مشخصات کتاب
سرشناسه : مختاری رضا، ۱۳۴۲-
عنوان و نام پدیدآور : حج ۲۵: گزارشی از حج گزاری سال ۱۴۲۵ قمری برابر با سال ۱۳۸۳ شمسی رضا مختاری
مشخصات نشر : تهران : مشعر ۱۳۸۴.
مشخصات ظاهری : ۶۹۶ ص : مصور (رنگی ، جدول.
شابک : ۴۰۰۰۰ ریال 964-7635-92-3
وضعیت فهرست نویسی : فیپا
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس
عنوان دیگر : گزارشی از حج گزاری سال ۱۴۲۵ قمری برابر با سال ۱۳۸۳ شمسی موضوع : بعثه مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت
موضوع : حج
موضوع : حج -- فلسفه
رده بندی کنگره : BP۳/ب ۶م ۳
رده بندی دیویی : ۳۵۱/۵۵۰۶۴۱
شماره کتابشناسی ملی : م ۸۴-۳۰۰۱۹
مقدمه: هذه من عُلاه إحدی المعالی
الحمدُ للّه ربّ العالمین، والصلاة والسلام
علی سَیِّدنا ونبیّنا محمّدٍ وآلِهِ الطّیِّبینَ الطاهرین
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للّه ربّ العالمین، والصلاة والسلام علی سیّدنا ونبیّنا أفضل الخلائق أجمعین، و وصیّه وخلیفته علیّ أمیرالمؤمنین، وآله الطیّبین الطاهرین، ولعنة الله علی أعدائهم
أبد الآبدین ودهر الداهرین.
السلام علی الإمام المهدیّ الذی یملأ الأرض قسطاً وعدلًا.
(1)
یکی از جلوه های بارز خدمات امام خمینی (أعلی الله کلمته) احیای حج ابراهیمی، و دمیدنِ روح تازه در آن است و آنهمه سخنرانی، بیانیه و پیام ایشان در این زمینه شاهد گویای این مدّعاست، این پیامها و بیانیه ها و سخنرانیها از سال 1390 ق/ 1349 ش شروع شد و تا واپسین روزهای حیات این مرد بزرگ یعنی 1408 ق/ 1367 ش ادامه یافت. «2»
از سوی دیگر با نگاهی به اسناد، سفرنامه ها و گزارشهای حج پیش از پیروزی انقلاب، می توان تا حدّ زیادی به تفاوتهای حج گزاری پیش از انقلاب با پس از آن پی برد که دو جلوه بارز آن دعای کمیل در مدینه و برائت از مشرکین در مکه است: یکی مبارزه با دشمن درون و دیگری مبارزه با دشمن بیرون.
اهتمام امام و سپس مقام معظم رهبری به این موضوعِ حیاتی، باعث شد تا نمایندگان
ایشان در امر حج نیز برای پیشبرد این منظور از جان و دل بکوشند و سال به سال بر تلاش خود بیفزایند و تجربه جدیدی کسب کنند. از سال 1411 ق/ 1370 ش که جناب حجة الاسلام والمسلمین آقای محمدی ری شهری به سمت نمایندگی ولیّ فقیه و سرپرستی حجّاج ایرانی- پس از سه سال توقّف و تعطیل حج گزاری ایرانیان- منصوب شدند، فعالیتهای بعثه مقام معظم رهبری و کارگزاران حج ایران هر سال به صورت کتابی مدوّن شد که تاکنون چهار جلد از آنها که هر کدام به گزارش یک سال اختصاص دارد منتشر شده است:
سیمای حج در سال 70. از مرتضی فرهنگی، عبدالله گیویان، هدایة الله بهبودی چاپ اول 1371، تهران، 396 صفحه وزیری.
با کاروان ابراهیم در سال 71. از رسول جعفریان، محمد علی خسروی. ویراستار:
سید علی موسوی گرمارودی. چاپ اول، 1371، تهران، 358 صفحه وزیری.
با کاروان عشق در سال 72. از محمد علی مهدوی راد، رسول جعفریان. چاپ اول 1372، تهران، نشر مشعر، 472 صفحه وزیری.
با کاروان صفا: گزارش حج 82. از رسول جعفریان. چاپ اول، 1383، تهران، نشر مشعر، 600 صفحه وزیری.
گزارش سالهای دیگر نیز مدوّن شده ولی در سطح محدودی منتشر شده است.
با توجه به اینکه مناسک حج در قالب سال و ماه قمری انجام می شود، اینجانب به نماینده محترم ولیّ فقیه و سرپرست حجّاج ایرانی پیشنهاد کردم که نام این کتاب، حج 25 با عنوان فرعی «گزارشی از حج گزاری سال 1425 قمری برابر با سال 1383 شمسی» باشد و ایشان هم پذیرفتند. این نام به تنهایی هم کوتاه است و هم گویا و هم مطابق قاعده سالشماری حج. و اگر بنا باشد کتاب حج به سال شمسی نامگذاری شود، هم خلاف قاعده است و هم در برخی سالها با مشکل مواجه می شود مانند چند سال پیش که دو موسم حج در یک سال شمسی واقع شده بود- یکی در ابتدای سال و یکی در انتها- به هر حال پیشنهاد بنده این است که اساساً کتابهای گزارش حج از سال 1411 ق/ 1370 ش تا سال 1425 ق/ 1383- یعنی پانزده بار حج گزاری- همه اعم از آنچه چاپ شده و آنچه
چاپ نشده، با یک شکل و شمایل و یک قدّ و قواره و با طرح واحد با همین نام و با عنوان فرعی فوق (که فقط سال آنها متغیر باشد) چاپ و منتشر شوند، تا مجموعه ای گرانسنگ از حج گزاری ایرانیان در اختیار باشد.
(2)
امام خمینی رحمه الله در طول عمر پر برکت خود، تنها یک بار به سال 1352 ق/ 1312 ش حج گزارده اند و چون گزارش و خاطرات حج ایشان در جایی مکتوب نیست در موسم حج امسال از تولیت محترم آستان مقدّس حضرت معصومه علیها السلام خواستم آنچه در این باره می دانند بیان کنند تا این بخش از تاریخ حج نیز در این کتاب ثبت شود. اینک ابتدا سخنان ایشان را در این باره و سپس سخنی از همسر گرامی امام خمینی نقل می کنم:
درباره حج حضرت امام، آنچه خودم از زبان گویا و مبارک ایشان بدون واسطه شنیده ام عرض می کنم:
امام خمینی رحمه الله به اینجانب گفتند: «من یکسال و یک حج بیشتر انجام نداده ام. وقتی می خواستم به حج بروم با مرکبهای متفاوت رفتم هفده روز طول کشید تا با کشتی به آن طرف آب رفتیم، وقتی وارد کشتی شدم نگاه کردم دیدم عده ای از افراد مختلف از تهران و جاهای دیگر همه در حالت اضطراب و ناراحتی هستند، علت آن را سؤال کردم جواب شنیدم اینها از حج می ترسند! از سختی اعمال، اضطراب دارند.»
امام خمینی گفتند: «من وظیفه خود دانستم که هر مقدار می توانم اینها را از اضطراب بیرون آورم و مسائل را بگویم؛ لذا به یکی از آقایان گفتم اگر امکان دارد افراد را جمع کنید تا من برای آنها صحبت کنم».
روز اول صحبت کردم که «حج، اضطراب ندارد ناراحتی ندارد. حج، حرکت و سکون است. منتها این حرکت و سکون باید برای خدا باشد و اخلاص در آن باشد».
امام خمینی رحمه الله در ادامه گفتند: «اول باید اضطراب ایشان را کم می کردم تا حالت عادی به خود بگیرند و بعد مسائل را بیان کنم. لذا چند روز در این موضوع صحبت کردم و گفتم از اینجا که می رویم ابتدا در میقات، محرم می شویم، لباسمان را عوض
می کنیم و راه را ادامه می دهیم منتها یک چیزهایی هم هست که باید رعایت کنیم. بعد از آنکه وضع طوری شد که سکون ایجاد شد و اضطراب برطرف گردید از روز ششم شروع کردم به گفتن مسائل، وقتی به آن طرف آب رسیدیم متوجه شدم که مردم آرامش دارند و مسأله می پرسند، من، کتاب الحج وسائل الشیعه را با خود برداشته بودم و از این کتاب، مناسک را برای مردم می گفتم و خود نیز به آنها عمل می کردم».
من از این خاطره می خواهم چنین استفاده کنم که در این سفر امام راحل، روحانی کاروان شد و از اینجا اهمیت و جایگاه روحانیون کاروان را می توان به دست آورد.
آری، روش تربیتی امام رحمه الله این بود که گفتند: «اول آرامش را به وجود آوردم، بعد که ذهن ها آسایش پیدا کرد، آموزش را شروع کردم».
این خلاصه ای بود از خاطره سفر حج که خود امام برای اینجانب تعریف کردند.
در مورد سفر حجّ حضرت امام رحمه الله، تلفنی با همسر گرامی امام گفتگو شد، ایشان در این باره چنین گفتند:
حضرت امام رحمه الله بعد از تولّد دومین فرزندشان، در زمان طلبگی و در دوران آیة الله حاج شیخ عبدالکریم حائری، به تاریخ 25 شوال 1352: 1312 ش، با ماشین از قم به تهران، از تهران به اهواز، از اهواز به عراق و از عراق به لبنان رفتند و از آنجا به وسیله کشتی عازم جدّه شدند.
در کشتی با چند تن از تجّار قم به نام های آقایان: آقازاده و برادرزاده ایشان آقای مصطفوی و نیز آقای صادقی آشنا می شوند. و گویا در مکّه حضرت امام رحمه الله خود به تنهایی منزلی اختیار می کنند و آقایان نامبرده جهت احوالپرسی و نشست های دوستانه خدمت ایشان می رسیده اند.
گفتنی است که به هنگام برگشتن از حج، تا لبنان با همان آقایان همراه بوده اند و حضرت امام رحمه الله از لبنان به نجف می آیند و سپس عازم ایران می شوند.
ورود ایشان به قم، مقارن زمانی بود که در این شهر سیل به راه افتاده بود. (1)
1) 1. میقات حج، ش 30، ص آخر. گفتنی است که در شب سوم خرداد، برابر با دهم صفر 1353 ق، در قم سیل جاری شد.
(3)
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران تاکنون به همّت حوزه نمایندگی ولیّ فقیه در امور حج و زیارت بیش از 74 شماره مجله و حدود 450 کتاب و اثر راجع به شؤون مختلف حج و حرمین شریفین نوشته و منتشر شده است که هم زوایای مبهم و تاریک حج را روشن کرده، هم حجاج را با اسرار و معارف مناسک آشنا ساخته و هم در جهت برگزاری حج ابراهیمی و تصحیح رفتار حجّاج ایرانی بسیار مؤثّر بوده است؛ امّا هنوز جای پژوهشهای دیگری در این زمینه خالی است. در زمینه تصحیح رفتار حجّاج ایرانی هم هرچند تاکنون گامهای بلندی برداشته شده است امّا هنوز در زمینه هایی چند، با کارشناسی دقیق و یافتن راهکارهای مناسب، باید تلاش کرد از جمله: اهتمام به نماز اول وقت و شرکت در نماز جماعت، توجه ویژه و فراوان به قرآن و قرائت آن، رعایت ادب حضور در حرمین از جمله رعایت حجاب و آداب زیارت و سرانجام حلّ مشکل سوغات.
یکی از استادان بازنشسته دانشگاه تبریز در این زمینه برخی مشاهدات خود را نوشته اند که اینجا نقل می کنم:
این جانب در سفر 28 روزه حج کمبودهایی را ملاحظه نمودم که حسب وظیفه شرعی و انسانی آنها را منعکس می کنم:
استفاده از تیغ مشترک در هنگام حلق در منی از کارهای تقریباً متداول بود. تذکرات بیشتر در این زمینه می تواند کارساز باشد.
عدم توجه به نظافت اتاقها فراوان به چشم می خورد. کشیدن سیگار توسط برخی از زائران در راهرو و اتاق و آسانسور موجب ناراحتی و نفرت انسان می شد.
بعضی آقایان با لباسهای زیرین و پیژامه در انظار رفت و آمد می کردند در این مورد باید تذکر جدّی و مکرر داده شود.
شیوه سوار و پیاده شدن حجاج به وسایل نقلیه شهری، حتی در مواقعی که وسیله کافی وجود داشت بسیار تأسف بار بود. ازدحام و عجله و هجوم و توهین در این موارد بسیار به چشم می خورد. توجهی به رعایت حال خانمها و افراد مسن و ناتوان نمی شد.
برخی زائران با اصرار درخواست می کردند در خارج از ایستگاه پیاده شوند و به این وسیله راننده را آزرده و عصبی می کردند.
دعوا و کشمکش و گاه فحاشی و برخوردهای لفظی بر سر مسائل بسیار پیش پا افتاده نیز رواج داشت. گاه رفتارهای حریصانه به خاطر غذا عظمت و معنویت حضور در میهمانی خداوند را تحت الشعاع قرار می داد.
از دیگر مسائل تأسف بار که هر روز شاهد آن بودم، اشتغال بیش از حدّ زوار ایرانی به خریدن سوغات همزمان با برگزاری نماز جماعت در مساجد و یا در حرمین شریفین بود.
بدین معنا که وقتی مسلمانان سایر کشورها با شتاب دسته دسته به سوی حرمین برای نماز می شتافتند، زائران ایرانی فوج فوج در مسیر مخالف حرکت می کردند و به سوی هتل محل استقرار خود رهسپار می شدند.
حتی فروشندگان در فروشگاه های بزرگ، هنگام رسیدن وقت نماز با زحمت و با تکرار کلمه «نماز- نماز» زائران ایرانی را از فروشگاه خارج می کردند.
بعضاً در هنگام تلفن زدن، به اشتباه فکر می کردند که چون راه دور است باید فریاد بزنند. این افراد گاهی مسائل خصوصی خود را با صدای بلند به گوش اطرافیان می رساندند.
باید به زائران تذکر داده شود که از تحقیر پیروان و عقاید سایر مذاهب اسلامی بپرهیزند و بدانند که یکی از فلسفه های اجتماع عظیم حج ایجاد وحدت و همدلی بین مسلمانان در کنار خانه خداست.
بهتر است به جای سخنان تفرقه انگیز، مطالب وحدت بخش که مایه تألیف قلوب و تقریب اندیشه هاست بیان گردد.
سعی شود به ترجمه و توضیح آیات و مفاهیم قرآن کریم در اوقات فراغت زائران بیشتر عنایت شده و به ویژه بر روی آیات مربوط به حج و مناسک آن تأکید افزون تری بشود.
در نشستهای آغازین به زائران اعلام شود که در پایان سفر حج به چند نفر از افرادی که از لحاظ اجتماعی الگو باشند، لوح تقدیر اعطا خواهد شد.
همچنین از افراد باسواد کاروان خواسته شود که بی سوادان را مورد حمایت فکری قرار دهند.
(4)
از حوادث مهم در آستانه موسم حج 1424 زلزله دردناک بم در ایران بود و در آستانه حج 1425 فاجعه دلخراش زلزله و سونامی در جنوب آسیا که چند صد هزار نفر کشته و بیش از چهارده میلیارد دلار خسارت داشت. یکی از کارشناسان قدرت تخریب این زلزله را معادل بیش از ده هزار بمب فرو ریخته شده بر شهر هیروشیما دانست.
(5)
برای برگزار شدن هر چه بهتر مراسم حج، سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری به طور شبانه روزی تلاش می کنند. فعالیتهای فرهنگی و سیاسی را بعثه، و کارهای اجرایی را سازمان حج و زیارت عهده دار است. آنچه در این کتاب منعکس شده عمدةً مربوط به فعالیتهای بعثه است و از کارهای سازمان حج و زیارت کمتر ذکری رفته است.
در سال 1381 ش سازمان حج و زیارت مجموعه تلاشها و کارهای خود را در کتابی مستقل به نام همراه با حج 1381 در 304 صفحه رقعی منتشر کرد. امسال نیز اگر چنین کاری صورت گیرد زحمات سازمان حج و زیارت بهتر تبیین می شود.
(6)
برای تدوین این اثر، این بنده چهار کتاب مذکور در آغاز این مقدمه را ملاحظه و مرور و سعی کردم بهترین و مناسبترین روش را در این کتاب برگزینم و اگر موضوعی در کتاب حج سال قبل یعنی با کاروان صفا مشروحاً آمده و نیازی به تکرار آن نبود، به همان کتاب ارجاع دادم و دوباره به آن موضوع نپرداختم، مگر مطالبی که- هرچند برای فهم مقصود و ارتباط مباحث- چاره ای از ذکر آنها نداشتم. همچنین برای جذّابیت کتاب، گاهی مطالبی علمی را به مناسبت چاشنی مباحث کرده ام که برخی از آنها نو و تازه است و برای اولین بار در این کتاب مطرح می شود.
از آنجا که اسامی عده ای از مسؤولان بعثه و سازمان و دست اندرکاران حج و زیارت در جای جای این کتاب می آید، برای پرهیز از تکرارِ ذکرِ سمت آنها در همه جا، در این مقدمه مسؤولیت آنان را ذکر می کنم تا نیازی به ذکر آن در سراسر کتاب نباشد:
الف) مسؤولان قسمتهای مختلف بعثه مقام معظم رهبری
حجة الاسلام والمسلمین محمد محمدی ری شهری، نماینده ولیّ فقیه و سرپرست حجاج ایرانی
حجة الاسلام سید علی قاضی عسکر، معاون آموزش و پژوهش بعثه
حجة الاسلام محمد صادق عرب نیا (عرب)، معاون امور روحانیون بعثه
آقای علی اکبریان، معاون امور بین الملل بعثه
حجة الاسلام محمد حسن زمانی، مسؤول واحد اهل سنّت
حجة الاسلام عبدالهادی مسعودی، مسؤول واحد ارزشیابی
آقای حسین فهمیده، معاون نظارت و بازرسی بعثه
آقای مجید آخوندزاده، معاون اجرایی بعثه
آقای محسن شریفی، مسؤول دفتر بعثه
آقای عباس سلیمی، معاون مسؤول دفتر بعثه و مسؤول روابط عمومی
آقای حسن گرّوسی، مدیر امور حج و زیارت صدا و سیما
آقای علی اکبر جوانفکر، مسؤول ستاد خبری بعثه
ب) مسؤولان سازمان حج و زیارت
آقای سید احمد زرهانی، رئیس سازمان حج و زیارت و معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
آقای عبدالله نصیری، مدیر کل دفتر ریاست و روابط عمومی
آقای دکتر حسین ضیائی، رئیس هیئت پزشکی حج
آقای مصطفی خاکسار قهرودی، رئیس دفتر نمایندگی حج و زیارت در عربستان
آقای عبدالعظیم رضانیا، مسؤول طرح قربانی
آقای محمد مهدی امینیان، رئیس ستاد مدینه
آقای غلامرضا رضائی، مسؤول حمل و نقل درون شهری مکّه
ج) وزارت امور خارجه
آقای حسین صادقی، سفیر ایران در ریاض
حجة الاسلام محمد شریف مهدوی، سرکنسول ایران در جدّه.
(7)
اگر در این اثر از نقائص و کمبودها سخن رفته یا نقدی شده است حقیقةً آنقدر ناچیز است که در قبال اینهمه خدمت و زحمت نیروهای مخلص و پرتلاش بعثه و سازمان چیزی به حساب نمی آید و عمدةً معلول قصور است نه تعمّد و تقصیر، و به حقّ گفته اند:
ومن ذا الذی تُرضی سَجایاه کلّها کفی المرءَ نُبْلًا أنْ تُعَدَّ معایبه
واقعاً اگر کسی از نزدیک شاهد نباشد تصوّر درستی از آنهمه فعالیت خاموش و مخلصانه برای بهتر برگزار شدن حج و آسایش و سلامت و نشاط حجّاج نخواهد داشت.
(8)
برای تدوین این کتاب، حدود چهل روز در حرمین شریفین مشرف و از نزدیک شاهد برنامه ها، دیدارها و سخنرانیها بودم، علاوه بر آن از گزارشهای بخشهای مختلف بعثه و نیز نشریه زائر و همچنین از روزنامه های عربستان استفاده کرده ام.
راهنمایی، ارشاد و مساعدت برخی از سروران و دوستان نیز بسی مؤثّر بوده است از جمله حضرات حجج اسلام آقایان: سید علی قاضی عسکر، محمد حسن زمانی و محمد حسین فلاح زاده (وفّقهم الله سبحانه لما یحبّ و یرضی).
تعدادی از دوستان نیز ویرایش، نمونه خوانی و غلطگیری این اثر را بر عهده داشتند
یعنی فضلای محترم آقایان محسن نوروزی، ابو القاسم آرزومندی، حجة الله اخضری و محمد عباس زاده، که از ایشان و نیز آقای جواد قربانی و عباسعلی مردی که زحمت حروفزنی و صفحه آرایی آن را متحمل شدند، بسی سپاسگزارم.
وآخر دعوانا أن الحمد للّه ربّ العالمین
قم، تیر ماه 1384 ش
مؤسسه کتابشناسی بزرگ شیعه
رضا مختاری
طلیعه: ویژگیهای حج 25 در گفتگو با سرپرست حجّاج ایرانی
معمولًا هر سال پس از موسم حج، فصلنامه میقات حج با نماینده ولیّ فقیه و سرپرست حجّاج ایرانی، گفتگویی درباره مراسم حج ترتیب می دهد. آنچه در پی می آید مصاحبه ایشان پس از موسم حج 1425 است که در شماره 52 میقات حج به چاپ رسیده است.
: ضمن تشکّر از حضرت عالی برای شرکت در این گفتگو، خواهشمندیم ارزیابی خود را از چگونگی برگزاری حج 1425 بیان فرمایید.
آقای ری شهری: در آغاز از دست اندرکاران فصلنامه وزین و ارزنده میقات حج تشکّر می کنم و برای آنان آرزوی توفیق دارم و از خداوند متعال می خواهم این عزیزان را یاری دهد تا بتوانند در جهت پربارتر کردن این فصلنامه، گامهای بلندتری بردارند.
در پاسخ به پرسش مطرح شده، به طور مختصر باید بگویم که ما در سال 1425 حج آرام و مطلوبی داشتیم و در زمینه های مختلفِ فرهنگی و اجرایی نسبت به سال پیش موفقیتهای بیشتری کسب کردیم. به عبارت دیگر، با توجه به فضای خاص حاکم بر منطقه، مانند فشارهای آمریکا و اروپا در مورد مسائل هسته ای، اوضاع خاصّ عراق و
مسائل دیگر از این دست، که حج امسال را نسبت به سالهای قبل حسّاس تر کرده بود، احتمال بروز برخی مشکلات وجود داشت، لیکن با یاری خداوند، حجّی آرام و کم مشکل برگزار شد که این، حاصل تلاش همه خدمتگزاران و دست اندرکاران امر حج و زیارت بود. وضعیّت جوّی معتدل نیز به کاهش بیماریها وبهداشت زائران کمک کرد و اگر سیل روز دوازدهم ذی حجه نبود، شاید بتوان گفت که حج گزاری در سال 25، از بهترین و کم نظیرترین حج در سالهای گذشته بود.
مجموع حاجیانی که از کشورهای مختلف و از جمله عربستان در مراسم حج شرکت داشتند 706، 419، 2 نفر بودند که این آمار، حدود یکصد هزار نفر بیش از حج گزاران سال 82 است. از این تعداد 759، 534، 1 نفر از خارج عربستان مشرف شده بودند و حجاج ایرانی نیز در مجموع 080، 97 نفر بودند که نزدیک به دو هزار نفر آنان را عراقیها و افغانیهای مقیم ایران تشکیل می دادند و تعداد 2767 نفر هم از ایرانیان خارج کشور به جمع حجاج ایرانی پیوستند.
از سوی دیگر، به دلیل تغییراتی که در جمرات به وجود آمد و دولت سعودی محلّ رمی را توسعه داد، خوشبختانه نه تنها مشکلی در رمی به وجود نیامد، که بسیار روانتر از سالهای گذشته انجام شد.
نیز بیش از 000، 80 نفر از زائران ایرانی توانستند از قربانگاههای جدید استفاده کنند که بیشترین آمار در سال های اخیر است و بحمدالله گوشتهای قربانی هدر نرفت و از آنها استفاده شد.
: حج سال 25، نسبت به سالهای پیش، از چه ویژگیهایی برخوردار بود؟
آقای ری شهری: درباره ویژگیهای اجرایی، فرهنگی و سیاسی حج سال 25 چند نکته قابل توجه است:
ویژگیهای اجرایی: انتقال مستقیم 47800 نفر از زائران به مدینه و نیز 050، 48 نفر زائرِ مدینه بعد به ایران، اسکان 65% از زائران در هتلهای منطقه مرکزی مدینه و اطراف مسجد
شریف نبوی، اجرای طرح کامل طبخ غذا به صورت متمرکز برای حدود 96% زائران در مدینه و 30% در مکه، اجرای طرح متمرکز قربانی با آمار 83% در روز عید قربان و 17% در روز یازدهم به دست 95 نفر از ذابحان ایرانی از جمله ویژگیهای اجرایی حج سال گذشته بود.
ویژگی های فرهنگی: با توجه به محور قرار گرفتن قرآن کریم، شاهد قرائت و ختم قرآن زائران به صورت گسترده بودیم، حضور قاریان برجسته و بین المللی کشورمان در حج و اجرای برنامه در مسجدالحرام، مسجدالنبی، و همایشهای بین المللی بعثه و نیز توجه ویژه به مباحث قرآنی در جلسات عمومی و همایشهای بین المللی بعثه از ویژگیهای فرهنگی بود.
طرح جدید اعزام خواهران معین به حج، دومین سال موفقیت آمیز خود را پشت سر گذاشت و با پیوستن حدود 183 خواهر تحصیل کرده به جمع روحانیون حج، پاسخگویی به مسائل ویژه بانوان با سهولت بیشتری انجام شد.
سخنرانیهای آموزشی و تبلیغی سخنرانان و خطبای خوب کشورمان و نیز برخی از بانوان مبلّغ، در جلسات عمومی بعثه و نیز در کاروانها هم در مکه و هم در مدینه برگزار شد.
شورای استفتای بعثه مقام معظم رهبری همه روزه در مدینه و مکه پاسخگوی پرسشهای فقهی زائران ایرانی و خارجی بودند. کارگاه های آموزشی ویژه روحانیون کاروانها تشکیل شد و معضِلات فقهی مناسک حج، مورد بحث و گفتگو قرار می گرفت.
حضور افرادی از شورای استفتا و نیز روحانیون و بانوان مبلّغ در مسجد شجره، جحفه، مسجدالحرام و مسعی، تشکیل شورای فرهنگی در هر کاروان، سازماندهی و بهره گیری از گروههای ارشاد در کاروان ها، اجرای طرح نظرسنجی جهت دستیابی هرچه بهتر و دقیق تر به نظریات و پیشنهادها و انتقادات زائران از ویژگیهای فرهنگی حج گذشته بود.
ویژگیهای سیاسی: بیداری مسلمانان و آگاهی آنها از توطئه های آمریکا و اسرائیل و طرحهای آنان برای سلطه بر جهان اسلام، به ویژه عراق و فلسطین و تشدید حسّ
همگرایی ملّتهای اسلامی، از ویژگیهای مهم سیاسی حج گذشته بود. وضع لرزان آمریکا در عراق، سردرگمی اسرائیل و انتخابات فلسطین، موفقیتهای مردمی در عراق و لبنان و مسائلی از این دست، به تدریج ملّتها را متوجه نیروی عظیم نهفته در درون خود کرده و آنان را به چاره جویی و فکر و اندیشه واداشته است و این امر در حج گذشته به خوبی خود را نشان می داد.
برگزاری با شکوه مراسم برائت از مشرکان با شرکت حجاج و زائران بیت الله الحرام و نمایندگانی از بعثه های مراجع عظام و تعدادی از حجاج دیگر کشورها، به خصوص هیأت نمایندگی لبنان و برگردانِ پیام مقام معظم رهبری به ده زبان و انتشار آن با بهره گیری از ابزار مختلف؛ از جمله اینترنت، دیدار با رؤسای بعثه های تعدادی از کشورها؛ مانند وزیر اوقاف و حج اردن، مشاور اعظم سلطنتی کشور عمان، معاون دبیرکل حزب الله لبنان، آقای شیخ نعیم قاسم، قائم مقام وزیر خارجه عراق، عضو شورای مرکزی مجلس انقلاب اسلامی عراق، رییس اوقاف شیعیان عراق، وزیر اوقاف و امور دینی الجزایر، محمد بشیرالدین احمد، مفتی اعظم و رییس امور دینی جامو و کشمیر و ... و رایزنی با آنان در باره مسائل مختلف جهان اسلام، از دیگر دستاوردهای سیاسی حج گذشته بود. در این میان، جریان افراطی سلفی گری و تندروهای مذهبی در عربستان نیز تلاشهایی داشتند تا بر زائران ایرانی فشارهایی را وارد کنند و نمونه آن محروم ساختن بانوان از حضور در کنار قبرستان بقیع و زیارت قبور ائمه علیهم السلام بود.
ویژگی های خبری و اطلاع رسانی: در زمینه های خبری نیز گروههای اعزامی صدا و سیما و انعکاس اخبار حج در شبکه های مختلف، پخش مراسم دعای کمیل، برائت، همایشها و دیدارها و مراسم فرهنگی و سیاسی بعثه، نقش مؤثری در ترویج فرهنگ حج در جامعه ایفا کرد.
نشریه زائر با توجّه به محوریت قرآن در حج گذشته، علاوه بر اطلاع رسانی در زمینه های مختلف به مردم، در این زمینه نیز تلاشهای خوبی داشت. پایگاه اینترنتی بعثه
نسبت به گذشته پربارتر و متنوع تر شده بود. به تصویر کشیدنِ همه فعالیتهای حج در سال گذشته، به منظور تهیه فیلم مستند حج و نیز تدوین مکتوب فعالیتهای حج، نیز از ویژگیهای خبری و اطلاع رسانی حج گذشته بود.
: سال گذشته قرآن محوری شعار حج بود، خواهشمندیم بخشی از اقداماتی را که در این زمینه صورت گرفت بیان فرمایید:
آقای ری شهری: بر اساس رهنمود مقام معظم رهبری، در سال گذشته، محور فعالیتهای فرهنگی حج، قرآن بود. البته این بدان معنی نیست که در سالهای پیش از آن، به قرآن پرداخته نمی شد، بلکه سال گذشته بعثه مقام معظم رهبری و دست اندرکاران فرهنگی؛ اعم از روحانیان وخدمتگزاران، فعّالیّت بیشتر و چشمگیرتری در این زمینه داشتند و با تمرکز بیشتر بر قرآن، امور فرهنگی به اجرا درآمد و در نتیجه زائران عزیز توانستند از فضای معنوی حج بیشتر بهره برداری نمایند و با قرآن انس بگیرند. پیش از حج، در کمیته فرهنگی موضوع محوریت قرآن در حج به بحث گذاشته شد و تصمیماتی اتخاذ شد که با عنایات خداوند بیشتر آنها اجرا شد.
: نقاط ضعف و کاستیهای حج 25 در زمینه های فرهنگی و اجرائی چه بود؟
آقای ری شهری: در زمینه های فرهنگی، هنوز کاستیهایی داریم که با استفاده از نظرسنجیهای به عمل آمده، تا حدی مشخص شده و ما امیدواریم با طرح آن در کمیته فرهنگی و بررسیهای کارشناسانه هر یک از موضوعات بتوانیم در آینده در رفع آنها تلاش کنیم، لیکن آنچه به طور مشخص هنوز برای ما مشکل آفرین است، بی توجهی برخی از زائران به حضور نیافتن در نمازهای جماعت و یا حضور در خیابانها و کنار مغازه ها به هنگام برپایی نماز جماعت است که به رغم تذکّرات مکرّر روحانیان و دیگر مسؤولان فرهنگی، متأسفانه هنوز هم شاهد آن هستیم اگرچه این افراد در اقلیّت اند، لیکن به هر حال باید برای آن چاره ای اندیشید و باید راه حل را از ایران آغاز کرد.
زائری که نماز خواندن در اوّل وقت برای او به صورت فرهنگ در نیامده و به نماز اوّل وقت بی توجه است، چگونه می توان او را در مدّت کوتاهی به این امر مهمّ مقید ساخت و یا زائری که به برخی از تخلّفات رفتاری، عادت کرده، در چند روز نمی توان او را از عادتها و روش های غلط بازداشت. به نظر می رسد بهترین راه حل آن است که با بهره گیری از نظرسنجیها و با همکاری مجموعه نهادهای فرهنگی کشور، بتوان از این گونه کارها جلوگیری کرد. البته نتایج نظرسنجیها را نیز باید منتشر ساخت و چه بهتر که ما ابتدا خودمان را نقد کنیم و از این مسأله نهراسیم. مشکلات را نیز صادقانه با مردم و حجاج در میان بگذاریم. برنامه های سال آینده را هم برای مردم تبیین کنیم تا ان شاء الله از حجم این مشکلات کاسته شود.
در زمینه اجرایی نیز به رغم کارهای انجام شده در زمینه حمل و نقل درون شهری مکّه، باز هم کاستیهایی داشتیم؛ به خصوص در منطقه باب علی علیه السلام، در اطراف مسجدالحرام، که به دلیل تراکم حجاج، هنگام سوار شدن حجاج به اتوبوسها ازدحام شدیدی ایجاد می شد که زیبنده حجاج ما نبود، البته حل این مشکل هم در توان جمهوری اسلامی ایران نیست.
دولت عربستان باید مشکل را حل کند و زائران ما هم باید نیم تا یک ساعت پس از نمازها، از مسجدالحرام خارج شوند تا کمی از تراکم جمعیت کاسته شود.
اعزام حجاج به مدینه و فرود آنان در فرودگاه مدینه نیز منافع فراوانی برای حجاج ما در برداشت، لیکن فرودگاه مدینه، ظرفیت لازم را برای پذیرش این همه حاجی ندارد که امیدواریم به تدریج این مشکل حل شود.
مشکل دیگر تأخیر در پروازها بود که در پاره ای موارد خاطر زائران را می آزرد.
در معاینات پیش از عزیمت حجاج نیز مشکلاتی داشتیم و من در جلسه ای که اخیراً برای مدیران کاروان های حج سال 1426 داشتم عرض کردم که آنان همان گونه که مشکل بارداری بانوان زائر را با دقتی که از طریق دستیاران زن داشتند، در سالهای قبل حل کردند می توانند در سالهای آینده نیز برای حل این معضل چاره اندیشی کنند.
طول کشیدن بازرسیها در فرودگاه جدّه نیز از کاستیهای حج سال قبل بود.
امیدوارم با برنامه ریزی هایی که صورت گرفته، سال آینده از حجم این مشکلات کاسته شود.
: در سالهای اخیر و پس از سقوط صدّام، حضور زائران شیعه در عربستان گسترش یافته است، آیا برای انسجام تشیع در حج چاره ای اندیشیده شده است؟
آقای ری شهری: حقیقت این است که ما سلطه ای بر دیگر زائران شیعه ای که به حجّ مشرّف می شوند نداریم و اگر ما بتوانیم نقاط ضعف زائران ایرانی را برطرف کنیم و جلو ناهنجاریهایی را که گاهی از برخی صادر می شود بگیریم، کار مهمی کرده ایم، لیکن در عین حال در سال جاری برنامه ریزی کرده ایم تا جلسه ای با روحانیون شیعه سایر کشورها داشته باشیم و بتوانیم از طریق صحبت با آنها برخی ناهنجاریهای موجود را برطرف سازیم ولی به هر حال، اگر اقدام منسجمی صورت نپذیرد، ممکن است در آینده مشکلات زیادتری از این ناحیه به وجود آید. البته اقدام سازمان فرهنگ و ارتباطات و مجمع جهانی اهلبیت، در طول سال، برای توجیه روحانیون شیعه و مدیران کاروانی که زائران شیعه را به حج می آورند، تأثیری بیشتر از آن خواهد داشت که ما در مدت کوتاه حجّ برای آن برنامه ریزی کنیم. به هر حال، انسجام شیعیان در حج و تشریک مساعی با برادران مسلمانمان که از سرتاسر جهان به حج آمده اند، وحدت امّت اسلامی را تقویت و از تفرقه، که وسیله نفوذ دشمنان در میان مسلمانان است جلوگیری خواهد کرد.
: شخصیتهای مهمی چون وزرا و رؤسای حجّ برخی کشورهای اسلامی و نیز علما در حج، با جناب عالی دیدار داشتند. جمع بندی شما از این دیدارها چیست؟
آقای ری شهری: دیدارهایی که در مکه با وزرا، علما و دانشمندان جهان اسلام دارم، بیشترین دستاورد و ثمره اش تقویت وحدت کلمه امت اسلامی است. البته برکات جانبی دیگری هم دارد، لیکن عمده هدف و انتظار ما از این دیدارها، همان تقویت وحدت امت اسلامی است که در این سالهای اخیر بحمدالله این ملاقاتها گسترش یافته و آثار و فواید خوب
سیاسی هم در پی داشته است؛ به این معنی که در ایجاد روابط سیاسی میان جمهوری اسلامی و برخی کشورهایی که با آنها روابط خوبی نداشته ایم، تأثیرگذار بوده است. برای نمونه می توان از کشور الجزایر نام برد که در سال اوّلی که بنده با وزیر حج الجزائر در مکه دیدار کردم، در آن زمان میان دو کشور روابط خوبی حاکم نبود لیکن با پی گیریهایی که شد، بحمدالله هم اکنون روابط سیاسی مطلوبی میان دو کشور برقرار شده است.
: شبهات زیاد سلفیها به خصوص در حج خشم مسلمانان را هم در پی داشته است. حضرت عالی در این زمینه چه تحلیلی دارید؟ و برای جلوگیری از آنها چه اقداماتی صورت گرفته است؟
آقای ری شهری: شکستی که به نظر من سلفیها پس از سقوط طالبان در افغانستان خوردند، سبب شد تا آنها به کارهای نسنجیده و عملیات انتحاری و ترورهای کور روی آورند و خود را روز به روز منزوی تر کنند. بنابراین، بنده تشدید فعالیتهای تبلیغی آنها را ناشی از شکستی می دانم که در جبهه سیاسی داشتند و ما برای این که در جبهه فرهنگی، که بسیار مهم هم هست، با آنها برخورد کنیم، لازم است از همان راههایی که آنها وارد شده اند، وارد شویم و پاسخ مناسبی برای آنان داشته باشیم. اینها در همین اواخر نوارهای متعددی را توزیع کرده و عقاید شیعه را به شکل موهنی زیر سؤال برده اند. بعضی از مطالبی که در این نوارها مطرح کرده اند، تحریف شده و برخی دیگر هم پاسخ دارد که باید به طور منطقی و حساب شده از طریق کتاب، نوار و حتی اینترنت با این حرکت مقابله کنیم و اگر احیاناً کسانی در میان آنها هستند که گوششان به حرف حق بدهکار است، آنها را برای نشستهای دوستانه و مباحثات دعوت کنیم، البته تجربه هایی که ما داریم، غالب این افراد حاضر به مباحثه و گفتگوی رودررو نیستند و تلاش می کنند تا بیشتر روی عوام مردم تأثیرگذار باشند و القای شبهه کنند و به خیال خام خود آنها را از مکتب اهل بیت علیهم السلام دور کنند.
حدود دو سال است که اجازه ورود به محوّطه جلو قبرستان بقیع و نیز نشستن بین الحرمین، به
بانوان ایرانی داده نمی شود. این اقدام سعودیها را چگونه ارزیابی می کنید و برای حل آن تاکنون چه کرده اید؟
آقای ری شهری: این اقدام وهّابیها در راستای همان مطلبی است که پیشتر گفتم؛ یعنی آنان به دنبال شکست سیاسی که داشتند، فشارهای خود را بیشتر کرده اند تا مشکلاتی را برای شیعیان و دیگر فِرَق اسلامی که با آنها هم عقیده نیستند، به وجود آورند. همان گونه که می دانید وهابیت فرقه کوچکی بیش نیست و بسیاری از فرق اسلامی افکار و عقاید آنها را بر نمی تابند و بسیاری از متفکّران اهل سنت، که ما در حج با آنان دیدار داشتیم، از این رفتار سلفیها و افکار غیرمنطقی و متحجّرانه آنان و دخالت کردنشان در امور مذهبیِ دیگر مسلمانان اظهار نفرت می کردند. ما تلاشهای زیادی کردیم تا این مشکل را حل کنیم.
نامه ای به آقای امیر عبدالله نوشتم و رییس سازمان حج و زیارت در دیدار با آقای امیر عبدالله و برخی مقامات دیگرِ سعودی مشکل را مطرح و خواستار حلّ فوری آن شدند، ولی متأسفانه هیچ کدام از آنها نتیجه ملموسی نداشت، تا آنکه سعودیها احساس کردند جلوگیری از زیارت مردم ممکن است به تظاهرات و برخوردهای مردمی منجر شود و مشکلات امنیتی ایجاد کند که در نتیجه راه را برای آقایان بازگذاشتند و تاکنون هم ادامه دارد، لیکن متأسفانه برای بانوان هنوز مانع ایجاد می کنند و اجازه نمی دهند آنها پشت قبرستان بقیع تجمع کنند و من خوف آن دارم که اگر این مشکل مرتفع نشود، تبعات خوبی نداشته باشد و حدّاقل این تبعات منفی، آن است که تعداد قابل توجهی از بانوان ایرانی و غیرایرانی نتوانند از این فرصت معنوی استفاده کنند. ارزیابی ضعف در دولت عربستان خواهند کرد که نمی تواند در برابر این گروه افراطی بایستد و از حقوق زائران دفاع کند و آنچه را که به مصلحت کشورشان است اجرا کنند.
: هنوز حج از اهداف خود بسیار فاصله دارد؛ حجّی که بتواند زائر را همانند روز تولّد پاک کند و پاکیزه به دیار خود برگرداند. به نظر جناب عالی چه راه کارهایی برای رسیدن و تحقّق این اهداف وجود دارد؟
آقای ری شهری: به نظر من سه نکته برای تحقّق اهداف حج بسیار مهم است:
نکته اوّل «معرفت» است، هرچه معرفت و بصیرت دست اندرکاران حج و حجاج
بیت الله الحرام به این فریضه بسیار مهم بیشتر باشد و ظرفیتهای مهمّی که این واجب الهی برای خودسازی دارد، بیشتر شناخته شود، بهتر می شود از این ظرفیّتها استفاده کرد.
نکته دوم «تلاش برای اجتناب از آفات حج» است؛ شناخت اموری که موجب می شود تا آثار حج از میان برود، بسیار مهمّ است.
نکته سوّم «تلاش برای کمال حج» است که چه کنیم از نورانیت بیشتری در حج برخوردار شویم، این سه نکته به نظر من بسیار مهمّ است و باید همگان از آن آگاه شوند تا بتوانند از برکات و معنویات حج بهره مند گردند.
: اخیراً جناب عالی دیدار و جلسه ای برای هنرمندان و مجریان و تهیّه کنندگان صدا و سیما داشتید، فعالیتهای صدا و سیما را در سالهای اخیر چگونه ارزیابی می کنید و چه رهنمودهایی برای آنان دارید؟
آقای ری شهری: اولًا به این نکته اشاره کنم که صدا و سیما در سالهای اخیر بسیار خوب عمل کرده و سرمایه گذاری بسیاری می کند تا مردم از فضای نورانی حج بهره مند شوند که قابل قدردانی است، لیکن برای این که از ظرفیتهای فراوان فرهنگی حج بیشتر استفاده شود، باید به نکاتی اهمیت دهد. در آن جلسه نکاتی را گفتم که در اینجا نیز به برخی از آنها اشاره می کنم:
مرکز پژوهشهای صدا و سیما، با همکاری معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبری، ظرفیتهای حج را شناسایی و مشخص کنند.
شناسایی و به کارگیری بهترینها برای برنامه ریزی و بهره گیری از هنر، برای انتقال فرهنگ حج به مردم و جامعه.
مقابله با آفات بهره گیری از عمره و حج. هم اکنون عده ای هستند که می خواهند از عمره و حج به عنوان یک تشکیلات درآمدزا استفاده کنند و مهمترین جایی که می تواند با این فکر مبارزه کند، صداوسیماست.
ناهنجاریهایی را که در حج و عمره اتفاق می افتد به تصویر کشیدن و برای اصلاح
آنها اقدام کردن نیز از کارهای مهمّ دیگری است که صداوسیما می تواند در آن نقش اساسی داشته باشد.
دو کار نیز از اهمیت و اولویت بیشتری برخوردار است که صدا و سیما باید با همکاری بعثه روی آن سرمایه گذاری بیشتری کند:
پرجاذبه ترین و مستندترین تاریخ، تاریخ تصویری است که هم برای امروز و هم برای آینده بسیار مفید است و این کاری است که صداوسیما می تواند روی آن سرمایه گذاری کند.
چگونه مکّه امّ القری شده، چه برکاتی برای مردم داشته، چه دعاهایی اینجا مستجاب شده، چه کسانی برکات فردی برده اند؟ همه اینها پرجاذبه است و مهمترین برکت این خانه ظهور حضرت مهدی علیه السلام از کنار این خانه است که تمامی اینها را می توان به تصویر کشید و با زبان هنر این تاریخ درخشان را و این برکات را برای مردم بیان کرد.
ساخت فیلمهای کوتاه و بلند در زمینه تاریخ اسلام، شناخت اماکن، حج گزاری عارفان و صالحان از کارهای دیگری است که هنرمندان متعهد ما در صداوسیما می توانند انجام دهند.
مثلًا همین حدیث شبلی را که دارای مضامین بلند عرفانی است، به تصویر کشیدن، تأثیر زیادی در زائر ایجاد می کند و به او می فهماند که از همان ابتدا با چه معرفتی سفر را
آغاز و در طول حج چگونه عمل کند. گرچه انتساب این حدیث به امام سجّاد علیه السلام روشن نیست بلکه به نظر می رسد که از برخی عرفا باشد، لیکن مضامین آن جالب و آموزنده است.
به هر حال، در یک جمله باید گفت تهیه تاریخ مستند و تصویریِ حج و تفسیر تصویری منافع و برکات حج، از کارهای مهمّی است که صداوسیما توان آن را دارد.
: اکنون ملک فهد از دار دنیا رفته و آقای امیر عبدالله رسماً پادشاهی این کشور را به عهده گرفته است. آینده روابط دو کشور را چگونه ارزیابی می کنید و آیا این تغییرات در حج گزاری و مراسم حج تأثیر خواهد داشت؟
آقای ری شهری: با توجّه به دیدگاه های آقای امیرعبدالله در خصوص روابط با جمهوری اسلامی ایران، روابط دو کشور تقویت خواهد شد و امیدوارم این تقویت روابط، در هر چه بهتر برگزار شدن حج سالهای آینده مفید باشد و خصوصاً در حل مشکلاتی که زائران عزیز دارند، اقدام شود.
: اخیراً سخن از احداث شهرکهای آموزشی برای حجاج و زائران است. حضرت عالی این اقدام را تا چه حد مفید و ضروری می دانید و چه پیش بینیهایی را برای این شهرکها در نظر گرفته اید؟
آقای ری شهری: به نظر من این کار، بسیار لازم است و خوب بود که پیش از این انجام می شد.
ما هم اکنون چه در تهران و چه در استانها و شهرهای بزرگ، مکان مناسبی برای آموزش حجاج و معتمرین و زائران نداریم و با استقبالی که مردم از حج و عمره دارند، اگر جای مناسبی برای آموزش زائران داشته باشیم، قطعاً در روش و منش آنها و بهره گیری هرچه بهتر از مناسک حج و عمره و کاستن از ناهنجاریها بسیار تأثیرگذار است.
امیدواریم ان شاء الله در تهران و بعضی از استانها که پیش بینی لازم صورت گرفته به زودی این امر محقق شود و در آینده نیز حداقل در مراکز استانها این مجموعه های آموزشی تأسیس و مورد استفاده مردم قرار گیرد.
: سال آینده محور تبلیغاتی حج چیست؟
آقای ری شهری: موضوع «ترابط قرآن و سنت» یا «پیوند و ارتباط متقابل قرآن و سنت» را به عنوان محور فرهنگی و تبلیغی حج سال 1426 برگزیده ایم که مسأله بسیار مهم در جهان اسلام است. این سؤال در جوامع اسلامی مطرح بوده و هست که آیا در حوزه معرفت دینی، قرآن تنها کافی است یا به سنت هم نیازمندیم؟
گروهی از مسلمانان معتقدند که: «حَسْبُنَا کِتابَ الله» قرآن تنها کافی است و نیازی به سنت نداریم. در برابر این گروه اخباریها هستند که معتقدند قرآن برای ما قابل فهم نیست و ما فقط باید از سنت بهره بگیریم! بنابراین، «ترابط قرآن و سنت» موضوع بسیار مهمّی است که چه خوب است بررسی آن از کنار خانه خدا آغاز شود.
بنده در مقدّمه میزان الحکمه ذکر کرده ام که چهار نظریّه هم اکنون در این زمینه وجود دارد:
نیاز نداشتن به سنت و کافی بودن قرآن
کافی بودن سنت و عدم نیاز به قرآن
کافی بودن قرآن و نیاز به سنت در موارد خاص
تفصیل میان مراتب فهم قرآن
گزینه چهارم چیزی است که ما مطرح کرده ایم؛ به این معنی که شناخت قرآن مراتبی دارد. ما در برخی از مراتب فهم قرآن نیاز به سنت نداریم و می توانیم با مراجعه به لغت، قرآن را با قرآن تفسیر کنیم و معنای آیه را بدون مراجعه به سنت بفهمیم، امّا اگر بخواهیم به عمق معانی قرآن و نیز اشارات و لطایف و حقایق قرآنی پی ببریم، حتماً نیاز به سنت داریم و رسیدن به این حقایق جز با بهره گیری از سنت میسّر نیست.
فصل اوّل: گزارش روزشمار
دوشنبه 15 ذی قعده
پرواز کاروان نخستین
فصل اوّل: گزارش روزشمار
دوشنبه 15 ذی قعده (1)
7/ 10/ 1383
پرواز کاروان نخستین
نخستین گروه زائران و حجّاج ایرانی، شامگاه امروز، با یک فروند هواپیمای ایرباس از فرودگاه مهرآباد عازم مدینه منوره شدند.
در مراسم بدرقه نخستین گروه زائران، حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری، نماینده ولیّ فقیه و سرپرست حجّاج ایرانی و آقای سیّد احمد زرهانی رئیس سازمان حج و زیارت و معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی حضور داشتند.
امسال، برای نخستین بار هواپیماهای ایرانی اجازه یافتند در فرودگاه مدینه به زمین بنشینند. بنابراین، تمامی زائران مدینه قبل به طور مستقیم وارد مدینه می شوند و همه زائران مدینه بعد مستقیماً از مدینه به ایران پرواز می کنند.
امسال پروازهای رفت و برگشت حجاج ایرانی با هواپیمایی هما، و نیز هواپیمایی سعودی انجام خواهد شد. هما حدود 49 هزار زائر را به عربستان و سپس به ایران منتقل خواهد کرد.
1) 1. روز دوشنبه 7/ 10/ 83 به تقویم ایران 14 ذی قعده، و به افق عربستان طبق اعلام رسمی دولت 15 ذی قعده است و تاریخگذاری ما طبق افق محل مناسک حج، یعنی عربستان خواهد بود.
در مراسم بدرقه نخستین گروه از زائران ایرانی، حجة الاسلام و المسلمین ری شهری گفت: «کسانی که اکنون عازم مدینه منوّره هستند افتخار دارند که پیشتازان سفیران جمهوری اسلامی ایران در عربستان باشند». وی با اشاره به رهنمود مقام معظّم رهبری که محور فعالیتهای فرهنگی امسال حج، باید قرآن باشد گفت: «امسال حضور قرآن در میان زائران و کارگزاران حج، پر رنگ تر از سالهای گذشته خواهد بود». ایشان در پایان با ارائه پنج رهنمود خاطر نشان کرد: «کسانی که دست اندرکار زائران هستند بدانند که حجّاج میهمانان خداوند و باید تمامی سازمانها و دستگاههای مسؤول جمهوری اسلامی ایران از میهمانان خدا به خوبی پذیرایی کنند».
نخستین گروه از زائران ایرانی ساعت 35 دقیقه بامداد سه شنبه 8/ 10/ 83 وارد فرودگاه مدینه شدند. آنان نخستین زائرانی بودند که توانستند بر فراز آسمان مدینه مسجد النبی را که چون خورشیدی در تاریکی شب می درخشید مشاهده کنند.
انتشار نخستین شماره فارسی
عکاظ
همزمان با ورود ایرانیان به مدینه، روزنامه سعودی عکاظ، اقدام به نشر ضمیمه فارسی با نام سعودی گازت کرد، که نخستین شماره آن روز سه شنبه 8/ 10/ 83 برابر با 17 ذی قعده منتشر شد. سال قبل روزنامه البلاد ویژه نامه فارسی منتشر می کرد. در این شماره می خوانیم:
همچنین جمعی از مترجمین در خدمت آنان اند تا فتاوی و مسائل شرعی را برای حجّاج ترجمه کنند.
شرکت هواپیمایی عربستان در حج امسال، بیش از یک میلیون زائر را با 4500 پرواز انتقال می دهد.
مشاعر مقدسه امسال شاهد طرحهای عمرانی گسترده ای با هزینه ای بالغ بر 750
میلیون ریال بوده است که مهمترین آن طرح پل جمرات و تغییرات ستونهای جمرات و حوضچه های رمی و نصب تابلوهای الکترونیکی برای راهنمایی حجاج است که تعداد افراد روی پل را نشان می دهد.
دکتر حبیب زین العابدین معاون وزیر امور شهری و روستائی در این باره می گوید:
یکی از اقدامات مهمی که امسال صورت گرفت انتقال کشتارگاه شماره 2 المعیصم به خارج از منطقه مشاعر مقدسه بود که در نتیجه فضا برای تردّد بهتر و آسان تر حجاج جنوب شرق آسیا باز شده است.
همچنین احداث چهار تونلِ جدید پیاده رو در مسیر مشعر به منی از اقدامات جدید است. طول این تونلها سه کیلومتر است و منطقه المعیصم را به منی و عزیزیه متّصل می کند. در مقابل هر تونل پلی احداث شده که تردّد ماشینها و پیاده روها را آسان می کند.
دکتر محمد بن عبدالمحسن ترکی معاون مطبوعاتی وزارت امور اسلامی و اوقاف عربستان اعلام کرد:
این وزارتخانه در نظر دارد تعداد سیزده میلیون و یکصد و پنجاه و سه هزار نسخه قرآن کریم همراه با ترجمه آن را میان حجاج خانه خدا طی سال جاری توزیع کند.
نیز قرار است 41 کتاب به 25 زبان و 39 نوار به 12 زبان میان حجاج توزیع گردد.
همچنین به مناسبت موسم حج، بخش فارسی رادیوی حج عربستان کار خود را شروع کرده است. این رادیو پخش برنامه «راهنمای حج» خود را به زبان فارسی از اوّل ماه ذی قعده آغاز کرده و به پخش برنامه های فارسی تا پایان ماه ذی حجه، همه روزه از ساعت 30: 5 بعد از ظهر تا ساعت 7 ادامه می دهد.
می افزایم که بعد از ظهر امروز دوشنبه خانه کعبه را شاهزاده عبدالمجید بن عبد العزیز امیر منطقه مکّه مکرّمه، به نیابت از پادشاه عربستان با آب زمزم و گلاب ناب ایران شست وشو داد.
سه شنبه 16 ذی قعده
عزیمت نیروهای بعثه ها و کارگزاران حج
سه شنبه 16 ذی قعده
8/ 10/ 1383
عزیمت نیروهای بعثه ها و کارگزاران حج
امروز بخش عمده ای از نیروهای بعثه مقام معظم رهبری و سایر بعثه ها و کارگزاران حج از تهران به مدینه منوّره پرواز کردند. قرار بود پرواز رأس ساعت 12 صورت گیرد، ولی بر اثر نقص فنّی هواپیما [؟!]، پرواز حدود چهار ساعت و نیم تأخیر داشت و هواپیما حدود ساعت 30: 7 در فرودگاه مدینه به زمین نشست.
هرچند تأخیر پرواز در ایران کما بیش برای مسافران عادی شده است ولی مسامحه در این موضوع روا نیست و دست اندرکاران باید چنین وضعی را قبلًا پیش بینی کنند. حداقل برنامه ای برای زائران معطّل در فرودگاه تدارک ببینند و با اطّلاع رسانی درست و همگانی- دست کم اعلامِ مقدار تقریبیِ تأخیر و دلیلِ آن- مسافران را از بلاتکلیفی درآورند. گرچه تأخیر نسبتاً زیاد بود، ولی در این راه، باید هرگونه سختی را به جان خرید و با لذّت تحمّل کرد. از این رو صدای اعتراضی از کسی بلند نشد. برخی از عالمان بزرگ و مسنّ که کهولت سن شرایط ویژه ای بر آنان تحمیل کرده است نیز با این پرواز مشرّف شدند از جمله حضرات آیات حاج شیخ علی پناه اشتهاردی و حاج شیخ محمد حسن قدیری.
امسال در فرودگاه مدینه، مأموران سعودی سخت گیری چندانی نمی کردند و از بازرسی بدنی و بررسی چمدانها و ساکهای بزرگ خبری نبود. فقط کیفهای کوچک دستی را تفتیش می کردند و برخی کتابها را می گرفتند و سپس با تذکر اندکی به آنها، مثل اینکه اینها کتب حدیث یا مناسک یا دعاست باز می گرداندند.
درست است که وظیفه دست اندرکاران کاستن از مشکلات حج است؛ ولی ساختار حج جوری است که نمی توان همه مشکلات را از پیش پا برداشت و شاید در همین نکته هم، حکمتی نهفته است. بسیاری از زائران ایرانی هنگام مواجهه با مشکلاتی مانند تأخیر پرواز، خراب شدن اتومبیل در راه مدینه به مکه یا جده به مدینه، اندکی دیر رسیدن غذا یا نبودن برخی اقلام غذایی، زود کاسه صبرشان لبریز می گردد و عنان تحمّل را از دست می دهند، که گاهی به مسائل حادّی هم منتهی می شود.
بهترین یا یکی از بهترین کارها برای پیشگیری از حوادث ناخواسته در این مواقع، توجیهِ قبلی زائران با مشکلات بسیارِ حج در زمانهای گذشته است که مشکلات امروزی در قیاس با آنها یکی از هزار و اندکی از بسیار است. برای اینکه مشکلات سفرو مسکن و غذا و مانند آن برای زائران آسان و تحمّل پذیر شود خوب است که روحانیون کاروانها مشکلات بسیارِ حاجیان در زمانهای گذشته را به زائران گوشزد کنند، بدون اینکه بخواهند بر کم کاریها یا تقصیرها و کوتاهیها سرپوش بگذارند. مثلًا برای همین تأخیر پرواز ذکر چند نمونه مشابه در اینجا بسیار بجاست:
مشکلات سفر حج در دوران گذشته
محدّث متبحّر و پارسا حاج شیخ عباس قمی جمعاً چهار بار به حج مشرف شده، و سفر اوّل وی به سال 1318 ق، و از نجف بوده است. دقیقاً معلوم نیست که از چه راهی به مکه سفر کرده، ولی نحوه بازگشتش را خود توضیح داده است؛ از جمله اینکه در جدّه حدود چهل روز در انتظار کشتی بوده و این مدت طولانی را با ناراحتی زیاد به سر آورده است.
وی در نامه ای خطاب به پدرش- که به وسیله حجاج قمی که قبل از او نوبت حرکت
داشته اند، به ایران فرستاده است- می نویسد:
فدایت شوم! الیوم، که جمعه 24 شهر محرم الحرام است، در شهر جدّه به سلامتی مشغول دعا هستم و این جمعه چهارم است که بر ما گذشته در این شهر. و [این شهر] بسیار بد آب و هواست و معلوم نیست کی از این شهر خراب بیرون خواهیم رفت. کشتی نیست نقداً، تا کی بیاید. باید کشتی بنشینیم، در روی دریا سیر کنیم تا قریب بیست روز به ایران برسیم: به بوشهر و شیراز و اصفهان و کاشان و قم. چه کنیم؟ جای احِبّا خالی است.
الحال، در عجم مردم تمام به تعزیه داری و روضه خوانی اشتغال دارند؛ در اینجا ما در میان این سنّیان گرفتاریم و شب و روز صدای دایره می شنویم چه کنیم؟!
همچنین در نامه ای خطاب به برادرش، شیخ مرتضی، نوشته است:
الآن چهل روز است که در این شهر جدّه گرفتاریم ... نه آبی ... نه درختی ... نه بهاری.
روزی نیم قِران پول آب می دهیم، نمی شود خورد. از حشرات و چرک لباس نزدیک است بمیریم. نه می میریم که جانمان خلاص شود، نه به یک آب و هوای خوبی می رسیم که لااقل چشممان باز شود. چه بگویم؟ دنیاست! (1)
در دورانهای گذشته موضوع امنیت سفر و راه یکی از مشکلات اساسی حج بوده است و در برخی سالها فقیهان به تحریم سفر از بعضی راهها فتوا می داده اند. شیخ آقا بزرگ تهرانی در ذریعه رساله ای را معرفی کرده است بدین نحو:
فتاوی العلماء فی حرمة السفر إلی الحج من طریق الجبل. فی رسالة مختصرة مطبوعة بطهران فی شعبان 1320. (2)
علامه محمد خان قزوینی در وصف سفر حج استادش حاج شیخ فضل الله نوری به سال 1319 ق، و ناامنی راه می نویسد:
... و از جمله چیزهایی که آقای میرزا ابوالحسن خان معزیٌّ الیه راجع به این سفر حکایت می کنند این است که در یکی از منازل راه (لابد راه جبل) دزد به قافله
حضرات زده بود و ایشان را تقریباً لخت کرده بوده و تمام اموال و مراکب و حمولات ایشان را به غارت برده و ایشان پیاده مانده بوده اند. بعد یادشان نیست چگونه و شاید بعضی از اتراک برای هر یکی از آنها یک خری پیدا کرده بوده اند که با آن خر توانسته بوده اند به منزل برسند. می گویند بعدها پس از مراجعت یک روز که همه آن حضرات که از جمله مرحوم حاجی شیخ شیپور مسخره و حاجی میرزا هادی پسر مرحوم شیخ فضل الله (از شاگردان سابق من) در منزل مرحوم حاجی نجم الدوله مهمان بودند حاجی شیخ شیپور حکایت این واقعه دزدی و غارت اعراب را می کرده تا بدانجا رسیده که برای هر یکی خری آوردند و این چنین مطلب را ادا کرده: «خلاصه برای هر یکی از ماها خری آوردند، آقا یک خر (و با دست اشاره به مرحوم شیخ فضل الله کرده)، آقا هم یک خر، آقا هم یک خر، آقا هم یک خر (و در هر کدام از این «آقا» ها با دست اشاره به یکی از آقایان حاضر یعنی مرحوم شمس العلماء و مرحوم آقا علی اکبر بروجردی و غیره می کرده) و آقا هم یک کره خر (و در این جمله اخیر اشاره به حاجی میرزا هادی پسر مرحوم شیخ فضل الله نموده.) (1)
پیش از این زمان یعنی در زمان میرزای قمی صاحب قوانین هم ناامنی راهها مسأله ای حسّاس و نگران کننده بوده به طوری که یکی از عالمان معاصرِ میرزا طیّ سؤال مشروحی از وی کسب تکلیف کرده و میرزا هم به تفصیل پاسخ او را داده است. (2)
چهارشنبه 17 ذی قعده
مسأله عامّ البلوای تخییر بین قصر و اتمام نماز
چهارشنبه 17 ذی قعده
9/ 10/ 1383
صبح امروز، تقریباً تمام بخشهای بعثه و ستاد حج فعال شده بودند و همه یا بخشی از کارگزاران آنها در محل کار خود حاضر بودند. هیأت پاسخگویی به مسائل شرعیِ بعثه مقام معظم رهبری نیز صبح همین روز با حضور آیة الله قدیری و حجة الاسلام محمد حسین فلاح زاده و حجة الاسلام محمدی یزدی (احمد آبادی) کار خود را آغاز کرد.
مسأله عامّ البلوای تخییر بین قصر و اتمام نماز
یکی از مسائل شرعی که بیش از هر موضوع دیگری سؤال می شود مسأله قصر و اتمام نمازهای چهار رکعتی در حرمین شریفین است. همین روز اوّل تشرّفِ ما به حرم زائران ایرانی همین مسأله را می پرسیدند. می دانیم که در خصوص این مسأله پنج فتوا و نظر از مراجع معاصر وجود دارد. این مسأله در زمان شیخ صدوق رحمه الله نیز معرکه آراء بوده و ایشان در این باره در خصال می نویسد:
... عن أبی عبدالله علیه السلام قال: «من مخزون علم الله (عزّوجلّ) الإتمام فی أربعة مواطن:
حرم الله (عزّوجلّ)، و حرم رسوله صلی الله علیه و آله، و حرم أمیرالمؤمنین علیه السلام و حرم الحسین بن علی علیهما السلام». قال مصنّف هذا الکتاب: یعنی أنْ ینوی الإنسان فی حرمهم علیهم السلام مقام
عشرة أیّام و یُتمّ ولا ینوی مقام دون عشرة أیّام فیقصّر. ولیس ما یقوله غیر أهل الاستبصار بشی ء: «أنّه یتمّ فی هذه المواضع علی کلّ حالٍ». (1)
با اینکه خصال کتابی فقهی مانند مقنع و هدایه صدوق، یا کتابی مخصوص احادیث فقهی مانند فقیه نیست بلکه بیشتر صبغه اخلاقی دارد و مشتمل بر روایات اخلاقی است، با این همه شیخ صدوق این توضیح را ضروری دیده و نظر خویش را بیان کرده است و این نشان دهنده اهمیت مسأله و اختلافی بودن آن در عصر شیخ صدوق و پیش از آن است و ایشان مخالفان نظر خود را «غیر أهل الاستبصار» خوانده است. باری، این مسأله اعنی تخییر مسافر بین قصر و اتمام در اماکن اربعه در زمان ما هم معرکه آراست و تشتّت و اختلاف فتاوی در آن، مردم و بخصوص روحانیون کاروانهای حج و عمره را سردرگم کرده است. مراجع معاصر (حفظهم الله) جمعاً در این مسأله در خصوص مکه و مدینه پنج فتوا دارند:
الف) عدم تخییر مطلقاً، و اینکه فرقی بین اماکن اربعه و شهرهای دیگر نیست.
ب) تخییر فقط در مسجد الحرام و مسجد النبیّ صلی الله علیه و آله قدیم نه قسمتهای توسعه یافته.
ج) تخییر فقط در مسجد الحرام و مسجد النبیّ صلی الله علیه و آله، اعمّ از قسمتهای توسعه یافته و مسجد اصلی در قدیم، نه در شهر مکه و مدینه.
د) تخییر فقط در شهر مکه و مدینه قدیم، نه قسمتهای توسعه یافته مکه و مدینه فعلی.
ه) تخییر در تمام شهر مکه و مدینه فعلی.
باری، قائل قول اوّل روایات دالّ بر صحّت اتمام در اماکن اربعه را- مانند شیخ صدوق- حمل می کنند بر ترغیب در ماندن و قصد اقامه ده روز در این اماکن مقدّس، نه اتمام بدون قصد اقامه عشره چنان که قائلان سایر اقوال هم هیچ یک مطابق ظاهر روایت خصال فتوا نداده اند؛ زیرا ظاهر روایت خصال تعیّن اتمام در اماکن اربعه است نه تخییر بین قصر و اتمام. به هر حال قائلان این پنج قول اتفاق نظر دارند که قصر در اماکن مذکور مطابق احتیاط و به اتفاق آراء، صحیح و مجزی است. از این رو برخی فضلا در حج و عمره- هم
1) 1. الخصال، ج 1، ص 252، باب الأربعة، ح 123، چاپ جامعه مدرسین.
برای عمل به احتیاط و هم برای نجات از سردرگمی مردم و تحیّر آنان- به مردم توصیه می کنند که از خیر تخییر بگذرند و عطایش را به لقایش ببخشند و نمازشان را قصر بخوانند؛ چون اتمام اگر هم فضیلتی داشته باشد قطعاً مخالف احتیاط است.
رعایت نکردن برخی از آداب حضور در مدینه
روزهای آغاز حضور ایرانیان در مدینه، کمیِ جمعیت ایرانیها محسوس است امّا بقیع شلوغ است و زائران سایر کشورها کمابیش نیز بقیع را زیارت می کنند. این روزها درِ بقیع دو نوبت، پس از نماز صبح و عصر به روی مردان باز می شود، ولی در را نسبتاً زود می بندند و برخی از زائران ناراضی اند. نیز برای ورود به بقیع، تنها یک پله از سه پله بقیع باز است و ورود با ازدحام جمعیت و فشار همراه است.
متأسّفانه هنوز هم برخی ایرانیان در بقیع شریف و کنار آن نماز می خوانند، و هرروز پس از نماز صبح گروهی از زنان ایرانی متحیرانه پرس و جو می کنند که کی و از کدام در برای زیارت روضه نبوی می توان مشرف شد و گویا راهنمایی نشده اند یا در جلسات روحانی کاروان شرکت نکرده اند. سزاوار است روز اوّل ورود به مدینه، ساعاتی که بانوان می توانند به روضه مطهره مشرّف شوند و اینکه از کدام درها باید تشرّف یابند، ساعات بازکردن و بستن درهای مسجد النبی (صلوات الله علیه و آله)، وقتهای خلوتِ روضه مطهّره، اوقات نمازها و فواصل بین اذان و نماز، ساعات باز بودنِ بقیع و مسائلی از این دست را برای زائران بازگو کنند. همچنین در خصوص آداب تشرّف و حضور در نمازهای جماعت، نکته های لازم را به زائران تفهیم کنند. خود بنده شاهد بودم که روزی پیش از نماز ظهر، در روضه مطهره در صف نماز جماعت، عده ای از ایرانیان با صدای بلند صلوات فرستادند و می پنداشتند که هنر و شجاعت به خرج داده اند. شرطه ها هم خشمگین شدند و یکی از آنها نزد من آمد و گفت: «علِّموهم الأدب». یعنی ادب محضر پیامبر صلی الله علیه و آله را به آنان بیاموزید! که از نکات لازم الرعایة و موضوعی است که این آیه شریفه به آن تنبّه داده است:
«یا ایّها الذین آمنوا لا ترفعوا أصواتکم فوق صوت النبی ولا تجهروا له بالقول کجهر
بعضکم لبعض أن تحبط أعمالکم وأنتم لا تعلمون». (1)
مورد دیگری را نیز شاهد بودم که پیرمردی چند دقیقه ای مانده به نماز ظهر می خواست از باب جبرئیل وارد مسجد شود در حالی که صفهای نماز جماعت تا بیرون در هم کشیده شده بود. یکی دو بار شرطه ها به او اشاره کردند که از این در وارد نشود ولی او متوجه نشد و مکرّر به فارسی می گفت: «می خواهم در مسجد پیغمبر نماز بخوانم» و می خواست وارد شود که ناگهان شرطه ای او را هُل داد و حدود دو متر به بیرون به سمت بقیع پرتاب کرد. حادثه ناراحت کننده ای بود و علّت رخداد آن هم توجیه نشدن پیرمرد زائر. من هم مشغول نماز بودم وگرنه به او تفهیم می کردم که از در دیگری وارد شود.
نمونه دیگر از این مسامحات، ریختن گندم فراوان- برای کبوترها- روی پله ها و راهروهای بقیع است که برکت لازم الاحترام خدا پایمال می شود. البته این موضوع اختصاصی به ایرانیان ندارد.
متأسفانه برخی از زائران به حضور در جلسات آموزشی کاروان اهتمام کافی ندارند وگرنه روحانیان کاروانها معمولًا تلاش می کنند تا نکاتی از این قبیل را به آنان گوشزد کنند.
انفجارهای ریاض و جدّه
در آستانه حج امسال، انفجارهای ریاض و جدّه، مقامات سعودی را نگران کرد و آنان نیز نگرانی خود را در باب تأمین امنیت مراسم دعای کمیل به مقامات ایرانی منتقل کردند و تدابیر لازم در این زمینه اندیشیده شد.
حدود یک ماه پیش از ورود حجّاج به عربستان، در جدّه، و سپس در ساعت 21 روز چهارشنبه 9/ 10/ 83 در ریاض چند انفجار به وقوع پیوست. ویژه نامه فارسی روزنامه
1) 1. سوره حجرات 49: 2.
عکاظ در شماره چهارم خود در تاریخ جمعه 19 ذی قعده 1425 (11/ 10/ 83) در این باره چنین نوشت:
نیروهای امنیتی عربستان سعودی چهارشنبه شب محل دو خودروی بمبگذاری شده در نزدیکی وزارت کشور در ریاض را تحت محاصره در آوردند. قابل ذکر است که انفجارهای پایتخت عربستان آسیبی به ساختمان وزارت کشور نرساند.
انفجار دو خودروی بمبگذاری شده در حالی صورت گرفت که منابع رسمی سعودی اعلام کردند: نیروهای امنیتی کشور بامداد چهارشنبه یک فرد مسلح را در ریاض به قتل رساندند و همچنین دو فرد مسلح تحت تعقیب نیروهای امنیتی در شهر جده بازداشت شدند. در همین خصوص وزارت کشور عربستان روز پنجشنبه با انتشار بیانیه ای انفجار دو خوردی بمبگذاری شده در ریاض را تأیید کرد.
یک مقام مسؤول در وزارت کشور اعلام کرد: در ساعت 21 چهارشنبه به وقت محلی تروریستها یک خودروی بمبگذاری شده را در بیرون ساختمان وزارت کشور عربستان منفجر کردند که شماری زخمی برجای گذاشت.
بر اساس این بیانیه پنج نفر از نگهبانان وزارت کشور مجروح و به بیمارستان منتقل شدند. در این بیانیه اضافه شده است: همزمان با این حادثه، افرادی که قصد نزدیک کردن یک دستگاه خودروی بمبگذاری شده به مقر نیروهای ویژه در شرق ریاض را داشتند، با محافظین این ساختمان درگیر شدند و راننده خودرو مزبور مجبور به منفجر کردن آن در 350 متری ساختمان شد.
این انفجار در زمانی روی داد که ترافیک در منطقه پر تردد مزبور سنگین بود. از این جهت 12 نفر از محافظین درون ساختمان و جمعی از شهروندان که در اطراف آن بودند مجروح شدند.
یک منبع مسؤول در وزارت کشور اضافه کرد: نیروهای امنیتی هفت تن از عوامل این حادثه را تحت تعقیب قرار داده و در رأس ساعت 22 به وقت محلی در منطقه شمالی شهر ریاض با آنان درگیر شدند که در نتیجه تمامی تروریستها به قتل رسیدند و از خودروی آنها مقادیری سلاح و مهمات و مواد منفجره کشف و ضبط شد.
جایزه جهانی ملک فیصل
سعودی گازت ویژه نامه فارسی عکاظ در شماره امروز خود نوشت:
روز سه شنبه 30 ذوالقعده برابر با یازدهم ژانویه ضیافت شامی به افتخار هیأت داوری اعطای جایزه ملک فیصل در حضور شاهزاده خالد الفیصل برگزار، و طی آن برندگان جایزه سالیانه ملک فیصل اعلام خواهد شد. این جایزه جهانی سالیانه به پنج موضوع اختصاص می یابد:
جایزه عبارت است از تقدیر نامه ای که با خط زیبا و در یک قاب ارزشمند چرمی تقدیم می شود به اضافه یک مدال طلائی عیار 24 به وزن 200 گرم و یک چک به مبلغ 750 هزار ریال سعودی (دویست هزار دلار آمریکا). قابل ذکر است که این جایزه در جهان جایگاهی برابر با جایزه نوبل دارد و همان افتخار نصیب برندگان می شود.
مقامات سعودی از هم اکنون در پی چاره اندیشی برای پرهیز از حوادث ناگوار در منی هستند، هرچند به قیمت تغییر فتاوی علمای اهل سنت و بطلان حج. ویژه نامه فارسی عکاظ در شماره امروز خود نوشت:
حاتم بن حسن قاضی معاون وزارت حج گفت: بنابر رهنمودهای والاحضرت عبدالمجید بن عبدالعزیز امیر مکه مکرمه و رئیس کمیته مرکزی حج، به منظور جلوگیری از ازدحام زائران، تبلیغ و تشویق شوند تا از ساعت هفت بامداد عید قربان تا ساعت نه به طرف پل جمرات حرکت نکنند.
وی افزود: زائران می توانند رمی جمرات خود را تا صبح روز یازدهم ذی الحجه به تعویق بیاندازند همچنین می توانند از مزدلفه راهی مکّه شوند و طواف افاضه، سعی و حلق و تقصیر خود را به پایان رسانند، سپس بعد از انتهای ازدحام به منی برگردند و رمی جمرات نمایند. در اجتماع یاد شده از چگونگی آگاه سازی زائران بحث و گفتگو صورت گرفت.
پنج شنبه 18 ذی قعده
ورود سرپرست حجّاج ایرانی به مدینه منوّره
پنج شنبه 18 ذی قعده
10/ 10/ 1383
ورود سرپرست حجّاج ایرانی به مدینه منوّره
نماینده مقام معظم رهبری و سرپرست حجّاج ایرانی، حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری پیش از ظهر امروز پنج شنبه 10/ 10/ 83 (: 18 ذی قعده) وارد فرودگاه مدینه منوره شدند و مورد استقبال سفیر ایران در عربستان و سرکنسول ایران در جدّه و برخی اعضای بعثه مقام معظّم رهبری قرار گرفتند. ایشان مقارن ظهر وارد قصر الدخیل (محل استقرار بعثه و ستاد حج در مدینه) شدند و اعضای بعثه و ستاد حج در طبقه همکف از ایشان استقبال کردند. همچنین سید احمد زرهانی رئیس سازمان حج و زیارت، حجة الاسلام والمسلمین قاضی عسکر معاون آموزش و پژوهش بعثه، و عده ای از علما از جمله حضرات آیات و حجج اسلام، کریمی، قرائتی، غیوری و مسعودی ایشان را همراهی می کردند.
سعودی گازت ویژه نامه فارسی روزنامه سعودی عکاظ در صفحه اوّل شماره چهارم خود (جمعه 19 ذی قعده: 11/ 10/ 83) گزارشی همراه با تصویر از ورود سرپرست حجّاج ایرانی به مدینه منعکس کرده است. عنوان این گزارش چنین است: «حجة الاسلام ری شهری پس از ورود به مدینه: حفظ و تقویت وحدت و یکپارچگی دنیای اسلام با
محوریت قرآن کریم در رأس برنامه های بعثه مقام معظم رهبری در حج سال جاری قرار دارد». این روزنامه افزوده است:
وی تصریح کرد: احیای حج ابراهیمی هدف اصلی یکصد هزار زائر ایرانی خانه خدا از شرکت در حج امسال است و امیدواریم در سایه برادری و صمیمیت میان دو میلیون زائر خانه خدا بتوانیم صدای واحدی را در مخالفت با ظلم و ستم استکبار و صهیونیسم علیه ملتهای مظلوم فلسطین و عراق به گوش امت اسلام برسانیم.
حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری همچنین از برگزاری مراسم روح بخش دعای کمیل در جوار حرم نبوی و در کنار قبرستان بقیع سخن به میان آورد و تأکید کرد: این مراسم نخستین برنامه فرهنگی بعثه مقام رهبری در حج سال جاری خواهد بود.
بعد از ظهر همین روز رأس ساعت 30: 3 جلسه عمومی اعضای بعثه و ستاد حج در سالن اجتماعات هتل قصر الدخیل، و سپس در ساعت 45: 4 اولین جلسه شورای هماهنگی بعثه، در دفتر بعثه برگزار شد.
آقای ری شهری در جلسه عمومی اعضای بعثه و ستاد، طیّ سخنانی از همه کارگزاران حج تشکر کردند و افزودند:
بی شک، تنها بعثه و سازمان حج و زیارت، در برگزاری حج ذی نقش نیستند، بلکه ارگانها و مراکز متعددی دست به دست هم داده اند تا حج به نحو شایسته ای برگزار شود مانند سفارت و کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در عربستان، بخصوص جناب آقای صادقی، سفیر محترم که اخیراً این مسؤولیت را بر دوش گرفته اند و نیز حجة الاسلام آقای مهدوی سرکنسول ایران در جدّه.
ایشان با اشاره به اینکه به دنبال رهنمود سال گذشته رهبر معظم انقلاب، حج امسال حج قرآنی است و محور کارها و تبلیغات ما باید قرآن کریم باشد، گفتند:
به مصداق «تِلْکَ عَشَرَةٌ کَامِلَةٌ» (1)
ده نکته قرآنی یادداشت کرده ام تا برای بهتر برگزار شدن حج، مورد عنایت قرار گیرد که عبارتند از:
1) 1. سوره بقره 2: 196.
. کار برای زوّار برای ما واجب است. پس اوّل باید به کار پرداخت و سپس به عبادت مستحب.
تلاش توأم با اخلاص. یعنی کار با کیفیت، و اولین نکته کیفیت، اخلاص و کار برای خداست «والذین جَاهَدوا فِینا لَنَهدِینَّهم سُبُلَنا» (2).
احترام به زائران خانه خدا. زائران مهمانان خدا هستند و وظیفه همه کارگزاران حج، احترام گذاشتن به آنهاست «وَمَنْ یُعظِّمْ شَعائِرَ اللهِ فَإنّها مِنْ تَقْوی القُلُوب» (3)
شعائر جمع شعیره به معنای علامت و نشانه است و از همین رو صفا و مروة از «شعائر الله» هستند. «إنّ الصفا و المروةَ مِن شَعَائرِ اللّهِ» (4)
. وقتی صفا و مروة از شعائر الهی اند آیا زائران از شعائر نیستند؟
. اسراف یعنی «التجاوز عن الحدِّ فی کلّ شی ء» از این رو خداوند به فرعون «مسرف» اطلاق کرده است.
1) 1. سوره ملک 67: 2: «همان که مرگ و زندگی آفرید تا شما را بیازماید که کدام نیکوکارترید». ترجمه آیات کریمه در این اثر مأخوذ از ترجمه آقای دکتر سید علی موسوی گرمارودی است.
2) 2. سوره عنکبوت 29: 69: «و راههای خوش را به آنان که در راه ما بکوشند می نماییم».
3) 3. سوره حج 22: 32: «و هر کس نشانه های بندگی خداوند را شرک دارد، بی گمان این کار از پرهیزکاری دلهاست».
4) 4. سوره بقره 2: 158: «بی گمان صفا و مروه از نشانه های بندگی خداوند است».
5) 5. سوره اعراف 7: 31: «بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید».
6) 6. سوره توبه 9: 71: «مردان و زنان مؤمن ولیّ یکدیگرند که به کار شایسته فرمان می دهند و از کار ناشایست باز می دارند».
7) 7. سوره مزّمّل 73: 20: «اکنون آنچه میسّر است از قرآن بخوانید».
الذین یمشون علی الأرض هوناً». (1)
.علاوه بر حضور قلب، نماز اوّل وقت مورد تأکید است. مبادا به بهانه کار نماز در حرمین به تأخیر بیفتد که خطرناک و دون شأن کارگزار خداست. حضرت آیة الله بهجت به نقل از استادشان مرحوم آیة الله سید علی قاضی رحمه الله می فرمودند: «هرکس بر نماز اوّل وقت مواظبت کند به عالیترین مقامات می رسد».
«والذین هم عن اللغو معرضون» (3)
. حضرت آیة الله بهجت فرمودند: «ممکن است ارتباط دو آیه «الذین هم فی صلاتهم خاشعون* والذین هم عن اللغو معرضون» این باشد که تا انسان مطلقاً لغو را ترک نکند موفق به خشوع در نماز نمی شود.
در این مراسم حجة الاسلام آقای مهدوی سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در جدّه به نماینده ولیّ فقیه خیر مقدم گفت و افزود:
تلاش وزارت امور خارجه بر تقویت روابط دو کشور در ابعاد مختلف و استفاده از این موقعیت برای حضور هرچه بهتر و گسترده تر زائران ایرانی در حج تمتّع و عمره متمرکز است.
اولین جلسه شورای هماهنگی بعثه
عصر پنج شنبه پس از جلسه عمومی اعضای بعثه و ستاد، بلافاصله، اولین جلسه شورای
1) 1. سوره فرقان 25: 63: «بندگان خداوند بخشنده آنانند که بر زمین فروتنانه گام برمی دارند».
2) 2. سوره مؤمنون 23: 1- 2: «بی گمان مؤمنان رستگارند. همانانی که در نماز خویش فروتنند».
3) 3. سوره مؤمنون 23: 3: «و آنان که از یاوه روی گردانند».
4) 4. سوره ذاریات 51: 17- 18: «آنان اندکی از شب را می خفتند و سحرگاهان آمرزش می خواستند».
5) 5. سوره فرقان 25: 64: «و آنان که برای پروردگارشان در سجده و ایستاده شب زنده داری کنند».
هماهنگی بعثه- در حج امسال- در دفتر بعثه برگزار شد. در این جلسه، ابتدا گزارشی کوتاه از کارهای انجام شده تاکنون به استحضار حضّار رسید. از جمله اینکه: پیش پروازهای حج امسال از روز اوّل دی ماه 83 به مدینه پرواز و مقدمات کار را فراهم کردند. همچنین به دنبال توصیه و رهنمود مقام معظم رهبری، طرحهای تبلیغاتی برای اهتمام و توجه به قرآن در حج، درسی نوع تراکت در تیراژی وسیع منتشر و در کاروانها توزیع شده است.
آقای امینیان مسؤول ستاد مدینه گفت:
با توجه به تضییقات و سختگیریهای مأموران سعودی در بقیع و اطراف آن، با معاون امیر مدینه صحبت کرده و نکاتی را به ایشان یادآوری کرده ام. وی در پاسخ اظهار داشت: «شما به محدودیتهای ما هم نظر داشته باشید و ما اکنون از جهات گوناگون در فشاریم».
بیشتر وقت جلسه به بیان نحوه برگزاری دعای کمیلِ شب، و مسائل پیرامونیِ آن اختصاص داشت. با توجه به انفجارهای روز پیش در ریاض، و مدتی قبل در جدّه، و نیز در کربلا و نجف، بر تأمین امنیت جلسه تأکید شد و متصدیان امر اظهار کردند که تدابیری اندیشیده اند. آقای ری شهری در این جلسه گفتند:
نباید برای زائران ایجاد دلهره و اضطراب شود. إن شاءالله که حادثه ای پیش نمی آید و امروز صبح قبل از حرکت از ایران سفارش کردم پنج گوسفند قربانی کنند تا رخداد ناگواری صورت نگیرد.
آقای امینیان گفت:
معاون امیر مدینه در دیداری که با وی داشتم اظهار داشت: «سال گذشته ما مراسم دعای کمیل را مستقیماً کنترل و تماشا می کردیم و هنگامی که به خیر و خوشی پایان یافت، خیلی خوشحال شدیم و شاید ما بیشتر نگرانِ امنیت شما باشیم تا خود شما».
انتشار نخستین شماره زائر
امروز همزمان با ورود سرپرست حجّاج ایرانی به مدینه منوّره، نخستین شماره نشریه زائر منتشر شد. در صفحه اوّل این شماره درباره هدف و چگونگی نشر زائر ذیل عنوان
«سخن اوّل: زائر همراه زائران» می خوانیم:
با فرا رسیدن موسم حج و حضور دوباره زائران ایرانی بیت الله الحرام و حرم مطهّر نبوی در سرزمین وحی، نشریه زائر نیز فعالیت خود را به منظور اطلاع رسانی به حدود نود و پنج هزار نفر از هموطنانمان که نزدیک به یک ماه در این سرزمین حضور می یابند آغاز کرده است. زائران ایرانی در طول این مدت قادر خواهند بود آخرین اخبار و اطّلاعات مربوط به میهن خویش را از طریق این نشریه دریافت دارند. همچنین انعکاس مهمترین وقایع جهانی به ویژه در حوزه جهان اسلام نیز در دستور کار این نشریه قرار دارد و بدین طریق تلاش می شود تا در زمانی که زائران ایرانی همراه با دیگر برادران و خواهران دینی خود، در یک جا گردهم آمده اند، با آگاهی از مسائل جهان اسلام و علی الخصوص تهاجمات نظامی، سیاسی و فرهنگی بیگانگان به ملتهای مسلمان، احساس نزدیکی و همدردی بیشتری با یکدیگر داشته و با نگاه عمیقتری تحوّلات جهانی را پی بگیرند.
بخش دیگر از وظیفه زائر اطلاع رسانی در مورد مسائل و امور مربوط به زائران گرامی در طول مدت حضور در مدینه و مکه است. بدین منظور، زائر ضمن انعکاس اطلاعیه ها، سخنرانیها و توصیه های گوناگون، طی مصاحبه هایی با مسؤولان محترم بعثه مقام معظم رهبری و همچنین سازمان حج و زیارت، زائران را در جریان تمامی امکانات و تسهیلاتی که برای آنها فراهم شده است، قرار خواهد داد. از طرف دیگر، زائر این را نیز وظیفه خود می داند که انعکاس دهنده نظر، پیشنهاد و انتقاد زائران محترم به مسؤولان مربوطه باشد تا بدین ترتیب ارتباطی سالم و سازنده را میان آنها به وجود آورد.
درج مقالات و مطالب درباره مسائل مختلفی که زائران عزیز در طول این مدت با آن مواجهند نیز بخش دیگری از وظائف زائر است. تلاش ما بر آن است که از این طریق، زمینه های تأمل و تدقیق بیشتری فراهم آید تا به امید حق، همگی با اندوخته ای عظیم از الطاف و مراحم خالص الهی به شهر و دیار خویش بازگردیم.
بنابراین زائر تا انتهای سفر با شماست و در مقابل انتظار دارد تا شما عزیزان زائر و حج گزار نیز با ارسال مطالب خود در قالب یادداشتهای تحلیلی، شعر و قطعات ادبی، خاطرات و نکته ها، با ما همراه باشید. به امید دیدار.
می افزایم که درباره این نشریه و چند و چون آن و نیز دست اندرکاران امسال آن، در فصل دوم این کتاب به تفصیل سخن خواهیم گفت.
ناشر نخستین نشریه فارسی در مکه در یکصد سال پیش
میرزا علی لبیب الملک شیرازی معروف به مظفری از روزنامه نگاران ایران در عهد قاجار است که به دلیل انتخاب این حرفه به زندان افتاد، تبعید شد و دربدریها کشید. او اولین روزنامه نگار ایرانی است که به جُرم فعالیتهای مطبوعاتی تبعید شد. لبیب الملک از بنیان گذاران انجمن اتحادیه اسلامیه بوشهر و مدیر نشریه مظفری در این شهر بود. روزنامه می نوشت، رساله تدوین می کرد، شب نامه انتشار می داد و در روشنگری مردم جنوب ایران در آن روزگار سهم بسزایی داشت.
او اولین ایرانی است که در ذی حجه سال 1326 ق/ 1908 م در مکه معظمه روزنامه منتشر کرد. در نشریه حکمت (چاپ مصر) شماره 926 (15 محرم 1327 ق) ذیل «صوت حق یا بانگ مظفری از مکه» نوشته اند:
... آزاده مردِ یگانه راد، حاج میرزا علی آقا شیرازی مدیر جریده مظفری پس از ثلمه 23 جمادی الأُولی چون جان پاکش را در خطر دید، به موجب «الفرار مما لایطاق من سنن المرسلین» دست از یار و دیار آل و عیال برداشته به رهنمایی این یک بیت شعر:
روم به هند که جای سیاه بختان است سیاه بختم و در هند جای من خالی است
به بومبای [بمبئی و کلکته رفته و چند ماهی در آنجا همدم و همدرد با تیمارکش آوارگان وطن اقدس بود. بعد به همراهی جناب مدیر تحریریه جریده تمدن به مصر آمده و چند هفته چشم از دیدارشان روشن و دل از گفتارشان خرم شد. نخست جناب مدبر الممالک دل دوستانش را از فراق داغدار نموده رو به سوی استامبول پویید و جناب مدیر مظفری ... پس از ادای حج به رمی جمرات دیده دشمنان را کور نموده و شماره اوّل به عنوان «ناله اسلام در کعبة الاسلام» پرداخته .... سبحان الله این چه سر پر شوریست که پس از این همه مصائب دمی از فکر وطن محبوب نیارمید ....
در نشریه چهره نما (سال 6، شماره 3 غره صفر 1327 ق) نیز نوشته اند:
شاخ گل هر جا که می روید گل است خمّ می هرجا که می جوشد مُل است
یگانه آزاد مرد غیور، و آواره بلاکش از وطن مهجور، حاج میرزا علی آقا، مدیر روشن ضمیر روزنامه مظفری، از همین روزنامه موقتی پیداست که هر جا قدم فرسوده ذکرش «یا وطن» بوده و اوقات توقف مصر مکرر به تحریص گمنام در صدد نشر افکار بودند ولی تألّمات مشاهدات مصر به ایشان و مدیر جریده تمدن اصابت کرد و هر دو به فاصله دو روز حرکت کردند و ما را به آتش فرقت افکارشان مبتلی ساختند ....
در این شماره چهره نما سپس مطلبی به نقل از «روزنامه شریفه مظفری منطبعه مکه یا ناله ملت» به چاپ رسیده است. میرزا علی آقا لبیب الملک شیرازی پس از انتشار نشریه در مکه تا پایان عمر دست از مبارزه نکشید و در بوشهر و کربلا به نشر آن مبادرت کرد تا این که در سال 1336 ق/ 1296 خورشیدی در کربلا جان به جان آفرین تسلیم کرد و سعادت یافت در جوار سیدالشهداء (علیه آلاف التحیة والثناء) به خاک سپرده شود. (1)
برگزاری اولین مراسم دعای کمیل در مدینه
نخستین مراسم دعای کمیل امسال مدینه در شب جمعه در ساعت 22 تا 23 به شکلی منظّم و آرام با تدابیر امنیتی مأموران سعودی برگزار شد.
یکی از دستورالعملهای بعثه این است که هرگاه ده هزار نفر یا بیشتر زائر ایرانی در مدینه باشند، دعای کمیل در مدینه در جوار بقیع برگزار خواهد شد. از این رو با توجه به اینکه تا ساعت پنج بعد از ظهر پنج شنبه 10/ 10/ 83 حدود سیزده هزار زائر ایرانی به مدینه وارد می شوند، از روزهای قبل در بعثه برنامه ریزی برای برگزاری دعای کمیل آغاز شده بود و برای برقراری نظم سیصد نفر از زوّار توانا و مستعد به کار گرفته شدند.
مراسم با تلاوت آیه شریفه «قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله
1) 1. تاریخ روزنامه نگاری ایران جلد سوم نوشته جناب آقای سید فرید قاسمی.
إنّ الله یغفر الذنوب جمیعاً» (1)
آغاز شد. سپس یکی از مداحان اهل بیت مرثیه سرایی کرد.
آنگاه طنین لذّت بخش دعای کمیل با لهجه ای عربی فضای عطر آگین کنار بقیع و بین الحرمین را نیایشی کرد و اشک توبه و پشیمانی بر گونه ها جاری شد و جانها را شستشو داد. پس از دعا نیز یکی دیگر از مداحان به مرثیه خوانی پرداخت و در پایان حجة الاسلام و المسلمین ری شهری به فارسی و عربی دعا کردند. جلسه طبق وقت مقرّر در ساعت 23 پایان یافت و زائران با نظم و آرامشی ستودنی به هتلهای محل اقامت خود بازگشتند.
این مراسم را چند گروه از نیروهای سعودی نیز فیلمبرداری می کردند، از جمله یک گروه بالای پله های بقیع در کنار در ورودی آن، و گروهی دیگر در صحن مسجد النبی بر بالای چهارپایه ای بسیار مرتفع.
تفاوت حج پیش از انقلاب با پس از آن، در دو جا نمود و جلوه افزونتری دارد: دعای کمیل مدینه و برائت مکّه. بلکه این دو، مظهر حج گزاری ایرانیان است: یکی مبارزه با دشمن درون، دیگری مبارزه با دشمن بیرون، یکی با ناله و اشک و خشوع، دیگری با فریاد و اعتراض و صلابت. از این رو همه بر برگزاری باشکوه و آبرومند این دو مراسم تأکید می ورزند که بدون شک، آبرویی برای نظام جمهوری اسلامی ایران و تشیّع است.
بنابراین باید برای بهتر برگزار شدن و معنویت بیشترِ آن تلاش کرد.
معمولًا روابط عمومی بعثه نکاتی را به زائران گوشزد می کند. امسال نیز طی اطلاعیه ای به زائران اعلام کرد:
حداکثر تا ساعت 30: 21 با هدایت روحانیون محترم و نظارت مدیران محترم کاروانها، در محل برگزاری مراسم حضور یافته و استقرار ایشان پایان پذیرفته باشد.
در مسیر حرکت به سوی بقیع و هنگام مراجعت به کاروانها، به منظور ارائه تصویری شایسته از رشد و نظم و متانت ملت مسلمان ایران و با هدف رعایت مقررات و موازین، از سر دادن هر گونه شعار و حتی ذکر صلوات با صدای بلند خودداری نمایند.
1) 1. سوره زمر 39: 53.
در طول مسیر رفت و برگشت، به منظور حفظ سلامتی و تندرستی خود، مقررات راهنمایی و رانندگی را کاملًا رعایت نموده و حرکت در مسیر به نحوی باشد که مطلقاً موجب ترافیک نگردد و هنگام استقرار در محل برگزاری دعا، به تذکرات نیروهای راهنما و انتظامات کاملًا توجه نمایند.
مدیران محترم کاروانها با تهیه حداقل دو تابلوی راهنما، به منظور راهنمایی زائران محترم، به آنان توصیه نمایند تا با توجه به شرایط جوی و هوای متغیر مدینه در این ایام، ملبس به پوشش مناسب باشند و زیرانداز مناسب نیز با خود به همراه آورند.
زائران محترم، از برگزاری مراسم جداگانه در مقابل قبرستان شریف بقیع اجتناب نمایند و صرفاً به دعایی که از طریق تریبون اجرا و پخش می شود توجه فرمایند.
در طول برگزاری مراسم دعا، ضمن رعایت نظم و سکوت شایسته، شرایطی را فراهم سازند تا این مراسم معنوی با شکوه تمام برگزار گردد.
پس از پایان مراسم دعا، به احترام حرم شریف نبوی، کلیه وسائل را از محل استقرار خود جمع آوری نمایند.
با توجه به این که مراسم یاد شده به صورت زیبا و از زوایای مختلف فلیمبرداری خواهد شد و زائران محترم ایرانی می توانند فیلم کامل مراسم را دریافت فرمایند، لذا به منظور حفظ نظم مراسم و جلوگیری از اخلال در برگزاری آن، مؤکداً توصیه می شود از عکسبرداری و فیلمبرداری جداگانه خودداری فرمایند.
رجاء واثق دارد، بذل عنایات ویژه حجاج ایرانی بیت الله الحرام و توجه به تذکرات روحانیان محترم و مدیران محترم کاروانهای حج و نیروهای انتظامات مردمی موجب خواهد شد تا مراسمی باشکوه و به یاد ماندنی برگزار شود و آنان پاداش خود را با استجابت دعاهای خویش از خداوند بزرگ و قاضی الحاجات دریافت نمایند.
با این تذکرات، باز هم برخی زائران ایرانی رعایت نمی کنند و گاهی فضای معنوی دعا را مخدوش می کنند. مثلًا در اثنای دعا با تلفن همراه با ایران صحبت می کنند. خوب است آغاز مراسم تذکر داده شود همه تلفنهای همراه را خاموش کنند. جالب اینکه زائری کنار من نشسته بود. وی پیش از دعا به ایران زنگ زد و گفت: «چند دقیقه دیگر دعا شروع و از تلویزیون پخش می شود. من کنار یک نفر روحانی نشسته ام، تلویزیون را تماشا کنید، شاید
مرا ببینید!». خوب است زائران، برای انتقال دادن فضای معنوی جلسه به خانواده های خود در ایران، این گونه امور را پیش از دعا، یا در گوشه ای خارج از محوطه برگزاری مراسم، به خانواده هایشان یادآوری کنند.
صحیح خواندن ادعیه و زیارات
نکته ای که در این مراسم رعایت شد صحیح خواندنِ متن دعا بود. برخی نسخه های دعای کمیل خالی از خطا نیست. معاونت آموزش و پژوهش بعثه، متن دعا را تا حدودی تصحیح کرده و در اختیار دعا خوان قرار داده بود. از جمله موارد روشن، این جمله زیبای «فلک الحجّة علیّ فی جمیع ذلک، ولا حجّة لی فیما جری علیّ فیه قضاؤک» است که به خطا «فلک الحمد علیّ ...» می خوانند.
اما نکته ای که رعایت نشد اینکه: بسیاری از دعا خوانها، دخل و تصرفهایی در خواندن دعاها می کنند. مثلًا برخلاف مأثور، برخی جملات را سه بار می خوانند، و به قدری این موضوع رواج یافته که مردم دعا خوان معمولًا می دانند کدام جمله را باید سه بار بلند خواند. مثلًا در دعای کمیل جمله های، «یا نور یا قدّوس»، «ظلمت نفسی»، «یا ربّ ارحم ضعف بدنی» و «یا من اسمه دواء و ذکره شفاء» و در دعای توسّل جمله «یا وجیهاً عندالله، اشفع لنا عندالله» را بیش از یک بار می خوانند. چون این ادعیه مأثورند باید همان گونه که از ائمه علیهم السلام رسیده اند خوانده شوند. و اگر لازم بود جملاتی از دعا تکرار شود خود معصوم می فرمود، مانند «یا ربّ» که در سه جای دعای کمیل، سه بار وارد شده است و موارد دیگر.
اگر بنا باشد در امر دین سلیقه ای دخل و تصرّف شود فردا هم دعا خوان دیگری از جمله دیگری خوشش می آید و آن را تکرار می کند، یکی می گوید: دو بار و دیگری سه بارو دیگری بیشتر. حتی بهتر است در اثنای دعا به امور دیگر خارج از دعا مانند شعر خوانی نیز نپردازند. مرحوم آیة الله حاج آقا رضا صدر رحمه الله برادر بزرگ امام موسی صدر در این زمینه سخنی دارند که نقل آن در اینجا سزاوار است. ایشان در تفسیر سوره شریفه
حجرات، ذیل آیه کریمه «یا أیها الذین امنوا لا تقدّموا بین یدی الله ورسوله واتّقوا الله إنّ الله سمیع علیم» (1)
... دور نیست که ظاهرِ جمله «لُاتَقَدِّمُوا» تقدّم عملی باشد و نیّت تنها را شامل نشود، چنان که بعید نیست اطلاقش شامل عملی بشود که خدا و رسول آن را نگفته باشند، ولی عمل کننده، آن را به قصد تقرّب انجام دهد، هرچند قصد تشریع یا ورود نکند، به خصوص اگر بر آن مداومت داشته باشد و مکرر انجامش دهد؛ ترک استفصالهایی که در پاره ای از روایات موجود است، شاید گواه ما باشد.
عبداللّه بن سنان می گوید: این دعا را امام صادق علیه السلام برای رهایی از شبهاتی که گاه گاه در دل خلجان می کند، به من تعلیم فرمود: «یَا اللّهُ یَا رَحمنُ یَارَحیمُ یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دینکَ». من گفتم: یا اللّهُ یا رَحْمنُ یا رَحیمُ یا مُقَلِّبَ الْقُلوبِ والابْصَارِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دِینِکَ.
امام علیه السلام فرمود: «خدای عزّوجلّ مقلِّب القُلوبِ والأبصار است، ولی آن جوری که من به تو گفتم بگوی». (2)
اسماعیل بن فضل گفت: امام صادق علیه السلام فرمود: «بر هر مسلمانی فرض است که پیش از طلوع آفتاب، ده بار و پیش از غروب آفتاب، ده بار بگوید: لا إلهَ الّا اللّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیی ویُمیتُ وَهُوَ حَیٌّ لا یَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَهُوَ عَلیَ کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ ...».
من گفتم: لا اله إلّا اللّه وحده لا شریک له، له الملک ولَهُ الْحَمْدُ، یُحْیِی و یُمیتُ ویُمیتُ ویُحْیی.
امام فرمود: «ای مرد! شکی نیست که خدای یُحیی و یُمیت و یُمیت و یُحیی است، ولی تو آن طور که من گفتم بگوی». (3)
علاء بن کامل گفت: امام صادق علیه السلام فرمود: «در شامگاهان بگوی: لا إلهَ إلّااللّهُ وَحْدَهُ
لا شَرِیک لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ یُحْیی ویُمیتُ وَیُمیتُ وَیُحیِی وَهُوَ علی کلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ». من گفتم: بِیَدِه الخیر.
امام فرمود: «خدای در دستش خیر هست، ولی چنان که من به تو گفتم، ده بار بگوی».
بدیهی است وقتی که راوی اوّل، کلمه «والأبصار» و راوی دوم، «ویمیت ویُحیی» و راوی سوم، «بیده الخیر» را از پیش خود افزودند، امام نپرسید: آیا با قصد ورود می گویی یا با قصد رجاء؟ بلکه بدون پرسش جلوگیری فرمود.
اضافه بر این، اگر بنا باشد قصد رجا و عدم قصد تشریع یا ورود، موجب ترخیصِ عباداتِ من درآوردی بشود، حد اسلام شکسته خواهد شد و شکسته شدن مرز اسلام، قطعاً مورد رضای خدا و رسول صلی الله علیه و آله نیست. بدبختی این جاست که بعضی از مسلمانان، عبادتهای من درآوردی را نشانه دین و تقوا می دانند و نمی روند از فقهای اسلام بپرسند که آیا اینها در شرع وارد شده است یا نه.
پاره ای از آخوندهای خودمان هم این کارها را تأیید می کنند و چنین می پندارند که به هر طور که مردم متوجه خدا بشوند، مانعی ندارد. زهی تصور باطل، زهی خیال مُحال! اگر این فکر، صحیح بود، عباداتْ توقیفی نبود.
فردی در جایی دعای کمیل را با ضمایمی می خواند و مردم را بسیار می گریانید. به وی گفتند: دعای کمیل به این صورت از امیر المؤمنین علیه السلام نرسیده است. گفت: من دعای کمیل نمی خوانم، بلکه دعایی است می خوانم.
به قدری این عادات در پاره ای از نادانان رسوخ کرده که اگر از مقام مقدسی نهی شود، به آن مقام با نظر دیگری خواهند نگریست. (1)
محدّث نامدار حاج شیخ عباس قمی نیز به مناسبتی در مفاتیح می نویسد:
آخر زیارت شهداء همین بود که ذکر شد: فیا لَیْتَنی کُنْتُ مَعَکُمْ فَأَفُوزَ مَعَکُمْ. پس این زیادتیها که بعضی بعد از این ذکر کرده اند: فِی الْجِنان مَعَ النَّبِّیینَ والصِّدّیقینَ والشُّهَدآءِ وَالصّالِحینَ وَحَسُنَ أُولئکَ رَفیقاً، السَّلامُ عَلی مَن کانَ فِی الْحائِر منْکم وعَلی مَن لَمْ یَکُنْ فِی الْحآئِرِ مَعَکُمْ، الخ، تمام اینها زیادی و فضولی است. شیخ ما در کتاب لؤلؤ و مرجان فرموده: «این کلمات که متضمّن چند دروغ واضح است علاوه بر جسارت ارتکاب
1) 1. تفسیر سوره حجرات، ص 179- 182.
بدعت و جسارت افزودن بر فرموده امام علیه السلام چنان شایع و متعارف شده که البتّه چند هزار مرتبه در شب و روز در حضور مرقد منوّر ابی عبد الله الحسین علیه السلام و محضر ملائکه مقرّبین و مطاف انبیاء و مرسلین علیهم السلام به آواز بلند خوانده می شود و احدی بر ایشان ایراد نمی کند، و از گفتن این دروغ و ارتکاب این معصیت نهی نمی نماید و کم کم این کلمات در مجموعه هایی که در زیارات و ادعیه، احمقان از عوام جمع می کنند و گاهی اسمی برای آن می گذارند جمع شده و چاپ رسیده و منتشر گشته و از مجموعه این احمق به مجموعه آن احمق نقل گردیده و کار به جایی رسیده که بر بعضی طلبه مشتبه شده. روزی طلبه ای را دیدم که آن دروغهای قبیحه را برای شهداء می خواند، دست بر کتفش گذاشتم، ملتفت من شد، گفتم: از اهل علم قبیح نیست چنین اکاذیب در چنین محضری؟! گفت: مگر مروی نیست، تعجّب کردم، گفتم نه، گفت: در کتابی دیدم، گفتم در کدام کتاب، گفت: مفتاح الجنان، ساکت شدم. چه کسی که در بی اطّلاعی کارش به اینجا رسد که جمع کرده بعض عوام را کتاب شمرده و مستند قرار دهد قابل سخن گفتن نیست».
پس شیخ مرحوم کلام را در این مقام طول داده و فرموده: «به حال خود گذاشتن عوام را در امثال این امور جزئیّه و بدعتهای مختصره مثل غسل اوَیس قَرنی و آش ابو الدّرداء، تابع و مخلص حقیقی معاویه و روزه صمت که در روز سخن نگویند و غیر آن که احدی بر مقام نهی برنیامده سبب تجرّی شده که در هر ماه و سال پیغمبر و امام تازه پیدا می شود و دسته دسته از دین خدا بیرون می روند». انتهی کلامه رفع مقامُه.
این فقیر گوید: خوب تأمّل کن در فرمایش این عالم جلیل که مطّلع است بر مذاق شرع مقدّس چگونه این مطلب سمّی عظیم و عقده بزرگ در دل او گردیده، چون می داند مفاسد این کار را، بر خلاف آنان که از علوم اهل بیت علیهم السلام محروم و بی بهره ماندند و به دانستن ضغثی از اصطلاحات و الفاظ اکتفا کردند که امثال این مطالب را چیزی ندانند بلکه تصحیح و تصویب نموده و عمل بر وفق آن نمایند. لاجرم کار به جایی رسد که کتاب مصباح المتهجّد و اقبال و مهج الدّعوات و جمال الاسبوع و مصباح الزائر و بلد الأمین و جنّة الواقیة و مفتاح الفلاح و مقباس و ربیع الأسابیع و تحفه و زاد المعاد و امثال این کتب متروک و مهجور شود و این مجموعه های
احمقانه شایع شود که در دعای مجیر که از دعاهای معتبره مرویّه است در هشتاد موضعِ آن کلمه بِعَفْوِکَ زیاد کنند و کسی انکار نکند، و در دعای جوشن که مشتمل بر صد فصل است برای هر فصلی یک خاصیّتی وضع کنند، و با بودن این همه زیارات مأثوره، زیارت مفجعه جعل کنند و با بودن این همه دعاهای معتبره مرویّه با مضامین عالیه و کلمات فصیحه بلیغه دعایی بی ربط در کمال برودت جعل نمایند و نام او را دعای حُبّی گذارند و از کنگره عرش آن را نازل نمایند و چندان فضیلت برای او وضع نمایند که انسان را متحیّر و سراسیمه نماید. از جمله آنکه العیاذ بالله جبرئیل به حضرت رسول صلی الله علیه و آله از جانب حق سبحانه و تعالی گفته باشد که «هر بنده ای که این دعا را با خود دارد او را عذاب نکنم اگر چه مستوجب جهنّم باشد و عمر خود را به معصیت گذرانده باشد و مرا هیچ وقت سجده نکرده باشد، من آن بنده را ثواب هفتاد هزار پیغمبر بدهم و ثواب هفتاد هزار زاهد و ثواب هفتاد هزار شهید بدهم و ثواب هفتاد هزار نمازگزار بدهم و ثواب هفتاد هزار برهنه که پوشانیده باشد بدهم و ثواب هفتاد هزار گرسنه که سیر کرده باشد بدهم و ثواب به عدد ریگهای بیابانها بدهم و ثواب هفتاد هزار بقعه زمین بدهم و ثواب مهر نبوّت رسالت پناه بدهم و ثواب عیسی روح الله و ابراهیم خلیل الله بدهم و ثواب اسماعیل ذبیح الله و موسی کلیم الله و یعقوب نبی الله و آدم صفیّ الله و جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل و فرشتگان بدهم. یا محمّد هر که این دعای بزرگوار حبّی را بخواند یا با خود بردارد بیامرزم او را و شرم دارم که عذاب کنم الخ». و شایسته است که انسان از شنیدن اینها عوض خنده گریه کند، کتب ادعیه شیعه که به مرتبه ای متقن و محکم بوده که غالب آنها که استنساخ می نمودند خودشان از اهل علم بودند و از روی نسخی که به خطّ اهل علم و تصحیح شده علماء بوده مقابله و تصحیح می نمودند و اگر اختلافی بود در حاشیه اش به آن اشاره می کردند مثلًا در دعای مکارم الأخلاق. وبَلِّغ بِإیمانی در حاشیه اش اشاره می کنند در نسخه ابن اشناس وَابْلُغْ بِایمانِی است و در روایت ابن شاذان اللّهُمَّ ابْلِغْ ایمانی است، یا مثلًا فلان کلمه به خطّ ابن سکون چنین است و به خطّ شهید چنین وهکذا، کارش به جایی رسیده که منحصر به کتاب مفتاح شده که فی الجمله وصفش را شنیدی و این کتاب مرجع عوام و خواصّ و عرب و عجم
گردیده و این نیست جز از بی اعتنایی اهل علم به حدیث و اخبار و رجوع نکردن به کتب علماء و فقهاء اهل بیت اطهار علیهم السلام، و نهی ننمودن از امثال این بدع و اضافات و دسّ وضّاعین و تحریف جاهلین و جلو نگرفتن از نااهلان و از تصرّفات بیخردان، تا کار به جایی رسیده که دعاها موافق سلیقه ها تلفیق شده و زیارتها و مفجعه ها و صلواتها اختراع شده و مجموعه های بسیار از دعاهای دسّ شده چاپ شده و بچه مفتاح ها متولّد گشته و کم کم سرایت کرده به سایر کتب رسیده و شایع و رواج گشته.
مثلًا کتاب منتهی الآمال این احقر را تازه طبع کردند، بعض از کتّاب آن به سلیقه خود در آن تصرّفاتی نموده از جمله در احوال مالک بن یسر ملعون نوشته: «از دعای امام حسین علیه السلام هر دو دست او از کار افتاده بود، الحمدللّه، در تابستان مانند چوب خشک می گردید، الحمدلله، و در زمستان خون از آنها می چکید، الحمدلله، و بر این حال خسران مآل بود، الحمدللّه». در این دو سطر عبارت چهار لفظ «الحمدلله» کاتب موافق سلیقه خود جزء کرده. و نیز در بعضی جاها بعد از اسم جناب زینب یا امّ کلثوم به سلیقه خود لفظ خانم زیاد کرده که زینب خانم و امّ کلثوم خانم گفته شود که تجلیل از آن مخدّرات شود، و حمید بن قحطبه را چون دشمن داشته به واسطه بدی او «حمید بن قحبه» نوشته ولیکن احتیاط کرده، قحطبه را نسخه بدل او نوشته، و عبد ربّه را صلاح دیده «عبدالله» نوشته شود، و زحر بن قیس که به حاء مهمله است در هر کجا بوده به جیم نوشته، و امّ سلمه را غلط دانسته و تا ممکنش بوده ام السّلمه کرده الی غیر ذلک.
غرضم از ذکر این مطلب در اینجا دو چیز بود: یکی آنکه این تصرّفاتی که این شخص کرده به سلیقه خود این را کمال دانسته و خلافش را ناقص فرض کرده و حال آنکه همین چیزی که او کمال دانسته باعث نقصان شده، پس از اینجا قیاس کنیم که چیزهایی که ما از روی جهل و نادانی در دعاها و زیارات داخل می کنیم یا به سلیقه ناقص خود بعض تصرّفات می نماییم و آن را کمال فرض می نماییم، بدانیم که همان چیزها پیش اهلش سبب نقصان و بی اعتباری آن دعا یا زیارت خواهد بود. پس شایسته است که ما به هیچ وجه دراین باب مداخله نکنیم و هرچه دستور العمل دادند به همان رفتار نموده و از آن تخطّی ننماییم.
و دیگر غرضم آن بود که معلوم شود هرگاه نسخه ای که مؤلّفش زنده و حاضر و نگهبان او باشد این طور کنند با او، دیگر با سایر نسخ چه خواهند کرد و به کتابهای چاپی دیگر چه اعتماد است مگر کتابی که از مصنّفات مشهوره علماء معروفین باشد و به نظر ثقه از علماء آن فنّ رسیده و امضا فرموده باشد. روایت شده در حال ثقه جلیل، فقیه مقدّم در اصحاب ائمّه علیهم السلام یونس بن عبدالرّحمان که کتابی در اعمال شبانه روز نوشته بود، جناب ابوهاشم جعفری آن کتاب را به نظر مبارک حضرت عسکری علیه السلام رسانید. حضرت تمام آن را مطالعه و تصفّح فرمود، پس از آن فرموده:
«هذا دینی و دینُ آبائی کُلُّه وَهُوَ الْحَقُّ کُلُّه همه این دین من و دین پدران من است و تمامش حقّ است». ملاحظه کن که ابوهاشم جعفری با آنکه بر کثرت علم و فقاهت و جلالت و دیانت جناب یونس مطّلع بوده است به همین اکتفا نکرده در عمل کردن از روی کتاب او تا آنکه آن را به نظر مبارک امام خود رسانیده. و نیز روایت شده از بورق شنجانی هراتی که مردی معروف به صدق و اصلاح و ورع بوده که در سامره خدمت امام حسن عسکری علیه السلام رسیده و کتاب یوم ولیله شیخ جلیل القدر، فضل بن شاذان نیشابوری را به آن حضرت داد و گفت: فدایت شوم می خواهم در این کتاب نظر فرمایی و ورق ورق آن را ملاحظه نمایی، حضرت فرمود: «هذا صَحیحٌ ینبغی أن تعمل به این کتاب صحیح است و شایسته است که به آن عمل نمایی». الی غیر ذلک.
و این حقیر با اینکه می دانستم مذاق مردم این زمان و عدم اهتمام ایشان را در امثال این امور، برای اتمام حجّت سعی و کوشش بسیار کردم که دعاها و زیارات منقوله در این کتاب حتّی الإمکان از نسخه های اصل نقل شود و بر نُسَخ متعدّده عرضه شود و به قدری که از عهده برآیم تصحیح آن نمایم تا عامل به آن از روی اطمینان عمل نماید ان شاء الله به شرط آنکه کاتبین و ناسخین تصرّف در آن ننمایند و خواننده ها اختراع و سلیقه های خود را کنار گذارند. شیخ کلینی رضی الله عنه از عبدالرحیم قصیر نقل کرده که خدمت حضرت صادق علیه السلام رسید و عرض کرد: فدایت شوم من از پیش خود دعایی اختراع کرده ام، حضرت فرمود: «بگذار مرا از اختراع خود» یعنی آن را کنار گذار و برای من نقل مکن، ونگذاشت که آن دعای جمع کرده خود را نقل کند، و خود
آن حضرت برای او دستور العملی لطف فرمود. (1)
به هر حال، آنچه مهم است اصل برگزاری دعای کمیل در مدینه است که بحمدالله به خوبی و با نظمی درخور برگزار شد. حدود 300 نفر از زائران ایرانی انتظامات را بر عهده داشتند. همچنین نیروهای سعودی، محل برگزاری دعا را محاصره کرده بودند- البته بیشتر برای حفظ امنیت ایرانیان از تهدید و خطر تندروهای وهّابی- و به غیر ایرانی ها اجازه ورود به محدوده مراسم دعا را نمی دادند. ساعت 5: 10 آقای مرتضایی فر شروع مراسم را اعلام و سپس قاری محترم آقای امین پویا چند آیه تلاوت کرد. آنگاه یکی از مداحان اهل بیت مدیحه سرایی و سپس آقای غلامرضا زاده دعای کمیل را با لهجه عربی خواند. پس از دعا آقای رمضان پور، مداحی کرد و مراسم در ساعت 11 با چند جمله دعاهای عربی و فارسی نماینده ولیّ فقیه پایان یافت.
به رغم توافق قبلی با سعودیها، مأموران سعودی پیش از مراسم بلندگوها را به جز چند عدد- ضبط کردند، ولی با مذاکره معاون اجرایی بعثه با فرمانده نیروهای سعودی- و تأکید بر توافق صورت گرفته بین مقامات دو کشور و عدم ممنوعیت بلندگو- آنها را پس دادند.
سیمای جمهوری اسلامی ایران مراسم دعای کمیل را پخش کرد. همچنین مؤسسه فرهنگی- هنری مشعر، از این مراسم- مانند سایر مراسم فرهنگی و سیاسی بعثه- فیلم و عکس و نوار صوتی تهیه کرد و با بهای مناسب و ارزان در اختیار زائران قرار داد.
بسیاری از زائران در طول موسم حج با اشتیاق آنها را خریداری می کنند: هر سی دی به بهای 500 تومان.
ورود اعضای بعثه های مراجع به مدینه
امروز حدود ساعت ده شب، عمده اعضای بعثه های مراجع شیعه به مدینه وارد شدند.
تعدادی از اعضای بعثه ها پیش از این در تاریخ 8/ 10/ 83 به مدینه پرواز کرده بودند.
1) 1. مفاتیح الجنان، ص 553- 557.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران رسم شده است که بیشتر مراجع شیعه تعدادی از عالمان و فاضلان را به عنوان هیأت نمایندگی خود، برای پاسخگویی به مسائل شرعی مقلّدان خویش، به حرمین شریفین اعزام می کنند. بعثه هایی که امسال با هماهنگی و همکاریِ بعثه مقام معظم رهبری حضرت آیة الله خامنه ای (أعلی الله کلمته) در حج حضور دارند شانزده تاست که عبارتند از بعثه های:
حضرت آیة الله شیخ محمد تقی بهجت؛
حضرت آیة الله شیخ جواد تبریزی؛
حضرت آیة الله سید کاظم حائری؛
حضرت آیة الله سید محمد سعید حکیم؛
حضرت آیة الله سید عزالدین زنجانی؛
حضرت آیة الله سید علی سیستانی؛
حضرت آیة الله شیخ لطف الله صافی؛
حضرت آیة الله شیخ یوسف صانعی؛
حضرت آیة الله سید محمّد شاهرودی؛
حضرت آیة الله سید موسی شبیری زنجانی؛
حضرت آیة الله شیخ محمد فاضل لنکرانی؛
حضرت آیة الله شیخ محمد اسحاق فیاض؛
حضرت آیة الله شیخ ناصر مکارم شیرازی؛
حضرت آیة الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی؛
حضرت آیة الله شیخ حسین نوری همدانی؛
حضرت آیة الله شیخ حسین وحید خراسانی.
درباره وظایف و کارهای بعثه ها و مانند آن در فصل سوم به تفصیل سخن خواهیم گفت.
جمعه 19 ذی قعده
برگزاری دعای ندبه در مدینه
جمعه 19 ذی قعده
11/ 10/ 1383
برگزاری دعای ندبه در مدینه
من شک ندارم می رسد آن فرصت موعود سرسبز می گردد زمین از برکت موعود
می آید آن مردی که می گویند می بارد از آسمان دستهایش رحمت موعود
گفتند می آید و روشن می کند یک روز چشمانمان را آفتاب قامت موعود
امّا دل من این دل مشتاق و شیدایی طاقت ندارد بیش از این بر غیبت موعود
در انتظارم تا طلوع صبح آدینه ای کاش باشم در رکاب حضرت موعود
(الهام امین)
یکی از برنامه های بعثه در موسم حج، برگزار کردن دعای شریف کمیل در مدینه منوره
در محوطه بین الحرمین و کنار بقیع است: دو بار در دو شب جمعه برای زائران مدینه قبل، و دو شب جمعه هم برای زائران مدینه بعد. به جز این چهار شب در بقیه ایام موسم حج دعای کمیل در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبری- در مکه و مدینه- با شرکت تعدادی از کاروانهای ایرانی، به قدر گنجایش سالن اجتماعات بعثه، برگزار می شود. ولی در مکه مجال برگزاری دعای کمیل با حضور و شرکت یکپارچه همه ایرانیان نیست، از این رو کاروانهای ایرانی هر کدام در محل کاروان یا طبقه دوم مسجدالحرام دعای کمیل را می خوانند.
اما دعای ندبه در طی موسم حج در همه هفته ها در صبحهای جمعه در سالن اجتماعات بعثه با حضور تعدادی از کاروانهای ایرانیان، با شور و حال خاصّی برگزار می شود. امروز نیز در مدینه دعای ندبه در بعثه خوانده شد و سیمای جمهوری اسلامی ایران آن را پخش کرد و فضای ایران را با نوای خوش دعای ندبه مدینه عطرآگین نمود.
مراسم سخنرانی عمومی بعثه
در طی موسم حج در مکه و مدینه، در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبری با حضور تعدادی از کاروانها مراسم سخنرانی برگزار می شود و در آن سخنوران و خطبا و وعّاظ سخنرانی می کنند. امروز نخستین جلسه سخنرانی عمومی بعثه برگزار شد و حجة الإسلام قرائتی به عنوان سخنران به قرآن محوری در حج امسال اشاره کرد و به تفسیر آیاتی از قرآن کریم پرداخت.
در این مراسم که سرپرست زائران ایرانی، جمعی از اعضای بعثه و ستاد حج و چند کاروان از زائران حضور داشتند، آقای قرائتی با استناد به نزول آیاتی پس از صلح حدیبیه، زائران را به خلوص نیت در کارها و از خودگذشتگی در تعامل با سایر زائران خانه خدا توصیه کرد. وی خطاب به زائران گفت: سفر شما به سرزمین وحی به فضل و اراده پروردگار ممکن شده است».
آقای قرائتی با اشاره به آیه ای از قرآن کریم و توصیه زائران به عبادت در مدینه منوره به ویژه ادای نماز در مسجدالنبی گفت:
باید فرصت حضور در این سرزمین مقدس را قدر بدانند و با همسفران خود به
مهربانی و عطوفت رفتار کنند و مطمئن باشند که اجر و ثواب رفتار و گذشت خود را از خداوند می گیرند.
همچنین ضرورت استقلال و بالندگی مسلمین را با استناد به آیاتی از قرآن کریم یادآور شد و اظهار داشت: «مناسک حج فرصت مغتنمی است تا زائران با استفاده از آن پیوند و ارتباط خود را با خالق یکتا مستحکم کنند».
دیدار با نماینده ولیّ فقیه برای چگونگی تدوین کتاب حج
پیش از ظهر امروز، برای چگونگی تدوین کتاب حج 1425 (همین کتاب) و فصول و رؤوس مطالب آن، با سرپرست حجّاج ایرانی، حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری دیدار کردم. در این جلسه بر تدوین کتاب به شکلی که ملاحظه می شود توافق شد. ایشان یادآوری کردند که در گزارش، تنها به نکات مثبت و مزایا بسنده نکنید، بلکه نقائص و کاستیها را هم ثبت کنید تا در آینده تکرار نشود.
همچنین ایشان بر کیفیت کتاب- و نه کمیت آن- تأکید داشتند و افزودند: «طوری تدوین شود که برای خوانندگان جاذبه داشته باشد و علاوه بر گزارش حج، نکات علمی قابل ثبت و لازم الذکر در آن یاد شود. بنای ما بر این است که این کار روند تکاملی داشته باشد و هر سال بهتر از سال قبل شود». همچنین با فصول و ترتیب پیشنهادی این جانب و نیز مقایسه وضع حج این سالها با سالهای گذشته به مناسبتهای گوناگون، پاره ای مباحث علمی مفید، مشکلات فقهی زائران، و در مجموع تدوین انتقادی و نه تنها ستایشگرانه این کتاب، موافقت کردند. نیز مقرر شد که عنوان اصلی کتاب «حج 25» باشد. با این عنوان فرعی «گزارشی از حج گزاری سال 1425 قمری برابر با سال 1383 شمسی».
ارزیابی عملکرد روحانیون حج
حجة الاسلام عرب نیا معاون امور روحانیون بعثه گفت: «در راستای سیاست تشویق
روحانیون موفق، پنجاه روحانی برتر، یک سال زودتر از موعد به حج اعزام شدند».
وی افزود:
هر ساله در موسم حج طرح ارزیابی عملکرد روحانیون حج به منظور تشخیص وضع روحانیون و معینها به اجرا درمی آید و یافته ها در پرونده روحانیون کاروانها ثبت می گردد و از روحانیونی که امتیاز مورد نیاز را کسب کنند قدردانی، و درباره سایرین تجدید نظر می شود.
تضییق و محدودیت در بقیع
در این چند روزی که از حضور زائران حج امسال در مدینه می گذرد مشاهده می شود که مأموران سعودی در خصوص بقیع محدودیتهایی را اعمال می کنند. صبح امروز اندکی پس از برگزاری نماز صبح درب بقیع باز شد و پس از دقائقی، پیش از طلوع آفتاب، پله را بستند و مانع ورود زائران به بقیع شدند. در حالی که سالهای گذشته پس از نماز صبح حدود دو ساعت در بقیع باز بود. در چند روز گذشته از چهار پله ورودی زائران به بقیع از یک پله اجازه ورود تنها از یک پله اجازه خروج می دهند که سبب ازدحام شدید به هنگام ورود به بقیع می شود که بی شباهت به ازدحام روز عید قربان در منی نیست، به طوری که برخی از شدّت ازدحام از ورود به بقیع خودداری می کنند. همچنین برخلاف سالهای قبل، پس از بسته شدن درب بقیع، به بانوان اجازه بالا رفتن از پله ها و مشاهده بقیع از پشت پنجره ها را نمی دهند. شبها نیز مانند دو سه سال اخیر کسی نمی تواند از پله ها بالا رود.
برخلاف سالهای قبل که شبها رفتن زنان و مردان کنار پنجره های بقیع مانعی نداشت.
امسال، بانوان زائر محرومتر شدند و از دیدن قبور مطهّر ائمه بقیع علیهم السلام حتی از پشت پنجره ها هم محرومند و این حرمان چنان آنان را متأثّر ساخته است که قابل وصف نیست.
بقیع غریب
می گردَدَم دو دیده پریشان و جان، غریب در منظری که نیست به هفت آسمان، غریب
یا رب! بقیع، قطعه ای از آسمان توست پیچیده در غبار زمین و زمان، غریب
آن گوهری که بود ملک، خادم درش خفته است در کنار حرم، بی نشان غریب
این خاک، میزبان پریشان کربلاست مانده است در حضور تو ای آسمان، غریب
اینجا مزار صادق آل محمد است تنها، میان گردش چشم جهان، غریب
در خلوت است بارگه باقر العلوم همچون مزار مادر زخمی، جوان، غریب
این سوی میله، مرقد اولاد مصطفاست آن سو، نگاه غمزده زائران، غریب
این محرمان پردگی عرش ذوالجلال اینسان فتاده اند در این خاکدان، غریب
اشک است اینکه می چکد از آستین ابر مهر است اینکه مانده در این آستان، غریب
می گردد آسمان، به طوافی همیشگی بر این مدار غربت و بر این مکان، غریب
یا رب چه حکمتی است در این قطعه شریف مهمان غریب و بارگهِ میزبان، غریب
(حسین اسرافیلی)
علاوه بر اینها، گاهی، برخی مأموران افراطی، حصیرِ سجاده های زائران ایرانی را، نه تنها در روضه شریفه بلکه در سایر نقاط مسجد نبوی، می کَنند. همچنین در محل قبر حضرت ام البنین (سلام الله علیها) قبلًا سه صورت قبر وجود داشت: قبر عاتکه و صفیه،
عمه های بزرگوار پیامبر و قبر ام البنین. امسال دو صورت قبر را محو کرده اند و فقط یک صورت قبر پیداست و محتمل است در آینده همین یک صورت قبر را هم محو کنند.
نشریه زائر نیز این محدودیتها را بدین شرح منعکس کرد:
بانوان زائر امسال ناچارند برای زیارت روضه منوره و قبر شریف پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، ساعتی معطل شوند؛ زیرا مأموران مسجد النبی به بانوان، نوبتی و بر اساس ملیت آنان اجازه ورود به روضه منوره می دهند و علاوه بر توجه به ملیتها، بانوان ایرانی در آخرین نوبت زیارت مرقد مطهر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله قرار داده شده اند. مأموران حرم بانوان را پس از مدت کمی از ورود به روضه، به بیرون هدایت می کنند. همچنین، بانوان زائری که در هتلهای مستقر در جنوب حرم مطهر ساکنند، باید مسیری طولانی طی کنند؛ زیرا به علت بسته بودن باب جبرئیل، باب نساء و درِ مجاور آنها، مجبورند مسافت زیادی را برای خروج از حرم بپیمایند.
افزایش مبالغ به سرقت رفته از زائران
علیرغم توصیه های مکرر مسؤولان کاروانها در مورد رعایت نکات ایمنی، مبالغ به سرقت رفته از زائران رو به افزایش نهاده است. بر اساس گزارشهای رسیده سارقان با شگردهای جدیدی اقدام به سرقت از زائران می کنند. یکی از این ترفندها ایجاد دعوای ساختگی در اماکن و معابر شلوغ و پر رفت و آمد است. در این حالت وقتی زائر مشغول نگاه کردن صحنه نزاع دروغین است، در یک فرصت مناسب پولهای وی به سرقت می رود.
شیوه دیگر دزدی، زمان تجدید وضوی زائران است. سارقان در این هنگام با نزدیک شدن به زائر اعتماد او را جلب می کنند و زائر در زمان وضو گرفتن وسائل شخصی و کت خود را به دست آنان می سپارد و به این ترتیب پول او به سرقت می رود.
از دیگر ترفندهای این سارقان پاشیدن اسپری سفید کننده به لباس زائران است که بلافاصله پس از آن، یک یا دو نفر با هماهنگی قبلی به صورت ظاهری اقدام به پاک کردن لباس وی می کنند و در یک لحظه از غفلت زائر استفاده و محتوی جیب او را سرقت می کنند. بر اساس گزارشهای دریافتی طی چند مرحله سرقت، مبالغی از جمله پنج میلیون
تومان، 800 دلار، 1100 دلار و 750 دلار از زائران ایرانی ربوده شده است.
افزایش دوازده ساعت به زمان حضور ایرانیان در مدینه
رئیس ستاد مدینه گفت: «با برقراری پروازها به مدینه امسال برای اولین بار زائرین دوازده ساعت وقت بیشتر برای عبادت و زیارت در اختیار خواهند داشت».
مهدی امینیان در گفتگو با خبرنگار زائر افزود:
یکی از ویژگیهای حج امسال این است که پروازهای ایران ایر برای اولین بار در مدینه می نشیند و این اقدام در پی تلاشهای امیر مدینه و سایر مسؤولین عربستان سعودی صورت پذیرفته است.
با این اقدام، امسال تمام زائران ایرانی وارد مدینه خواهند شد و هیچ مسافری از جده نخواهیم داشت و برای برگشت نیز از فرودگاه جده استفاده نخواهد شد.
به دلیل تراکم مسافر در فرودگاه جده در سالهای قبل، برای عزیمت حجاج یا انتقال آنها به مکه و مدینه معمولًا از مدیران کاروانها خواسته می شد که 14 تا 15 ساعت جلوتر زائران را برای تردد آماده کرده و آنها را عبور دهند. اما با برقراری پروازهای مدینه، این زمان حداکثر 2 تا 3 ساعت بیشتر نخواهد بود.
امینیان درباره دیگر شاخصه های حج امسال افزود:
بارهای زائران 24 ساعت قبل از این که خود آنها به فرودگاه عزیمت کنند، به فرودگاه منتقل خواهد شد.
امسال برای اولین بار تهیه غذای زائران ایرانی به صورت متمرکز و صددرصد در آشپزخانه مرکزی انجام خواهد شد، حال آن که در سال گذشته 70 درصد از این کار به صورت متمرکز انجام می پذیرفت.
این اقدام در پی هشدارها و درخواستهای مقامهای عربستان سعودی صورت گرفت.
زیرا به اعتقاد آنان پخت و پز با گاز، درون هتلها و ساختمانها با خطرات جانی مواجه است و بر همین اساس طی نامه ای پخت و پز در ساختمانها را ممنوع اعلام کردند که البته تصمیم درستی هم بود.
آشپزخانه های مرکزی از سال 1381 در مدینه راه اندازی شد و روز بروز با افزودن
تجربه ها، حجم فعالیت آنها افزایش یافت که دستاوردهای بهداشتی و افزایش ضریب امنیت جانی زائران با این اقدام نیز بر هیچ کس پوشیده نیست.
رئیس ستاد مدینه در معرفی قسمتهای مختلف این ستاد اظهار داشت:
ستاد مدینه دارای بخشهایی از قبیل حمل و نقل بین شهری، حمل و نقل درون شهری و حمل و نقل هوایی و چهار منطقه برای خدمت رسانی به زائران عزیز ایرانی است. همچنین مسؤولین مسکن نیز زیر نظر هر منطقه فعالیت دارند و بخش دیگری هم با عنوان «امداد گمشدگان» وجود دارد.
وی کاروانهای خاص را عبارت از کاروان جانبازان، ایرانیان مقیم خارج کشور و همچنین اساتید دانشگاه دانست و گفت:
ایرانیان مقیم خارج در قالب ده کاروان حضور خواهند داشت. جانبازان 19 ذی قعده وارد مدینه، و در فندق الدخیل مستقر خواهند شد و اساتید دانشگاه نیز در روزهای 25 و 26 ذی قعده وارد می شوند و در هتل انصار جدید اسکان خواهند یافت.
تعداد زائران مدینه قبل 46500 نفر و تعداد زائران مدینه بعد 47500 نفر خواهد بود.
همچنین علاوه بر خدمه کاروانها، دو هزار نفر در قالب کاروانهای افغانی و عراقی از ایران به سفر حج مشرف خواهند شد.
بیشتر آمار حجاج زن را زنان خانه دار تشکیل می دهند. علاوه بر این، تعداد زائران باسواد و تحصیلکرده امسال بیش از سالهای قبل است و سن متوسط زائرین نیز پایین تر آمده است.
وی در ادامه خاطرنشان ساخت:
برای آسایش زائرین و سهولت در رفت و آمد آنها، خطوط اتوبوسرانی پیش بینی شده که هموطنان زائر می توانند با مشاهده پرچم جمهوری اسلامی ایران در مسیرهای عبور و زیارت از آنها استفاده کنند. گفتنی است که تا پایان روز جمعه 20 هزار نفر از زائران ایرانی وارد مدینه خواهند شد.
«قرآن محوری» سرلوحه حج امسال
مسؤول واحد ارشاد بعثه مقام معظم رهبری هدف این واحد را زدودن جنبه های منفی
رفتار برخی از زائران ایرانی ذکر کرد. حجة الاسلام آقای محمد علی مقدادی در گفتگو با زائر ضمن بیان اینکه رفتار برخی از زائران بی اطلاع و ناآگاه وحدت و انسجام مسلمانان را خدشه دار می کند، گفت: «کاستن این رفتارها در هرچه بهتر معرفی کردن شیعیان مؤثر است».
آقای مقدادی در پاسخ به این سؤال که تشکیل گروه ارشاد چگونه است ضمن اشاره به این که اعضای گروه ارشاد یاوران روحانی کاروان هستند، گفت: «این افراد، قبل از اعزام مشخص می شوند و با برگزاری جلسات متعدد، چگونگی هماهنگی با روحانی کاروان را می آموزند.
ایشان با بیان اینکه سابقه تشکیل واحد ارشاد به دوران اوایل پیروزی انقلاب اسلامی می رسد افزود:
در حال حاضر با برنامه ریزیهای منظم، این مجموعه سر و سامان مناسبی برای خدمات بهتر به زائران پیدا کرده است.
گاهی دیده می شود که برخی از زائران ما توجه کافی به مقررات و ضوابط برادران اهل سنت هنگام زیارت مرقد شریف نبوی ندارند که این موضوع در سالهای گذشته مشکلاتی را ایجاد کرده است.
آقای مقدادی با اشاره به اینکه در حال حاضر این مشکلات تا حدود زیادی کاهش یافته است افزود:
اعضای واحد ارشاد تلاش می کنند تا از باب امر به معروف و نهی از منکر با رعایت ضوابط شرعی در جهت تصحیح رفتاری این قبیل زائران محترم بکوشند.
می افزایم که از مجموع 510 کاروان، پنج هزار و صد نفر تحت عنوان واحد ارشاد مشغول فعالیت هستند. و ده نفری که به عنوان گروه ارشاد هر کاروان مشخص شده اند با روحانی آن کاروان در موسم حج جلساتی را برای هماهنگی برگزار می کنند و یک رابط نیز برای هماهنگی بیشتر بین روحانی کاروان و اعضای واحد ارشاد و بعثه تعیین می شود.
آقای مقدادی ختم قرآن و ختم صلوات به صورت گروهی را از جمله فعالیتهایی
دانست که توسط واحد ارشاد پیگیری می شود. وی بحث قرائت قرآن را از نکات قابل توجه در مجموعه فعالیتهای واحد ارشاد دانست و خاطر نشان کرد: با عنایت به تأکیدات مقام معظم رهبری در مورد «قرآن محوری» این واحد توجه به این مسأله را از جمله وظایف خود می داند. ایشان در ادامه این گفتگو انتشار نقشه برای اطلاع رسانی به زائران و تهیه جزوه هایی در مورد مناسبتهای تاریخی مراسم حج را از دیگر فعالیتهای این واحد اعلام کرد.
فارسی نویسیِ مضحک روی تابلوهای صحن مسجد نبوی
امسال، شش تابلو بر سه ستون، در محوطه روبروی باب جبرئیل علیه السلام تا باب مکّه، نصب شده و روی آن به چند زبان از جمله انگلیسی، اردو، عربی و فارسی جمله ای در راهنمایی بانوان زائر نوشته اند. از انگلیسی و اردوی آن سر در نیاوردم، ولی قسمتِ فارسی آن چنین است (با حفظ رسم الخط):
داخل شدن زنان بخاطر روضه از دروازه 29 تشریف بیاورد.
مقصودشان این است که بانوان برای تشرّف به روضه شریفه از درب 29 وارد شوند.
ولی ظاهراً هیچ فارسی زبانی تا اطلاع قبلی از محتوای این پیام نداشته باشد یا از عبارات عربی، اردو و انگلیسی این تابلوها مقصود را درنیابد، نمی فهمد که مقصود از این عبارت چیست؟ بر همان تابلوها این مقصود با این عبارت عربی نوشته شده است: «دخول النساء إلی الروضة من باب رقم 29».
نیز بر روی بیش از ده ستون، در شرق و غرب مسجد روبروی باب بقیع و باب السلام، تابلوهایی نصب شده تا نمازگزاران در بیرون مسجد، جلوتر از امام نایستند. سالهای گذشته، این تابلوها به فارسی نبود. امسال به فارسی موضوع را یادآوری کرده و نوشته اند:
«این جا برابری (محاذات) امام است. باید پیش نرویم نمازهایی! باطل می شود» و به عربی نوشته اند: «هنا محاذاة الإمام لا تقدّم فتبطل صلاتک».
و ما هم به کمک اطلاع قبلی از موضوع و این عبارت عربی، مراد را فهمیدیم.
حکایت عربی گویی و عربی نویسی برخی ما فارسی زبانها نیز همین است. روزی طالبِ علمی می خواسته از فرودگاه بغداد بلیط هواپیما برای رفت و برگشت (دو سره) تهیه کند و به بلیط فروش گفته است: «إنّی أُرید بطاقةً ذات رأسین»!!. تا زمانی که شیوه آموزش زبان عربی در حوزه های ما اصلاح نشود، وضع بر همین منوال خواهد بود. امید است مرکز تدوین و نشر متون درسی حوزه (متون) بتواند در این زمینه تحوّلی به وجود آورد.
برخی تابلوها در حرمهای مطهر داخل ایران نیز دست کمی از تابلوهای مورد اشاره ندارند. در برخی حرمها در ایران این تابلو یا پلاکارد به چشم می خورد: «تشرّف بانوان با چادر الزامی است» که یکسر خطاست. به جای این عبارت باید نوشت: «تشرّف بانوان به حرم بدون چادر ممنوع است». در حالی که مفاد عبارت قبلی این نیست، زیرا روشن است که تشرف بانوان به حرم، به هیچ روی الزامی نیست، نه با چادر نه بدون چادر. بله، اگر کسی خواست مشرّف شود باید با چادر باشد. علاوه بر این جهت، به جای «الزامی است» باید می نوشتند: «لازم است». چون در مقامِ بیان وظیفه زنانی است که می خواهند مشرف شوند نه وظیفه مثلًا خُدّام حرم. اگر در صدد بیان وظیفه خدّام حرم باشیم، می توان به آنان گفت: «وظیفه شما الزام دیگران به پوشیدن چادر است». خلاصه، از کلمه الزام تنها در چنین مواردی باید استفاده کرد.
افزون بر موارد یاد شده مسامحات دیگری نیز در تابلوهای حرمهای مطهّر در ایران دیده می شود مثل این تابلوها که کنار برخی دربهای حرمها نصب می شود: «درب برادران»، «درب خواهران». در حالی که باید نوشت: «محل ورود برادران» و مانند آن.
علاوه بر تابلوهای اطراف مسجد النبی صلی الله علیه و آله، در برخی کتابهای عربی که در عربستان به فارسی ترجمه و منتشر کرده اند این خبط و خطاها دیده می شود. مثلًا دانشگاه اسلامی محمد بن سعود در عربستان به سال 1421 ق کتابی منتشر کرده است با نام آنچه را که در حج و عمره باید انجام داد. با فروست: نامه ارشادی. این کتاب تألیف دکتر صالح بن فوزان بن عبدالله فوزان با نام بیان ما یفعله الحاج و المعتمر است که بلال سید اشرف حضرت شاه
آن را به فارسی برگردانده است. در این کتاب می خوانیم (با حفظ رسم الخط):
اگرچه دانشگاه تعدادی بزرگی ازین مختصری را قبل از موسم حج بیک مدّت کوتاه چاپ کرده بود، باز هم همه آن توزیع گردیده تمام شد. (ص 3)
حجّاج و عمره کنندگان، در ادای مناسک حج و عمره شان چه باید گفتند؟ و چه باید کردند؟ (ص 7)
در مدینه منوّره به جز مسجد نبوی شریف و مسجد قباء جهت ادای نماز در آن، زیارت و دیدار مساجد دیگر جواز ندارد. و مساجد باقیمانده در مدینه منوّره مثال مساجدی عادی که در روی زمین است دارد، و کدام صفت یا خاصیت خاصی را دارا نیست. (ص 72)
شنبه 20 ذی قعده
شروع هفته فرهنگی ایران در عربستان
شنبه 20 ذی قعده
12/ 10/ 83
شروع هفته فرهنگی ایران در عربستان
هفته فرهنگی ایران در ریاض امروز با حضور وزرای فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران و عربستان طیّ مراسمی در مرکز فرهنگی ملک فهد ریاض آغاز شد.
در این هفته فرهنگی که برای نخستین بار در عربستان برگزار می شود، برنامه های متنوعی تدارک دیده شده است. برپایی نمایشگاه های قرآنی، خوشنویسی، نقاشی تابلو فرش، صنایع دستی، کتاب و تمبر از جمله برنامه های این هفته فرهنگی است. از دیگر برنامه های این هفته فرهنگی که با حضور جمعی از هنرمندان ایرانی برگزار می شود برپایی قهوه خانه سنتی و نمایش فیلمهای ایرانی است.
همچنین در طول برگزاری هفته فرهنگی کشورمان در عربستان جلسات سخنرانی برپا خواهد بود. و استادان حوزه و دانشگاه از کشورمان در موضوعات مشترکات ادبیات معاصر عربی و فارسی، طرح مساجد عربی در مساجد ایران، مکه و مدینه در ادبیات فارسی و مانند آنها سخنرانی خواهند داشت.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که به منظور افتتاح هفته فرهنگی جمهوری اسلامی
ایران در عربستان، جمعه شب وارد ریاض شد، گفت: «در دیدار با مسؤولین فرهنگی این کشور، چارچوب مشخصی برای ادامه همکاریها و فعالیتهای فرهنگی میان دو کشور تعریف خواهد شد».
وی با اشاره به نقش مهم دو کشور در سطح منطقه و جهان، اضافه کرد:
گسترش روابط ایران و عربستان بر جهان اسلام تأثیر مستقیمی دارد. نیز ظرفیتهای ناشناخته فراوانی برای گسترش روابط فرهنگی دو کشور وجود دارد که شناخت و گسترش آنها تأثیرات بسزایی بر همکاریهای دو کشور و اتحاد جهان اسلام خواهد داشت.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برپایی هفته فرهنگی ایران در عربستان را تجربه خوبی برای گسترده تر شدن روابط دو کشور دانست و افزود: «هفته فرهنگی ایران به عمیق تر شدن پیوندها کمک خواهد کرد».
هفته فرهنگی ایران در عربستان از امروز شنبه 12 دی ماه به مدت یک هفته در مرکز فرهنگی ملک فهد ریاض برگزار خواهد شد.
سعودی گازت، ویژه نامه فارسی وابسته به عکاظ در شماره امروز خود در این باره در صفحه اوّل ذیل عنوان «دکتر الفارسی و مسجد جامعی هفته فرهنگی ایران را افتتاح می کنند» نوشت: روز گذشته، دکتر فؤاد بن عبد السلام الفارسی وزیر فرهنگ و اطلاع رسانی کشور در دفتر کار خود با مقامات مسؤول در بخشهای مختلف این وزارت دیدار و طرح برنامه پوشش مناسک حج امسال را مورد بررسی قرار داد. مقامات مسؤول وزارت فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان، نیز فعالیت خود درباره اجرای این طرح را به دکتر الفارسی خاطرنشان کردند. وزیر فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان ضمن ستایش از عملکرد بخشهای فرهنگی و اطلاع رسانی کشور از آنان خواست جهت پخش مناسک حج از طریق صدا و سیما برای دولتهای عربی و اسلامی بیشتر تلاش کنند و افزود: «پخش رادیویی و تلویزیونی مناسک حج، نقش عمده ای در همبستگی میان مسلمانان دارد». از سوی دیگر با اهتمام دکتر فؤاد عبدالسلام الفارسی وزیر فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان، و احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، هفته فرهنگی
جمهوری اسلامی ایران فعالیتهای خود را امروز شنبه 20 ذی قعده در مرکز فرهنگی ملک فهد در ریاض آغاز می کند و تا 26 ماه جاری به فعالیتهای خود ادامه می دهد. هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب موافقتنامه فرهنگی میان عربستان و ایران برپا می گردد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی این اولین بار است که هفته فرهنگی ایران در عربستان برگزار می شود. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای شرکت در مراسم گشایش هفته فرهنگی ایران وارد ریاض شد. مسجد جامعی گفت: «برپایی هفته فرهنگی در جهت تلاش سالهای اخیر ایران و عربستان نشانه ای از پیام دوستی و مودت مردم و دولت ایران به ملت و دولت عربستان است».
پیام رئیس جمهور به مناسبت هفته فرهنگی ایران در ریاض
سید محمد خاتمی در پیامی به مناسبت افتتاح هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ریاض گفت: «فرهنگ یگانه عنصری است که به انسان یعنی تنها عامل سازنده فرهنگ جهت می دهد و زمینه های لازم برای ایجاد دگرگونی در جوامع بشری را پدید می آورد».
رئیس جمهور در این پیام که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را قرائت کرد آورده است:
آشنایی میان ملتها و گروه ها، پویایی و روند تکاملی و تمدنی همه جوامع انسانی را تضمین می کند و در این میان جوامع اسلامی، برای تحکیم پایه های پیوند میان خویش، پا را فراتر نهاده و مناسبات دو جانبه خود را تا سطح ارتباطات معنوی، فکری و احساسی و در یک کلام پیوندهای برادرانه و دوستانه بالا برده اند.
این گونه است که روابط میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی به عنوان دو کشور بزرگ اثر گذار اسلامی، ویژگی برجسته ای دارد که مانند آن را در هیچ یک از دیگر پیوندهای دو سویه نمی توان یافت.
ژرف اندیشی در تاریخ نشان می دهد که خداوند متعال اراده فرموده است که پایه های این آشنایی متقابل از دیرباز استوار شود و با پیدایش دین مبین اسلام فرزندان دو منطقه جزیرة العرب و ایران به سان امتی واحد، آمیزه ای انسانی را شکل دهند که با همزیستی، همکاری و همفکری گردونه تمدن اسلامی را به حرکت درآورند و
برآیند پربار آن را در سراسر تاریخ اسلام در اختیار نسل انسان قرار دهند.
بر این باوریم که مناسبات فرهنگی میان دو کشور جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی باید همواره روند رو به رشدی داشته باشد و در سنجش با دیگر زمینه های همکاری دو جانبه از وزن و اعتبار افزون تری بهره ببرد.
اگرچه از چند سال پیش بدین سو، گامهای ارزشمندی در راه زدودن موانع همکاری فرهنگی میان دو کشور برداشته شده و اقدامات بسیار شایسته ای برای گسترش پیوندهای همکاری از جانب دو کشور صورت پذیرفته اما جای تردید نیست که برگزاری نخستین هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عربستان سعودی، فرصت مناسبی برای دستیابی به ایده های مشترک فرهنگی میان دو کشور است و باید آن را به عنوان گام بلند دیگری مورد شناسایی قرار داد و یقین داشت که از این رهگذر دستاوردی نمایان برای دولت، ملت و همه امت اسلامی، بلکه سراسر جهان امروز پدید خواهد آمد.
دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از مرکز ملک فیصل در ریاض
آقای مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران با هیأت همراه از مرکز تحقیقات و پژوهشهای اسلامی ملک فیصل دیدن کرد.
در بدو ورود آقای مسجد جامعی به مرکز، دکتر صالح الخریجی مدیر اداری کتابخانه های مرکز ملک فیصل از ایشان پذیرایی نمود. آنگاه با مهمانان از تالار تاریخی ملک فیصل، مخزن کتب و بخش مرمت و کتابخانه کودکان دیدن کردند، سپس در تالار مرکزی دکتر یحیی محمد جنید دبیر کل مرکز تحقیقات و پژوهشهای اسلامی ملک فیصل از آقای مسجد جامعی استقبال نمود. دکتر یحیی با خوش آمد گویی به مهمانان گزارش مختصری درباره کتب، پژوهشهای علمی و مخطوطات قدیمه این مرکز را به ایشان ارائه کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتگو با خبرنگار ایرنا افزود: «در دیدار با مسؤولین فرهنگی این کشور چهارچوب مشخصی برای ادامه همکاریها و فعالیتهای فرهنگی میان دو کشور تعریف خواهد شد». وی با اشاره به نقش مهم دو کشور در سطح منطقه و جهان
اضافه کرد: «گسترش روابط ایران و عربستان بر جهان اسلام تأثیر مستقیمی دارد». گفتنی است نمایشگاه نقّاشی، خط و خوشنویسی جلیل رسولی هنرمند ایرانی در هفته فرهنگی ایران در ریاض برگزار شد. در این نمایشگاه بیش از 25 تابلو از آثار این هنرمند عرضه شده است، همچنین کتابهای جان جانان، چهار فصل، یادگار عشق و خطاطی دیوان امام خمینی.
دیدارهای نماینده ولیّ فقیه
امروز سه گروه از دست اندرکاران امر حج با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری دیدار کردند:
گروه اوّل: رابطین کاروانها بودند. در این دیدار برخی از رابطان که وظیفه بررسی عملکرد روحانیان کاروانها را بر عهده دارند، از روحانیان کاروانها ابراز خشنودی کردند و افزودند:
بحمدالله روحانیان باسواد، کاردان، فعّال، خوش سلیقه، جذّاب، مردمی و متواضع در کاروانها فراوان و زائران از آنها راضی اند. برخی از زائران که تاکنون با روحانی حشرو نشری نداشته اند از این برخوردهای صمیمانه اظهار خرسندی می کنند.
در این جلسه مطرح شد که چند کاروان، شب جمعه گذشته به دعای کمیل مدینه نرسیده اند وبرنامه ریزی حرکت به مکه طوری است که دعای کمیل هفته آینده را نیز درک نمی کنند و از این موضوع به شدّت نگرانند. هرچند دعای کمیل مستحب است امّا کمیل مدینه صفایی ویژه دارد و زائران- به جز معذورین- به سان اعمال حج مقیّدند در آن شرکت کنند والّا گویی به مدینه نیامده اند و باید برای این موضوع تدبیری اندیشیده شود.
آقای امینیان مسؤول ستاد مدینه که در جلسه حضور داشت درباره این مشکل توضیح داد: «طبق برنامه ریزیها باید همه زوّار یک شب جمعه در مدینه باشند و این اشکال بر اثر نابسامانی در تنظیم پرواز آنها از تهران به مدینه پدید آمده است».
سرانجام مقرّر شد ترتیبی اتّخاذ شود که این تعداد بتوانند شب جمعه آینده در مدینه باشند و از فیض حضور در مراسم دعای کمیل بهره مند گردند.
متأسفانه در سال گذشته تعداد 3010 نفر، به دلیل نبود مسکن و مسائلی دیگر،
نتوانستند دعای کمیل مدینه را درک کنند. (1)
موضوع دیگر تضییقات مأموران سعودی در بقیع- به خصوص راه ندادن زنان به پشت پنجره های بقیع- بود که پیش از این یاد شد.
آقای ری شهری در این جلسه گفتند:
امروز با سفیر جمهوری اسلامی ایران در ریاض تلفنی صحبت کردم تا در این موضوع با مقامات عربستان مذاکره کنند. همچنین با وزیر پیشنهادی دولت برای تصدی وزارت راه و ترابری برای پاره ای از نابسامانیها در امر پرواز حجّاج گفتگو کردم.
گروه دوّم: اعضای ستاد حج صدا و سیما بودند. در آغاز این دیدار آقای گروسی گزارشی از فعالیتهای انجام شده تاکنون را ارائه کرد و اظهار داشت:
از روز آغاز حرکت زوار به مدینه تاکنون، حدود هزار دقیقه گزارش و خبر از شبکه های مختلف صدا و سیما پخش کرده ایم. گروه ما امسال سابقه دار و باتجربه اند و نیمی از آنان سابقه تشرّف به حج دارند.
گفتنی است که مدتهاست در سازمان صدا و سیما ستادی به نام «ستاد حج» تأسیس شده که متولّی برنامه های مربوط به حج در صدا و سیماست.
در این جلسه سرپرست زائران ایرانی خانه خدا، صدا و سیما را مهمترین و کارآمدترین وسیله ارتباط جمعی خواند و خواستار تلاش این رسانه برای ترویج فرهنگ صحیح حج در جامعه شد.
آقای ری شهری بر ضرورت رساندن پیام جامع و دقیق حج به مردم تأکید کرد و افزود:
بر اساس آیات قرآن کریم، حج از ظرفیت بسیار بالایی در امر سازندگی فردی و اجتماعی برخوردار است و به همین دلیل صدا و سیما مسؤولیت سنگینی در بهره مند کردن جامعه از این ظرفیت ویژه و عظیم بر عهده دارد.
ایشان ضمن تأکید بر اهمیت اطلاع رسانی صحیح در امر حج گفت:
موفقیت گروه اعزامی صدا و سیما به حج در گرو برنامه سازیهای متنوع و جذاب با
1) 1. با کاروان صفا، ص 174.
هدف معرفی ابعاد مختلف حج برای عموم مردم و به ویژه جوانان است و باید به این نکته توجه شود که هنر کارگزاران حج در قسمتهای مختلف و به ویژه صدا و سیما در این است که حاصل و نتیجه کارشان، هم برای خود و هم برای دیگران مفید باشد.
نماینده ولی فقیه همچنین از قرآن محوری به عنوان ویژگی حج امسال سخن به میان آورد و تأکید کرد که صدا و سیما در این بعد نیز مأموریت مهمی را بر عهده دارد و باید برای این منظور برنامه سازی مناسب را در دستور کار خود قرار دهد.
وی ایجاد نزدیکی و برادری میان مذاهب مختلف اسلامی را از جمله اهداف مهم حج برشمرد و علاقه وافر ملت مسلمان ایران به زیارت خانه خدا و حرم نبوی صلی الله علیه و آله را در مقایسه با سایر ملتهای مسلمان بی نظیر خواند.
آقای ری شهری توجه نمایندگان اعزامی سازمان صدا و سیما را به اهمیت بهره گرفتن از فضای معنوی حج با هدف کمک به سالم سازی فضای انتخابات ریاست جمهوری در کشور جلب کرد و از آنان خواست تا در این زمینه برنامه های مناسبی تهیه کنند.
وی نویسندگان صدا و سیما را به مطالعه کتابهای حج با هدف تولید برنامه های مستند توصیه کرد و در پایان خواستار تشکیل دفتری برای ثبت تجربیات نمایندگان اعزامی صدا و سیما به حج شد و افزود:
تهیه تصویرهای منفی حج هم لازم است. البته برای بهره برداریهای مثبت نه منفی، و نه برای پخش از سیما. سال گذشته تصویری از صحنه های منفی تهیه شد و امسال در کاروانها پیش از عزیمت به حج نمایش داده شد و خیلی مؤثّر بود.
گروه سوم: مسؤولان ستاد مدینه منوره بودند. در این دیدار، ابتدا آقای امینیان، مسؤول ستاد مدینه، گزارشی مبسوط از فعالیتهای انجام یافته و در دست اقدام ارائه کرد و گفت:
در مدینه 65% زوّار در منطقه مرکزی مدینه در 29 هتل ساکن اند و 35% هم خارج از منطقه مرکزی، که دورترین آنها 1500 متری با حرم فاصله دارند و واحد حمل و نقل درون شهری، متکفّل حمل و نقل آن 35% است. از فردا یک شنبه تا سه روز بعد، به پِیک حضور 30 هزار نفر زائر در مدینه می رسیم، ولی از روز سه شنبه اولین کاروانها وارد مکه می شوند و روز پنجم ذی حجه زائر ایرانی در مدینه نخواهیم داشت.
همچنین از روز سه شنبه از تهران هم زائران وارد مکه می شوند و تا ظهر امروز شنبه، حدود 23 هزار نفر زوّار ایرانی وارد مدینه شده اند.
در این جلسه، آقای ری شهری پس از تشکر از فعالیت همه کارگزاران حج افزود:
بر اساس گزارشها روال کارها عادی است و مشکل مهمّی نداریم. البته برخی نابسامانیهای جزئی هست که باید برطرف شود مانند تأمین جا و غذا برای گروههای پیش پرواز، سهولت انتقال بار از فرودگاه مدینه به هتل، و اینکه مدت اقامت نُه کاروان در مدینه، کمتر از زمان پیش بینی شده است.
ایشان در پایان گفت: «برای برگزاری بهتر و باشکوهتر دعای کمیل شب جمعه آینده لازم است مدیران کاروانها توجیه شوند».
انتقال سوابق پزشکی حجاج ایرانی به عربستان
مسؤول بیمارستان هلال احمر مدینه منوره در گفتگو با زائر از انتقال سوابق پزشکی حجاج ایرانی به عربستان خبر داد.
دکتر فرهادنژاد در توضیح این مطلب افزود:
اطلاعات و سوابق پزشکی زائران ایرانی در قالب یک نرم افزار به عربستان منتقل شده است و حجاج ایرانی در صورت مراجعه به بیمارستانهای عربستان، با توجه به وجود سوابق قبلی در این نرم افزار، مورد درمان قرار می گیرند.
وی به زائران توصیه کرد هنگام مراجعه به این بیمارستانها کارتهای شناسایی خود را به همراه داشته باشند و در مورد روند جاری عملکرد این مرکز توضیح داد که «هیأت پزشکی در دو بیمارستان ثابت در مکه و مدینه و در ایام حج در دو بیمارستان صحرایی در منی و عرفات مستقر هستند.
دکتر فرهادنژاد از جمله امکانات این بیمارستانها را وجود بخشهایی مانند بستری، سی سی یو، اورژانس، آزمایشگاه، رادیولوژی، سونوگرافی، اکوکاردیوگرافی و کلینیکهای تخصصی ذکر کرد و افزود:
در این مراکز هیأتهای پزشکی به صورت تخصصی در بخشهای داخلی، زنان و
زایمان، قلب و عروق، گوش و حلق و بینی، چشم پزشکی، جراحی عمومی، ارتوپدی، روانپزشکی و دندانپزشکی به خدمت مشغول هستند.
مسؤول بیمارستان هلال احمر مدینه منوره، واحدهای بهداشت مستقر در هتلها و رستورانها و محل اسکان زائران ایرانی را از جمله بخشهای فعال این مرکز برشمرد و گفت: «پزشک مستقر در این واحد، مسائل بهداشتی این اماکن را ارزیابی و راه حل رفع مشکلات را ارائه می دهد.
دکتر فرهادنژاد فعالیت واحد پزشکان رابط عرب زبان را از دیگر خدمات بیمارستان هلال احمر ذکر کرد و افزود:
با هماهنگی قبلی با مسؤولان سعودی، بیمار را در صورت نیاز به مراجعه به مراکز بهداشتی این کشور به همراه پزشکان عرب زبان اعزام و روند درمان از زمان بستری تا ترخیص به وسیله این پزشک پیگیری می شود. در دوره گذشته تیم 306 نفره ای برای بیمارستان هلال احمر تدارک دیده بودیم ولی اکنون با توجه به طرحهایی که به منظور ارائه بهتر و بیشتر خدمات پزشکی به زائران داریم، این تعداد به 320 نفر افزایش پیدا کرده است.
وی با اشاره به مسائل مختلف از جمله تلقیح واکسن مننژیت چهار ظرفیتی به همه زائران گفت:
برای واکسن آنفولانزا نیز نود درصد حجاج را تحت پوشش قرار دادیم. امسال ما سه پایگاه تزریقات پانسمان خواهران را در مدینه و چهار پایگاه دیگر را در مکه مستقر کرده ایم.
وی به زائران ایرانی اطمینان داد که از نظر دارو و سایر لوازم بهداشتی و پزشکی هیچگونه کمبودی در بیمارستان هلال احمر وجود ندارد.
ایشان با اشاره به مشکلاتی که بیماری فراگیر آنفولانزا طی سالهای گذشته برای حجاج ایجاد کرده است گفت:
این مرکز بهداشتی به همت سازمان حج و زیارت و دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور طرح تحقیقاتی و منحصر به فردی را در بین کشورهای منطقه در دست
پیگیری دارد تا بدین وسیله عامل این بیماری تشخیص داده شود. در چند سال اخیر سرمای عربستان در ایام برگزاری حج بی سابقه بوده است و به زائران محترم توصیه می شود ضمن رعایت نکات بهداشتی و مسائل ایمنی، پوشش مناسب را داشته باشند.
عزیمت اولین کاروان حجّاج عراقی به عربستان
اولین کاروان حجّاج عراقی امروز شنبه عازم عربستان شدند. معاون نخست وزیر عراق اعلام کرد: امسال حدود 32 هزار عراقی راهی سفر حج می شوند و نقل و انتقال حجاج از طریق زمین و نیز از راه هوایی از فرودگاههای بصره و اربیل صورت می گیرد.
مراسم شبی با قرآن در مدینه منوّره
اولین مراسم شبی با قرآن در مدینه منوره، شامگاه شنبه با حضور قاریان برجسته میهن اسلامی در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبری برگزار شد.
در این مراسم که با حضور حجة الاسلام والمسلمین ری شهری برگزار شد، قاریان و حافظان قرآن کریم به تلاوت آیاتی چند از کلام الله مجید پرداختند.
آغاز برنامه شبی با قرآن، با آقای ابوالفضل نامدار- قاری ممتاز جمهوری اسلامی ایران- بود که با صوتی بسیار دلنشین، آیاتی از کلام خدا را برای حضار قرائت کرد.
همچنین جمعی از قاریان برجسته جمهوری اسلامی مرکب از آقایان مسعود عنایتی مقدم نفر سوم مسابقات مالزی، مهدی تاجزاده نفر اول مسابقات تونس، داود جعفری نفر اوّل مسابقات هند در مدح و منقبت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به تواشیح پرداختند.
مهندس رضا دیانت حافظ کل قرآن کریم نیز از دیگر قاریان ممتاز کشورمان بود که در ادامه برنامه به تلاوت آیاتی از قرآن مجید پرداخت. آقای عباس سلیمی مجری برنامه سپس از حضار و سرپرست حجاج ایرانی درخواست کرد که از این حافظ برجسته بوشهری سؤالاتی را مطرح کنند. نماینده ولی فقیه که خود از حافظان قرآن است، از مهندس دیانت خواست تا ادامه این آیه «وقال الرسول یا رب انّ قومی اتخذوا هذا القرآن
مهجوراً» (1)
را بخواند. مهندس دیانت در پاسخ ضمن اشاره به نشانی آیه ادامه آن را تلاوت کرد.
همچنین تعداد دیگری از خواهران و برادران سؤالات خود را مطرح کردند و این حافظ برجسته قرآن ضمن پاسخ، به قرائت ادامه این آیات پرداخت که با استقبال حضار مواجه شد.
مسؤول روابط عمومی بعثه مقام معظم رهبری گفت: «علاوه بر این مراسم، سه محفل دیگر انس با قرآن (یکی در مدینه و دو محفل در مکه مکرمه) برگزار خواهد شد».
وی با دعوت حضار به تلاوت قرآن در مکه و مدینه منوره و ضمن اشاره به حدیثی از معصومین علیهم السلام یادآور شد: «مطابق احادیث هرکس در مکه قرآن را ختم کند، از دنیا نمی رود مگر این که پس از مشاهده رسول خدا صلی الله علیه و آله، جایگاه خود را در بهشت ببیند».
اولین مراسم شبی با قرآن در مدینه منوره با تلاوت بسیار زیبای مسعود عنایتی مقدم نفر سوم مسابقات مالزی که شامل آیاتی در شأن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله بود، پایان یافت.
رعایت نکردن پاره ای از آداب حضور در حرمین
این روزها مکالمه با تلفن همراه در حرم نبوی شکل نامطلوبی پیدا کرده است. دوربینهای نصب شده در مسجد شریف نبوی که برگزاری نمازها را از تلویزیون عربستان پخش می کنند به طوری که قابل دریافت در سراسر جهان است، بعضاً این موارد را نیز به تصویر کشیده اند. از آنجا که این قبیل امور، مزاحمت برای سایرین، و خلاف ادب حضور در مسجد، و وهن مراسم عبادی است شایسته است همواره دست اندرکاران به ویژه روحانیون محترم کاروانها از زائران بخواهند هنگام حضور در مساجد به خصوص حرم شریف نبوی صلی الله علیه و آله و مسجد الحرام، همراه خود را خاموش کنند و از صحبت کردن با تلفن همراه حتماً بپرهیزند.
همچنین شب گذشته هنگام برگزاری نماز مغرب، شش نفر از زائران ایرانی با کت و شلوار سرمه ای به طوری که کاملًا مشخص بود ایرانی اند، کیسه های اجناسی را که از بازار
1) 1. سوره فرقان 25: 30: «و پیامبر می گوید: پروردگارا امّتِ من این قرآن را کنار نهادند».
خریده بودند در دست داشتند و از یک گوشه صحن مسجد نبوی به سمت گوشه دیگر و هتل محل اقامت خود می رفتند، و با اینکه صفوف نماز تا صحن و بیرون مسجد امتداد یافته بود، آنان توجیه نشده بودند که همانجا در کنار اجناس خود به نماز جماعت بپیوندند و پس از اقامه نماز به سمت هتل بروند. بلکه سراسیمه و مضطرب از کنار صفوف نمازگزاران به سرعت عبور می کردند تا از محل دور شوند. در حالی که اگر پیشاپیش توجیه شده بودند می توانستند همانجا اقتدا کنند و پس از پایان یافتن نماز با آرامش به هتل بروند.
حضور بیش از 21 هزار ایرانی در مدینه
تعداد زائران ایرانی مدینه منوره تا صبح امروز به بیش از 21 هزار و 500 نفر رسید.
سرشیفت ایرانی فرودگاه مدینه گفت: این تعداد زائر ایرانی با حدود 65 پرواز ایرانی و سعودی از شهرهای تهران، مشهد، تبریز، ارومیه و یزد به سرزمین وحی منتقل شده اند.
آقای رئیسی در گفتگو با خبرنگار زائر افزود:
حدود نیمی از پروازهایی که تاکنون برای انتقال زائران ایرانی به مدینه صورت گرفته، با هواپیماهای ایرانی انجام شده است.
براساس آمارها، همچنین بیش از 40 درصد زائران ایرانی مدینه، از تهران و نزدیک یک چهارم آنان از مشهدالرضا به مدینه منتقل شده اند. با این حال، سهم مردم استان تهران و استانهای خراسان از حجاج امسال، به ترتیب حدود 25 و حدود 12 درصد است.
نشست مشترک رابطین کاروانها
بنا به تصمیم نماینده ولی فقیه، رابطین محترم کاروانها در جلسات ستادهای مناطق شرکت خواهند کرد.
این تصمیم به منظور هماهنگی بیشتر میان بخشهای مختلف برگزار کننده مراسم حج و ارتقای امور معنوی و فرهنگی زائران اتخاذ شد. برای اجرایی شدن این تصمیم و ساماندهی به حضور رابطین در جلسات ستادها، به درخواست معاونت امور روحانیون
بعثه، نشست مشترکی با حضور رؤسای ستاد مناطق، رؤسای بازرسی بعثه و رابطین بعثه روز جمعه 11/ 10/ 1383 تشکیل شد.
براساس تصمیم این نشست مشترک، جلسات ستاد مناطق به ریاست مسؤول ستاد منطقه تشکیل می شود و رابطین با حضور در تمام جلسات اعضای ستاد را از امور جاری کاروانها مطّلع می کنند و از چگونگی امور اجرایی باخبر می شود.
نگرانی حکومت از آیین وهابیت
به رغم آنکه دولتمردان سعودی آیین وهابیت را به عنوان مذهب حاکم و رسمی کشور پذیرفته و نزدیک به یک قرن است که از آن حمایت می کنند، اما نظریات ناسازگار با آداب فرمانروایی فضای بین المللی مواضع تند و خشک و متحجرانه علماء وهابی موجب تنگناهایی برای حکومت شده است، به ویژه آنکه تولّد جریان تروریستی منفور القاعده از وهابیت، زنگ خطر تحرکات اخلالگرانه بقیه وهابیت علیه حکومت را به صدا درآورده است.
عوامل فوق سبب نگرانی بیشتر حکومت از اقتدار دینی فرهنگی آل شیخ (محمد بن عبدالوهّاب) شده و حکومت درصدد کاهش چتر حمایتی خود از آنان شده است.
دکتر نذیر عزالدین یکی از مسؤولان اقتصادی امارة المدینة که از مریدان عرفان و علاقه مندان دکتر سید علوی مالکی است گفته است:
حکومت بیشترین خطر را از آل شیخ احساس می کند، چون امور تبلیغات دینی و مؤسسه توعیه اسلامی و اداره قاضیان و مبلغین و هیأت امر به معروف و نهی از منکر و امامت حرمین در تصرف آنها است.
گفتنی است که دکتر سید محمد بن عباس علوی مالکی قوی ترین دژ عرفان و تصوف اهل سنت در برابر وهابیت در عربستان پس از دهها سال مبارزه فرهنگی با وهابیت و دفاع از توسّل و جلسات ذکر و احتفال و دوبار محکومیت به اعدام از جانب وهابیت، ماه رمضان گذشته دعوت حق را لبیک گفت.
این نویسنده بزرگ که میلیونها مرید در عربستان و دیگر کشورها دارد جلسه هفتگی ذکر و توسل اش که با حضور صدها مرید و تعدادی از فرهیختگان و علماء و دولتمردان
سعودی و دیگر کشورها در مکه مکرمه برگزار می شد تنها جلسه آشکار ذکر و توسّل در این کشور بود، در حالی که صدها جلسه دیگر مخفی و نیمه مخفی در مکه و مدینه و جده و ریاض برگزار می شود.
دکتر مالکی با تعدادی از علماء شیعه چون استاد واعظ زاده خراسانی رابطه دوستانه داشت، تشییع جنازه وی با حضور صدها هزار نفر از مسجد الحرام تا جنّة المَعْلاه و حضور رسمی امیر عبدالله همراه دکتر عبده یمانی وزیر اسبق وزارت اعلام عربستان در منزل آن مرحوم نشانی از عظمت شخصیت او و مایه نگرانی علماء وهابی شد.
یکی از مقامات حکومتی عربستان به آقای دکتر احمد علوی، پسر دکتر علوی، گفته است: «ما هیچ ضرری از گروه شما ندیدیم و هرچه ضربه خورده ایم از گروه تندرو و سلفیها (وهابی) بوده است». سپس به وی توصیه کرده که شما درسها و حلقه ذکر پدر را ادامه بدهید. از آن روز به بعد تعدادی از همکاران و دوستان دکتر علوی در صدا و سیمای سعودی برنامه های فرهنگی اجرا می کنند که نشان رویکرد مثبت دولت بر ضد وهابیت است.
می افزایم که یکی از اساتید دانشکده علوم قرآن مدینه در دیدار با یکی از علمای ایرانی گفت:
گسترش ارتباط ایران و عربستان منجر به تضعیف قدرت وهابیت و تقویت عرفان شده و روز به روز در حال گسترش است. در پرتو این ارتباط اشراف و سادات مدینه که از نسل اهل بیت و ائمه اهل بیت اند تقویت شده اند.
مبارزه اداره کل وعظ و ارشاد مدینه با تشیّع
شیخ نور که مدیر کل جدید اداره وعظ و ارشاد مدینه منوره است و تمام مبلغان و خطبای اعزامی به مساجد مدینه منوره و نیز مأموران امر به معروف داخل مسجد النبی صلی الله علیه و آله و بقیع تحت نظر و امر او فعالیت می کنند، به یکی از علمای ایرانی گفته است:
امسال 150 مبلغ داریم که در عرصه های گوناگون در مسجد النبی صلی الله علیه و آله و مساجد دیگر مدینه سخنرانی و تبلیغات می کنند، علاوه بر اینکه کتب و نوارهای زیادی را تهیه و توزیع می کنیم.
هدف اصلی تبلیغات ما مبارزه با جهالتها و بدعتهای این زائران جهّال است که به زیارت و شرک آلوده شده اند.
او تعدادی از کتب و تألیفات بن باز و عُثَیْمِین و نوارهای سخنرانی در دفاع از وهابیت به فارسی و عربی را به یکی از علمای ایرانی اهدا کرد.
گفتنی است که اداره وعظ و ارشاد ظاهراً تندترین تشکیلات سلفیها در عربستان است که تمام رفتارهای تند مأموران بقیع و مسجد النبی صلی الله علیه و آله و سخنرانیهای تند مساجد دیگر مدینه و مکه و مأموران امر به معروف مساجد سبعه از همین سازمان نشأت می گیرد.
به نظر می رسد اختلاف بارزی بین تشکیلات کشوری و تشکیلات شؤون حرمین و پلیس نظامی مدینه و مکه و دستگاههای دولتی عربستان از نظر مواضع وجود دارد.
گفتگوی زائر با مسؤول حمل و نقل درون شهری
راهروهای طبقه اوّل ساختمان بعثه در مدینه یک لحظه هم آرام و قرار ندارد. آنجا یک لحظه هم خلوت نیست. در این طبقه امور مربوط به سرویسهای درون شهری زائران حاضر در مدینه پیگیری می شود. حمل و نقل درون شهری، یکی از سه واحد مستقل بخش حمل و نقل است که در کنار حمل و نقل هوایی و حمل و نقل بین شهری، وظیفه رفت و آمد زائران را برعهده گرفته است.
آنچه در زیر می خوانید نتیجه گفتگوی زائر با مسؤول حمل و نقل درون شهری مدینه است:
در یک نگاه کلی، وظیفه شما به عنوان حمل و نقل درون شهری به طور مشخص تعریف شده است. این تعریف معنای خاصی هم پیدا می کند؟ یعنی خدمات شما تفکیک شده است؟
واحد حمل و نقل درون شهری برحسب وظیفه باید به چهار منطقه تعریف شده حجاج ایرانی سرویس بدهد؛ اما چون مناطق یک و دو نزدیک به حرم نبوی است و زائران ایرانی برای تردد عملًا نیازی به وسیله نقلیه ندارند، توان واحدها روی مناطق 3 و 4
متمرکز شده است.
نحوه ارائه خدمات شما به این دو منطقه به چه صورت است؟
6 خط در نظر گرفته ایم تا زائران ایرانی به حرم نبوی منتقل و سپس به منازل بازگردانده شوند.
مسیر این خطوط کجاست؟
خط اول مسیر خیابان قربان، طالع و نازل در ایستگاه سوق التمور، خط دوم مسیر خیابان سالمیه در ایستگاه الجزیره، خط سوم مسیر خیابان امیرالمؤمنین، طالع و نازل در ایستگاه الجزیره، خط چهارم مسیر خیابان گاز در خیابان الجزیره، خط پنجم مسیر خیابان عبدالعزیز جدید و قدیم در ایستگاه روبروی هتل دله و جنب فندق الدخیل، خط ششم مسیر خیابان مطار و ابوذر در ایستگاه دفاع مدنی.
البته برای اطلاع دقیق زائران ایرانی باید مسیر کامل رفت و برگشت این ایستگاهها در اختیار کاروانها قرار گیرد.
این اتفاق افتاده است و سعی می کنیم از طریق زائر هم اطلاعات لازم را با درج جدول ارائه دهیم.
فعالیت شما از چه زمانی آغاز شد؟
از روز سه شنبه (8 دی) سرویس دهی ما شروع شد. برای شروعِ خطوط 1، 2، 3، 4 و 5 چهارده دستگاه اتوبوس راه اندازی کردیم و امروز با ظرفیت کامل در همه ایستگاهها سرویس می دهیم.
امروز حدود 30 دستگاه ولی برای روزهای 14 تا 21 دی به 60 دستگاه اتوبوس هم می رسد. علاوه بر این، حدود 25 دستگاه اتوبوس را به عنوان ذخیره های آماده بهره برداری در نظر گرفته ایم تا به مشکل بر نخوریم.
این ذخیره ها چه زمانی به کار می آیند؟
برای مراسم خاص، مثل دعای کمیل، نماز جمعه یا دعای ندبه، اما جدای از این
اوقات در روزهای شلوغ به حدود 15 تا 20 هزار زائر سرویس می دهیم.
این اتوبوسها مشخصه ای هم دارد؟
همه با آرم و پرچم جمهوری اسلامی ایران مشخص شده اند و شماره خطوط روی هر کدام نوشته شده است.
وظیفه آشنا کردن زائران با جغرافیای مدینه هم با شماست؟
به نوعی این وظیفه را هم برعهده داریم. برای آنکه زائران برای تردد در مدینه مشکل نداشته باشند سه نوع نقشه چاپ شده است. یکی نقشه 120* 30 سانتی متری مدینه است که برای نصب در کاروانها و راهنمایی زائران در اختیار آنها قرار گرفته است و دیگر نقشه های کوچکی است که برای راهنمایی زائران و آشنایی با مدینه منوره و مکه مکرمه در اختیار تمام زائران قرار گرفته و خواهد گرفت.
علاوه بر حمل و نقل زائران وظیفه دیگری هم به واحد شما محول شده است؟
جلسه ای با مسؤولان ترافیک شهر مدینه داشتیم تا برای انتقال غذا از آشپزخانه های مرکزی به داخل منطقه مرکزی شهر مشکل نداشته باشیم. چون در زمان های خاص اجازه تردد به منطقه مرکزی داده نمی شود و مبادی بسته می شود. این هماهنگی باعث شده که ما به مانعی برنخوریم. شاید بشود این را هم به وظایف ما اضافه کرد.
سرویسهای ویژه ای هم دارید؟ به عنوان مثال به کاروان زائران جانباز هم خدماتی می کنید؟
بله، طبق هماهنگیهای انجام شده با مسؤولان کاروان جانبازان، زائران این کاروان امروز (12 دی) وارد مدینه می شوند. البته ما از دیروز آماده سرویس دهی به این عزیزان هستیم. برای تردد آنها دو دستگاه مینی بوس بدون صندلی و یک دستگاه مینی بوس ویژه را در نظر گرفته ایم.
این چندمین تجربه واحد حمل و نقل درون شهری است؟
سالهای پیش از 1380، زائران ایرانی مشکلات فراوانی برای تردد در مدینه داشتند.
حتی بعضی از آنها گم می شدند. از سال 1380 استارت واحد حمل و نقل درون شهری
خورد و امسال چهارمین تجربه این واحد است.
برنامه ریزی مدیریت این واحد از چه زمانی آغاز شد؟
از ماهها قبل، شاید بلافاصله پس از حج تمتّع سال گذشته. باید مدتهای زیادی وقت گذاشت تا در زمان شلوغی کار، به معضل برنخوریم. البته برادرانی که سالهای قبل زحمت این واحد بر دوش آنها بود مشکلات اولیه را برطرف کرده اند.
نوع خدماتی که ارائه می کنید تفاوتی هم نسبت به سالهای قبل داشته یا خیر؟
ما به دنبال آن بودیم که اتوبوسها را به پارکینگهای زیر حرم نبوی ببریم که فوق العاده مجهز و زیباست ولی از آنجا که این پارکینگها به بخش خصوصی اجاره داده شده وساعت 22 بسته می شود از این تصمیم منصرف شدیم.
آیا مشکل اصلی زمان بسته شدن پارکینگها بود؟
ما قصد داشتیم سرویس شبانه روزی بدهیم و این پارکینگ فقط تا ساعت 22 باز بود.
در آن صورت مجبور بودیم ایستگاه دیگری هم بیرون پارکینگ بگذاریم که این باعث سردرگمی زائران می شد چون بایستی 2 ایستگاه ایجاد می کردیم. به این دلیل منصرف شدیم. این تصمیمی بود که می خواستیم عملی کنیم ولی نشد؛ اما اتفاقی که امسال افتاد مشخص کردن نام راننده، کد و تمام مشخصات خودرو است تا اگر زائران شکایتی دارند با ذکر نام راننده و مشخصات باشد که ان شاءالله در روزهای آتی نصب خواهد شد.
مدت زمان سرویس دهی شما به زائران ایران چقدر است؟
از 8 دی شروع شده و تا 24 بهمن طول می کشد.
در پایان، از زائران می خواهیم نظم، حوصله و صبر داشته باشند، به شماره خط و سرویس خود توجه کنند، جوانان مراقب سالخوردگان و خانمها باشند و برای سوار شدن به اتوبوس یا پیاده شدن ملاحظه آنها را بکنند و بدانند اتوبوس به اندازه کافی برای تردد زائران وجود دارد و ان شاءالله در این ایام به مشکل بر نخواهند خورد.
یکشنبه 21 ذی قعده
دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ولیعهد عربستان
یکشنبه 21 ذی قعده
13/ 10/ 83
دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ولیعهد عربستان
امروز آقای احمد مسجد جامعی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به همراه آقای سید احمد زرهانی، رئیس سازمان حج و زیارت و حسین صادقی، سفیر ایران در عربستان با شاهزاده عبدالله بن عبدالعزیز ولیعهد عربستان در دفترش در کاخ الیمامه ریاض دیدار و گفتگو کردند. در این دیدار که شاهزاده سلطان بن عبدالعزیز، نایب دوم رئیس شورای وزیران و وزیر دفاع و هوانوردی و بازرسی کل کشور، شاهزاده سعود الفیصل، وزیر امور خارجه، عبدالعزیز بن عبدالله بن عبدالعزیز، مشاور دفتر ولیعهد، و دکتر فؤاد بن عبدالسلام الفارسی، وزیر فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان و آقای عبدالمحسن بن عبدالعزیز مشاور دفتر ولیعهد حضور داشتند، از جمله درباره تضییقات مأموران سعودی برای زائران در بقیع مذاکره شد، و امیر عبدالله قول مساعد داد که این موضوع را پیگیری کند.
حضور سی کاروان از ایرانیان اهل سنت در حج امسال
مسؤول واحد اهل سنت بعثه گفت:
امسال بیش از چهار هزار و 500 ایرانی اهل سنت در قالب حدود 30 کاروان به
سرزمین وحی مشرّف می شوند. این کاروانها از استانهای گلستان، کردستان، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خراسان، آذربایجان غربی و کرمانشاه به عربستان می آیند. با توجه به اینکه ایرانیان اهل سنت، غالباً شافعی و حنفی اند، امسال 53 روحانی و معین اهل سنت، این دسته از هموطنانمان را در مسائل شرعی و مذهبی راهنمایی می کنند.
تاکنون حدود 750 ایرانی اهل سنت در قالب پنج کاروان وارد مدینه منوره شده اند.
امسال طبق رسم سالهای گذشته، با عنایت رهبر انقلاب، از پانزده شخصیت برجسته اهل سنت برای تشرف به سرزمین وحی دعوت شده است که از بین آنها می توان به مولوی محمد اسحاق مدنی (مشاور رئیس جمهور در امور اهل سنت) اشاره کرد.
دکتر صدیق صفی زاده (مترجم، مفسر و شاعر کُرد)، سردار جمیل بابایی (جانبار و از سرداران جبهه)، آقای حبیب زاده (نماینده مردم بوکان در مجلس شورای اسلامی) و برخی از ائمه جمعه و علمای اهل سنت مناطق مختلف کشور را از جمله دیگر میهمانان اهل سنت در حج امسال می توان برشمرد.
وی با اشاره به فعالیتهای واحد اهل سنت بعثه، تشکیل شورای افتا ویژه اهل سنت را از جمله این فعالیتها برشمرد و افزود:
این شورا که امسال به ریاست مولوی محمد اسحاق مدنی تشکیل شده است، در مدینه، صبحها از ساعت 8 صبح تا 12 و عصرها از ساعت 15 تا 17 به سؤالات و مسائل شرعی اهل سنت پاسخ می دهد. و شورای افتای اهل سنت در مکه، علاوه بر ساعات یاد شده، شبها بین نماز مغرب و عشاء در طبقه دوم مسجد الحرام، روبروی ناودان طلا آماده پاسخگویی به سؤالات شرعی حجاج اهل سنت خواهد بود.
مسؤول واحد اهل سنت بعثه همچنین از برگزاری سه کنگره ویژه اهل سنت در ایام برگزاری آیین حج امسال خبر داد و گفت:
در این کنگره ها سخنرانان اهل سنت درباره موضوعاتی همچون: «آینده بشریت و ظهور حضرت مهدی (عج) از دیدگاه قرآن»، «قرآن و عترت؛ دو میراث گرانبهای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله» و «قرآن، قانون جاودانه بشریت» سخنرانی خواهند کرد.
توصیه های دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه به حجاج ایرانی
سرپرست دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در مدینه منوره، به زائران ایرانی سرزمین وحی توصیه کرد از رسیدِ گذرنامه های خود با دقت نگهداری کنند تا مشکلی گریبانگیرشان نشود.
مصطفی بهزادی در گفتگو با زائر، ضمن تبریک فرا رسیدن موسم حج گفت:
زائران ایرانی در صورتی که رسید گذرنامه های خود را گم کنند، باید موضوع را هرچه زودتر به دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه واقع در هتل «قصر الدخیل» اطلاع دهند. او همچنین با اشاره به حوادث تلخ پیش آمده در سالهای گذشته، از زائران خواست هنگام عبور از خیابانها بیشتر احتیاط و حتماً از تقاطعها و جاهای خطکشی شده عبور کنند.
بهزادی با اشاره به اینکه براساس قوانین عربستان، در نیمی حوادث رانندگی عابر پیاده را مقصر می دانند، افزود:
این موضوع، در سالهای گذشته برای برخی از ایرانیان، مشکلات حقوقی ایجاد کرده و در بعضی موارد، به علت میزان صدمات متأسفانه به نقص عضو و وفات زائران ایرانی منجر شده است.
سرپرست دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در مدینه منوره، همچنین به زائران ایرانی به ویژه بانوان توصیه کرد حتی الامکان از سرویسهای رفت و برگشت ایرانی و حداکثر از تاکسیهای سعودی استفاده کنند.
بهزادی از بانوان خواست از سوارشدن به خودروهای شخصی مسافرکش جداً بپرهیزند و تا حد امکان، شبها بدون محارم مرد با هم کاروانیهای خود، تردد نکنند.
او مسؤولیت اصلی دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه را ارتباط بین طرفهای ایرانی با سعودی بیان کرد و گفت:
زائران ایرانی چنانچه با پلیس یا اتباع عربستان دچار مشکلی شوند، می توانند موضوع را حضوری یا تلفنی (در مدینه با تلفن 8361970) با دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در میان بگذارند.
بهزادی ضمن تشکر از مقامات سعودی و وزارتخانه های حج و امور خارجه عربستان
برای کمک به حاجیان ایرانی و عرضه تسهیلات مناسب افزود:
همکاری مقامات عربستان و نظم و انضباطی که امسال در کاروانها وجود دارد، خوشبختانه موجب شده است که تاکنون مشکل خاصی در ارتباط بین طرفهای ایرانی و سعودی به وجود نیاید.
وی با اشاره به درگذشت یک ایرانی در روزهای گذشته گفت:
متوفی، علی دشتبان فیض آبادی از اهالی شهرستان تربت حیدریه بود که چهارشنبه در بدو ورود به مدینه، احتمالًا به علت ناراحتی قلبی درگذشت و روز پنجشنبه در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد.
سخنان وزیر حج عربستان درباره مشکل اسکان حجّاج
به گزارش سعودی گازت ویژه نامه فارسی روزنامه عکاظ ایاد مدنی وزیر حج عربستان گفت:
این وزارت تصمیم دارد تا مسؤولیت اجاره مسکنهای حجاج را دوباره به مؤسسات طوافه با همکاری بعثه های حج واگذار کند. وزارت در این زمینه گزارش مفصلی تهیه و پیرامون سیستم جدید تحقیق و بررسی کرده است. سپس این گزارش به کمیسیون عالی حج تقدیم گردید که پس از آن کمیسیونی که از طرف وزارت کشور، وزارت حج و هیأت نظارت و تحقیق تشکیل شد، این مسأله را بررسی کرد. قرار است به زودی این مسأله را دوباره به کمیسیون عالی حج تقدیم شود تا در صورت تأیید به شورای وزیران تحویل گردد.
وی در پایان افزود: «روش امروزی اسکان زائران، روش مفیدی نیست». همچنین، وزارت حج عربستان به شرکتهای حمل و نقل برون شهری هشدار داد که در مشاعر و بین شهرها از مینی بوس استفاده نکنند. همچنین لازم است همراه هر اتوبوس راهنمایی باشد که به مشاعر مقدّسه و مقرّ چادرها آشنایی کامل داشته باشد. گفتنی است که شرکتها و مؤسسات حمل و نقل عربستان، سالانه با بیش از 2500 اتوبوس حمل و نقل زائران میان مشاعر و شهرها را به عهده دارند.
در کنار زائران گمشده
در یکی از اتاقهای ستاد مدینه منوره، دو سه نفر نشسته اند که فعالیتشان به سه شاخه مختلف تقسیم شده است. علی اکبر شیخ بابایی مسؤول این واحد است که به نام حمل و نقل هوایی شناخته می شود، ولی کارهای دیگری هم در آن واحد سازماندهی می شود.
شیخ بابایی که مسؤول فعالیتهای فرودگاه مدینه است، بر کار بخشهای امداد و اشیای گمشده هم نظارت دارد.
وی درباره بخش اول فعالیت خود می گوید: «وظیفه ما این است که زائران را بدون کوچکترین مشکلی راهی هتلها و منازل کنیم».
او که از پنجم دی ماه وارد مدینه شده و دو روز بعد کار خود را آغاز کرده، ادامه می دهد:
زائران «مدینه قبل» از ایران وارد مدینه می شوند که خروج آنها از فرودگاه کار چندان سختی نیست، اما به هنگام مراجعت زائران «مدینه بعد» به ایران که قرار است از فرودگاه مدینه صورت گیرد، کار ما کمی سخت می شود. چون میزان بار آنها باید در یک حد مشخصی باشد که معمولًا بیشتر است.
پروازهای زائران ایرانی تا 21 دی از ایران به سمت مدینه می آیند که هر 24 ساعت 15 تا 16 پرواز را شامل می شود و پس از این تاریخ، هواپیماها راهی جده می شوند تا زائران مدینه بعد، از راه زمینی به مکه رفته و سپس به مدینه بیایند. تا سالهای قبل ایران ایر اجازه پرواز به مدینه را نداشت اما حالا پنجاه درصد زائران ایرانی با پرواز هواپیمایی سعودی و پنجاه درصد هم با پروازهای ایران ایر به عربستان می آیند و باز می گردند.
بخش دیگر فعالیت شیخ بابایی در ارتباط با اشیای گمشده است. او در این باره می گوید:
دو سالی است که به این بخش سر و سامان داده ایم تا کسانی که چیزی گم می کنند روزنه امیدی برای به دست آوردن اشیای گمشده خود داشته باشند. افرادی که اشیای خود را گم می کنند به دفتر ستاد در ساختمان بعثه می آیند و فرمهای مورد نظر را پر می کنند تا اگر اشیای آنها به صورتی پیدا شد برای باز گرداندن وسائل به صاحبانشان مشکلی نداشته باشیم.
شیخ بابایی در عین حال بر این نکته تأکید می کند که طبق تجربه سالهای گذشته به
زائران توصیه می کنیم که در حفظ اموال خود بکوشند. چون در حج سال گذشته درصد کمی از اشیای گمشده پیدا شد.
اشیای گمشده در سال قبل عبارتند از: پنجاه چمدان بزرگ، پنجاه تلفن همراه، صد ساک دستی، سیزده هزار و 600 دلار، 1200 ریال سعودی و سیزده هزار تومان که از این میزان تنها ده ساک کوچک و مقداری پول ایرانی پیدا شد.
وظیفه سوم دفتری که علی اکبر شیخ بابایی در آن فعالیت می کند نظارت بر کار ستاد امداد افراد گمشده است. او درباره فعالیت این حوزه می گوید:
بیشترین فعالیت ما امداد افرادی است که اطراف حرم مطهر حضرت رسول صلی الله علیه و آله یا در اماکن مقدس دیگر گم می شوند.
مسؤول ستاد امداد گمشدگان می افزاید:
اگرچه با راه افتادن سرویس حمل و نقل درون شهری تعداد افراد گمشده کاهش یافته اما با این حال هنوز شیفتهای امداد ما گزارشهای نسبتاً زیادی به ستاد منتقل می کنند.
سال قبل چیزی حدود نه تا ده هزار نفر در اطراف اماکن متبرکه مدینه گم شدند که با تلاش مأموران ما به هتلها و منازل محل استقرار خود راهنمایی شدند و امسال هم تعداد قابل توجهی مراجعه کننده داشتیم.
با توجه به آنکه بیشتر گمشده ها افرادی پنجاه تا هفتاد ساله هستند، از این دسته زائران عزیز می خواهیم تنها به جایی نروند، حتما اوراق شناسایی را همراه داشته باشند و به تذکرات مدیران کاروانها و ساعتی که برای سوار شدن به سرویسهای بازگشت تعیین شده است، دقت کافی داشته باشند.
رئیس واحد امداد مدینه منوره در پایان این اطلاعات را برای آگاهی و راحتی زائران در اختیار ما می گذارد تا هموطنانمان بدانند در صورت بروز هر گونه اتفاقی چگونه با گروههای امداد تماس برقرار کنند.
گروه امداد 1: مستقر در ضلع شمالی حرم مطهر پیامبر صلی الله علیه و آله جلو آب نما (مجسمه) با چتر سفید و نوشته «امداد حجاج ایران» و پیراهن آبی از ساعت هفت صبح تا ده شب.
گروه امداد 2: مستقر در بین حرم مطهر پیامبر صلی الله علیه و آله و بقیع با همان مشخصات و در
همان زمان (هفت صبح تا ده شب).
گروه امداد 3: مستقر در داخل سالن و مقابل درِ ورودی هتل قصر الدخیل (ستاد).
این گروه دو نفری به طور شبانه روزی مشغول پاسخگویی به مراجعین هستند.
تلفنهای همراه 0501087119، 8360176 و 8390708 (داخلی 144 و 288) نیز در اختیار زائران است.
ویژه نامه های هیأت پزشکی حج
هیأت پزشکی حج به منظور آشنا کردن حجاج با مسائل بهداشتی ویژه نامه هایی را منتشر کرد. این ویژه نامه ها که شامل چهار جزوه جداگانه است نکات لازم بهداشتی و مسائل بهداشت فردی و جمعی را به زائران ایرانی متذکر شده است. این جزوات شامل راهنمای عملیاتی بهداشت کاروانها در حج تمتع (ویژه مدیران کاروانها)، توصیه های بهداشتی (برای زائران حج تمتع)، به تندرستی زائران خانه خدا کمک کنیم (ویژه روحانیون کاروانها) و تندرستی پزشکان پیام آور (ویژه پزشکان کاروانها) می باشد. هیأت پزشکی حج ابراز امیدواری کرد حجاج با توجه به توصیه های بهداشتی که در این جزوات مندرج است در سایه تضمین سلامت جسم و روان، سفر معنوی شیرینی را تجربه کنند.
جلسه سخنرانی عمومی بعثه
حجة الاسلام و المسلمین قرائتی حضور در سرزمین وحی را فرصتی برای تقویت بنیه های ایمانی و تجدید بیعت با پیامبر عظیم الشأن اسلام و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام دانست و توجه زائران خانه خدا را به بهره گرفتن از این فرصت بزرگ زندگی برای خود جلب کرد.
وی که صبح امروز در جمع صدها تن از زائران حرم نبوی و در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره سخن می گفت، بر اهمیت حاجی ماندن و حفظ دستاوردهای حج تأکید و اظهار امیدواری کرد که زائران حرم نبوی و بیت الله الحرام بتوانند فریضه نماز را در اوّل وقت ادا کنند و بر ادای این مهم استوار باقی بمانند.
وی عمل به رهنمودهای قرآن کریم را از جمله نشانه های امت وفادار برشمرد و تأکید
کرد که انجام فریضه حج بر محوریت قرآن کریم، به حج امسال طراوت و بالندگی بیشتری خواهد بخشید.
آقای قرائتی همچنین به بیان روایاتی درباره پیروزیهای مسلمانان در مقابله با کفار با وجود امکانات و نیروی انسانی اندک پرداخت و تأکید کرد که حج نمادی از اقتدار و توانمندی مسلمانان را به رخ جهانیان می کشد و زائران خانه خدا ضمن تقویت بنیه های ایمانی در وجود خویش، به برتری دنیای اسلام در برابر تلاش دشمنان برای ایجاد رعب در بین آنان واقف می شوند.
گفتنی است که هرساله در مکه و مدینه در ساختمان بعثه مقام معظم رهبری با دعوت از چند کاروان از زائران ایرانی، مراسم سخنرانی و وعظ و خطابه برپا می شود که در آن سخنرانان توانا برای مردم سخن می گویند. حجة الاسلام قرائتی در مقطع مدینه قبل، و حجة الاسلام دکتر هاشمیان برای مقطع مدینه بعد، از سخنرانان جلسات عمومی امسال بعثه بودند. روابط عمومی برای برگزاری این گونه جلسات دستورالعملی تنظیم کرده است که این مراسم بر اساس آن انجام می شود.
دوشنبه 22 ذی قعده
مصاحبه نماینده ولیّ فقیه با شبکه سحر
دوشنبه 22 ذی قعده
14/ 10/ 83
مصاحبه نماینده ولیّ فقیه با شبکه سحر
به دنبال تأکید حضرت آیة الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در خصوص محور قرار دادن قرآن کریم در حج امسال، بعثه مقام معظم رهبری حدود بیست برنامه متنوع را در این زمینه تدارک دیده است.
نماینده ولی فقیه در گفتگویی که در مدینه منوره با خبرنگار شبکه بین المللی سحر انجام داد، از برگزاری همایشهای مختلف در مکه مکرمه و مدینه منوره، برگزاری مسابقات قرآن و جدولهای قرآنی، اختصاص بخشهایی از نشریه زائر به رهنمودهای قرآن، اختصاص بخشی از فعالیت روحانیون کاروانها به تفسیر آیات قرآن کریم و تهیه بروشور «عطر تلاوت» به منظور انس بیشتر با قرآن و ختم آن، به عنوان برخی از این برنامه ها نام برد. آقای ری شهری گفت:
در کاروانهای حج امسال، از چهره های قرآنی تجلیل و ویژه برنامه هایی برای تقویت روخوانی قرآن در بین زائران در داخل کاروانها برگزار می شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، توسل به قرآن کریم را بهترین راه مبارزه با آفات
فرهنگی غرب دانست و افزود:
توصیه مسلمانان به انس هرچه بیشتر با ظاهر و باطن قرآن کریم، مناسبترین راه خنثی کردن تهاجم فرهنگی غرب است. زیرا هرچه این انس بیشتر شود، قهراً اثر تهاجم فرهنگی غرب در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان کمتر می شود و بدون تردید، همه دردهای فردی و اجتماعی و انواع بیماریهای اخلاقی و روحی را می توان با توسل به قرآن کریم و بهره بردن از نورانیت آن برطرف کرد.
خبرنگار شبکه سحر از وی در مورد شرطهای استجابت دعا بر اساس رهنمودهای پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله و اهل بیت آن بزرگوار علیهم السلام سؤال کرد که ایشان از غذای حلال، پرداخت حقوق مستمندان، معرفت عمیق به خداوند متعال و حضور قلب را از لوازم استجابت دعا نام برد.
ایشان همچنین در خصوص تعیین سهمیه حجاج از سوی دولت عربستان گفت:
بر اساس مصوبه سازمان کنفرانس اسلامی، شمار حجاج به نسبت جمعیت هر کشور تقسیم شده است و نظر به اینکه عربستان، ظرفیت پذیرش شمار بیشتری از حجاج را ندارد، همه کشورها باید از سهمیه تعیین شده تمکین کنند تا مسؤولان دولت سعودی بتوانند از عهده اداره مسائل مربوط به حج برآیند و جمهوری اسلامی ایران نیز نمی خواهد سایر مسلمانان در مضیقه قرار بگیرند.
نماینده ولی فقیه در حج، تمسک به اسلام حقیقی و وحدت کلمه را دو عامل اساسی برای افزایش توانمندی ملتهای مسلمان جهت مقابله با هجمه دشمنان اسلام برشمرد و گفت:
تبلیغ گسترده و وحدت کلمه امت اسلام باید از کنار خانه توحید آغاز شود و اگر مسلمانان با امکاناتی که در اختیار دارند بتوانند اختلافات خود را کنار بگذارند و در کنار هم قرار گیرند، به سادگی می توانند بر کل جهان سیادت داشته باشند.
وی تفرقه میان مسلمانان را دسیسه دیرینه دشمنان با هدف چپاول دارایی و امکانات دنیای اسلام دانست و از مسلمانان خواست با تمسک به اسلام و حفظ وحدت کلمه، توطئه دشمن را بی اثر کنند.
سرپرست زائران ایرانی خانه خدا در پاسخ به سؤالی در خصوص تهمتها و حرکات
موذیانه دشمنان علیه ملت مسلمان ایران گفت:
جمهوری اسلامی ایران، پرچمدار اسلام ناب، متعادل و پیرو منطق است و این پرچمِ به اهتزاز درآمده، نه تنها برای امت اسلام بلکه برای جهانیان جاذبه دارد و دشمنان اسلام دریافته اند که اسلام معرفی شده از سوی ملت مسلمان ایران، می تواند محور وحدت امت اسلام باشد. بنابراین هدف از تهمتها و حرکتهای موذیانه دشمن علیه جمهوری اسلامی، چیزی جز از کار انداختن این قلب تپنده در جهان اسلام نیست.
مطرح شدن مسأله انرژی هسته ای ایران، بهانه ای برای اعمال فشار علیه جمهوری اسلامی ایران است. ملت ایران نه بمب اتم نیاز دارد، نه در پی به دست آوردن آن است و به همین دلیل، همه امکانات بازرسی برای آژانس بین المللی انرژی هسته ای فراهم شده است، اما تا هنگامی که جمهوری اسلامی به معنای واقعی آن در ایران وجود دارد، تهمتهایی از این دست نیز مطرح خواهد شد.
آقای ری شهری آگاه سازی نسل جوان و روشنگری امت اسلام از سوی اهل فکر را عامل مهمی در خنثی شدن توطئه های دشمنان اسلام دانست و در بخش پایانی این گفتگو به زائران ایرانی خانه خدا توصیه کرد که فرصت کوتاه حضور در حرمین شریفین را غنیمت شمارند و از این فرصت برای سازندگی خود و قوام امور مادی و معنوی امت اسلام و بشریت بهره کافی ببرند.
ورود نخستین کاروان ایرانی مقطع مدینه بعد به جدّه
نخستین کاروان زائران مقطع مدینه بعد ایران امروز دوشنبه وارد فرودگاه جدّه شدند و مورد استقبال و تکریم مقامات محلّی قرار گرفتند و هدایایی از جانب مقامات محلّی به آنان اهدا شد.
دیدار اعضای بعثه های مراجع با نماینده ولیّ فقیه
صبح و بعد از ظهر امروز، اعضای بعثه های مراجع تقلید، جداگانه در مدینه با نماینده ولیّ فقیه دیدار و گفتگو کردند. در این دیدارها آقای زرهانی، و برخی عالمان حاضر در بعثه
مقام معظم رهبری از جمله حضرات آقایان، طباطبائی امام جمعه اصفهان، صدوقی امام جمعه یزد، مسعودی تولیت آستان حضرت معصومه علیها السلام، قرائتی چهره آشنای روحانی، و تنی چند از مسؤولان بعثه، نیز حضور داشتند.
بعثه های ملاقات کننده به ترتیب عبارت بودند از:
الف) صبح دوشنبه
بعثه حضرت آیة الله فاضل لنکرانی
بعثه حضرت آیة الله موسوی اردبیلی
بعثه حضرت آیة الله سیستانی
بعثه حضرت آیة الله فیاض
بعثه حضرت آیة الله صافی گلپایگانی
بعثه حضرت آیة الله مکارم شیرازی
ب) عصر دوشنبه
بعثه حضرت آیة الله سید عزالدین زنجانی
بعثه حضرت آیة الله نوری همدانی
بعثه حضرت آیة الله صانعی
بعثه حضرت آیة الله سید محمّد شاهرودی
سه شنبه 23 ذی قعده
ادامه دیدار اعضای بعثه های مراجع با نماینده ولیّ فقیه
سه شنبه 23 ذی قعده
15/ 10/ 1383
ادامه دیدار اعضای بعثه های مراجع با نماینده ولیّ فقیه
جمعی از اعضای بعثه های مراجع صبح امروز سه شنبه نیز با نماینده ولیّ فقیه دیدار کردند. بعثه های دیدار کننده در صبح امروز به ترتیب عبارت بودند از:
بعثه حضرت آیة الله شبیری زنجانی
بعثه حضرت آیة الله حائری
بعثه حضرت آیة الله تبریزی
بعثه حضرت آیة الله حکیم
بعثه حضرت آیة الله بهجت
در این جلسات، اعضای بعثه های مراجع تقلید تقریباً همگی به تضییقات مأموران سعودی در امر بقیع- که پیشتر اشاره کردیم- معترض و خواهانِ اقدام عاجلِ بعثه و سازمان حج در این زمینه بودند، و حتی بعضی از آنان می گفتند به علت ازدحام شدید و خوف ضرر جانی برخی روزها نتوانسته اند به بقیع مشرّف شوند. همچنین حجة الاسلام قاضی عسکر گفت: «برخی بانوان زائر ایرانی که مرا می بینند با حسرت می گویند: ما از
مدینه می رویم و چشممان بقیع را ندیده است».
آقای سید احمد زرهانی رئیس سازمان حج و زیارت در پاسخ گفت:
در این باره در دیداری که به اتفاق وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با امیر عبدالله داشتم، با وی مذاکره کردم. وی قول مساعد داد که موضوع را پیگیری و حل کند و همانجا به وزیر فرهنگ واطلاع رسانی دستور داد پیگیر موضوع باشد. همچنین وی با لحنی بسیار متواضعانه از ما خواست که بهانه به دست افراطیونِ متعصب ندهیم، و می گفت: شما چرا خاکهای بقیع را برمی دارید با اینکه مخالف رعایت بهداشت است؟ و افزود: احتمال می دهم اسرائیل کسانی را برای ضربه زدن به زائران ایرانی اجیر کرده باشد. شما مواظب باشید که زائران را سالم به ایران برگردانید. کسانی که با ما درگیرند و می خواهند بین ما و شما جدایی بیندازند، نه عقل دارند نه دین و نه انسانیت.
حجة الاسلام والمسلمین ری شهری نیز به آقای زرهانی گفتند:
شما از امیر مدینه وقت بگیرید و موضوع را با او در میان بگذارید و اگر تا فردا حل نشد، من نیز نامه ای به امیر عبدالله خواهم نوشت. من با آقای صادقی سفیر ایران نیز تماس گرفتم تا قضیه را دنبال کند. آقای صادقی گفت: به سبب نبود امیر نایف با پسر وی امیر احمد بن نایف قائم مقام وزیر کشور صحبت کرده ام و قول داده اند مشکل را برطرف کنند.
صبح روز سه شنبه آقای ری شهری گفتند: آقای امینیان رئیس ستاد مدینه امروز با رئیس شرطه مدینه گفتگو کرده و وی گفته است: «هنوز در این زمینه دستوری به ما نرسیده است».
در جلسه صبح سه شنبه آقای زرهانی فی المجلس با سفارت ایران در ریاض تماس گرفت و گفت: «سفیر در آستانه تشرّف به مدینه و دنبال کردن موضوع است».
علاوه بر موضوع بقیع، در این جلسات چگونگی و حکم فقهی رمی جمرات با توجه به تغییرات به وجود آمده در امسال نیز مورد بحث قرار گرفت وچون امسال اولین تجربه رمی جمرات به شکل کنونی است و هیچ یک از حضّار نیز تاکنون آن را مشاهده نکرده اند و تنها گزارشهایی درباره آن دریافته اند، برخی ابهاماتِ موضوع، همچنان باقی ماند.
در این جلسه، همچنین آقای ری شهری دستور داد که در صورت امکان برای پرهیز از ازدحام زیاد در مسجد شجره، هر روز زائران در دو مرحله برای احرام به مسجد شجره بروند.
می افزایم که دیدار بعثه ها، به طور جداگانه با سخنان و مباحث مشابه وقت زیادی می گیرد. بهتر است همه بعثه ها با هم در دعوت عامّی یکجا شرکت کنند که هم دیدار با نماینده ولیّ فقیه خواهد بود و هم دیدار آنها با یکدیگر.
نکته های آقای قرائتی
در جلسه دیدار بعثه ها، گهگاه نکته های قرآنی و لطیفه های حجة الاسلام والمسلمین آقای قرائتی محفل را گرم می کرد. از جمله می گفت: خداوند متعال گاهی دعاها را با اصلاح و توسعه و تضییق و تغییر مستجاب می کند؛ مثلًا در سه مورد دعاهای حضرت ابراهیم علیه السلام:
الف) حضرت ابراهیم علیه السلام پس از اینکه به مقام امامت رسید، در خصوص وصول ذریه اش به این مقام به خداوند عرض کرد: «ومن ذرّیتی». (1)
خداوند فرمود: «لا ینال عهدی الظالمین» (2)
. (مثالِ تضییق).
ب) حضرت ابراهیم علیه السلام دعا کرد: «وارزق أهله من الثمرات من امن منهم بالله و الیوم الاخر». (3)
خداوند متعال رزق اهل را منحصر به «من آمن» نکرد و فرمود: «ومن کفر فأُمّتعه قلیلًا» (4).
ج) حضرت ابراهیم علیه السلام دعا کرد: «ربّنا وابعث فیهم رسولًا منهم یتلوا علیهم ایاتک ویعلّمهم الکتاب و الحکمة و یزکّیهم». (5)
خداوند فرمود: «یتلوا علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب والحکمة» (6)
و در حدیث
1) 1. سوره بقره 2: 124: «ابراهیم گفت: و از فرزندانم چه کسی را؟ فرمود پیمان من به ستمکاران نمی رسد».
2) 2 سوره بقره 2: 124: «ابراهیم گفت: و از فرزندانم چه کسی را؟ فرمود پیمان من به ستمکاران نمی رسد».
3) 3. سوره بقره 2: 126: «و از اهل آن هر کس را که به خداوند و روز واپسین ایمان دارد از میوه ها روزی رسان. خداوند فرمود: آن را که کفر ورزد اندکی برخورداری خواهم داد».
4) 4 سوره بقره 2: 126: «و از اهل آن هر کس را که به خداوند و روز واپسین ایمان دارد از میوه ها روزی رسان. خداوند فرمود: آن را که کفر ورزد اندکی برخورداری خواهم داد».
5) 5. سوره بقره 2: 129: «پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه هایت را برای آنها می خوانَد و به آنان کتاب آسمانی و فرزانگی می آموزد و به آنها پاکیزگی می بخشد برانگیز».
6) 6. سوره آل عمران 3: 164: «آیات وی را بر آنان می خوانَد و آنها را پاکیزه می گرداند و به آنها کتاب و فرزانگی می آموزد».
شریف است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «أنا دعوة أبی إبراهیم».
مصاحبه نماینده ولیّ فقیه با شبکه العالم
سه شنبه شب، حجة الاسلام والمسلمین آقای ری شهری در مصاحبه با شبکه تلویزیونی العالم گفت:
اگر رژیم نژادپرست اسرائیل فرصت و قدرت پیدا کند، به هیچ یکی از ملتهای مسلمان رحم نخواهد کرد.
آقای ری شهری از اختلاف و چندگانگی در دنیای اسلام به عنوان یک عامل اساسی در تجری اسرائیل به ارتکاب انواع جنایات و ستمها علیه ملت مظلوم فلسطین نام برد و تأکید کرد:
اگر مسلمانان از امکانات مادی، سیاسی و فرهنگی خود استفاده کنند، هیچ دولت جباری قدرت زورگویی به مسلمانان را نخواهد داشت.
مسلمانان حول کعبه شریف، قرآن کریم و پیامبر عظیم الشان به عنوان سه محور وحدت بخش گرد هم آمده اند و از امکانات مادی و معنوی فراوان و ذخایر عظیم نیز برخوردارند.
با این شرایطی که دنیای اسلام دارد، روشن ترین و رساترین پیام حج برای مسلمانان چیزی جز وحدت و یکپارچگی نیست. اروپا برای دستیابی به منافع سیاسی و اقتصادی خود، اروپای متحد را تشکیل داده است و مسلمانان به دلیل برخورداری از زمینه های وحدت بیشتر، باید از هر حیث متحد باشند. به برکت انقلاب اسلامی و در پرتو رهنمودهای امام راحل به عنوان احیا کننده حج ابراهیمی و هدایت رهبر معظم انقلاب اسلامی و به اقرار مسؤولان سعودی، حجاج ایرانی بهترین و منظم ترین حج را برگزار می کنند. امیدواریم امسال که محور فعالیتهای تبلیغی و فرهنگی حج، قرآن کریم است، بتوانیم بهره برداری مطلوبی از حج داشته باشیم.
وی حج را مایه تکامل مادی و معنوی مسلمانان و کعبه را رمز وحدت امت اسلام
دانست و تأکید کرد:
پیام حج برای ملتهای مسلمان جهان به حفظ و تقویت هوشیاری و وحدت کلمه خلاصه می شود. فلسفه حج قیام للناس است. خانه خدا مایه قوام و سامان بخشی همه امور مردم جهان است و اگر کنگره حج به معنای واقعی آن برگزار شود، نه تنها مشکلات جهان اسلام، بلکه مشکلات جهانیان را حل خواهد کرد.
وی همت علما و متفکرین دلسوز اسلام را یکی از ابزارهای مهم وحدت کلمه امت اسلامی برشمرد و گفت:
متفکرین و علمایی که از تحجر، تعصب و وابستگی به بیگانگان به دورند، با همفکری یکدیگر می توانند دنیای اسلام را برای دفاع از منافع مشترک به وحدت و یکپارچگی فرا بخوانند و همایش تقریب مذاهب اسلامی در مکه مکرمه نیز برای دستیابی به همین هدف برگزار می شود.
حج محور مهم نزدیک شدن دو ملت و دولتهای ایران و عربستان است. هرچه این دو کشور به هم نزدیک شوند، به نفع امت اسلام است و به همین علت دشمنان امت اسلام در صدد ضربه زدن به گسترش روابط دو کشور هستند و در مدت مسؤولیت اینجانب در بعثه مقام معظم رهبری نیز این روابط بهبود یافته است.
شروع عزیمت زائران ایرانی از مدینه منورّه به مکه مکرمه
امروز مسؤول حمل و نقل برون شهری ستاد مدینه در گفتگو با زائر گفت:
اعزام زائران ایرانی مدینه قبل به مکه مکرمه با اعزام 26 کاروان آغاز شد و روزانه بین 20 تا 32 کاروان ایرانی (شامل چهار هزار تا پنج هزار و 400 زائر) از مدینه منوره به مقصد مکه مکرمه حرکت می کنند.
رضایی به مدیران کاروانها توصیه کرد برنامه ریزی شان به گونه ای باشد که حتماً یک ساعت پیش از تاریکی هوا در مسجد شجره باشند تا هم از سردرگمی زائران در مسجد شجره جلوگیری شود، هم زائران بتوانند این مسجد را خوب زیارت کنند و هم بتوانند به
موقع عازم مکه شوند.
برای این منظور، لازم است مدیران کاروانها پیش از ساعت هشت صبح هر روز برای بررسی و تحویل گرفتن اتوبوسها، در مکتب حجاج حاضر باشند تا اتوبوسها را بموقع برای بارگیری به هتلها ببرند. او همچنین از مدیران کاروانها خواست حداکثر ساعت چهارده به همراه زائران، برای گرفتن گذرنامه ها عازم مکتب حجاج و سپس عازم مسجد شجره شوند.
طبق برنامه سنوات اخیر، اتوبوسهای ایرانی پس از رسیدن به مسجد شجره در ضلع جنوبی این مسجد مستقر می شوند که حجاج (با توجه به شباهت زیاد اضلاع مختلف این مسجد) برای پیدا کردن اتوبوسها سردرگم نشوند. همچنین مدیران کاروانها نباید به آب موجود در اتوبوسها اکتفا کنند و علاوه بر برداشتن آب کافی، نان و قاشق و چنگال مورد نیاز زائران را تهیه کنند. غذای زائران ایرانی از دو کامیون مستقر در ضلع جنوبی مسجد شجره توزیع می شود و زائران باید پیش از ورود به مسجد، غذای خود را در ظروف یکبار مصرف تحویل بگیرند.
امسال، اتوبوسها بر مبنای حداکثر هر چهل نفر، به کاروانها داده می شود و بنابراین هیچ اتوبوسی بیش از چهل زائر حمل نمی کند و اعزام زائران به مکه مکرمه، چهارم یا پنجم ذی حجه پایان می یابد.
*** هزاران تن از زنان زائر ایرانی با دلهایی افسرده و آکنده از حسرت زیارت ائمه بقیع، مدینه منوره را با چشمانی اشکبار به سوی مکه مکرمه ترک می کنند.
زائران ایرانی پس از سپری کردن اقامتی هشت روزه در مدینه منوره، راهی مسجد شجره می شوند تا برای عزیمت به مکه مکرمه محرم شوند و در این میان سخت ترین لحظات برای زائران زمان وداع با شهر پیامبر و ائمه مظلوم بقیع است.
وقتی مدیر کاروان به زائران اعلام می کند که خود را برای آخرین زیارت حرم نبوی آماده کنند، دلهای زائران و بیش از همه زنان زائر فرو می ریزد. برای آنها که سالها در آرزوی سفر حج و زیارت ائمه بقیع انتظار کشیده اند، دیدار خداحافظی با حرم نبوی و
قبرستانی که چهار امام مظلوم شیعه در آنجا آرمیده اند، خیلی سخت و طاقت فرساست.
بانوانی که عشق به رسول مکرم اسلام و دخت آن حضرت زهرا علیها السلام بانوی بزرگ اسلام و چهار فرزند گرامی و نورانی اش، آنها را به این سرزمین کشانده است، اینک باید با شهر آرزوها وداع کنند و چه سخت است جدا شدن از جایی که دل را در گرو آن گذاشته اند! زائران حرم نبوی، لحظه لحظه های حضور در مدینه منوره را با خود به یادگار می برند تا باقی عمر را مشعوف یادآوری آن باشند.
بانوان زائر هر روز را با امید به یافتن راهی به سوی بارگاه ملائک پاسبان ائمه بقیع راهی آرامگاه آنان در جوار حرم نبوی می شدند، اما هر بار با ممانعت و سخت گیری شدید مأمورانی مواجه می شدند که راه را فقط برای دقایقی به روی مردان باز می کردند و زنان با دلی شکسته و محزون از توفیق زیارت و با چشمانی به اشک نشسته به محل اسکان خویش باز می گشتند.
صدها زائر زن در حالی که سر به دیوارهای بقیع گذاشته اند و با خود نجوا می کنند و آنها را که همیشه عمر دوست می داشتند، شفیع قرار می دهند تا واسطه تحقق دعای خویش باشند. آنان بدون دیدار بقیع با چشمانی اشکبار به مکه می روند تا با خدای کعبه از مظلومیت بقیع بگویند. زنان زائر در مدینه رسول قبر زهرای اطهر گمشده اهل بیت را نمی یابند، اما از مدینه عطر فاطمه را سوغات می برند.
دومین جلسه شورای هماهنگی بعثه
سه شنبه شب دومین جلسه شورای هماهنگی بعثه، با حضور معاونتهای مختلف، و نیز رئیس سازمان حج و زیارت، رئیس هیأت پزشکی، مسؤول واحد اهل سنّت، مسؤول گروه صدا و سیما، در دفتر حجة الاسلام والمسلمین ری شهری برگزار شد و مسائل مختلفی از جمله آمادگی بعثه مکه، چگونگی برگزاری دعای کمیل شب جمعه آینده و تشکیل کمیته فرهنگی مورد بحث واقع شد و هر کدام از معاونان و مسؤولان واحدهای مختلف گزارشی از آمادگی بخش مربوط به خود در بعثه مکّه ارائه کردند.
در این جلسه، آقای فهمیده معاون نظارت و بازرسی گفت:
استفاده از فرودگاه مدینه خیلی به نفع زائر است؛ ولی چون سنتی است و فضای سالن و پارکینگ آن کم است و عوامل گمرکیِ آن تجربه فرودگاه جدّه را ندارند، سبب نارضایتی زائران شده است.
آقای ری شهری ضمن انتقاد از نحوه مداحی در دعای کمیل شب جمعه افزود:
اشعاری را برگزیده و در اختیار مداحان قرار داده ایم تا همانها را بخوانند و اشعار سبک خوانده نشود و اشعار مناجات و توبه بیش از مرثیه خوانده شود.
در این جلسه مسؤول روابط عمومی بعثه گفت:
برای برنامه دعای کمیل یک ساعت وقت داریم و تنظیم برنامه ها در شصت دقیقه خیلی مشکل است و اضطراب و دلهره همه، از جمله مداح و قاری و دعا خوان را فرا می گیرد.
در نهایت امور ذیل به تصویب رسید:
با توجه به شروع پروازهای مدینه بعد و حضور زائران در مکّه مکرّمه، لازم است کلیه قسمتها، ترتیبی اتخاذ نمایند که به سرعت بعثه مقام معظّم رهبری در مکّه مکرّمه فعال و پاسخگوی مراجعین محترم باشد و بعثه مدینه نیز حداقل تا روز جمعه مورّخ 24/ 10/ 83 فعال و پذیرای مراجعین باشد.
معاونت آموزش و پژوهش در اسرع وقت موضوع نحوه فعالیتهای فرهنگی در کاروانها را در کمیته فرهنگی با حضور آقایان: سلیمی، عرب، آخوندزاده، نصیری، گروسی و نماینده نظارت و بازرسی بررسی و نتیجه را به دفتر بعثه منعکس کند تا پس از تأیید نماینده ولی فقیه به مرحله اجرا برسد.
نماینده ولی فقیه در امور حجّ و زیارت بر لزوم استفاده کاروان بعثه، ستاد و هیأت پزشکی از تغذیه متمرکز تأکید نمودند، لیکن با توجه به توضیحات ریاست محترم سازمان و برخی از اعضای جلسه مبنی بر محدودیتهای بعثه، ستاد و هیأت پزشکی برای استفاده از طرح، قرار شد جناب آقای زرهانی جلسه ای با حضور آقایان: فهمیده، سلطانی شیرازی، آخوند زاده، مسعودی برگزار و نتیجه را جهت تصمیم گیری نهایی خدمت نماینده ولی
فقیه گزارش نمایند.
دیدار با صالح عبدالرحمن المُحَیْمِید رئیس محاکم شرعی مدینه
دکتر صالح مُحَیْمِید علاوه بر سِمت مدیریت کل دادگستری مدینه عملًا بر ائمه جمعه و جماعات حرم نبوی صلی الله علیه و آله ریاست دارد؛ زیرا اکثر ائمه مسجد النبی صلی الله علیه و آله مانند شیخ عبدالمحسن قاسم، شیخ حسین آل شیخ و شیخ عبدالبارئ از قضات و رؤسای شعب آن دادگستری هستند و تحت امر او خدمت می کنند.
وی حدود 75 سال دارد و شخصیتی فاضل، مطّلع و متین است. او برخورد خوبی با گروه دیدار کننده ایرانی داشت و گفت:
گرچه دیدارهای شخصیتها و گروههای غیر سعودی با من نیازمند برنامه ریزی زمان بندی شده قبلی است، امّا دیدار با گروه شما را که آخوند عبدالرزاق رهبر پیشنهاد می کند، من به همین سادگی می پذیرم.
سال گذشته طی دو دیدار با وی، پس از مذاکرات و اهدای برخی کتب و مشاهده استقبال ایشان، گروه ایرانی انتظارات و توقعات ایران را از مسؤولان عربستان در مدینه منوره مطرح کردند؛ مانند ترک برخوردهای تند مبلّغین و شرطه، پرهیز خطبای جمعه و خطبای مسجد النبی صلی الله علیه و آله از سخنان مغرضانه، و پرهیز مأموران بقیع از برخوردهای خشن و .... ایشان گفت: «شما مجموعا انتظارات خودتان را مدوّن کنید و به صورت نامه ای به من بدهید تا آن را در دستور کار جلسات مسؤولان قرار دهیم و تصمیمی اتخاذ کنیم». حجة الاسلام زمانی هم نامه ای را در دوازده بند به عربی نوشت و پس از اعمال نظر مسؤولان بعثه با امضای رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی دکتر بی آزار شیرازی به وسیله آقای رهبر به دست ایشان رسید.
امسال هم در ادامه آن دیدارها با هدف تقویت علقه های عاطفی و انتقال بیشتر مطالب
و پیام ها و پیگیری نامه سال گذشته، هیأت ایرانی به دیدار ایشان رفتند.
حضرات آقایان مسعودی (تولیت حرم حضرت معصومه علیها السلام)، بی آزار شیرازی، زمانی، حسینیان و آخوند رهبر ساعت 5/ 8 صبح طبق قرار قبلی به دفتر کار ایشان در طبقه اوّل ساختمان «المحکمة الشرعیة العلیا» مقابل مسجد النبی صلی الله علیه و آله رفتند. یک بسته عسل کوهی و چند جلد کتاب از جمله الدستور الأساسی للنظام الإسلامی فی ایران، الحکومة من وجهة نظر المذاهب الإسلامیة، الوحدة الإسلامیة، العقیدة الإسلامیة من منظر مکتب أهل البیت علیهم السلام تألیف آیة الله سبحانی هم به او اهدا شد.
دکتر مُحَیْمید در آغاز از گسترش روابط دوستانه بین ایران و سعودی اظهار خوشحالی کرد و تلاش های آقای خاتمی را ستود و از تلاشهای آقای رفسنجانی و نقش امیر عبدالله در گسترش این روابط و از مقام علمی بالا و اخلاق آقای هاشمی شاهرودی در دیدار با قضات عربستان نیز تجلیل کرد و گفت: «چند کتاب قضائی از ایران به ما دادند که وقتی مطالعه کردم از پیشرفت دانش قضا در ایران شگفت زده شدم و از ایران متمدّن با آن همه سوابق همین انتظار می رود». سپس به آقای حسینیان که قاضی است، گفت: «سلام مرا به آیة الله شاهرودی برسان».
سپس از همّت دولت سعودی برای اجرای اسلام و پیشرفتهای عمرانی مدینه و مکه سخن راند و افزود تا پنج سال آینده شاهد پیشرفت های فراوانی خواهیم بود.
سپس آقای دکتر بی آزار شیرازی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی از تاریخچه فقه مذاهب سخن گفت و افزود: «در ایران دانشجویان حنفی و شافعی و شیعه نزد اساتید سنی و شیعه با هم درس می خوانند».
آقای مُحَیْمید به بزرگ وانمود کردن مذاهب انتقاد کرد و گفت:
از مذهب شافعی و حنفی و غیره خیلی سخن نگویید، بلکه فقط قرآن و سنت و منابع اصلی را مدّنظر قرار دهید و همه باید در صدد جستجوی حقیقت دین باشند نه دنبال تقویت مذهب خود حتی مذهب حنبلی.
در پایان حجة الاسلام زمانی گفت:
اولًا احساس می کنم که شما نامه سال گذشته ما را پیگیری کرده اید؛ زیرا آثار آن و بهبود روابط و برخورد مأموران سعودی را با ایرانیان می بینیم. آنها امسال بیشتر
احترام می کنند. امام جمعه مسجد النبی صلی الله علیه و آله هم در هفته گذشته خطبه خوبی خواند و به شیعه حمله نکرد و لذا ما از شما تشکر می کنیم.
آقای محیمید گفت: «من نامه را به دوستان مسؤول نشان دادم و آن را در دستور کار جلسات قرار دادیم و دستورهای لازم را صادر کردیم که آثارش را می بینید».
حجة الاسلام زمانی گفت:
البته هنوز اندکی محدودیتها دیده می شود که امید است با تأکید و راهنمایی شما حلّ شود مثل سخنرانیهای تند برخی سخنرانان داخل مسجد النبی صلی الله علیه و آله و محدودیت راه عبور و مرور بقیع که ازدحام مردم موجب مشقت و أحیاناً زخمی شدن مردم می شود. خوب است طرحی جدید را پیگیری کنید.
دکتر مُحَیْمید پاسخ داد:
ورود مردم را از یک طرف قرار دادیم و خروج را از طرف دیگر تا تزاحم نشود، اما باز هم فکر خواهیم کرد. اما آن تعداد اندک از سخنرانان که گاهی تند صحبت می کنند جزو برنامه ما نیست، بلکه دیدگاههای شخصی آنهاست که تذکّر خواهیم داد.
حجة الاسلام زمانی، سپس درباره خدمات نظام اسلامی و بعثه رهبری به اهل سنت گزارشی داد.
حجة الاسلام حسینیان در آخر ضمن تشکر به ایشان اعلام کرد: «اخلاق و برخورد خوب و متین شما دیدگاه من را به شماها تغییر داد. توصیه کنید که دوستان و شاگردانتان هم مثل شما باشند».
گفتنی است: این ملاقاتهای کلیدی باید جزو اساسی ترین برنامه های بعثه مقام معظم رهبری باشد تا در تغییر رفتار سعودیها نقش بنیادین ایفا کند.
دیدار از کلیّة الدعوة والاستشراق
امروز در پی دیدارهای سالهای گذشته، حضرات آقایان بی آزار شیرازی، محمد حسن زمانی و عبدالهادی مسعودی با رئیس دانشکده کلیّة الدعوة والاستشراق مدینه دکتر مُعَیْض بن مساعد عوفی دیدار کردند. این دانشکده وابسته به دانشگاه محمد بن سعود
ریاض است. اما در سال اخیر تلاشی از ناحیه وزارت آموزش عالی عربستان صورت گرفته تا چندین دانشکده موجود در مدینه که شعب دانشگاههای متعدد سطح کشور است ادغام شوند و به صورت یک دانشگاه مستقلّ بنام «جامعة طیْبَة» فعالیت کنند. دانشکده علوم تربیتی وابسته به دانشگاه ملک عبدالعزیز هم در آن ادغام خواهد شد. رئیس کلیة الدعوة در این روزها سرگرم تشکیل جلسات سازمانی برای تشکّل هسته مرکزی این دانشگاه است.
طبق اظهارات دکتر مُعَیْض تنها دانشگاهی که در جهان اسلام دارای یک رشته مستقل آموزشی با عنوان «الاستشراق» است، همین دانشکده است که بیش از بیست سال سابقه دارد. البته موضوع نقد استشراق در چهار سال اخیر در ایران مثل دانشگاه تهران و حوزه علمیه قم و مرکز جهانی علوم اسلامی به عنوان یک مادّه درسی شروع شده، ولی متأسّفانه هنوز تبدیل به یک رشته نشده و قرار است در مقطع دکتری مرکز جهانی علوم اسلامی موضوع «قرآن و مستشرقان» به عنوان یک رشته مستقل تصویب شود.
دکتر مُعَیْض در آغاز ورود، آقای دکتر بی آزار و حجة الاسلام زمانی را شناخت و از آنها با صمیمیت و رفاقت استقبال کرد. در این دیدار مطالبی در مورد محورهای ذیل رد و بدل شد:
ضرورت تعامل و همکاری علمی بین دانشگاههای عربستان و دانشگاه مذاهب اسلامی در جهت برنامه های آموزشی، متون درسی، تجربیات علمی، سفرهای علمی، کنفرانسها و سخنرانیهای علمی.
اشتراک فراوان مذهب شیعه و اهل سنّت در کلیّات و اصول، و لزوم مطالعه کتب یکدیگر برای اطلاع از اندیشه های واقعی طرف مقابل و بهره مندی از نقاط مثبت هر کدام.
ضرورت بررسیهای علمی اسلامی شبهات مستشرقان درباره قرآن و اسلام و حدیث و تاریخ اسلام و پاسخ دادن به آنها.
موفقیت طرح هفته فرهنگی ایران در ریاض و خوشحالی دکتر مُعَیْض از گستره و تنوّع تولیدات فرهنگی و هنری ایران.
سپس هدایایی همراه با کتب: صحیفه سجادیّه، الدستور الأساسی، الأحادیث الطبیة، العقیدة الإسلامیة به وی هدیه شد.
سپس دکتر محمد ترکی رئیس «قسم الدعوة والاحتساب» این دانشکده وارد و مشغول گفتگو شد و گفتگو با ایشان در دفتر «ترکی» ادامه یافت.
دکتر ترکی پسر عموی دکتر عبدالله ترکی وزیر شؤون دینی عربستان است و شاید به دلیل همین وابستگی نفوذ زیادی از جهت اداری و سیاسی در این دانشکده دارد؛ به صورتی که دو سال پیش میزبان دکتر جاسبی شد که مهمان دانشگاه محمد بن سعود بود.
افزون بر این بدون پروا در مذاکرات هیأت ایرانی و رئیس دانشکده انتقاد می کند. او مقداری فارسی بلد است و مطالعاتی منفی درباره شیعه دارد و به شدت از شیعه انتقاد می کند و باقی ماندن شبهات ضد شیعی در ذهن او آثار مخرب فراوانی در مردم دارد؛ چنانکه حلّ شبهات او تأثیر مثبت فراوانی خواهد داشت.
چهارشنبه 24 ذی قعده
برگزاری جلسه کمیته فرهنگی
چهارشنبه 24 ذی قعده
16/ 10/ 1383
برگزاری جلسه کمیته فرهنگی
با عنایت به بند دوم مصوّبه شورای هماهنگی بعثه، امروز جلسه ای در دفتر جناب آقای قاضی عسکر و با شرکت آقایان: سلیمی، نصیری، حجتی، مقدادی، عرب، آخوندزاده، جوانفکر، امینی، مقدّسی، گروسی، مسعودی و افخمی برگزار شد.
در این نشست شرکت کنندگان در سه محور یکسان سازی تبلیغات کاروانها، نحوه فعالیت کاروانها در زمینه قرآن محوری و راه اندازی سخنرانیهای منطقه ای به بحث و تبادل نظر پرداختند و دیدگاههای خود را مطرح کردند. مصوبات این جلسه به شرح ذیل است:
روابط عمومی بعثه با همکاری معاونت اجرایی زمینه برگزاری یک جلسه شبی با قرآن در یک منطقه از مدینه منوره، سه جلسه برای مکه و دو جلسه نیز برای نوبت مدینه بعد را فراهم آورد. این جلسات اضافه بر نشست های شبی با قرآن است که باید در داخل سالن بعثه (مدینه و مکه) برگزار شود.
برای سال آینده برای قرائت قرآن در داخل کاروانها آیین نامه تهیه شود و برنامه
شبی با قرآن در کاروانها نیز قانونمند شود.
اخبار فعالیتهای قرآنی کاروانها به وسیله بازرسان و رابطین بعثه جمع آوری و از طریق آقای مسعودی در اختیار زائر قرار گیرد تا زائران از این خبرها آگاهی یابند.
آقای گروسی با همکاری آقای سلیمی پوشش اخبار قرآنی کاروانها از طریق رادیو قرآن را در دستور کار خود قرار دهند.
روحانیون محترم کاروانها حداقل یک و حداکثر سه جلسه درباره قرآن و اطلاعات پیرامون آن و کارهای قرآنی سخنرانی کنند.
نظامنامه تبلیغات داخلی کاروانها به ویژه برای مجتمعها در حج سال آینده نوشته شود.
برای سال آینده هر کاروان یک تابلو اعلانات داشته باشد.
از طریق بازرسان و روحانیون به کاروانها اعلام شود که از نصب تراکتهای اضافی خودداری کنند و مطالب خلاف سیاستهای کلی را جمع آوری نمایند.
کاروانها نیازهای فرهنگی خود را از طریق بازرسان به بعثه منتقل کنند.
شوراهای فرهنگی کاروانها به مسؤولیت روحانی و مساعدت بقیه اعضایی که در آیین نامه به آن اشاره شده، فعال شود (برای جلوگیری از دخالت در وظایف باید اعضاء شرح وظیفه مشخصی داشته باشند).
با استفاده از روحانیون بزرگواری که در بعثه و کاروانها حضور دارند، امکان برگزاری ده جلسه منطقه ای با همکاری روابط عمومی و اجرایی فراهم آید. از جمعه شب انتخاب سخنرانها به وسیله فردی باشد که آقای عرب تعیین می کنند.
آیین نامه برگزاری جلسات منطقه ای با استفاده از تجربیات سالهای گذشته برای حج آینده تدوین شود.
وظایف فرهنگی مدیران کاروانها برای حج آینده نوشته شود.
متولی کارهای فرهنگی به صورت شفّاف و روشن تعیین شوند و هر فرد یا معاونت بداند که حوزه تحت پوشش او چه کارهایی را بر عهده دارد.
دیدار هیأت پزشکی حج با نماینده ولیّ فقیه
امروز هیأت پزشکی حج به اتفاق آقای دکتر ضیائی رئیس هیأت پزشکی با نماینده ولیّ فقیه دیدار کردند. در این دیدار پس از معرفی حضار، آقای دکتر ضیائی گفت:
امسال سیستم پذیرش بیمار مکانیزه شده و به وسیله کامپیوتر اداره می شود. ما همه اطلاعات پزشکی زوّار را روی سی دی ریخته و از تهران آورده ایم. امسال سه نقطه را در مدینه و چهار نقطه را در مکّه برای تزریقات بانوان اختصاص داده ایم که در جهت اجرای طرح انطباق است و از سال گذشته نماینده ولیّ فقیه دستور داده اند.
یکی از پزشکان حاضر در جلسه نیز گفت: «از سال آینده اطلاعات زائران را به کارتهای هوشمند می سپاریم و به گردن زوّار می آویزیم تا اگر بیمار بی هوش هم شود بتوان با استفاده از کارت هوشمند او را درمان کرد».
آقای ضیائی گفت: «تاکنون یکی از زائران ایرانی در مدینه درگذشته است و یک نفر هم دچار ایست قلبی شده که اینک حالش رو به بهبودی است». در نهایت پس از بحث و بررسی موارد ذیل تأکید نماینده ولیّ فقیه قرار گرفت:
برای تحقق این امر ضروری است، بررسیهای لازم انجام، و شیوه اجرایی معیّن، و برای تصمیم گیری نهایی در جلسه شورای عالی حجّ ارائه شود.
برنامه ریزیها به نحوی باشد که پزشکان مورد نیاز برای خدمت رسانی به حجاج بیت الله الحرام از بین لایق ترین و متخصص ترین افراد انتخاب و اعزام شوند.
در خصوص کشیک پزشکان در کاروانها بعضاً اختلافاتی وجود دارد که لازم است موضوع در جلسه ای با حضور جناب آقای فهمیده بررسی و برای رفع مشکل اقدام شود.
با توجه به اینکه زائران ایرانی برای بهره مندی از خدمات پزشکی مبلغی پرداخت نموده اند، موضوع بهره مندی رایگان حدود 2000 نفر از زائران ایرانی کشورهای حاشیه
خلیج فارس از این خدمات با هماهنگی ریاست سازمان حج و زیارت بررسی و برای آن چاره اندیشی شود.
نامه نماینده ولیّ فقیه به ولیعهد عربستان درباره مشکلات زیارت بقیع
نماینده ولیّ فقیه امروز با ارسال نامه ای برای امیر عبدالله ولیعهد عربستان سعودی، وی را از مشکلات ایجاد شده برای دسترسی زائران به قبرستان بقیع آگاه کرد و از وی خواست با مداخله در این امر، دستور پایان یافتن مضیقه های تحمیل شده را صادر کند.
آقای ری شهری خطاب به ولیعهد سعودی افزوده است: «مطمئن هستم که جنابعالی از اعمال ناشایست عناصر تندرو به شدت ناراحت و نگران هستید و هرگز اعمال سختگیرانه آنها را تأیید نمی کنید». وی همچنین از امیر عبدالله خواسته است تا قبل از وقوع هرگونه حادثه ناگوار که ممکن است موجب تأثر خاطر دو ملت ایران و عربستان شود، برای حل معضِل مهم ایجاد شده چاره اندیشی کند.
آقای ری شهری در پایان این نامه بر ضرورت تحکیم هرچه بیشتر پایه های دوستی میان دو کشور تأکید، و موفقیت مقامهای سعودی را برای خدمات مطلوب به حجاج آرزو کرده است. متن نامه حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری بدین شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
صاحب السموالملکی الامیر عبداللّه بن عبد العزیز آل سعود
ولی العهد ونائب رئیس مجلس الوزراء بالمملکة العربیة السعودیة
السلام علیکم و رحمة الله وبرکاته
بدایة أری من الضروری أن أتقدّم لسموکم بالشکر والتقدیر لما وعدتم خلال زیارة معالی وزیر الثقافة والإرشاد الإسلامی بالجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة لکم، بالعمل علی حلّ مشکلة البقیع و أرجو لکم دوام النجاح و التوفیق فی خدمة ضیوف بیت الله الحرام.
فکما تعلمون، ان حجاج بیت الله الحرام من إیران و سائر الدول یعانون فی هذا
الموسم من مشکلة هامة جدیرة بالاهتمام تسبب امتعاضهم ویخشی أن تؤدی لاسمح الله الی خسائر و اصابات أن لم یتم معالجتها:
وللاسف فإن أبواب البقیع فی العالم الحالی لاتفتح إلّالمدّة محدودة ولا یسمح لدخول الزوّار الّا عبر طریق واحد. وبما أنّ الأبواب تغلق فی وقت مبکر، لذلک یضطر الزوّار أن یتسارعوا بعد أداء الصلاة صوب البقیع وهذا یؤدی الی ازدحام الناس و تدافعهم. فإن استمر هذا الوضع، یخشی ان یصاب بعض الاشخاص او یؤدی ذلک إلی وفاة عدد منهم فیتکرر لا سمح الله ما حصل من حادث مؤسف فی رمی الجمرات قبل سنوات.
کما ویمنع الزوّار من الوقوف والزیارة فی المساحة المحصورة بین المسجد النبوی والبقیع ممّا یدفع الزوار الی الانتشار فی جمیع اطرافه او المحاولة لارتقاء جدرانه هنا وهناک لرؤیة القبور مما یخشی أیضاً أن یؤدی الی السقوط علی الارض واصابة الاشخاص لاسمح اللّه.
اننی علی ثقة بأنّکم لاتوافقون علی هذة التصرّفات السیئة لبعض المتطرفین وأنکم ابدیتم کراراً قلقکم وامتعاضکم ممّا یجری من تشدّد واعمال قاسیة. لکنّنی اود أن اؤکد مرة اخری علی ضرورة معالجة هذه المشکلة للحیلولة دون وقوع کارثة
مؤلمة لاسمح الله.
وختاماً أسأل الله العلی القدیر أن یوفّق الجمیع لتوطید اواصر المحبة والصداقة بین البلدین وان یمن علیکم بالنجاح لخدمة ضیوف الرحمن وحجّاج بیته وزوّار قبر نبیه.
إنّه سمیع مجیب.
محمّد الریشهری، ممثّل الإمام الخامنئی فی الحج
قدردانی سرپرست حجاج ایرانی از کیفیت طبخ غذا
نماینده ولیّ فقیه امروز از دو آشپزخانه مرکزی محل پخت غذا برای سی هزار زائر ایرانی در مدینه منوره بازدید کرد و از نزدیک با چگونگی طبخ غذا، مراحل نگهداری و رعایت مسائل بهداشتی در این مکان آشنا شد. در این بازدید آقای زرهانی رئیس سازمان حج و زیارت و مسؤولان ستاد حج در مدینه منوره، ایشان را همراهی می کردند.
آقای ری شهری در پایان این بازدید که بیش از یک ساعت به طول انجامید، در گفتگو با خبرنگاران از دست اندرکاران سازمان حج و زیارت به علت تلاش برای حل مشکلات مربوط به طبخ غذا و رعایت اصول بهداشتی در این زمینه قدردانی کرد.
وی گفت: «بسیاری از زائران ایرانی از محل آشپزخانه مرکزی بازدید و مطلوبیت طبخ غذا را تأیید کرده اند».
سرپرست زائران ایرانی خانه خدا تأکید کرد:
کیفیت غذای طبخ شده با استناد به گزارشهای ناظران و بازرسان اعزامی از بعثه مقام معظم رهبری قابل قبول است. امید است که با تلاش بیشتر مسؤولان ذی ربط، کیفیت غذا مطلوبتر نیز بشود.
طبخ غذا در مکه مکرمه به هر دو صورت متمرکز و غیر متمرکز انجام می شود و یک سوم حجاج ایرانی در مکه مکرمه از غذای طبخ شده در آشپزخانه مرکزی استفاده خواهند کرد.
برگزاری جلسه گروههای ارشاد
عصر امروز جلسه گروههای ارشاد (1)در سالن اجتماعات ساختمان بعثه در مدینه برگزار شد. در این جلسه ابتدا آقای شمسایی مداح اهل بیت علیهم السلام مداحی کرد. سپس فیلمی از تخلّفات رفتاری زائران ایرانی در سال گذشته نمایش داده شد که اثر مطلوبی بر حاضران داشت. آن گاه حجة الاسلام والمسلمین آقای قاضی عسکر به سخنرانی پرداخت و با تأکید بر حفظ حرمت تشیع و پرهیز از کارهایی که سبب وهن این مذهب مترقّی می شود افزود:
این تخلّفات رفتاری لطمه به حیثیت تشیع و حضرت امام صادق علیه السلام است؛ چون زوّار سایر کشورها که نمایندگان کشورهای اسلامی در این سرزمین مقدّس اند این گونه رفتار را زیر نظر دارند و ممکن است عده ای تا آخر عمر به تشیّع بدبین شوند. ما اگر مراعات نکنیم سبب ایجاد تضییق بر سایر زوّار می شویم. چنان که می دانید سالهای قبل کاروانهای ما می توانستند کنار پنجره های بقیع روضه و زیارت بخوانند، ولی اخیراً ممنوع کرده اند که شاید مراعات نکردن زوّار ما بی تأثیر در این منع نبوده است.
دومین مراسم شبی با قرآن در مدینه
مراسم معنوی شبی با قرآن در مدینة النبی به همت روابط عمومی بعثه شامگاه چهارشنبه در فضایی ملکوتی برگزار شد.
در این برنامه که با حضور نماینده ولیّ فقیه به همراه عده زیادی از زائران حرم الهی برگزار شد، هوشنگ یاری، سید مهدی تاج زاده و سید حمید هروی از جمله قاریانی بودند که به تلاوت آیاتی چند از کلام الله مجید پرداختند. در فواصل برنامه شبی با قرآن در مدینة النبی که از ساعت 21 الی 30/ 22 ادامه پیدا کرد، گروه تواشیح بشارت، در دو
1) 1. در کتاب با کاروان صفا گزارش حج سال گذشته شرح وظایف و مسائل مربوط به گروههای ارشاد به تفصیل آمده است.
بخش به مدح نبی مکرم اسلام حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و دخت گرامی اش حضرت صدیقه کبری علیها السلام پرداختند.
در بخش دیگری از این مراسم مهندس دیانت به زبان انگلیسی واقعه زلزله اخیر آسیای جنوب شرقی را به بازماندگان این حادثه به خصوص مسلمانان اندونزیایی حاضر در جلسه تسلیت گفت.
در بخش پایانی مراسم نیز استاد سید مهدی فاطمیان حافظ کل قرآن کریم ضمن شرح نحوه حفظ قرآن، به سؤالات حاضران در جلسه پاسخ گفت.
در این مراسم، گروه تواشیح بشارت قطعات جالبی را در مدح و منقبت نبیّ خاتم و صدیقه طاهره علیها السلام به فارسی به شکل بسیار جذّابی اجرا کرد.
وصول یکروزه نامه های زائران ایرانی
زائرانی که به هر دلیل قصد مکاتبه با بستگان خود دارند، می توانند با مراجعه به دفتر پست و مخابرات در مدینه، نامه های خود را یک روزه به مقصد ایران برسانند.
ناصر یزدانی مسؤول دفتر پست و مخابرات در مدینه در گفتگو با زائر ضمن اعلام خبر بالا گفت:
نامه های عزیزان ایرانی از طریق فاکس به دفتر شرکت پست جمهوری اسلامی ارسال می شود و آنها بلافاصله نامه فاکس شده را به مقصد مورد نظر ارسال خواهند کرد و این کار 24 ساعت زمان می برد.
برای نخستین بار امکاناتی را برای زائران فراهم کردیم که ارائه این سرویسها حتی در تهران هم میسر نیست. اگر سیم کارت تلفن همراه یک زائر گم شود یا بسوزد، ما به مدت کوتاه و با هماهنگی نزدیکی که با مرکز (تهران) داریم، شماره را به زائر برمی گردانیم؛ به طوری که او وقتی از در این دفتر بیرون می رود تلفنش فعال است.
مسؤول مرکز پست و مخابرات مدینه ادامه داد: فعلًا امکان چنین سرویسی را در ایران نداریم؛ ولی به طور ویژه این حق را برای زائران ایرانی قائل شده ایم.
یزدانی سپس با اشاره به خدمات پیام کوتاه یا SMS گفت:
عده ای از زوار عزیز گمان می کنند که سرویس پیام کوتاه در اینجا قطع شده است، در
حالی که این سرویس فعال است؛ اما به دلیل محدودیت ظرفیت خطوط ما با قطع و وصلهایی همراه است.
اولویت اول برای ما ارتباط تلفنی مشترکان تلفن همراه است و در اولویت دوم به ارتباط پیام کوتاه یا SMS می پردازیم. اگر ترافیک ارتباط سیگنالینگ ما بالا باشد، مجبوریم به اولویت اول توجه کنیم و به این دلیل شاید در این زمان امکان ارائه خدمات SMS نباشد، ولی وقتی ترافیک پایین است، سیستم پیام کوتاه بدون مشکل کار می کند.
اگر زائری به تلفن همراه فردی در ایران پیام کوتاه بفرستد، 1880 ریال برای او محاسبه می شود، ولی دریافت SMS برای او هزینه ای ندارد و هزینه این سرویس به عهده فرد فرستنده است.
هزینه تلفن ثابت به تلفن همراه زائر ایرانی در عربستان دقیقه ای 1670 ریال برای دریافت کننده است که البته برای گیرنده تماس هم به ازای هر دقیقه مکالمه 447 ریال ثبت می شود.
پنجشنبه 25 ذی قعده
ملاقات مسؤولان بعثه حج عمان با نماینده ولیّ فقیه
پنجشنبه 25 ذی قعده
17/ 10/ 1383
ملاقات مسؤولان بعثه حج عمان با نماینده ولیّ فقیه
دکتر کهلان رئیس بعثه عمان به همراه جمعی از مسؤولان بعثه حج عمان عصر امروز پنج شنبه، با آقای ری شهری نماینده ولی فقیه دیدار و گفتگو کردند. این دیدار در بعثه مقام معظم رهبری انجام شد و طی آن طرفین بر اهمیت وحدت کلمه مسلمین و مقابله با توطئه های تفرقه افکنانه دشمنان اسلام تأکید کردند.
آقای ری شهری در این دیدار، حضور مسؤولان بعثه حج عمان را در بعثه مقام معظم رهبری ارج نهاد و مناسبات دوستانه و برادرانه میان بعثه های حج را زمینه ای برای تقویت روابط میان مسلمانان دانست.
وی افزود: «ارتباط هرچه بیشتر و پیوندهای هرچه نزدیکتر، به نفع ملل مسلمان است و شخصیتهای فکری، علمی و دلسوز دنیای اسلام باید در جهت برقراری و تحکیم این مناسبات بیشترین تلاش را به عمل آورند».
ایشان به تلاشهای تفرقه افکنانه قدرتهای استکباری علیه ملتهای مسلمان اشاره کرد و گفت:
وحدت کلمه، وفاق و برادری، کلید حل بسیاری از مشکلاتی است که امروز از سوی
دشمنان بر ملتهای مسلمان تحمیل می شود و موسم حج زمانی است که از کنار خانه خدا و با تبلیغات گسترده می توان امت اسلام را به هوشیاری در برابر توطئه ها و تحقق وحدت اسلامی فرا خواند.
دکتر کهلان بن نبهان الخروصی رئیس بعثه حج عمان نیز طی سخنانی از ایمان اسلامی به عنوان عامل محبت و دوستی میان دو ملت ایران و عمان یاد کرد و گفت: «راه حل مشکلات ما وحدت است و متفکران و علمای جهان اسلام نیز بر این اصل مهم تأکید دارند».
برقراری ارتباطات دوستانه میان بعثه های حج کشورهای اسلامی طی سالهای اخیر افزایش یافته است و در این چهارچوب بعثه مقام معظم رهبری بیشترین تلاش را برای رایزنی و هم اندیشی با مسؤولان بعثه های حج سایر کشورها به عمل آورده است.
سمینار «آینده تاریخ و ظهور حضرت مهدی (عج) از نگاه قرآن»
نخستین کنگره اهل سنت در ایام حج تمتع، با عنوان «آینده تاریخ و ظهور حضرت مهدی (عج) از نگاه قرآن»، صبح پنجشنبه در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره برگزار شد. در ابتدای این کنگره که نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی، نمایندگان بعثه مراجع تقلید، مفتیهای شافعی و حنفی، جمعی از اندیشمندان و میهمانان اهل سنت بعثه و حدود 500 نفر از زائران ایرانی اهل تسنن در آن حضور داشتند، مسؤول واحد اهل سنت بعثه مقام معظم رهبری در سخنانی گفت:
اهل سنت هم مانند شیعیان، به اینکه حضرت مهدی (ع) از فرزندان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و از ذریه حضرت فاطمه زهرا علیها السلام و امام حسین علیه السلام، ظهور و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد، اعتقاد دارند. محدثان بزرگ اهل سنت در کتابهای خود، آنقدر احادیث نبوی درباره ظهور حضرت مهدی علیه السلام نقل و کتابهای مستقلی در این زمینه تألیف کرده اند که موضوع مهدویت در بین آنان به حد تواتر و یقین رسیده است، وی گفت:
متأسفانه به علت اینکه علمای اهل سنت، به موضوع مهدویت در بین پیروان این مذهب کمتر پرداخته اند، در بین برخی شیعیان این ذهنیت به وجود آمده است که سنّیها به حضرت مهدی علیه السلام معتقد نیستند. علت برگزاری این همایش، برطرف کردن
این سوء تفاهمها و احیای معارف مشترک فراموش شده بین اهل تشیع و اهل تسنن است تا برادران و خواهران اهل سنت نیز به منتظران و زمینه سازان ظهور قائم آل محمد (عج) تبدیل شوند.
در این مراسم همچنین مولوی خیرالله یعقوبی از روحانیون اهل سنت خراسان با قرائت خلاصه مقاله ای، بخشی از عقاید مذاهب سنی را درباره منجی بیان کرد. مولوی یعقوبی گفت:
تنها اختلاف شیعه و سنی درباره مهدویت این است که اهل تشیع معتقدند حضرت مهدی علیه السلام فرزند امام یازدهم آنان است، قرنها پیش متولد شده و هم اکنون در قید حیات است؛ ولی اهل تسنن معتقدند منجی آخرالزمان هر چند از نسل حضرت زهرا علیها السلام است، ولی ممکن است هنوز متولد نشده باشد.
سردار جمیل بابایی از فرماندهان نیروی انتظامی، جانبار 40 درصد و با سابقه 110 ماه حضور در جبهه های دفاع مقدس دیگر سخنران اهل تسنن کنگره مهدویت از نگاه قرآن بود.
سردار بابایی در این مراسم، با گلایه از در دسترس نبودن منابع فارسی مربوط به آخرالزمان، با توجه به عقاید اهل سنت گفت: «بیشتر اهل تسنن تنها با شنیدن چند روایت مشهور از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، به حضرت مهدی علیه السلام اعتقاد دارند، ولی درباره چند و چون آن اطلاعی ندارند».
سخنران بعدی مراسم، حجة الاسلام سید مجتبی حسینی عضو مجلس خبرگان رهبری و نماینده سابق مقام معظم رهبری در امور اهل سنت سیستان و بلوچستان بود که در سخنانی، با اشاره به روایات متواتر و مشترک بین شیعه و سنی، ظهور منجی را امری قطعی دانست. حجة الاسلام حسینی با استناد به حدیثی از معصومین علیهم السلام، اعتقاد نداشتن به مهدویت را هم عرض کفر معرفی کرد و گفت:
علت و فلسفه غیبت از منظر قرآن و اهل تشیع، وجود طاغوت، رسوا شدن آن و در پی آن، انتظار برقراری حکومت عدل نزد مردم است؛ چنان که وقتی فرعون طغیان کرد، حضرت موسی علیه السلام مبعوث شد و بر اساس قرآن نیز، ظهور وقتی اتفاق می افتد که عده ای مستضعف و مظلوم واقع شوند.
نماینده ولی فقیه در سوریه، با اشاره به اینکه در طول تاریخ، ملتها با عنوانهای مختلفی تحت ظلم و ستم قرار داشته اند، تأکید کرد:
امروزه نیز وقتی در جهان سخن از دموکراسی، حقوق بشر و مبارزه با تروریسم به
میان می آید برخی از ملتها امیدوار می شوند که این بار عدالت برقرار شود؛ ولی مشاهده می کنند که هرچه تعداد سازمانهای بین المللی به اصطلاح مدافع دموکراسی و حقوق بشر بیشتر می شود، ظلم هم اشکال جدید پیدا می کند و گسترش می یابد.
در بخش دیگری از کنگره آخرالزمان و مهدویت از نگاه قرآن، مولوی عبدالرحمن عارفی از ائمه اهل سنت سیستان و بلوچستان با نقل روایت مشهور پیامبر خاتم گفت:
«حتی اگر یک روز از عمر جهان باقی مانده باشد، فرزندی از آن حضرت ظهور خواهد کرد و جهان را- که از ظلم و جور پر شده- پر از عدل و داد خواهد کرد». مولوی عارفی در بخشی از سخنانش با اشاره به ظلم و جور گسترده علیه مسلمانان مناطق مختلف جهان افزود: «امروز، چیزی که از نگاه برخی کشورها و سازمانها ارزش ندارد، خون، مال و ناموس مسلمانان است و این در حالی است که کشورهای عامل جنایات گسترده علیه مسلمانان، حتی برای دفاع از جان حیوانات هم قانون دارند». مولوی عارفی با دعوت از مسلمانان مناطق مختلف جهان برای کنار گذاشتن اختلافها و ایجاد اتحاد هرچه بیشتر، خطاب به آنان گفت: «بیایید با ثبت نام در صفوف سربازان امام مهدی علیه السلام، به ندای هل من ناصر خواهران و برادران مظلوممان در فلسطین و عراق پاسخ دهیم».
آخرین سخنران همایش مهدویت از نگاه قرآن، مولوی عبدالحمید امام جمعه مسجد مکی زاهدان بود. او با مسلّم و مستند خواندن روایات نقل شده از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در زمینه ظهور حضرت مهدی علیه السلام گفت: «این روایات آن قدر زیاد است که جای هیچ گونه شک و شبهه ای را در این زمینه باقی نمی گذارد». مولوی عبدالحمید همچنین با دعوت از حاضران به قدر دانستن حضور در سرزمین وحی افزود:
بشر به هر جا برسد، اگر به دامان رسول الله صلی الله علیه و آله نیفتد، به پرتگاه خواهد رفت. او گفت: برای رسیدن به سعادت، اکتفای مسلمانان به نام اسلام، کافی نیست و باید به شناخت معارف و عمل به آنها بپردازیم.
امام جمعه مسجد مکی زاهدان همچنین با قدردانی از مسؤولان جمهوری اسلامی ایران به ویژه در امور حج و زیارت تأکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران در خدمت رسانی به حجاج و فراهم کردن تسهیلات برای آنان، واقعاً از دیگر کشورها جلو است و
امیدواریم این وضع همچنان بهتر شود «. مولوی عبدالحمید از دولت عربستان هم خواست بیش از پیش برای حجاج تسهیلات قائل شود.
در خلال کنگره مهدویت از نگاه قرآن، به شرکت کنندگان، هدایایی به رسم یادبود داده شد و تواشیح و مدیحه سرایی در مدح و منقبت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله از برنامه های دیگر کنگره بود. گزارش را با دو بیت از اشعار یکی از برادران اهل سنت که در مراسم قرائت شد، به پایان می بریم:
عالم آنگونه که از ظلم و ستم پر گشته پر ز انوار عدالت، همه جا خواهد شد
اهرمن خیمه ز اطراف جهان بر چیند عیش دجال مبدل به عزا خواهد شد
ان شاءالله
مقاله یکی از عالمان سنّی راجع به حضرت مهدی (عج)
ماموستا ابوبکر کریمی روحانی شافعی اهل سنت و ایرانی درباره وجود مسعود حضرت بقیة الله الأعظم (أرواحنا فداه) مقاله ذیل را نوشته که در شماره هشتم زائر چاپ شده است:
سالها دل طلب جام جم از ما می کرد آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد
گوهری کز صدف کون و مکان بیرون است طلب از گم شدگان لب دریا می کرد
مشکل خویش بر پیر مغان بردم دوش کو به تایید نظر حل معما می کرد
گفتم این جام جهان بین به تو کی داد حکیم گفت آن روز که این گنبد مینا می کرد
خلقت و تکامل تدریجی انسان در طول تاریخ ایجاب می کند که مصلح جهانی از طرف خداوند برای نجات و سعادت بشریت ظهور کند. محدثان بزرگ اهل سنت نام آن
مصلح جهانی را از زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله (محمد المهدی) نوشته اند.
الخلیفه المهدی در افعال و کردار و اخلاق حسنه شباهت به نبی اکرم صلی الله علیه و آله دارد و در مکه مکرمه ظهور می کند. همزمان با حضرت مهدی حضرت عیسی بن مریم (علیه الصلاة) از آسمان نازل می شود، نماز جماعت می خواند و به وی اقتدا می کند. رسول خدا فرمود: «لولم یبق من الدنیا الّا یوم لطوّل الله ذلک الیوم حتّی یبعث رجلًا من أهل بیتی یواطئ اسمه اسمی یملأ الأرض قسطاً وعدلًا کما ملئت ظلماً وجوراً»؛ یعنی اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نماند، خداوند آن یک روز را آنقدر طولانی می کند تا مردی از دودمان من که نامش نام من است حاکم بر زمین شود و صفحه زمین را پر از عدل و داد کند؛ آنگونه که از ظلم و جور پر شده باشد. همچنین در آیه 55 سوره نور خداوند می فرماید:
«وعدالله الذین آمنوا منکم وعملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض»؛ خداوند به کسانی که از شما ایمان آورده اند و اعمال صالح انجام داده اند وعده می کند که آنها را قطعاً خلیفه روی زمین خواهد کرد همانگونه که پیشینیان را خلافت روی زمین بخشید. از علمای اهل سنت، شیخ سیوطی به حکومت مهدی (عج) اشاره می نماید که شرق و غرب جهان در زیر لوای حکومتش قرار می گیرد و آیین حق در همه جا نفوذ می کند و ناامنی و خوف و جنگ از صفحه زمین برچیده می شود و عبادت خالی از شرک برای جهانیان تحقق می یابد که ان شاءالله خواهیم دید.
مبحث حضرت مهدی (عج): قرطبی که یکی از مفسران بزرگ اهل سنت است در تفسیر خود (ج 7، ص 42- 92) از مقداد بن اسود چنین نقل می کند که از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود: «ما علی ظهر الأرض بیت حجر ولا مدر إلّاأدخله الله کلمة الإسلام»؛ یعنی بر روی زمین خانه ای از سنگ یا گل باقی نمی ماند، مگر اینکه اسلام در آن وارد می شود و ایمان و توحید در سرتاسر زمین نفوذ می کند.
توجه به این نکته لازم است که عبادت خالی از هرگونه شرک و نفی هرگونه قانون غیر خدا و حاکمیت اهواء، جز از طریق یک حکومت عدل امکان پذیر نیست. به همین دلیل انبیای بزرگ، همتشان تشکیل چنین حکومتی بوده، مخصوصاً پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در
نخستین فرصت یعنی به هنگام هجرت اقدام به تشکیل حکومت کرد. از آنجا نیز می توان نتیجه گرفت حکومت، تمام تلاشها و کوششهایش از جنگ و صلح گرفته تا برنامه های آموزشی و فرهنگی، اقتصادی و نظامی همه در مسیر بندگی خدا و بندگی خالی از هرگونه شرک است.
شخصی به نام ابومحمد از دولت کنیا درباره ظهور مهدی منتظر علیه السلام از «رابطة العالم الإسلامی» سؤالی کرد و دبیر کل رابطه یعنی «محمد صالح اقواز» در پاسخی که برای او فرستاده اند ضمن تصریح به اینکه ابن تیمیه، پدر فکری مذهب وهابیان نیز احادیث مربوط به ظهور مهدی علیه السلام را پذیرفته، متن رساله ای را که پنج نفر از علمای معروف و سرشناس فعلی حجاز در این زمینه تهیه کرده اند، برای او ارسال داشته است. در این رساله پس از ذکر نام حضرت مهدی (عج) و محل ظهور او یعنی مکة المکرمه چنین می خوانیم:
«وهنگام ظهور، خداوند به وسیله حضرت مهدی (عج) جهان را پر از عدل و داد می کند؛ جهانی که از ظلم و ستم پر شده است. او آخرین خلفای دوازده گانه است که پیامبر صلی الله علیه و آله خبر از آنها در کتب صحاح داده است».
بعضی از دانشمندان اسلامی در این زمینه کتابهای مخصوصی تألیف کرده اند؛ از جمله:
ابونعیم در اخبار المهدی، ابن حجر هیثمی در القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر، شوکانی در التوضیح فی تواتر ما جاء فی منتظر و الدجال والمسیح، ادریس عراقی مغربی در کتاب المهدی، و ابوالعباس ابن مومن المضابی در کتاب الوهم المکنون فی الرد علی ابن خلدون و آخرین کسی که در این زمینه بحث مشروحی نگاشته، مدیر دانشگاه اسلامی مدینه است که در چندین شماره در مجله دانشگاه مزبور بحث کرده است. عده ای از بزرگان و دانشمندان و علمای کبار ما از قدیم و جدید نیز در نوشته های خود تصریح کرده اند که احادیث در زمینه مهدی در حد تواتر است و به هیچ وجه قابل انکار نیست. در مناقب شافعی و شیخ سیوطی در الحاوی فرموده اند: «اعتقاد به ظهور مهدی، بر هر مسلمانی واجب است و این جزء عقاید اهل سنت و جماعتِ ملت ما محسوب می شود و جز افراد بی خبر یا بدعت گذاران، کسی آن را انکار نمی کند».
مدیر اداره مجمع فقهی اسلامی، محمد منتصر کنانی موضوع ظهور مهدی را کاملًا ذکر کرده است.
آثار سازنده انتظار ظهور مهدی علیه السلام: در بحث گذشته دانستیم که این عقیده در تعلیمات اسلامی جنبه وارداتی ندارد بلکه از قطعی ترین مباحثی است که از شخص پایه گذار اسلام گرفته شده و عموم فرق اسلامی در این زمینه متفق اند و احادیث فراوانی در این زمینه وجود دارد. در مورد پیامدهای این انتظار در وضع کنونی جوامع اسلامی نیز باید گفت آیا ایمان به چنین ظهوری، انسان را نه در چنان افکار رؤیایی فرو می برد که از وضع موجود خود غافل گردد و تسلیم شرایط شود؛ بلکه این عقیده یک نوع دعوت به قیام سازندگی فرد و اجتماع است. مطمئناً ترویج فرهنگ انتظار، موجب تلاش مردم برای زمینه سازی ظهور مصلح است و ما باید این فرهنگ را در میان تمامی مسلمانان ایجاد کنیم.
ماموستا ابوبکر کریمی، روحانی شافعی اهل سنت کاروان 12146
تفرقه مهمترین آفت برای جهان اسلام
مولوی محمد اسحاق مدنی مشاور رئیس جمهور در امور اهل سنت در گفتگو با زائر گفت:
حج، بهترین نمونه تجلی وحدت در عبادات است. اسلام، دینی است که به همه ابعادی که انسان بدان نیاز دارد، توجه کرده است. هرچند ادیان الهی دیگر هم به علت الهی بودن، به نیازهای بشر توجه کرده اند، ولی چون هیچ یک مانند اسلام ابدی و جهان شمول نبوده اند، کامل نبوده اند و دینهای بعد از آنها، کمبودهای آنها را جبران کرده اند.
یکی از مهمترین ارزشهای برآمده از اسلام و قرآن، «وحدت» است که به شکلهای مختلف به آن تأکید شده و چیزی است که هیچ انسان عاقلی حتی کسی که خود، عامل اختلاف است خوب بودن آن را رد نمی کند. این ارزش، بر گرفته از ارزش تقواست که اسلام به آن تأکید می کند. اسلام، «تقوا» را به جای رنگ، نژاد و قومیت، عامل برتری می داند و این موضوع، موجب می شود که هر کسی بخواهد وارد دایره اسلام شود، با مانعی روبرو نباشد. این خصلت تقوا، وحدت آفرین است و همه
انسانها می توانند حول آن به وحدت برسند.
علاوه بر محور تقوا، همه عبادات در اسلام و احکام مربوط به آنها، به گونه ای است که مسلمانان را متحد و یکپارچه کند. همه مسلمانان به یک سمت و سو نماز می خوانند. نماز جماعت و نماز در مسجد، بیش از نماز فرادا و در خانه ثواب دارد.
همچنین، همه در یک وقت، روزه را آغاز و در یک زمان آن را ختم می کنند؛ و در حج، این وحدت به اوج می رسد: همه در زمانهای مشخصی در جاهای مشخصی جمع می شوند. هر کسی با هر زبان و گویشی که دارد، با یک زبان لبیک می گوید. همه یک جور و یک رنگ لباس می پوشند، یک جور اعمال را انجام می دهند و همه کاملا یکرنگ می شوند.
وحدت، آثار زیادی دارد و اسلام، پیروزی خود را در صدر اسلام، مدیون وحدت است. همین جماعت یهودی جهان که یک صدم جمعیت مسلمانان هم نیستند، در کار خود با هم متحدند و بنابراین به اهداف خود می رسند؛ ولی مسلمانان که یک میلیارد و چند صد میلیون نفر جمعیت دارند، متفرقند و بسیاری از مشکلات آنان در زمان حاضر، ناشی از این تفرقه است.
مهمترین آفت جهان اسلام در زمان حاضر، تفرقه و علت این موضوع، دور شدن کشورهای اسلامی از روح اسلام و توجه به پوسته آن است. اگر اسلام بر نماز و روزه تأکید می کند، در کنار آن می گوید «مسلمانان با هم برادرند» و از آنان می خواهد به ریسمان الهی چنگ بزنند و پراکنده نشوند؛ بنابراین، بازگشت به اسلام اگر همه جانبه باشد و مصداق «نُؤمن ببعض و نَکْفُرُ ببعض» نشود بهترین راه ایجاد وحدت است.
انقلاب اسلامی ایران هم چون بر پایه اسلام شکل گرفت، توانست عامل برقراری وحدت در بین فرقه ها، قومیتها و مذاهب مختلف در کشورمان شود.
رئیس شورای افتای اهل سنت در بعثه درباره وضع زائران اهل سنت ایرانی در مقایسه با زائران شیعه گفت:
امسال حدود سی کاروان اهل سنت در آیین حج شرکت می کنند که وضع خدمات رسانی به آنها، بسیار خوب است و از این نظر، هیچ گونه تفاوتی با کاروانهای اهل تشیع ندارند. کاروانهای اهل سنت، مانند کاروانهای اهل تشیع، حق دارند که با بودجه
دولت، روحانی مخصوص خود و پزشک داشته باشند و علاوه بر خدماتی که به آنها داده می شود، واحدی در بعثه مقام معظم رهبری برای رسیدگی ویژه به مشکلاتشان دایر است؛ هرچند که اگر برای برطرف کردن مشکلات خود به واحدهای دیگر بعثه هم مراجعه کنند، مشکلاتشان بدون هیچ تبعیضی برطرف می شود.
حج، جای جدال، نزاع، بدگویی و امثال آنها نیست و خداوند خواسته است مسلمانان که به علت اختلاف فرهنگها و قومیتها طبیعتاً زمینه برخورد با یکدیگر را دارند در حج، کاملًا به هم نزدیک شوند و با یکدیگر مانند برادر باشند؛ چنان که در کشور خود ما (ایران) کاروانهایی وجود دارند که شیعه و سنی در کنار هم به سرزمین وحی مشرف شده اند و با هم هیچ مشکلی ندارند.
ضیافت شیخ عَمْری
حجة الاسلام والمسلمین جناب آقای شیخ محمد علی عَمْری اعضای بعثه های مراجع را امروز پنجشنبه به ضیافت نهار در حسینیه اش دعوت کرد. در این ضیافت از بعثه مقام معظم رهبری حضرات آیات و حجج: ری شهری، کریمی، مسعودی (تولیت حرم حضرت معصومه علیها السلام)، نوّاب، رضوانی، غیوری، موسوی، طباطبائی، قاضی عسکر، عرب نیا، قرشی، حسینیان، سید مجتبی حسینی (نماینده ولیّ فقیه در سوریه) و نیز آقایان زرهانی و نصیری حضور داشتند. در این جلسه علاوه بر بعثه های ایران، بعثه هایی که از عراق و لبنان به حرمین شریفین مشرف شده بودند نیز شرکت داشتند، ولی اعضای بعثه های حضرات آیات: تبریزی، حائری و فاضل لنکرانی (دامت برکاتهم) در آن حضور نداشتند.
گفتنی است که نفس این گونه اجتماعات، هر چند مباحثی جدّی مطرح نشود، مفید و سازنده و سبب الفت و نزدیک شدن دلهاست. به دیگر بیان اجتماعِ «قالبی» مقدمه اجتماع «قلبی» است و باید یکی از برکات و ثمرات حج را همین دست ملاقاتها دانست.
به هر حال، در این جلسه ابتدا جناب شیخ کاظم فرزند شیخ عمری به حاضران خوشامد گفت و افزود:
امروز به لحاظ تشریف فرمایی شما در این محفل در حقیقت روز عید ماست. شیخ
عمری در مدینه پناهگاه همه مسلمانان است نه تنها شیعیان، و از این جهت فرقی بین اهل سنّت و شیعه نیست. برای تشبّه به امام حسن مجتبی علیه السلام پدرم در اینجا مضیف خانه (مهمانخانه) امام حسن علیه السلام بنا کرد. مدینه از یک جهت شهری منحصر به فرد است و آن اینکه مدفن شش معصوم علیهم السلام است.
سپس یکی از روحانیون عرب زبان مهمان از شیخ عمری و ترتیب دادن این ضیافت تشکر کرد. آنگاه یکی از شیعیان مدینه قصیده غرّایی خواند که از جمله ابیاتش اینهاست:
مَنْ مثلکم لرسول الله ینتسب لیتَ الملوک لها من جدّکم نسب
خیر النبیّین لم یُذکر علی شفهٍ إلّا وصلّت علیه العجم والعرب
أکرِمْ بفاطمةٍ أنعِم بفاطمةٍ من أجل فاطمةٍ قد شرّف النسب
آنگاه سفره ناهار در ساختمان جدید حسینیه شیعیان در مدینه در کنار همان ساختمان قدیمی در نخلستان شیخ عمری گسترده شد. ساختمان جدید وسیع و در چند طبقه و به شکلی زیبا بنا شده که ظاهراً به مناسبت همین ضیافت رسماً افتتاح شد.
به هر حال، اکنون شیخ عمری با حدود نود سال عمر، هنوز با نشاط و خود امام جماعت حسینیه است و جالب اینکه نوافل نمازهای یومیه را هم ایستاده می خواند.
برای آگاهی از جزئیات زندگی وی و وضع شیعیان مدینه توجه شما را به گفتگویی که چند سال پیش آقای دکتر سید محمد باقر حجتی با ایشان داشته اند جلب می کنم. ایشان می نویسند:
روز جمعه 24/ 1/ 1375 ه ش: 23 ذی القعده 1416 ه. ق. به منظور دیدار با شیخ محمد علی عَمْری امام جماعت و روحانی معروف شیعیان مدینه و نشست و گفتگو با ایشان، به منزلشان رفتیم.
وی که اهل مدینه و یادگاری از تبار شیعیان صدر اسلام است، به خاطر انتساب به شاخه و دسته ای از قبیله اوس یا خزرج به «العَمْری» نامبردار گشته و گویا این شاخه به «عَمْرو ...» منسوب است که خود آقای عمری اطلاعی روشن در این باره ارائه نکرد.
وی سالخورده مردی است که چهره و سیمایی مَدَنی دارد و بسان اکثر اهل مدینه و چون رنگین پوستان می نماید. او حدود 86 سال قمری را پشت سر نهاده و بر حسب روایت یکی از آقایان موثق- که اخیراً حشر و نشری با ایشان داشته- در این سن و
سال دارای فرزندی چهار ساله است.
برای نشست و گفتگو با ایشان، پیشتر حضرت حجة الاسلام والمسلمین جناب آقای قریشی (حفظه الله تعالی) زمینه را فراهم آورد و به اتفاق ایشان و محقق ارجمند جناب آقای رسول جعفریان حدود ساعت ده، به منزل ایشان درآمدیم و با استقبال گرم و صمیمانه وی روبرو شدیم و با میوه و چای به اضافه دوغ بسیار مطبوعی از ما پذیرایی کردند. جناب آقای قریشی- به علت کارهای ضروری که به عهده داشتند- پس از معرفی ما به آقای «العمری» به محل کارشان بازگشتند.
ایشان در پی پرسشهایی که پیاپی مطرح می ساختیم مطالبی را خاطر نشان ساختند و در پاسخ این پرسش که: «مجموع شیعیان مقیم در مدینه به چند هزار تن می رسد؟» گفت: «جمعیت شیعیان حدود 25 هزار نفر است»، ولی از لحن بیانش استفاده می شد که تشکّلی ندارند و نمی توانند به عللی از تشکیلاتی که آنان را هماهنگ سازد و میانشان همبستگی و همسویی در اهدافشان به هم رساند، برخوردار باشند.
درباره حوزه علمیه در مدینه پرسیدیم، در جواب ما گفت: «حوزه علمیه وجود ندارد و چنین حوزه ای در احساء و قطیف دایر است که طلابی را در حد درسهای سطح تربیت می کنند. البته حدود هیجده تن از طلاب علوم دینی که از اهل مدینه اند در خارج کشور عربستان از قبیل سوریه و جمهوری اسلامی ایران (حوزه علمیه قم) و احیاناً احساء و قطیف سرگرم تحصیل علوم دینی هستند. بیشترین طلاب مدینه در سوریه تحصیل می کنند».
از وی درباره کلمه «نخاوله» و اینکه این کلمه ریشه در چه واژه ای و چه مفهومی دارد، سؤال شد.
پاسخ آقای عَمْری چندان مشخص نبود و گویا بر آن بودند که این اصطلاح، با واژه «نخل» دارای پیوندی است و «نخاوله» کشاورزانی هستند که با «نخل» سر و کار داشته و به امر کشاورزی نخل می پرداختند. از بیان ایشان چنین استفاده می شد که این اصطلاح سابقه ای چند قرنی و بس طولانی دارد و ضمناً عاری از شائبه تحقیر هم نیست.
مرحوم طالقانی (برادر جلال آل احمد) در زمان مرحوم آقا سید ابوالحسن اصفهانی نماینده ایشان بودند و در مدینه زندگانی می کردند، و در قبرستان بقیع مدفونند. از
ایشان پرسیدیم که آیا وی را شهید کردند و آیا با ایشان ارتباطی داشتید؟ پاسخ دادند:
با ایشان مربوط بوده ام و نزد من می آمدند؛ ولی شهادت ایشان واقعیتی ندارد؛ بلکه با مرگ طبیعی از دنیا رفتند.
عمْری همزمان با حیات و مرجعیت آیات عظام مرحوم حاج سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نایینی و حاج آقا ضیاء عراقی برای تحصیل به نجف اشرف رفت و بیست سال را در تحصیل علوم دینی در آنجا پشت سر نهاد.
ایشان سپس این داستان را بازگو کرد که:
«سال 1349 یا 1350 ق پدرم برای زیارت امام رضا علیه السلام از طریق دریا و کشتی از مسیر بمبئی در هندوستان به مشهد رفت که این سفر مجموعاً یک سال به طول انجامید، و در محرّم سال بعد، از راه دریا به عراق رفت و در آنجا تصمیم گرفت مرا از مدینه برای تحصیل به نجف اشرف گسیل دارد؛ چرا که دو نفر به نام شیخ مبارک و شیخ عطیه به پدرم پیشنهاد کرده بودند فرزندت را برای تحصیل علم به نجف بفرست. پدرم که وکیل و نماینده مرحوم آیة الله سید محمد کاظم طباطبایی و نیز مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی بود، مرا با شیخ عطیه به نجف فرستاد. ماه صفر بود که به نجف یا کربلا رفتم و در محرم سال بعد، که در مدرسه مهدیه نجف مقیم بودم، را در عالم رؤیا دیدم که برای استماع روضه به بیت مرحوم سید بحرالعلوم عازم گشته ام (معمولًا قبل از ظهر ایام عزا در بیوت آیات عظام و اساتید برجسته، مجالس روضه و عزاداری حضرت ابی عبدالله الحسین علیه السلام دایر بود و آقایان علما و طلاب و توده مردم در این مجالس شرکت می کردند). وقتی می خواستم وارد بیت مرحوم بحرالعلوم شوم، دم در ایشان شخصی را دیدم نشسته با این اوصاف: عالی الصدر، بعید المنکبین، عَلَیه عِمامة زیتونیة؛ مردی سینه فراز و چهارشانه که عمامه ای زیتونی رنگ بر سر داشت و عمامه ای با تحت الحنک آویخته.
فرمود: شیخ محمد علی؟! پاسخ دادم: من شیخ محمد علی هستم. فرمودند: تعال؛ جلو بیا. وقتی نزد او رفتم فرمود:
«أنا علی بن أبی طالب، أتیت لزیارة زائر ولدی الحسین؛ الشیخ رجب؛ من علی بن ابی طالب هستم و برای زیارت و دیدار زائر فرزندم حسین یعنی شیخ رجب به
نجف آمده ام».
شیخ رجب اهل تبّت بود و در مدرسه به سر می برد و به بیت مرحوم حاج سید ابوالحسن اصفهانی رفت و آمد داشت (و به اصطلاح از خواصّ آن مرحوم به شمار می رفت).
امیر المؤمنین علی علیه السلام به من فرمود: به مدینه برمی گردی؟ عرض کردم: ممکن است به مدینه بروم. فرمود: اگر به مدینه رفتی فوراً به نجف باز گرد (شاید منظور آن حضرت چنان بود که تحصیلاتم را ادامه دهم و با سرمایه ای علمی و معلوماتی درخورِ وظائفم، به مدینه روم) پرسیدم: چرا؟ فرمود: «لأنّه فیما بعد یصیح الویل»؛ زیرا بعدها عذاب بر مردم مدینه بانگ بر می آورد».
بعد از اینکه از خواب بیدار شدم، وضو گرفتم و به زیارت بارگاه امیرالمؤمنین علی علیه السلام رفتم.
این رؤیا در سوم و یا چهارم محرم الحرام بود. بعد از آن سه نفر نزد من آمدند که وقتی پدرم به نجف رفته بود، به اینان سفارش کرده بود که هزینه زندگانی مرا در نجف تأمین کنند و من از آنها پول خرجی خود را دریافت می کردم و پدرم نیز طلب آنها را به نجف می فرستاد. پدرم از دنیا رفته بود و من زندگانی را به سختی می گذراندم.
پس از گزارش درگذشت پدرم راهی بیت مرحوم حاج سید ابوالحسن اصفهانی شدم. ایشان به سید عبدالغفار و شخص دیگری دستور داد برای مرحوم شیخ علی عَمْری یعنی پدرم مجلس ترحیمی دایر کنند. در این مجلس خود مرحوم حاج سید ابوالحسن اصفهانی نیز در آن شرکت کرد.
با اینکه چندان علاقه ای برای بازگشت نداشتم، به مدینه باز گشتم. در مدینه دیدم چیزی از ماتَرَک مرحوم پدرم- جز زمینی که آنچنان ارزش نداشت- وجود ندارد.
الحمدللّه که به مدینه بازگشتم و یک سال در آنجا ماندم، و پس از آن با مادرم رهسپار نجف اشرف شدم. باید یادآوری کنم پدرم مُعَمّر بوده و در سن 85 یا 86 سالگی از دنیا رفت و خود من در سال 1330 ق به دنیا آمدم».
آقای عَمْری چنانکه اشاره شد، هم اکنون که این گزارش نوشته می شود (یعنی 1416 ق 1375 ش) 86 سال قمری را پشت سر نهاده و دارای فرزندی چهار ساله نیز هست.
از ایشان سؤال شد: یکی از فرزندان آقا نجفی اصفهانی- به نام حاج آقا کمال شریعتمدار- در سال 1339 یا 1340 ق یعنی همان زمانی که شما ده یازده ساله بودید، همراه شریف مکه و دیگران به مدینه آمد و پیشنهاد کرد قبور ائمه بقیع علیهم السلام بازسازی شود. به همین جهت برای توسعه فضای کار، قبور شماری از اهل سنت را ویران کرد. در این زمان درگیری و نزاع میان شیعه و سنی- یعنی دو سال قبل از روی کار آمدن خاندان سعودی- پدید آمد و در نتیجه کارها به هم ریخت و همین امر موجب کینه اهل سنت با شیعه گشت. آیا شما این جریان را شنیدید؟
او در پاسخ گفت: «من در این زمان در سنین کودکی به سر می بردم که ما را به زیارت بارگاه نبوی و ائمه بقیع علیهم السلام می بردند و قبرستان بقیع دو در داشت: یکی شرقی و دیگری شمالی. و بارگاه حضرت فاطمه علیها السلام دارای ضریح زرد یعنی طلایی رنگ و یا طلایی بود؛ اما ضریح ائمه بقیع علیهم السلام و عباس عموی پیامبر صلی الله علیه و آله از ضریح حضرت فاطمه علیها السلام جدا بود و میان این دو، راهی وجود داشت. که به راحتی به این دو بارگاه جابه جا می شدیم. و نیز فاصله بارگاه ائمه بقیع علیهم السلام تا بیت الأحزان حدود ده تا پانزده متر بود و از پانزده متر به طور قطع تجاوز نمی کرد، و بیت الأحزان در داخل بقیع قرار داشت بر همه این بارگاهها فرش گسترانده بودند و می گفتند: حاج آقا کمال شریعتمدار آمد و لوله آب به قبرستان بقیع کشید که برای شستشوی حرم و آبیاری پاره ای از اشجار مورد استفاده قرار می گرفت.
شخصی به نام حاج جعفر اصفهانی کفشبان (کفشدار) این قبرستان بوده و قبر عثمان نیز در این قسمت دارای گنبد و بارگاه داشته است.
در ماه شعبان یعنی تابستان 1343 ق به دستور خاندان سعود، ویران کردن این قبور و بقعه و بارگاهها آغاز کردند و تا آخر رمضان همین سال این ویرانی خاتمه یافت که ضمن آن بارگاه حضرت حمزه سید الشهدا را نیز در احد ویران ساختند.
از «مسجد ثنایا» سؤال شد؛ پاسخ دادند: تا آنجا که به یاد دارم، مسجدی به این نام وجود نداشت؛ بلکه «ثنایا» نامِ محله ای بوده است.
از سخنان آقای عَمْری دانستیم که هجده تن از طلاب مدینه در خارج از عربستان سرگرم تحصیلات دینی هستند که بیشتر آنها در سوریه به تحصیلات خود ادامه
می دهند و شمار کمتری از آنها در قم مقیمند و برای رفت وبازگشت آنها از عربستان موانعی از سوی دولت وجود ندارد. در خود مدینه اساساً حوزه ای برای شیعیان دایر نیست؛ اما در قطیف و احساء، حوزه های علمی شیعی دایر است.
سؤال کردم: از دو تن از طایفه نسوانِ دمّام در سال گذشته (1415 ق) شنیدم کتابخانه ای را در دمام که از آن شیعیان و حاوی کتبی به ارزش و بهای شش میلیون ریال سعودی بوده است به آتش کشیدند؛ آیا واقعاً این حادثه ناگوار در دمام روی داد؟ گفتند: آری، این خبر و گزارش واقعیت دارد. (لیکن آقای عَمْری توضیحی کافی در این باره ارائه نکرد).
پرسیدم: شما قبلًا اشارتی داشتید که «بیت الأحزان» در داخل بقیع بوده؛ آیا «مشهد علی علیه السلام» نیز در درون بقیع بوده است؟ به این سؤال پاسخ مثبت داد و گفت: این مشهد در داخل بقیع قرار داشت.
درباره «مسجد توبه» در قبا و نیز «مسجد فاطمه زهرا علیها السلام» و یا خانه آن حضرت پرسیدم. گفت: «مسجد توبه» مسجدی جدا و مستقل از «مسجد قبا» نبوده، و در پیشاپیش مسجد، قبا خانه امیرالمؤمنین علی علیه السلام قرار داشت که هم اکنون از میان رفته و در شمال مسجد قبا قرار داشت، و در زمان خردسالی ما را به آنجا می بردند و می گفتند خانه امیرالمؤمنین علی علیه السلام است.
درباره «مسجد شمس» در محله «قربان» پرسیدم. گفتند: اینجا مسجد نبوده است؛ بلکه قبرستانی برای دفن کودکان و خردسالان به شمار می رفت که پشت این قبرستان را «مسجد شمس» می نامیدند که درست نیست، و مسجد شمس در واقع همان «مسجد فضیخ» می باشد.
شیخ عَمْری درباره «مشربه ام ابراهیم» گفت: پاسخ دادند: مشربه ام ابراهیم قناتی بیش نبوده و من در آن مسجدی ندیدم. فقط محوطه ای محصور به چهار دیوار بوده و هست.
یکی از فرزندان «عمری» به نام «کاظم» از طلاب و دانشجویان حوزه و دانشگاه است و به تحصیلات مزدوج خود در «احساء» ادامه می دهد، و دروس سطح را در حوزه علمیه احساء فرا می گیرد.
از وی پرسیدیم: شخصی به نام حاج میرزا علی [هسته ای اصفهانی، که همراه
مرحوم سید محمد طباطبایی (فرزند مرحوم آیة الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی) که در سنین چهل و اندی سالگی از دنیا رفت، در سال 1331 ق به مدینه آمد.
آیا در همین سال سفرنامه ای راجع به حج نوشت؟ گفتند: این سفر در زمان شریف مکه بوده و شیعیان و یا اشراف و سادات در آن زمان عزاداری می کردند و دسته های عزا به راه می انداختند و به طرف بقیع می رفتند که چشم اندازها و دورنماهایی از این دسته ها به خاطرم می آید. البته خاطرنشان می شود که شریف مکه رسماً و علناً اظهار تشیع می کرد. و شُرَفا یا اشراف و سادات مدینه هرچند هم اکنون تشکلی ندارند، لیکن انساب خود را حفظ می کنند و برای آنها مضبوط است، و شخصی به نام سید منصور ناظر و مراقب موقوفات آنهاست.
در مدینه برای شیعیان، مرکزی به نام و عنوان «مسجد» وجود ندارد؛ چون اگر به نام و عنوان «مسجد» مرکزی در این دیار دایر کنند دولت و حکومت رسماً روی آن دست می گذارد و آن را زیر نظر خود می گیرد و اختیارات شیعیان از محیط و فضای آن رخت برمی بندد. لذا مراکزی که عملًا «مسجد» است، «مجلس» یا «حسینیه» نامیده می شود.
در اثنای گفتگوی ما با آقای عَمْری دو تن از شیعیان محله «مهد» واقع در آبادی «سلاقیه»- که با مدینه حدود 120 کیلومتر فاصله دارد- نزد ایشان آمدند، و یکی از آنها درباره حج سؤالی کرد و پاسخ لازم را دریافت کرد. پس از رفتن آنها آقای عَمْری درباره «مهد» توضیحاتی داد که در این محله کوهی از [معدن طلا وجود دارد که سابقاً دولت بریتانیا از آن بهره برداری می کرد، و اکنون تحت تصرف و نظارت دولت سعودی قرار دارد. و اهالی سلاقیه که محله مهد در آنجا واقع است، همگی از شیعیانند و چون این نقطه گرفتار کمبود آب است، گروهی از شیعیان از آن مهاجرت کردند، وشمار سکنه آن فعلا اندک است.
در خاتمه یادآور می شویم آقای عمری تنها فرزند پدرشان بوده و خواهر و برادری ندارد.
روزها نماز ظهر و عصر را به صورت جمع، در زیرزمین ساختمان برافراشته ای- دقیقاً همانند شیعیان- در محله ای بسته نزدیک به حرم نبوی صلی الله علیه و آله برگزار می کند و نماز مغرب و عشا را در مسجد یا مجلسی واقع در نخلستانی در مسیر خیابان «العوالی» به جماعت اقامه می نماید.
ما از اینکه آقای عَمْری این اطلاعات را در اختیار ما قرار داد سپاسگزاری کردیم و عکسی را بدو تقدیم داشتیم و عکسی هم در همین جایگاه اقامه نماز با ایشان گرفتیم. وجود ایشان برای شیعیان مدینه منوره بسی مغتنم و پناهگاهی برای دوستداران اهل بیت علیهم السلام است. (1)
برگزاری دومین دعای کمیل مدینه
مراسم دومین دعای کمیل مدینه امسال، در جوار بقیع و بین الحرمین و با شرکت زوّار ایرانی و عده ای از شیعیان خلیج، هند و پاکستان برگزار شد.
امروز پنجشنبه روابط عمومی بعثه، طیّ اطلاعیه ای ضمن دعوت از زائران ایرانی بیت الله الحرام به منظور شرکت منظم در مراسم دعای کمیل در جوار حرم شریف نبوی و قبرستان مظلوم بقیع، با آرزوی قبولی طاعات و زیارتهای حجّاج هموطن، بر نکاتی تأکید کرد. متن این اطلاعیه در ص 64- 65 همین کتاب درج شد.
از ساعت نه شب زائران ایرانی آرام آرام از راه می رسیدند. تا یکی از خاطره انگیزترین شبهای عمرشان را سپری کنند. شاید دیگر قسمت نشود جایی بنشینند که یک طرفشان مرقد مطهر رسول الله صلی الله علیه و آله باشد و طرف دیگرشان مزار چهار امام مظلوم و بوی زهرا علیها السلام را از هر دو سو حس کنند.
خیلیها تنها تجمع پرشکوه و منظم حجّاج را می بینند، امّا یک دنیا فکر و برنامه و همکاری و عشق، در ورای این تجمّع نهفته است:
تو مو می بینی و من پیچش مو تو ابرو من اشارتهای ابرو
برگزاری دعای کمیل، با برنامه و منظّم است. تعیین جا، زمان شروع و پایان، محلّ نشستن خواهران و جانبازان و مهمانان و روحانیون مهمان جزء این برنامه است. غیر از برنامه منظم برای دعا و مرثیه و دعاخوان و مدّاح و فیلمبرداری، کسانی عهده دار صوت و بلندگوها و طناب کشی منطقه تجمّع استفاده از پلاکارت و انتظامات مراسم و ... هستند و
1) 1. میقات حج، ش 24، ص 184- 190. با ویرایش و تلخیص.
برادرانی هوشیار، عاشق، صبور و متین و مؤدّب می کوشند تا بهترین بهره برداری از این مراسم انجام گیرد.
سالهای قبل نیز چنین بود. این بود که حجّاج ما مشتاقانه چشم به راه آن شب جمعه بودند و اگر برنامه سفر چنان بود که فیض دعای کمیل مدینه را درک نمی کردند، کلّی غصه و اندوه داشتند.
بعضیها طبق زمان بندی پروازها، این روزها یکراست به مکّه می روند. دعای کمیل آنان در نوبت دوم حضور حجاج در مدینه برگزار می شود. اصطلاحِ «مدینه قبل» و «مدینه بعد» جا افتاده است. هر کدام هم مزایایی دارد. نمی توان به طور کلّی یکی را ترجیح داد.
همین شور و حال برگزاری مراسم دعا، یک بار دیگر، پس از اعمال حج که نیمی از زائران به مدینه می آیند، تکرار می شود. کار آنان، با روایاتی که می فرماید: اعمال حج را که انجام دادید، به زیارت ما بیایید و حج را با دیدار ما کامل کنید، یا احادیثی که تأکید دارد بر «لقای امام» و عرضه کردن نصرت و یاری بر ولیّ و حجّت خدا، سازگارتر است. این نوعی دیگر از جنبه سیاسی و ولایی حج است و حاجی باید ولایت و همبستگی خویش را با رهبری الهی، اعلام کند و نشان دهد.
دسته دسته ایرانیان از هر سو به جوار حرم پیامبر و کنار بقیع آمدند. باز هم بقیع پذیرای دلهای مشتاق و اشکهای گرم نجواگران دلسوخته شد. مدینه، راوی غمهای بزرگ و اندوههای دیرین است. هرگاه گوش درد آشنا بیابد، با زبان بی زبانی، قصه رنج و غربت سر می دهد. این شب جمعه نیز یکی از آن فرصتها بود.
مدینه، بار غم بر زمین نهاد، خسته از مظلومیّت دیرین. زائران ایرانی، دوش به زیر این غم سنگین دادند و گوش به این روایت غم آجین دردها سپردند، مشتاق شنیدن این رنجنامه بلند، در کنار قبر حضرت رسول صلی الله علیه و آله.
جذبه «دعای کمیل» همچون کهربایی هزاران زائر را از زن و مرد و پیر و جوان و عالم و عامی، به سوی بقیع کشید. خیابان بقیع و بخشی از اطراف آن، سرشار از دلهایی بود که به عشق محمد و آل او، و به شوق گوش سپردن و زمزمه کردن با مناجات عاشقانه
امیرالمؤمنین علی علیه السلام گرد آمده بودند. گویی فرشتگان بال گشوده وآن را زیر پای این شیفتگان اهل بیت علیهم السلام گسترده بودند و عطر نیایش و نسیم خلوص و صدای شکستن دلها در فضا پیچیده بود.
یک سو، مرقد مطهّر و منوّر پیامبر بود، غرق در نور و روشنایی. و در سوی دیگر، بقیع خسته و خاموش!
و در این میان، حدّ فاصل حرم پیغمبر تا درب بسته بقیع را، زائران با حضور خویش پر کرده بودند.
یک سو پیامبر بود، یک سوی آل پیامبر، و پیروان اهل بیت نشسته در محوّطه میان قبر پیامبر و قبور ائمه بقیع پیوند خود را با رسول و آل رسول ثابت می کردند. این فاصله نباید خالی می ماند. میان آن خورشید و این ماههای تابان، فاصله ای نبوده و نیست. چه چیزی فضای میان مسجد النبی و بقیع را پر کرده و در آن طنین افکن است؟ دعای کمیل علی! علی علیه السلام حلقه واسطه میان «محمد» و «آل محمد» است. «عترت»، از نسل علی و فاطمه است. اینجا هم صدا و دعای علی است که «امّت» را در محیط و مساحت مرقد رسول و قبور بقیع، جذب کرده و گرد آورده است.
چه شب است یا رب امشب، که شکسته قلب یاران چه شبی که فیض و رحمت، رسد از خدا چو باران
چه شبی که تا سحرگاه، ز فرشتگان «الله» برکات آسمانی، برسد به جان نثاران
شب انس و آشنایی است، شب عاشقان مهدی است شب گریه و مناجات، شب اشک رازداران
مدینه، گوش به «یارب یارب» زائران سپرده بود. نغمه سوزناک «یا غیاث المستغیثین»، فضای شهر را پوشانده بود و از گلدسته های نورانی حرم پیامبر، بالاتر می رفت، تا به فرشتگان می رسید و همچون سایه ای از رحمت و لطف، بر فراز بقیع گسترده می شد.
دلهای عاشق بی تاب بود. بی قراری این دلها را یاد حسین و مهدی آرام می کرد.
غمهای زهرای مرضیّه، دلها را می فشرد، بغضهای مانده در گلو می ترکید و اشکها از دیده ها به صورتها جاری می شد.
دعا کم کم به پایان می رسید. در اطراف، غیر ایرانیها نیز گوش جان به این زمزمه ها سپرده بودند. شیعیان لبنانی و کویتی هم در گوشه و کنار دیده می شدند. ایرانیها هرگز لذّت این شب جمعه را از یاد نخواهند برد و خاطره اش را عزیز خواهند داشت، بخصوص که اعلام کردند نوار دعای کمیل (کاست و ویدئو) در سمعی بصری بعثه در اختیار علاقه مندان گذاشته می شود. مهر و محبت دودمان پیامبر نیز چیزی نیست که از یاد شیعه و زائران برود.
خداوندا به این دلهای پر درد به اشک گرم و سوزان زن و مرد
به این شب ناله های عاشقانه که در این شهر، طوفانی به پا کرد (1)
گفتنی است که این هفته روابط عمومی بعثه پیش از مراسم، اشعاری را انتخاب کرد و در اختیار مداحان قرار داد تا از آنها در مراسم دعا استفاده کنند و از اشعار کم محتوا یا سبک پرهیز شود و صد البته تدبیر خوبی بود. شایسته است در ایران نیز هیأتی از اهل فن و شاعران متخصّص اشعار مداحان را در مجالس مهم یا مجالسی که از صدا و سیما پخش می شود، از قبل بررسی کنند و در اختیار آنان قرار دهند تا تالی فاسدی نداشته باشد.
رأس ساعت ده آقای مرتضایی فر با اعلام برنامه قاری قرآن را دعوت به قرائت قرآن کرد. قاری نیز چند آیه خواند، با آیه کریمه «قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إنّ الله یغفر الذنوب جمیعاً» (2)
قرائت خود را آغاز کرد. سپس آقای رمضان پور به مدّاحی پرداخت. آنگاه آقای غلامرضا زاده با لحن عربی دعای کمیل را خواند و پس از دعا نیز آقای فراهانی مداحی کرد. و پس از چند جمله دعای عربی و فارسی نماینده ولیّ فقیه رأس ساعت یازده مراسم پایان یافت.
این مراسم مانند هفته گذشته با اندکی تأخیر از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.
بیفزایم که عصر پنجشنبه، حسن بن حامد بکری رئیس امور حج در مدینه نماینده ای
از بعثه مقام معظم رهبری طلبید. به دنبال این دعوت آقای محمد مهدی امینیان رئیس ستاد حج در مدینه و آقای رضا سلطانی شیرازی به دفتر وی رفتند و بر توافقهای قبلی در سالهای گذشته و رعایت آنها در خصوص چگونگی برگزاری مراسم دعا تأکید کردند متن مکتوبی که طرفین امضا کرده اند چنین است:
المملکة العربیة السعودیة
وزارة الحج
فرع منطقة المدینة المنورة
مکتب المدیر العام
محضر اجتماع
الیوم الخمیس التاریخ 25/ 11/ 1425 ه
الساعة 00: 03 مساءاًالمکان مکتب مدیر عام فرع وزارة الحج بالمدینة المنورة
إشارة إلی خطاب صاحب السمو الملکی أمیر منطقة المدینة المنورة رقم 194769/ ش/ أد بتاریخ 25/ 11/ 1425 ه، المعطوف علی برقیة صاحب السمو الملکی وزیر الداخلیة بالنیابة رقم 1 ش/ 64363 بتاریخ 24/ 11/ 1425 ه، والمعطی لمعالی وزیر الحج صورة منها، بشأن مارفع لسموه بالبرقیّة رقم 194641 بتاریخ 24/ 11/ 1425 ه، عن نیّة بعثة الحج الإیرانیة إقامة دعاء کمیل مساء هذا الیوم الخمیس الموافق 25- 26/ 11/ 1425 ه، أمام بوّابة البقیع و بحضور مابین (30 إلی 35 ألف حاج إیرانی).
تمّ دعوة بعثة الحج الإیرانیة، وحضر منهم کلّاً من:
محمد مهدی أمینیان، رئیس البعثة الإیرانیة.
رضا سلطانی شیرازی، مستشار وزارة الحج الإیرانیة.
فی الزمان والمکان المذکورین أعلاه، وإطلاعهم علی ما جاء فی برقیة سموه والتأکید علیهم بمراعاة أن یکون عدد المتواجدین من الحجاج الإیرانیین أمام بوابة البقیع فی حدود العدد المتفق علیه سابقا فی المحاضر الرسمیة وقدره (10000) عشرة آلاف حاج نظراً لضیق المکان وازدحام ساحات المسجد النبوی الشریف
بالزوّار من جمیع الجنسیات.
وأفادا، بالتزامهم بالتعلیمات والتنظیم المعمول به فی الأعوام السابقة واختصار العدد قدر الإمکان حیث لا یزید عدد الموجودین فی المدینة المنورة حتی الآن عن (20000) عشرون ألف حاج ایرانی.
وعلیه جری إعداد المحضر وتوقیعه.
مندوب البعثة الایرانیة: محمد مهدی امینیان، رضا سلطانی شیرازی.
مدیر عام فرع وزارة الحج بالمدینة المنورة: حسن بن حام بکری.
گفتنی است که سه کاروان از شیعیان زوّار ایرانی که موفق به شرکت در مراسم دعای کمیل نشده بودند و خروج برنامه ای آنها از مدینه منوره قبل از دعای کمیل بعدی بود و نیز یکی از کاروانهای اهل تسنّن که مدت حضورشان کمتر از اقامه چهل وعده نماز بود، در جلسه ستاد مطرح و پس از بررسی مشخص شد که امکان تمدید یک روز اقامتشان در مدینه منوره میسّر است؛ لذا مقرر شد به کاروانهای فوق اعلام شود که یک روز اضافه تر در مدینه می مانند.
می افزایم که به دلیل اهمیت فوق العاده مراسم دعای کمیل مدینه و نیز حسّاسیت برای برگزاری این آیین روحانی، روابط عمومی بعثه آیین نامه ای تنظیم کرده که به تأیید و امضای نماینده ولیّ فقیه رسیده و به آن عمل می شود.
جمعه 26 ذی قعده
بازدید نماینده ولیّ فقیه از بعثه های مراجع تقلید
جمعه 26 ذی قعده
18/ 10/ 1383
بازدید نماینده ولیّ فقیه از بعثه های مراجع تقلید
نماینده ولیّ فقیه و سرپرست حجاج ایرانی همراه با تنی چند از علمای بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره در بعثه های مراجع عالیقدر تقلید حضور یافت و با نمایندگان آنان دیدار و گفتگو کرد.
در این دیدارها که صبح روزهای پنجشنبه و جمعه انجام شد، نمایندگان بعثه های مراجع عظام از محدودیت های اعمال شده برای زیارت ائمه بقیع، اظهار ناخرسندی کردند و خواستار تداوم تلاش مسؤولان سازمان حج و زیارت و مقامات سفارت جمهوری اسلامی ایران در ریاض برای حل این مشکل شدند.
توسعه جمرات و برنامه سال جاری برای رمی جمرات در موسم حج و نظرات مراجع عظام در این مورد یکی دیگر از محورهای این گفتگوها بود.
گفتنی است که در سال جاری جمره های سه گانه تغییر کرده و حوضچه های دایره ای شکل قبلی هم اکنون به شکل بیضی درآمده و در وسط آن به جای ستون به طول 45 متر یک دیوار به طول 25 متر کشیده شده است.
این تغییر در هر سه جمره ایجاد شده است: در قسمت پائین، دیوار جمره تاسقف کشیده شده و حجاج از دو طرف آن امکان رمی دارند؛ یعنی از سمت راست و چپ در کنار این دیوار قرار می گیرند و هر نقطه آن را بخواهند، می توانند رمی کنند. خوشبختانه معاونت آموزش و پژوهش بعثه پیش از موسم حج راجع به وظیفه حجاج بیت الله الحرام در چگونگی رمی از محضر مراجع عالیقدر تقلید استفتاء کرده و پاسخ آن را دریافت و در اختیار روحانیون محترم کاروانها قرار داده است.
آقای ری شهری در این دیدارها که به طور جداگانه صورت گرفت، اقدامات انجام شده برای رفع مشکلات زائران ایرانی در مدینه منوره را شرح داد و گفت: «مقامات عالی دولت سعودی وعده داده اند که تضییقات ایجاد شده را برطرف کنند اما ظاهراً دستورات صادر شده در رده های پایین تر برای اجرا با موانعی مواجه شده است».
وی با اشاره به روابط خوب دو کشور گفت: «امیدواریم دولت عربستان بتواند بر مشکلات ایجاد شده از سوی افراد متعصب و متحجر فائق آید».
نماینده ولی فقیه و هیات همراه در این ملاقاتها با اعضا و نمایندگان بعثه های مراجع عالیقدر حضرات آیات فاضل لنکرانی، سیستانی، حکیم، شاهرودی، بهجت، وحید، موسوی اردبیلی، صافی، شبیری، تبریزی، مکارم، صانعی، فیاض، حائری، نوری و زنجانی گفتگو کردند.
می افزایم که اعضای بعثه حضرت آیة الله وحید خراسانی به دیدار آقای ری شهری نیامده بودند، ولی ایشان به لحاظ حقّ استادیِ آیة الله وحید با اعضای بعثه معظم له دیدار کردند.
دیدار نماینده ولیّ فقیه از بیمارستان هیأت پزشکی و عیادت بیماران
صبح امروز جمعه نماینده ولیّ فقیه در بیمارستان هیأت پزشکی حج جمهوری اسلامی ایران در مدینه منوره حضور یافت و از بیماران بستری شده در این مرکز درمانی عیادت کرد.
در این بازدید که سفیر جمهوری اسلامی ایران در ریاض و سرکنسول جمهوری
اسلامی ایران در جده نیز حضور داشتند، آقای ری شهری همچنین از امکانات درمانی و تجهیزات پزشکی این بیمارستان دیدن کرد و دکتر ضیایی رئیس هیأت پزشکی حج، از چگونگی ارائه خدمات درمانی به زائران ایرانی گزارش داد.
آقای ری شهری همچنین با کادر پزشکی این بیمارستان گفتگو کرد و از نزدیک با روند فعالیت پزشکان و چگونگی پوشش درمانی بیماران آشنا شد.
ایشان پس از این بازدید به خبرنگاران گفت:
تمهیدات در نظر گرفته شده برای خدمت رسانی به زائران ایرانی، وضعیت مناسب آب و هوایی و انتقال مستقیم دهها هزار تن از زائران از مبادی مختلف در ایران به مدینه منوره سبب شده است تا زائران ما با مشکلات کمتری در مقایسه با سالهای قبل مواجه شوند.
وی اقدامات هیأت پزشکی در ارائه خدمات درمانی به زائران را خوب ارزیابی نموده و ابراز امیدواری کرد که با تداوم تلاشهای کادر پزشکی و امدادی حج، زائران ایرانی با مشکل خاصی در موسم حج مواجه نشوند.
قدردانی نماینده ولیّ فقیه از حضور منظم زائران در دعای کمیل
نماینده ولیّ فقیه و سرپرست حجاج ایرانی امروز جمعه در پیامی خطاب به زائران ایرانی حرم نبوی، حضور گسترده و پرشور آنان در مراسم روحبخش دعای کمیل را نشان دهنده رشد، آگهی و انگیزه های بالای معنوی در زائران ایرانی دانست.
در این پیام که در مدینه در اختیار خبرنگاران قرار گرفت، آمده است:
بار دیگر زائران شیفته و پیرو اهل بیت عصمت و طهارت در فضایی سرشار از روحانیت و معنویت در کنار قبرستان بقیع و در جوار حرم نبوی دعای عرفانی کمیل را زمزمه کردند و برای پیروزی مسلمانان سراسر جهان دست به دعا برداشتند.
نظم خاص حاکم بر مراسم پر فیض دعای کمیل، وحدت و انسجام ملت بزرگ و فهیم ایران را به رخ ناظرانی از جهان اسلام کشید و فرصتی را فراهم آورد تا این رفتار شایسته و الگو زبانزد زائران حرمین شریفین شود.
برگزاری همایش زائران ایرانی خارج از کشور
همایش زائران ایرانی خارج از کشور امروز در بعثه برگزار شد. در آغاز این برنامه دکتر عباسعلی شاملی با اشاره به معنی و مفهوم بالای حج گفت: در جریان این فریضه مهم الهی آدمی باید به گونه ای دیگر به حیات و هستی نگاه کند و نوع نگاه او باید تفاوت کند.
وی خود کنترلی و خودمحوری را از فلسفه های مهم حج دانست و تأکید کرد: «حج مکان آزمایش کردن بندگی است و اگر مساوات و برادری همراه باشد، توفیقات فراوانی نصیب انسان می شود».
سخنران بعدی جلسه دکتر محمد فنایی اشکوری بود که با اشاره به برخی وقایع و حوادث تاریخی صدر اسلام که در مدینه اتفاق افتاده است، از زائران بیت الله الحرام خواست تا این فرصتها را مغتنم بشمارند.
وی حج را دارای دو بعد ظاهری و باطنی دانست و گفت: «بعد ظاهری حج با انجام مناسک حاصل خواهد شد، اما زمانی می توان به باطن حج دسترسی پیدا کرد که دیو شهوات را که در خانه دل منزل کرده، بیرون کنیم تا برای ورود خدا مهیا شود».
چرخش شگفت آور خطیب جمعه مدینه از موضع وهابیت
امروز صدها هزار زائر شرکت کننده در نماز جمعه باشکوه مسجد النبی صلی الله علیه و آله شاهد یک چرخش شگفت آور مواضع از خطبه امام جمعه بودند. لزوم تکفیر اکثر مسلمانان غیر وهابی معتقد به توسل و تبرک و زیارت که بارزترین شاخصه عقاید وهابیت بود، نه تنها به وسیله خطیب محکوم شد، بلکه وی یک خطبه را کاملًا به آن تخصیص داد!
چه شد که احادیث قرائت شده از کتاب بخاری در خطبه دیروز دهها سال به فراموشی سپرده شده و اخیراً در هفته جاری مورد توجه آقایان قرار گرفته است؟!
این تحول عظیم نیازمند یک تحلیل و کالبد شکافی جامع است، اما نمی توان سهم دیدار مؤثر گروه نماینده بعثه را با رئیس ائمه حرم نبوی در هفته گذشته نادیده گرفت.
روز چهارشنبه گذشته گروهی مرکب از: حضرات آقایان: مسعودی (تولیت حرم حضرت معصومه علیها السلام)، بی آزار شیرازی، حسینیان، زمانی مسؤول واحد اهل سنت و آخوند رهبر با دکتر صالح المُحَیْمید رئیس محاکم شرعی مدینه منوره- که ریاست ائمه مسجد النبی صلی الله علیه و آله را به عهده دارد- دیدار کردند. یکی از موضوعات مهمی که در این دیدار مطرح شد تشکر از پیگیری انتظارات ایران از ائمه جمعه مسجد النبی صلی الله علیه و آله بود که طیّ نامه ای مشتمل بر دوازده خواسته سال گذشته به وسیله واحد اهل سنت به نامبرده تقدیم شد و ایشان تصریح کرد که:
من آن نامه را در دستور کار جلسات تصمیم گیری با دیگر مسؤولان قرار دادم و تصمیماتی را اتخاذ و دستور اجراء آنها را صادر کردم که آثار عملی آن را امسال در تکریم زائران ایرانی در فرودگاه و مسجد النبی صلی الله علیه و آله و تمام مدینه شاهد هستید و نرمش گفتار خطیبان مسجد النبی صلی الله علیه و آله را نیز ملاحظه می کنید.
هیأت ایرانی در این دیدار گفتند: «از خطبه جمعه هفته گذشته مسجد النبی صلی الله علیه و آله نیز متشکریم که وارد اختلافات مذهبی نشد، اما هنوز به حدّ مطلوب نرسیده و انتظار داریم دستور انعطاف و همراهی بیشتر را به خطباء مسجد النبی صلی الله علیه و آله صادر کنید». ایشان پذیرفت و صریحاً گفت: «این موضوع را پیگیری خواهم کرد».
گرچه اعتدال در جهت گیری سیاست کلی حکومت عربستان عامل اساسی و بستر کلی این گونه تحولات هست که نباید از آن غافل بود، امّا بهره گیری از این فضا با ترتیب دادن اینگونه ملاقاتهای کلیدی نیز یکی از مهمترین عواملی است که بعثه مقام معظم رهبری می تواند به آن همت گمارد.
پایان هفته فرهنگی ایران در ریاض
نخستین هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، پس از استقبال چشمگیر مردم عربستان سعودی و علاقه مندان به فرهنگ و هنر کشورمان، شامگاه روز جمعه در مرکز فرهنگی ملک فهد شهر ریاض پایان یافت.
اسماعیلی، مدیر کل همکاری های فرهنگی و هنر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
با اشاره به وجود اشتراکات فرهنگی فراوان بین ایران و عربستان، گفت: «ما باید برای کشورهای مسلمان برنامه های خاصی تدارک ببینیم و به این برنامه ها عمق بیشتری بدهیم».
استادان و متفکران عربستان سعودی خواستار فعال کردن حرکت ترجمه از فارسی به عربی برای آشنایی با صحنه فرهنگی و ادبی ایران در گذشته و حال شدند.
در چارچوب برگزاری هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در شهر ریاض، یک سلسله سخنرانیهای علمی در محل سالن نمایشگاه مرکز فرهنگی ملک فهد این شهر برگزار شد که در این جلسات سخنرانان بر همکاریهای دو جانبه در زمینه های مختلف فرهنگی و ادبی تأکید کردند.
محمد علی آذر شب، در یکی از این جلسات با عنوان «ریشه های مشترک ادبیات معاصر فارسی و عربی» به ایراد سخن پرداخت. وی با بررسی نقش ایرانیان در ادبیات عرب و تأثیر متقابل ادبیات عربی و فارسی در گذشته و حال از محمد مهدی جواهری شاعر بزرگ جهان عرب، به عنوان نمونه ای از شعرای معاصری که تحت تأثیر ادبیات فارسی قرار گرفته اند نام برد.
همچنین حجة الاسلام رسول جعفریان مسؤول کتابخانه تخصّصی تاریخ اسلام و ایران در قم، با عنوان «جزیرة العرب در متون جغرافیای ایرانی» سخنرانی کرد.
کاروانهای ویژه
چند سالی است که تعدادی کاروان که اعضای آن سنخیت بیشتری با یکدیگر دارند، با عنوان «کاروانهای ویژه» به حج اعزام می شوند؛ مانند «کاروان جانبازان»، «کاروان هیأت علمی دانشگاهها»، و امسال «کاروان ویژه بم».
چند سالی است که روحانی کاروان جانبازان، عالم با تجربه جناب حجة الاسلام آقای راشد یزدی است.
حضور کاروان جانبازان در بعثه مدینه
جانبازان اعزامی به حج سال جاری عصر امروز جمعه با حضور در بعثه مقام معظم
رهبری در مدینه منوره، با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و گفتگو کردند. حجة الاسلام راشد یزدی در این مراسم که با مداحی در وصف امام زمان (عج) همراه و از معنویت خاصی برخوردار بود، به شرح حدیث نبوی در مورد خصلتهای مؤمنان پرداخت.
وی پیامبر گرامی اسلام را منبع اخلاق نیکو خواند و گفت:
ما به عنوان پیروان پیامبر خدا باید دارای صفات حسنه باشیم و اخلاق آن حضرت را به عنوان الگو در نظر بگیریم. ما آمده ایم که خداوند در سفر حج گناهانمان را ببخشد و به این دلیل باید در اخلاق و رفتارمان تحول ایجاد شود.
آقای ری شهری در پایان این مراسم از نزدیک در گفتگو با جانبازان زائر، ایثارگری و شهامت جانبازان را ستود و از آنان به عنوان الگویی برای تمامی مسلمانان یاد کرد.
در کاروان جانبازان اعزامی به حج سال جاری 220 نفر شامل 32 جانباز قطع نخاع، پانزده جانباز شیمیایی، پانزده جانباز اعصاب، نه نابینا، پانزده قطع دست و پا و جانبازانی با پنجاه درصد جانبازی حضور دارند و چهارده تن به عنوان خدمه در خدمت این جانبازان هستند.
دمی با جانبازان
طبقه اول فندق الدخیل، گوشه ای که تبدیل به سالن اجتماعات شده بود، پر از جانبازان 50 تا 70 درصد بود. اینجا بوی شلمچه می داد: بوی باروت نه؛ اما بوی عشق چرا.
آقای زرهانی رئیس سازمان حج و زیارت با چند نفر از مسؤولان این سازمان آمده بودند تا برای جانبازان صحبت کنند. همانهایی که به گفته زرهانی هیچ توقع و ادعایی ندارند و نگاهشان که می کردی خاطره همه عملیاتها در ذهنت زنده می شد. خاطراتی که حالا دیگر پشت برق زندگی امروزی در حال گم شدن هستند؛ ولی جانباز، بدون پا هم ایستاده است تا هیچ چیز فراموش نشود.
در بین 136 جانبازی که با 65 همراه به فندق الدخیل آمده اند، جانباز هفتاد درصد شیمیایی، جانباز هفتاد درصد قطع نخاعی، جانباز هفتاد درصد اعصاب و روان، جانباز
نابینا و بدون دست، جانبازی که هپاتیت دارد و سرانجام جانبازی که باید دیالیز شود، دیده می شد. با همه این احوال، این یک مجموعه فوق العاده است.
زرهانی می گوید: «تمام سعی ما این است که شما اینجا راحت باشید، ولی در مکه اوضاع فرق می کند و نیاز به انرژی بیشتری هست؛ چون فاصله ها کمی زیاد است».
بعد نوبت به حاج علی احسانی رسید؛ وقتی او شروع می کند به خواندن، خادمهای کاروان به حال آماده باش در می آیند. یکی از آنها می گوید: «بعضی از جانبازان گریه که می کنند حالشان بد می شود. هرچه هم بگوییم در این جلسه ها نباشید، قبول نمی کنند ...:
مادرم بیمار است/ تا سحر بیدار است/ می رود راه، ولی/ کمکش دیوار است ...
صدای گریه اوج می گیرد.
چشمان همه رودخانه اشک است. به جز «الدخیل» مدیر هتلهای زنجیره ای الدخیل و قصر الدخیل که قصد دارد در این جلسه به جانبازان چند هدیه بدهد. او نمی داند درد واقعی این بچه ها که هر کدامشان یک درد جسمی هم دارند چیست. اینجا جایی است که مشکل جسمشان را فراموش کنند.
الدخیل با نگاهی آمیخته با احترام جانبازها را می بیند. این همه عشق، احترام هم دارد.
روضه تمام می شود. می گویند: «اگر حاج محمود کریمی هم بود، اینجا منفجر می شد».
حاج محمود در این سفر، همراه یک جانباز شیمیایی است و کنار حاج علی احسانی، حال و هوای خاصی به بچه های زائر می دهد. مراسم که تمام می شود آقای زرهانی مشکلات جانبازان را از زبان تنی چند از آنها می شنود و هنگام رفتن قول می دهد تا حد امکان در رفع آنها بکوشد.
بعد از رفتن آقای زرهانی، سید محمد حسین هاشمی رئیس کاروان ویژه جانبازان فرصتی می یابد. این بهترین فرصت است تا داستان این کاروان را از زبان او بشنویم:
حضور در کنار جانبازان عشق می خواهد و اگر داشته باشی لذت می بری. هر کدام از این عزیزان مشکل خاص خود را دارد. آنها هم با بحث مجروحیت روبرو هستند و هم محرومیت از یک سری امکانات اجتماعی. آنها فوق العاده ویژه اند؛ پس کار کردن با آنها هم باید ویژه باشد. جانباز آنقدر روح جوانمردی و مرام دارد که هر
کاری بکنی، کم کرده ای. ما در کاروان ویژه سعی می کنیم از تمام امکانات برای رفاه این عزیزان استفاده کنیم.
وقتی می گویم کاروان ویژه مبادا فکر کنید آنها مجانی به این سفر آمده اند؛ آنها مثل بقیه زوار پول داده اند، به همان اندازه، حتی پول گوسفندهای قربانی را هم داده اند.
قبول کنید قشری که ما افتخار سرویس دهی به آنها را داریم خیلی مظلوم است.
فردا به سمت مکه حرکت می کنی. سه مینی بوس بدون صندلی داریم، پنج اتوبوس معمولی و دو آمبولانس که جانبازان تحت درمان را با آن می بریم.
وقتی از هاشمی می پرسیم: «چرا جانبازانی که از سراسر کشور در این کاروان حضور دارند اجبارا باید به تهران بیایند؟» پاسخ قانع کننده ای می دهد:
سهمیه حج برای جانبازان محفوظ است و خودشان هستند که کاروان ویژه را انتخاب می کنند. آنها با این سهمیه می توانند کاروان شهر خودشان را انتخاب کنند ولی به کاروان ویژه می آیند و حرکت با این کاروان هم از تهران است.
به او می گوییم بعضی از جانبازان دوست دارند در برگشت مستقیماً به شهرهای خود بروند که می گوید:
آقای زرهانی قول داده این خواسته را پیگیری کند، ولی خیلی سخت است؛ چون باید گذرنامه جانبازان را پس بگیرند و به کاروان استانهای مربوطه شان بسپارند تا جا برای آنها رزرو کنند. این کار دوندگی زیادی دارد. نمی گویم ناممکن، ولی خیلی سخت است. البته اگر با ما به تهران برگردند نماینده بنیاد مستضعفان و جانبازان در فرودگاه بلیت شهرهایشان را در اختیارشان می گذارد.
19 نفر از مدیر و روحانی گرفته تا پزشک و ویلچرساز و خادمان دیگر، وظیفه سرویس دهی به جانبازان را بر عهده دارند که تعداد زیادی از خادمها به اعمال حج نمی رسند و به عمره مفرده اکتفا می کنند چون در روزهای اعمال باید مراقب جانبازان باشند.
از پله های فندق الدخیل که پایین می آمدم به چیزهایی که دیده و شنیده بودم فکر می کردم، به اتاقهای پر از ویلچر و کسانی که علیرغم مشکلات فراوان جسمی، عاشقانه به سوی بقیع و مسجد النبی پر می کشند. دیشب بین مسجد النبی و بقیع، موقع دعای کمیل حال این آدمهای عاشق دیدنی بود.
افزایش سهمیه زائران هیأت علمی دانشگاهها
سهمیه زائران هیأت علمی دانشگاههای کشور در حج امسال به دو برابر افزایش یافت.
مدیر کاروان هیأت علمی دانشگاههای کشور در گفتگو با زائر گفت:
امسال در این کاروان 220 نفر حضور دارند، در حالی که سال گذشته اعضای این کاروان 100 نفر بوده اند.
از بین اعضای هیأت علمی دانشگاهها افرادی انتخاب و بین آنها قرعه کشی شد. و بر اساس قرعه این مجموعه به حج مشرف شدند. 100 نفر از زائران کاروان از تهران و مابقی از سایر دانشگاههای کشورند و رتبه دانشگاهی این زائران از مربّی بالاتر است.
وی با بیان اینکه تعداد کمی از این زائران سابقه تشرّف به حج دارند افزود: «برخی از این افراد با همسران خود آمده اند؛ یعنی همسرانی که دارای فیش اولویت دار بوده اند».
گفتنی است که معمولًا روحانی، مدیر و خدمه کاروانهای ویژه، از میان افراد پر تجربه و سابقه دار انتخاب می شوند.
در کاروان هیأت علمی دانشگاهها تعدادی از شخصیتهای علمی کشور حضور دارند از جمله دکتر نیلی استاد دانشگاه صنعتی شریف، دکتر یوسف حجّت معاون سازمان حفاظت محیط زیست، دکتر سعید رضایی استاد دانشگاه الزهراء و دکتر سید محمدرضا خلیلی استاد دانشکده مکانیک دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.
کاروان ویژه بم
زائر در دوازدهمین شماره خود گزارش ذیل را درباره این کاروان منتشر کرد: بم را با غم فاصله ای نیست. شهری که سال گذشته در پی بروز حادثه ای دلخراش مصیبتی عظیم دید.
در پی این اتفاق شاید کمتر شیرینی لبخند بر لبان خشکیده اهالی این دیار نشسته باشد، چه اینکه قامت بسیاری از عزیزانشان را به تیره خاک سپرده اند. داغ عزیز از دست رفته شاید به مرهم مرحمت یاران و آشنایان التیامی بیابد اما کجا می توان عمق فاجعه مصیبت زدگان بم را دریافت؟ آشنایان این دیار نیز یک به یک با جنبش یکباره زمین به قدر چند ثانیه
روی در نقاب خاک کشیدند و بازماندگان را در تحمل این رنج تنها گذاشتند. خبر رسید که کاروانی از بم برای شرکت در مراسم حج چند روزی است که میهمان مدینه منوره است.
مشتاق بودم از نزدیک این عزیزان را ببینم. می خواستم بدانم این جمع چگونه غم مدام خود را با دلتنگیهای غروب مدینه تقسیم می کنند. به محل استقرار آنان در هتل ادله المدینه رفتم. طبقه هفتم، کاروان 26361.
زائران بمی در راهرو در حال رفت و آمد بودند. سر صحبت با آنها باز شد، سفره دل را گشودند. هر یک از غمی می گفت و از درگذشت عزیزی. بسیاری از آنان جمع کثیری از بستگان خود را از دست داده بودند. بعد از گذشت یک سال گویی هنوز غمها تازه است ...
مگر می شود فراموش کرد ... حرفها با قطرات اشکی که بر گونه زائران بمی می نشست در آمیخته بود. یکی از زائران گفت: سال گذشته به همراه عده ای برای عمره آمدیم اما بعد از این حادثه تعدادی از این جمع از دنیا رفتند. وی که داغ دیده حدود دویست نفر از افراد طایفه خود بود، به زلزله آسیای جنوب شرقی اشاره کرد و گفت: «زائرانی از کشورهای زلزله زده حادثه اخیر را می بینم. آنها مصیبت بالاتری را تحمل کردند. آرزو می کنم که این زائران هم با الطاف و عنایات حضرت حق و پیامبر بزرگ اسلام قدرت تحمل این حادثه را پیدا کنند».
یدالله سهرابی یکی دیگر از زائران بمی هم به جمع ما آمد. او هم به شباهت زلزله بم و حادثه اخیر اشاره کرد و گفت: «ما خود مصیبت زده ایم و بنابراین با مردم آن منطقه ابراز همدردی می کنیم و مضایقه ای هم از کمک کردن به آنها نداریم». یدالله سهرابی ادامه داد:
آرزوی هر مسلمانی رفتن به حج است و امروز که ما این توفیق را یافته ایم، خداوند را شاکریم و آرزو می کنیم که این همجواری با مرقد رسول الله و تشرفمان به بیت الله الحرام باعث آرامش دلهای مضطرب ما و همشهری هایمان شود. اما علاوه بر غم از دست دادن عزیزان، خاطره هولناک زلزله نیز هنوز همراه اهالی بم است و در مواقعی موجبات اضطراب خاطر آنان را فراهم می آورد.
حسین باقری در این باره می گوید: «حتی اینجا هم که هستم به مجرد شنیدن صدایی غیر منتظره می پندارم دوباره زلزله اتفاق افتاده است». با محمد برایی نژاد که صحبت کردم
فضای مصاحبه رنگ دیگری پیدا کرد. برایم از حادثه بم و چگونگی از دست رفتن کوچکترین پسرش گفت. نامش سجاد بود و 12 سال داشت. از پنج پسر، این آخری در دل پدر جایی دیگر باز کرده بود و به همین سبب از دست رفتنش برای او خیلی سخت بود، به خصوص اینکه خود او را کفن کرده و به خاک سپرده بود. یاد و خاطره این واقعه، دوباره چهره او را غرق در غم کرد. در این حال برایی نژاد حرف را به بقیع کشاند. اول از غربت ائمه گفت و بعد شرح داد که موقع زیارت معصومین علیهم السلام و خصوصاً امام سجاد علیه السلام برای تمامی از دست رفتگان در بم و پسر کوچکش مغفرت و برای خود و همشهریانش، صبر و تحمل طلب کرده است.
حجة الاسلام عسکری، روحانی کاروان بم نیز طی صحبتی به نحوه شکل گیری این کاروان اشاره کرد و گفت:
در سال گذشته قبل از عزیمت زائران به سفر حج، زلزله بم به وقوع پیوست و برخی از کسانی که بنا بود اعزام شوند در این حادثه جان باختند. در سال جدید با تدابیر بعثه بنا شد کاروان جدیدی شکل گیرد و برخی از بازماندگان افراد متوفی که فیشهای سال گذشته عزیز از دست رفته خود را در اختیار داشتند با این کاروان همراه شوند.
این کاروان تنها 20 روز قبل از اعزام شکل گرفت و تصمیم گرفته شد با اولین پرواز از کرمان به مدینه منوره اعزام شود و خوشبختانه با عنایات پروردگار، از نظم و انضباط خوبی برخوردار بوده است.
عسکری با اشاره به اینکه برخی از زائران بمی 50 الی 60 نفر از افراد خانواده خود را از دست داده اند، گفت:
در روزهای اول برخی از خانمها که داغدار عزیزان خود بودند بسیار دلتنگی می کردند اما گویا در کنار بقیع و با زیارت حرم نبوی و قبور ائمه اطهار تسکین پیدا کرده اند.
برای اینکه زائران روحیه مناسبتری برای زیارت پیدا کنند، برخی کارهای گروهی در کاروان از جمله ختم قرآن، ذکر صلوات و همچنین برگزاری مسابقات مورد تأکید قرار گرفت که الحمدلله مؤثر بود.
وی از یکی از زائران این کاروان به نام خانم مظفری نیا به عنوان زائر نمونه یاد کرد و گفت:
ایشان با اینکه همه افراد خانواده اش را از دست داده است اما با روحیه ای بالا در جلسات و کارهای گروهی کاروان شرکت می کند و این خود در بالا بردن روحیه دیگر اعضای کاروان مؤثر است.
محمد جهانشاهی یکی از خدمه این کاروان می گفت در سالهای 74 و 75 نیز به سفر خانه خدا مشرف شده است. زلزله بم جمع زیادی از خویشان او را نیز در کام مرگ فرو برد. خودش می گوید:
بسیاری از اقوام خود را در شهر بروات از دست دادم و به همین سبب خیلی دلتنگ و ناراحت بودم تا این که امسال از من دعوت شد بیایم و در خدمت حجاج بیت الله الحرام قرار گیرم. الان که در اینجا هستم فکر می کنم با توسل به حضرت رسول و ائمه معصومین علیهم السلام، می توانم وضع روحی بهتری پیدا کنم.
اما به یقین، تنها اقوام و خویشان از دست رفتگان در زلزله بم نیستند که به یاد آنهایند.
همه زائران ایرانی همان گونه که در وطن، این عزیزان را فراموش نکردند، در اینجا نیز به یاد آنها هستند.
استقبال کاروانها از طرح خواهران معینه
تقاضای کاروانها برای برخورداری از خواهران معینه رو به افزایش است. معاون امور روحانیون بعثه با اعلام این مطلب افزود:
طرح خواهران معینه شروع موفقی داشته و با استقبال زائران، مدیران و روحانیون رو به رو شده است، به گونه ای که این معاونت پی در پی با اعتراض کاروانهایی مواجه است که معینه ندارند. طرح خواهران معینه بسیاری از مشکلات حج بانوان زائر را حل کرده است. در گذشته بانوان زائر در بیان مسائل خاص خودشان به روحانیون کاروانها موانعی داشتند؛ اما اکنون در کاروانهایی که خواهران معینه حضور دارد، بانوان زائر به راحتی امکان برقراری ارتباط نزدیک با معینه ها دارند و مسائل خودشان را هم به راحتی بیان کرده و پاسخ مناسب دریافت می کنند.
حجة الاسلام عرب در پخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه هنوز کاروانهایی هستند که معینه ندارند افزود:
در گذشته که طرح خواهران معینه اجرا نشده بود، روحانیون و معینهای محترم در بیان مسائل بانوان و توجیه آنها برای اعمال حج با مشکل رو به رو بودند؛ ولی پس از اجرای این طرح، خواهران معینه به یاری روحانیون آمده و این بخش از مسؤولیتها را انجام می دهند.
در این طرح، مسؤولیت به عهده روحانی کاروان است و معینها و معینه ها تحت نظارت و مدیریت وی کار می کنند. معاونت امور روحانیون هم اکنون در حال شناسایی نقاط ضعف و قوت طرح و توسعه آن است.
شنبه 27 ذی قعده
سخنان نماینده ولیّ فقیه در همایش حقوق بشر از نگاه قرآن
شنبه 27 ذی قعده
19/ 10/ 1383
سخنان نماینده ولیّ فقیه در همایش حقوق بشر از نگاه قرآن
نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی طی سخنانی که در همایش حقوق بشر از نگاه قرآن ایراد کرد، «ساماندهی امور مردم» را فلسفه اصلی حج براساس آموزه های قرآنی دانست و گفت: «برکات حج فراتر از جامعه اسلامی است و با برپایی حج براساس رهنمودهای اسلام ناب حقوق جامعه بشری تضمین می شود».
این همایش روز شنبه در بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره و با حضور جمعی از زنان دانشمند جهان اسلام برگزار شد.
آقای ری شهری به وضعیت تأسف بار مسلمانان در سراسر جهان اشاره کرد و گفت:
چرا با وجود برگزاری حج، اشغالگران همچنان در کشورهای فلسطین، عراق و افغانستان به جنایات خود ادامه می دهند؟ چرا در برخی از کشورها زنان از اولین حقوق خود که حفظ حجاب و عفت است محرومند؟ چرا دشمنان اسلام برای انجام کارهای خلاف آزادند اما مسلمانان اجازه انجام دادن وظایف اولیه خود را ندارند؟
بدون تردید علت اصلی این مشکلات را باید در فاصله میان حج امروز مسلمانان با حج مورد نظر اسلام دانست. طواف و حجی کامل و مورد تأکید اسلام است که بتواند
مشکلات جامعه اسلامی را حل کند.
فلسفه حج این است که مردم با طواف خانه خدا و ا رتباط با اهل بیت علیهم السلام به یاری دین خدا برخیزند و برای فداکاری در راه اسلام آماده باشند.
باطن حج جز یاری رساندن به اسلام و حکومت اسلامی، خدمت به آرمانها و ارزشهای دینی نیست، از جمله ارزشها دفاع از حجاب و حریم زنان مسلمان، حراست از مرزهای اسلام و حمایت از ملتی مظلوم مانند مردم فلسطین است.
از دیدگاه قرآن کریم، مودت اهل بیت امری واجب است و حاجی در سفر حج برای دفاع از اسلام اعلام آمادگی می کند و زمانی که مسلمانان به وظایف خود عمل کردند زمینه برای حکومت اهل بیت و ظهور قائم آل محمد صلی الله علیه و آله فراهم می شود.
بر اساس روایات، مهدی موعود (عج) قیام نمی کند مگر اینکه تمامی مدعیان حقوق بشر و عدالت رسوا شوند همانگونه که امروز ادعای حقوق بشر آمریکا از دید افکار عمومی سراسر دنیا فریبی بیش نیست و رسوایی حاکمان کاخ سفید بر همگان عیان شده است.
با وجود تبلیغات روز افزون غرب علیه پیروان اهل بیت بر اساس آموزه های دینی، خاندان رسالت و امامت تنها مدافعان و تامین کنندگان واقعی حقوق انسانها به شمار می آیند.
جمهوری اسلامی زمینه ساز حکومت عدل مهدی موعود (عج) است و به فضل الهی و با رهبری امام امت و خلف صالح آن حضرت، ایران اسلامی زمینه ساز حکومت عدل جهانی است و برای فرا رسیدن روزی که حقوق تمامی انسانها تامین شود زمینه سازی می کند.
آقای ری شهری به شرکت کنندگان در همایش زنان و حقوق بشر از دیدگاه قرآن توصیه کرد معرفت و آگاهی خود به وظایف سنگین امت اسلامی را افزایش دهند و ایام حج را فرصتی گرانبها برای خودسازی و سازندگی امت اسلامی بدانند.
اعتراض دکتر صفی زاده به معاون وزارت تبلیغ عربستان
در پی ارسال اعتراضنامه بعثه مقام معظم رهبری به مسؤولان دولت راجع به تندیها و
سخت گیریهای مأموران بقیع آقای دکتر صدیق صفی زاده که سنی و دارای حرّیت اندیشه و شجاعت است و در بقیع مورد تعرّض مأمورین قرار گرفته بود امروز شنبه با مسؤولان مؤسسه امر به معروف و نهی از منکر مدینه دیدار و گفتگو کرد. پس از ورود دکتر صفی زاده به ساختمان مرکزی هیأت امر به معروف و نهی از منکر مدینه و معرفی جایگاه علمی بالای خویش، به وی می گویند «رئیس هیأت حضور ندارد اما معاون وزیر ارشاد و تبلیغ سعودی در این ساختمان مستقر است و می توانید با ایشان دیدار کنید».
دکتر شیخ القُبلی، معاون وزیر ایشان را پذیرفت و پس از معارفه اولیه، دکتر صفی زاده گزارشی از برخورد نامطلوب و تند و تنفر آور مأموران بقیع به وی ارائه کرد و نحوه برخورد زننده آنها با خودش را نقل و سپس یادآوری کرد که انتظار همه ما اهل سنت و نیز شیعیان و ایرانیان و غیر ایرانیان دستور اصلاح برخورد مأمورین است.
وی از گزارش مشروح او متأثر شد و قول داد که همان روز برای رفع مشکل اقدام کند.
دیدار و گفتگو با عوّام، رئیس یکی از مراکز تحقیقاتی دینی مدینه
امروز شنبه در ادامه دیدار علمی سال گذشته که با حضور حجة الاسلام قاضی عسکر انجام گرفته بود، عده ای از فضلای ایران از مرکز تحقیقاتی عوّام دیدار کردند. ایشان که یکی از محققان بنام و برجسته مدینه منوره و مورد توجه جمعی از علمای مدینه است، شخصی متین، متخلق، متواضع، فاضل، ارادتمند به اهل بیت علیهم السلام و 75 ساله است.
پسران او محققانی کنار دست او هستند که بسیار خوب پرورش یافته اند. وی دارای کتب و تألیفاتی است. ارتباط فکری و علمی با این شخصیت و انتقال پیامهای اصلی تشیع و انقلاب اسلامی می تواند نقش بسیار مؤثری در عرضه آن پیامها در عربستان داشته باشد.
به دنبال قرار قبلی، صبح امروز حضرات حجج اسلام آقایان نورمفیدی، شیخ جواد فاضل، سید مجتبی نورمفیدی، شیخ محمد حسن زمانی مسؤول واحد اهل سنت و آخوند رهبر، از علمای اهل سنت ایران در محل مرکز تحقیقات علمی اسلامی وی حاضر شدند.
برخی از کتب فقهی شیعه، روز قبل به ایشان تقدیم شد تا ملاحظه و نظر خود را ارائه
کند. ایشان پس از احوالپرسی و تعارفات گفت:
در مقدمه این کتاب دو اشکال مشاهده کردم که خوب است توضیح دهید. اول آنکه نوشته اند: «افتخار فقه شیعه آن است که 50000 حدیث فقهی دارد، اما فقه اهل سنت فقط 500 حدیث فقهی دارد». سند شما برای این آمار چیست؟ آیا می دانید فقهای اهل سنت هزاران حدیث فقهی را در کتب روائی و فقهی خویش مورد استفاده برای استنباط احکام قرار داده اند؟
یکی از حاضران پاسخ داد: «ما کتب شما را تتبع کردیم و اصلًا به 500 حدیث نمی رسد و به این یقین داریم». آقای عوّام پرسید:
آیا کتاب بلوغ المرام را دیده اید و می دانید چند هزار حدیث فقهی را جمع آوری کرده است؟ آیا نیل الاوطار شوکانی را دیده اید که مشتمل بر چندین هزار حدیث فقهی است؟
در اینجا آقای عوّام به پسرش دستور داد جلد اول یکی از کتب حدیثی فقهی را آوردند تا علمای ایرانی حاضر در این دیدار به عنوان نمونه ملاحظه کنند. یکی از حاضران به یکی دو حدیث از آن کتاب که حکایت فعل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بود اشاره کرد که اینها تاریخی است نه فقهی، و عوّام پاسخ داد که تاریخی که بیانگر فعل پیامبر باشد مصداقی از سنّت و حدیث فقهی است. وی افزود:
عبارت این کتاب شما دارای این اتهام به اهل سنت است که شایسته است با توجه به کتب احادیث فقهی موجود اهل سنت اصلاح شود و مطابق واقع گردد.
یکی از علمای ایرانی در پاسخ گفت:
به هرحال شما اهل سنت چون اولًا احادیث کمتری از شیعه دارید و ثانیاً با توجه به دوره منع تدوین حدیث دچار قطع سند احادیث هستید ناچار شدید که به منابع قیاس و استحسان و مصالح مرسله روی آورید ولی ما در فقه شیعه همه مسائل را از احادیث مان استخراج می کنیم.
در پایان حجة الاسلام زمانی گفت: شاید بتوان در جمع بندی چنین گفت:
به جای عدد 500 حدیث، می شود تعداد کل احادیثی که فقهای اهل سنت از آنها استنباط حکم فقهی کرده اند گرچه محض فقهی نبوده و مشتمل بر عقاید و اخلاق و تاریخ هم باشد محاسبه کرد و حاصل آن محاسبه را در مقدمه این کتاب نوشت.
احادیث فقهی اهل سنت گرچه ممکن است بیشتر از این تعداد باشد اما کمتر از احادیث فقهی شیعه است؛ زیرا احادیث فقهی ائمه اهل البیت علیهم السلام به مجموعه احادیث نبوی افزوده، و منبع عظیم استنباط شده و فقهای شیعه کمتر به منابع دیگر نیاز پیدا می کنند، اما فقهای اهل سنت احتیاجشان بیشتر است.
گرچه ممکن است مقداری نزاع لفظی باشد؛ زیرا فقه شیعه هم از عقل و قیاس استفاده می کند، اما حکم قطعی عقل و قیاس قطعی مقطوع العلة، ولی فقه اهل سنت از قیاس ظنی و دیگر ادله ظنیه عقلیه استفاده می کند که فقه شیعه آن را قبول ندارد و این نیاز ناشی از همان عدم استفاده از احادیث اهل البیت علیهم السلام است.
پیشنهاد می کنم که فقهای سنی و شیعه از احادیث فقهی جوامع فقهی یکدیگر بیشتر استفاده کنند.
آقای عوّام گفت:
من قبول دارم که فقه اهل سنّت توسّع بیشتری در بهره گیری از منابعی غیر از نصّ کتاب و حدیث دارد و بالطبع اهل بیت را ما والاتر از دیگران می دانیم و این پیشنهاد که از احادیث یکدیگر بیشتر استفاده کنیم خوب و مفید است.
آقای نور مفیدی در پایان گفت:
امروز جهان اسلام با سئوالات فراوانی از ناحیه جوامع بشری مواجه است و شایسته است که فقهای مذاهب اسلامی با تعامل مثبت علمی با یکدیگر و همکاری بتوانند جواب های درستی به نیاز بشر بدهند.
گفتنی است که طرح چند موضوع اختلافی بین فقه شیعه و اهل سنت و اشاره به برخی امتیازات فقهی و حدیثی امامیه و نقصهای فقه اهل سنت باز کننده افق جدیدی برای مخاطب است که می تواند در جهتگیری آینده وی اثر داشته باشد. نیز استمرار تعامل علمی و همکاری و ارتباط بین مراکز علمی ایران و عربستان ضرورتی است که برکات زیادی در
جهت رفع شبهات و اتهامات از شیعه و عرضه مکتب اهل بیت علیهم السلام در عربستان دارد.
آخرین روز ورود زائران به مدینه منوّره
سعودی گازت ویژه نامه فارسی روزنامه سعودی عکاظ در شماره امروز خود نوشت:
از امروز مسؤولین ذی ربط طریق الهجره را در مسیر ورود به مدینه منوره مسدود می کنند تا حرکت منظم کاروانها از مدینه منوره به مکه مکرمه آغاز گردد. تاکنون 221807 حاجی رهسپار مکه شده اند و هنوز 218924 حاجی در مدینه منوره هستند که به تدریج باید رهسپار مکه شوند. این تعداد از حجاج با 5117 اتوبوس به مکه مکرمه خواهند رفت.
دکتر یوسف بن احمد حواله رئیس دفتر ادلّاء و توسعه و آموزش گفت: «از امروز شنبه به هیچ حاجی اجازه ورود به مدینه منوره داده نخواهد شد و جاده رو به مدینه منوره یک طرفه خواهد بود». سعودی گازت افزوده است: ایاد مدنی وزیر حج عربستان اعلام کرد:
موافقت هیأت وزیران جهت همراهی یک جوان سعودی با اتوبوسهای ناقل حجاج در موسح حج امسال پنج هزار فرصت شغلی برای جوانان ایجاد شده است. جوانان سعودی نه تنها راهنمای اتوبوسها خواهند بود بلکه به آنان آموزش داده شده است تا پاسخگوی سؤال حجاج در همه زمینه ها باشند. این جوانان به شرح و وصف تاریخ، فرهنگ و اماکن باستانی عربستان برای حجاج خواهند پرداخت و مدیریت مؤسسه مطوفین موضوع به کارگیری جوانان را بر عهده خواهد گرفت.
تا روز بیست و چهارم ذی قعده تعداد 5520 اتوبوس حجاج را از مدینه منوره و جده به مکه مکرمه رسانده اند و حجاجی که تاکنون وارد مکه مکرمه شده اند بالغ بر 460320 نفرند.
دکتر امین بن یاسین قطانی مدیر کل شعبه وزارت حج در مکه اعلام کرد:
تعداد 4561 ساختمان در مکه مکرمه آماده اسکان حجاج بیت الله الحرام است. این ساختمانها گنجایش یک میلیون و صد هزار حاجی را دارند.
حضور جمعی از شیعیان مقیم آلمان و هلند در بعثه
عصر شنبه تعدادی از شیعیان مقیم آلمان و هلند که همگی مستبصر شده بودند در بعثه
مقام معظم رهبری در مدینه حضور یافتند و با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری دیدار و گفتگو کردند. در این دیدار سرپرست حجاج ایرانی به شرح وظایف پیروان اهل بیت در تعامل با سایر مسلمانان پرداخت و گفت:
وحدت کلمه و برخورد برادرانه با تمامی مسلمانان از توصیه های مهم ائمه معصومین علیهم السلام به پیروان مکتب اهل بیت علیهم السلام است. لازمه بهره برداری مادی و معنوی از برکات نازل شده از جانب خداوند تمسک به اهل بیت علیهم السلام است.
مسلمانان با اتصال به مکتب اهل بیت از برکات حج بهره مند می شوند و نه تنها مشکل خود بلکه مشکلات بشر را حل خواهند کرد. روش و منش نیکو مهمترین تبلیغ برای مکتب اهل بیت است و امام خمینی در عصر ما بزرگترین شخصیتی بود که با عمل خود مسلمانان سراسر جهان را به سوی مکتب اهل بیت جذب کرد.
توفیق حضور زائران در مدینه منوره و کسب فیض از حضور در بارگاه ملائک پاسبان رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و ائمه بقیع زمینه ساز حضور با معرفت در حج و بهره گیری از برکات مادی و معنوی حج است. با حضور زائران در حرم نبوی و بهره گیری از نورانیت و معنویت حج، پیروان اهل بیت قوت و توان بیشتری برای خدمت به مکتب اسلام ناب پیدا خواهند کرد. حضور در حج می تواند مقدمه ای برای نشان دادن حسن سلوک و اخلاق و تغییر و تحول در رفتار و کردار زائران بیت الله الحرام باشد.
در ابتدای این دیدار نماینده این گروه از مسلمانان مقیم اروپا گفت:
وجود با برکت امام خمینی قدس سره و راهنماییهای خلف صالح ایشان حضرت آیة الله خامنه ای موجب احیای اسلام ناب در جهان شده است و شیعیان اروپا برای گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم السلام تلاش مجدانه ای دارند. و جمهوری اسلامی ایران الگویی امید بخش و قابل اتکا برای پیروان اهل بیت در سراسر جهان است.
حضور جمعی از شیعیان پاکستانی در بعثه
شنبه شب عده ای از زائران شیعه پاکستانی در بعثه مقام معظم رهبری در مدینه حضور یافتند. در جمع شیعیان پاکستانی، پس از قرائت قرآن، آقای شمسایی مداحی کرد و پس از
آن، نماینده ولی فقیه بر اهمیت وحدت کلمه میان مسلمانان تأکید کرد و گفت:
حج واقعی زمینه ساز وحدت کلمه امت اسلام است و تبلیغ صحیح حج از کنار خانه توحید این هدف مهم را در دسترس مسلمانان قرار می دهد.
ایجاد تفرقه و تشتت در کشورهای اسلامی از جمله پاکستان یک هدف عمده و پایدار قدرتهای استکباری است و زائران خانه خدا برای خنثی کردن این توطئه دشمن باید در حج منادی وحدت و همدلی میان مسلمانان باشند.
حقیقت حج رسیدن زائر به ضیافت حضرت حق است و زائران خانه خدا باید توجه داشته باشند که حج به مفهوم زیارت خانه نیست، بلکه زیارت صاحب خانه است و پذیرش توبه حاجی از برکات حج محسوب می شود.
بر اساس آموزه های دین مبین اسلام، اقامه حج باید به گونه ای باشد که علاوه بر منافع فردی، سود و برکت را برای امت اسلام نیز تامین و تضمین کند.
در این دیدار دو تن از علمای پاکستانی ترویج فرهنگ اهل بیت و بهره گیری از معنویات حج را از جمله اهداف زائران پاکستانی در سفر حج برشمردند و تأکید کردند:
حضور زائران پاکستانی در بعثه مقام معظم رهبری تجدید عهد با مقام عظمای ولایت و حمایت از نظام مقدس جمهوری اسلامی است.
پس از سخنان نماینده ولیّ فقیه یکی از روحانیون چند کلمه ای روضه خواند و همین که نام حضرت صدیقه طاهره بر زبانش جاری شد، فریاد ناله از زن و مرد به آسمان بلند شد و سیلاب اشک بر گونه ها جاری گشت. زائران پاکستانی چنان از عمق جان می سوختند و می گریستند که ایرانیان حاضر در جلسه را شدیداً تحت تأثیر قرار داد و من به این عشق و سوز و حال و انقلاب روحی آنان که همه را منقلب می کرد غبطه خوردم.
دیدار جمعی از اعضای حزب الله با نماینده ولیّ فقیه
در این دیدار که با حضور شیخ نعیم قاسم قائم مقام رهبری حزب الله لبنان، در بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوّره برگزار شد نماینده ولی فقیه، جهاد با نفس و خودسازی را وظیفه اصلی مجاهدان اسلام دانست و گفت: «با تداوم خودسازی به عنوان جهاد اکبر،
مقاومت اسلامی در لبنان آینده ای روشن خواهد داشت».
آقای ری شهری ضعف بنیه معنوی مسلمانان صدر اسلام را دلیل اصلی شکست مسلمانان دانست و گفت:
توصیه پیامبر اسلام به خودسازی نه تنها یک توصیه اخلاقی و فردی بلکه یک توصیه سیاسی به جوامع اسلامی است و به این ترتیب توجه به معنویات و سازندگی یک ضرورت برای عموم مسلمانان محسوب می شود.
آقای ری شهری از خودسازی و تقویت بنیه معنوی به عنوان مهمترین درس برای پیروان امام خمینی و مقام معظم رهبری و عامل اصلی برای پاسداری از دستاوردهای انقلاب و حراست از پیروزیهای انقلاب و حراست از پیروزیهای حزب الله لبنان یاد کرد و گفت:
تردیدی نیست که دشمنان خارجی از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی قادر نیستند خسارتی به انقلاب اسلامی و نهضت مقاومت اسلامی در لبنان وارد کنند، مشروط بر اینکه مسلمانان به اسلام ناب و فرهنگ اهل بیت تمسک کنند و برای تقویت بنیه معنوی خود بکوشند.
جوانان غیور حزب الله لبنان که توفیق زیارت حرمین شریفین را یافته اند باید با بهره گیری از برکات حج، به ریشه دار کردن معنویت و خودسازی بپردازند و آن را به نهضتی فراگیر تبدیل کنند.
در این دیدار شیخ نعیم قاسم قائم مقام رهبری حزب الله لبنان به شرح روند مقاومت اسلامی پرداخت و گفت:
ما افتخار می کنیم که فرزندان معنوی امام خمینی هستیم و عمل به رهنمودهای خلف صالح آن حضرت را وظیفه خود می دانیم.
نهضت اسلامی لبنان با قدرت و قوت تمام در برابر اشغالگران صهیونیست ایستاده است و به حیات خود ادامه می دهد و از حقوق مشروع ملت لبنان دفاع می کند.
وی همچنین حمایت همه جانبه مسلمانان از مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین را موجب تقویت مبارزه با اشغالگران دانست.
افزایش حضور جوانان در حج امسال
حدود دو هزار نفر از زائران سرزمین وحی کمتر از 30 سال دارند. این تعداد حدود دو درصد کل زائران را تشکیل می دهند. مسؤولان سازمان حج و زیارت می گویند:
حضور جوانان در حج امسال بیشتر از سال گذشته است. همچنین، تعداد حجاج ایرانی زیر 40 سال، امسال به بیش از 15 هزار نفر می رسد. در بین گروههای سنی مختلف، گروه سنی 40 تا 50 سال با بیش از 30 درصد، بیشترین سهم را در بین حجاج ایرانی به خود اختصاص داده است و پس از آن، 60 تا 70 سال با بیش از 18 درصد، بیشترین سهم را دارند. بیش از 56 درصد زائران ایرانی بیت الله الحرام بین 40 تا 60 سال دارند. همچنین، امسال بیش از 9500 زائر بالای 70 سال در بین زائران ایرانی سرزمین وحی اند. کم سن و سال ترین ایرانی، اشرف حیدری است که 4 سال دارد و مسن ترین زائر ایرانی، حبیب الله طریقت پناه با بیش از صد سال است.
روحانی مسؤولیت شناس
همسر روحانی کاروان 19404 چند روز پیش از عزیمت کاروان به مدینه منوّره، در بیمارستان بستری شد و در عین حال از همسرش حجة الاسلام بتوئی مصرانه خواسته بود که این سفر را ترک نکند و در این سفر معنوی دعاگوی ایشان باشد.
متأسفانه همسر حجة الاسلام بتوئی پس از عزیمت ایشان درگذشت و خبر ناگوار آن در مدینه به اطلاع ایشان رسید؛ اما این روحانی وظیفه شناس با وجود تألم خاطر از مصیبت پیش آمده، بدون کمترین خللی وظیفه خود را انجام داده است.
یکشنبه 28 ذی قعده
جلسه سخنرانی عمومی بعثه
یکشنبه 28 ذی قعده
20/ 10/ 1383
جلسه سخنرانی عمومی بعثه
مراسم سخنرانی و مداحی اهل بیت علیهم السلام امروز در محل بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره با حضور شماری از زائران خانه خدا برگزار شد.
در این مراسم حجة الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به آیاتی از کلام الله مجید، احادیث و روایات گفت:
پرداخت حق مردم در هر شرایط و سنی که باشیم واجب و تکلیف است و پایمال کردن حق مردم هرگز از نظر خداوند متعال دور نمی ماند و فرشتگان گناه آن را در پرونده اعمال انسان متخلّف ثبت می کنند.
آقای قرائتی به بیان فلسفه حج از نگاه قرآن پرداخت و گفت:
خداوند حجی را مقبول و پسندیده می داند که در آن هیچ ریا، گناه و غیبتی حادث نشود.
زائران حرمین شریفین در سرزمین وحی در حال معامله با خدای سبحان هستند و باید تلاش کنند با اعمال نیک و پسندیده شان به حج خود، رنگ خدایی بدهند؛ چرا که رنگ الهی هرگز از دل پاک نخواهد شد.
توصیه های معاونت آموزش بعثه به زوّار و حجّاج
معاونت آموزش و پژوهش بعثه امروز این اطلاعیه را خطاب به حاجیانی که عازم مکه مکرمه هستند، منتشر کرد:
بدین وسیله از حجاج محترم و زائران بیت الله الحرام که برای اعمال حج عازم مکه مکرمه می باشند، خواهشمندیم نکات ذیل را مورد توجه جدی قرار داده، آنها را رعایت فرمایند:
هنگام ورود به حلقه طواف کنندگان خانه خدا، به تدریج وارد محدوده مطاف شوند و از دست گرفتن در اطراف طواف کنندگان و ایجاد مزاحمت برای حجاج دیگر خودداری فرمایند.
نماز طواف را پشت مقام ابراهیم، هرکجا که حلقه طواف کنندگان پایان می پذیرد، به جای آورند و از دست در دست یکدیگر نهادن و حلقه درست کردن برای اقامه آن نماز اجتناب فرمایند.
هنگام ازدحام جمعیت براساس توصیه اهل بیت علیهم السلام، از طواف مستحب خودداری کنند، محدوده مطاف را برای کسانی که طواف واجب دارند، خلوت نگه دارند.
بانوان محترم به دلیل اجتناب از اختلاط با نامحرمان، از استلام حجر الاسود خودداری کنند و براساس توصیه روایات در مقابل حجر الاسود، آرام تکبیر بگویند و عبور کنند.
برگزاری جلسه کمیته فرهنگی
دومین جلسه کمیته فرهنگی صبح امروز یکشنبه با حضور کلیه اعضا برگزار شد. در این جلسه، در خصوص چند موضوع فرهنگی، از جمله پلاکارد نویسی حجاج پس از بازگشت، و عبارات کارت دعوت که حاوی پیام حج باشد، مذاکره شد. اخیراً برخی از پلاکاردهای بازگشت حجاج صورت نامطلوبی پیدا کرده و فاقد پیام حج است. مقرّر شد
ضمن توصیه به پرهیز از زیاده روی در نصب پلاکارد و چگونگی ولیمه و اجتناب از اسراف و تفاخر و به رخ کشیدن به هنگام بازگشت، متنهای مناسب متعددی در اختیار مردم نهاده شود تا از میان آنها هرچه را پسندیدند، انتخاب کنند. نیز صدا و سیما در این زمینه، فعالیت فرهنگی داشته باشد و برای ماندگاری و گسترش پیام حج بسترسازی کند.
سپس راجع به فرمهای نظرسنجیِ بعثه و نیز آیین نامه اجرایی شورای فرهنگی کاروانها مذاکره و تصمیماتی اتخاذ شد.
در دومین جلسه کمیته فرهنگی بعثه تصمیم گرفته شد علاوه بر روحانی و معین و مدیر و معاون کاروان، پزشک، معینه و رابط گروه ارشاد هر کاروان نیز در شورای فرهنگی عضویت داشته باشند و در راستای وظایف محوله انجام وظیفه نمایند.
وظایف شورای فرهنگی عبارت است از:
تنظیم برنامه جلسات و مراسم و نصب آن در مکان مناسب جهت اطلاع زائران.
شناسایی و انتخاب ده نفر از خواهران و برادران به عنوان گروه ارشاد.
برنامه ریزی و اجرای برنامه های ارائه شده از سوی بعثه.
بررسی پیشنهادات و انتقادات زائران و رسیدگی به آنها.
شناسایی نیروهای مستعد جهت همکاری با کاروان و بعثه مقام معظم رهبری.
برنامه ریزی جهت تشکیل جلسات ویژه به مناسبت اعیاد، وفیات، بزرگداشت ایام الله و امثال آن.
شناسایی ظرفیتهای جدید فرهنگی مذهبی؛ و استفاده از آن به منظور پر کردن اوقات فراغت زائران.
مشورت و تبادل نظر نسبت به زمان تشکیل جلسات، دیدارهای دوره ای، شرکت در جلسات عمومی بعثه، دعای کمیل، دعای ندبه و امثال آن.
ارزیابی چگونگی حضور و رویکرد زائران کاروان در جلسات، مراسم و برنامه های مختلف حج.
شناسایی و معرفی زائران موفق کاروان.
نظارت بر رفتار اجتماعی زائران و ارائه رهنمودها و آموزشهای لازم به آنان.
ساماندهی تبلیغات داخلی کاروان و بررسی محتوایی و نظارت بر انجام آن.
بررسی نیازهای فرهنگی کاروان و انتقال آن به بعثه مقام معظم رهبری.
این مصوبه پس از تأیید نماینده ولیّ فقیه روز یکشنبه به وسیله ریاست سازمان حج و زیارت برای اجرا به کاروانها ابلاغ گردید.
لزوم توجه روحانیون کاروانها به برنامه های قرآنی
معاون امور روحانیون بعثه مقام معظم رهبری با استناد به مصوبات شورای فرهنگی بعثه، از روحانیون، معینها و معنیه های محترم کاروانها خواست که کیفیت برنامه های قرآنی خود را توسعه داده و پربارتر سازند.
وی گفت:
مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) در جمع کارگزاران حج فرمودند: «می شود یک بحث قوی و زبده از روز اول ورود تا روز آخر حضور در آنجا درباره قرآن انجام شود ... آیات مناسب اخلاقی، آیات سیاسی ناظر به مسائل امت اسلامی و آیات مربوط به قیامت، بعثت و چیزهایی که واقعا بدن انسان را می لرزاند، بخوانند تا فقط به فروع و امثال اینها نگذرد».
حجة الاسلام عرب نیا با استناد به فرمایش مقام معظم رهبری (مدّظله العالی)، حج را بهترین فرصت برای تربیت قرآنی و بهره برداری از ذخایر بی پایان قرآن دانست و از روحانیون محترم کاروانها خواست، گذشته از برگزاری جلسات قرائت قرآن، به محتوا و آموزه های قرآن کریم توجه بیشتری نشان دهند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود از روحانیون کاروانها خواست، برای غنی تر شدن برنامه های قرآنی خود به این نکات توجه نمایند: اول اینکه در جلسات خود جایگاه قرآن در زندگی و آموزه های حیات بخش آن را برای زائران تبیین کنند و دست کم یک یا دو جلسه خود را به مباحث قرآنی اختصاص دهند. دوم اینکه مسابقات قرآنی اعلان شده در نشریه زائر را با تشویق زائران پیگیری کنند. سوم اینکه از آیات، متناسب با موقعیتهای
سفر همچون: اماکن مدینه، احرام، محرمات احرام، مکه، مسجد الحرام، مقام ابراهیم، سعی صفا و مروه، مواقف، مشاعر و ... استفاده کنند و در اوقات مناسب آنها را برای زائران شرح و توضیح دهند. همچنین در بازدید از مسجدالحرام برخی آیات نوشته شده بر پرده کعبه را برای زائران توضیح دهند.
معاون امور روحانیون در سخنان خود از روحانیون محترم کاروانها تقاضا کرد برای ادای وظایف تصویب شده در شورای فرهنگی بعثه، برای تشکیل منظم جلسات فرهنگی با همکاری مدیران محترم کاروانها به صورت فعال اقدام کنند.
دوشنبه 29 ذی قعده
رفع برخی سختگیریهای مأموران سعودی در زیارت بقیع
دوشنبه 29 ذی قعده
21/ 10/ 1383
رفع برخی سختگیریهای مأموران سعودی در زیارت بقیع
چنان که گذشت سختگیریها و تضییقات مأموران سعودی در امر بقیع امسال طیّ سالهای اخیر بی سابقه است یعنی اوّلًا، از چهار معبر ورودی به درِ اصلی بقیع، تنها یک معبر باز است که این خود سبب ازدحام و فشار شدید جمعیت زائران و یادآور رمی جمرات است؛ به گونه ای که حتی برخی از جوانان از ورود به بقیع- بر اثر ازدحام- خودداری می کنند، چه رسد به پیران و سالخوردگان. ثانیاً، مدّت باز بودن در بقیع را کم و محدود کرده اند. ثالثاً و مهمتر از همه اینکه بانوان را به کنار پنجره های بقیع راه نمی دهند و نمی گذارند از پله ها بالا بیایند. سالهای گذشته هنگام بسته بودن درِ اصلی بقیع بانوان مجال بالا رفتن از پله ها و رؤیت قبور مطهر ائمه علیهم السلام از پشت پنجره ها را پیدا می کردند؛ ولی امسال از این توفیق نیز تاکنون محروم بوده اند و بسیاری از بانوان زائر که اکنون به مکه رفته اند، حتی موفق نشدند این قبور مطهر را رؤیت کنند. امسال تاکنون وضع چنین بود؛ ولی امروز ناگهان به مصداقِ «الجاهل إمّا مفرِطٌ أو مفرِّط» شرطه های بقیع کنار کشیدند و اجازه دادند زنان نیز همراه مردان در آن ازدحام شدید و فشار جمعیت از پله ها بالا روند و
حتی وارد بقیع شوند؛ به گونه ای که تعدادی از بانوان از یک سو تا نزدیک قبور ائمه بقیع و از سوی دیگر تا نزدیک قبر حضرت ام البنین علیها السلام رفتند و تنها مأموران امر به معروف از ورود بانوان به بقیع ممانعت می کردند، ولی آنها هم از عهده بر نمی آمدند.
اختلاط زن و مرد و ازدحام زیاد و فشار جمعیت منظره و وضع بسیار ناهنجاری را به وجود آورده بود و برخی از مأموران سعودی هم مشغول فیلمبرداری از این وضع نامطلوب بودند. برخی از مطّلعان بر این باورند که آنان عمداً چنین وضعی را به وجود آورده اند تا منظره ناهنجار و نامناسبی به وجود آید و بهانه مناسبی در امر تضییق بقیع در اختیار داشته باشند. و بتوانند در وقت خود از آن بهره برداری کنند.
به دنبال این وضع، معاونت آموزش و پژوهش بعثه اطلاعیه ای صادر کرد که در شماره چهارم زائر منتشر شد. متن این اطلاعیه چنین است:
با توجه به ثمر بخش بودن تلاشهای اخیر بعثه مقام معظم رهبری و سازمان و زیارت حج و سفارت جمهوری اسلامی ایران در عربستان در پیگیری و حل مشکل حضور بانوان در کنار قبرستان بقیع، بدین وسیله از کلیه برادران و خواهران خواهشمندیم به نکات ذیل توجه جدی مبذول دارند:
خواهران متعهد و با ایمان فقط از پله های کنار دیوار بقیع برای رفت و آمد استفاده کنند و از حرکت به صورت مختلط پرهیز نمایند.
از خواندن نماز در داخل و کنار دیوار بقیع اجتناب نمایند.
خواهران محترم از اصرار به منظور ورود به قبرستان بقیع خودداری کنند؛ زیرا مأموران مستقر در بقیع اجازه ورود به آنها نمی دهند.
به احترام امامان مدفون در بقیع، نظم و آرامش را حفظ نموده، امکان بهره برداری و خواندن زیارت را برای همگان فراهم سازند.
برادران محترم با ارائه تذکرات لازم و با ادب و احترام از بروز بی نظمی و انجام امور مخالف با توصیه های اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام جلوگیری نمایند.
توفیق همگان را از خداوند متعال مسألت داریم.
گفتنی است که صبح امروز حدود ساعت 7 تا 8 در مسجد النبی صلی الله علیه و آله نماز استسقا (باران) برگزار شد.
همایش شیعیان هند در بعثه مقام معظم رهبری
همایش یکروزه شیعیان هند امروز با حضور شمار زیادی از زائران هندی خانه خدا در بعثه مدینه منوره برگزار شد.
در این همایش پس از مدیحه سرایی در وصف مقام و منزلت حضرت محمد صلی الله علیه و آله، حجة الاسلام والمسلمین صابری همدانی نماینده مجلس خبرگان رهبری، مقدم شیعیان هند به بعثه مقام معظم رهبری را گرامی داشت و با اشاره به تاریخ صدر اسلام گفت:
حضرت علی علیه السلام امام اول شیعیان جهان از آغاز ظهور اسلام، همراه و همدم حضرت رسول صلی الله علیه و آله بود و تا آخر عمر پر برکت آن حضرت نیز در کنار پیامبر اسلام قرار داشت و غیر از حضرت علی علیه السلام هیچ کس رازدار و نزدیکتر به آخرین فرستاده خدا محمد مصطفی صلی الله علیه و آله نبود. وی با اشاره به نقش ارزنده حضرت خدیجه همسر گرامی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در گسترش اسلام گفت:
از صدر اسلام تاکنون زنان مسلمان نقش مثبت و ارزنده ای در تبلیغ و صدور اسلام داشته اند و همواره با صبر، مقاومت و تربیت فرزندان صالح، نشان داده اند در هر شرایطی از اسلام و قرآن و ائمه اطهار علیهم السلام حمایت خواهند کرد و اجازه نخواهند داد دشمنان، خدشه ای به مکتب اسلام وارد آورند.
پیامبر اسلام همواره در برابر دشنامها و اذیت مردم، آنان را به اسلام دعوت می کرد و می فرمود: خداوند اسلام را برای سعادتمندی و رستگاری شما آورده است و هرکس در برابر آن موضع بگیرد، هلاک خواهد شد.
به یاری خداوند و صبر و پایداری حضرت رسول صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام و به برکت خون شهدای اسلام، امروز میلیونها انسان قلبشان برای اسلام می تپد و این مکتب انسان ساز مایه عزت، سربلندی و افتخار هر مسلمان در جهان شده است.
تشرف سرپرست حجاج ایرانی به مکه مکرمه
نماینده ولیّ فقیه و سرپرست زائران ایرانی خانه خدا پس از اقامت دوازده روزه در مدینه منوره، شامگاه روز دوشنبه، عازم مکه مکرمه شد.
ایشان در مسجد شجره به سؤال خبرنگاران در مورد وضع حجاج ایرانی پاسخ گفت.
آقای ری شهری وضع حجاج ایرانی را در مجموع خوب دانست و از رفع تضییقات تحمیل شده در راه دسترسی زائران به مضجع شریف ائمه بقیع و اصحاب پیامبر خدا خبر داد.
وی تصریح کرد:
از آنجا که مراتب نگرانی بعثه مقام معظم رهبری در این زمینه در مذاکرات اخیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با امیر عبدالله ولیعهد سعودی مطرح شد و ایشان نیز وعده برطرف شدن این مشکل را داده بود، لذا پس از مشاهده تأخیر در اجرای این وعده، به ولیعهد سعودی نامه نوشتم و خواستار رفع این مشکل شدم و خوشبختانه از روز دوشنبه شاهد رفع نسبی این تضییقات هستیم.
با دستور مقامات عربستان چهار در قبرستان بقیع امروز به روی زائران گشوده شده است و زائران زن نیز اجازه یافته اند تا پشت پنجره های قبرستان برای زیارت ائمه بقیع حضور پیدا کنند.
آقای ری شهری از مقامات دولت عربستان به دلیل توجه به خواست زائران و تلاش برای حل مشکلات ایجاد شده تشکر کرد و گفت: «روابط دوستانه و تفاهم آمیز میان دو کشور بستر مناسبی را برای برگزاری هرچه بهتر حج فراهم کرده است».
مراسم سالروز شهادت حضرت امام جواد علیه السلام در مدینه
به مناسبت سالروز شهادت نهمین اختر تابناک آسمان ولایت و امامت حضرت امام جواد علیه السلام دوشنبه شب مراسمی در بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره برگزار شد.
در این مراسم پس از نوحه خوانی در مدح ائمه اطهار علیهم السلام، حجة الاسلام صدیقی به شرح فلسفه حج از نگاه قرآن کریم پرداخت و گفت:
انسان از آغاز تولد اسیر جاذبه های دنیا می شود و با دشواری می تواند دل و فکر خود را از آنها جدا کند و با داشتن پرونده ای خراب منتظر مرگ می ماند، و حج موقعیت بسیار خوبی است تا انسان بتواند خود را برای سفر آخرت بسازد و چشم باطن خود را به روی زرق و برقهای دنیا ببندد و به سوی زندگی الهی باز کند.
در سفر حج، انسان خودش غسل می کند، پوششی شبیه به کفن به تن می کند و برای سفر آخرت آماده می شود. چه خوب است این حالات تا آخر عمر با انسان باقی بماند و خداوند را در وجود و دل خود حاکم کند.
در بعثه های برخی از مراجع هم روز سه شنبه که به افق ایران مصادف با سالروز شهادت حضرت جواد علیه السلام است، مراسم عزاداری برگزار شد.
سخنرانی عمومی بعثه
شمار زیادی از زائران خانه خدا امروز در بعثه مقام معظم رهبری در مدینه منوره گردهم آمدند و به درسهایی از قرآن کریم گوش فرادادند.
در این مراسم، حجة الاسلام آقای قرائتی با استناد به آیاتی از قرآن کریم گفت:
شخصی که می خواهد مردم را به راه راست، امانت داری و درستکاری دعوت کند، نخست باید خودش به تمام حرفهایی که می زند عمل کند و پایبند باشد؛ در غیر این صورت، حرفهای او به دل شنونده نخواهد نشست. محبوببیت و مقبولیت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام نزد امت اسلامی به همین علت است که هر چه می گفتند، به آن عمل می کردند و به غیر از خدا و راستی با او، هرگز به هیچ چیز دیگری نمی اندیشیدند.
آقای قرائتی در ادامه سخنان خود، به فلسفه و اهمیت خواندن نماز در اول وقت پرداخت و تصریح کرد:
حضرت علی علیه السلام در محراب و هنگام نماز در اول وقت به شهادت رسید و حضرت امام حسین علیه السلام نیز در ظهر عاشورا با وجود جراحتی که از تیر دشمنان اسلام داشت، نماز را در اول وقت اقامه کرد و این وقایع، درسی است برای ما شیعیان که در هیچ شرایطی نماز اول وقت را فراموش نکنیم؛ بخصوص در این روزها که در شهر پیامبر صلی الله علیه و آله به سر می بریم.
وی با اشاره به نقش اخلاص و ساده زیستی در زندگی گفت: «انسان مخلص، تمام اعمالش برای خداست و به هیچ چیز، جز خدا و ترس از خدا فکر نمی کند و تمام احکام او را دقیق اجرا می کند و به فکر آخرت است؛ نه دنیا ...».
سه شنبه 30 ذی قعده
ورود نماینده ولی فقیه به مکّه مکرّمه
سه شنبه 30 ذی قعده (1)
22/ 10/ 1383
ورود نماینده ولی فقیه به مکّه مکرّمه
در ساعات اولیه بامداد امروز سه شنبه حجة الاسلام والمسلمین ری شهری وارد مکّه معظّمه شد و مورد استقبال مسئوولان بعثه مکّه، ستاد حج و زیارت در مکه و سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در جدّه قرار گرفت. نماینده ولی فقیه در حج، پس از ورود به مکه مکرمه به خبرنگاران گفت که با پی گیریهای به عمل آمده، مشکلات و محدودیتهای تحمیل شده به زائران ایرانی به ویژه بانوان برای زیارت ائمه بقیع برطرف شده است.
وی تصریح کرد: «در نتیجه رفع این محدودیتها، از این پس زائران به ویژه بانوان می توانند همچون سنوات گذشته از نزدیک ائمه بقیع را زیارت کنند».
ایشان حجاج بیت الله الحرام به ویژه زائران ایرانی را به بهره بردن معنوی از حضور در مکه مکرمه توصیه کرد و افزود: «زائران حرمین شریفین در سایه توحید و وحدت کلمه به فکر منافع جهان اسلام هستند».
1) 1. امروز به تقویم ایران بیست و نهم و آخرین روز ماه ذی قعده، و به تقویم رسمی عربستان سی ام ذی قعده بود و رسماً هم روز آخر ماه، و چهارشنبه روز اوّل ماه اعلام شد، ولی چنان که خواهد آمد عصر جمعه آینده ناگهان مقامات عربستان اعلام کردند که سه شنبه یعنی امروز اول ذی حجّه بوده است!
وی در همین زمینه به مشکلات مردم ستمدیده فلسطین و مردم مظلوم عراق و همچنین بازماندگان زلزله اخیر کشورهای اسلامی در جنوب شرق آسیا اشاره کرد و اظهار داشت: «مسلمانانی که از اقصی نقاط جهان برای ادای فریضه حج به سرزمین وحی آمده اند باید با همفکری و تعامل با یکدیگر در رفع مشکلات جهان اسلام بکوشند».
سرپرست زائران ایرانی همچنین خطاب به زائران تأکید کرد که قدر و منزلت حضور در جوار کعبه شریف را بدانند و با تمام وجود در حق مسلمانان جهان و عزت و سربلندی امت واحده اسلامی دعا کنند که اگر ذکر و دعا از صمیم قلب باشد، کارساز خواهد بود.
عزیمت سومین گروه از اعضای بعثه به مکه مکرّمه
اعضای بعثه مقام معظم رهبری در مدینه، طیّ چهار مرحله به مکّه مکرّمه مشرّف می شوند تا خللی در کار زائران در مکه و مدینه رخ ندهد. عدّه ای برای تمهید مقدّمات و آماده ساختن محل استقرار بعثه درمکّه، پیش از همه مشرف می شوند. پس از آنها اولین گروه روز یکشنبه این هفته، و دومین گروه (و از جمله حجةالاسلام والمسلمین ری شهری) دوشنبه، و سومین گروه عصر امروز سه شنبه به سمت مکه عزیمت کردند و آخرین و چهارمین گروه روز جمعه عازم مکه خواهند شد.
بنده نیز عصر امروز سه شنبه 22/ 10/ 83 همراه تعداد زیادی از روحانیان و دیگر نیروها، عازم مکه شدم. این گروه متشکّل از چهار اتوبوس بود. در اتوبوس ما که همه جز چند نفر روحانی و حجة الاسلام والمسلمین قرائتی و تعدادی از رابطین امور روحانیون نیز در آن بودند، ابتدا یکی از روحانیان زیارت وداع حضرت رسول و حضرت زهرا و ائمه بقیع علیهم السلام را خواند و پس از احرام در شجره، پس از حرکت اتوبوس دعای توسّل خوانده شد. همچنین فضای اتوبوس به یاد ولیّ نعمتمان حضرت بقیّة الله الأعظم (أرواحنا فداه) معطّر بود و عده ای در فراق و به یاد آن حضرت اشک ریختند. قبلًا نام کسانی را که باید در هر اتوبوس سوار شوند روی برگه ای نوشته و کنار در اتوبوس چسبانده بودند و هرکس با توجه به آن در اتوبوس خود، سوار می شد.
نکته قابل ذکر اینکه پس از رسیدن به مکّه، معلوم شد که یکی از چهار اتوبوس که اتفاقاً تعدادی از خواهرانِ زائر نیز در آن حضور داشتند، بدون روحانی بوده است. تنها روحانی اتوبوس دیگر نیز حجة الاسلام رضایی روحانیِ کاروانِ بعثه بود؛ در حالی که در دو اتوبوس دیگر عده زیادی روحانی وجود داشت که می توانستند راهنما و کمک کار دیگر زائرانِ آن دو اتوبوس باشند.
این نکته از آن رو یاد شد که در سالهای آینده دست اندرکاران امر بدین نکته توجه کنند و با توجه به آن، لیست افراد اتوبوسها را تنظیم نمایند.
در مسجد شجره، پیش از تلبیه و پس از نماز مغرب و عشا، حال خوش و اشک و آه و انقلاب برخی روحانیان ستودنی و بر دیگران تأثیر گذار بود. روحانیِ کاروانی که کار کشته و با سابقه به نظر می رسید، محضِ احتیاط به زائران کاروانش می گفت که تلبیه را دو جور بگویند، یک بار: «إنّ الحمد والنِّعمة» به کسر نون نعمت، و بار دیگر «إنّ الحمدَ والنَعمة» به فتح نون نعمت! غافل از آنکه در اینجا قطعاً و جزماً «نِعمت» به کسر نون صحیح، و «نَعمت» به فتح نون خطاست. توضیح آنکه در قرآن مجید همه جا به صُوَر و اشتقاقات گوناگون «نِعمت» به خداوند متعال نسبت داده شده است. در تلبیه هم نعمت را به خداوند سبحان نسبت می دهیم: «إنّ الحمدَ والنِعمة لک والملک»، ولی «نَعمت» به فتح نون ممدوح نیست و صاحبانِ آن مذمت شده اند. برای توضیح افزونتر بجاست بیفزایم که:
دو کلمه در دو آیه شریف در قرآن مجید هست که در یک مورد همه مترجمان فارسی معاصر- تا آنجا که بنده مطّلعم- و در مورد دیگر بیشتر آنها اشتباه ترجمه کرده اند: یکی آیه 27 سوره دخان (44) و دیگری آیه یازده سوره مزمل (73) «کَمْ تَرَکُوا مِنْ جَنَّتٍ وَعُیُونٍ* وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ کَرِیمٍ* وَنَعْمَةٍ کَانُوا فِیهَا فکِهینَ*» و «وَذَرْنِی وَالْمُکَذِّبینَ أُولِی النَّعْمَةِ وَمَهِّلْهُمْ قَلیلًا*».
کلمه «نَعمة» در این دو آیه به فتح نون است و در قرآن تنها همین دو جا هست و با کلمه «نِعمة» به کسر نون تفاوت بسیار دارد؛ ولی بیشتر مترجمان هر دو ( «نِعمة و نَعمة») را به «نِعمت»- و مرادفان آن- ترجمه کرده اند که البته اشتباه است. توضیح آنکه: «نِعمة» (به کسر) از نظر قرآن مجید منسوب به خداوند متعال است و ممدوح است؛ ولی «نَعمة» (به
فتح) مذموم است و منسوب به غیر خدای سبحان.
تدبّر در واژه های ذیل در آیات بسیار و مقایسه آنها با دو آیه بالا، این حقیقت را به خوبی آشکار می کند:
«نِعمة الله»، در آیات بسیار.- «أنعمتَ»، خطاب به خداوند متعال.
«نِعمةِ من الله»، در چند آیه.- «أنعمتُ».
«وما بکم من نعمةٍ فمن الله» (نحل، آیه 53)
«أنعم الله».- «نِعمة ربّی».
«نعمتک»، خطاب به خداوند متعال.
«نِعمة ربکم».- «نعمتی».
«نِعمةً منّا».- «نعمته».
«نِعمة منه».- «نِعمهُ».
ولی در دو آیه بالا، یک مورد «مکذّبین» أُولی النَعمة دانسته شده اند و یک مورد هم در مقام مذمّت کسانی است که دارای «نَعمة» بوده اند.
صاحب کشاف هم ذیل هر دو آیه (ج 4، ص 276، 640) گفته است: «النَعمة، بالفتح:
التنعم، و بالکسر: الإنعام» و ذیل آیه دوم افزوده است: «و هم صنادید قریش وکانوا أهل تنعّم وترفّه». در فرهنگها هم برای این دو واژه دو معنای متفاوت ذکر شده است؛ مثلًا در المعجم الوسیط آمده است:
النَعمة: الرَفاهة وطیب العیش ....
النِعمة: ما أُنْعِمَ به مِنْ رِزقٍ ومالٍ وغیره. (1)
نیز ابن اثیر گوید: «النَعمة بالفتح، وهی المسرّة والفرح والترفّه» (2). همچنین در المعجم الذهبی (ص 404) «نِعمة» به برکت و نعمت خداداد، و «نَعمة» به «راحتی، آسایش» و در تفسیر کشف الأسرار (ج 9، ص 93) به «تن آسایی» و در فرهنگنامه قرآنی به «فراخی،
زیست بناز» ترجمه شده است و از همه مبسوطتر سخن فرهنگ معاصر عربی- فارسی است:
نَعْمة: زندگی راحت، زندگی بی دغدغه ... گشادگی، آسایش ... خشنودی، برخورداری، تمتّع، بهره مندی.
نِعْمة: نعمت، برکت، لطف، بخشایش، فضل، خیر، فیض، توفیق. (1)
از آنچه ملاحظه شد، تفاوت معنایی این دو واژه و عدم ترادف آنها معلوم می شود.
اینک برخی ترجمه ها که «نَعمت» را در آیه اوّل به اشتباه «نِعمت» ترجمه کرده اند:
دکتر امامی «و نواختی که در آن خوش می بودند» (ایشان نِعمت را هم «نواخت» ترجمه کرده است).
دکتر فولادوند، ویرایش دوم؛ «و نعمتی که از آن برخوردار بودند».
دکتر مجتبوی، ویرایش دوم: «و نعمتها و آسایشی که در آن برخوردار بودند».
خرّمشاهی، ویرایش دوم: «و نعمتی که در آن خوش و خرّم بودند».
انصاری: «ونعمتی را که در آن بهره مند بودند».
ابوالقاسم پاینده: «و نعمتی که در آن متنعّم بودند».
یاسری: «و نعمتی که در آن برخوردار و شاد بودند».
مصباح زاده: «و نعمتی که بودند در آن متنعمان».
بهبودی: «و نعمتها که در آن به شادمانی و عشرت می گذراندند».
پورجوادی: «و نعمتی که از آن برخوردار بودند».
معزّی: «و نعمتی که بودند در آن برخورداران».
عمادزاده: «و چه ناز و نعمت فراوانی که داشتند ...».
خرّم دل: «و نعمتهای فراوان (دیگری) که در آن شادان و با ناز و نعمت زندگی می کردند».
ولی به نظر می رسد ترجمه ابوالفتوح رازی بی ایراد و یا کم ایراد باشد:
و نازی که ایشان در آن با بطر و اشر بودند و معجب و بنشاط بودند از آن.
1) 1. فرهنگ معاصر عربی- فارسی، ص 701.
گفتنی است که ابوالفتوح نِعمت (به کسر) و مشتقات آن را- در موارد بسیاری که مراجعه شد- به همان «نِعمت» ترجمه کرده است و نه «ناز».
این دو آیه حتّی در برخی از تفاسیر هم درست ترجمه و تفسیر نشده است.
نتیجه و خلاصه سخن اینکه در تلبیه نِعمت به کسر نون قطعاً صحیح، و به فتح نون قطعاً خطاست و احتیاط در آن معنی ندارد.
بیفزایم شهید اول و شهید ثانی هر دو در مناسک خود فرموده اند که «إنّ الحمد» و «أنّ الحمد» به فتح و کسر همزه إنّ صحیح است و مرحوم آیة الله سید احمد خوانساری برای رعایت این نکته احتیاط واجب فرموده اند: تلبیه به چهار شکل خوانده شود: 1. إنّ الحمد ....
اشتباه دیگر برخی از روحانیان کاروانها، به هنگام تلقینِ تلبیه به زائران در حالی که آنان غرق توجه به خداوند و در حالِ خود بودند، اینکه پس از جمله «لا شریک لک» ناگهان می گفتند: «مقلّدان فلان مرجع- نام یکی از مراجع معظّم تقلید را می آورد- نگویند، ولی مقلّدان سایر مراجع بگویند: «لبیک»! و در زائران پچ پچ می افتاد که چی شد؟ چی بگیم؟
چی نگیم؟ و ... مقصودش این بود که مقلّدان آن مرجع بزرگوار، «لبّیک» آخر یعنی لبّیک پنجم را نگویند. در حالی که بر فرض که «لبَّیک» پنجم نه وجوب داشته باشد نه استحباب، گفتن آن ضرری به احرام و تلبیه ندارد؛ چه در این فرض، پیش از گفتن «لبّیکِ» آخر، زائر شرعاً محرم شده است، و پس از تحقّق احرام، گفتنِ «لَبَّیْک» تا دیدنِ خانه های مکّه مستحب است. از سوی دیگر، قصدِ وجه لازم نیست و کسانی که هنگام محرم شدن تلبیه می گویند، نه قصد وجوب می کنند، نه استحباب؛ بلکه مجموع تلبیه را که بخشی از آن قطعاً واجب و برخی مستحب- یا مطابق احتیاط وجوبی- است، بر زبان می آورند، و هیچ کس
1) 1. مناسک شیخ با حواشی عدّه ای از فقها، ص 124، مسأله 38.
به قصد تشریع و مانندِ آن، لبّیک آخر را نمی گوید تا مرتکب حرام شده باشد. بنابراین حداکثر لغویت تکلّم به لبّیک آخر است، نه چیز دیگر. پس چرا ما اذهان زائران را با بیان اینگونه اختلاف انظار، مشوّش، و حال خوشِ آنان در حال تلبیه را تبدیل به همهمه و پچ پچ و شکّ و دو دلی کنیم. علاوه بر اینکه- درست یا نادرست- هنگام بیان کیفیت تلبیه، برخی از فقها «لبّیک» آخر را نیز افزوده اند؛ مثلًا در حاشیه مرحوم آیة الله حاج آقا حسین بروجردی بر مناسک شیخ انصاری رحمهما الله می خوانیم:
اولی بلکه احوط آن است که در آخر یک «لبّیک» دیگر بگوید. (1)
نیز در حاشیه مرحوم آیة الله گلپایگانی رحمه الله بر مناسک مزبور آمده است:
احوط اضافه یک لبّیک دیگر است بعد از «لاشریک لک». (2)
نکته دیگری که شایسته است روحانیان کاروانها رعایت کنند، تعجیل نکردن در محرم شدن و خروج از میقات، و نیز تعجیل نکردن و عدم شتاب در خروج از احرام است.
بسیاری از زائران می گویند: وقتی به طور طبیعی ما پس از ورود به مکّه چند روز در مکّه می مانیم، چرا با شتاب و دستپاچگی ما را برای ادای اعمال عمره تمتع می برند؟ در حالی که پس از آن چند روز بیکاریم؟ امسال یکی از رابطین کاروانها در این زمینه، جستار ذیل را نوشت که در نشریه زائر چاپ شد:
بقای در حالت احرام و تعجیل نکردن در خروج از آن (جز در شرایط خاص) موضوعی است که باید به آن بیشتر توجه شود.
تعجیل در محرم شدن و خروج سریع از مسجد شجره و بجا آوردن اعمال و خروج سریع از احرام، موجب کاستن از آثار مثبت این عبادت و دور شدن از فلسفه آن است. از همین رو، توجه به سکون و آرامش حجاج و شتاب نورزیدن در خروج از احرام نکته ای قابل توجه به ویژه برای همه روحانیون و مدیران محترم کاروانهاست.
این نکته با توجه به شرایط ذیل بیشتر قابل توجه است:
شتاب نکردن در خروج از احرام از اضطراب و دلهره حاجیان می کاهد.
طمأنینه در ادای اعمال موجب آرامش درونی و ادای مطلوب اعمال می شود.
هرچه بیشتر حاجی در احرام باشد ابعاد معنوی حج در او تقویت می شود و حاجی مدتی بیشتر از شرایط معمول زندگی فاصله می گیرد.
سکون و وقار در ادای اعمال حفظ و از تکرار عمل به خاطر اشتباهات تا حدودی کاسته می شود.
حاجی با نشاط بیشتری اعمال عمره تمتع را انجام می دهد.
توصیه هایی به حجاج
نشریه زائر به موقع نکاتی را به زائران گوشزد می کند. زائر از جمله در شماره امروز خود نوشت:
از زائران محترم تقاضا می شود به نکات زیر توجه فرمایند:
تذکرات اجرایی:
توجه به سخنان مدیر و روحانی و پزشک کاروان.
رعایت حال سالمندان و افراد ناتوان.
صدمه نزدن به وسایل ساختمان محل سکونت و چادرهای منا.
شرکت مرتب و دقت به مطالبی که در جلسات آموزشی مطرح می شود.
همراه داشتن کارت شناسایی در همه مراحل سفر.
سپردن وجوه نقد و اشیاء قیمتی به صندوق امانت.
استفاده از جاکفشی در زمان تشرف به حرمین.
آراستگی ظاهری و استفاده از لباس نظیف.
وقت شناسی و تأخیر نکردن در برنامه های دسته جمعی.
رعایت مقررات هواپیمایی از نظر انتقال بار و عدم حمل بسته های غیرمتعارف و حجیم و ممنوعه.
اطلاع کافی از لوازم موجود در ساک به خاطر اعلام به بیمه در صورت گم شدن ساک یا آسیب دیدن وسایل.
تذکرات ایمنی:
لزوم رعایت مقررات عربستان.
احتیاط در عبور از خیابانها به ویژه بزرگراه های عربستان.
حضور سارقان در اماکن شلوغ به خصوص اطراف و داخل حرم.
ممنوعیت عکس برداری و فیلم برداری از داخل حرمین و نقاط حساس عربستان.
سیگار کشیدن در داخل حرم و مساجد با برخورد شدید مسؤولان و ماموران حرم همراه خواهد بود.
حساسیت نسبت به افراد غیر ایرانی که خود را مامور معرفی نموده و بعضا اقدام به بازرسی می کنند.
تذکرات عمومی:
درهای مسجد النبی صلی الله علیه و آله حدود 10 شب جهت نظافت بسته می شود و 5/ 1 ساعت قبل از اذان صبح باز خواهد شد.
بین اذان صبح تا اقامه نماز تقریباً یک ربع ساعت فاصله زمانی است.
بلند صلوات فرستادن در عربستان مرسوم نیست.
در بحثهای عقیدتی و مناقشات شرکت نکنید؛ چون ورود به این گونه بحثها نیازمند تسلط کافی به موضوعات علمی و آشنایی با زبان عربی است.
اجتناب از شوخی و خنده و بلند صدا زدن یکدیگر.
رعایت اخلاق اسلامی در طول سفر و اصول همزیستی و گذشت از همسفران.
عدم ایجاد مزاحمت به هر شکل برای دیگران، خصوصا هنگام نماز طواف و صرف نظر کردن از طوافهای مستحبی به هنگام اعمال واجب حاجیان.
خارج نشدن از حرمین در زمان اذان و اقامه نماز جماعت و عبور نکردن از میان صفوف نمازگزاران.
ابتکار کاروانها در اجرای برنامه های قرآنی
در اجرای طرح قرآن محوری در حج امسال، دهها کاروان زائران ایرانی در مدینه منوره و مکه مکرمه، ویژه برنامه های قرآنی اجرا می کنند.
زائران ایرانی در شماری از کاروانها، به صورت ابتکاری در برنامه ای جمعی و هماهنگ، آیات قرآن کریم را تلاوت می کنند که در نتیجه آن، ایجاد فضایی معنوی، روحانی و صمیمی در محیط کاروانهاست.
در برخی از کاروانها، زائران با تقسیم قرآن کریم، قرآن را در مجموع، چند بار ختم کرده اند. برخی از زائران هم به تنهایی در مدینه منوره و مکه مکرمه قرآن کریم را به طور کامل تلاوت کرده اند.
برگزاری مسابقات قرائت و حفظ قرآن کریم در کاروانها از دیگر اقداماتی بوده است که با استقبال زیاد زائران مواجه شده است.
استفاده از رایانه برای تلاوت آیات قرآن کریم در کاروانها و همراهی زائران در تلاوت آیات الهی از دیگر ابتکاراتی است که در حج امسال اجرا شد.
مراسم شبی با قرآن در بعثه در مدینه منوره و مکه مکرمه و همچنین تلاوت جمعیِ از سوی قاریان برجسته ایرانی در مسجد الحرام، از جمله برنامه هایی است که به مناسبت محور قرار گرفتن قرآن کریم در حج امسال برگزار می شود.
از سوی دیگر، روحانیون کاروانها در جلسات سخنرانی برای زائران، قصص قرآن کریم را شرح می دهند و تفسیر آیات الهی را بیان می کنند که با استقبال خوب زائران مواجه شده است.
چهارشنبه 1 ذی حجه
اتحاد ایران و عربستان در اعلام اوّل ماه
چهارشنبه 1 ذی حجه (1)
23/ 10/ 1383
اتحاد ایران و عربستان در اعلام اوّل ماه
چهارشنبه هم به افق ایران و هم به افق عربستان اوّل ذی حجّه است و از ماههای نادری است که هر دو کشور در این جهت متّحدند. تقویم امّ القری و همه روزنامه های عربستان و نیز تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران چهارشنبه را اوّل ماه اعلام کرده اند.
البته ذی قعده طبق تقویم رسمی ج 0101 بیست و نه روزه و در عربستان سی روزه بود. شامگاه سه شنبه عده ای از روحانیون بعثه در حوالی میدان معابده در مکه ماه را رؤیت کردند که حدود نیم ساعت مکث داشت. البته چنان که مشهور است صِرف بلند بودن ماه نمی تواند نشانه شب دوم باشد.
بحمدالله موضوع ثبوت اوّل ماه هم جای نگرانی نیست؛ زیرا بر فرضِ علم به مخالفت واقع هم، امام خمینی فتوا داده اند که متابعت از اهل سنّت صحیح و مجزی است. در دوران گذشته موضوعِ ثبوت هلال یا عدم آن و اختلاف شیعه و سنی در این باب گاهی مصائبی به
1) 1. چنان که خواهد آمد روز جمعه آینده مقامات عربستان اعلام کردند که جمعه چهارم ماه و روز سه شنبه اول ماه بوده است!
بار آورده است و حضرت امام خمینی (أعلی الله مقامه) با شناخت درستِ موضوع و آثار آن، فتوا به اجزا و صحّت حج داد؛ حتی در صورتی که حاجی به مخالفت اعلام قضات عامه عربستان با واقع علم داشته باشد.
برای روشن شدن زوایای این بحث مهم و مشکلات دوران گذشته، به تفصیل در پیوستهای این کتاب به این موضوع می پردازم.
دیدار مسؤولان بعثه چین با نماینده ولیّ فقیه
مسؤولان بعثه مسلمانان جمهوری خلق چین عصر امروز در مکه مکرمه با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و گفتگو کردند. این دیدار در چارچوب تعاملات برادرانه و تحکیم مناسبات مودت آمیز میان بعثه مقام معظم رهبری با بعثه های سایر کشورهای اسلامی انجام شد.
در این دیدار درباره وضع فرهنگی و اجتماعی بیست میلیون نفری مسلمانان در کشور چین و تسهیلاتی که زائران دو کشور در سفر به عربستان از آن برخوردار می شوند، بحث و تبادل نظر شد و طرفین بر اهمیت توسعه و تعمیق روابط دو کشور تمدن ساز ایران و چین تأکید کردند.
آقای محمد علی مسؤول بعثه مسلمانان چین آقای ری شهری را در جریان سیاستهای جدید دولت این کشور برای ارتقای وضع فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق مسلمان نشین واقع در شمال غرب چین قرار داد و تأکید کرد که شمار حجاج چینی طی سالهای اخیر روند رو به افزایش داشته است.
آقای ری شهری تقویت مناسبات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی میان دو کشور را بستر مناسبی برای توسعه روابط میان جامعه مسلمانان دو کشور دانست و تأکید کرد که اهتمام دولت چین به تامین حقوق مسلمانان این کشور به روشنی از حسن تدبیر مسؤولان چین حکایت می کند.
وی تصریح کرد:
توسعه مناسبات فرهنگی میان ایران و چین این امکان را فراهم می سازد تا دو کشور
بتوانند به تبادل هیأتهای فرهنگی و مذهبی بپردازند که در این صورت وجهه فرهنگی تعاملات دوستانه و صمیمانه فیمابین بیشتر و برجسته تر خواهد شد و این امر زمینه مناسبی را برای توسعه روابط در سایر بخشها فراهم خواهد آورد.
آقای محمد علی امروز پس از ملاقات با آقای ری شهری در بعثه مکه مکرمه به خبرنگار شبکه تلویزیونی العالم گفت:
ما در حج از درگاه خداوند آرزو می کنیم جوامع اسلامی موقعیت مناسب و زندگانی توام با آرامش و صلح داشته باشند و در سایه اتحاد و برادری امور خود را پیش ببرند.
مسلمانان چینی به مسائل ایران حساسیت زیادی دارند و با جدیت تحولات ایران اسلامی را دنبال می کنند.
وی از چین به عنوان کشوری متمدن و برخوردار از روابطی دیرینه با کشورهای اسلامی یاد کرد و گفت: «چین در طول تاریخ از طریق جاده ابریشم با مسلمانان در ارتباط بوده و این موضوع مهم را دنبال می کند که همچون گذشته با کشورهای اسلامی رابطه داشته باشد و برای گسترش آن نیز تلاش می کند».
ایشان، مناسبات کشورش با ایران را تاریخی و نزدیک خواند و تأکید کرد که تجار ایرانی از طریق جاده ابریشم وارد چین شدند و به تبلیغ دین پرداختند و در مقابل فنون، نجوم، علوم و ادبیات چین نیز وارد ایران شد.
مسؤول بعثه چین در این دیدار گفت:
امسال پنج هزار و 116 حاجی از چین به مکه مشرف شده اند که نسبت به سال 2002 م، 50 درصد افزایش داشته است. مسلمانان چین براساس آمار سال 2000 حدود بیست میلیون نفرند. سال گذشته در حادثه منی چند نفر چینی کشته شدند و امسال در برابر هر کشته، سه نفر از بستگانش با هزینه دولت سعودی به حج آمده اند.
مراسم سخنرانی عمومی در بعثه مقام معظم رهبری
در سالروز پیوند آسمانی حضرت علی علیه السلام و دخت گرامی پیامبر عظیم الشأن اسلام حضرت فاطمه علیها السلام مراسم باشکوهی با حضور صدها تن از زائران خانه خدا امروز
(چهارشنبه) در بعثه مقام معظم رهبری در مکه مکرمه برگزار شد.
حجة الاسلام والمسلمین هاشمیان در این مراسم طی سخنانی به آغاز ماه ذی حجه اشاره کرد و گفت:
مقارن شدن روز عید سعید قربان با روز جمعه پیام خاصی دارد، روز جمعه متعلق به حضرت ولی عصر (عج) است و این تقارن برای زائران بیت الله الحرام پیام آور سعادت و رستگاری است.
حجاج امسال در صحرای عرفات میزبان مهدی موعود (عج) فرزند عزیز حضرت فاطمه علیها السلام هستند و باید از این فرصت برای استجابت حاجات خود، بیشترین بهره معنوی را ببرند.
وی با اشاره به آیات سوره حج گفت: «سفر حج، به مفهوم فاصله گرفتن انسان از تمام دلبستگیها و وابستگیهای مادی و حرکت در جهت پالایش روح و روان از گناهان است».
آقای هاشمیان در ادامه به نقش تبلیغ در اذهان عمومی پرداخت و اظهار امیدواری کرد که زائران ایرانی خانه خدا با رفتار و اخلاق حسنه، مبلّغ خوبی برای اسلام و ایران اسلامی باشند.
گفتگوی سرپرست هیأت پزشکی حج با زائر
نشریه زائر در شماره امروز خود با دکتر حسین ضیائی سرپرست هیأت پزشکی حج گفتگویی ترتیب داده و گزارشی از وضع برخی زائران بیمار منتشر کرده که توجه شما را به آن جلب می کنیم:
در نزدیکی ساختمان بعثه مقام معظم رهبری در مدینه (شاید به فاصله 100 متری ساختمان بعثه) تیم پزشکی اعزامی از جمعیت هلال احمر مستقر شده است. 315 نفری که از ایران آمده اند در مکه و مدینه مستقر هستند. تیم پزشکی مدینه در حال حاضر در دو ساختمان که به کلینیک تخصصی و بیمارستان معروف شده اند، مشغول ادای وظیفه هستند. این گروه قرار است چهارم ذی حجه، بیمارستان مدینه را خالی کرده و به همکاران خود در مکه ملحق شوند.
به محض ورود به ساختمان بیمارستان، بیمار سالمندی که روی ویلچر به طبقه بالا منتقل می شد، توجه ما را جلب کرد. این هموطن آذری مشکل تنفسی داشت. بعدها متوجه شدیم هشتاد درصد بیمارانی که برای درمان می آیند، دچار همین مشکل هستند و ریشه عارضه قلبی بیماران دیگر هم در بیماری تنفسی است. همراه او به طبقه اول رفتیم.
این طبقه مخصوص بیماران بستری شده و بخش CCU بود.
بیماری که گفته می شد کاروانش به مکه رفته اند، بی صبرانه در انتظار خروج از بیمارستان بود. این بیمار 68 ساله، یک ساعت پس از آنکه همراه کاروان تهران وارد مدینه شد، به دلیل مشکل قلبی و تنگی نفس به بیمارستان آمد و هشت روز را روی تخت بیمارستان سپری کرد.
داستان این زائر که در اردبیل متولد شده و 55 سال است و در تهران ساکن است فوق العاده جالب بود. می گفت:
پزشک معالج من در تهران تشخیص داد که قلب من باید جراحی شود. خیلی به او التماس کردم تا منصرفش کنم. به او گفتم چهار سال توی نوبت بودم تا به این سفر بروم اجازه بده بروم و بیایم بعد آماده عمل می شود.
او امیدوار بود با کمک کادر پزشکی اعمال خود را به طور کامل انجام داده و راهی ایران شود.
خانمی هشتاد ساله از کرمانشاه با روحیه ای عجیب، یکی دیگر از بیماران بستری شده در بیمارستان بود. داستان بیماری او از زبان خودش شنیدنی بود:
وقتی آمدیم ما را خیلی سریع به سمت حرم بردند. اصلا رعایت من پیرزن را نکردند که چطور باید مثل یک جوان 25 ساله بدوم. تند رفتیم و آمدیم و چون حسابی خسته و تشنه شده بودم، یک نوشابه خنک را تا ته خوردم. همین باعت شد سینه ام عفونت کند و کار من به بیمارستان کشیده شود، اما بچه هایم (کادر پزشکی) نگذاشتند حالم بد شود. خدا خیرشان بدهد.!
در طبقه همکف، کلینیک تخصصی داخلی قرار داشت که شامل دو بخش مراقبت از اورژانس خانمها و آقایان بود. آزمایشگاه و رادیولوژی بیمارستان هم طبقه پایین بود. آنجا
دو سه نفر نشسته بودند که منتظر آزمایش یا دریافت جواب آن بودند. یکی از آنها پیرمردی بود که برای گرفتن جواب آزمایش همسرش آمده بود و می گفت: «قند خون همسرش به 500 رسیده و باید تحت کنترل باشد».
بخش رادیولوژی هم جای خلوتی نبود. نام 270 مراجعه کننده در دفتر این بخش دیده می شد. شدیدترین آسیب دیدگی مربوط به یک پیرمرد 75 ساله بود که به علت افتادن از پله برقی دچار شکستگی انتهای استخوان ران شده بود.
اتاق دکتر حسین ضیایی سرپرست هیأت پزشکی حج در طبقه چهارم بیمارستان بود و گزارش ما با صحبتهای او کامل می شد. در اتاق دکتر ضیایی دو تن از مسؤولان زحمتکش بیمارستان هم حضور داشتند که اطلاعات کاملی از فعالیتهای تیم پزشکی در اختیار ما گذاشتند.
دکتر ضیایی درباره امکانات این بیمارستان گفت:
بیمارستان مدینه 53 تخت دارد و با بخشهای تخصصی داخلی، قلب و عروق، زنان و زایمان، چشم پزشکی، گوش و حلق وبینی، ارتوپدی، جراحی عمومی، روانپزشکی و دندانپزشکی سرویس می دهد.
از هشتم دی فعالیت خود را شروع کردیم که تا حال 700 مورد مراجعه تخصصی به اورژانس، یک هزار مورد مراجعه به کلینیک های تخصصی، 650 تزریق و پانسمان و تحویل دارو و برای 1600 نسخه ثبت شده است.
ما چند پزشک عرب زبان داریم که به عنوان رابط ما و بیمارستانهای عربستان انجام وظیفه می کنند تا در صورت ضرورت، بیمار در بیمارستانهای عربستان بستری شود و تاکنون 21 زائر ایرانی در این بیمارستانها بستری شده و تحت درمان یا جراحی قرار گرفته اند.
دکتر درباره اینکه چرا با وجود معاینات پزشکی در ایران، میزان بیماری در زائران و بیماران بستری بالاست گفت:
تمام هدف ما این است که این عزیزان را که هر کدام سالها برای این سفر انتظار کشیده اند، از زیارت خانه خدا محروم نکنیم و معاینات ما در ایران زیاد سختگیرانه
نیست. البته در عربستان با تمام توان تلاش می کنیم تا همه عزیزان به اعمال خود برسند که برای این مورد هم طرح خاصی داریم.
هیأت پزشکی حج، کاروانی را تشکیل می دهد به نام وقوف اضطراری، که روزهای چهارم، پنجم و ششم ذی حجه ما به کاروانها سر می زنیم و بیماران ناتوان مسن و بدحال را شناسایی و آنها را از کاروانشان جدا می کنیم تا این افراد به صورت جداگانه و در معیت کادر پزشکی اعمال خود را انجام دهند.
به این ترتیب، هر سال حدود 200 زائر ایرانی که در صورت انجام اعمال در شرایط معمولی در خطر مرگ قرار دارند با سلامت کامل اعمال را پشت سر می گذارند و بعد از اعمال در صورت اضطرار به ایران و در غیر این صورت به کاروانها باز گردانده می شوند. این طرح باعث شده میزان مرگ و میر در حجاج فوق العاده کاهش پیدا کند. اگرچه اجرای این طرح باعث می شود حدود شصت درصد کادر ما موفق به انجام اعمال نشوند، ولی نجات جان هموطنان ما ارزش فوق العاده ای برای ما دارد و ما راضی هستیم.
سرپرست هیأت پزشکی خبر از اجرای یک طرح جدید نیز در بخش پزشکی داد:
با تصویب شورای عالی حج، ما طرح تحقیقاتی درباره بیماریهای تنفسی زائران اجرا کرده ایم که هر ساله تعداد زیادی از حجاج ایرانی را با مشکل مواجه می کند. در این طرح سه نمونه از زائران ایرانی می گیریم: یکی در فرودگاه مهرآباد (پس از پرواز)، یکی در مکه و یکی در فرودگاه مهرآباد (پس از بازگشت). امیدواریم تحقیقات بر روی نمونه ها، ما را به نتایج خوبی برساند و در سال آینده بتوانیم اقدامات پیشگیرانه را برای مبارزه با این معضل انجام دهیم و زائران ایرانی با مشکل کمتری به کشور برگردند.
دکتر ضیایی جمع آوری اطلاعات پزشکی زائران را مفید دانست. و گفت:
تمام اطلاعات در رایانه های ما موجود است. هر فرد با بارکدی که روی کارت شناسایی او قرار دارد، شناخته می شود. بلافاصله پس از ارائه کارت به بخش پذیرش، دستگاه بارکدخوان، نام و نام خانوادگی و اطلاعات پزشکی او را روی کاغذ چاپ می کند که این اطلاعات در هنگام مراجعه به پزشک به تشخیص صحیح بیماری کمک می کند.
وی واحد بهداشت را از واحدهای فعال هیأت پزشکی معرفی کرد: «مسؤولیت کارشناسان این واحد، سرکشی و بازرسی هر روزه از رستورانها و مراکز پخت غذا و محلهای استقرار زائران است. هدف ما تطبیق این محیطها با شرایط استاندارد بهداشتی است».
دکتر ضیایی در پایان این گفتگو تأکید زیادی روی این اصل داشت که تمام هدف ما این است که همه زائران بتوانند پس از انجام اعمال به ایران برگردند؛ حتی آنهایی که به دلیل مشکلات حادتر در بیمارستانهای عربستان بستری شده اند.
حمله خطیب مسجد الحرام به تشیع و اعتراض برخی از ایرانیان
سه شنبه شب 22/ 10/ 83 خطیب مسجد الحرام پس از نماز عشا مشغول سخنرانی شد و در پاسخ به سؤالی راجع به اینکه شیعیان در تلاش برای تقریب مذاهب اسلامی هستند، اظهار داشت:
شیعیان 3 گروهند: گروه اول کسانی هستند که معتقدند جبرئیل خیانت کرده و قرار بوده وحی و نبوت را به علی بن ابی طالب نازل کند و تعمداً به حضرت محمد صلی الله علیه و آله نازل کرده است. این گروه کافرند و بلکه دچار شدیدترین نوع کفرند. گروه دوم بدعت گزارانند که فرقه زیدیه اند و گروه سوم رافضه هستند.
وی با این پاسخ خواست اثبات کند که وقتی خود شیعیان دچار اختلاف فِرَق هستند، چگونه می توانند وحدت بخش دیگران باشند. علاوه بر اینکه شیعیان کافر و خارج از امت اسلامی اند. بنابراین چگونه می توانند دیگران را به یکدیگر نزدیک کنند.
این موضعگیری آشکار که رسماً از بلندگوی خطیب مسجد الحرام اعلام شد در حضور جمعی از ایرانیان و روحانیان یک حرکت استثنائی است که با روند مثبت و انعطاف پذیرانه حکومت سعودی سازگار نیست و قطعاً لازم بود اقدامی از ناحیه ایران و بعثه برای پیشگیری از تکرار مشابه آن انجام بگیرد. از این رو، دکتر صدیق صفی زاده، نویسنده شافعی و استاد دانشگاه تهران امروز چهارشنبه برای گفتگو و گلایه به مقر ریاست شئوون حرمین رفت تا به عنوان یک شخصیت مستقل دانشگاهی کُرد سنّی گلایه کند.
آقای دکتر صفی زاده، به محل دفتر ریاست کنار باب الصفا مراجعه کرد و چون شیخ حُصَیَّن کسالت داشت با معاون وی، دکتر شیخ ناصر الخزیم، دیداری خصوصی کرد و پس از معرفی جایگاه مذهبی و علمی خود حدود یک ساعت با ایشان به گفتگو پرداخت.
دکتر صفی زاده به حادثه سخنرانی شب گذشته اشاره کرد و گفت: «خطیب شب گذشته به مذاهب اسلامی اهانت کرده است و شرائط امروز جهانی و تعامل مثبت کشورهای اسلامی با یکدیگر اینگونه تندیها را برنمی تابد».
دکتر خزیم در پاسخ گفت: «من ازا ین سخنرانی مطلع شدم و فوراً به ایشان تذکر دادم و امیدوارم که تکرار نشود».
سپس راجع به وضع ایران و آزادی فعالیت مذهبی و تبلیغی اهل سنت در ایران وضع و وضع عراق صحبت کرد و در خصوص عامل اصلی کشتار و جنگ داخلی در عراق گفت:
«عامل اصلی کشتار و اختلافات داخلی عراق امریکا است که براساس سیاست «فَرّقْ تَسُدْ» این آتش فتنه را برافروخته و برای او فرقی نمی کند که از کدام گروه کشته شوند».
گفتنی است که هنوز دیدگاههای تند شیوخ وهابی شاغل در پیگره تشکیلات دینی و تبلیغی کشور اصلاح نشده و آماده همراهی کامل با سیاست حکومت سعودی نیست.
البته مسؤولین رسمی و دولتی مربوط، به دقّت مراقب این امورند و با سرعت به اصلاح آن می پردازند.
روشن است که ارتباط چهره های برجسته علمی سنّی ایرانی با اینگونه مسؤولان می تواند ضمن تعدیل دیدگاههای آنان درباره ایران در چرخش و تعدیل مواضع آنان نیز مؤثر باشد.
ورود 238/ 074/ 1 زائر به عربستان
روزنامه سعودی عکاظ در شماره امروز خود (چهارشنبه) نوشت:
شمار حجّاج غیر عربستانی از آغاز تا دیروز شنبه، به 238/ 074/ 1 نفر رسیده است:
از راه هوا: 972546 نفر؛
از راه زمین: 84158 نفر؛
از راه دریا: 17534 نفر؛
فرودگاه ملک عبدالعزیز جدّه امسال پذیرای یک میلیون و صد هزار حاجی است و در آینده ای نه چندان دور توسعه خواهد یافت تا بیش از این پذیرای حجّاج باشد.
برگزاری جلسه علمای شیعه شبه قاره در مدینه
امروز چهارشنبه جلسه شیعه هند و پاکستان در مدینه با مساعدت و همراهی بعثه ایران برگزار شد. در این جلسه قراردادی شش ماده ای ذیل از سوی اعجاز حیدر مظاهری مطرح و با تأیید حاضران در اجلاس تصویب شد:
ما علمای شبه قاره هند و پاکستان جنایت روز افزون صهیونیستهای جهانخوار بر مردم فلسطین را محکوم می کنیم.
ما حضور امریکا جنایتکار را در عراق و افغانستان و دیگر کشورهای اسلامی محکوم و از مردم مظلوم عراق حمایت و کشتار بی رحمانه آنها را محکوم می کنیم.
عناصری که پاکستان را به طرف سکولاریزم سوق می دهند محکوم می نماییم.
خطبا و مبلّغین در سخنرانیهای خود بیشتر معارف قرآن و اهل بیت را بیان و مردم را با حقائق دین آشنا کنند و عواملی را که در شبه قاره و علی الخصوص پاکستان مرجعیت را تضعیف می کنند، محکوم می نماییم و وابستگی هرچه بیشتر مردم را به مرجعیت و ولایت اعلام می داریم.
باید ارتباطات علمی و فکری بین علما و مدارس دینی شبه قاره هند و پاکستان برقرار گردد تا از مسائل و مشکلات روز هرچه بیشتر آگاه شوند و برای تدارک آن راه حلی بیندیشند.
باید این کنفرانس در هر سال در اوّل ذی حجه با شکوه بیشتری در مدینه منوره برگزار شود تا هر سال از افکار و آراء نخبگان علما و اعلام برای بهسازی پیشرفت جامعه تشیّع بهره کافی گرفته شود.
پنجشنبه 2 ذی حجه
استقرار کامل بعثه های مراجع در مکه
پنجشنبه 2 ذی حجه
24/ 10/ 1383
استقرار کامل بعثه های مراجع در مکه
برخی از اعضای بعثه های مراجع پیشتر به مکه مشرّف شده بودند. باقی اعضا نیز عصر چهارشنبه از مدینه حرکت کردند و صبح پنجشنبه در مکه استقرار یافتند. تعدادی نیز صبح چهارشنبه با اتوبوسی سرباز از مدینه به مکه حرکت کردند. این عده برای رعایت احتیاط که حتی در شب هم استظلال نکنند، در روز با اتوبوس مکشوف و سرباز طیّ طریق کردند که البته این امکان برای همه زائران وجود ندارد. برخی از آنان عبارتند از: آیة الله شیخ علی پناه اشتهاردی و حضرات حجج اسلام: سید جواد شبیری، شیخ محمد سند، مظاهری، و اعضای بعثه آیة الله سید محمد سعید طباطبایی حکیم.
امسال بحمدالله، برخلاف سال گذشته خوابگاه بعثه های مراجع در مکه، همان هتل بعثه مقام معظم رهبری است، ولی محل کار و مراجعات آنان مانند مدینه یکجا نیست؛ بلکه متشتّت و در اطراف بعثه ایران در جای جای میدان معابده پراکنده است. این موضوع دشواریهایی را پدید آورده است، هم برای خود آنها و هم برای روحانیان کاروانها و مردم مراجعه کننده. برخی محلّها هم چندان زیبنده و درخور مرجعیت نیست. در سالی خود
بنده برای یافتن و سر زدن به بعثه ها، خیلی معطّل و خسته شدم و وقت و فرصت زیادی از من تلف شد. با توجه به مشغله و گرفتاری زیادِ روحانیون کاروانها در مکه و مدینه، و ضرورت صرفه جویی در وقت و عمر، پیشنهاد می شود سالهای آینده، علاوه بر خوابگاه، محل استقرار و کار آنان نیز در یک ساختمان باشد، وگرنه برخی از مردم و روحانیان عطای مراجعه به بعثه ها را لقایش می بخشند و زیر بار زحمت بسیار مراجعه به اماکن متعدد نمی روند.
برگزاری همایش «قرآن و عترت»
همایش «قرآن و عترت، دو گوهر گرانبها» امروز پنجشنبه در جوار بیت الله الحرام در بعثه مقام معظم رهبری و با حضور صدها تن از علما و اندیشمندان اهل سنت پیرو اهل بیت علیهم السلام برگزار شد.
در این همایش با توجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری مبنی بر محوریت قرآن در حج سال جاری، سخنرانان به شرح اهمیت مقام و منزلت اهل بیت علیهم السلام از دیدگاه قرآن کریم پرداختند.
نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی سخنان خود را در این همایش به موضوع آثار و برکت شناخت پیوند اهل بیت علیهم السلام و قرآن اختصاص داد.
آقای ری شهری وحدت امت اسلامی و مرجعیت علمی اهل بیت علیهم السلام را از مهمترین برکات شناخت پیوند اهل بیت علیهم السلام و قرآن برای جهان اسلام دانست و گفت:
معرفت اهل بیت علیهم السلام، از نگاه قرآن، می تواند زمینه ساز شکست توطئه های گوناگون دشمنان اسلام شود.
در شرایط کنونی جهان که دشمنان اسلام برنامه های مختلفی را برای تضعیف و شکست مسلمانان آماده کرده اند و ایجاد وحدت اسلامی بیش از همیشه ضرورت یافته است.
وی اختلاف نظر فقهی و تاریخی میان مذاهب اسلامی را امری طبیعی دانست و از مودت اهل بیت علیهم السلام به عنوان محور اصلی وحدت امت اسلام یاد کرد.
آقای ری شهری، رسالت پیامبر گرامی اسلام را در قالب محبت اهل بیت علیهم السلام قابل تحقق دانست و گفت:
محبت اهل بیت علیهم السلام محور اصلی تحقق اسلام سیاسی در جهان است و قرآن این محبت را به سود امت اسلامی و جامعه مسلمانان می داند.
از نگاه قرآن، محبت اهل بیت علیهم السلام راه ترقی و تکامل و دستیابی به سعادت دنیا و آخرت است.
نماینده ولی فقیه در حج و زیارت در شرح آثار مودت اهل بیت در مرجعیت علمی خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله افزود:
قرآن در خانه پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شد و بدیهی است اهل بیت نبوت علیهم السلام بهتر به حقایق وحی و عمق آیات الهی آشنایی دارند. اگر اهل بیت علیهم السلام را از نگاه قرآن ببینیم، حداقل موضوعی که می تواند مورد توافق عموم اندیشمندان اسلامی باشد، مرجعیت علمی اهل بیت علیهم السلام است.
ایشان به ادامه جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین و اشغالگریهای آمریکا در عراق اشاره کرد و گفت: «دشمنان اسلام با حمایت آنانی که به آتش تفرقه در میان مسلمانان دامن می زنند، به توطئه های خود ادامه می دهند. در چنین شرایطی تمسک به قرآن و اهل بیت نقشه های خطرناک استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا را خنثی می کند».
آقای ری شهری با ابراز رضایت از فعالیت واحد اهل سنت در بعثه مقام معظم رهبری گفت: «علمای اهل سنت ایران در موضوع وحدت کلمه امت اسلامی پیشگام سایر کشورهای اسلامی هستند».
در همایش «قرآن و عترت»، همچنین مولوی اسحاق مدنی مشاور رئیس جمهور، آخوند عبدالرزاق رهبر، امام جمعه اهل سنت استان گلستان و ماموستا سرخابی امام جمعه شهرستان اشنویه سخنانی ایراد کردند.
در آغاز این مراسم، مسؤول واحد اهل سنت بعثه در سخنانی، فلسفه انتخاب موضوع «قرآن و عترت» برای همایش اهل سنت را الهام از رهنمود مقام معظم رهبری مبنی بر محور قرار گرفتن قرآن در فعالیتهای تبلیغی حج و نیز توجه به قرآن و اهل بیت به عنوان
مشترکات اهل تسنن و اهل تشیع برای وحدت هرچه بیشتر آنها برشمرد. حجة الإسلام زمانی گفت:
گرچه ممکن است عده ای فکر کنند که محبت اهل بیت علیهم السلام مخصوص شیعیان است، ولی اهل سنت در طول تاریخ، توجه زیادی به عترت پیامبر داشته اند؛ مثلًا امام شافعی آن قدر بر عشق ورزی به خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله اصرار داشت که برخی از اهل سنتِ تندرو، او را «شیعه» خوانده اند. درباره ابوحنیفه هم از خود اهل سنت نقل شده که به علت حمایت از قیام زید بن علی بن حسین علیه السلام به زندان افتاد و هر روز شلاق می خورد تا از دنیا رفت. اکنون نیز بسیاری از اهل سنتِ کرد، بلوچ، ترکمن و دیگران، به زیارت حضرت امام رضا علیه السلام و خواهر گرامی شان می روند و گاهی حاجاتشان را هم می گیرند.
در همایش «قرآن و عترت» که صبح پنجشنبه با حضور امیر الحاج ایران اسلامی، چند تن از مولویها و فرهیختگان اهل سنت و صدها نفر از زائران ایرانی اهل تسنن، در سالن اجتماعات بعثه مکه مکرمه برگزار شد، همچنین سرپرست حجاج ایرانی خانه خدا در سخنانی، با اشاره به پیشگامی علمای شیعه و سنی ایران برای ایجاد و تقویت وحدت فرق اسلامی، ابراز امیدواری کرد که مسلمانان دیگر کشورها نیز با تمسک به «توحید کلمه» و «کلمه توحید»، برای گسترش و تقویت وحدت بین مسلمانان تلاش کنند تا از فواید آن همچون افزایش قدرت در برابر دشمنان بهره مند شوند.
در بخش دیگری از همایش «قرآن و عترت؛ دو گوهر گرانبهای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله»، مولوی محمد اسحاق مدنی، مشاور رئیس جمهور در امور اهل سنت، با اشاره به آیه شریف «انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون» (1)
گفت:
خوشبختانه دین اسلام با وجود داشتن فرقه های مختلف، یک ویژگی بارز دارد و آن اینکه کتاب آسمانی آن، بدون کمترین تحریفی در دست پیروان آن باقی مانده است؛ در حالی که فرقه های مختلف برخی ادیان از جمله مسیحیان، کتابهای آسمانی با اختلافهای بنیادین دارند. از معجزات قرآن کریم این است که با گذشت 1400 سال
1) 1. سوره حجر 15: 9: «بی گمان خود، قرآن را فرو فرستاده ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود».
از نزول این کتاب بزرگ، بین قرآن اهل تسنن و قرآن اهل تشیع به رغم برخی اختلافهای فکری بین دو مذهب، حتی یک کلمه اختلاف نیز وجود ندارد.
مولوی مدنی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به علاقه وافر اهل تسنن به عترت پیامبر صلی الله علیه و آله گفت:
صرف نظر از کتابهای متعددی که علمای سنی مذهب درباره اهل بیت نوشته اند، در کتابهای صحیح بخاری و صحیح مسلم که جزء معتبرترین کتابهای اهل سنت است، بابی به نام «باب محبة اهل البیت علیهم السلام» وجود دارد که در آن صدها حدیث مختلف از پیامبر گرامی اسلام در این باره نقل شده است.
چگونه ممکن است کسی عاشق پیامبر باشد، ولی کسی را که پیامبر بوسیده و بر شانه خود نشانده دوست نداشته باشد؟ چگونه ممکن است کسی به پیامبر ارادت داشته باشد، ولی عاشق کسی نباشد که پیامبر برایش قیام می کرد؟ چگونه ممکن است کسی به فتح خیبر افتخار کند، ولی به فاتح آن ارادت نداشته باشد؟ به ویژه وقتی که از شواهد موجود می فهمد که فتح خیبر، کار یک انسان معمولی نیست.
مولوی مدنی از شیعه و سنی خواست از مسائلی که درباره آنها اختلافی وجود ندارد، اختلاف درست نکنند.
سخنران بعدی دومین همایش اهل سنت، آخوند ملاعبدالرزاق رهبر، امام جمعه اهل سنت استان گلستان بود که در سخنانی، با اشاره به حدیث ثقلین گفت: «با توجه به این حدیث شریف معلوم می شود که تمسک به قرآن بدون تمسک به اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله، کافی نیست و این دو، لازم و ملزوم یکدیگرند».
امام جمعه شهرستان اشنویه، آخرین سخنران همایش «قرآن و عترت؛ دو گوهر گرانبهای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله» بود. ماموستا سرخابی در سخنانش با اشاره به چندین حدیث معتبر نزد اهل سنت، تأکید کرد:
علاقه به خاندان رسول اکرم صلی الله علیه و آله، چیزی بیش از علاقه های عادی است و باید مقدمه تمسک به این بزرگواران باشد. از حدیث منقول از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله به خوبی برمی آید که منظور قرآن کریم از «اهل البیت»، علی علیه السلام، فاطمه زهرا علیها السلام و فرزندان
آن دو بزرگوارند و همان طور که امام شافعی در شعری گفته است، اهل بیت علیهم السلام کشتی نجاتند و بدون تمسک به ایشان، نجات ممکن نیست.
دیدار رئیس و مسؤولان حج عراق با نماینده ولیّ فقیه
سرپرست حجاج ایرانی، در دیدار رئیس بعثه حج عراق، تمامی علما و دانشمندان عراقی را به پیروی از مرجعیت دینی و تلاش برای رهاسازی مردم از یوغ اشغالگران فراخواند.
رئیس بعثه حج عراق، به اتفاق جمعی از مسؤولان حج این کشور با حضور در بعثه مقام معظم رهبری، با آقای ری شهری دیدار کردند. در این دیدار، آقای ری شهری ابراز امیدواری کرد که تعامل و ملاقات مسؤولان حج دو کشور ایران و عراق، زمینه ساز تفاهم و تعاون بیشتر دو ملت باشد.
آقای ری شهری، به برنامه های بعثه مقام معظم رهبری در طول حاکمیت صدام بر عراق، برای حمایت از مردم مظلوم این کشور اشاره کرد و گفت:
ما در ایام حج بهترین آرزوهایمان پیروزی مردم مظلوم فلسطین و عراق بر متجاوزان و اشغالگران است.
با وجود سقوط صدام، مشکلات مردم مظلوم عراق ادامه دارد و امیدواریم با برپایی انتخابات، زمینه برای حاکمیت مردم عراق بر سرنوشت خود و خروج اشغالگران از این کشور فراهم شود.
وی از شهادت نماینده آیة الله سیستانی در بغداد ابراز تأسف کرد و گفت:
آیة الله سیستانی شرکت مردم در انتخابات را یک وظیفه شرعی دانسته اند و ما امیدواریم شیعیان و اهل سنت عراق به ندای مرجعیت پاسخ مثبت بدهند و در انتخابات حضوری گسترده داشته باشند.
جمهوری اسلامی ایران آرزو می کند که مردم مظلوم عراق هرچه زودتر سرنوشت خود را به دست خود تعیین کنند و از درگاه خداوند خیر و برکت را برای آنان مسألت دارم.
وی به تلاش دشمنان برای ایجاد شکاف میان ایران و عراق اشاره کرد و گفت:
«متأسفانه دشمنان ایران و عراق مطالبی مطرح می کنند و حرکاتی را انجام می دهند که نه به سود مردم عراق و نه به سود ایران است».
آقای ری شهری ابراز امیدواری کرد که با برپایی انتخابات راه هر گونه سوء استفاده دشمنان ایران و عراق بسته شود.
در این دیدار محمد حاج محمود رئیس بعثه عراق با ابراز خرسندی از حضور در بعثه مقام معظم رهبری گفت:
این گونه دیدارها نشانگر علاقمندی جدی ما به داشتن روابط خوب با ایران است و امیدواریم مشکلات موجود با حسن نیت و احساس منافع مشترک حل شود.
کسانی که در راه تخریب روابط دو کشور گام برمی دارند، با شکست مواجه خواهند شد. هیچ کس در عراق مایل به بقای نیروهای بیگانه نیست، ولی در مورد نحوه برخورد با آنان اختلاف دیدگاه وجود دارد. مردم عراق در دفاع از میهن خود و ساختن آینده درخشان حساسیت دارند.
اعلام تعویض پرده کعبه معظمه در هفته آینده
وزارت حج عربستان سعودی شب گذشته اعلام کرد: «پرده کعبه معظمه نهم ذی حجّه با حضور جمعی از مسؤولین داخلی و سفرای خارجی تعویض می شود».
پرده جدید دیروز به وسیله رئیس امور حرمین شریفین به کلید دار کعبه تحویل داده شد تا روز نهم ذی حجه جایگزین پرده قدیمی شود. پرده کعبه از پنج تکه تشکیل می شود که چهار تکه برای دیوارهای این مکان مقدس و قطعه پنجم مخصوص در کعبه است.
ارتفاع پوشش کعبه چهارده متر است و نواری که دور تا دور بالای پوشش را فرا گرفته و بر آن آیات قرآن نوشته شده است، 95 سانتیمتر عرض و 47 متر طول دارد.
پوشش ویژه در کعبه که «البرقع» نامیده می شود، از ابریشم و ارتفاع آن 5/ 6 و عرض آن 5/ 3 متر است.
پرده کعبه همه ساله زمانی که زائران حج تمتع در خارج مکه حضور دارند، تعویض می شود و بخشهایی از پرده قبلی به رسم تبرک به کشورها فرستاده می شود. این پرده در
کارخانه ای بافته می شود که مقر آن در مکه است. این کارخانه با داشتن 450 کارگر، مراحل مختلف ساخت پرده کعبه مانند آماده سازی نخ، پارچه، ملیله کاری، دوخت و تکمیل آن را بر عهده دارد.
ملیله کاری آیات قرآن کریم با نخ طلا و نقره بر روی پارچه ای مشکی در این کارخانه به همّت هنرمندان ملیله کار، تماماً دستی بافته می شود. دوخت پرده کعبه بیست میلیون ریال سعودی (5/ 3 میلیون دلار) هزینه دارد.
نجات زائر مالزیایی با کمک به موقع پزشک ایرانی
کمک به موقع پزشک ایرانی، موجب نجات جان یک زائر مالزیایی شد. به گزارش روابط عمومی بعثه مقام معظم رهبری به نقل از روحانی کاروان 19352 (از بیرجند)، چند روز پیش، هنگامی که پزشک این کاروان به همراه بقیه زائران، مشغول سعی بین صفا و مروه بود، زائری مالزیایی را می بیند؛ در حالی که افتاده و پارچه سفید رویش کشیده شده بود.
دکتر جوانمرد پس از مشاهده این زائر، متوجه می شود که وی دچار ایست قلبی شده، ولی هنوز علائم حیاتی به طور ضعیف در این فرد وجود دارد. پزشک ایرانی بلافاصله با اجرای عملیات احیای قلب، موجب به جریان افتادن مجدد ضربان قلب بیمار مزبور و عادی شدن تنفس وی می گردد. بیمار مالزیایی که 45 سال دارد، سپس با تلاش دکتر «جوانمرد» پزشک ایرانی، به اورژانس منتقل شد.
ورود بیش از 86 هزار زائر ایرانی به عربستان
تا ظهر امروز پنجشنبه 86800 زائر ایرانی از طریق فرودگاههای مدینه منوره و جدّه وارد عربستان شده اند و از این تعداد تاکنون 70200 نفر به مکه مکرمه وارد شده اند. به طور متوسط روزانه بین هشت هزار تا هشت هزار و پانصد زائر ایرانی از مدینه منوره وارد مکه می شوند و قرار است تا روز شنبه 26 دی ماه (چهارم ذی حجّه) کلیه زائران ایرانی وارد مکه مکرمه شوند. امسال جمعاً 97107 زائر ایرانی در قالب 534 کاروان عازم عربستان
می شوند که از این تعداد 45202 نفر مرد و 43779 نفر زن هستند.
موضوع سمینارِ امسالِ رابطة العالم الإسلامی
دکتر عبدالله بن عبد المحسن ترکی، دبیر کل رابطة العالم الإسلامی روز گذشته طی یک کنفرانس مطبوعاتی که در هتل کنتینتال مکه مکرمه برگزار شد، اعلام کرد که پنجمین سمینار سالیانه موسم حج از چهارم تا ششم ذی حجه در مکه مکرمه برگزار خواهد شد و در جلسات این سمینار موضوعات زیر مورد بحث قرار خواهد گرفت:
گفتگوی فرهنگی تمدنها؛
روابط تمدن و فرهنگ اسلام با دیگر تمدنها و فرهنگها؛
موضوع گفتگوی تمدنها و فرهنگها در مقابل چالشهای جهانی؛
افق گفتگوی میان تمدنها و فرهنگها؛
جایگاه اقلیتهای اسلامی و سازمانهای اسلامی در گفتگوی تمدنها.
برگزاری دعای کمیل در مکه و مدینه
دعای کمیل این هفته برای ایرانیانی که هنوز در مدینه اند، در هتلهای مدینه برگزار شد.
چند کاروان هم به بعثه مدینه برای دعای کمیل دعوت شدند. در مکّه نیز چند کاروان به بعثه مکه دعوت شدند و بقیه کاروانها هم هر کدام جداگانه در طبقه دوم مسجد الحرام روبروی حجر اسماعیل دعا خواندند. یک کاروانِ- ظاهراً- لبنانی را هم دیدم که در صحن مسجد الحرام روبروی مستجار با نظمی خاص و ستودنی مراسم دعا را برگزار کردند.
هنگامی که برای اطّلاع از چگونگی دعای کمیل ایرانیان به طبقه دوم مسجد الحرام رفتم، در گوشه ای ده نفر آفریقایی را که دو نفرشان سیاه پوست بودند در حال خواندن دعای کمیل با حال سوز و لحنی خاصّ دیدم و اندکی کنارشان توقّف کردم. قسمت زیادی از طبقه دوم را ایرانیان اشغال کرده بودند و زمزمه مناجاتشان فضا را پر کرده بود و حال خوشی داشتند. مراسم شبی با قرآن نیز که از چند شب پیش رأس ساعت 22 در طبقه دوم
روبروی ناودان رحمت برگزار می شد، شب جمعه نیز برقرار بود.
در کنار اینهمه شور و حالِ مثال زدنی دو مشکل نیز وجود داشت: یکی آنکه تقریباً همه کاروانهای حاضر در مسجد الحرام روبروی حجر اسماعیل و ناودان رحمت تجمع کرده بودند و به دلیل کمیِ وسعتِ طبقه دوم در این سمت، همه در کنار هم و متّصل به یکدیگر نشسته بودند و با توجه به اینکه روحانیِ هر کاروان جداگانه دعا می خواند، صداها درهم می پیچید و همه زائران به درستی دعا را نمی شنیدند و غلبه از آنِ کسی بود که صدای بلندتری داشت.
دوم آنکه به دلیل طواف کردن اهل سنّت در طبقه بالا، برخی کاروانها مسیر طواف کنندگان را اشغال و عرصه را بر آنان تنگ کرده بودند.
در حالی که سمت دیگر طبقه بالا یعنی روبروی مستجار کاملًا وسیع و خالی بود و اگر نیمی از کاروانها در آن قسمت استقرار یافته بودند نه مزاحم همدیگر بودند نه مانع طواف کنندگان، و همه کاروانیان هم به خوبی از دعا استفاده می کردند و این را خودِ بنده یک بار در برگزاری دعای کمیل در طبقه دوم تجربه کرده ام.
گفتنی است که مقامات سعودی فقط با برگزاری چهار بار دعای کمیل (دو بار مدینه قبل و دو بار مدینه بعد) موافقت کرده اند و بیش از این چهار بار، اجازه برگزاری مراسم گسترده دعا به ایران نمی دهند. از این رو، در ایّام حج در مکه، دعای کمیل تنها در بعثه و برخی هتلهای دیگر و نیز در طبقه دوم مسجد الحرام خوانده می شود و مجالِ برگزاری گسترده آن در فضای وسیع روبروی مسعی تا نزدیک مکتبة مکة المکرّمة نیست.
در موسم حج، دعای ندبه نیز در همه جمعه ها در محل بعثه، و در ایّام عمره در چند هتل دارای سالن بزرگ برگزار، و سی دی و نوار کاست و ویدیویی آن با قیمتی ارزان به زائران فروخته می شود.
دوستانی که روز جمعه از مدینه به مکه مشرف شدند، یادآوری کردند که شب جمعه در مدینه بسیاری از شیعیان کشورهای خلیج و هند و پاکستان برای بهره وری از دعای کمیل ایرانیان در محدوده بین الحرمین جمع شده بودند و نمی دانستند که دو برنامه دعای
کمیل در دو هفته قبل برگزار شده است. به نظر می رسد اگر دعای کمیل بین الحرمین در نوبت اوّل در شب جمعه 11/ 10 برابر با 19 ذی قعده برگزار نمی شد و به جای آن شب جمعه اول ذی حجه برگزار می گردید، شرکت کنندگان زیادتری از زائران ایرانی و غیر ایرانی داشت.
آثار ابن تیمیه در مسجد اجابت
شب جمعه برای نماز مغرب به مسجد اجابت رفتم که به دلیل نزدیکی با بعثه ها تعداد زیادی از روحانیان شیعه ایرانی نیز در آن نماز می خوانند. آنچه جالب توجه بود اینکه در این مسجد علاوه بر قرآن مجید، تعدادی کتاب هم بر مسجد وقف شده است، از جمله، دوره کامل مجموعة فتاوی ابن تیمیه و آرائه در حدود چهل جلد وزیری ضخیم که در دوره ولیعهدی فهد به دستور او چاپ شده است.
جمعه 3 ذی حجه
حضور روحانیون در مسجد الحرام برای پاسخگویی به حجاج
جمعه 3 ذی حجه
25/ 10/ 1383
حضور روحانیون در مسجد الحرام برای پاسخگویی به حجاج
به منظور پاسخگویی به سؤالات شرعی و نیازهای حجاج بیت الله الحرام، طرح کشیکهای سه گانه در مکه مکرمه به اجرا درآمد.
معاون امور روحانیون بعثه مقام معظم رهبری با اعلام این خبر بیان داشت: «روحانیون و معینهای کاروانها به صورت 24 ساعته در پشت مقام ابراهیم، صفا و مروه مستقر می شوند تا به سؤالات شرعی زائران پاسخ دهند».
وی با اشاره به اینکه زمان نیاز حجاج به روحانیون متفاوت است، افزود:
بر همین اساس در هر یک از کشیکهای سه گانه بین یک تا چهار نفر از روحانیون محترم حضور دارند و پاسخگوی حجاج هستند. این طرح، علاوه بر فعالیتهای روحانیون، معینها و معینه های هر کاروان است و به هیچ وجه جایگزین فعالیتهای آنان نمی شود. هدف از طراحی این برنامه، آسان سازی دستیابی حجاج محترم به روحانیون در محلهای سه گانه اعلام شده که نقاط مبتلا به در مکه مکرمه است.
گفتنی است این طرح که از روز پنجشنبه 17/ 10/ 83 آغاز شده است، تا دوشنبه آینده ادامه خواهد داشت.
اطلاعیه معاونت حمل و نقل درون شهری مکه مکرمه
معاونت حمل و نقل درون شهری امروز با صدور اطلاعیه ای اعلام کرد:
حجاج یک ساعت قبل و پس از پایان نماز حرکت کنند.
با توجه به حضور روز افزون حجاج کشورهای مختلف در شهر مکه مکرمه و اعمال محدودیتهای ترافیکی از سوی پلیس و ازدحام بیش از حد جمعیت در ایستگاهها و مسیرهای منتهی به مسجد الحرام به منظور استفاده بهتر از سیستم حمل و نقل خواهشمند است، حجاج عزیز (به ویژه خواهران و سالمندان) یک ساعت قبل از اذان نمازهای پنجگانه به سمت حرم حرکت نمایند. همچنین حجاج هنگام بازگشت از حرم نیز برای جلوگیری از ازدحام، خستگی، اتلاف وقت و سهولت در تردد حتماً حداقل یک ساعت پس از پایان نماز جماعت به سمت ایستگاههای تعیین شده حرکت نمایند.
دیدار کاروان نیروهای مسلح با نماینده ولی فقیه
زائران اعزامی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، عصر امروز جمعه در بعثه در مکه مکرمه حضور یافتند و با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار کردند.
آقای ری شهری در این دیدار با استناد به یک حدیث قدسی گفت:
پاکسازی از گناه و شفاف شدن آینه دل اولین هدیه خداوند به زائران بیت الله الحرام است. کسی که به زیارت بیت الله الحرام بیاید و انگیزه ای الهی داشته باشد، در واقع به زیارت صاحب خانه آمده و وعده خداوندی است که او را از کرامات و عنایات خود بهره مند سازد.
وی با بیان حدیثی از رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله علامت نورانیت دل را دوری از لذایذمادی و عشق به مسائل معنوی خواند و گفت: «پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به مسلمانان توصیه کرده است تا حج را به جا آورند و از برکات آن، که رسیدن به لذائذ معنوی است، بهره مند شوند».
نماینده ولی فقیه با تجلیل از شهدای جنگ تحمیلی و ایثارگران نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران گفت:
شهدای عزیزی که در دفاع از اسلام، اهل بیت علیهم السلام و انقلاب اسلامی به شهادت رسیدند، مسأله مرگ را حل کرده بودند؛ زیرا بر اساس آموزه های دینی، نورانیت دل سبب عدم هراس از مرگ و علاقه به آخرت می شود با نورانی شدن دل، ذکر خدا، نگاه به کعبه و سخن گفتن با خدا برای انسان شیرین می شود.
زائران اعزامی از نیروهای مسلح، نورانیت حج را به داخل ارگانهای نظامی و انتظامی منتقل کنند تا با برخورداری از نورانیت دل و معنویت بتوانند در سپاه امام زمان (عج) خدمت کنند.
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در صورتی که برخوردار از معنویت و نورانیت باشند، هیچ نیرویی در برابر آنان یارای مقاومت نخواهد داشت.
وی به مشکل آفرینی دشمنان ایران اسلامی در خصوص انرژی هسته ای اشاره کرد و گفت:
ایران نیازی به سلاح اتمی ندارد و به لحاظ مبنایی با آن مخالف است و تجاوز و طمع به هیچ کشوری را در سر نمی پرورانند. برنده ترین سلاح مردم ایران که بالاتر از هر سلاحی است و با آن رژیم تا دندان مسلح ستم شاهی را سرنگون کرد، معنویت و توکل به قدرت لایزال الهی است.
آقای ری شهری با تأکید بر ضرورت آمادگی رزمی و دفاعی نیروهای مسلح برای دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی گفت:
مهمترین سلاح نیروهای مسلح ما سلاح معنوی است و این همان قدرتی است که دشمنان انقلاب و در رأس آن امریکا و رژیم صهیونیستی از آن محرومند و بهترین هدیه برای تقویت نیروهای مسلح از سرزمین وحی، سلاح نورانیت و معنویت است.
عدم کمبود دام قربانی
نشریه سعودی گازت در شماره امروز خود به نقل از دکتر فهد با غنیم، وزیر کشاورزی کشور اعلام کرد:
با توجه به برنامه ریزیها در زمینه تأمین جهت قربانی با کمبود مواجه نیستیم و بازار به
روی کلیه وارد کنندگان دام باز است تا طبق مقررات و قوانین کشور، از هر مکانی که می خواهند دام وارد کنند. البته امسال از استرالیا دام وارد نکردیم؛ زیرا شش ماه قبل یک کشتی از استرالیا حامل گوسفندان آلوده به وبا بود که عربستان سعودی از ورود آن به بازارهای داخلی جلوگیری و دولت استرالیا نیز صدور گوسفند به بازار سعودی را ممنوع کرد. البته مذاکراتی با مسؤولین وزارت کشاورزی استرالیا در جریان است که به زودی به نتیجه خواهد رسید. علت گرانی دام محلی بالا بودن قیمت کود است که برای رشد علوفه به زارعان داده می شود. مذاکراتی در جریان است تا کود را به زارعین داخلی عربستان پایین تر از قیمت های جهانی بفروشند تا با تولید علوفه ارزان، قیمت دام داخلی کاهش یابد.
وزیر کشاورزی با اشاره به موفقیت طرحهای وزارت کشاورزی عربستان گفت:
در سال 2003 میلادی آمار خوشحال کننده ای داشته ایم و تولید گندم که یک کالای استراتژیکی است، به 5/ 3 میلیون تن رسید و انواع سبزیجات 2/ 3 میلیون تن تولید داشته است؛ در حالی که تولید میوه در عربستان بالغ بر 3/ 1 میلیون تن بوده است.
طرح گروه بندی حجّاج برای رمی جمرات
نشریه سعودی گازت در شماره امروز خود نوشت:
امیر نایف بن عبد العزیز وزیر کشور عربستان و رئیس کمیته عالی حج طرح گروه بندی حجاج برای رمی جمرات را تصویب کرد. این طرح که ظرفیت پل جمرات را به طور دقیق مد نظر قرار داده است، از این قرار است.
تعیین 11 جاده برای رفتن حجاج از چادرها به پل جمرات.
رعایت اوقات تعیین شده برای رمی جمرات طبق توافقی که با رؤسای بعثه های حج انجام یافته است؛ مثلا با مؤسسه حجاج شرق آسیا که تعداد حجاجش به 350 هزار بالغ می شود، توافق شده است که قسمتی از حجاج این مؤسسه از ساعت دو بامداد تا ساعت پنج بامداد دهم ذی حجه و بقیه حجاج بعد از ساعت سه بعد از ظهر روز عید رمی جمره عقبه را انجام دهند.
بعثه حج عمان قبول کرده است تا تنها زائران مرد وابسته به آن بعثه، رمی جمرات نمایند. بعثه حج کویت و ترکیه پذیرفته است که حجاج ایشان عصر عید به رمی جمرات بپردازند و البته این توافق شامل پنجاه هزار حجاج ترکی نیز خواهد شد.
حجاج ایران قبول کردند تا 45 درصد زائرانش نیمه شب دهم ذی حجه و بقیه حجاج روز عید پس از ساعت یازده رمی جمره عقبه را انجام دهند.
ده هزار زائر مالزیایی آماده شده اند تا رمی جمرات را به روز سیزدهم ذی حجه به تعویق اندازند و در آن روز به رمی جمرات بپردازند.
گفتنی است که بالا و پایین پل جمرات ظرفیت 160 هزار زائر در یک ساعت را دارا است.
ایاد امین مدنی وزیر حج عربستان اظهار داشت: «بنابر رهنمودهای مقامات عالی کشور از روشهای خوب و وسائل علمی و فنی استفاده شده است که ضامن تحقّق امنیت حجاج می باشد. ما با بررسی جوانب منفی سالهای گذشته کوشیدیم از وقوع خسارات جانی جلوگیری نماییم».
در امر گروه بندی و تطبیق آن مسؤولین ذی ربط چون: وزارت بهداری، وزارت حج، وزارت کشور، وزارت امور شهرها و روستاها، انستیتوی برای پژوهشهای حج و هیأت توسعه مکه مکرمه، مدینه منوره و مشاعر مقدسه با هماهنگی فعالیت دارند.
حاتم بن حسن قاضی یکی از مسؤولان سعودی هدف از برنامه گروه بندی حجاج را برای رمی جمرات این نکته دانسته که «حجاج طبق مذاهب فقهی خود بتوانند با آرامش خاطر این وظیفه را انجام دهند».
روزنامه المدینة نیز در شماره روز چهارشنبه گذشته مشروح این طرح را با جزئیاتش منتشر کرده است؛ ولی باید منتظر بود و دید این طرح چقدر عملی و قابل اجراست.
وزیر حج عربستان نیز در مصاحبه ای که روزنامه البلاد در شماره روز چهارشنبه گذشته آن را منتشر کرده، گفته است: «فتوای مفتی مصر دکتر علی جمعه را که گفته است:
برای سهولت وظیفه حجّاج، رمی جمرات حتی در ساعت دوازده شب صحیح و جایز است، تأیید می کنیم».
اعلام ناگهانی تغییر اوّل ماه ذی حجه
شامگاه امروز جمعه، مقامات عربستان اعلام کردند که جمعه چهارم ذی حجه است نه سوم آن و بر اعلام رسمی تقویم امّ القری که چهارشنبه را اوّل ماه اعلام کرده بود و خود سعودیها هم تا روز جمعه آن را پذیرفته بودند، خط بطلان کشیدند. افزودن یک روز بر ماه، یا به عبارتی جلو کشیدنِ یکروزه ماه در پایان روز سومِ آن، موضوع عجیبی است که ظاهراً تاکنون در جهان اسلام سابقه نداشته است. (1)
روزنامه های عربستان، صبح شنبه بیانیه شورای عالی قضایی عربستان را در این زمینه منتشر کردند. و تیتر اوّل و عنوان اصلی آنها چنین بود: «وقوف به عرفات روز چهارشنبه، عید قربان روز پنج شنبه». در حالی که بر اساس تقویم امّ القری پنجشنبه روز عرفه، و جمعه عید قربان بود. از این رو، برخی روزنامه ها در حالی که پنجشنبه دیروز را دوم ذی حجه- که طبعاً جمعه سوم و شنبه چهارم می شود- اعلام کرده بودند روز شنبه را در صفحه اول خود پنجم ذی حجه نوشتند؛ مانند عکاظ. برخی هم روز شنبه را «چهارم ذی حجه بر اساس تقویم امّ القری» نوشتند؛ مانند روزنامه المدینة؛ برخی هم در تمام صفحات خود هر دو تاریخ را نوشتند، مانند الریاض؛ یعنی نوشت: شنبه چهارم ذی حجه (و براساس رؤیت: پنجم ذی حجّه)». شورای عالی قضایی عربستان اعلام کرد چون روز چهارشنبه بر اساس تقویم امّ القری اوّل ذی حجه بود و از سوی دیگر غروب دوشنبه کسی مدّعی رؤیت نشده بود- هرچند غروب سه شنبه ماه بلند بود؛ ولی چون صِرف بلندی ماه نشانه شب دوم نیست- این شورا چهارشنبه را اول ماه اعلام کرد؛ ولی چون عصر جمعه در سیح، شرقِ منطقه رین عده ای مدّعی رؤیت هلال پس از مغرب دوشنبه شدند (2)و دو نفر از آنان نزد قاضی رین شهادت دادند، بنابراین روز سه شنبه اول ماه ذی حجه، و روز
1) 1. عید فطر امسال هم طبق اعلام دولت سعودی، هنگامی بود که به اتّفاق رصدخانه ها و منجّمان و هَیَویان، در هیچ جای کره خاکی، هلال قابل رؤیت نبود.
2) 2. گفتنی است که طبق محاسبات هیویان، ماه چند ساعت پس از ظهر دوشنبه از محاق خارج شده و غروب دوشنبه در هیچ نقطه کشور عربستان ابداً و قطعاً قابل رؤیت نبوده است.
چهارشنبه آینده روز عرفه و روز پنجشنبه عید قربان خواهد بود.
متن بیانیه شورای عالی قضایی عربستان بر اساس آنچه در شماره روز شنبه روزنامه المدینة آمده چنین است:
الحمد للّه وحده والصلاة والسلام علی نبیّنا محمّد وعلی آله وصحبه. وبعد؛ فإنّ مجلس القضاء الأعلی قد أصدر بیاناً بأنّ یوم الأربعاء الموافق 1/ 12 هو أوّل شهر ذی الحجّة رغم أنّ الناس رأوا القمر مساء یوم الثلاثاء 30 ذی القعدة حسب تقویم أُمّ القری فی عامّة المدن ورأوه عالیاً ولأنّ مجرّد ذلک لا یکفی لاعتبار الشهر داخلًا یوم الثلاثاء ولأنّه لم یتقدّم أحد برؤیة الهلال مساء الإثنین التاسع والعشرین من ذی القعدة فقد اعتمد المجلس إکمال العدّة لحدیث «فإن غمّ علیکم فأکملوا العدّة» ونظراً لأنّه تقدّم فی مساء یوم الجمعة الموافق 3 ذی الحجّة حسب تقویم أُمّ القری عدّة شهود برؤیة الهلال لیلة الثلاثاء وهم من السیح شرق محافظة الرین وتبلغت محکمة الرین بذلک فطلبهم فضیلة قاضی الرین وحضر منهم اثنان شهدا برؤیتهما هلال ذی الحجة بعد مغرب یوم الإثنین التاسع والعشرین من شهر ذی القعدة ومکث کلّ واحد منهما یراه بعد أن صلّیا فریضة المغرب وفی لیلة الأربعاء ذکر کلّ واحد منهما أنّه رآه عالیاً وبقی یری إلی صلاة العشاء وجرت تزکیتهما وذکر فضیلة قاضی الرین أنّهما معروفان لدیه بالعدالة والثقة والثبات ومعهما شاب رآه معهما لکن لم یحضر إلی المحکمة لبعدها وبناء علی ذلک ولأنّه إذا ثبتت الرؤیة المعتبرة للعبادة وقد ثبتت ... لذا فإنّ مجلس القضاء الأعلی فی المملکة العربیة السعودیة یقرّر أنّه ثبت دخول ذی الحجة هذا العام 1425 یوم الثلاثاء الموافق 11 ینایر عام 2005 م والوقوف بعرفة یوم الأربعاء الموافق 19 ینایر 2005 م وعید الأضحی المبارک یوم الخمیس الموافق 20 ینایر 2005 م. و مجلس القضاء إذ یعلن ذلک لعموم المسلمین یسأل الله جلّ وعلا أن یوفق حجاج بیت الله الحرام لأداء حجّهم وأن یتفضّل علیهم بالقبول وأن یعزّ الإسلام والمسلمین وأن یصلح حال المسلمین ویجمع کلمتهم علی الحقّ وأن یؤلف بینهم وأن یدفع عنهم کلّ شرّ وبلاء وفتنة إنّه مجیب الدعاء وصلّی الله علی نبیّنا محمّد وعلی آله وصحبه وسلّم.
ناصر بن إبراهیم الحبیب عضو،
غیهب بن محمد الغیهب عضو،
محمد بن الامیر عضو،
محمد البدر عضو،
صالح بن محمد اللحیدان رئیس مجلس القضاء.
این تغییر ناگهانی یا جلوکشیدن یک روز موجب تغییر برنامه ها و بروز برخی مشکلات گردید (1)و شایعاتی نیز بر سر زبانها افتاد که ممکن است ادعای رؤیت شهود هنگام غروب دوشنبه بی اساس و تنها بهانه ای برای این تغییر باشد. به هر حال، برای اینکه رشته بحث نگسلد بحث مبسوط در خصوص ثبوت هلال ذی حجه در مکه و چگونگیهای آن را به پیوستهای این کتاب وامی گذارم. کسانی که خواهان آگاهیهای گسترده در این زمینه اند به آنجا مراجعه کنند.
شنبه 5 ذی حجّه
برگزاری همایش قدس در بعثه مکّه
1) 1. چنان که پس از این خواهیم گفت، این موضوع برای حجّاج عربستان نیز سبب بروز مشکل شد.
شنبه 5 ذی حجّه (1)
26/ 10/ 1383
برگزاری همایش قدس در بعثه مکّه
صدها تن از زائران بیت الله الحرام از کشورهای مختلف اسلامی امروز با شرکت همایش قدس که در بعثه مقام معظم رهبری در مکه مکرمه برگزار شد، بر ضرورت حمایت از انتفاضه ملت فلسطین و افشای توطئه های رژیم صهیونیستی تأکید کردند.
در این همایش که جمعی از علما و اندیشمندان جهان اسلام از جمله شیخ نعیم قاسم قائم مقام حزب الله لبنان حضور داشتند، آقای ری شهری مشکل فلسطین را مهمترین مشکل جهان اسلام خواند و گفت: «آنچه امروز در عراق و افغانستان می گذرد و فشارهایی که علیه ایران اسلامی وارد می شود بی ارتباط با مشکل فلسطین نیست».
سرپرست حجاج ایرانی شکست نقشه رژیم صهیونیستی برای گسترش سلطه این رژیم از نیل تا فرات را ناشی از بیداری جهان اسلام به ویژه نسل جوان، موفقیت حزب الله در عقب راندن رژیم صهیونیستی و تداوم انتفاضه فلسطین دانست و گفت: «موج بیداری
1) 1. برای برجسته بودن اعلامِ ناگهانیِ تغییر اوّل ماه، ما هم طبق تقویم أُمّ القری واعلامِ مقامات و روزنامه های عربستان، روز جمعه را سوم، و روز شنبه را پنجم ذی حجه نوشتیم، و روزشمار خود را در این فصل طبق اعلام بعدی مقامات عربستان، تغییر ندادیم تا برجستگی و تعجب برانگیر بودن آن بهتر محسوس باشد.
اسلامی که به برکت انقلاب اسلامی تحقق یافت، به استکبار تفهیم کرد که تأسیس یک حکومت جعلی از نیل تا فرات غیر ممکن است و منافع سیاسی و اقتصادی برای چنین رژیم بی ریشه ای قابل تامین نیست».
ایشان به اهداف آمریکا از اجرای طرح خاورمیانه بزرگ اشاره کرد و گفت:
طرح اسرائیل بزرگ در صدد بود از راه نظامی به اهداف خود برسد؛ در حالی که در طرح خاورمیانه بزرگ استحاله فرهنگی و کنترل شریانهای سیاسی اقتصادی جوامع اسلامی به عنوان هدف تعیین شده است. آقای ری شهری گفت: بر اساس طرح خاورمیانه بزرگ استکبار جهانی فشار بر ایران را دنبال می کند و در صدد شکست انقلاب اسلامی به عنوان نقطه اصلی بیداری اسلامی در جهان امروز است.
نماینده ولی فقیه به گسترش روز افزون اسلام ناب بین جوانان اشاره کرد و گفت:
موج اسلام خواهی جوانان که از ایران اسلامی سرچشمه می گیرد، موجب هراس استکبار جهانی شده و در نتیجه استحاله فرهنگی جوانان را در برنامه های خود گنجانده اند.
طراحان خاور میانه بزرگ به بهانه اصلاحات سیاسی درصددند با ترویج فساد اخلاقی در جوامع اسلامی، جوانان را به تباهی بکشانند و آنها را زمین گیر کنند.
وی تأکید کرد که جهانیان نمونه عینی آزادی خواهی و اصلاح طلبی از نوع آمریکایی آن را در عراق و زندان ابوغریب تجربه کردند و جهانیان با اصلاحات و دمکراسی مورد نظر آمریکا آشنا شدند.
وی افزود: «تمامی محورهای اتحاد جامعه اسلامی از جمله کنگره عظیم حج از نظر طراحان خاورمیانه بزرگ خطرناک است و آنها برای عدم تحقق وحدت جهان اسلام برنامه ریزی کرده اند».
آقای ری شهری اولین وظیفه امت اسلامی به ویژه متفکران و اندیشمندان جهان اسلام را افشای اهداف طرح خاور میانه بزرگ دانست و گفت: «اندیشمندان و متفکران جهان اسلام باید طرحی جامع را برای مقابله با طرح خائنانه خاور میانه بزرگ تهیه کنند».
پیش از سخنان آقای ری شهری در همایش قدس، حجة الاسلام والمسلمین تسخیری
طی سخنانی با محکوم کردن سازش با رژیم صهیونیستی، تدوام انتفاضه را تنها راه صحیح مقابله با اشغالگران صهیونیست دانست.
وی گفت: «بر هر مسلمانی واجب است در برابر جنایات رژیم صهیونیستی آرام نباشد و از مردم فلسطین حمایت کند».
دیدار اعضای بعثه مجلس اعلای عراق با نماینده ولیّ فقیه
اعضای بعثه مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق امروز شنبه با حضور در بعثه مقام معظم رهبری با سرپرست حجاج ایرانی دیدار کردند.
در این دیدار آقای ری شهری با تجلیل از شهید آیة الله حکیم، به عنوان شهید راه اسلام اهل بیت علیهم السلام ابراز امیدواری کرد که به برکت خون شهدای گرانقدر و با تقویت مرجعیت دینی در عراق، آینده این کشور به سود اسلام و مسلمانان رقم بخورد.
نماینده ولی فقیه افزود: «اخلاص رهبران دینی و مردم در عراق و تداوم راه شهیدان بی پاسخ نمی ماند و به یاری ارواح طیبه ائمه معصوم علیهم السلام، دور نیست روزی که خروج اشغالگران از عراق و حاکم شدن مردم این کشور بر سرنوشت خویش را جشن خواهیم گرفت».
آقای ری شهری با اشاره به تلاش دشمنان مکتب اهل بیت علیهم السلام برای تضعیف موقعیت مسلمانان در عراق گفت:
دشمنان اسلام با نهایت بی رحمی تلاش می کنند مانع از روی آوردن اکثریت مردم عراق به اسلام اهل بیت علیهم السلام شوند و برخی کشورهای منطقه نیز تمایلی به قدرت پیدا کردن واقعی مردم عراق ندارد و در چنین شرایطی علمای اسلام وظیفه دارند امور عراق را به سود امت اسلام به پیش ببرند.
وی پیروی از رهنمودهای آیة الله سیستانی و برپایی انتخاباتی واقعی در عراق را بسیار ضروری خواند و گفت:
در صورتی که انتخاباتی سالم برگزار شود، نتیجه آن به سود مردم خواهد بود.
خوف آن وجود دارد که مخالفان مردم عراق کاری کنند که آرای مردم درست
منعکس نشود و در چنین شرایطی مردم عراق باید هوشیاری کامل خود را حفظ کنند.
نماینده ولی فقیه به سیاستهای اصولی جمهوری اسلامی ایران در حمایت از مردم عراق اشاره کرد و گفت: «اتهاماتی که به ایران اسلامی وارد می شود ناشی از سوء نیت مخالفان و دشمنان دو ملت ایران و عراق است».
ایشان در پایان، تمامی رهبران دینی و روحانی عراقی را به همفکری و همکاری برای پیشبرد اسلام اهل بیت علیهم السلام فرا خواند و گفت: «روند شرایط کنونی در عراق به سود مردم است و به فضل الهی مردم عراق این بحرانها را با موفقیت پشت سر خواهند گذاشت».
در ابتدای این دیدار حجة الاسلام سید محمد حیدری رئیس بعثه مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق طی سخنانی با تشکر از بعثه مقام معظم رهبری و دولت جمهوری اسلامی ایران به دلیل توجه خاص به مردم عراق و حمایت از مردم این کشور گفت:
با وجود توطئه های کنونی در عراق، مناسبات دو کشور مستحکم و استراتژیک است.
اشغالگران با حمایت بعثیها و عوامل سلفی تلاش می کنند بین جمهوری اسلامی ایران و شیعیان عراق ایجاد فاصله کنند و برخی از مسؤولان عراق هم بر همین اساس، ایران را به عنوان دشمن معرفی می کنند.
دیدار با دکتر شیخ صالح الحصیّن رئیس شؤون حرمین شریفین
دکتر صالح الحصیّن عالمی هفتاد ساله، ریز اندام، فهیم، نویسنده، معتدل و مؤدب و مهربان است. انتخاب وی در سه سال قبل برای تصدّی کلیدیترین پُست مدیریت فرهنگی و دینی مسجدالحرام و مسجد النبی صلی الله علیه و آله یک اقدام مهم دولت سعودی بود تا زمام امور فرهنگی این دو مرکز مهم را تا حدّی از پنجه و تصرف طیف سلفیهای متعصّب و خشک درآورد. آل سعود بدین وسیله توانست در رقابت با آل شیخ یک سنگر از سنگرهای آنان را تصرّف کند.
دیدارهای متقابل نماینده محترم ولیّ فقیه در حج با رئیس شؤون حرمین آغازگر ارتباط و تعامل مثبت دینی بین ایران و عربستان محسوب شد که برکاتی را به دنبال داشت.
البته این بستر توان بهره برداریهای بسیار بیشتری را دارد که بعثه و سفارت می توانند برای آن برنامه ریزی کنند.
امروز شنبه طبق قرار قبلی هیأت ایرانی مرکب از: نایب رئیس مجلس خبرگان و آیة الله مسعودی تولیت آستان حضرت معصومه علیها السلام به همراهی آخوند عبدالرزاق رهبر (از علمای اهل سنّت ایران) در محل ساختمان ریاست شؤون حرمین حاضر و با دکتر صالح الحصیّن دیدار کردند.
این دیدار و گفتگو که در فضایی صمیمانه و دوستانه انجام گرفت، حدود یک ساعت به طول انجامید.
در این دیدار آیة الله امینی نایب رئیس مجلس خبرگان راجع به ضرورت یافتن راه حلّی برای کاهش ازدحام و فشار و جلوگیری از کشتار جمرات سخن گفتند و به تبادل نظر پرداختند و از اقدامات انجام شده تشکر کردند.
آیة الله امینی افزود:
امت اسلام اکنون بیش از هر زمانی نیازمند وحدت است. البته وحدت دینی بین شیعیان و اهل سنت در ایران سابقه دیرینه دارد. در آغاز انقلاب اسلامی ما دو نفر به نمایندگی از امام خمینی رحمه الله مأموریت یافتیم که برای رسیدگی به مشکلات اهل سنّت گلستان به منطقه برویم. در همان سفر مدّت یک هفته مهمان همین آخوند عبدالرزاق بودیم و همکاری تنگاتنگ و صمیمانه داشتیم. لذا انتظار ما آن است که توصیه بفرمایید ائمه جمعه حرم و دیگر مساجد اصل وحدت و احترام به عقاید شیعه را رعایت کنند و در خطبه ها اهانت نکنند. شما می دانید که ما علمای شیعه زحمت زیادی کشیدیم تا مردم شیعه را راضی به شرکت در نماز جمعه ها و اقتدا به ائمه این مساجد کردیم. می دانید در یک نماز جمعه مسجد الحرام بیش از پنجاه هزار شیعه ایرانی حضور دارند، و یک سخنرانی تند ضد شیعی امام جمعه موجب طرد این جمعیت انبوه می شود.
دکتر صالح گفت: «این دستور العمل را صادر کرده ایم و ائمه آن را رعایت می کنند و بعید می دانم که اخیراً سخنی گفته باشند».
آخوند رهبر گفت: «امام جمعه در هفته گذشته سخنرانی تندی ایراد و اهانت کرده است». دکتر صالح گفت:
من از این مسأله ناراحتم و آن را پیگیری خواهم کرد. گرچه ما مرتب تلاش می کنیم، اما ائمه مسجد الحرام خیلی گوش نمی کنند و متأسفانه گاهی تندیهای فکری خویش را اعمال می کنند و از دست آنها ناراحتیم.
در پایان، آیة الله امینی ایشان را به ایران دعوت کرد و وی هم اظهار علاقه نمود.
گفتنی است که استمرار ارتباط علما و مسؤولین شیعه با اینگونه شخصیتهای برجسته پرنفوذ و معتدل که آمادگی کامل برای همکاری و تعامل مثبت دارند، از ضروری ترین اقداماتی است که بعثه و سفارت هم در موسم حج و هم طول عمره می توانند برای آن برنامه ریزی کند و چهره های متناسب را برای دیدار با ایشان انتخاب و محورهای گفتگو را برای هر نشست مشخص نمایند.
اختلاف جدّی دیدگاهی بین رئیس شؤون و ائمه جمعه مسجد الحرام کاملًا مشهود است و دکتر صالح از تندیهای ائمه جمعه اظهار ناراحتی کرد. وی شخصیت و نقش مرحوم دکتر علوی مالکی را ستوده و وی را عالمی خدوم شمرده است؛ در حالی که طیف مخالف به شدت از مالکی خشمگین است.
روشن است که برای ملاقات با عالمان و مسؤولان دینی عربستان انتخاب چهره های وزین لازم است. دکتر صالح پس از ملاقات به آخوند رهبر گفته بود: «این گونه شخصیتهای علمی وزین برای ملاقات بیایند، خوب است».
دیدار هیأت پزشکی حج با نماینده ولیّ فقیه
اعضای هیأت پزشکی حج جمهوری اسلامی ایران در مکه مکرمه عصر امروز شنبه در بعثه مقام معظم رهبری با نماینده ولی فقیه و سرپرست زائران ایرانی خانه خدا دیدار و گفتگو کردند.
در این دیدار دکتر ضیایی رئیس هیأت پزشکی حج ایران از اقدامات انجام شده برای خدمات پزشکی، درمانی و بیمارستانی به زائران گزارش داد. وی اعلام کرد که در طول
دوازده روز فعالیت بیمارستان هیأت پزشکی حج ایران 4300 تن از زائران بیمار مورد معاینه پزشکی قرار گرفته اند که از این تعداد 71 نفر در بخشهای مختلف و 34 نفر در بخش سی سی یو بستری شده اند.
بر اساس این گزارش، هیأت پزشکی حج ایران همچنین 31 نفر از حجاج ایرانی را برای استفاده از امکانات درمانی دولت عربستان به بیمارستانهای شهر مکه معرفی کرده است.
خدمات دندانپزشکی به 200 تن از زائران و رادیولوژی از 328 زائر بیمار و نیز پذیرش بیماران با استفاده از برنامه های رایانه ای از دیگر خدماتی است که به گفته دکتر ضیایی تاکنون از سوی هیأت پزشکی حج جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.
از دیگر اقدامات مهم این هیأت، تشکیل یک درمانگاه ویژه برای وقوف اضطراری زائران بیمار است. این دسته از زائران در یک کاروان گردهم خواهند آمد تا تحت نظارت روحانی کاروان مناسک حج را به صورت وقوف اضطراری ادا کنند.
در این دیدار آقای ری شهری طی سخنانی تلاش اعضای هیأت پزشکی حج جمهوری اسلامی ایران را در خدمت به زائران بیت الله الحرام دشوار و در عین حال توام با اجر الهی عنوان کرد و گفت که پزشک مظهر اسامی حضرت حق یعنی «شافی و طبیب» است که اگر کار خود را با انگیزه صحیح انجام دهد، پاداش بزرگ و مهمی را از خداوند متعال دریافت خواهد کرد و اگر این خدمت برای میهمانان حضرت حق باشد، ثواب و پاداش او مضاعف خواهد شد.
ایشان همچنین ابراز امیدواری کرد که کارگزاران حج بتوانند با خدمات خود رضای خداوند متعال و زائران بیت الله الحرام را تأمین کنند و از نورانیت حج بهره کافی را ببرند.
سخنان مدیر بیمارستان هلال احمر مکه
اسماعیل صباغی مدیر بیمارستان هلال احمر مکه مکرمه گفت: «بیمارستان هلال احمر از لحاظ امکانات و تجهیزات پزشکی، امکانات قابل قبولی دارد».
بیمارستان هلال احمر مکه مکرمه از تاریخ 11/ 10/ 83 راه اندازی شد و از 13/ 10/ 83