قرار ده روزی که

یَوْمَ لا ظِلَّ إِلّا ظِلُّکَ».

سایه ای جز سایه لطف تو نیست.»

سپس می گویی:

«یا رَبَّ الْعَفْوِ، یا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ، یا مَنْ هُوَ أَوْلی بِالْعَفْوِ، یامَنْ «ای پروردگار بخشنده، ای آنکه دستور بخشش دادی، ای آنکه سزوارترین فرد به عفو و بخششی، ای آنکه یُثِیبُ عَلَی الْعَفْوِ، الْعَفْوَ الْعَفْوَ الْعَفْوَ، یَا جَوادُ یَاکَرِیمُ یَا قَرِیبُ، بر بخشیدن پاداش می دهی، بخشش، بخشش، بخشش، ای بخشنده ای کریم، ای نزدیک (به ما) یَا بَعِیدُ، ارْدُدْ عَلَیَّ نِعْمَتَکَ، وَاسْتَعْمِلْنِی بِطاعَتِکَ وَمَرْضاتِکَ».

نعمت های از دست رفته را به من بازگردان، و در جهت اطاعت و خوشنودیت به کارم گیر.»

و مستحب است پیاده سعی نماید، و از صفا تا مناره میانه، راه رود، واز آنجا تا جایی که محل بازار عطاران بوده است (این فاصله با چراغ سبز مشخص شده)، (هَرْوَلَه کند)، و اگر سوار باشد این فاصله را کمی تند نماید، و از برای زنها هَرْوَلَه نیست، و مستحب است در هنگامی که به این محل می رسد، بگوید:

«بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَکْبَرُ. اللَّهُمَّ صَلِ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، «بنام خدا و با استعانت از او، خداوند بزرگ است، درود بر محمّد و

اللَّهُمَّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ، إِنَّکَ أَنْتَ الْأَعَزُّ خاندان او، خداوندا! بیامرز و رحم فرما و از آنچه می دانی در گذر که تو بسیار عزیز الْأَکْرَمُ، وَاهْدِنِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ. اللَّهُمَّ إِنَّ عَمَلِی ضَعِیفٌ و جلیل و کریم می باشی، و مرا به راهی که درست است هدایت کن، خداوندا! عملم ضعیف است فَضاعِفْهُ لِی، وَتَقَبَّلْ مِنِی. اللَّهُمَّ لَکَ سَعْیِی، وَبِکَ حَوْلِی تو مضاعفش گردان و از من بپذیر، خداوندا! سعی من برای تو است، و توان وَقُوَّتِی، تَقَبَّلْ عَمَلِی، یا مَنْ یَقْبَلُ عَمَلَ الْمُتَّقِینَ».

و نیرویم از تو می باشد، عملم را قبول فرما، ای آنکه عمل پرهیزکاران را می پذیری.»

و چون از این قسمت گذشتی بگو:

«یا ذَا الْمَنِّ وَالْفَضْلِ وَالْکَرَمِ وَالنَّعْماءِ وَالْجُودِ، اغْفِرْ لِی «ای صاحب نعمت و فضل و کرم و جود، بیامرز ذُنُوبِی، إِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلّا أَنْتَ».

گناهانم را که کسی جز تو گناهان را نمی آمرزد.»

و هنگامی که به مروه رسید بالای آن برود، وبجا آورد آنچه را که در صفا بجا آورد، وبخواند دعاهای آنجا را به ترتیبی که ذکر شد. وپس از آن بگوید:

«یا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ، یا مَنْ یُحِبُّ الْعَفْوَ، یا مَنْ یُعْطِی عَلَی «خداوندا! ای آنکه به بخشش دستورداده ای، ای آنکه بخشش را دوست داری، ای آنکه بربخشش الْعَفْوِ، یا مَنْ یَعْفُو عَلَی الْعَفْوِ، یارَبَّ الْعَفْوِ، الْعَفْوَ الْعَفْوَ الْعَفْوَ».

پاداش می دهی، ای آنکه هرکس را که عفو کند، او راعفومی کنی، ای پروردگار بخشنده، الْعَفْو، الْعَفْو، الْعَفْو.»

و مستحب است در گریه کردن بکوشد و خود را به گریه وا دارد، ودر حال سعی دعا بسیار کند، وبخواند این دعا را:

«اللَّهُمَّ إِنِی أَسْأَلُکَ حُسْنَ الظَّنِّ بِکَ عَلی کُلِّ حَالٍ، وَصِدْقَ «خداوندا! از تو می خواهم که در هر حال مرا نسبت به خود حسن ظن عنایت کنی، و نیت النِّیَّةِ فِی التَّوَکُّلِ عَلَیْکَ».

صادق در توکل بر تو را خواستارم.»

آداب تقصیر عمره:

واجب است پس از اتمام دور سعی بین صفا و مروه، قسمتی از مو یا ناخن خود را به نیّت تقصیر کوتاه کند، وبهتر آن است که اکتفا به گرفتن ناخن نکند بلکه از موی خود هم قدری کوتاه کند، که موافق احتیاط است، وتراشیدن سر در تقصیر عمره تمتع کفایت نمی کند، بلکه حرام می باشد.

و هنگام تقصیر مناسب است این دعا را بخواند:

«اللَّهُمَّ أَعْطِنِی بِکُلِّ شَعْرَةٍ نُوراً یَوْمَ الْقِیامَةِ».

«خداوندا! به هر مویی، نوری در قیامت به من عطا فرما!»

اقسام حجّ:

اشاره

حجّ بر سه قسم است:

واجبات حجّ تمتع:

واجبات حجّ تمتّع 13 عمل است:

ودعاهای وارده ضمن این اعمال از قرار زیر می باشد:

مستحبات إحرام حجّ تا وقوف به عرفات:

اموری که در احرام عمره مستحب بود در احرام حجّ نیز مستحب است، وپس از این که شخص احرام بست واز مکه بیرون آمد، همین که بر «أَبْطَح» مشرِف شد، به آواز بلند تلبیه

گوید، وچون متوجّه منا شود بگوید:

«اللَّهُمَّ إِیَّاکَ أَرْجُو وَإِیَّاکَ أَدْعُو، فَبَلِّغْنِی أَمَلِی، وَأَصْلِحْ لِی «خداوندا! تنها بتو امیدوارم و فقط ترا می خوانم پس مرا به آرزویم برسان و عملم را عَمَلِی».

اصلاح فرما.»

و با وقار و دل آرام، و در حال گفتن سبحان اللَّه و ذکر حق تعالی حرکت کند، وچون به منا رسید بگوید:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَقْدَمَنِیها صالِحاً فِی عافِیَةٍ وَبَلَّغَنِی هذَا «حمدمخصوص خدایی است که مرابه شایستگی وتندرستی به منا رساند و به این مکان الْمَکانَ».

وارد ساخت.»

پس بگوید:

«اللَّهُمَّ هذِهِ مِنًی وَهِیَ مِمَّا مَنَنْتَ بِهِ مِنَ الْمَناسِکِ، «خداوندا! اینک منا است که بر ما نسبت به توفیق انجام مناسک منّت نهادی فَأَسْأَلُکَ أَنْ تَمُنَّ عَلَیَّ فِیها بِما مَنَنْتَ بِهِ عَلی أَوْلِیائِکَ، فَإِنَّما أَنَا پس از تو می خواهم که به آنچه که به پیامبرانت داده ای بر من نیز منّت نهی که من بنده تو و عَبْدُکَ وَفِی قَبْضَتِکَ».

در اختیار تو می باشم.»

ومستحب است شب عرفه را در منا بوده، وبه اطاعت الهی مشغول باشد، وبهتر آن است که عبادات وخصوصاً نمازها را در مسجد خَیفْ بجا آورد، وچون نماز صبح را خواند تا طلوع آفتاب تعقیب نماز بخواند، پس به سوی عرفات روانه شود، واگر خواسته باشد بعد از طلوع صبح برود مانعی ندارد، ولی سنّت آن است که تا آفتاب طلوع نکرده از وادی مُحَسَّر رد نشود، وروانه شدن پیش از صبح مکروه است، وچون به عرفات متوجّه شود، این دعا را بخواند:

«اللَّهُمَّ إِلَیْکَ صَمَدْتُ، وَإِیَّاکَ اعْتَمَدْتُ، وَوَجْهَکَ أَرَدْتُ، «خداوندا! آهنگ ترا کرده ام و به تو اعتماد نموده ام، و تقرّب به ترا خواسته ام، أَسْأَلُکَ أَنْ تُبارِکَ لِی فِی رِحْلَتِی، وَأَنْ تَقْضِیَ لِی حاجَتِی، وَأَنْ و از تو می خواهم که سفرم را مبارک گردانی و حاجتم را برآورده سازی تَجْعَلَنِی مِمَّنْ تُباهِی بِهِ الْیَوْمَ مَنْ هُوَ أَفْضَلُ مِنِّی».

و مرا قرار دهی از جمله بهترین کسانی که به وجودشان مباهات می کنی.»

مستحبات واعمال شب عرفه:

شب نهم ذی حجه که شب عرفه است در فضیلت و احیا و دعا وعبادت مانند روز عرفه است، و مستحب است که در آن شب این دعاها خوانده شود.

دعای شب عرفه:

«اللَّهُمَّ یا شاهِدَ کُلِّ نَجْوی وَمَوْضِعَ کُلِّ شَکْوی وَعالِمَ کُلِّ «خدایا ای آگاه هر راز و مرجع هر شکایت و دانای هر خَفِیَّةٍ، وَمُنْتَهی کُلِّ حاجَةٍ، یا مُبْتَدِئاً بِالنِّعَمِ عَلَی الْعِبادِ، یا کَرِیمَ پنهان و منتهای هر حاجت ای آغازنده نعمت ها بر بندگان ای بزرگ گذشت الْعَفْوِ، یا حَسَنَ التَّجاوُزِ، یا جَوادُ، یا مَنْ لا یُوارِی مِنْهُ لَیْلٌ داجٍ، ای نیکو درگذر ای بخشنده ای که نه شب تار چیزی را از تو پنهان کند وَلا بَحْرٌ عَجَّاجٌ، وَلا سَماءٌ ذاتُ أَبْراجٍ، وَلا ظُلَمٌ ذاتُ ارْتِتاجٍ، یا و نه دریای مواج و نه آسمان پرستاره و نه تاریکیهای پیچیده درهم ای مَنِ الظُّلْمَةُ عِنْدَهُ ضِیاءٌ، أَسْأَلُکَ بِنُورِ وَجْهِکَ الْکَرِیمِ، الَّذِی کسی که تاریکی در پیش او روشن است از تو خواهم به حق نور ذات بزرگوارت که

تَجَلَّیْتَ بِهِ لِلْجَبَلِ، فَجَعَلْتَهُ دَکّاً وَخَرَّ مُوسی صَعِقاً، وَبِاسْمِکَ بدان وسیله بر کوه تجلی فرمودی و آنرا متلاشی کردی و موسی مدهوش بر زمین افتاد و به همان نامت الَّذِی رَفَعْتَ بِهِ السَّماواتِ بِلا عَمَدٍ، وَسَطَحْتَ بِهِ الْأَرْضَ عَلی که آسمانها را بدون ستون برافراشتی و زمین را بر روی آبی وَجْهِ ماءٍ جَمَدٍ، وَبِاسْمِکَ الْمَخْزُونِ الْمَکْنُونِ الْمَکْتُوبِ الطَّاهِرِ منجمد شده پهن کردی و بدان نام مکتوب و محفوظ و پاکت که الَّذِی إِذا دُعِیتَ بِهِ اجَبْتَ، وَإِذا سُئِلْتَ بِهِ أَعْطَیْتَ، وَبِاسْمِکَ هرگاه بدان ترا بخوانندت اجابت کنی و هرگاه بدان از تو خواهند عطافرمائی و به حق نام السُّبُّوحِ الْقُدُّوسِ الْبُرْهانِ الَّذِی هُوَ نُورٌ عَلی کُلِ نُورٍ، وَنُورٌ مِنْ منزه و مقدس و روشنت که آن نور است بر هر نوری و نور است نُورٍ، یُضِیْ ءُ مِنْهُ کُلُّ نُورٍ، إِذا بَلَغَ الْأَرْضَ انْشَقَّتْ، وَإِذا بَلَغَ از نوری که روشنی گیرد از آن هر نور چون به زمین رسد شکافته شود و چون به السَّماواتِ فُتِحَتْ، وَإِذا بَلَغَ الْعَرْشَ اهْتَزَّ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی تَرْتَعِدُ آسمانها رسد گشوده شود و چون به عرش رسد بلرزد و به حق آن نامت که بلرزد مِنْهُ فَرائِصُ مَلائِکَتِکَ، وَأَسْأَلُکَ بِحَقِّ جَبْرَئِیلَ وَمِیکائِیلَ از آن اندام فرشتگانت و از تو خواهم به حق جبرئیل و میکائیل وَاسْرافِیلَ، وَبِحَقِ مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفی صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَعَلی و اسرافیل و به حق محمد مصطفی که درود خدا بر او و آلش و بر

جَمِیعِ الْأَنْبِیاءِ وَجَمِیعِ الْمَلائِکَةِ، وَبِالْإِسْمِ الَّذِی مَشی بِهِ الْخْضرُ جمیع پیمبران و همه فرشتگان و به حق آن نامی که حضرت خضر بوسیله آن عَلی طَلَلِ الْماءِ کَما مَشی بِهِ عَلی جَدَدِ الْأَرْضِ، وَبِاسْمِکَ بر روی امواج آب دریا راه می رفت چنانچه بر روی زمین هموار راه می رفت و به حق آن نامت الَّذِی فَلَقْتَ بِهِ الْبَحْرَ لِمُوسی وَأَغْرَقْتَ فِرْعَونَ وَقَوْمَهُ، که شکافتی بدان دریا را برای موسی و غرق کردی فرعون و قوم او را وَأَنْجَیْتَ بِهِ مُوسَی بْنَ عِمْرانَ مِنْ و نجات دادی بدان موسی بن عمران و همراهانش را و به حق آن نامت که جانِبِ الطُّورِ الْأَیْمَنِ، فَاسْتَجَبْتَ لَهُ وَالْقَیْتَ موسی بن عمران بوسیله آن تو را خواند از جانب راست کوه طور و اجابتش کردی عَلَیْهِ مَحَبَّةً مِنْکَ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی بِهِ أَحْیا عِیسَی بْنُ مَرْیمَ و محبت خود را بر دلش انداختی و به حق آن نامت که عیسی بن الْمَوْتی وَتَکَلَّمَ فِی المَهْدِ صَبِیّاً، وَأَبْرَءَ الْأَکْمَهَ وَالْأَبْرَصَ مریم بوسیله اش مردگان را زنده کرد و در گهواره در زمان کودکی سخن گفت و کور مادرزاد و مبتلای به مرض برص را بِإِذْنِکَ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی دَعاکَ بِهِ حَمَلَةُ عَرْشِکَ وَجَبْرَئِیلُ به اذن تو شفا داد و بدان نامت که خواند بوسیله آن تو را حاملین عرشت و جبرئیل وَمِیکائِیلُ وَأِسْرافِیلُ، وَحَبِیبُکَ مُحَمَّدٌ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، و میکائیل و اسرافیل و حبیبت محمد صلی الله علیه و آله

وَمَلائِکَتُکَ الْمُقَرَّبُونَ، وَأَنْبِیاؤُکَ الْمُرسَلُونَ، وَعِبادُکَ الصَّالِحُونَ و فرشتگان مقرب و پیمبران مرسلت و بندگان شایسته ات مِنْ أَهْلِ السَّماواتِ وَالْأَرَضِینَ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی دَعاکَ بِهِ از اهل آسمانها و زمینها و بدان نامت که یونس تو را بدان نام خواند ذُوالنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِبِاً فَظَنَّ أَنْ لَنْ تَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنادی فِی در آن هنگام که خشمناک برفت و گمان داشت که بر او سخت نگیری پس ندا کرد در الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ، میان تاریکیها که معبودی جز تو نیست منزهی تو و براستی من از ستمکاران هستم فَاسْتَجَبْتَ لَهُ وَنَجَّیْتَهُ مِنَ الْغَمِّ، وَکَذلِکَ تُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ، پس تو اجابتش کردی و از اندوه نجاتش دادی و این چنین نجات دهی مؤمنان را وَبِاسْمِکَ الْعَظِیمِ الَّذِی دَعاکَ بِهِ داوُدُ وَخَرَّ لَکَ ساجِداً، فَغَفَرْتَ و بدان نام عظیمت که داود بدان نام تو را خواند و برایت به سجده افتاد پس گناهش لَهُ ذَنْبَهُ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی دَعَتْکَ بِهِ آسِیَةُ امْرَاةُفِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِ آمرزیدی و بدان نامت که آسیه همسر فرعون بدان نام تو را خواند و گفت: پروردگارا ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیْتاً فِی الْجَنَّةِ وَنَجِّنِی مِنْ فِرْعَونَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِی برای من نزد خود در بهشت خانه ای بنا کن و نجاتم ده از فرعون و کردارش و نجاتم ده مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ، فَاسْتَجَبْتَ لَها دُعاءَها، وَبِاسْمِکَ الَّذِی از دست مردم ستمکار پس دعایش را اجابت کردی و بدان نامت که

دَعاکَ بِهِ أَیُّوبُ إِذْحَلَّ بِهِ الْبَلاءُ، فَعافَیْتَهُ وَآتَیْتَهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ ایوب تو را بدان خواند در آن هنگام که بلا بر او نازل شد پس او را تندرست کرده و کسانش را به او دادی و نظائرشان را مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِکَ وَذِکْری لِلْعابِدِینَ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی دَعاکَ نیز از رحمت خویش و پندی برای پرستش کنندگان و بدان نامت که یعقوب بِهِ یَعْقُوبُ، فَرَدَدْتَ عَلَیْهِ بَصَرَهُ وَقُرَّةَ عَیْنِهِ یُوسُفَ، وَجَمَعْتَ تو را بدان نام خواند پس بینائیش را و نور دیده اش یوسف را به او بازگرداندی و پریشانیش را شَمْلَهُ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی دَعاکَ بِهِ سُلَیمانُ، فَوَهَبْتَ لَهُ مُلْکاً لا برطرف کردی و بدان نامت که سلیمان بدان تو را خواند پس بدو سلطنتی دادی که یَنْبَغِی لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ، إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی شایسته نبود برای هیچکس پس از او و براستی تو پربخششی و بدان نامت که سَخَّرْتَ بِهِ الْبُراقَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَآلِه، إِذْ قالَ براق را برای محمد صلی الله علیه و آله مسخر کردی آنجا که فرمودی:

تَعالی سُبْحانَ الَّذِی اسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ «منزه است خدائی که راه برد بنده اش را شبانه از مسجدالحرام إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصی وَقَوْلُهُ: سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا تا مسجد اقصی» و گفتار دیگرت: «منزه است خدائی که مسخر کرد برای ما این را وَما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ وَانَّا إِلی رَبِّنا لَمنُقَلِبُونَ، وَبِاسْمِکَ الَّذِی وگرنه ما نیروی تسخیرش را نداشتیم و ما بسوی پروردگارمان باز می گردیم» و بدان نامت که

تَنَزَّلَ بِهِ جَبْرَئِیلُ عَلی مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ، وَباسْمِکَ الَّذِی نازل می شد بوسیله آن جبرئیل بر محمد صلی الله علیه و آله و بدان نامت که دَعاکَ بِهِ آدَمُ، فَغَفَرْتَ لَهُ ذَنْبَهُ وَاسْکَنْتَهُ جَنَّتَکَ، وأَسْأَلُکَ بِحَقِ خواند بدان نام تو را آدم پس گناهش آمرزیدی و در بهشتت جایش دادی و از تو خواهم الْقُرْآنِ الْعَظِیمِ، وَبِحَقِ مُحَمَّدٍ خاتَمِ النَّبِیِّینَ، وَبِحَقِّ ابراهِیمَ به حق قرآن عظیم و به حق محمد خاتم پیمبران و به حق ابراهیم وَبِحَقِ فَصْلِکَ یَوْمَ الْقَضاءِ، وَبِحَقِ الْمَوازِینِ إِذا نُصِبَتْ، وَ و به حق جدا کردنت حق و باطل را در روز داوری و به حق میزانها هنگامی که نصب گردد الصُّحُفِ إِذا نُشِرَتْ، وَبِحَقِ الْقَلَمِ وَما جَری وَاللَّوْحِ وَما و نامه ها آنگاه که گشوده شود و به حق قلم و آنچه بنویسد و لوح و آنچه أَحْصی وَبِحَقِ الْإِسْمِ الَّذِی کَتَبْتَهُ عَلی سُرادِقِ الْعَرْشِ قَبْلَ بشمارد و به حق آن نامت که نوشتی آنرا بر سراپرده های عرش پیش خَلْقِکَ الْخَلْقَ وَالدُّنْیا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ بِأَلْفَیْ عامٍ، وَأَشْهَدُ أَنْ لا از آنکه خلق رابیافرینی و دنیا و خورشید و ماه را خلق فرمائی به دو هزارسال و گواهی دهم که معبودی إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ جز خدای یگانه نیست که شریکی ندارد و اینکه محمد بنده وَرَسُولُهُ، وأَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الْمَخْزُونِ فِی خَزائِنِکَ الَّذِی و رسول او است و از تو خواهم بدان نام محفوظ در خزینه هایت