مشخصات کتاب

سرشناسه:ماهنامه موعود،1377

عنوان و نام پدیدآور:شماره 10 و 11 - آذر و دی 1377/ ماهنامه موعود

ناشر چاپی : ماهنامه موعود

مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1390.

مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و ماهنامه

سرمقاله

اسماعیل شفیعی سروستانی چگونه سر ز خجالت برآورم بر دوست که خدمتی بسزا بر نیامد از دستم مثل اینکه همین دیروز بود که همه خیابانها و صحن کوچه ها و سردر مغازه ها، پوشیده از چراغهای سرخ و سبز و آبی بود و جشن و شادمانی مردمی که نیمه شعبان را با نقل و شیرینی و تماشای فیلمهای خنده دار چارلی چاپلین و لورل و هاردی می گذراندند. گویی همگان از ته دل یکصدا می گفتند: عشرت کنیم ورنه بحسرت کشندمان روزی که رخت جان بجهانی دگر کشیم چشم بر هم زدنی گذشت و دوباره از میانه انبارها و صندوقها، پرچم های مزین به «یا صاحب الزمان » بیرون آمدند تا بر در و دیوار شهر آویخته شوند و بساط سور و شیرینی را گرم و گرمتر سازند.

با چاشنی همیشگی کارتونهای والت دیسنی و برنامه های سرگرم کننده. گویی در ازدحام بی دردی و بی عاری، آنکه بیشتر از هر زمان پنهان می ماند «سر خداست که در تتق غیب منزویست » افسوس که در منتهی الیه جاده خودبینی و بلندای قله خودکامی همه چیز را در خدمت خود می آوریم، حتی او که: روی خوبست و کمال هنر و دامن پاک لاجرم همت پاکان دو عالم با اوست و صد افسوس که در نیافتیم در عصر آخرالزمان و زمان فتنه آخرین، هیچ پناه امنی جز سایه سار نخل بلندش نیست. چه، بحران فراگیر دامن می گسترد تا همه نامها به بی نامی مبدل شود و همه جامه های اعتباری اندامهای ناراست ما فروافتد. شاید آن زمان بحقیقت دریابیم: آن سیه چرده که شیرینی عالم با اوست چشم میگون لب خندان دل خرم با اوست چشم بر هم زدنی دیگر، جشن میلاد به سر می آید، چراغها و پرچمها به صندوقخانه باز می گردند تا شمع نیم مرده تا شعبانی دیگر به خواب رود. هیهات که اگر درمی یافتیم همه بودن در گرو نگاه اوست و همه «شدن » در انتظار اشارتی از سوی او، از عمق جان در هر روز و هر شب نشید برمی کشیدیم که: فقیر و خسته بدرگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز گویی در ازدحام چراغها و رنگها مجالی برای سر بی سودای ما نمی ماند تا در پی خط سبز او روانه شویم و پای در دایره معرفتش گذاریم. گویی در دل بی نور، سودای روز و روزگاران ماندگار مانده ورنه غم هجرانش هر روز و شبمان را چنان در خود می پیچید که بی سر و دستار می خواندیمش: ای پادشاه صورت و معنی که مثل تو نادید هیچ دیده و نشنیده هیچ گوش جشن میلاد، ذکر بلندیست تا گرد غفلت از چشم و دل باز گیریم و تاریکی دل را با چراغ نام بلندش روشنایی بخشیم. نیمه شعبان بشارت حضور مردیست که اگر شناخته شود، انتظار یار قرین روزان و شبانمان خواهد شد و دستهامان رو به آسمان همنوا با لبهامان زمزمه خواهند کرد: تو خود ای گوهر یکدانه کجایی آخر کز غمت دیده مردم همه دریا باشد نیمه شعبان، انعکاس نام مضطریست که برای برافراشتن پرچم «البیعة لله » بازوان گره خورده مردان مردی را می طلبد که با نامش هم عهد شده باشند. عهدی که می فرمود: «اگر شیعیان بدان وفادار می ماندند فیض دیدارش را از دست نمی دادند.» در بیابان طلب گرچه ز هر سو خطرست می رود حافظ بیدل به تولای تو خوش نیمه شعبان بر عموم شیعیان مبارک باد. به امید آنکه یاد او قرین همه ایاممان باشد.

ان شاءالله سردبیر

وظایف منتظران

پیام حضرت آیةالله صافی گلپایگانی السلام علی المهدی الذی وعدالله به الامم سلام بر حضرت مهدی، موعود انبیا، خاتم اولیا و مطلوب اصفیا، امام وقت و صاحب عصر، بقیة الله فی الارضین، محبوب ملائکه مقربین، فاتح حصون مستکبرین، معز الاسلام و المسلمین، نجات بخش مقهورین و مستضعفین، مقصود از: «فمن یاتیکم بماء معین »،⁽¹⁾مصداق: «و کل شی ء احصیناه فی امام مبین »، نور ابصار سالکین،⁽²⁾شمع محفل ارباب یقین، نخل بلند بوستان موحدین، نهال برومند روضه «طه » و «یس »، دادگستر راستین، امین خدا و امان اسیران زمین، شرف اولیاء صالحین، خلف انبیاء مرسلین، قطب جهان و کهف حصین، غیاث المضطر المستکین.

حضرت حجت، ولی عصر، ختم هشت و چار عدل یزدان، نور تابان، رحمت پروردگار غوث اعظم، فخر آدم، پیشوای دین پناه عدل قرآن، روح ایمان، مهر چرخ اقتدار حافظ شرع نبی، معنایی از «نات بخیر»⁽¹⁾آیت عظمی، جمال الله، فخر روزگار سلام الله تعالی علیه و علی آبائه الطاهرین. ثم السلام علیکم یا معشر الشیعه یا ایتها الفئة المؤمنة و الفرقة الناجیة، بشری لکم ثم بشری و طوبی لکم ثم طوبی فانتم فئة الله تعالی و حزبه و الفائزون بکرامته و المتشرفون بولایة ولیه الذی بشر بظهوره الامم، فزتم و الله فوزا عظیما، هنیئا لکم ثم هنیئا لکم هذه السعادة العظمی والدرجة الکبری. سلام بر ماه شعبان، سلام بر شب نیمه شعبان، سلام بر بامداد روز میلاد، سلام بر آن مادری که پیامبران عالیقدر خدا مردم را به نوزاد او بشارت دادند. سلام بر نرگس ملکه عظمای جهان و سلام بر حضرت امام حسن عسکری، علیه السلام. سلام بر شما شیعیان و منتظران ظهور و سلام بر خوانندگان مجله موعود، سلام بر عزیزانی که ماه شعبان را گرامی می دارند و زاد روز حجت خدا، ارواح العالمین له الفداء، را با شکوه و عظمت و شوق و ذوق استقبال می کنند و با مراسمی که برپا می کنند، و وفاداری خود را نسبت به اسلام و ارادت خود را نسبت به آقا و مولایشان اعلام کرده و پایداری و ستقامت خود را برای پاسداری از ارزشها و سنتهای دینی و مذهبی به دنیا نشان می دهند و دشمنان را از اینکه بتوانند در صف منتظران بیدار دل و مؤمنان غیرتمند و ملتزم به احکام اسلام رخنه نمایند مایوس می سازند. گوارا باد بر شما این حسن اعتضاد و قوت ایمان. گوارا باد بر شما این درک و فهم از انتظار ظهور و گوارا باد بر شما این شعور و احساسات. شما گروه خدا و حزب الله حقیقی هستید، بر راه و عقیده و روش خود استوار و ثابت باشید و دین خدا را یاری کنید و آقا و مولای خود را از خود شاد و مسرور سازید. عزیزان دین، عزیزان خدا، جوانان اسلام و فرزندان قرآن! در این عصر غیبت در برابر این همه کید و مکر و سیاستهای مکارانه و این همه هجوم فرهنگی و افکار الحادی و اسلام زدا، این تبلیغات شوم و این همه قلم به دستهای مزدور و مطبوعات و نشریات گمراه کننده، این شما جوانان غیرتمند مسلمان هستید که باید از اسلام دفاع کنید و این توطئه ها را بی اثر سازید. تلاش دشمن این است که تعهد ما را به احکام دین کمرنگ و ضعیف سازد. آنها زن مسلمان، مرد مسلمان، جوان مسلمان، دانشجوی مسلمان و مدرسه و دانشگاه مسلمان را هدف قرار داده اند و می خواهند سنگرهای فرهنگی و علمی ما را تصرف کنند و آن را از اسلام و از افتخار به گذشته های مسلمین خالی کنند. اینان به اسم ملیت و وطن و تمدن و به اسم حمایت از آزادی و تجدد و به نام حقوق بانوان و روشنفکری و بهانه ها و عناوین فریبنده و گمراه کننده دیگر به معنویت، اسلامیت و ولایت ما حمله می کنند. آنان از این موج اسلام گرایی که دریای متلاطم جامعه میلیاردی اسلام را فرا گرفته و زن و مرد را برای بازگشت به عزت دیرین بسیج کرده در هراس اند. آنان از شور و شوق مسلمانان برای حاکمیت اسلام و از بازگشت بانوان به حجاب و حشمت اسلامی به وحشت افتاده و در برابر انقلاب عظیم اسلامی ایران از هیچ گونه توطئه و تحریکی دست برنمی دارند. تجدید قدرت اسلام

در فلسطین، الجزایر، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان، آذربایجان، چچن، داغستان، تاتارستان و دیگر نقاط جهان خواب و آرام را از دشمنان اسلام ربوده و تلاش ملل اسلامی برای پاره کردن زنجیرهای سلطه و استکبار و اجتماع در زیر لوای اسلام آنها را سخت پریشان ساخته است. در این اوضاع و احوال وظیفه شما، منتظران ظهور و شیعیان امام عصر، علیه السلام، مخصوصا شما جوانان عزیز بسیار حساس است. امید است که همگی مسؤولیتهایی را که در برابر این تحرکات شوم و توطئه های فرهنگی و سیاسی داریم درک کنیم و مواضع اسلامی را حفظ نماییم و ترقی و تعالی جامعه اسلامی را در علم و صنعت و اخلاق و فضایل و خودکفایی و بی نیازی از بیگانگان را وجهه همت قرار دهیم و نگذاریم که شخصیت اسلامی ما را با گرایش به سوی یمین و یسار، ترویج فحشا و فساد و تاسیس مراکز لهو و لعب، اشتغال به کارها و سرگرمیهای عمر بر باد ده، همراه با تبلیغ اختلاط زن و مرد و رواج موسیقی و ملاهی و مناهی دیگر، تغییر دهند و به سرنوشت اندلس و اسپانیا گرفتار کنند. همه باید با زبان، با مال و با هر امکانی که در اختیار داریم، جهاد کنیم و از سنگرهای اسلام و از مرزهای فکری و عقیدتی اسلامی حفاظت کنیم. به امید رشادتها و جوانمردیهای جوانان غیور مسلمان و فرزندان عزیز اسلام و قرآن. و قل اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله والمؤمنون. و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

انقلاب مهدی و دگرگونی روابط اجتماعی

محمد حکیمی قرآن کریم در آیاتی چند که به چگونگی های انقلاب آخرالزمان پرداخته است معیارها و محورهایی را تبیین کرده است که بسیار با اهمیت و درخور تامل است: یکی از این محورها حاکمیت طبقه فرودست و مستضعف است. در طول تاریخ انسان همواره و همیشه (به جز دوران کوتاهی، آن هم در جوامعی خاص و نه فراگیر و جهانی) مراکز قدرت مالی، سیاسی و نظامی در دست طبقات مستکبر و برتری طلب و سلطه طلبان اجتماعی بوده است که با دستیازی به منابع ثروت و کالاها و مواد، سلطه خود را بر خلق خدا استوار می ساختند و انسانها را به دلخواه خود به کار می کشیدند و برده خویش می ساختند. طبق وعده های قرآنی این جریان ناهنجار به طور اصولی و واقعی و نه شعاری و ادعایی، در انقلاب نهایی تاریخ، ره نیستی می پوید و طبقه قدرتمند از اریکه قدرت به زیر افکنده می شوند و فرودستان و ضعیف نگه داشته شدگان مراکز قدرت را در دست می گیرند و براستی محرومان حاکم می گردند و آرزوی دیرینه همه مصلحان و انسان دوستان و پیامبران، تحققی راستین می یابد. این انقلاب که به سود طبقه مستضعف صورت می پذیرد، چون انقلاب و رستاخیز قیامت است. چنانکه در قیامت براستی نیکان و انسانهای انسان به منزلت و جایگاه شایسته خویش دست می یابند و ناانسانهای انسان نما سقوط می کنند و به کیفر می رسند چنانکه قرآن این ویژگی قیامت را نیک تبیین کرده است «خافضة رافعة ⁽¹⁾انقلاب قیامت، گروهی را بالا می برد و فراتر از گروهها و طبقات قرار می دهد و گروهی را از اریکه قدرت به پایین می کشد و زیردست می سازد; انقلاب جهانی و نهایی موعود آخرالزمان نیز چنین است و بدون هیچ کمی و کاستی و یا سهل انگاری و چشم پوشی، سلطه طلبان قدرتمند را به زیر می افکند و فرودستان محروم را بر مراکز قدرت حاکم می سازد. در انقلاب، نهایی انقلابیون به خاطر معیارهای دقیق الهی که بر جان و روان آنها حاکم است و دین باوری راستینی که در ژرفای روحشان نفوذ کرده است، هیچ گاه از راه اصلی و الهی خویش غافل نمی مانند و جهت حرکت خود را عوض نمی کنند. بنابراین مشکل اصلی انقلابهای تاریخ که پس از رسیدن به قدرت، گذشته خویش را پس پشت می افکنند و به همه معیارها و اصول انقلاب خود پشت می کنند، پیش نمی آید و طبقه فرودست انقلابی همواره انقلابی می ماند. این انقلاب که در انتظار بشریت است و بشریت نیز در انتظار آن است در این آیه از قرآن مطرح گردیده است: «و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین⁽²⁾

ما می خواهیم تا به مستضعفان زمین نیکی کنیم یعنی آنان را پیشوایان سازیم و وارث برای زمین. در این رخداد عظیم تاریخ انسان، حقیقتی که همواره به آن وعده داده شد و هیچ گاه لباس واقعیت نپوشید و به عینیت نرسید; آشکار می گردد و عینیت می یابد. در پرتو این دگرگونی بنیادین که جوهری انقلابی دارد، ماهیت روابط اجتماعی دگرگون می شود و تحولی اصولی می یابد. یعنی روابط ناسالم انسان با انسانهای دیگر و با طبیعت دگرگون می شود حتی بسیار بالاتر و در گستره ای عظیم تر. رابطه انسان با خدا و با خود نیز تحولی ژرف می یابد. یعنی انسان براستی بنده خدا و فرمانبر او می شود و در پرتو تعالیم خالص و ناب آن معلم و مربی الهی توحید راستین آموزش داده می شود و از توحیدهای ناخالص فلسفه ها و عرفانهای بشری جدا می شود و راه مستقیم الهی روشن می گردد و خداشناسی و خدایابی به اوج شکوفایی می رسد و این معنای انقلاب راستین در رابطه انسان با خداست. نیز رابطه انسان با خود و چگونگی درک و دریافت خود و کیفیت احساس از خود و نیروها و استعدادهای خود، تحولی بنیادین می یابد و انسان به ارزش والای خویش، به جایگاه و منزلت انسانی و به چکاد فرازمندی که ممکن است دست می یابد و به گستره نیروهای نهفته در درونش، پی می برد و نقدینه استعدادها و روح و جسم خویش را در راه رشد اهداف پوچ و گذرا نمی نهد و به جستجوی حقایق ژرف و جاودانه وجود روی می آورد و به جوهر هستی دست می یابد و این انقلاب در رابطه انسان با خود خویشتن است . ما در انقلابهای بشری، چنین دگرگونیهایی در این قلمروها نمی یابیم. همچنین در رابطه انسان با انسانهای دیگر، که از مشکلات اصلی زندگی اجتماعی است، انقلابی راستین رخ می دهد و روابط سلطه طلبانه و استثماری به روابط برادرانه و حق شناسانه تبدیل می شود. در آن دوران دیگر انسانی حق انسانی را پایمال نمی کند و کسی در قلمرو جامعه انسانی، مورد استثمار قرار نمی گیرد و هر انسانی هرچند ضعیف و ناتوان به حقوق خویش بدون هیچ مانعی دست می یابد. لازمه تفکیک ناپذیر حاکمیت مستضعفان همین است. گرچه انقلابهای بشری این چگونگی را وعده داده اند; اما در ظرف عینیت و عمل چندان تحقق نیافته است و یا تحققی فراگیر و پایدار نداشته است. آن دورانی که این وعده انسانی، بی کم و کاست در متن زندگیها نمودی آشکار خواهد داشت و فراگیر و همگانی خواهد شد; در دوران حاکمیت مستضعفان است و معنای حاکمیت مستضعفان که وعده الهی در انقلاب آخرالزمان است همین است. انسان در رابطه خود با طبیعت نیز همواره راه ناهنجاری را پیموده و به استفاده بی رویه و نابهینه دست زده است و ناهنجاری در رابطه با طبیعت از جهاتی رخ داده است. نخست اینکه در گذشته و اکنون اجتماعات انسانی،

طبقات با در دست داشتن امکانات و ابزارهای مناسب، بیش از اندازه از منابع طبیعی بهره برداری کرده و به شادخواری و اسراف رو می آورند و به تعبیر قرآن اهل اسراف و زیاده روی می شوند و این روش در زندگی به طور طبیعی موجب محرومیت گروههای زیادی در جامعه می گردد. زیرا که منابع و کالاها محدود است و شادخواریها موجب کمبود می گردد واین موجب محرومیت افراد و طبقاتی است. مثلا آبهای شیرین کاملا محدود است، مواد شایسته برای تغذیه انسان، محدود است و بدینسان. و هرگاه طبقات مرفه بر اساس رابطه ظالمانه با محیط و طبیعت به بهره برداری بی رویه و لذت پرستانه، به مصرف زیاد روی آورند ظلم و زیان جبران ناپذیری به یست سالم دیگر انسانها وارد می سازند و انقلابهای فراگیر و اصولی باید در نوع این رابطه دگرگونی پدید آورند و به تصحیح آن همت گمارند به طوری که زیربنای بسیاری از روابط درست دیگر است و بدون تصحیح آن روابط ظالمانه دیگر تصحیح نمی شود. دیگر اینکه انسانهای متمکن که به قدرت سرمایه و ابزار مجهزند به استفاده نابهینه و ویرانگر از منابع طبیعی دست می زنند و این استفاده نابهینه بر اساس محدودیت منابع، زمینه ساز بیدادی خانمانسوز بر همه بشریت می گردد. زیرا که زمین مادر هستی و مهد و گهواره زیست مناسب همه افراد انسانی است و با بهره برداری بهینه و صرفه جویانه زیست بومی مناسب برای همه انسانها خواهد بود و کالاها و مواد آن به همه انسانها می رسد و نیاز همگان را بر می آورد; لیکن با استفاده نابهینه و تخریب طبیعت، محیط زیست ناسالم می شود و کالاها و منابع آن نیز پاسخگوی نیاز همگان نخواهدبود.از این رو، ظلمی فراگیر رخ می دهد که موجب تباهی و نابسامانی در زیست اکثریت جامعه بشری می گردد آنچنان که امروزه این حقیقت تلخ، بروشنی مشهود است و به صورت فاجعه بشری در سطح اجتماعات انسانی درآمده است. در دوران حاکمیت مستضعفان این دو جریان انحرافی از ریشه می خشکد، زیرا روحیه استضعاف و استضعاف گرایی و حاکمیت این قشر، سدی آهنین بر سر راه هر ستم و ناروایی است و این دو ناهنجاری و ناروایی که یکی در مصرف افزون از حد و دیگری استفاده نابهینه از منابع و در نتیجه ویرانی و تباهی محیط زیست انسانها است، با ماهیت حاکمیت مستضعفان ناسازگار است و در آن دوران و با انقلاب راستینی که در رابطه انسان با طبیعت و با نعمتهای الهی رخ می دهد، طبقه حاکم از هر گونه استفاده زیاد و نابهینه دوری می کند واین روحیه را در سراسر اجتماعات می گستراند و انسانهارا از کمبودها و نابسامانیهای زندگی رهایی می بخشد و محیط و طبیعت خدادادی را چنانکه خدا آفریده ارزانی همگان می کند. آری، حاکمیت مستضعفان که به معنای حاکمیت معیارهای درست انسانی است، تحولاتی ریشه ای در همه ابعاد زندگی پدید می آورد و در نتیجه زندگی راه درست خویش را می یابد و انسانها همه به زیستی شایسته دست می یابند و محیط طبیعی و منابع آن از هرگونه تخریب و تباهی مصون می ماند و چنان دورانی پیش می آیدکه انتظارهمه انسانهااست. نیز مستضعفان طبق وعده الهی دین واحد الهی را بر اجتماعات حاکم می سازند و با تئوریهای دینی جامعه انسانی را دگرگون می کنند و این پندار واهی و پوچ را که ادیان الهی به دنیا کاری ندارند و تنها به مسائل آخرتی می پردازند، کنار می زنند و ثابت می کنند که دین خدا در همه ابعاد حیات انسانی نقش اصلی را بر عهده دارد و مادیت و معنویت و بعد این دنیایی و آن جهانی زندگی انسان را سامان می دهد و دین در متن زندگی است و نه جدا از آن و این موضوع در اصل عقیده به موعود آخرالزمان کاملا نهفته است که موعود آخرالزمان برای گسترش عدالت در جامعه های انسانی قیام می کند و اوضاع ستمبار و آشفته زندگی بشری را از میان می برد و دنیای مردم را به نظم می آورد چنانکه آخرت ایشان را. بنابراین اندیشه حذف دین از زندگی دنیایی و تبعید دین به حوزه مسائل آخرتی، با عقیده به موعود آخرالزمان بکلی ناسازگار است. چون بیشترین تاکیدی که در تعالیم اسلامی موضوع آخرالزمان بر آن شده است عدالت اجتماعی است نه اصل خداباوری یا پرهیزپیشگی شخصی و درونی و روحی حتی می توان گفت که صفت بارز و آشکار و عمومی که در اکثریت قاطع تعالیم ما درباره موعود آخرالزمان بدان اشاره شده موضوع عدل و عدالت است⁽¹⁾و دین یک حقیقت این دنیایی است و به زندگی

مردم در متن جامعه های انسانی نظر دارد و مشکلی است که انسانها هنوز برای آن راه حلی عملی و عینی نیافته اند. بنابراین درپرتو حاکمیت مستضعفان، دین نقش اصلی خویش را ایفا می کند و به متن زندگیها و به ژرفای آن گام می گذارد و ریز و درشت مسائل فردی، خانوادگی و اجتماعی را در هر مقوله و زمینه، سامان می بخشد و اندیشه های ضددینی را که به تبعید دین از متن زندگی پرداخته اند، رسوا می کند. آنچه تا کنون گفته شد، تبیین برخی از ابعاد این آیه کریمه است که از دوران آخرالزمان و موعود آن سخن گفته است. روشنتر از این آیه که در زمینه حاکمیت دین بر کل اجتماعات انسانی است و به انقلاب نهایی و جهانی موعود آخرالزمان اشاره دارد، آیه دیگری است درباره همین موضوع یعنی حاکمیت طبقه مستضعف در دوران موعود آخرالزمان: «وعدالله الذین امنوا منکم و عملوالصالحات لیستخلفنهم فی الارض کما استخلف الذین من قبلهم و لیمکنن لهم دینهم الذی ارتضی لهم و لیبدلنهم من بعد خوفهم امنا...»⁽¹⁾

خداوند آنان را که ایمان آوردند از شما و نیکی ها کردند، وعده داد که بیقین ایشان را در زمین خلیفه کند، چنانکه آنان را که از پیش بودند خلیفه ساخت و دینشان را باز بگستراند، آن دین که بپسندید برای آنان و هم آنان را از پس بیمی که دارند، بی بیمی دهد و ایمنی... در این آیه کریمه از خلافت بر زمین در پرتو تمکن و قدرت دینی سخن رفته است که مؤمنان صالح فرمانروایان زمین می شوند و در پرتو ایمان و باور دینی و حاکمیت بخشیدن به اصول و فروع دین، به ساختن جامعه ای انسانی می پردازند و انجام تاریخ انسان پس از آنهمه نابسامانیها و ناهنجاریها به سامانی الهی و دینی می رسد. پس در همین زیست فیزیکی و دنیایی، آنکه آخرین حرف را می زند و پناه راستین بی پناهان تاریخ می گردد و انسانهای دربند و مظلوم را رهایی می بخشد حاکمیت دینی و تفکر الهی است و میداندار اصلی و نقطه پایان تاریخ به دست دین و تفکر دینی است نه به دست تفکر ظالمانه سرمایه داری غربی و نه اصول مادی کمونیستهای شرقی. که این

هر دو در تجربه و عمل از سامان بخشی به محدوده کوچکی از جامعه های انسانی، درمانده اند و در بند کوچکترین و نازلترین تمایلات خودخواهی و خودپرستی گرفتارند. محور دیگری که در حاکمیت مستضعفان نهفته است مبارزه با سرمایه داری است. زیرا طبقه حاکم که در عینیت و عمل با تمام وجود خویش استضعاف و محرومیت را لمس کرده اند و از مشکلات آن احساسی راستین دارند، هیچ گاه با سرمایه داری سازش نمی کنند و میدان را برای یکه تازیهای قشر مرفه و شادخوار باز نمی گذارند و همه راههای نفوذ آنان را در بخشهای حیاتی جامعه سد می کنند. این ماهیت راه و کار مستضعفان است که هیچ گاه با عامل اصلی محرومیت کنار نیایند و ریشه آن را در جامعه بشری بخشکانند و این راهی است که از آغاز نهضتهای انبیا مورد نظر بوده است. چنانکه قرآن کریم همواره این بعد از قیام پیامبران را ترسیم کرده است که با طاغوتان و سلطه طلبان مالی درگیر شدند همان سان که با سلطه طلبان سیاسی و نظامی. در قرآن کریم می خوانیم: «و لقد ارسلنا موسی بایاتنا و سلطان مبین الی فرعون و هامان و قارون فقالوا ساحر کذاب⁽¹⁾

ما موسی را با آیات خود و حجتی آشکار فرستادیم به سوی فرعون و هامان و قارون گفتند که او جادوگری دروغگو است. روشن است که از جمله اهداف این پیامبر الهی چنانکه سرنگونی نظام سیاسی فرعونی است، سرنگونی نظام سرمایه و ثروت اندوزی نیز هست که سمبل آن در آن روزگار قارون بوده است. آری در آن دوران سراسر عدل است که سرمایه داری و سلطه آن بر جامعه های بشری پایان می یابد و توده های مظلوم بشری از زیر یوغ سلطه این طبقه زالوصفت رهایی می یابند و هرگونه بهره کشی ظالمانه از میان می رود و استثمار، این پدیده شوم، ره نیستی و زوال می پوید و این لازمه طبیعی حاکمیت طبقه پایین و مستضعف است که به دوران سیاه ظلم قشری اندک بر توده های عظیم انسانی پایان دهد

کیمیای محبت

سید حسین هاشمی نژاد

محبت امام زمان، علیه السلام، که همان محبت خدا می باشد (من احبکم فقد احب الله)⁽¹⁾هم جنبه موضوعیت دارد و هم جنبه طریقیت. محبت و عشق به آن بزرگوار موضوعیت دارد، یعنی نفس و ذات این محبت و اظهار عشق و نیاز به آن محبوب، مطلوب و ممدوح حضرت حق است. چنانکه در احادیث و روایات ائمه معصومین، علیهم السلام، از طریق عامه و خاصه بر آن تاکید شده است. زمخشری که از مشاهیر علمای عامه و صاحب تفسیر «الکشاف است در تفسیر آیه: «قل لا اسئلکم علیه اجرا الا المودة فی القربی⁽²⁾این حدیث را نقل می کند: «رسول خدا فرمود: هر که با دوستی آل محمد بمیرد، شهید مرده است. هر که با دوستی آل محمد بمیرد، بخشوده از عذاب مرده است. هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، توبه کار مرده است. هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، مؤمن کامل مرده است. هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، فرشته مرگ او را بشارت می دهد، و سپس منکر و نکیر نیز او را به هشت بشارت می دهند.

هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، او را معزز و محبوب به سوی بهشت می برند، آنگونه که عروس را معزز و محبوب به سوی خانه داماد می برند.هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، از قبر او دو در به سوی بهشت گشوده می شود. هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، خداوند قبر او را زیارتگاه فرشتگان رحمت قرار می دهد. هرکه با دوستی آل محمد بمیرد، طبق سنت و جماعت مرده است. هرکه با دشمنی آل محمد بمیرد، روز قیامت در حالی وارد می شود که بر پیشانی او نوشته است: مایوس از رحمت خدا! هرکه با دشمنی آل محمد بمیرد، کافر مرده است. هرکه با دشمنی آل محمد بمیرد، بوی بهشت را استشمام نمی کند.»⁽¹⁾از روایت فوق و دهها روایت دیگر چنین برداشت می شود که نفس محبت اهل بیت، علیهم السلام، دارای ارزش و اعتبار فوق العاده عظیم می باشد، تا آنجا که در برخی از روایات آمده است که از همه عبادتهاست بالاتر است. چنانکه در روایتی که از امام صادق، علیه السلام، نقل شده است، می خوانیم: « ان فوق کل عبادة عبادة و حبنا اهل البیت افضل عبادة⁽²⁾بالاتر از هر عبادتی، عبادتی است، و محبت ما اهل بیت، علیهم السلام، برترین عبادتهاست.

محبت امام زمان طریقیت دارد

وقتی فردی محب یک انسان کامل مانند حضرت ولی عصر، علیه السلام، می شود طبیعی است که لازمه اش تبعیت «محب از «محبوب و نتیجتا متصف گشتن «محب به صفات «محبوب است. چنانکه اهل معرفت می گویند: تاثیر نیروی «محبت در پیراستن جان از رذائل و آراستن آن به فضایل، از قبیل تاثیر مواد شیمیایی بر روی فلزات است که همچون اکسیری دفعتا فلزی را مبدل به فلز دیگری می سازد. و یا مانند سیم برقی است که ا زوجود «محبوب به «محب اتصال می یابد و یکجا و با سرعت، تمام صفات «محبوب را به «محب انتقال می دهد. بنابراین اگر دیدیم مدعی محبت به کسی، عاری از صفات محبوب، بلکه متصف به صفات ضد صفات اوست، طبیعی است که در صدق ادعای وی دچار تردید شویم و احیانا تکذیبش می کنیم. چنانکه در روایتی که شیخ کلینی، رحمة الله علیه، به اسناد خود از امام صادق، علیه السلام، نقل می کند، آمده است: «ما اساس هر خوبی و خیری هستیم و هر چه نیکی است از فروع ماست [یعنی ما درخت مبارک و شجره طیبه ای هستیم که شاخه های آن جز فضیلت و تقوی و خوبی میوه ای ندارد]. و در شمار نیکیهاست، توحید و نماز و روزه، و خشم فرو خوردن و خطا کار را بخشیدن، دلجویی از فقیران، و رعایت حال همسایگان، و اعتراف به فضل صاحبان فضل. و دشمنان ما، ریشه و اصل هر شر و بدی هستند. و هرچه پلیدی و زشتی است از شاخه های [شجره خبیثه] آنهاست. و دروغ، بخل، سخن چینی، قطع رحم، ربا خواری، تعدی به مال یتیمان، زنا و سرقت و ارتکاب هرگونه خطا و تبهکاری از آنها ناشی می گردد. بنابراین دروغ گفته است کسی که پنداشته است که با ماست، در حالی که او [به گواهی اعمال زشتش] وابسته به فروع غیر ماست [از پیوند خوردگان به درخت ناپاک دشمنان ماست].»⁽¹⁾این حدیث شریف هشداری به دوستان و منتظران حضرت ولی عصر، علیه السلام، می دهد که به خود بیایند و در اعمال خود بیاندیشند و بنگرند که راستی خلق و خو و رفتار و گفتارشان در عداد چه سنخی از اخلاق و اعمال است و مشابهت با محصول کدامیک از آن دو درخت «خبیث و «طیب دارد. اگر دیدند آنچه از دل و مغز و اعضایشان تراوش می کند توحید و تقوی و طهارت است دل خوش دارند و خدا را سپاس گویند که شاخه وجودشان با شجره طیبه اهل بیت - که امروز باقیمانده اش حضرت بقیة الله است - پیوند پیدا کرده و میوه ای هم سنخ با میوه آن درخت پاک از خود تحویل می دهند که از لوازم قهری و طبیعی هر پیوند پاک و صحیح همین است. و اگر دیدند - خدای نا کرده - آنچه از درون و برونشان نشات گرفته و

ظاهر می گردد، درست نقطه مقابل اعمال آن حضرت است; نه کسب و تجارتی منزه دارند، و نه خانواده ای مزکی، نه فضایل اخلاقی دارند و نه از قبایح عملی دورند، چشمهایشان ناپاک و زبانهایشان نامهذب است، نگران باشند که مبادا شاخه وجودشان با شجره خبیثه دشمنان امام زمان، علیه السلام، پیوند خورده باشد و آنگاه عمری با همین خیال غرور آمیز در معاصی سر کنند و در قیامت ناگهان خود را در صف دشمنان اهل بیت، علیهم السلام، بیابند. پیام امام زمان، علیه السلام، همان پیام اجداد طاهرینشان می باشد که در زیارت جامعه فرموده اند: «و وصیتکم التقوی . سخن خود را با شما شیفتگان و منتظران حضرت دوست با کلام نورانی حضرتش به پایان می بریم: «ولو ان اشیاعنا - وفقهم الله لطاعته - علی اجتماع من القلوب فی الوفاء بالعهد علیهم لما تاخر عنهم الیمن بلقائنا».⁽¹⁾اگر شیعیان ما - که خداوند آنها را موفق به اطاعتش بدارد - دلهایشان در وفا به عهد و پیمانی که با ما دارند گرد هم می آمد از فیض دیدار ما محروم نمی شدند.

دانستنیهایی درباره حضرت مهدی، علیه السلام

اشاره: آنچه که یک شیعه منتظر می بایست درباره امام و مقتدای خویش بداند مجموعه ای از معارف را شامل می شود، که برخی مطالبی عمومی اند که فراگیری آنها بر همه لازم است و برخی دیگر مطالبی تخصصی که شاید برای همگان لازم و ضروری نباشد. مقاله حاضر تلاشی است در جهت معرفی ابعاد مختلف شخصیت حضرت حجت، علیه السلام، به عموم دوستداران موعود. در اینجا لازم می دانیم از حضرت آیة الله سید علی شفیعی که زحمت نگارش این مقاله را متحمل شدند، سپاسگزاری کنیم. 1. مهدویت شخصیه و نوعیه

در باب مهدویت عقیده مذهب شیعه این است که مهدویت خاصه صحیح و مقبول است و به تعبیر دیگر آنچه مورد پذیرش است مهدویت شخصیه است نه مهدویت نوعیه. لکن بعضی از صوفیه و عرفا قائل به مهدویت نوعیه بوده یا هستند.

به این معنا که عقیده دارند در هر عصری و دوره ای باید یک مهدی وجود داشته باشد که ویژگیها و خواص مهدویت و هادویت را داشته باشد و می گویند هیچ عصری خالی از یک مهدی هادی نیست و ضرورتی هم ندارد که مشخص شود از نسل چه کسی است و چه خصائصی را داراست؟⁽¹⁾این عقیده بعضی صوفیه و عرفا است که البته از نظر ما نامفهوم بلکه مردود است. عقیده مبرهن و مستدل مذهب شیعه آن است که مهدویت، مهدویت شخصیه است، یعنی یک فرد است که مهدی این امت است و موعود امتها و ملتها است و ابعاد و ویژگیهای او مشخص است. خانواده اش، پدر و مادرش، محل ولادت و غائب شدن و نشانه های ظهورش و حتی خصوصیات جسمی او و در یک کلام همه ابعاد مربوط به او اعلام شده است و با این مشخصات و ویژگیهای ذکر شده، ما فقط یک مهدی را قبول داریم. آری یک فرد به عنوان مهدی است که واجد و جامع تمامی این خصائص و ویژگیها و نشانه ها است. برای آنکه مفهوم مهدویت نوعیه مقداری روشنتر شود، به اشعاری از ملای رومی درباره امام حی غائب دقت کنید که می گوید هر دوری یک ولی دارد ولی ما معتقدیم که در تمام ادوار و اعصار تنها و تنها یک ولی هست ملای رومی می گوید: پس به هر دوری ولیی قائم است تا قیامت آزمایش دائم است هر کرا خوی نکو باشد برست هرکسی کوشیشه دل باشدشکست پس امام حی قائم آن ولی است خواه از نسل عمر،خواه از علی است مهدی و هادی وی است ای راه جو هم نهان و هم نشسته پیش رو⁽²⁾این که در ابیات بالا ملاحظه می نمایید مفاد مهدویت نوعیه است. ما قائل هستیم که این ادعا هیچ دلیل و برهانی در مقام اثبات ندارد; بلکه تمامی ادله مهدویت شخصیه و خاصه به گونه ای است که هر نوع مهدویت دیگری را نفی می کند و مهدویت شخصیه خاصه را با همان ابعاد و جزئیات و شرایط و صفات و علاماتی که بیان داشتیم; اثبات می نماید. پس اگر در مطالعات و بررسیها پیرامون امام زمان، علیه السلام، مهدویت نوعیه به بیان فوق یا هر بیان دیگر ارایه و مطرح شد باید توجه داشت که این نظر و عقیده اصیل و پذیرفته شده شیعه امامیه نیست بلکه دیدگاه مذهب شیعه همان هدویت خاصه شخصیه است که به آن معتقدیم.

مطلب دیگر که هر چند هنوز آن را مورد تحقیق تام و تتبع و کاوش قرار نداده ام لکن اصول و کلیت آن را عرضه می دارم این است که: کلمه «ظهور» نوعا به معنای ظهور شخص امام زمان، علیه السلام، مطرح می شود و مثلا به همین معنی «عجل علی ظهورک گفته می شود و البته این مساله ای قطعی و غیرقابل انکار است; لکن احتمال قوی و جدی دیگری هم وجود دارد که ظهور به معنای ظهور امر باشد نه ظهور شخص. البته ظهور کامل و تام امر، مستلزم ظهور شخص است. یعنی تا شخص ظاهر نشود، امر امت به صورت تمام و کامل ظاهر نمی شود، ولی در عین حال میان این دو تفاوتهایی وجود دارد. اصل این تفکر و اندیشه از اینجا سرچشمه می گیرد که ظهور حداقل می تواند دو معنا داشته باشد.⁽¹⁾یکبار به معنای طلوع و آشکار شدن و پیدایش بعد از استتار; بدینگونه که ظهور را نقطه مقابل خفا بگیریم که نظارت مطلب بیشتر به ظهور شخص می باشد، و البته این قابل انکار نیست، و بار دیگر ظهور را از ماده و ریشه ظهر معنا کنیم که عبارت از تقویت و پشتوانه یافتن چیزی باشد که ما از آن تعبیر به پیروزی و حاکمیت مقتدرانه می نماییم و در این برداشت و نظر مطالب دیگری به ذهن می رسد و نتایج دیگری به دست می آید. در این بحث توجه به مشتقات لفظی لغت ظهور مفید مطالب ارزشمندی است که می توان از آن کمک گرفت. خداوند در قرآن مبارک، یک جا می فرماید: «و لو کان بعضهم لبعض ظهیرا»⁽²⁾هیچ کس نمی تواند مثل این قرآن بیاورد هر چند جن و انس با هم جمع شوند و بعضی پشتوانه بعضی دیگر شوند و به تقویت همدیگر برخیزند. این از «ظهر» به معنای کمر و پشت است که استقامت انسان به کمر و پشت اوست و این کاربرد در آیه شریفه کنایه از متراکم کردن نیروها است. از مشتقات دیگر هم مواردی در قرآن داریم مانند: «و ظهر امرالله و هم له کارهون⁽³⁾که در این آیه شریفه ظهور را صفت شخص نگرفته بلکه صفت امر گرفته است و در موارد خاصه در مورد امام زمان، علیه السلام، هم این موضوع دیده می شود. همچنین در آیه کریمه: «لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون یا «ولو کره الکافرون ⁽⁴⁾که در اینجا «لیظهره به معنای پیدایش بعد از خفا نیست بلکه به معنای پیروزی و چیره شدن است و لذا با «علی متعدی می شود تا پیروزی معنی دهد و غلبه و سلطه و قدرت را بر احیاء دین افاده کند; هر چند کافران و مشرکان را خوشایند نباشد. در دعای افتتاح - در شبهای ماه مبارک رمضان - می خوانیم: «اظهر به دینک و سنة نبیک» که این جمله را هرچند می توان بدین سان معنی و تفسیر کرد که پروردگارا! به وسیله امام زمان، علیه السلام، دینت را آشکار کن! اما با در نظر گرفتن مجموع مشتقات می توان به این گونه تفسیر و معنا کرد که: دینت را تقویت کن و سایه افکن فرما. و نیز در بعضی ادعیه و زیارات مبارک «ظهور الفرج علی یدیک داریم که ظهور به فرج و نصرت امر توجه و ارتباط دارد، نه به شخص. البته باید در این مورد بحث وسیعتری انجام گیرد. بنابراین معنایی که بیان کردیم; می شود عصر ظهور را به عصر پیروزی و سلطه اسلام تعبیر نمود. از این بحث می توان نتیجه گرفت که اگر ظهور را صفت شخص بگیریم تمام آیات و روایات و ادعیه و زیارات و مناجاتهایی که در آنها واژه ظهور به کار رفته و استعمال شده است; تحقق نیافته و معنی پیدا نمی کند مگر با ظهور شخص امام زمان، علیه السلام. زیرا ظهور به معنای پیدایش بعد از استتار و خفا استعمال شده است. اما اگر ظهور را به معنای پیروزی و سلطه اسلام تعبیر نماییم; حتی ممکن است این پیروزی - البته تا حدودی - قبل از ظهور امام زمان، علیه السلام، نیز حاصل شود; لکن نه به گونه ای که مستغنی از ظهور آن حضرت باشیم، هرگز. اما به صورت منطقه ای و محدود می شود این ادعا را بیان کرد. الان همه می دانیم و می بینیم و لذا عقیده فقهی - سیاسی ما این است که الان در ایران اسلامی ما نمی توانیم احکام دوران غیبت امام زمان، علیه السلام، را به صورت مطلق، آنچنان که در ایران قبل از انقلاب معتقد بودیم، ادعا کنیم. زیرا آنگونه که بیان شد، امروز حکومت ایران اسلامی در ظل و سایه حکومت الهی ولی عصر، علیه السلام، برپا شده و استقرار یافته است.

هنگامی که امام عصر،علیه السلام، ظاهر می شود، بدیهی است که ایشان در یک نقطه متمرکز هستند و در بلاد و مناطق دیگر که حضور ندارند، والی معین اعزام می نمایند. همانگونه که امیرالمؤمنین، علی، علیه السلام، در دوران خلافت خود مالک اشتر را به ولایت مصر، ابن عباس را به ولایت بصره و اصحاب و بزرگان دیگری از برجستگان یارانش را به حکومت دیگر بلاد تعیین فرموده بود. امام زمان، علیه السلام، نیز برای مناطق اسلامی حاکم معین می فرماید. بدین جهت ما امروز با اینکه مدعی نیستیم که تمامی احکام زمان حکومت ولی عصر، علیه السلام، را پیاده کرده ایم; اما حکومت اسلامی خود را مرحله ای از ظهور به معنای تدریجی آن می دانیم یعنی حاکمیت تدریجی اسلام و احکام نورانی آن بخشی و رشحه ای از ظهور امر حضرت مهدی، علیه السلام، است هر چند هنوز ظهور شخص ایشان، واقع نشده است.

موضوع و نکته دیگری که احیانا در قالب سؤال مطرح می شود این است که دنیا اکنون پر از جور و ستم است. پس چرا امام زمان، علیه السلام، بنا به مفاد روایت معروف و مشهور «یملاء الارض قسطا و عدلا بعد ماملئت ظلما و جورا»⁽¹⁾ظهور نمی کند؟ در رابطه با این مساله باید گفت: اولا، چه کسی گفته امروز دنیا پر از ستم و ظلم است و اصولا تشخیص این مطلب که دنیا پر از ظلم و ستم شده یا خیر با چه کسی است؟ گذشته از این بعضی محققین می گویند منظور از «ملئت ظلما و جورا» پر شدن دنیا از ظلم و جور نیست بلکه منظور و مراد سیطره و چیرگی ظلم و ستم و فراگیری جوراست به گونه ای که مجال و گریزی برای رهایی از آن نباشد. مثلا در نظر بگیرید امروز را که نظم نوین جهانی آمریکا مطرح است و می نگریم که پس از فروپاشی شوروی سابق، آمریکای جنایتکار کشورهای مختلف را تحت فشار قرار داده تا حاکمیت ظالمانه خود را گسترش و توسعه دهد. ولی در هر حال باید توجه داشت که به تعبیر علمی هیچگونه علیتی فیمابین پرشدن دنیا از ظلم و جور و یا سیطره ظلم و جور بر دنیا و ظهور امام زمان، علیه السلام، وجود ندارد که بگوییم بلافاصله و آنا امام زمان باید در این شرایط ظهور فرماید. توضیح مطلبی را در اینجا مفید و ضروری می دانیم و آن اینکه روایات وارده در این بحث و مقام دو دسته هستند: الف) دسته ای از روایات می فرمایند: «یملاءالارض قسطا و عدلا کما ملئت ظلما وجورا».⁽²⁾که این حرف «کاف به گفته بزرگان ادبیات زبان عرب یا برای تشبیه است یا مقابله. یعنی امام زمان، علیه السلام، دنیا را از عدل و داد پر می کند آنچنان که از ظلم و ستم پر شده باشد یا در مقابل آنکه دنیا مملو و سرشار از جور و ستم است آن را پر از عدل و داد می نماید. ملاحظه می فرمایید که در این تعبیر و بیان، سخن از مقابله بین ظلم و عدل و یا شباهت میان پرشدن زمین از عدالت است بگونه ای که از جور و ستم پر شده باشد و سخنی از تاریخ سپری شدن ظلم و جور و جایگزینی عدل و داد به میان نیامده است. ب) در برخی دیگر از روایات چنین آمده است که: «یملاءالارض قسطا و عدلا و نورا بعد ما ملئت ظلما و جورا»⁽³⁾بعد از آنکه دنیا از ظلم و جور پر شد امام زمان، علیه السلام، تشریف می آورد و آن را از عدل و داد سرشار و لبریز می نماید; اما مقدار این فاصله و اندازه آن مشخص نشده است. پس باید این شبهه ازاذهان بیرون بیاید که تا دنیا از ظلم و ستم پر شد; باید حتما امام زمان، علیه السلام، ظهور کند; زیرا امکان آن هست که این مدت زمان و فاصله بنا به حکمتها و مصالحی به درازا بکشد و این نباید برای کسی جای نگرانی و یا افسردگی باشد.

یک مساله دیگر این است که آیا در این زمان ذکر اسم امام زمان، علیه السلام، به طور صریح و مشخص، جائز است یا خیر؟ در بعضی روایات وارد شده که نباید صریحا اسم امام زمان، علیه السلام، را بیان کنیم بلکه باید بگوییم (م ح م د) در روایتی آمده است: «لا یحل لکم ذکره باسمه⁽¹⁾بنابراین اصلا ذکر نام حضرت مباح نیست. بعضی از اعاظم و علمای دین مستقلا در این موضوع کتاب نوشته اند.⁽²⁾شیخ حر عاملی در این مساله کتاب مستقلی تالیف نموده است.⁽³⁾مرحوم میرداماد کتاب مستقلی در این مساله به نام «شرعة التسمیة تالیف و بر حرمت ذکر نام اصلی امام زمان، علیه السلام، استدلال کرده است.⁽⁴⁾شیخ صدوق⁽⁵⁾که متخصص و استاد جمع روایات مربوط به امام زمان، علیه السلام، است در کمال الدین می فرماید: «والذی اذهب الیه ما روی فی النهی من التسمیة ⁽⁶⁾آنچه من بدان مایل شده ام روایاتی است که در آنها از تسمیه نهی شده است. درباره فتوی به حرمت ذکر نام; صریح امام زمان، علیه السلام، معتقدان به این رای چون شیخ صدوق، شیخ مفید، شیخ طبرسی، سید اسماعیل عقیلی مولف «کفایة الموحدین ، میرداماد، علامه مجلسی، محدث نوری... هر کدام به گونه ای به حرمت فتوی داده و آن را به زمان خاص و یا با شرایط مخصوص مقید نموده و برداشتهای گوناگونی از روایات مربوطه نجم الثاقب⁽⁷⁾تالیف محدث نوری و دیگر مصادر مربوطه از مشروح مباحث و مطالب آگاهی حاصل نمود. لکن الان قول دیگری حاکم است و آن اینکه هیچ یک از مراجع معظم تقلید ما ذکر نام امام زمان، علیه السلام، را حرام نمی دانند زیرا روایاتی را که در این خصوص صادر شده ناظر به زمان تقیه می دانند و استدلال می نمایند که در روایات مربوطه به امام زمان، علیه السلام، بیان شده که نام آن حضرت، نام پیامبر، و کنیه اش، کنیه پیامبر، صلی الله وعلیه وآله، است. خوب وقتی بنا باشد کنیه پیامبر درباره ایشان علنا مطرح باشد; نام پیامبر نیز علنا در مورد ایشان مطرح شود، این زمینه ای می شد برای اینکه دشمنان حضرت مهدی را شناسایی کرده و جان ایشان را مورد خطر و تهدید قرار دهند و این مربوط به زمان تقیه و خطر بوده است. پس توجه می شود که این مساله از آن مسائلی است که به تعبیر امام راحل، قدس سره الشریف، شرایط زمان و مکان به عنوان عناصر مؤثری در اجتهاد دخالت دارد و تاثیر می گذارد.⁽⁸⁾برداشت و استنباط فقهای ما این است که این روایات به زمان تقیه نظارت دارد یعنی زمانی که خلفای عباسی با شدت هر چه تمامتر از همه احتمالات و اخبار برای ردیابی امام زمان، علیه السلام، استفاده می کردند تا آن حضرت را یافته و نابود نمایند. اما الان که آن تقیه وجود ندارد لذا آن حرکت هم منتفی است. بنابراین ذکر نام امام زمان، علیه السلام، «حرمت مادامی است یعنی مادامی که تقیه حاکم بوده ذکر نام صریح امام، علیه السلام، حرام بوده است اما وقتی تقیه مرتفع شدحرمت هم مرتقع می شود. در این میان بعضی از بزرگان بین دو قول مطرح در این مساله جمع کرده اند و گفته اند به استناد بعضی از روایات ذکر نام صریح حضرت، علیه السلام، در ملاء عام و محافل و مجالس جائز نیست امادر غیر این موارد، بیان نام امام زمان، علیه السلام، اشکال ندارد. کما اینکه شیخ مفید در ارشاد⁽⁹⁾و محدث نوری در النجم الثاقب⁽¹⁰⁾و شیخ صدوق دراعتقادات⁽¹¹⁾نام شریف آن حضرت را ذکر کرده اند و چنانکه گفته شد تفصیل و تشریح موضوع را باید از مدارک و مصادر خاصه به دست آورد. 6. برخاستن به هنگام ذکر نام امام زمان

مساله دیگر این است که آیا وقتی نام امام زمان، علیه السلام، برده می شود قیام برای نام ایشان واجب است یا واجب نیست؟ مدرکی که برای این مساله وجود دارد یکی روایتی است مشتمل بر داستان سفر «دعبل بن علی خزاعی به خراسان و تشرف وی به محضر حضرت رضا، علیه السلام، که دعبل در آنجا قصیده ای را که برای ائمه اطهار سروده خدمت حضرت رضا، علیه السلام، مطرح می کند تا آنجا که در شعر خود به نام حضرت صاحب الامر، علیه السلام، می رسد، امام هشتم با شنیدن نام مبارک حضرت صاحب الامر، علیه السلام، از جای خود برخاسته قیام می فرماید و دست بر روی

سرگذارده و می فرماید: «اللهم عجل فرجه سهل مخرجه ⁽¹⁾چنانکه در روایت دیگری نیز چنین آمده است که روزی در محضر حضرت صادق، علیه السلام، نام حضرت صاحب الامر، علیه السلام، برده شد، امام ششم به منظور تعظیم و احترام نام آن حضرت از جای برخاسته قیام فرمود.⁽²⁾بدیهی است

عملکرد دو امام بزرگوار حضرت صادق و حضرت رضا، علیهماالسلام، برای همیشه سند و حجت بوده و حداقل مراتب آن اثبات استحباب شرعی است و چنانچه در سند روایت ضعفی هم وجود داشته باشد لکن: اولا: می توان سیره مستمره شیعه را که از سوی علمای اعلام و جامعه مؤمنین همیشه وجود داشته است جبران کننده این ضعف اصطلاحی دانست. ثانیا: طبق قاعده علمی متداول میان فقها و اصولیان، این مورد را در کلیت روایات «من بلغ قرار داد. توضیح مطلب آنکه چنانچه سند روایتی یک مساله مستحب و یا مکروه ثابت و مستند و واجد شرایط حجیت باشد که در این صورت عمل نخست را به عنوان یک موضوع مستحب و شرعی قطعی می توان به جا آورد و عمل دوم را به عنوان یک مکروه قطعی شرعی ترک نمود. اما در جایی که سند روایتی دارای ضعف باشد و برخوردار از شرایط حجیت خبر نباشد; در این صورت با پشتوانه اخبار و روایات متعددی که می گویند: «من بلغه شی ء من الثواب...» یعنی هر کس که ثوابی را بر عملی مطلع شد و به امید آن ثواب عمل مورد نظر را انجام داد; البته ثواب و اجر آن عمل را خواهد دید هر چند ثواب آن عمل واقعا از طرف پیامبر، صلی الله علیه وآله، یا ائمه اطهار، علیهم السلام، صادرنگردیده باشد.⁽³⁾البته تفاوت این موارد با استحباب و کراهت قطعی الصدور آن است که در اینجا باید عمل مورد بحث را به قصد رجاء و امید اینکه شرعا مطلوب است انجام داد نه به عنوان یک مستحب قطعی و عمل مکروه را به قصد رجاء و امید اینکه مورد کراهت شارع اسلام است ترک نمود نه به نیت یک مکروه قطعی. حال آیا استحباب برخاستن به هنگام شنیدن نام مبارک امام عصر، علیه السلام، شامل هر کدام از نامهای آن حضرت است و یا منحصر به کلمه «قائم آل محمد» است؟ این نیز مورد بحث و گفتگو میان بزرگان علم و دین است که با مراجعه به مصادر مربوطه روشن و استفاده می گردد.

ادامه دارد

یاران قائم، علیه السلام-2

خلیل منتظر قائم «مهدی هنگام نماز عشا در مکه ظهور می کند در حالی که پرچم رسول خدا، که درود خدا بر او و خاندانش باد، و پیراهن و شمشیر او را با خود دارد و دارای نشانه ها و نور و بیان است. وقتی نماز عشا را به جا آورد با صدای رسا و بلند خود می فرماید: ای مردم! خدا را به یاد شما می آورم. شما اینک در پیشگاه خدا ایستاده اید. او حجت خود را برگزید و پیامبران را برانگیخت و کتاب (آسمانی) فرو فرستاد و شما را امر کرد که چیزی را شریک او قرار ندهید و از او و فرستاده اش اطاعت و فرمانبرداری کنید و زنده نگه دارید آنچه را که قرآن زنده کرده است و بمیرانید آنچه را که او میرانده است. هواداران راستی و هدایت و پشتیبان تقوی و پرهیزگاری باشید، زیرا نابودی و زوال دنیا نزدیک شده و اعلام وداع نموده است. و من شما را به خدا و رسولش و عمل به کتاب خدا و ترک باطل و احیای سنت او دعوت می کنم. سپس او، بدون قرار قبلی، به همراه سیصد و سیزده مرد، به شمار یاران بدر، که همچون ابر پاییزی پراکنده اند و زاهدان شب و شیران روزند، ظهور می کند و خداوند سرزمین حجاز را برای مهدی می گشاید و او هر کس از بنی هاشم را که در زندان به سر می برد; آزاد می سازد. آنگاه درفشهای سیاه در کوفه فرود می آید و گروهی را به جهت بیعت به سوی مهدی روانه می سازند و آن حضرت لشکریان خود را به سراسر جهان گسیل داشته و ستم و ستم پیشگان را از میان بر می دارد و همه سرزمینها به دست او به راستی و درستکاری در می آیند.»⁽¹⁾امام باقر، علیه السلام. گفتیم که به هنگام ظهور قائم، علیه السلام، یاران او از سراسر جهان در مکه به گردش جمع می شوند و با او بیعت می کنند; حال این پرسش مطرح است که یاران قائم چگونه همگی در یک زمان و در کمترین فرصت در مکه حاضر می شوند و خود را برای همراهی با آن

حضرت آماده می سازند؟ امام علی، علیه السلام، در این زمینه تعبیر جالبی دارند که به ما در درک چگونگی اجتماع یاران قائم، علیه السلام، یاری می کند. ایشان می فرماید: «فاذا کان ذلک ضرب یعسوب الدین بذنبه، فیجتمعون الیه کما یجتمع قزع الخریف.»⁽¹⁾چون وقت آن برسد آقای بزرگوار و پیشوای دین مستقر و پابر جا گردد. پس نزد آن بزرگوار گرد آیند، چنانکه پاره های ابر در فصل پاییز گرد آمده و به هم می پیوندند. تشبیه جمع شدن یاران آن حضرت به جمع شدن ابرهای پاییزی نشان از سرعت اجتماع و به هم پیوستن آنها دارد; چنانکه در روایتی که در همین زمینه از امام باقر، علیه السلام، نقل شده آمده است: «یاران قائم سیصد و سیزده مرد از فرزندان عجم (غیر عرب) هستند. گروهی از آنان به هنگام روز به وسیله ابر حرکت می کنند و با نام خود و نام پدر و خصوصیات نسبشان شناخته می شوند. گروهی دیگر از آنها در حالی که در بستر خود آرمیده اند، بدون قرار قبلی در مکه بر آن حضرت وارد می شوند.»⁽²⁾از امام صادق، علیه السلام، نیز روایتی به همین مضمون نقل شده است: «جوانان شیعه در حالی که بر پشت بامهای خود آرمیده اند، در یک شب، بدون هیچ قرار قبلی به نزد صاحب خود برده شده و بامدادان در مکه حاضر می شوند.»⁽³⁾از این روایات و دیگر روایات مشابه⁽⁴⁾که همگی دلالت بر اجتماع ناگهانی و از پیش تعیین نشده یاران قائم، در یک شب مشخص در مسجدالحرام، دارند، روشن می شود که تنها به مدد قدرت بی مانند خداوند متعال است که آن تعداد افرادی که برای یاری امام مهدی، علیه السلام، برگزیده شده اند در مدت زمان کوتاهی و یا به تعبیر برخی از روایات «در کمتر از یک چشم بر هم زدن »⁽⁵⁾به گرد آن حضرت جمع می شوند. گفتیم که یاران قائم، علیه السلام، از نظر توان جسمانی و قدرت بدنی در مرتبه بالایی قرار دارند تا آنجا که کوهی را از جا بر می کنند. اما این پرسش همواره مطرح بوده که امام عصر، علیه السلام، و یارانش از چه سلاحی در مبارزه با مستکبران و گردنکشان عصر استفاده می کنند؟ برای یافتن پاسخ پرسش یادشده به سراغ روایات می رویم تا ببینیم از آنها چه چیزی به دست می آید. امام باقر، علیه السلام، در ضمن روایتی که در آن به بیان شباهتهای امام مهدی با انبیای الهی می پردازند، شباهت آن امام را با جد بزرگوارش پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، چنین بر می شمارند: «... اما شباهت او به جد برگزیده اش، که درود بر او و خاندانش باد، این است که او با شمشیر قیام می کند و دشمنان رسول خدا، صلی الله علیه وآله، و همه ستمگران و گردنکشان را به قتل می رساند. و او با شمشیر و ترسی (که در دل دشمنان می افکند) به پیروزی می رسد...».⁽⁶⁾چنانکه ملاحظه می شود در این روایت به دو شباهت عمده حضرت مهدی، علیه السلام، با جد بزرگوارش اشاره شد که یکی از آنها قیام با شمشیر و دیگری حمایت و پشتیبانی خدا از او به وسیله ایجاد ترس و وحشت در دل دشمنان است. در اینجا برای روشن ساختن بیشتر موضوع، در مورد شباهتهای یاد شده باختصار توضیح می دهیم:

در روایات بسیاری بر این نکته تصریح شده که امام مهدی، علیه السلام، با شمشیر قیام می کند، تا آنجا که آن حضرت را «قائم بالسیف » و یا «صاحب السیف » نامیده اند; که برای نمونه می توان به روایت زیر که از امام صادق، علیه السلام، نقل شده اشاره کرد. آن حضرت در پاسخ فردی که در مورد «قائم » از ایشان پرسیده بود فرمود: «کلنا قائم بامرالله، واحد بعد واحد، حتی یجی ء صاحب السیف، فاذا جاء صاحب السیف جاء بامر غیر الذی کان.»⁽¹⁾همه ما، یکی پس از دیگری، بر پا دارنده (قائم) امر خداییم، تا اینکه صاحب شمشیر ظهور کند. پس آنگاه که صاحب شمشیر ظهور کند، شیوه ای غیر از آنچه پیش از آن بوده است، در پیش می گیرد. اما این پرسش مطرح است که آیا این تعبیرها تنها اشاره به مسلحانه و قهرآمیز بودن قیام و انقلاب مهدوی دارد، یا اینکه نه، ذکر شمشیر در اینگونه روایات موضوعیت داشته و آن امام واقعا با شمشیر به نبرد با گردنکشان می پردازد؟ اگر چه شاید نتوان پاسخی صریح و قطعی به این پرسش داد ولی توجه به روایات زیادی که در این زمینه وارد شده احتمال دوم را تقویت کرده و نشان می دهد که در قیام مهدوی شمشیر جایگاه خاصی دارد. در اینجا به برخی از روایاتی که در آنها از شمشیر، به عنوان سلاح آن حضرت و یاران ایشان، یاد شده، اشاره می کنیم: الف) امام باقر، علیه السلام، در روایتی خطاب به «جابر جعفی » می فرماید: «ای جابر! برای بنی عباس پرچمی است و برای دیگران پرچمهایی، پس برحذر باش و برحذر باش، تا زمانی که مردی از فرزندان حسین، علیه السلام، را ملاحظه کنی که بین رکن و مقام با او بیعت می شود. سلاح رسول خدا، صلی الله علیه وآله، کلاهخود رسول خدا، صلی الله علیه وآله، زره رسول خدا و شمشیر رسول خدا با اوست.»⁽²⁾ب) در روایت دیگری، به نقل از امام باقر، علیه السلام، در وصف امام قائم، علیه السلام، چنین آمده است:

«هشت ماه تمام شمشیر بر دوش نهاده (دشمنان خدا) می کشد تا خدا خشنود گردد.⁽¹⁾» ج) امام صادق، علیه السلام، نیز در مورد سلاح جنگی یاران قائم می فرماید: «هنگامی که قائم بپا خیزد، شمشیرهای نبرد فرود می آید، درحالیکه روی هر شمشیر نام مردی (از یاران آن حضرت) و نام پدر او نوشته شده است.»⁽²⁾د) «ابان بن تغلب » نقل می کند که روزی با جعفر بن محمد، علیهماالسلام، در مسجد مکه نشسته بودم، آن حضرت درحالیکه دست مرا گرفته بود فرمود: «ای ابان! خداوند313 مرد در همین مسجد شما گرد می آورد، مردم مکه می دانند که (آن گروه) از پدران و نیاکان آنها متولد نشده اند. با هر یک از آنها شمشیری است که بر آن نام شخص و نام پدر و نسب و خاندانش نوشته شده است.»⁽³⁾روایات بالا بخش کوچکی از روایات فراوانی است که در آنهاء تصریح شده که قائم، علیه السلام، و یاران او با شمشیر، نبرد رهایی بخش خود را آغاز می کنند. اما اینکه چرا آن امام از میان همه سلاحها شمشیر را برگزیده است شاید به این خاطر باشد که خداوند نمی خواهد عهدی از ستمگران بر گردن آن حضرت باشد، حتی به انداره استفاده از سلاحهایی که ستمگران روزگار به وجود آورنده آنها بوده اند.

چنانچه گفته شد، یکی از ویژگیهایی که در روایات برای قیام مهدی بر شمرده شده، رسیدن به فتح و پیروزی به وسیله ایجاد وحشت و هراس در دل دشمنان است. یعنی همان ویژگی که در صدر اسلام و در حرکت رهایی بخش پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، وجود داشت. در آیات متعددی از قرآن کریم به این موضوع اشاره شده که خداوند با ایجاد ترس و وحشت در دل کافران و مشرکان به یاری رسول اکرم و سپاه او برخاسته و آنها را بر دشمنانشان غالب ساخته است. که برای نمونه می توان به آیات زیر اشاره کرد: الف) « اذ یوحی ربک الی الملائکة انی معکم فثبتوا الذین آمنوا سالقی فی قلوب الذین کفروا الرعب... »⁽¹⁾(و به یاد آر) آنگاه که پروردگارت به فرشتگان وحی کرد: من با شمایم، شما مؤمنان را به پایداری وادارید. من در دلهای کافران بیم خواهم افکند... این آیه در جریان جنگ بدر نازل شده که پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، تنها با313 نفر همراه و بدون تجهیزات کافی در برابر لشکر انبوه و مجهز قریش قرار گرفت و چنان عرصه بر مسلمانان تنگ شده بود که سر بر آسمان برداشته و از خداوند طلب یاری کردند و خداوند نیز علاوه بر اینکه هزار فرشته را برای یاری مسلمانان فرستاد، چنان ترسی در دل دشمنان آنها انداخت که همگی پا به فرار گذاشتند.⁽²⁾ب) «هو الذی اخرج الذین کفروا من اهل الکتاب من دیارهم لاول الحشر ما ظننتم ان یخرجوا و ظنوا انهم ما نعتهم حصونهم من الله فاتیهم الله من حیث لم یحتسبوا و قذف فی قلوبهم الرعب یخربون بیوتهم بایدیهم و ایدی المؤمنین فاعتبروا یا اولی الابصار.»⁽³⁾اوست آن خدایی که نخستین بار کسانی از اهل کتاب را که کافر بودند، از خانه هایشان بیرون راند و شما نمی پنداشتید که بیرون روند. آنها نیز می پنداشتند حصارهایشان را توان آن هست که در برابر خدا نگهدارشان باشد. خدا از سویی که گمانش را نمی کردند بر آنها تاخت آورد و در دلشان وحشت افکند، چنانکه خانه های خود را به دست خود و به دست مؤمنان خراب می کردند. پس ای اهل بصیرت عبرت بگیرید. آیه یاد شده که در جریان نبرد مسلمانان با یهود «بنی نظیر» نازل شده است. بخوبی نشان می دهد زمانی که نه مسلمانان گمان می بردند که بنی نظیر با آن همه شوکت و قدرت خانه و کاشانه خود را رها کنند و از سرزمین خود خارج شوند و نه بنی نظیر احتمال می دادند که مسلمانان بتوانند بر آنها با آنهمه تجهیزات و برج و بارو غلبه کنند، خداوند چنان ترس و وحشتی در دل یهود بنی نظیر انداخت که خود در جستجوی راهی برای فرار به تخریب خانه های خود پرداختند.⁽⁴⁾و این بهترین گواه

بر تاثیر بیم و هراس ایجاد شده از سوی خداوند، در تسلیم و شکست دشمنان خداست، و چه زیبا در پایان این آیه می فرماید:«ای خردمندان عبرت بگیرید.» آیات دیگری از این دست در قرآن کریم وجود دارد که ما به جهت رعایت اختصار از ذکر آنها خودداری می کنیم.⁽¹⁾اما برخی از روایاتی که در آنها تصریح شده حضرت مهدی، علیه السلام، و یاران او با ترس و بیمی که خداوند در دل دشمنان می افکند، به پیروزی می رسند، به قرار زیر است: الف) امام محمدباقر، علیه السلام، در روایتی می فرماید: «القائم منصور بالرعب مؤید بالنصرة تطوی له الارض و تظهر له الکنوز و یبلغ سلطانه المشرق و المغرب و یظهر الله، عز و جل، به دینه و لو کره المشرکون.»⁽²⁾همانا قائم با ترس و بیم یاری شده و با نصرت (الهی) تایید گشته است، زمین برای او در هم پیچیده می شود و گنجهایش را آشکار می کند. نفوذ و اقتدار او شرق و غرب (جهان) را در بر می گیرد و خداوند به وسیله او دین خودش را، بر خلاف میل مشرکان، غلبه می بخشد. ب) در روایت دیگری که از آن امام نقل شده، چنین آمده است: «... پرچم سیاه رسول خدا را به اهتزاز در می آورد. به فاصله یک ماه از پیش رو، سمت راست و سمت چپ آن پرچم، ترس همه را فرا می گیرد...» ⁽³⁾ج) امام، علیه السلام، در بیان لشکریان امام مهدی، علیه السلام، می فرماید: «یؤیدة بثلاثة اجناد: بالملائکة والمؤمنین والرعب.»⁽⁴⁾خداوند او را با سه لشکر یاری می کند: فرشتگان، مؤمنان و هراس. با توجه به آیات قرآن کریم که بصراحت از یاری پیامبر اکرم، صلی الله علیه وآله، به وسیله ایجاد رعب و هراس در دل دشمنان سخن گفته است و همچنین عنایت به روایاتی که رعب و هراس را از لشکریان امام مهدی، علیه السلام، و اسباب پیروزی ایشان برشمرده اند. می توان چنین نتیجه گرفت که به هنگام ظهور خداوند چنان ترس و وحشتی در دل دشمنان آن امام می افکند که آنان را از تصمیم گیری درست و بموقع در مقابله با قیام مهدوی باز می دارد، تا آنجا که به هر عملی که دست می زنند به ضررشان تمام می شود. البته در عصر حاضر هم نمونه های چنین رویدادی قابل اشاره است، که پیروزی انقلاب اسلامی و تسلیم ارتش تا دندان مسلح رژیم طاغوت در برابر مردم بی سلاح و فتوحات گسترده رزمندگان اسلام در مقابل ارتش نیرومند بعثی از بارزترین آنهاست.

موعود در قرآن ( برنامه دولت کریمه )

عبدالرسول هادیان شیرازی «الذین ان مکناهم فی الارض اقامواالصلوة و اتواالزکوة و امروا بالمعروف و نهوا عن المنکر و لله عاقبة الامور»⁽¹⁾

اینها (یاران خدا) کسانی هستند که هرگاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز بر پا می دارند و زکات می پردازند، و امر به معروف و نهی از منکر می کنند و پایان همه کارها از آن خداست. در مقاله های پیشین، آیات دربردارنده بشارت وراثت زمین به صالحان، مستضعفان و متقیان و پیروزی اهل حق بر باطل بیان شد. در بررسی سوره نور آیه 55، سه ویژگی برای این حکومت ذکر شد: 1.برقراری ثابت و پایدار دین مورد پسند خداوند. 2. مبدل شدن خوف و ترس به امنیت و آرامش 3. حاکمیت توحید و نفی مطلق شرک. اما در آیه محل بحث، سخن از برنامه های عملی یاوران خداست که اگر در زمین قدرت پیدا کنند، اجرای احکام الهی را سرلوحه برنامه های خود قرار می دهند و با بر پایی نماز به خودسازی می پردازند، و با پرداخت زکات مشکل اقتصادی جامعه را، حل می کنند و با امر به معروف و نهی از منکر از جامعه ای سالم و خداپسند برخوردار می گردند. در اینجا به بررسی آیه می پردازیم:

الف) بر پا داشتن نماز: اولین برنامه حکومت مورد پسند خداوند، حاکمیت توحید و ایجاد روح معنویت و تزکیه نفس است که راه را برای کمال نفسانی انسان هموار می کند. البته، مراد نمازی است که به خاطر رعایت تمام شرایط ظاهری و معنوی، انسان را از فحشا و منکرات باز دارد و مقبول حضرت حق، جل و علا، واقع شود. چنین نمازی اطاعت، خشیت و تقوای الهی را در همه شؤون زندگی فراهم می سازد و نتیجه آن کامیابی و رستگاری است. چنانکه می فرماید: «و من یطع الله و رسوله و یخش الله و یتقه، فاولئک هم الفائزون.»⁽¹⁾هرکس خدا و رسولش را اطاعت کند و از خدا بترسد

و پرهیزگاری پیشه کند; پس آنها رستگارانند.

ب) پرداخت زکات: پرداخت زکات از دو جنبه ارزشمند است:

ج) امر به معروف و نهی از منکر: یکی دیگر از وظایف یاوران دین خدا در زمان حکومت خود ترویج تمام خوبیها و اوامر الهی در میان همه افراد است و تمام کوشش آنها زدودن بدیها و گناهان در جامعه است. در چنین حکومتی اسلام و مسلمین چنان عزیز و کفار و منافقان چنان ذلیل اند که صالحان به خاطر اطاعت از فرمان خدا و ترک معصیت تمسخر نمی شوند و تعدی به حقوق دیگران و معصیت علنی خداوند، رخت برمی بندد. در چنین جامعه ای، هر انسانی خود را در برابر دیگران مسؤول می بیند; بنابراین با بهترین وجه ممکن، بر اساس دستورهای خداوند، در رشد و شکوفایی جامعه کوشش می کند و مسلم است که در چنین موقعیتی، جایی برای تسلط اشرار باقی نمی ماند. 3. مصادیق آیه: هر حکومتی که توحید و نفی شرک را اساس خود قرار دهد و در خودسازی و اجرای احکام دین و اصلاح جامعه کوشا باشد، این حکومت از مصادیق آیه محل بحث می شود. در بعضی روایات، اهل بیت، علیهم السلام، این آیه را با خود منطبق دانسته و گفته اند: «نحن هم ;⁽³⁾ما همین گروه هستیم. امام صادق، علیه السلام، در روایتی که در ذیل آیه مزبور وارد شده می فرماید: «فهذه لآل محمد الی آخرالآیة، والمهدی و اصحابه یملکهم الله مشارق الارض و مغاربها، و یظهرالدین و یمیت الله به و باصحابه البدع و الباطل کما امات الشقاة الحق، حتی لایری این الظلم، و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر».⁽⁴⁾این آیه تا آخر آن درباره آل محمد و مهدی و اصحاب اوست که مشرقها و مغربهای زمین را تصاحب می کند و دین پیروز می شود. و خداوند به وسیله او و اصحابش، بدعتها و باطل را می میراند، همانطور که اشقیا، اهل باطل را از بین بردند، به گونه ای که ظلم در هیچ جا دیده نمی شود، و امر به معروف و نهی از منکر می کنند. بنابراین، مصداق کامل این آیه، در زمان ظهور حضرت مهدی، علیه السلام، تحقق می یابد. همانطور که پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، نیز می فرمایند: «یفرج الله بالمهدی عن الامة بملا قلوب

العباد عبادة و یسعهم عدله، به یمحق الکذب، و یذهب الزمان الکلب و یخرج ذل الرق من اعناقکم .⁽¹⁾خداوند به وسیله مهدی برای این امت گشایش ایجاد می کند، و دلهای بندگان را از عبادت پر می کند، و عدلش را همه جا می گستراند و به وسیله او دروغ ریشه کن می شود و دوران سخت سپری می شود، و ذلت بندگی از گردنهای شما خارج می شود. یکی از برنامه های مهم حکومت حضرت مهدی، علیه السلام، فقرزدایی کامل از جامعه به وسیله اجرای عدالت، و زدودن حرص و طمع از دلهای مردم است. در روایتی از اهل سنت این برنامه اینگونه تشریح شده است: «بشارت باد بر شما، مهدی ! مردی از قریش که از خاندان من است، در اختلاف و سستی مردم خروج می کند، پس از آن زمین را پر از قسط و عدل می کند همانطور که از ظلم و جور پر شده است. ساکنان زمین و آسمان از او راضی هستند، و ثروتها به صورت صحیح و مساوی تقسیم می شود. دلهای امت محمد از بی نیازی پر می شود، و عدالتش چنان گسترده می شود که آن حضرت منادی را مامور می کند که ندا دهد: چه کسی به من نیاز دارد؟ اما غیر از یک نفر که درخواست مال می کند هیچ کس به سراغ او نمی آید. منادی به او می گوید:

پرده خانه کعبه را بیاور تا از اموال به تو بدهم. آن شخص پرده خانه کعبه را می آورد، منادی می گوید: من فرستاده مهدی هستم تا مالی را به تو بدهم و سریع مال را به او می دهد اما قدرت حمل آن را ندارد، بنابراین مقداری از آن را کم می کند تا بتواند آن را حمل کند. پس از آن که بیرون می آید از کار خود پشیمان می شود و می گوید: من حریص ترین امت محمد هستم. همه مردم برای گرفتن این مال دعوت شدند، اما غیر از من همگی آن را رها کردند، بنابراین، اموال را به منادی بر می گرداند، ولی منادی می گوید: ما چیزی را که عطا کنیم پس نمی گیریم...»⁽¹⁾آری، در چنین دولت کریمه ای، اسلام و مسلمین عزیز هستند، نفاق و اهل آن خوار و ذلیل اند، مردم به اطاعت خدای متعال دعوت می شوند، و کرامت و بزرگواری در دنیا و آخرت نصیبشان می شود. این حکومت، حکومتی است قرآنی و خداپسند که ارزشهای دینی بارور می شود، مشکلات زندگی فردی و اجتماعی از بین می رود، انسان از پوچی نجات می یابد و در یک کلمه انسان به هدف آفرینش رهبری می شود. «اللهم انا نرغب الیک فی دولة کریمة، تعزبها الاسلام و اهله و تذل بها النفاق و اهله و تجعلنا فیها من الدعاة الی طاعتک، والقادة الی سبیلک و ترزقنا بها کرامةالدنیا و الآخرة».⁽²⁾