مشخصات کتاب
سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1391
عنوان و نام پدیدآور:بانک جامع حضرت رقیه علیهاالسلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳91.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه و رایانه
موضوع: حضرت رقیه علیهاالسلام
1- اسب نقره فام
مشخصات کتاب
پدید آورنده : عبدالصمد زراعتی جویباری
ناشر : مجله حوزه
داستان
نیمه های شب بود و برف همچنان می بارید. تاریکی مطلق، عالم را فرا گرفته بود، اماسپیدی برف، دهکده شوط را می نمایاند. باد تندی از بالای قله های غربی دهکده سرازیر و با شدت به دیوارهای منازل پله ای شکل برخورد می کرد و از لابلای در و پنجره با فشار وارد اتاقها می شد. دود تیره رنگی از دودکش خانه ها خارج و اندکی بعد در مسیر باد قرار گرفته و ناپدید می شد. سراسر دهکده به قبرستانی می ماند که تنها نفس مرگ از آنجا برمی خاست! و از فاصله ای نه چندان دور صدای سگها و زوزه گرگهای گرسنه به گوش می رسید و کوه با قامتی برافراشته دهکده و دره و دشت را احاطه کرده و بر او عرض اندام می کرد! غولی که مورچه ای را در زیر پای خود نگهداشته بود!! مردم همه در خواب بودند، و نور لرزان فانوس ها از پنجره تا شعاع کمی به بیرون سرایت می کرد... در بالاترین نقطه دهکده و دامنه کوه منزل عین الله واقع شده بود. که در آن موقع از شب، چراغ گردسوز خانه اش روشن بود. همسرش با خستگی مفرط اما با عشق سرشار مادری کنار دخترک جوانش نشسته بود و حوله خیس شده را
روی پیشانی اش می نهاد و یا پاشورش می کرد. پدر کنار اجاق که با تفاله حیوانات می سوخت و بوی بدی را در فضای متراکم پراکنده می کرد، به دیوار تکیه داده و لحاف کهنه و زمختی را تا دو طرف دوشش کشیده و با چشمانی متورم و حسی غریب و متفکرانه به رقیه نگاه می کرد. به صورت دختر جوانی که کمتر از دو ماه از بیماری اش نمی گذشت که تمام شادابی و سلامتی خویش را از دست داده بود و چشمان آسمانی رنگش در کاسه سر، جا خوش کرده بود و قد و قواره اش از هم پاشیده و استخوان جنبنده ای شده بود که اکثر شبها، و زمانی که مردم از سرمای سوزناک جان به لب می شدند در آتش تب و شدت لرز می سوخت و می ساخت .... رقیه با آغاز زمستان دچار سرماخوردگی شده بود و به دنبال آن سردرد و تب هم به سراغش رفتند و در ناباوری، اما آرام و آهسته مریضی و درد همچون تار عنکبوتی وجودش را در برگرفت. پدر برای نجات فرزند که در روزهای اول بیماری اش چندان حساسیتی نشان نمی داد هر آنچه لازم بود و هر کجا ممکن شد برایش مهیا و او را برده بود. پزشکان ماکو، تبریز، ارومیه، از درمان دخترک مانده بودند. و پدر هر چه بیشتر در یافتن راه نجات فرزندش می کوشید کمتر و کمتر به نتیجه می رسید تا جایی که درد جانکاهی عضلات دخترک را در برگرفت. در نتیجه چیزی نگذشت که از ناحیه دو پا ناتوان و پس از مدت کمی
عملا فلج شد. پزشکان انقباض عضلانی و تحلیل و نابودی سیستم عضلانی او را مطرح می کردند و هر آزمایش و دارویی که ممکن بود رقیه را بهبود بخشد به او خوراندند اما توفیری نکرد. کسی از اهالی و یا اهل فامیل باور نمی کرد که رقیه شاداب و همیشه متبسم که الگوی پاکی و حیا و صمیمیت برای دیگر دختران محل بود با مریضی پیش پا افتاده ای آنگونه از پا بیفتد. والدینش و همه آنانی که از صمیم قلب او را دوست می داشتند دعا می کردند. والدین تمام مکانهای مقدس منطقه را دخیل بسته و برای نجات عزیزشان نذر کرده بودند، تا به لطف الهی و دعای معصومین(ع) تنها دختر یادگار عمرشان زنده بماند. در یکی از شبهای ماه مبارک رمضان جمعی از فامیلان و ریش سفیدان محل در منزل عین الله گرد هم آمدند تا شاید با شور و مشورت و روح تعاون و همدردی که در جوامع کنونی کمتر از آن خبری هست ولی در چنان محیطی حاکم است چاره ای برای درد و بیماری مربی قرآن فرزندانشان بیندیشند و سرانجام قرار پیگیری معالجه رقیه در تهران، گذارده شد ... این بار هم بی نتیجه بود و پزشکان تهران نیز از درمان او عاجز مانده بودند و مراحلی را که پزشکان تبریز و ارومیه برای نجات دخترک طی کرده بودند و در پرونده پزشکی او گویا و روشن بود را تایید و عملا اظهار عجز و ناتوانی کردند. حتی با وسایل پیشرفته هم نتوانستند عوامل ایجاد چنین بحرانی را بیابند. از همه بیشتر پدر و مادر دخترک جوان بودند که
یقین به فراق کرده و پایان نامه عزیزشان را خوانده بودند! و تلاش آنها تنها به خاطر نهاد گره خورده انس و الفت پدری و مادری بود که گاه تا به صبح برای فرونشاندن تب و درد بی خوابی می کشیدند و همچون پروانه عاشقی بودند که در شب تاریکی به دور شمع و ملجا قلبی خود می گردیدند و غم جانکاه در جانشان لانه می کرد، که شب همچنان باقی بود و شمع تا سحر صبح نمی کرد ... دیگر تا فرا رسیدن سال نو فرصتی باقی نمانده بود و برف همچون جامه ای سپید بر قامت کوه شوط و منطقه خودنمایی می کرد. اولین آفتاب زمستانی پس از یکدوره طولانی از پس کوه سر برآورده بود. دهکده جان دوباره ای گرفته بود آنگونه که بیماری جان رقیه را می ستاند! بچه های دهکده شادی کنان در حیاط منازل خود که بام خانه دیگری نیز محسوب می شد جمع می شدند و به برف بازی و یا ساختن آدم برفی می پرداختند. دور تا دور سقف خانه ها را قندیل های یخی گرفته بود انگار دانه های درشت الماس و زیورآلات بود که بر گردن زنی آویزان است! و برفها و یخ ها به آرامی و با گذشت روزها آب می شد قندیل ها قطره قطره به زمین می افتادند و دخترک درون اتاق تاریکش به این منظره چشم می دوخت و خود را همانند قندیل های یخی می انگاشت که آتش درد و فوران بیماریها قطره قطره از وجودش را آب می کردند! اگر چه مثل گذشته رمق و حال درستی داشت قرآن
می خواند ولی نهادش همواره در جنگ و ستیز بود. باور جدایی برایش دشوار بود به گذشته ها و آرزوهایش می اندیشید و به حال کنونی خود می نگریست. دردی فراتر از بیماری در وجودش رخنه می کرد، و هر آنچه دوستان او، گرداگردش جمع می شدند و امیدواری می دادند تاثیری در روحیه او نداشت و هم چنان روزها را با درد جسمی و روانی پشت سر می گذاشت. با فرا رسیدن بهار، یخ ها آب شدند و زمین با ولعی سیری ناپذیر اظهار وجود کرده بود و سپیدی طبیعت به آرامی جایش را به سیاهی و اندکی بعد به سرسبزی و طراوت داده بود. گله گوسفندان و دیگر حیوانات بعد از مدتی طولانی از طویله ها و آغل ها بیرون آمده و با علاقه در چراگاه به بازی و چرا کردن می پرداختند. رقیه، دلتنگ و آرزومند کنار پنجره کوچک اتاق می نشست و به تماشای زیبایی ها و تداعی خاطرات گذشته اش می پرداخت. یک روز بهاری دوستان دخترک جوان با اصرار از پدرش خواستند تا او را برای هواخوری به کنار چشمه ببرند اما پدر قبول نکرد. مادر هم به نوبه خود اصرار ورزید ولی پدر نپذیرفت تا اینکه رقیه به او گفت: باباجون خودم می خوام که منو ببرند کنار چشمه، تو این اتاق و خونه دلم گرفته و احساس می کنم خفه شدم. من هیچی ام نمی شه اجازه بده برم .... و بالاخره قبول کرد. برادر و زن داداشش او را با احتیاط و زحمت سوار جیپی کرده و تا محل مورد نظر بردند دختران محل زیر درخت
بلند بالای بلوط را که چند قدمی بیشتر با چشمه فاصله نداشت فرش کردند و رقیه به درخت تکیه داد و از کمره تپه به تماشای چراگاه و دشت و کوهساران مشغول شد. دانه های اشک همچون شبنم نشسته به روی گلهای شقایق و آلاله از چشمان به گرد نشسته اش سرازیر شد، گویا او به گذشته های نه چندان دور سفر کرده بود. تعدادی از دوستان به سختی توانستند جلوی او را بگیرند تا ناراحتی نکند. آب سرد و گوارا از دل تپه بیرون می پرید و راه دشت و دره را در پیش می گرفت. نسیم خنک بهاری از غرب می وزید و برگهای تازه را به این سو و آن سو تکان می داد. گنجشکان روی درخت با سرور و خوشحالی به این طرف و آن طرف می پریدند. چوپان زیر درخت گلابی وحشی که کنار تخته سنگ بزرگی قرار داشت نشسته بود و نی می نواخت صدای نی او تا آن سوی دره هم به گوش می رسید. صدای کودکان و بچه ها که درون دهکده هروله بازی می کردند تا کنار چشمه شنیده می شد و رقیه غرق در تماشای مناظر گوناگون آرام آرام تبسم بر لبانش نقش بست. اگر چه تبسم دردآلودی بود ولی دوستانش بسسیار از کار خود راضی بودند آنها تا عصر با رقیه در آنجا ماندند و روز خاطره انگیزی را باقی گذاردند و رقیه نیز با دنیایی از خوشحالی دوباره به اتاق کوچک خود برگشت. و آن روز هم به جمع روزهای سلامتی او پیوست ... چیزی به ایام حج نمانده بود فرصتی که پدر
و مادرش پس از سالیان دراز انتظارش را می کشیدند. آن سال آنها می بایست به مکه می رفتند اما به خاطر مریضی دخترک متزلزل بودند برادر عین الله و تعدادی از بستگان اصرارشان برای رفتن به حج بی نتیجه بود، ولی اهالی محل نیز به نوبه خود از آنها خواستند که حتما این سفر را بروند. و همه قول دادند تا برگشتن شان هر چه در توان دارند از رقیه مواظبت کنند. البته مدتی بود که رقیه حساسیت «آنژین » پیدا کرده بود ولی از درد جانسوز دیگر خبری نبود و با همان وضع باقی مانده بود. رقیه بیاد دستان و پاهای ترک خورده والدینش افتاد که از سالها پیش و پس از ثبت نام حج چقدر انتظار می کشیدند و چه اشتیاق و علاقه ای داشتند که به مکه سفر کنند. یک روز صبح که همه اهل خانه دور سفره صبحانه نشسته بودند رو به والدینش کرد و گفت: دلم می خواد شما این سفر رو برید اونجا برام دعا بکنید شاید خدا به احترام حضرت زهرا(س) جوابم رو داده و گریه و سرفه امانش را برید مادر بی طاقت دخترش را در آغوش کشید و همه از صمیم قلب گریه کردند عین الله و همسرش مصمم شدند که این سفر را بروند .... چیزی به پایان مراسم حج نمانده بود و رقیه سخت چشم انتظار والدینش بود. هر روز صبح کنار پنجره می نشست و جاده دهکده را نگاه می کرد می دانست که به زودی عزیزترین کسانش از همان راه خواهند آمد ... شب یازدهم ذیحجه بود که رقیه کنار اجاق
که گرمای ملایمی را به اتاق می بخشید خوابیده بود. صدای موذن دهکده بلند شد و اذان صبح با طنین الله اکبر دشت شوط را عطرآگین کرده بود رقیه سراسیمه از خواب بیدار شد و عرق روی سر و صورتش نشست، مات و مبهوت به خوابش می اندیشید ولی چیزی نمی فهمید. در فکر خوابی بود که برایش رخ داده بود و در همان حال به خواب فرو رفت ... تمام آن روز را در فکر و خیال بود. روزی که بار دیگر درد به سراغش آمده بود، آن شب حالش بهم خورد و تب شدیدی وجودش را فرا گرفت و تا نیمه های شب به طول انجامید. امان الله عموی رقیه و برادرش قرار گذاشتند که دو روز بعد او را به تبریز یا تهران ببرند تا قولی را که به حاج عین الله داده بودند عملی نمایند; آن شب رقیه رؤیای شب گذشته را بار دیگر در خواب دید و باز سراسیمه و نگران از خواب بیدار شد. با روشن شدن هوا رقیه از برادرش خواست تا به عمو خبر بدهد که به دیدنش بیاید و چیزی نگذشت که عمو در کنار برادرزاده اش نشست متعجب بود که رقیه چه کاری با او دارد. برادران و خواهرانش هم متحیر بودند و رقیه گفت: عموجون می خوام یه چیزی رو فقط به تو و دادش بگم و دیگر اعضای خانواده از اتاق بیرون رفتند. رقیه با گلویی بغض کرده ادامه داد: عموجون من دیشب و پریشب خوابی رو دیدم که بایستی بهتون بگم و در حالی که کتاب عربی سال دوم نظری اش را
ورق می زد و اشک در چشمانش حلقه خورد گفت: خانم سبزپوشی را به همراه تعدادی از خانمهای با عفاف که سوار بر اسبهای نقره فام بودند دیدم که از کنار خانه ما می گذشتند سلام کردم و با خوشرویی جوابم دادند. معلوم بود خانم با جلال و شوکتی است که بقیه خانمها گرد او می گردیدند و احترام می کردند. آن خانم رو به من کرد و گفت دخترم رقیه، دوای دردت پیش منه بیا قم، شفا می گیری، عمو و برادر دخترک سر به زیر انداخته به شدت به گریه افتادند و رقیه هم چنان که کتابش را ورق می زد گرمی اشکش را روی دل دردمند خود حس می کرد. عمو لحظاتی گذشت تا قدری آرام گرفت و گفت: عزیز عمو، این موضوع رو به کسی نگو بعد رو کرد به برادرزاده اش و گفت محسن جون بی آنکه کسی بفهمد برای رفتن به قم تا عصر خودتو آماده می کنی. بی بی معصومه(س) رقیه رو طلب کرده و گریه نگذاشت ادامه بدهد. عصر بود و آفتاب کم جانی در آسمان آبی شوط راه می پیمود و نسیم خنک بهاری ابرهای سپیدی را که تکه تکه بودند به طرف شرق می دواند به طوری که سایه اش نیز از روی خانه ها و تپه ها می گذشت. آنان راه ماکو را در پیش گرفتند و روز بعد ساعت ده صبح پنج شنبه قدم به قم نهادند در بدو ورود گلدسته های حرم را دیدند که ایستاده اند و منتظر قدمهایشان هستند تا به آنها خوش آمد بگویند. از دور سلامی به بی
بی(س) دادند و به منزل یکی از آشنایان رفتند ولی موضوع را با کسی در میان نگذاشتند. هنگام اذان مغرب رقیه را به حرم بردند و خانم هاشم زاده که همسر یکی از آشنایان بود با رقیه همراه شد. شب جمعه بود و عمو و برادر هر دو انتطار اعجاز شگفتی را می کشیدند ولی ساعت نیمه های شب را نشان می داد ولی خبری نشد. رقیه دلش گرفت و با دلتنگی به خانه برگشتند. رقیه خاموش و ساکت بود و فکر می کرد که عمو و برادرش احساس می کنند او به آنها دروغ گفته است با خود کلنجار می رفت که به خدا من راست می گم خودش به من گفت بیا قم. ولی حضرت معصومه من اومدم پس ... و گریه می کرد روز جمعه چهاردهم ذیحجه بود به جز خانم هاشم زاده بقیه به نماز جمعه رفتند. شب هنگام و برای بار دوم به حرم رفتند رقیه کنار خانم هاشم زاده روبه روی ضریح به ستونی تکیه داد. زنان و زائران با دیدن او برایش دعا می کردند ولی او در عالم دیگری سیر می کرد نمازش را نشسته خواند بعد هم زیارت نامه را آغاز کرد باز اشک بود که از عمق وجود با اخلاص او سرچشمه می گرفت و از دیدگان زجر کشیده و فرو رفته اش فوران می زد، حرم شلوغ بود شلوغ تر از شب قبل. زائران از بهشت زهرا آمده بودند تا از زیارت حضرت معصومه محروم نمانند. امان الله و برادر دخترک و دو سه نفر از آشنایان در صحن امام مشغول نماز و نیایش
بودند امان الله بیشتر از همه و مانند رقیه حال خوشی داشت رقیه نیز بی توجه به اطراف به ضریح مقدسه چشم دوخته بود یا فاطمة اشفعی لی فی الجنة فان لک عندالله شانا من الشان به یکباره رنگ صورت رقیه تغییر کرد و به چپ و راست می نگریست به خانم هاشم زاده گفت: خاله، خاله، خاله جون همان صداست می شنوی، خانم هاشم زاده مات و مبهوت به او نگاه می کرد گمان می برد که او هذیان می گوید و حرفی نزد. اندکی بعد رقیه به همان حالت دچار شد. خانم هاشم زاده ترسید که نکند حالش بهم خورد. از جای برخاست تا امان الله و برادر دخترک را خبر کند. به سختی از میان زائران گذشت و خود را به آنها رساند موضوع را به آنها گفت. رقیه برای بار سوم رنگش تغییر کرد صدایی در گوشش زمزمه می کرد رقیه عزیزم، بلند شو شفایت دادم و شفایت دادم در ذهن او بارها و بارها تکرار می شد. ناخودآگاه از جا بلند شد. آری آری بلند شد. ناباورانه هم بلند شد. دستی به پاهایش کشید نه همانند گذشته هاست. بدنش را لحظه ای در خاطر حسی خویش گذراند آری سالم است بهتر از گذشته. امان الله به اتفاق پسر برادر و خانم هاشم زاده به درب قسمت خواهران رسیدند. مات و مبهوت ایستادند و رقیه را دیدند که متحیرانه به خودش نگاه می کند سر و صداو ناله زائران صحن و سرا را پر کرده بود امان الله نگاهی به برادرزاده و خانم هاشم زاده کرد، گویا آنها تازه فهیمده بودند
که چه اتفاقی افتاده است; اشک و بغض گلویشان را می فشرد. رقیه قدری به خود و مقداری به ضریح نگاه می کرد. عمو امان الله به سختی لب گشود و با صدایی بلند که در قسمت اعظمی از صحن امام به گوش رسید گفت: رقیه. عموجون، و رقیه برگشت و به عمو نگاه کرد چشمان دخترک پر بود از قطرات درشت اشک شکر و شوق، گویا زبانش بند آمده و قدرت تکلم از او سلب شده بود. زائران به امان الله و رقیه و حالتی که بینشان حکم فرما بود نگاه می کردند سکوت نسبی فضای صحن را فرا گرفته بود و همه به این منظره چشم دوخته بودند اما نمی دانستند چه اتفاقی افتاده، رقیه به زحمت لب باز کرد: عمو ... عموجون ... عموجون دیدی دعای بابا و مامان در بقیع چه کرد! می بینی عمو فاطمه زهرا(س) به دخترش نیابت داده، خوب می بینی داداش جون من دیگه خوب شدم دیگه شبها برام بی خوابی نمی کشید. خاله، خاله جون من ... من شفا گرفتم و صدای گریه اش بلند شد و با فریاد یا زهرا(س) و یا معصومه(س) به طرف ضریح رفت عمو نیز با یاالله و الله اکبر به طرف برادرزاده اش دوید تا او را از دست زائران که به تازگی دریافته بودند چه معجزه شگفتی رخ داده نجات دهد و اشک شوق و ارادت بود که به همراه یا زهرا یا فاطمة المعصومه تا عرش راه می پیمود و صدای صلوات و تکبیر حرم و قم را عطرآگین کرده بود. نقاره ها به صدا درآمد و گوش
جان شاهدان و شنوندگان به وجد آمد و دستها به سوی خدا بلند شد و اللهم صل علی محمد و آل محمد
2- السیدة رقیة بنت الامام الحسین علیه السلام
اشارة
سرشناسه : ربانی خلخالی، علی، - ۱۳۲۵
عنوان و نام پدیدآور : السیده رقیه بنت الامام الحسین علیه السلام/ تالیف علی الربانی الخلخالی؛ مترجم جاسم الادیب
مشخصات نشر : [قم]: مکتب الحسین علیه السلام؛ ربانی خلخالی، ۱۴۲۵ق = ۱۳۸۳.
مشخصات ظاهری : ۲۹۵ ص.نمونه
شابک : 964-91933-8-3۲۰۰۰۰ریال ؛ 964-91933-8-3۲۰۰۰۰ریال
وضعیت فهرست نویسی : فهرستنویسی قبلی
یادداشت : عربی.
یادداشت : عنوان اصلی: ستاره درخشان شام: حضرت رقیه دختر امام حسین علیهاالسلام.
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس
موضوع : رقیه(س)، بنت حسین(ع)، - ۶۱ق. -- سرگذشتنامه
موضوع : شعر مذهبی عربی -- مجموعه ها
شناسه افزوده : ادیب، جاسم، مترجم
رده بندی کنگره : BP۵۲/۲/ر۷ر۲۵۰۴۳ ۱۳۸۳
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۷۹
شماره کتابشناسی ملی : م ۸۲-۳۳۷۹۴
اعترافان
نقدّمهما لنکون أوّلاً واقعیّین، ولنسعی ثانیاً فی أن نستدرک ما فاتنا ـ الاعتراف الأوّل: أنّ کثیراً من المقاطع التاریخیّة والمواقف والشخصیّات لم یُسلَّط علیها الضوء لِتُعرَّف إلی الأجیال؛ فیتّضح الرأی وتتبیّن الحقائق. ووراء هذه الغفلة أو ذاک التغافل، أو التقصیر أو القصور، أو عدم الاهتمام أو التعمّد.. أسباب عدیدة لسنا هنا بصدد عرضها جمیعاً إلاّ ما صرّح به المترجم فی کلمته قائلاً:
إنّ بعض مقاطع التاریخ خُصّصت حول سیرة المجهولین الذین لم یکن لهم أیّة خدمةٍ للبشریّة، وإنّما لمجرّد أنّهم کانوا من حاشیة السلاطین أو مِن مُریدیهم. ومع الأسف الشدید، مقابل إفراطٍ کهذا، نجد أنّ الکثیر من عظماء التاریخ قد بُخِسوا حقَّهم، وضاعت سیرتهم المعطاء التی کانت مرکزَ إشعاع واستفادة. والمسؤولیّة فی ذلک تقع علی عاتق کتّاب التاریخ الذین خضعوا لأهوائهم،
أو استسلموا لضغوط الحکومات الظالمة التی دعتهم إلی طمس الحقائق المفیدة التی یمکن أن تخدم الأجیال.
ومن الذین بُخِسوا حقَّهم وضاعت معظم تفاصیل سیرتهم الوضّاءة هم أبناء الأئمّة المعصومین علیهم السلام، حیث تعمّد الکثیر من المؤرّخین ـ بإیعازٍ من سلاطین الجور ـ فی إخفاء الحقائق المهمّة من حیاتهم أو تضییعها أو تحریفها، حتّی أنّ الباحث الیوم لا یجد من تاریخ بعضهم سوی بعض المقتطفات الیسیرة التی لا تتجاوز الأسطر القلیلة ).
أمّا الاعتراف الثانی ـ فهو أنّ جماعةً من الغیاری علی عقیدتهم بذلوا جهوداً مشکورةً فی التنقیب والتحقیق والجمع للحقائق الطیّبة المتعلقة بأهل البیت النبویّ الشریف، لیکون هنالک کتاب أو فصل متکامل حول واقعةٍ مهمّة أو موقفٍ تاریخیٍّ حسّاس، أو انتصارٍ لعقیدة، أو تعریفٍ بشخصیّةٍ منتسبةٍ إلی النبیّ وآله صلوات الله علیه وعلیهم.
وکان من ثمار تلک الجهود، وفی خصوص السیّدة رقیّة حبیبة الحسین وابنته صلَواتُ اللهِ علیه وعلیها، کتاب ( السیّدة رقیّة بنت الإمام الحسین ومقامها فی الشام ) للسیّد عامر الحلو، فضلاً عمّا ورد حولها من فصولٍ أو بیانات مهمّة حول حیاتها الطاهرة رغم قِصَر أیّامها، فی الکتب العربیّة، مثل: ( معالی السبطَین ) للشیخ محمّد مهدی الحائری، و ( مشاهد ومزارات آل البیت فی الشام ) لهاشم عثمان، و ( من الحوار اکتشفتُ الحقیقة ) لهشام آل قُطیط.. وفی الکتب الفارسیّة التی تُرجم بعضها، مثل: ( کامل البهائی ) لعماد الدین الطبری، و ( حضرت رقیّة ) للشیخ علی الفلسفی، وهذا الکتاب الذی نتعرّض للتعریف به، وهو للشیخ الربّانی الخلخالی واسمه باللغة الفارسیة ( رقیّة چهره درخشان شام ) وترجمته الدقیقة باللغة العربیّة ( رقیّة الوجه النیّر فی الشام ).
وهنا نؤکّد
اعترافنا أنّه لَتُشکر تلک الجهود التی انصبّت فی موضوع تقلّ أخباره أو تکاد تضیع فی أسطر عشرات الکتب التاریخیة، فتجمعها فی صفحات، وتطعّمها بالتوضیحات، وتنتصر لها أمام ظلم الأعداء، وتضیف إلیها الکرامات المدوّنة والمسموعة، والأشعار المنشودة فی حقّ السیّدة المظلومة رقیّة صلوات الله علیها، والتی استُشهِدت مظلومةً مفجوعةً علی أبیها الحسین الشهید بعد واقعة عاشوراء، فی خربة الشام الکئیبة، ولها من العمر علی أغلب المنقولات أربع سنوات.
وکان من إشارة المترجم فی هذا الصدد قوله تحت عنوان ( کلمة المترجم ): وهنا تتجلّی أهمیّة هذا الکتاب الذی بین یدیک ـ عزیزی القارئ ـ؛ حیث جمع بین طیّاته أکبر قَدْرٍ یمکن تحصیله حول نجمةٍ من نجوم أهل البیت علیهم السلام، وکوکبةٍ من أنوار قدس المعصومین علیهم السلام، ألا وهی: عزیزة سیّد الشهداء علیه السلام السیّدة رقیّة، التی یُتِّمت علی صِغر سنّها، وعاشت المآسی رغم نعومة أظفارها، إلی أن فارقت الحیاة الدنیا فی خرابة الشام شهیدةً مظلومة.
مقدّمة المؤلّف
وقد تضمّنت فقرتین:
الأُولی ـ جملة روایاتٍ شریفةٍ فی شرف أهل البیت علیهم السلام أنّهم أمانٌ لأهل الأرض کما أنّ النجوم أمانٌ لأهل السماء. وبعد إیراد المؤلّف تلک الروایات قال معرّفاً بکتابه: نضع هذا الکتاب بین یدیک ـ عزیزی القارئ ـ وهو عبارة عن تاریخ حیاة هذه السیّدة الجلیلة، واستعراضٍ لقصّتها التی تُبکی الحَجَر، وکانت قد شارکت فی إیصال مظلومیّة الإمام الحسین ونهضته الخالدة فی عاشوراء علی صغر سنّها، فها هو ذاک قبرها شاهدٌ آخر علی استبداد آل أمیّة وتجبّرهم، وقد عبّر القرآن الکریم عنهم بـ « الشجرة الملعونة ».
أمّا الفقرة الثانیة ـ من المقدّمة، فقد تحدّث فیها المؤلّف عن سبب تألیفه لهذا الکتاب قائلاً: فی حدود سنة 1978م
مَرِض أحد أبنائی مرضاً شدیداً حتّی أیقنّا أنّه سیُعوَّق فی المستقبل علی أقلّ التقادیر، فتوسّلنا بعزیزة الحسین علیه السلام صاحبة الهموم والغموم السیّدة رقیّة، ونذرتُ إن قام ولدی من مرضه سالماً أن أکتب کتاباً حول هذه الماجدة.. وببرکة عنایاتها ـ والحمد لله ـ شُفیَ ولدی وکأنّ شیئاً لم یکن فیه.
ومن ذلک الوقت شرعتُ فی مطالعة المصادر التی تناولت ذِکر السیّدة رقیّة علیها السلام، فجمعت ما استطعت بعد جهدٍ وعناء، إلاّ أنّ مدوّناتی بقیت مدّةً دون أن أرتّبها، حتّی ذکّرتنی زوجتی بنَذْری، فنویت أن أبدأ بتألیف الکتاب، واستخرتُ اللهَ تعالی فی ذلک فکانت الآیة الکریمة: « وَلْیُوفُوا نُذُورَهم » [ الحجّ:31 ]، فبدأتُ تألیف الکتاب حتّی أتممتُه بأقلّ وقت، لأُقدّمه بضاعةً مزجاةً مِن قِبلی عن حیاة السیّدة المظلومة والدرّة الیتیمة رقیّة سلام الله علیها.
وکان الکتاب
فی 17 فصلاً، هی علی التوالی:
1 ـ أقدم المصادر التاریخیّة حول السیّدة رقیّة علیها السلام، بدأها بقصّة تجدید بناء قبرها الطاهر فی أواخر الحکم العثمانی، وتأریخ مرقدها الطاهر.
2 ـ الشام: جغرافیّاً وسکّانیّاً وتأریخیّاً.
3 ـ الشجرة الملعونة فی القرآن ( بنو أُمیّة )، بحث قرآنیّ ـ سیرتیّ.
4 ـ الشجرة الطیّبة فی القرآن ( أهل البیت علیهم السلام )، بحث قرآنیّ ـ ولائیّ.
5 ـ أحداث عاشوراء ورکب السبایا إلی الشام، وقائع مؤلمة، وصبر عظیم.
6 ـ أهل البیت فی الشام، وقائع مفجعة ومواقف عظیمة.
7 ـ من حیاة الإمام زین العابدین علیّ بن الحسین علیه السلام، من کربلاء إلی الشام.
8 ـ انتقام الحقّ، قصّة الأمیر قطب الدین تیمور الگورگانی سنة 830 هـ.
9 ـ فی رحاب السیرة العطرة: الشجرة الطیّبة السیّدة رقیّة فی یوم عاشوراء، اللقاء الأخیر،
لیلة الحادی عشر.
10 ـ شهادة السیّدة رقیّة سلام الله علیها: تری والدَها فی المنام، حدیث الرأس الشریف، محادثة بین الراس ورقیّة، سجن أهل البیت علیهم السلام، حدیث المُغسِّلة، أهل البیت یقیمون العزاء فی خَرِبة الشام.
11 ـ حرم السیّدة رقیّة علیها السلام: عمارته، زیارة السیّدة رقیّة، عودة السبایا إلی المدینة، مصیبة السیّدة رقیّة فی المدینة.
12 ـ کرامات السیّدة رقیّة سلامُ الله علیها: وهذا من أهمّ الفصول فی الکتاب الذی بین أیدینا، حیث أورد ( 16 ) کرامةً شریفة تؤکّد فیما تؤکّده هذه النبعة المقدّسة المتفرّعة من سیّد شباب أهل الجنّة أبی عبدالله الحسین صلوات الله علیه، أنّها من أهل بیت النبوّة الطاهر الزاکی، وأنّ لها مقاماً رفیعاً عند الله وعند رسول الله وآل بیته الأبرار سلام الله علیهم، وأنّ لها شأناً من الشأن، ومنزلةً عُلیا من المنازل، وما زالت روحها النورانیّة تبعث ببرکاتها علی محبّی العترة الطاهرة والموالین المؤمنین، ومَن اعتقد بهم وبها أنّهم أولیاء الله وأحباؤه.
وکم شدّت مثل هذه الکرامات قلوبَ الناس إلی آل الله بالاعتقاد والمحبّة والولاء، وکم هدت أُناساً ضَلّوا من قبل، فلمّا یمّموا قلوبهم إلی محالّ رحمة الله فازوا واستبصروا، ونعموا فی الدنیا والآخرة.
13 ـ الشام فی القرآن والروایات.
14 ـ الآثار التاریخیّة فی الشام: فی عهد الأنبیاء علیهم السلام، فی عهد الإسلام.. تواریخ ووقائع، وذِکر لمقامات الأنبیاء فی الشام، ثم مراقد أهل البیت علیهم السلام هناک، وشیءٍ من حیاة العقیلة المکرّمة زینب الکبری بنت أمیر المؤمنین علیه وعلیها السلام إلی وفاتها ودفنها.
15 ـ السیّدة أمّ کلثوم بنت أمیر المؤمنین علیه وعلیها السلام: مواقفها فی نهضة کربلاء، إلی وفاتها.
16 ـ السیّدة سکینة بنت الإمام الحسین
علیه وعلیها السلام: تعریف مختصر، ثم السیّدة فاطمة الصغری بنت الإمام الحسین علیه وعلیها السلام.. وشخصیّات أخری.
17 ـ السیّدة رقیّة فی شعر الشعراء: وهذا فصلٌ آخر هو کذلک مِن أهم فصول الکتاب؛ لما یحمل من العواطف الطیّبة، والأدب الرفیع المتوجّه بالمودّة والمحبّة لأهل البیت علیهم السلام من قِبل شخصیّات متعدّدة معروفة أنّها أصحاب أقلامٍ ومنابر، فضمّ هذا الفصل (16) قصیدة فاخرة.. بها یُختَتم هذا الکتاب خاتمةً موفّقة.
مَزایا.. ووَصایا
من مزایا هذا الکتاب أنّه أُلِّف بعقلیّةِ باحث وکُتِب بقلم خطیب، فجَمَع بین المادّة العلمیّة واللسان الأدبی، فکان ما یناسب الموضوع باعتباره جامعاً بین قضیّة تاریخیّة تحقیقیّة، وقصّةٍ عقائدیّةٍ ولائیّة.
أما الامتیاز الآخر للکتاب، فهو استفادته من مصادر متنوّعة: عربیّةٍ وغیر عربیّة، وهذا یُضیف إلی الموضوع شتاتاً ربّما ضاع أو کاد. کذلک استفادته من موضوعاتٍ عدیدة ممهّدة لقصّة شهادة السیّدة رقیّة علیها السلام أو متعلّقة بها: کالبحوث الجغرافیّة، والوقائع التاریخیّة، والبیانات القرآنیّة.. إلی استعراضٍ لقضیّة یوم عاشوراء، ومسیر السبایا بعد التعریف بالأسرتین: الشجرة الخبیثة ( بنی أُمیّة )، والشجرة الطیّبة ( أهل البیت علیهم السلام )، إضافةً إلی بعض المواضیع المرتبطة بحیاة السیّدة رقیّة سلام الله علیها.
یبقی أن الکتاب ما زال یحتاج ـ فی مواضع منه ـ إلی: صیاغاتٍ أدبیّة أسلم وأفصح، وإلی تدقیقٍ فی الجانب الإعرابیّ والفنّی واللغوی، وإلی الاستعاضة بالمصادر الأقدم والمراجع الأشهر عن المصادر الحدیثة الناقلة عن السابقین، کذلک لابدّ مِن أمرین آخَرَین:
الأوّل ـ إعادة النظر فی منهجیّة تألیف الکتاب وفصوله، لیکون أشدّ إحکاماً.
الثانی ـ وضع فهارس ضروریّة للکتاب، منها جدول بأسماء المصادر التی استفادها المؤلف فی تدوین الکتاب، مع ذِکر هویّاتها.
وعلی کلّ حال، لا یصحّ أن یُغبَن فضل هذا
المؤلَّف فی میدانه العلمی، فقد نال الکثیر من التوفیق، إلاّ أنّه یُطمَع فیه أن یکون أفضل فی الطبعات القادمة إن شاء الله تعالی.
3- بانک جامع اشعار حضرت رقیه علیهاالسلام
مشخصات کتاب
سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1391
عنوان و نام پدیدآور:بانک جامع اشعار حضرت رقیه علیهاالسلام/ مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳91.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه و رایانه
موضوع: حضرت رقیه علیهماالسلام
1- قبول باشه زیارتت رقیه یا رقیه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
قبول باشه زیارتت رقیه یا رقیه
تموم شده اسارتت رقیه یا رقیه
خداحافظ
داره وصیت به زینب اشکای روضه دار تو
ذکر ابوالفضل بگیرم بالا سر مزار تو
شده با زخم بدنت، چادر خاکی ات کفنت
با گریه صدا می زنمت(2)
خداحافظ
دارم یه دنیا درد و غم رقیه یا رقیه
نفس نمونده تا بگم رقیه یا رقیه
حس می کنم فاطمیه است یاس خراب پرپره
تشییع جنازه ات شبونه خیلی شبیه مادره
دیگه راهی سفری، از این اشکام با خبری
چی می شه منو هم ببری(2)
خداحافظ
رو نیزه ها سر بابات رقیه یا رقیه
می خونه فاتحه برات رقیه یا رقیه
مادر تو داره شتاب لحظه ی دفن پیکرت
مث شیرخواره می ترسه بره روی نیزه سرت
آرزو دارم بمیرم، مدینه با گریه میرم
برات مجلس ختم می گیرم(2)
2- کیستم من دُر دریای کرامت
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب بحر طویل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده 0
متن شعر
کیستم من دُر دریای کرامت، ثمر نخل امامت، گل گلزار حسینم، دل و دلدار حسینم، همه شب تا به سحر عاشق بیدار
حسینم، سر و جان بر کف و پیوسته خریدار حسینم، سپهم اشک و علم ناله و در شام علمدار حسینم، سند اصل اسارت که درخشیده به طومار حسینم، منم آن کودک رزمنده که بین اسرا یار حسینم، منم آن گنج که در دامن ویرانه یگانه دُر شهوار حسینم، به خدا عمة ساداتم و در شام بلا مثل عمو قبله حاجاتم و سر تا به قدم آینه ام وجه امام شهدا را.
بند دوّم
روز عاشور که در خیمه پدر از من مظلومه جدا شد، به رخم بوسه زد و اشک فشان رو به سوی معرکة کرب و بلا شد، سر و جان و تن پاکش همه تقدیم خدا شد، به ره دوست فدا شد، حرم الله پر از لشکر دشمن شد و چون طایر بی بال پریدم، گلویم تشنه و با پای پیاده به روی خار دویدم، شرر از پیرهنم شعله کشید و ز جگر آه کشیدم که سواری به سویم تاخت و با کعب سنان بر کمرم زد، به زمین خوردم و خواندم ز دل خسته خدا را.
بند سوّم
شب شد و عمه مرا برد، سوی خیمه و فردا به سوی کوفه سفر کردم و از کوفه سوی شام بلا آمدم و در وسط ره چه بلاها به سرم آمد و یک شب ز روی ناقه زمین خوردم و زهرا بغلم کرد و سرم بود روی دامن آن بانوی عصمت به دلم شعله آهی که عیان گشت سیاهی و ندانم به چه جرم و چه گناهی به جراحات جگر زخم زبانش نمکم زد، دل شب در بغل حضرت زهرا کتکم
زد، پس از آن دست مرا بست و پیاده به سوی قافله آورد، چه بهتر که نگویم غم دروازه شام و کف و خاکستر و سنگ لب بام و ستم اهل جفا را.
بند چهارم
همه شب خون به دل و موج بلا ساحل ما شد که همین گوشة ویرانه سرا منزل ما شد، چه بگویم که چه دیدم، چه کشیدم، همه شب دم به دم از خواب پریدم، پس از آن زخم زبان ها که شنیدم، چه شبی بود که در خواب جمال پسر فاطمه دیدم، چو یکی طایر روح از قفس جسم پریدم، به لبش بوسه زدم دور سرش گشتم و از شوق به تن جامه دریدم، دو لبم روی لبش بود که ناگاه در آن نیمه شب از خواب پریدم، زدم آتش ز شرار جگرم قلب تمام اُسرا را.
بند پنجم
اشک در دیده و خون در جگر و آه به دل، سوز به جان، ناله به لب، سینه پر از شعله فریاد، زدم داد که عمه پدرم کو؟ بگو آن کس که روی دامن او بود، سرم کو؟ چه شد آن ماه که تابید در این کلبه احزان و کشید از ره احسان به سرم دست نوازش همه از ناله من آه کشیدند و به تن جامه دریدند که ناگه طبقی را که در آن صورت خورشید عیان بود نهادند به پیشم که در آن رأس منیر پدرم بود، همان گمشده قرص قمرم بود، سرشکش به بصر بود و به لب داشت همی ذکر خدا را.
بند ششم
چه فروزان قمری بود، چه فرخنده سری بود رخ
از خون جبین رنگ، به پیشانی او جای یکی سنگ، لب خشک و ترک خوردة او بود کبود از اثر چوب به اشک و به پریشانی مویش که نگه کردم و دیدم اثر نیزه و شمشیر به رویش بغلش کردم و با گریه زدم بوسه به رگ های گلویش نگهش کردم و دیدم دو لبش در حرکت بود به من گفت عزیز دلم اینقدر به رخ اشک میفشان و مزن شعله ز اشک بصرت بر جگرم، آمده ام تا که تو را هم ببرم، از پدر این راز شنیدم ز دل سوخته یک «یا ابتا» گفتم و پروازکنان سوی جنان رفتم و دیدم عمو عباس و علی اکبرِ فرخنده لقا را.
بند هفتم
حال در شام بوَد تربتِ من کعبه حاجات، همه خلق به گرد حرمم گرم مناجات بیایید که اینجاست، پس از تربت زینب حرم عمه سادات، همانا به کنار حرم کوچک من اشک فشانید، به یاد رخ نیلی شده ام، روضه بخوانید به جان پدرم دور مزار من مظلومه بگردید و بدانید که با سن کمم مادر غمخوار شمایم، نه در این عالم دنیا که به فردای قیامت به حضور پدرم یار شمایم، همه جا روشنی چشم گهربار شمایم، همه ریزید چو «میثم» ز غمم اشک که گیرم همه جا دست شما
3- جبین بر زخم و رخسارت به خون بخشیده زیبای
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده 0
متن شعر
جبین بر زخم و رخسارت به خون بخشیده زیبایی
غبـار از عـارضت شستم، ولی با اشک تنهایی
لبت از تشنگی چون شیشة قلبم ترک خورده
عجب دارم که چشمت باز هم
مانده است دریایی
لوای صبر بر دوش و سرشک سرخ در چشمم
کنم جـای عمـو بـر تـو علمـداری و سقایی
چراغم دل، غذایم گریه، زلفم فرش و سر مهمان
تعـالی الله از این مهمانی و از ایـن پـذیرایی
نمی گویم چه شد بر دخترت آنقدر می گویم
که جسمم زینبی گردیده، رویم گشته زهرایی
ببر ای باغبان امشب گل خود را به همراهت
کـه پـامال خزان گردیده در فصل شکوفایی
به خود گفتم طواف آرم به دورت، لیک معذورم
نه چشمم راست بینایی، نه پایم را توانایی
توانـاییِّ پایـم بـا دویـدن رفت از دستم
نوازش های شمر از دیده ام بگرفته بینایی
زهجرانت نخوابیدم ولی ممنونم از زینب
که بالای سرم بـا نام تو می گفت لالایی
به روز حشر چون بخشد خدا او را به مولایش
گناه «میثم» و عفو خدا باشد تماشایی
4- سه ساله دختر کجا و یه عالمه دل بیقراری
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
سه ساله دختر کجا و یه عالمه دل بیقراری
چه بی خبر رفتی بابا تو مگه رقیه نداری
بی تو مهربون، شد دو کاسه خون
چشمای تر رقیه
یادته قدیما رو شونه ات سر می ذاشتم
کنار تو حتی یه لحظه غم نداشتم
حال روز منو نیگا کن
جون عمه برام عمه دعا کن
دخترت رو صدا کن
حالا که با دست زنجیر پر و بال ما رو می بندند
بگو به اینا که اینقدر به لباس پاره ام نخندند
بعد تو بابا، تو بیابونا
چی میاد سر رقیه
می بینه که
دستام می لرزه نا نداره
دیگه برای آبله پام جا نداره
کعب نی وقتی روبرومه
وقتی رو نی سر عمومه
دیگه کارم تمومه
بهت می گفتم همیشه محاله که از تو جدا شم
ولی حالا بی تو باید همسفر نا محرما شم
ماه نی نشین، خاکا رو ببین
روی معجر رقیه
پا به پای نیزه دویدن خیلی سخته
می ریزه زمین خون رگهات لخته لخته
مونده این آرزو تو سینه ام
کاش منم اون بالا بشینم
این روزا رو نبینم
5- ای سر که پر خونی به چشمم آشنایی
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای سر که پر خونی به چشمم آشنایی
گویا سر بابم حسین سر جدایی
سرت بنازم ای پدر
شبم ز رویت شد سحر
پدر حسین جان
از لطف خود شرمنده ام کردی پدر جان
گر مرده بودم زنده ام کردی پدر جان
اما چرا دیر آمدی
رفتی جوان، پیر آمدی
پدر حسین جان
چون تو مهی ویرانه را روشن نکرده
با سر کسی از دخترش دیدن نکرده
سرت شده مهمان من
کو پیکرت جانان من
پدر حسین جان
در جمع ما تا آشیان کردی پدر جان
با چشم دنبال که می گردی پدر جان
نگاهِ یاری می کنی
یا سرشماری می کنی
پدر حسین جان
در کوفه یک دم آمدی و زود رفتی
دیدی که زینب بی تحمل بود و رفتی
رفتی و امشب آمدی
چون اشک زینب
آمدی
پدر حسین جان
من کار سقایی به اشک دیده دارم
مهمان نوازی از سر ببریده دارم
شام یتیمی شد سحر
ای شامیان اینم پدر!
پدر حسین جان
بابا ببین قدر و مقام دخترت را
عمه تنت بوسید و من بوسم سرت را
خواهی اگر رقیه را
با خود ببر رقیه را
پدر حسین جان
دیدم چو بوسد عمه ام زیر گلویت
من هم به خیمه دیده کردم آرزویت
امشب ببوسم این گلو
رسیده ام بر آرزو
پدر حسین جان
قوت ندارم تا که رویت را بشویم
با اشک، خون های گلویت را بشویم
پیش سرت دل داده ام
از دست و پا افتاده ام
پدر حسین جان
رنگ تو و من زرد از غم گشته بابا
چشم تو و من خیره در هم گشته بابا
آخر بکن لطفی به من
چیزی بگو حرفی بزن
پدر حسین جان
6- کوچکترین ستاره ی دریا کمی بخواب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع غزل مرثیه 89
تعداد استفاده 0
متن شعر
کوچکترین ستاره ی دریا کمی بخواب
آتش گرفت دامن صحرا کمی بخواب
دیگر بس است بر سر نی هر چه دیده ای
لختی ببند پلک تماشا کمی بخواب
بر نی سه ساله بغض تو را جار می زنند
ای راز و رمز سوره ی طاها کمی بخواب
تو کودکانه حس مرا داغ می زنی
آتش مزن به سینه ی گل ها کمی بخواب
بی تازیانه زخم مرا تازه می کنی
آه
ای بلور گریه ی زهرا کمی بخواب
جایی برای داغ تو پیدا نمی کنم
هفتاد و چندمین غم باب کمی بخواب
دیگر بس است بغض و بهانه پدر رسید
لالای و لا لا لا لا لا لا کمی بخواب
7- غم به سر شد، شبم سحر شد، خدا
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
غم به سر شد، شبم سحر شد، خدا
ماه خرابه، روی پدر شد، خدا
خبر به عالم دهید
ماه منیرم دمید
دوای دردم رسید
پدر! سلامٌ علیک
مسافرم از سفر رسیده، خدا
ز شیرخواره، خبر رسیده، خدا
خون خدا آمده
مونس ما آمده
ز کربلا آمده
پدر! سلامٌ علیک
چو غنچه بگشا، دهان خشکت پدر
که من ببوسم، لبان خشکت پدر
فدای تو دخترت
شود فدای سرت
این سر بی پیکرت
پدر! سلامٌ علیک
ای گل زهرا تو را ببویم پدر
به اشک چشمان، رخت بشویم پدر
تو میهمان منی
نه بلکه جان منی
روح و روان منی
پدر! سلامٌ علیک
کجاست دستت، در این اسیری پدر
که دخترت را به بر بگیری پدر
به سینه دارم غمی
نشین کنارم دمی
نوازشم کن کمی
پدر! سلامٌ علیک
چو سایه ات بر سرم نبوده است پدر
ز تازیانه تنم، کبود است پدر
فسرده حالم ببین
شکسته بالم ببین
چون نی بنالم ببین
پدر! سلامٌ علیک
8- در خرابه ی شام عطر لاله دارد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد
جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
در خرابه ی شام عطر لاله دارد
زیرا که بدانی یک سه ساله دارد
کز قافله جا مانده وز پدر جدا مانده
ای وای رقیه
زان پرستوی عشق بال و پرشکسته
در راه عزیزان منتظر نشسته
تا مسافرش آید یعنی پدرش آید
ای وای رقیه
گرچه دستگیر و کودکِ اسیر است
مکتب پدر را بهترین سفیر است
بشکند اسارت را واکند سفارت را
ای وای رقیه
او که غیر زینب مونسی نبودش
شاهد غمش بود بازوی کبودش
او که روی نیلی داشت کی طاقت سیلی داشت
ای وای رقیه
سرهای بریده در مقابلش بود
اشک چشم زینب شمع محفلش بود
ناله همچو نی می کرد راه کوفه طی می کرد
ای وای رقیه
آن شب که مواجه با سر پدر شد
وضع او دگرگون حال او بتر شد
سوز غصه آبش کرد گل بود، گلابش کرد
ای وای رقیه
چون رقیه طفلی رنج و غم ندیده
همبازی او شد یک سر بریده
خم شد رخ او بوسید رگ های گلو بوسید
ای وای رقیه
9- گمشده بودم با تو پیدا شدم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
گمشده بودم با تو پیدا شدم
اومدی و صاحب بابا شدم
منم رقیه بابا جون جا نخور
فقط یه کم شبیه زهرا شدم
حالا که اومدی پهلوم بابا جون، نمیارم خم به ابروم بابا جون
بخواب آروم
روی زانوم بابا جون
از سرمم زیادیه، همینکه با سر اومدی
یه تار موی سوخته تو، من نمیدم به احدی
بابای خوبم بابای خوبم بابای خوب و مهربون(2)
کی گفته من یه دختر اسیرم
خواب خوش و از شامیا می گیرم
من به نمایندگی بچه ها
دور سرت می گردم و می میرم
10- صدای گریه بلنده نیمه شب از تو خرابه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
صدای گریه بلنده نیمه شب از تو خرابه
صدای طفلی گرسنه که هنوز تشنه ی آبه
دختری که خیلی وقته روی بابشو ندیده
با سر انگشتای زخمیش عکسشو رو خاک کشیده
بابامو الان میارند عمه موهام پریشونه
اگه جون مونده به دستات تو بزن موهامو شونه
عمه جون اینجوری بد نیست با لباس پاره باشم
وقتی که میاد بابایی بده بی گوشواره باشم
11- من نخل شکسته ی حسینم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب ترکیب بند
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
من نخل شکسته ی حسینم
در سوگ، نشسته ی حسینم
هم اختر آسمان عصمت
هم ماه خجسته ی حسینم
دریا شده تشنه کام اشکم
پیغمبـرخون، امام اشکم
من سوره ی کوثر حسینم
همسنگر مادر حسینم
مانند عمو، گره گشایم
وا...! قسم دُر حسینم
آزاده یتیمــه ای صغیــرم
صد قافله دل، بوَد اسیرم
قرآنِ فتاده زیر پایم
هر چند، غریبم، آشنایم
هم لاله ی سرخ باغ خونم
هم یاس بهشت کربلایم
با مصحفِ روی لاله گونم
پیغمبــرِ قتلـگاه خـونم
آیینه ی روی سیّد الناس
رتا به قدم، صفا و احساس
بوده است همیشه جایگاهم
دامان حسین و دوش عباس
هم بـوده حسیـن، سرفرازم
هم دخت علی، کشیده نازم
ویرانه، اگر چه جای من بود
عالم، همه کربلای من بود
چشم ملک از پی تبرّک
بر آبله های پای من بود
می بود به جنگ اهل بیداد
در هـر نفسـم، هـزار فریاد
خال لب من، شده است، تبخال
از سوز عطش، زدم پر و بال
نیش سر خارها، به پایم
انداخته اند عکس خلخال
بر من دف و چنگ، گریه می کرد
کعب نـی و سنگ، گریه می کرد
بودم به حسین، سرسپرده
کوه غم او، به دوش برده
هر چند که دختری صغیرم
یک مرد، چو من، کتک نخورده
رخسـار منـوّرم، کبـود است
سر تا سر پیکرم، کبود است
من بودم و قلب داغدیده
من بودم و قامت خمیده
آن شب که اجل، گرفت جانم
من بودم و یک سر بریده
سر را روی سینه ام، فشردم
در گـوشه ی این خرابه، مردم
12- باز باب عشق سویم باز شد
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه زمزمه ای
قالب مثنوی
شاعر امیر حسینی امیر حسین
منبع برگ سبز
تعداد استفاده 0
متن شعر
باز باب عشق سویم باز شد
بار دیگر مثنوی آغاز شد
از قلم شد طاقت و صبر و قرار
می نوشتم غرق غم بی اختیار
باید امشب هر دو مان مجنون شویم
بهر طفلی واله و مفتون شویم
با کلامش جسم و جانم را فسرد
فکر من را
سوی یک ویرانه برد
پرده ها از پیش چشمم زد کنار
تا که دیدم، سخت گشتم دل فکار
یک خرابه بود و یک دنیا محن
عده ای دلخسته چندین طفل و زن
این طرف یک زن نشسته در نماز
آن طرف تر کودکی غرق نیاز
مادری در فکر یک گهواره بود
آن یکی در فکر مشک پاره بود
دختری با سوزِ شب در جنگ بود
جای بالش زیر سرها سنگ بود
کودکان دل خسته در سوز و نوا
گریه می کردند اما بی صدا
باغی از گل ها ولی بی باغبان
نسترن؛ زخمی، اقاقی؛ ناتوان
چهره ی گل ها یکایک سوخته
از غم و رنج و تعب افروخته
در میان خیل زن ها کودکان
بود طفلی خرد سال و قد کمان
لعل او خشکیده بود از قحط آب
دست هایش زخمی از ردّ طناب
موقع بر خواستن آن بی نوا
با اشاره، عمه را می زد صدا
گونه اش زخمی و پا پر آبله
روی جسمش بود جای سلسله
گاه با یک دست در حال قنوت
گاه در گریه زمانی در سکوت
در دل ویرانه طفل سینه چاک
با سر انگشت خود بر روی خاک
نقش می زد صورت زیبای یار
عکس یک بابا به دستش گوشوار
زین همه رنج و محن از تاب رفت
بر روی خاک خرابه خواب رفت
ناگهان از خواب خوش بیدار شد
از غم هجر پدر بیمار شد
گفت: ای عمه بگو بابا کجاست؟
همدم این دختر تنها کجاست؟
خواب دیدم سر به این ویرانه زد
با محبت موی من را شانه زد
تاب مهجوری ندارم عمه جان
طاقت دوری
ندارم عمه جان
تا بیاید از سفر باب غریب
زیر لب نجوا کنم امن یجیب
در همین اثنا پدر از ره رسید
با سر آمد ناز دختر را خرید
دختر مجروح چشمش را باز کرد
شکوه از جور فلک آغاز کرد
گفت بابا کی بریده حنجرت؟
کاشکی می مرد اینجا دخترت
کی شکسته ابروی زیبای تو؟
کی زده با چوب بر لب های تو؟
گوییا در راه هتاکی شده
از چه رو مویت پدر خاکی شده
این جراحت ها ز سنگ کینِ کیست؟
آنقدر زخمی است! جای شانه نیست
ردّ نیزه بر گلویت مانده است
خاک و خون چشم تو را پوشانده است
دست هایت کو پدر نازم کند
با خوشی و عشق دمسازم کند
زد به خود آنقدر تا مجرح شد
رفت از جسمش توان، بی روح شد
طاقت از کف داد بی حرکت نشست
ناله ای زد چشم خود آرام بست
دخترک خیری از این دنیا ندید
گوشه ی ویرانه در خاک آرمید
13- با خودم گفتم رقیه کیست کیست؟
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه زمزمه ای
قالب مثنوی
شاعر امیر حسینی امیر حسین
منبع برگ سبز
تعداد استفاده 0
متن شعر
با خودم گفتم رقیه کیست کیست؟
گفته اند این نام در تاریخ نیست
حرف در تاریخ از ویرانه است
داستان دخترک افسانه است
پیش خود نجوا کنان در جستجو
گفتمش بی بی حقیقت را بگو
در همین اثناء دو پلکم خسته شد
خواب رفتم چشم هایم بسته شد
یک خرابه بود و یک دنیا محن
عده ای دل خسته، چندین طفل و زن
هر چه می دیدم همه افغان و آه
خیره شد چشمم به طفلی رخ سیاه
با
خودش قلبی پر از احساس داشت
صد نشان از عطر و بوی یاس داشت
دور او حور و ملک در شور بود
گوئیا نسلش ز نسل نور بود
گر چه باشد دخترک کم سن و سال
بُرده مریم، آسیه زیر سئوال
چه جلالی! شوکتی! آزاده است
شک ندارم من یقین شهزاده است
دختر سلطان اگر چه خاکی است
نیست از اهل زمین افلاکی است
پیش آمد دست بر دیوار داشت
در کف پایش گمانم خار داشت
خسته بود و خسته بود و زار بود
گوییا که دخترک بیمار بود
صورتش لبریز از بیداد بود
حرف می زد حرف، لیکن داد بود
اشک افشاندم رهش جارو زدم
پیش پایش با ادب زانو زدم
گفتمش بانوی من تو کیستی؟
گوییا از اهل دنیا نیستی
با لب پر خون مرا شرمنده کرد
دختر سلطان به رویم خنده کرد
با صدایی نارسا آهسته گفت:
من رقیه، اشک در چشمش شکفت
گفت: من هستم عزیز عالمین
دختر سلطانم و بنت الحسین
خون من از خون پاک مصطفی
جد من حیدر بود شیر خدا
یادگار حضرت زهرا منم
دلخوشیّ زینب کبری منم
گر چه دستم با طنابی بسته است
روح و جانم ناتوان و خسته است
مِهر خود در هر دلی جا می کنم
با همین دستم گره وا می کنم
تا قیامت شیعه مدیون من است
دین حق، آباد از خون من است
روز محشر دست می گیرم طبق
قدر من باشد چنان در پیش حق
می زنم فریاد ربّ جرم بخش
هر که را گویم فقط آن را ببخش
این یکی بهرم علم افراشته است
آن یکی هم حرمتم
را داشته است
مهربانا او شود اهل بهشت
روی پرچم یا رقیه می نوشت
می شود از جام کوثر مست مست
تا سه ساله دیده گریه کرده است
او به یادم موی خود را می کشید
پا برهنه در عزایم می دوید
آن یکی را نه خدایا برزخی است
قلب من آزار داده دوزخی است
گونه ای دیگر به پایم خار کرد
بارالها او مرا انکار کرد
در قیامت من قیامت می کنم
دوستانم را شفاعت می کنم
غم مخور این حرف با نا کَس مگو
کرده ام او را حواله بر عمو
14- چه عجب صفای خونه پر زدی به این ویروونه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
چه عجب صفای خونه پر زدی به این ویروونه
خیلی وقت بود که دل من داشت برای تو بهوونه
ای هلال عمه زینب هنوز خاکستری هستی
زینت دوش پیمبر تو طبق بستری هستی
آرزوم بود که بشینم لحظه ای رو دومن تو
دستامو حلقه کنم من باز به دور گردن تو
میدونم که دیگه باید تو این آرزو بمیرم
آخه هیچ جوری نمی شه سر تو بغل بگیرم
ملک الموت دلِ از این دنیا بردنم نداره
آخه دخترت جونی برای جون سپردن هم نداره
هر چی جون داشت به تن من دست تازیانه برده
خیلی وقته دختر تو جز کتک هیچ چی نخورده
15- جسمم، ضعیف و روحم، سرگرم بال بال است
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
جسمم، ضعیف و روحم، سرگرم بال بال است
دور فراق، طی شد، امشب، شبِ وصال است
تا یافتم طبق را، دیدم جمال حق را
اید به سجده افتم، این وجه ذوالجلال است
هنگام شب، که دیده، خورشید در خرابه؟
این قرص آفتاب است یا ماه، یا هلال است؟
اکنون که یارم آمد، از ره نگارم آمد
هم ماندنم، حرام است، هم رفتنم، حلال است
افتادم از صدا و سر، مانده روی قلبم
جانم، ز دست رفت و چشمم، بر این جمال است
سر روی سینه ی من، مانند سوره ی نور
تن، از سم ستوران، قرآنِ پایمال است
عمر سه ساله ی من، کوتاه بود، چون گل
دوران انتظارم، هر دم هزارسال است
هر شب، به خواب دیدم، جان دادنِ خودم را
امشب، شهادت من، نه خواب، نه خیال است
در سنّ خردسالی، مردِ جهاد بودم
این صورت کبود است، زیباترین مدالم
«میثم» به جان زهرا، بنویس از لب من
من کشته ی حسینم، این است وصف حالم
16- اینجا مزار فاطمه ی کوچک خداست
مشخصات
مناسبت خرابه شام
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده 0
متن شعر
اینجا مزار فاطمه ی کوچک خداست
ریحانه ای ز گلشن سرسبز ابتداست
یـک کعبـه مـلائکه الله در زمیـن
یک سوره مبارکه نور در سماست
باب الحوائجی است که همچون عموی خویش
پیوسته خلق را به درش روی التجاست
در سن کودکی است علمدار شهر شام
همچون عموی خود که علمدار کربلاست
گنجی است در خرابه و ماهی است در زمین
نوری است بین ظلمت و طوری به قلب ماست
مجمـوعه فضـائل زهـرا بـه کودکی
منظومه اسـارت و
محبوبه خداست
خاک خرابه اش که بوَد تربت حسین
چون خاک کربلا به همه دردها دواست
قرآن کوچکی به روی دست اهل بیت
آیات وحی اش از اثرِ کعبِ نیزه هاست
ذکر خدا تمام نفس های خسته اش
سر تا قدم شراره فریاد بی صداست
تنها نه جان و تن پدر و مادرم فداش
این نازدانه دختر نامـوس کبریاست
هم سنگـر شهیـده زهـرا و زینبیْن
آیینه حسین و حسن، قلب مرتضاست
مـانند تحـت قبـه مـولایمان حسین
حاجات جن و انس در این آستان رواست
هـر نـازدانه را به سر دست لاله ایست
او را به روی دست، سرِ از بدن جداست
دانی چرا چو فاطمه شب زیر خاک رفت
میراث این سه ساله غمِ دختِ مصطفاست
این مـاه پاره، پار? ماهی است از حسین?
این سوره مبارکِ «و الشمس والضحی»ست
حاجت از او بخواه که باب الحوائج است
مشکل بر او بیار که دستش گره گشاست
یـاس کبـود آل نبـی، پـای تـا بـه سر
آیینـه دار فـاطمه از فـرق تا به پاست
او یک فرشته و به رخش جای دست دیو
یا یک ملک که گوشه ویرانه اش سراست
می کرد زیر لب، دل شب از خود این سؤال:
بابا چه شد؟ برادر من کو؟ عمو کجاست؟
اطـراف قبـر کـوچک این دختر حسین
سوز درون، اشک بـصر بهترین دعاست
بـا آنکـه در خرابه غـریبانه داد جـان
ملک خدا به یاد غمش محفلِ عزاست
با اشک، روی سنگ مزارش نوشته اند
بر برگ یاس سوخته سیلی زدن خطاست
17- از پاره های جگرم لاله افشانم
مشخصات
مناسبت شهادت
بک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
از پاره های جگرم لاله افشانم
خوش آمدی، خوش آمدی، تازه مهمانم
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
واویلتا که شامیان، بس که نامردند
به جای گل، سر پدر بر من آوردند
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
امشب دگر مراد خود از تو می گیرم
تو را به بر می گیرم و بر تو می میرم
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
من مثل زهرا خورده ام از عدو سیلی
تو گشته، یاقوت لبت، از چه رو نیلی؟
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
قرآن بخوان، قرآن بخوان، بهر محبوبت
اینجا دگر نمی زنند دشمنان چوبت
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
زخم سر زیبای توست، ارثی از حیدر
شکسته دندانت چرا، مثل پیغمبر
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
گریه برای دخترت، بین ره کردی
من اوفتادم از شتر، تو نگه کردی
یا ابتا یا ابتا ای حسین جانم(2)
18- روی نیزه غریبی سر بابا نشسته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
روی نیزه غریبی سر بابا نشسته
توی راه کوفه و شام دل زینب شکسته
شامی حیا نداره، دنیا وفا نداره
آخه عاقبت همه سفره
اینجا وادی درده، شبهاش خاموش و سرده
اشکام مث ستاره ی سحره
بابم میاد میدونم، که چشم براش می مونم
میاد منو می بره
ماه ویروونه اومد، خورشید شبونه اومد
وقتی میون سلسله اسیرم
حالا با چش گریون، اما با
دلی پر خون
پیش سر بابا زبون می گیرم
دور سرت می گردم، موهاتو شونه کردم
کنار تو می میرم
19- آمدی داغ دل تنگ مرا تازه کنی
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب دو بیتی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
آمدی داغ دل تنگ مرا تازه کنی
یا دلت سوخته از دربدری های من است
وای بابا چه بلایی به سرت آمده است
لبت انگار ترک خورده تر از پای من است
20- مرا از بر لاله ها می برند
مشخصات
مناسبت 11 محرم
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
مرا از بر لاله ها می برند
چو مرغی به دام بلا می برند
تو را غرق خون ستم ساختند
مرا هم به بند جفا می برند
جدایم کنند از تو این دشمنان
که سرهای از تن جدا می برند
تو خون خدایی و این مشرکین
تو را کشته نام خدا می برند
اسارت که دیگر ندارد کتک
مرا با زدن ها چرا می برند
به اینان بگو ای پدر جان مرا
چرا می زنند و کجا می برند
کشیدند اینجا چو جانم به خون
کجا دیگر از کربلا می برند
گهم بر روی خارها می کشند
گهم با سر نیزه ها می برند
به طعنی جگرهای ما خون کنند
به قهری دل ما ز جا می برند
به اطفال پاسخ ز سیلی دهند
زمانی که نام تو را می برند
"مؤید" دل ما به حال آورند
چو نامی ز کرببلا می برند
دوایی به درد دلم کن
حسین
که خاک تو بهر شفا می برند
21- الا ای ماه خونین که آستانت آسمان بوسد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
الا ای ماه خونین که آستانت آسمان بوسد
چه زیبا آمدی تا دخترت هم آستان بوسد
تو با سر آمدی من هم به جان گردم پذیرایت
که هر عاشق رخ جانانة خود را به جان بوسد
پدر بوسم لبت جایی که بوسیدست پیغمبر
ولی در طشت زر دیدم که چوب خیزران بوسد
تو را من هر چه می بوسم چرا من را نمی بوسی
چو باشد رسم، مهمان را که روی میزبان بوسد
اگر وقت وداع آخرین با عمه ام زینب
ندانستم چرا زیر گلویت با فغان بوسد
ولی الحال می فهمم که می بینم سرت بی تن
که رگ های گلویت را صبا بوید، سنان بوسد
22- در نام رقیه فاطمه پنهان است
مشخصات
مناسبت مدح
سبک واحد جدید
قالب رباعی
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
در نام رقیه فاطمه پنهان است
از این دو یکی جان و یکی جانان است
در روی کبود این دو پیداست خدا
آیینه بزرگ و کوچکش یکسان است
23- شام غم گنجی که در ویرانه دارد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
شام غم گنجی که در ویرانه دارد
گوهری از اشک مظلومانه دارد
دختر کریم است، کارش عظیم است
گوهر یتیم است، جانم رقیه
بسته احرام رسالت در اسارت
کرده با خون جگر غسل زیارت
دارد از دادار،
با سر دلدار
وعده دیدار، جانم رقیه
یک دل کوچک کجا و آن همه غم
یک سه ساله آه و سیصد سال ماتم
تیره روزی ها، غم فروز ی ها
خیمه سوزی ها، جانم رقیه
خار صحرا تیر غم در پا و در دل
داغ هجر کودک شش ماهه بر دل
دیده تر گشته، در به در گشته
خون جگر گشته جانم رقیه
پا به پای عمه و مادر دویده
روز و شب دنبال سرهای بریده
با دل پر خون، پا ز ره گلگون
خاطر محزون، جانم رقیه
24- سه ساله ی تو از عمر خودش حسابی سیره
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
سه ساله ی تو از عمر خودش حسابی سیره
از این غروبای این خرابه دلم می گیره
ببین که پیره(2)
این آرزومه یه لحظه تو رو بغل بگیرم
یا جون می گیرم ز شهد لبات یا که می میرم
به غم اسیرم(2)
بیا و ببین دلشکسته ام، یه گوشه ای تنها نشستم
غیر تو که دیدن نداره، چشامو رو این دنیا بستم
اگر چه من کبوترم، ببین دیگه نمی پرم، شکسته شد بال و پرم، ای بابا
بیا دمای آخرم، ببین چی اومده سرم، اسمتو بر لب می برم، ای بابا
ثار ا... (4)
به من می گه عمه رفتی سفر پس بر می گردی
همش میگه تو دوستم داری و ترکم نکردی
تو بر می گردی(4)
بیا که بریم مدینه با هم دوباره بابا
برام بخری لباس نو و گوشواره بابا
دوباره بابا(4)
بیا که بگم بابا دارم، سرمو
رو پاهات می ذارم
دلم می خواد بازم علی رو، بیاری بشینی کنارم
شب غمم سحر می شه، مونس من پدر می شه، با چشمایی که تر می شه، واویلا
خدا رو شکر جون به لبم، زحمت عمه زینبم، ببین که در تاب و تبم، واویلا
ثار ا... (4)
یتیم تو شب رو خاک خرابه سر می ذاره
ولی بخدا ز درد پاهاش تا صبح بیداره
که خواب نداره(2)
چشام سو نداره خارا رو از پاهام در آرم
برا همینه یه گوشه نشین بیقرارم
چادر ندارم (2)
باشه با همین غم می سازم، منم و همین رمز و رازم
با تموم دردی که دارم، ترک نشده بابا نمازم
بیا به من سری بزن، بجای چند تا پیرهن، برام بیار دیگه کفن، ای بابا
تو این شهر خراب شده، دختر تو بی تاب شده، یه شمعیه که آب شده، ای بابا
ثار ا... (4)
25- نفس در سینه از آهم شرر شد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
نفس در سینه از آهم شرر شد
تمام قوت من، خون جگر شد
چه ایامی که از شب، تیره تر بود
چه شب هایی، که با هجرت سحر شد
چه سود از گریه، هر چه گریه کردم
شرار دل، ز اشکم بیشتر شد
تن صد پاره ات در کربلا ماند
سرت بر نیزه با من، هم سفر شد
خمیدم، در سنین خردسالی
به طفلی، قسمتم، داغ پدر شد
لب من از عطش، خشکیده بابا
چرا چشمان تو از گریه تر شد؟
زبان عمه، شمشیر علی بود
ولی او بر دفاع من، سپر شد
نگه کردم به رگ های گلویت
از این دیدار، داغم تازه تر شد
اجل، جام وصال آورده بر من
خدا را شکر، هجرانت به سر شد
سرشک دوستانم، دانه دانه
تمام نخل «میثم» را ثمر شد
26- پدرم رفت و بود عقده گشایم عمه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
پدرم رفت و بود عقده گشایم عمه
بود امید دلم بعد خدایم عمه
بعد بابا که سرش همره ما بر نی بود
انس بسته به من و آه و نوایم عمه
تا نسوزد جگرم بیش تر از داغ پدر
دهد از اشک بصر آب و دوایم عمه
زند از مهر گهی شانه به مویم گریان
کشد از لطف گهی خار ز پایم عمه
تا نیفتم به کف دشمن و سیلی نخورم
نکند لحظه ای از خویش جدایم عمه
من دعا می کنم و مرگ خود از حق طلبم
نشنود این دل شب کاش دعایم عمه
هست تکلیف من امشب بگذشتن از جان
بهترین شاهد من هست وفایم عمه
من به تکلیف عمل کرده و با خیل اسیر
جشن تکلیف گرفته است برایم عمه
جشن تکلیف مرا هست چراغان از اشک
اشک خونین که بریزد به عزایم عمه
جشن تکلیف من این بود که در ویرانه
بست با خون دل خویش حنایم عمه
27- امشب خرابه ام شد چراغانی
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده
0
متن شعر
امشب خرابه ام شد چراغانی
جان به کف دارم از بهر قربانی
جان شیرینم در برم آمد سایه بابا بر سرم آمد
آه و واویلا آه و واویلا
شامیان شامیان من پدر دارم
رأس خونین او را به بر دارم
آمدی بابا چشم ما روشن گشته ویرانه از رخت گلشن
آه و واویلا آه و واویلا
اشک چشمم کند مجلس آرائی
تـا کنـم از مهمـانم پــذیرائی
زلف خونینم فرش ویرانه رأس اوشمع ومن چو پروانه
آه و واویلا آه و واویلا
ای پـدر دیـده بگشا تکلّم کن
بر روی دخترت یک تبسم کن
ای سر پاکت هست و بود من بوسه زن بر روی کبود من
آه و واویلا آه و واویلا
ای فدای رخ بهتر از ماهت
یا بمان یا مرا بر به همراهت
رأس پاکت را در بغل گیرم با تو می آیم، بی تو می میرم
آه و واویلا آه و واویلا
گـر چـه بابا ز هجر تو دلخونم
تـا قیـامت مـن از عمه ممنونم
پیش رویم خود را سپر می کرد هر دم از من دفع خطر می کرد
آه و واویلا آه و واویلا
من برای تو اشکم بوَد جاری
عمـه بـر من نماید عزاداری
در این خرابه می میرم امشب می کنـد دفنم نیمه شب زینب
آه و واویلا آه و واویلا
صـورت نیـلی ام را ببیـن بـابـا
گشته چون صورت مادرت زهرا
سیلی از دست قاتلت خوردم ای پدر
ارث از مادرت بردم
آه و واویلا آه و واویلا
28- عمه ی نازم، سوز و گدازم ببین
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمه ی نازم، سوز و گدازم ببین
با سر بابا راز و نیازم ببین
شمعم و پروانه ام
مُحرم ویرانه ام
صاحب این خانه ام
رقیه هم می رود
لاله ی سرخم ز دشنه پرپر شده
خرابه ما از او معطر شده
نشسته مهمان من
به دست لرزان من
به روی دامان من
رقیه هم می رود
کتاب عمرم، ز آتش دل بسوخت
جان رقیه، چو شمع محفل بسوخت
نفس نفس می زنم
وداع جان می کنم
شهید امشب منم
رقیه هم می رود
29- دخترم گریه نکن، اشک چشمت زده بر دل شررم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
دخترم گریه نکن، اشک چشمت زده بر دل شررم
مادرم منتظر است، آمدم تا که تو را هم ببرم
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
این خرابه، قفس است، آمدم تا که کنم آزادت
با پدر حرف بزن، مانده در سینه چرا فریادت؟
نازنین دختر من گل نیلوفر من (2)
علی اکبر به جنان، در فراق تو دلش تنگ شده
به پدر سنگ زدند، موی تو از چه، به خون رنگ شده
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
تو که یک طفل استی، قامت فاطمیت، از چه دوتاست
ترَکِ لب هایت، همه از
تشنگی کرب و بلاست
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
دیدم از نوک سنان، به روی خار، دواندند تو را
از شتر افتادی، ز چه بر خاک، کشاندند تو را
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
بوی زهرا دمد از، گیسو و رشته ی پیراهن تو
گوییا پیش از من، مادرم آمده بر دیدن تو
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
موی مشکین تو را، پر، ز گرد ره صحرا دیدم
گوئیا بر سر تو، چادر خاکی زهرا دیدم
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
شمع سوزان دلم، چقَدَر سوختی و آب شدی
با پدر حرف بزن، از چه لب بستی و در خواب شدی
نازنین دختر من گل نیلوفر من(2)
30- ای سفر کرده کـه صد قافله دل همره تو است
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای سفر کرده کـه صد قافله دل همره تو است
این همه زخم چرا بر روی همچون مه تو است
ابتا یا ابتا
دست پیش آورم و جامه به تن چاک کنم
تا کـه اشک از رخ نـورانی تو پاک کنم
ابتا یا ابتا
شعلـه بیـدادگران بـر پـر پروانه زدند
همه با سنگ جفا موی مرا شانه زدند
ابتا یا ابتا
خنده و شادی و دشنام و کـف و هلهله بود
ده تن از عترت تو بسته به یک سلسله بود
ابتا یا ابتا
شامیان یکسره بر گریه ما خندیدند
پـای آواز? قـرآن سـرت رقصیدند
ابتا یا ابتا
گلشن وحی خزان گشته گل یاس کجاست؟
ساقی تشنه لبـان حضـرت عباس کجاست؟
ابتا یا ابتا
خاک ویرانه کجا و شجر طور کجا
شب تاریک کجا و طبق نـور کجا
ابتا یا ابتا
31- شب است و خورشید و خرابه و من
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع دو دریا اشک 2
تعداد استفاده 0
متن شعر
شب است و خورشید و خرابه و من
سـرِ پـدر گرفتـه ام بــه دامــن
من و دو چشم پرستاره تو و گلوی پاره پاره
یا ابتا آجرک الله
ماه به خاکستر نشسته بابا
پیشانی ات چرا شکسته بابا
سر تو را به بر بگیرم دعا کن ای پدر بمیرم
یا ابتا آجرک الله
در خیر مقدم اشک و ناله دارم
از زلف خون گرفته لاله دارم
من که همای بام عرشم خاک خرابه شده فرشم
یا ابتا آجرک الله
من روضه خوان کوچک حسینم
طفلـم و لیکـن کـودک حسینم
اینجا حسینیه شام است برلب من خنده حرام است
یا ابتا آجرک الله
اگر چه مـا را لحظه ای امان نیست
قرآن بخوان اینجا که خیزران نیست
قرآن بخوان تا بزنم من بوسه به جای چوب دشمن
یا ابتا آجرک الله
هدیه من دو چشم پـرستاره
سوغات تو گلوی پاره پاره
زلف رقیه لاله گون است محاسن توغرق خون است
یا ابتا آجرک الله
کـر خدا که ما به هم رسیدیم
رخسار هم در این خرابه دیدیم
سکینه می کند نظاره بر این گلوی پاره پاره
یا ابتا آجرک الله
32- عمه ی مظلومه ام، دست خدا یار تو
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(4)
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمه ی مظلومه ام، دست خدا یار تو
وقت جدایی شده، خدانگهدار تو
گریه به حالم کنید، دگر حلالم کنید(2)
طایر عشق حسین، فتاده از زمزمه
شبانه دفنم کنید، چو مادرم فاطمه
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
گاه به من، مادر و گاه پدر، می شدی
گاه مرا سایه بان، گاه سپر، می شدی
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
الا اسیران همه من به سفر می روم
با رخ نیلی شده، پیش پدر می روم
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
در این خرابه دلم، تنگ علی اکبر است
در نظرم دم به دم روی علی اصغر است
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
به گلسِتان جنان یاد کنم از همه
سلامتان را برم، به مادرم فاطمه
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
اگر چه من بوده ام، طفل صغیر حسین
دگر به شام بلا شدم سفیر حسین
گریه به حالم کنید دگر حلالم کنید(2)
33- بوی تو می آید امشب از خاک ویرانه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بوی تو می آید امشب از خاک ویرانه
باد صبا می دهد مرا مژده ی تو را آمدی بابا
مستانه مستانه (2)
خون می رود از دیده ام چون لاله ی پاشیده
ام
چون اشک خود غلطیده ام
دیگر نمانده در تنم نیروی عمه گفتنم
بر دانم ای سر بنشین تا در دل گویم
ای ماه در خون نشسته ام دلشکسته ام حال من بنگر
نیلی شده رویم(2)
ای مایه ی آرامشم زخم لبت زد آتشم
جام اجل را سر کشم
دیگر نمانده در تنم نیروی عمه گفتنم
امشب تو را گویم جویم با دست بشکسته
بوسم ترک های لب تو جای لب تو روی گونه ام
بنگر که بنشسته(2)
از چه سرت بشکسته است جانم به جانت بسته است
روحم ز دنیا خسته است
دیگر نمانده در تنم نیروی عمه گفتنم
با اشک خود شویم رویت از خون و خاکستر
از عمه پنهان کنم رخت بهر پاسخت لعل لب بگشا
در این دم آخر(2)
ای حسرت شبهای من مرهم بنه بر پای من
سوزد همه اعضای من
دیگر نمانده در تنم نیروی عمه گفتنم
34- بوسیدن لبهای تو وقتی نمی برد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب دو بیتی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بوسیدن لبهای تو وقتی نمی برد
حق دارم از دست لبت دلگیر باشم
وقتی به دنبال سرت آواره هستم
باید اسیر این همه زنجیر باشم
35- بلبلی امشب به ویران نغمه خوانی می کند
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ***
قالب غزل
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
بلبلی امشب به ویران نغمه خوانی می کند
تلخ کامی دیده و شیرین زبانی می کند
دعوت از مهمان به جا آورده در بزم یزید
وز وفای عهد مهمان، قدردانی می کند
اشک و مژگان آب و جارو کرده آن ویرانه را
بین چه با احساس طفلی میزبانی می کند
دیده ی اختر شمارش بر پدر روشن شده ست
مه به روی دامن و اختر فشانی می کند
گرچه طفل است و زمان جست و خیز او، ولی
شِکوه چون پیران ز درد و ناتوانی می کند
گفت بهر دیدن تو زنده ماندم تاکنون
مرگ دیگر از چه با من سرگرانی می کند؟
بهر ره رفتن ز اطفال دگر گیرم کمک
کودکت، جان بر لب است و سخت جانی می کند
36- عمری است که بر روی لبم حک شده نامت
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمری است که بر روی لبم حک شده نامت
دلبسته به دامت
از غیر تو ببریده و می زدم زجامت
هستم غلامت
هر کس به کسی فخر کند من به رقیه
عالم به فدای اسم زیبای رقیه
از فکر تو آرام بگیرد همه جانم
ای روح و روانم
بی مهر تو بیچاره و ناچیز و نَدارم
دلخسته و زارم
آخر ز غم داغ پدر جان و تنت سوخت
از ضربت دستان عدو بال و پرت سوخت
آن لحظه که از ناقه فتادی پدرت سوخت
چشمان ترت سوخت
37- بیا ای سر به ویران با من ویران نشین سرکن
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ***
قالب غزل
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
بیا ای سر به ویران با من ویران نشین سر کن
بُزرگی کن شبی را سر در این بیت محقر کن
ستاره هر چه باشد می فزاید جلوه ی مه را
بتاب ای ماه و دامان من امشب پُر ز اختر کن
اگرغنچه بخندد، باز گردد، گل شود، غم نیست
نظر
ای باغبان بر غنچه ی نشکفته پرپر کن
اگر چه پای تو بر دیده ی گل ها بود، اما
بیا ویرانه یی را هم به بوی خود معطر کن
زبان را نیست نیرویی که گویم، عمه ممنونم
تو بگشا لعل لب، از او تَشّکُر جای دختر کن
نه جای تو، نه جای عمه، نه جای من است اینجا
مرا هَمره بِبَر زین جا و، همبازی اصغر کن
38- دارم در این خرابه زمینگیر می شوم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دارم در این خرابه زمینگیر می شوم
پیش از چهار ساله شدن پیر می شوم
یک شب ز پشت ناقه فتادم به روی خاک
از آن به بعد بسته به زنجیر می شوم
یک شب میان دشت گم شدم و حرمتم شکست
هر روز هزار مرتبه تحقیر می شوم
39- دختر کوچک من افسرده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه زمزمه ای
قالب رباعی
شاعر امیر حسینی امیر حسین
منبع برگ سبز
تعداد استفاده 0
متن شعر
دختر کوچک من افسرده
از غم و غصه چنین پژمرده
روی او بوسه زد و چشمش بست
گفت با گریه رقیه مرده
40- بیا عمه امشب قمر آمده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ***
قالب آهنگین
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
بیا عمه امشب قمر آمده
پدر رفته با پا به سر آمده
اگر دل دو نیم ام، نگویی یتیم ام
پدر آمده، پدر آمده
دلم عمه امشب خبر می دهد
شبم را امید سحر می دهد
اگر دل دو نیم ام، نگویی یتیم ام
پدر آمده، پدر آمده
دو چشمش نگویم چرا بسته
است
پدر از سفر آمده خسته است
اگر دل دو نیم ام، نگویی یتیم ام
پدر آمده، پدر آمده
تو آگه ز سوز و گداز منی
تو تنها خریدار ناز منی
اگر دل دو نیم ام، نگویی یتیم ام
پدر آمده، پدر آمده
41- تماشایی شده ویرانه امشب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تماشایی شده ویرانه امشب
مهمان شمع است و من پروانه امشب
رأس بریده، از ره رسیده
کنج ویرانه شد غوغای محشر
ا... اکبر، ا... اکبر
کنج ویرانه من در اعتکافم
تو هستی کعبه و من در طوافم
درمان دردم، دورت بگردم
کنج ویرانه شد غوغای محشر
ا... اکبر، ا... اکبر
تو هستی باغبان من گل لاله
تو پیر عشق و من پیر سه ساله
رنگم پریده، قدم خمیده
به مثل مادرت زهرای اطهر
ا... اکبر، ا... اکبر
42- تار و پودی از لباس مندرس گردیده اش
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تار و پودی از لباس مندرس گردیده اش
می تواند دیده ی یعقوب را بینا کند
او که دارد پنجه ی مشکل گشا قادر نبود
چشم های بسته ی بابای خود را وا کند
خشت های این خرابه سنگ غسلش می شود
یک علی باید دوباره غسل یک زهرا کند
43- عمر رقیه به سر رسیده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب آهنگین
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمر رقیه به سر رسیده
مسافرش از سفر رسیده
دختر سه ساله خونین جگر شد
عاقبت فدای سر پدر شد
واویلا واویلا
هر زخم پایش
خون گریه می کرد
زینب برایش خون گریه می کرد
شمع شد، لاله شد، پروانه شد او
چراغِ گوشة ویرانه شد او
واویلا واویلا
ویرانة شام غوغا شد امشب
شهادت او امضا شد امشب
زخم تازیانه به پیکر اوست
صورت کبودش چو مادر اوست
واویلا واویلا
44- این مزار مرغکی بی آشیانه ست
مشخصات
مناسبت خرابه شام
سبک ***
قالب آهنگین
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
این مزار مرغکی بی آشیانه ست
قبر یک طفل یتیم و نازدانه ست
من یتیمم، من یتیمم، من یتیمم
عمه جان دیگر نمی گیرم بهانه
بلبل تو امشب افتاد از ترانه
من یتیمم، من یتیمم، من یتیمم
بهتر از گلشن شده ویرانة من
گشته این ویرانه مهمانخانة من
من یتیمم، من یتیمم، من یتیمم
45- امشب خرابه از رخ تو مثل گلشن شد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ***
قالب آهنگین
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
امشب خرابه از رخ تو مثل گلشن شد
ویرانه روشن شد
شکر خدا دیدار رویت قسمت من شد
ویرانه روشن شد
کِی جای سلطانی شده در کنج ویرانه؟
ای جان و جانانه
کاشانه ی بی بام و در، وادی ایمن شد
ویرانه روشن شد
از چه علیّ اصغر خود را نیاورده
پنهان کجا کرده
شاید که او هم کشته از بیداد دشمن شد
ویرانه روشن شد
خواهم بگویم با پدر عمه فداکارست
از بس وفادارست
با چلچراغ اشک او خانه مُزّیَن شد
ویرانه روشن شد
تا بوده
گل در اختیار باغبان بوده
با او گل آسوده
من آن گلم که باغبانم زیبِ دامن شد
ویرانه روشن شد
46- بی تو دلم به غیر غمت مبتلا نشد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بی تو دلم به غیر غمت مبتلا نشد
بی تو غمی نبود که مهمان ما نشد
یادش بخیر دوش عمویم بلند بود
تا بود پای من به زمین آشنا نشد
حالا ببین که قسمتم از کوچه های شام
جز زخم های شانه و جز درد پا نشد
از آن زمان که بال مرا هم شکسته اند
دیوار این خرابه برایم عصا نشد
از کوچه ها بپرس چرا قامتم شکست
از پنجه ای بپرس که از ما رها نشد
شکر خدا که چوب تر خیزران شکست
جایی که شرمگین لبت بی حیا نشد
شکر خدا که معجری از خیمه مانده بود
شکر خدا که چشم کسی غرق ما نشد
تقصیر آتش است اگر شانه گیر کرد
طوری گره زده است به مویم که وا نشد
من از تمام روضه ی تو ارث برده ام
افسوس قسمتم نخی از بوریا نشد
(بابا اگر بپرسی که گوشواره ات کجاست؟)
در گوش دختری که مرا سنگ طعنه زد
چشمم ز گوشواره ی سرخش رها نشد
یعنی زمان غارت مان از دو گوش من
بی گوشواره دست حرامی جدا نشد
47- ای سر سری نمانده ز عشقت بخاک نیست
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای سر سری نمانده ز عشقت بخاک نیست
کس را ندیده ام ز غم تو هلاک نیست
دل برده است هر سر زلفت ز شام قدر
خورشید هم به مثل رخت
تابناک نیست
تو کعبه ای و من به طواف و در این طواف
ذکرم به غیر گفتن روحی فداک نیست
افسوس حجّ دختر تو نیمه کاره ماند
جانی دگر به پیکرم ای جان پاک نیست
گفتم زنم به جای حَجَر بوسه بر لبت
اما حَجَر به مثل لبت چاک چاک نیست
دستت کجاست تا که کنی رو به قبله ام
48- بهتر که بسته باشد چشمت در این شب تار
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بهتر که بسته باشد چشمت در این شب تار
تا آنکه تو نبینی دستم بود به دیوار
مانند مادر تو با غصه خو بگیرم
دستم رمق ندارد تا از تو رو بگیرم
49- گم شده ام مرد در این کوره راه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه زمزمه ای
قالب مثنوی
شاعر امیر حسینی امیر حسین
منبع برگ سبز
تعداد استفاده 0
متن شعر
گم شده ام مرد در این کوره راه
هیچ ندارم بدهم غیر آه
بسته پرم، بال مرا باز کن
نای ندارم، نی من ساز کن
رحم بکن رحم به من، مهربان
خسته دلی را برسان کاروان
از تو کمک خواسته ام ای دلیر
خسته ی راه هستم و دستم بگیر
من که نگفتم به تو حرف بدی
از چه تو سیلی به رخ من زدی؟
از چه سراپا همه در آتشی؟
می زنی و موی مرا می کِشی
من که ز تو خواسته بودم پناه
از چه تو کردی تن من را سیاه؟
زیر لگد های تو ای مرد پست
زنده بمانم به خدا معجزه است
می کُشدم ضربه ی پاهای تو
له شده ام زیر لگد های تو
قبل تو بردند ز من گوشوار
معجر من را ز سرم بر
ندار
شکوه نکردم که بهانه کنی
موی ندارم که تو شانه کنی
بس کن ای مرد امانم برید
جان من خسته به آخر رسید
هیچ درون دلت احساس نیست
حیف که اینجا عمو عباس نیست
50- بیا عمه که امشب، خرابه شده گلشن
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ***
قالب آهنگین
شاعر انسانی حاج علی
منبع یک دم
تعداد استفاده 0
متن شعر
بیا عمه که امشب، خرابه شده گلشن
پدر آمد و برگو، که چشم همه روشن
کنم جان به فدایش برای رونمایش
واویلا، واویلا، واویلا، واویلا
بگو عمه که دیشب، پدر پیش که بودست؟
چرا سرش شکسته، چرا لَبَش کبودست؟
کنم جان به فدایش برای رونمایش
واویلا، واویلا، واویلا، واویلا
«با پدر»
اگر به پانخیزم، مگو ادب ندارم
که بهر عذرخواهی، رمق به لب ندارم
کنم جان به فدایت برای رونمایت
واویلا، واویلا، واویلا، واویلا
پدر عمّه به هر جا، سپر به کودکان شد
ز بس سینه سپر کرد، قدش مثل کمان شد
کنم جان به فدایت برای رونمایت
واویلا، واویلا، واویلا، واویلا
تویی آینه ی من، منم مرغ سخنگو
ولی طوطی سَبزت، شده رنگ پَرَستو
کنم جان به فدایت برای رونمایت
واویلا، واویلا، واویلا، واویلا
51- بابا پس از تو در دلم آتش زبانه می زند
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ابتاه حسین(4)
بابا پس از تو در دلم آتش زبانه می زند
دشمن گل باغ ترا با هر بهانه می زند
وقتی صدایت می کنم وقتی که می گریم مرا
یکی بی حیا می آید و با تازیانه می زند
بابا عمو عباس کو
تا باز طنّازی کنم
بر دوش او بنشینم و با او سرافرازی کنم
کو اکبرت برادرم تا که ببوسد روی من
کو اصغر شیرین زبان تا با لبش بازی کنم
بابای خوبم چه عجب دیدار دختر آمدی
تنها چرا ای نازنین بی یار و یاور آمدی
کو دست تو تا بر سرم دستی کشی نازم کنی
با پای خود رفتی ولی اکنون تو با سر آمدی
52- منتظرم بیایی گوشه ی این خرابه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
منتظرم بیایی گوشه ی این خرابه
بی تو نفس کشیده بابا برام عذابه
تو برام گوشوار میاری من برات انگشتری هدیه میارم
تا بیایی در خرابه من به پیش تو پدر جان می سپارم
53- رسم به وا... تو ماها ناز یتیم و می خرند
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
رسم به وا... تو ماها ناز یتیم و می خرند
اگر که بی تابی کنه براش عروسک می برند
اما بگم ز شامیا با ما ها خیلی فرق دارند
یتیم که بی تابی کنه سر باباشو می برند
54- عمه ببین به روی نی بابا نگامون می کنه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمه ببین به روی نی بابا نگامون می کنه
با اون نگاه مهربون این دلمو خون می کنه
عمه مقابل بابا بگو که ما رو نزنن
ماها که داریم راه می ریم با تازیانه نزنن
عمه ببین به روی نی بابا اشاره می کنه
اشاره بر روی من و این گوش پاره می کنه
55- می خوام برم نشون بدم به بچه های شهر شام
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
می خوام برم نشون بدم به بچه های شهر شام
ونا که گفتند یتیمم بگم که اومده بابام
خدا می دونه مثل ما هیچ کی اسیری ندیده
بوی غذای شامیان توی خرابه پیچیده
تا روی نیزه دیدمت خواستم ببوسم از لبات
زنجیر دست و پام نذاشت الهی من بشم فدات
56- گر سه ساله بانوی عالم توئی
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
گر سه ساله بانوی عالم توئی
هم طراز عصمت مریم تویی
عشق از دامان تو آمد پدید
هر کجا رفتی به دنبالت دوید
آسمان طفلی بود بر راه تو
ماه مات چهره ی چون ماه تو
کودک اما دلبر ثاراللهی
در مسیر عشق با او همرهی
گر بود بر هر لبی نام حسین
گر فلک صیدی است در دام حسین
لیک او را نام تو روی لب است
روی تو بهرش چراغ هر شب است
داشت از بس آرزوی فاطمه
دید در روی تو روی فاطمه
تا حسین می کرد یاد مادرش
می کشیدت همچنان گل در برش
بوسه می زد بر رخ دلجوی تو
شانه می زد دست او گیسوی تو
ای که دادی کربلا را آبرو
جای تو گه بر سر دوش عمو
گاه جایت روی دست اکبر است
گاه هم بر روی دست مادر است
کربلای عشق را مادر تویی
بهترین همبازی اصغر تویی
دلبران کربلا را دلبری
قلب زینب را به آنی می بری
باده ی عشقت ز هر کس نابتر
کربلا با نام تو جذاب تر
گر چه عمرت گشت از سیلی تمام
کربلا را برده ای تا شهر شام
روی دوشت غم فراوان برده ای
کربلا را کنج ویران برده ای
گریه هایت شهر را
بیدار کرد
کار را بر دشمنان دشوار کرد
57- تا گل روی تو نمی دیدم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب قافیه پریشان
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تا گل روی تو نمی دیدم
چشم من کاسه ی گلابی بود
در میان دو دست تو رخ من
مثل عکسی میان قابی بود
حال اگر باز بینیم بابا
خود مپندار که اشتباه شده
چهره ی من همان چره است ای بابا
عکس رنگی فقط سیاه شده
58- ز اشک خود (2) ویرانه را کردم چراغان
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک بوشهری
قالب آهنگین
شاعر حسینی سید محسن
منبع بهار حسینی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ز اشک خود (2) ویرانه را کردم چراغان
بیا عمه (2) که از سفر بر گشته مهمان
شب فراق من سر آمد ، مهمانم امشب با سر آمد
پدر پدر پدر پدر جان(2)
چرا بابا (2) لعل لبت چون ارغوان است
گمان دارم (2) که جای چوب خیزران است
خاکستر آلودی پدر جان ، بگو کجا بودی پدر جان
اگر طفلم (2) ولی غم تو کرده پیرم
لبت بگشا (2) امشب دعا کن من بمیرم
ببین بود چشمم گهربار ، دو دست من بود به دیوار
فلک من را (2) در کودکی از پا نشانده
بغیر از یک ، نفس باقی ، از عمر کوتاهم نمانده
بار سفر شبانه بستم ، شد عمه ام راحت ز دستم
چو برگ فصل ، پائیزی ، باشد مرا رخسار زردی
ندارم من ، توان دیگر ، از بسکه کردم کوچه گردی
هر جا که اشکم را بدیدند ، با کعب نی نازم خریدند
59- من دختری سه ساله ، رخم به رنگ لاله
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
من دختری سه
ساله ، رخم به رنگ لاله
بابا دیگه طاقت ندارم
فریاد از این زمونه ، قامت من کمونه
روی خاکا سر می گذارم
منتظرت نشستم ، دل به امید بستم
تا تو بیای پیشم بمونی
تو بنشین کنارم ، سر رو زانوت بذارم
برای من قرآن بخونی
پاهام رمق نداره ، نه گوش و نه گوشواره
بابا ببین که ناتوونم
عمه نشسته خسته ، خیلی دلش شکسته
امید نداره من بمونم
چند نفری رسیدند ، موی منو کشیدند
نظر به سال من نکردند
مرا به هر بهانه ، زدند تازیانه
رحمی به حال من نکردند
60- دشت تاریک و من از درد به خود پیچیدم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دشت تاریک و من از درد به خود پیچیدم
ناگه از دور سیاهیّ کسی را دیدم
بسوی طفل ز ره مانده قدم بر می داشت
ناله ای زیر لب و دست به پهلو می داشت
قامتش بود خم و چهره ی او نیلی بود
حتم دارم که همان هم اثر سیلی بود
گفت بنشین به برم دخترک خسته ی من
تا نوازش کند از بازوی بشکسته ی من
وای از آن لحظه عجب لحظه ی غمناکی بود
من ندانم ز چه رو چادر او خاکی بود؟
61- بابا بیا با همدیگه سری به خونه بزنیم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بابا بیا با همدیگه سری به خونه بزنیم
من روی زانوت بشینم موهام و شونه بزنیم
خوش اومدی خوش اومدی بابا دلم تنگه برات
برای اون خندیدنای باصفات بابا دلم تنگه برات
چی بگم از کجا بگم که چی دیدم چی کشیدم
با پای پر
آبله رو خار بیابون دویدم
عمه می گفت بازم میای منو رو زانوت میذاری
رفتی سفر برای من گوشواره ی نو بیاری
حالا که اومدی پیشم قول بده تنهام نذاری
بابا چرا دست نداری؟ بابا چرا پا نداری؟
بابا چی شد برادرم لاله ی من یاسم چی شد؟
رفته برام آب بیاره پس عمو عباسم چی شد؟
بابا ببین رو صورتم یه هاله ی نیلی زدند
با دستاب بزرگشون به صورتم سیلی زدند
بابا گلوم زخمی شده آب می نوشم درد میکنه
گوشواره هامو کشیدند بابا گوشم درد میکنه
بابا اینا کی اند چه دینی دارند سر به سر ما بچه ها می ذارند
برای یتیمی که باباشو کشتن می رند سر بریده شو می ارند
بابا چشام درد می کنه بابا گوشام درد می کنه
بابا پاهام درد می کنه بابا موهام درد می کنه
62- رقیه جان این دل من بونه می گیره
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دختر اربابی ، دلبر اربابی
عزیز حیدر و شبیه مادر اربابی
رقیه جان این دل من بونه می گیره
دوست داره تو خرابه جای تو بمیره
شنیده ام ذکر لبت فقط حسینه
دستای تو کلید بین الحرمینه
شنیده ام بی بی خوب و مهربونی
حاجت قلب عاشقا رو خوب میدونی
عاشقی و منتظر خلق نگاتم
هر کی می خواد هر چی بگه غلام سیاتم
منم شبیه تو حسین و دوست میدارم
جوونیم و بپای این دوستی میذارم
خوب میدونی بی بی خوب و با وفایی
یه کار بکن منم بشم کرببلایی
اگه برم کرببلا اونجا می مونم
از طرفت توی حرم
دعا می خونم
داد می زنم که لطف تو چقدر زیاده
میگم که این تذکره رو رقیه داده
63- نامی که در شمار شهیدان کربلا
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب قصیده
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
نامی که در شمار شهیدان کربلا
بعد از حسین آمده نام رقیه است
بعد از قیام سرخ حسینی به کربلا
بر حق ترین قیام قیام رقیه است
جانسوز و کفر سوز و روانسوز و ظلم سوز
در گوشه ی خرابه کلام رقیه است
چون او کسی به عهد محبت وفا نکرد
این سکه تا به حشر به نام رقیه است
با دستهای کوچک خود بیخ ظلم کند
عالی ترین مرام مرام رقیه است
یک جمله گفت و کاخ ستم را به باد داد
خونین ترین پیام پیام رقیه است
آن قصه ای که خاطره انگیز کربلاست
افسانه ی خرابه ی شام رقیه است
هرگز نمرد آنکه دلش زنده شد به عشق
عشق حسین رمز دوام رقیه است
او هر چه داشت در طبق عشق حق نهاد
حق محو و مات سنگ تمام رقیه است
در مکتب محبت و جانبازی و خلوص
والاترین مقام مقام رقیه است
گاهی به کوه و دشت و گهی بر خرابه ها
در دست عشق دوست زمام رقیه است
لطفش به سینه احدی دست رد نزد
عالم رهین رحمت عام رقیه است
64- وقتی که مدینه بودیم یادته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
وقتی که مدینه بودیم یادته
غم و از دل می زدودیم یادته
دست تو بود به دستم یادته
روی زانوت می نشستم یادته
وقتی از راه می رسیدی یادته
گوشواره برام خریدی یادته
پیش من
بمون همیشه بابا جون
زخم گوشم خوب نمی شه بابا جون
با اینکه دارم می میرم بابا جون
باید از تو رو بگیرم بابا جون
سر تو بخون نشسته بابا جون
چرا دندونت شکسته بابا جون
درد من یکی نبوده بابا جون
بدن عمه کبوده بابا جون
زخم من مرهم نمی خواد بابا جون
نفسم بالا نمیاد بابا جون
دل من ز غصه مرده بابا جون
دختر تو سیلی خورده بابا جون
به گلت نمونده بویی بابا جون
نه داداشی نه عمویی بابا جون
بسکه موهام و کشیدند بابا جون
به سرم نمونده مویی بابا جون
حالا گوشواره ندارم بابا جون
سر روی خاکا می ذارم بابا جون
گردم سلسله داره بابا جون
پای من آبله داره بابا جون
65- آمدی بابا ببین مشتاق دیدارم هنوز
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
آمدی بابا ببین مشتاق دیدارم هنوز
خلق خوابیدند و من از گریه بیدارم هنوز
بارها جان دادم از هجرت وفایم را ببین
باز در هنگام وصلت جان به لب دارم هنوز
شمر سیلی زد به رویم تا نگویم نام تو
لیک باشد نام نیکوی تو گفتارم هنوز
یکشب از ناقه فتادم بسکه ضجرم زجر داد
مدتی زین ماجرا بگذشته بیمارم هنوز
عمه ام زینب ز مادر مهربانتر بر من است
می دهد شبها تسلای دل زارم هنوز
گر چه از بی طاقتی بنشسته می خواند نماز
با چنین احوال می باشد پرستارم هنوز
این شنیدم تشنه لب رفتی سفر بابا ببین
آب دارم بر تو از چشم گهربارم هنوز
66- دل سه ساله ، به پیچ و تابه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک شور کف زنی
قالب آهنگین
شاعر شریف علی
منبع
بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دل سه ساله ، به پیچ و تابه
خوش اومدی ای ، مسافر من ، در این خرابه
ای مهربونم ، آروم جونم
مرحمتی به من بخاطر خدا کن
چشاتو واکن ، به من نیگا کن
یه بار دیگه منو رقیه جان صدا کن
تو که سفر بودی امیدم ، هر شب خواب تو رو می دیدم
زنجیر به دست و پام نداشتم ، سر رو دوش عمو می ذاشتم
دورت بگردم ، ای نور دیده
از دختر تو ، این درد پهلو ، امون بریده
دل پر ز آهه ، چشام سیاهه
دستام برا شونه ی موهات جون نداره
ماه شب من ، تشنه لب من
قرآن بخون رقیه خیزرون نداره
هنور دلم در التهابه ، به یاد مجلس شرابه
بابا بعد یه عمر عزیزی ، خواستن منو برا کنیزی
67- دل من دوباره امشب هوس میخونه کرده
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دل من دوباره امشب هوس میخونه کرده
مستی از سرش پریده هوس پیمونه کرده
به دلم میگم مخور غم که ما هم خدایی داریم
توی این خلوت غربت یار دلربائی داریم
یار ما عزیز زهراست دلبر تموم دلهاست
گر چه او سنی نداره اما قلبش مث دریاست
یار دریا دل ماها با وفا و مهربونه
کسی رو از در خونش دست خالی نمی رونه
بیا تا با هم بخونیم یا رقیه اِفتح الباب
رو دلامون بنویسیم یا رقیه افتح الباب
می دونی اگه رقیه بگشاید در رحمت
دیگه ما غمی نداریم سر تا پا شمیم جنت
می دونم شب تولد گریه خوبیت نداره
اما گریه کن
رقیه یه محل بمون بذاره
قطره قطره اشکا می گه یاد هر عاشقی باشه
شمعای کیک تولد بیشتر از سه تا نباشه
نمی خوام گریه نمائی اما هر دلی می دونه
عمر حضرت رقیه مث یه غنچه می مونه
می دونم تو هم می دونی که دل حسینو برده
توی این عمر کوتاهش با دل حسین چکرده
برا هر جشن تولد رسمه که کادو بذارند
کاشکی که برا رقیه عروسک هدیه بیارند
تا که بچه های شامی هم بزرگ و ریز و کوچک
دل حضرت رقیه نسوزونند با عروسک
می دونم عمه ی سادات گل سر براش میاره
اونقده اشک می ریزه تا گل و رو سرش بزاره
میدونم چرا عمو جون به بی بی علاقه داره
چونکه چهره ی رقیه نمک فاطمه داره
از حالا برا رقیه یکی یک چادر بدوزه
که تو کربلا بی بی مون بدون چادر نمونه
یکی گوشواره بیاره که توی گوشش بذاره
بخدا رقیه خاتون تاب درد و غم نداره
آخر جشن تولد شمعا رو باید خاموش کرد
آرزوهای بلنده حضرت بی بی رو گوش کرد
اما لبهای رقیه خشکه و توون نداره
وقت فوت کردن شمعا رو لبش باغ بهاره
دل ما مال رقیه است بخدا پس نمی گیریم
بذار راحتت کنم من ، بی رقیه ما می میریم
68- بشنو ای جانانم ای رأس بر دامانم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بشنو ای جانانم ، ای رأس بر دامانم
ز غصّه هایم ، برایت ای گل ، سخن بگویم
دلم گرفته ، اجازه فرما ، سرت ببویم
دیگر دل بریدم ز عالم
دعا کن بگیرد حق
جانم
چون از زمونه ، و کینه هایش ، خسته ام
چشمم به روی ، این زندگانی ، بسته ام
یک شب به اشک و ناله ، افتاده ام ز ناقه
برای یاری ، چرا پیم عم ، مه ام نیامد
ز درد پهلو ، نفس به سینه ، بالا نیامد
با گریه دنبالش دویدم ، به سختی خود را می کشیدم
شب بود و سوز و ، درد و عذاب ، تنهایی
ناگه کنارم ، آمد یه ماه ، نورانی
سر بر زانوش نهادم ، به غصّه هاش دل دادم
آمد کنارم ، ناگه پلیدی ، وحشیانه
می زد به رویم ، با مشت و گاهی ، با تازیانه
با ترس هر طرف دویدم ، خار از پای خود می کشیدم
دیگر چه گویم ، بابا برایت ، از آن شب
آنقدر بگویم ، آمد بفریا ، دم زینب
69- تو باغبانی من نیلوفرت هستم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک بوشهری
قالب آهنگین
شاعر حسینی سید محسن
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تو باغبانی من نیلوفرت هستم
من دخترت هستم من دخترت هستم
ای بهتر از جان من ، هستی تو مهمان من ، بنشین به دامان من
بابا حسین جانم(2)
من شاهد چشم از خون ترت هستم
من دخترت هستم من دخترت هستم
ای شام من را سحر ، رویت چو قرص قمر ، با خود تو من را ببر
بابا حسین جانم(2)
تو دلربا هستی من دل بتو بستم
امشب من از عطر گیسوی تو مستم
ای ماه خاکستری ، ناز مرا می خری ، امشب مرا می بری
بابا حسین جانم(2)
سربسته می
گویم چشمم شده دستم
باور ندارم من پیش تو بنشستم
قربان چشم ترت ، گو پاسخ دخترت ، از چه شکسته سرت
بابا حسین جانم(2)
چشمت بود چون شفق ، دیگر ندارم رمق ، آیم به سوی طبق
بابا حسین جانم(2)
70- من پاک سلاله ی حسینم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب مثنوی
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
من پاک سلاله ی حسینم
زهرای سه ساله ی حسینم
گنجی به دل خرابه ی شام
در شام شدم سفیر اسلام
من زینب دیگر حسینم
من سوره ی کوثر حسینم
روح شرف و قیام دارم
یک کرببلا پیام دارم
نور شهداست هاله ی من
شمشیر خداست ناله ی من
احیاگر عشق و شور و حالم
قرآن حسین خط و خالم
عشق آمده سرفراز از من
عباس کشیده ناز از من
گردونه ی صبر پای بستم
گلبوسه ی حور روی دستم
از وادی کربلا خروجم
تا شام بلا چهل عروجم
ماه رخ من که بی قرینه است
خورشید گرفته ی مدینه است
هر چند که دختر حسینم
آئینه ی مادر حسینم
بگذاشته بر تنم نشانه
کعب نی و سنگ و تازیانه
صد کوه بلا به دوش بردم
خم گشتم و سرفراز مردم
عالم همه کربلای من بود
زینب سپر بلای من بود
نفرین هماره باد بر شام
وا... مرا زدند در شام
کردند ز غم کباب ما را
بستند به یک طناب ما را
با آنکه عزیز بوترابم
بردند به مجلس شرابم
آنشب که پدر به خوابم آمد
خورشید سحر به خوابم آمد
لب تشنه به خواب آب دیدم
گمگشته ی خود به خواب دیدم
من حنجر
پاره پاره دیدم
در دامن خود ستاره دیدم
با گریه عقیق سرخ سفتم
حرف دل خود به دوست گفتم
بگذار سرت به بر بگیرم
یک بوسه بگیرم و بمیرم
یک بوسه گرفت و داد هستش
افتاد سر پدر ز دستش
یک بوسه گرفت و گفت بدرود
این رمز کمال و عاشقی بود
71- در بزم ما آمدی تو با رأس از تن بریده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک نوحه سنگین جدید
قالب آهنگین
شاعر عبدالکریمی مهدی
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
در بزم ما آمدی تو با رأس از تن بریده
بابا ببین مثل زهرا قد رقیه خمیده
من مانده ام بی تو تنها ، بابا حسین یابن الزهرا(2)
بر صورت کوچک من از ضرب سیلی نشانه است
دستم به دیوار و پایم مجروح از تازیانه است
بابا نبودی ببینی موی مرا می کشیدند
با سنگ و با تازیانه ناز مرا می خریدند
مثل اسیران رومی شام بلا آمدم من
تا نزد رأس تو بابا با درد پا آمدم من
جای عجب دارد ای گل امشب که مهمان مایی
خوش آمدی یابن زهرا چه مجلس با صفایی
72- عاشقا بیاید با هم دعا کنیم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 62
تعداد استفاده 0
متن شعر
عاشقا بیاید با هم دعا کنیم
دلا رو راهی کربلا کنیم
تو حرم پای ضریحش بشینیم
روضه ی رقیه رو بر پا کنیم
آفتاب از کدوم طرف در اومده
که بابا دیدن دختر اومده
عمه جون اونی که رفته بود سفر
حالا بر گشته و با سر اومده
گوشه ی خرابه مهمونی شده
عمه جون چشم تو بارونی شده
تا نمردم یه نفر جواب بده
لب مهمونم چرا خونی شده؟
73- تا میگم بی بی رقیه وجودم می شه پر احساس
مشخصات
مناسبت مدح
سبک
ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تا میگم بی بی رقیه وجودم می شه پر احساس
یاد کربلا می افتم یاد تشنگی و عباس
تا میگم بی بی رقیه دل من هوایی می شه
نه فقط کرببلایی دل من خدایی میشه
تا میگم بی بی رقیه میاد عطر همه گلها
خنده هاش خیلی قشنگه شبیه حضرت زهرا
تا یکی میاد از اونجا می خوام از غصه بمیرم
به دلم میگم غمی نیست از بی بی ویزا می گیرم
74- یاد داری مدینه موقع خواب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب قافیه پریشان
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یاد داری مدینه موقع خواب
دست تو بود بالش سر من
هر زمانت صدا زدم گفتی
جان من ناز دانه دختر من
یاد داری تو روی نی بودی
منهم از پشت ناقه افتادم
گریه کردی برای من من هم
به تو از دور بوسه می دادم
بعد تو عمه ام پدر جان زد
گره محکمی به معجر من
علتش را سوال کردم گفت
دشمنت بی حیاست دختر من
آخرین لحظه ای که می رفتی
سایه ات پا کشید از سر من
با همه غیر من وداع کردی
تو نگفتی کجاست دختر من!
75- بی بی رقیه امیرم ، من به عشقت اسیرم
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بی بی رقیه امیرم ، من به عشقت اسیرم
بگی بمیر می میرم 2
با رقیه دل من خدایی می شه
دل من عاشق و کربلایی می شه
حرم قشنگ تو منای عشقه
قبله و کعبه ی من رو به دمشقه
شما شاه عالمی منم فقیرم
اینقده
میگم رقیه تا بمیرم
از جهنم خدا ترسی ندارم
اسمتو بی بی روی صراط میارم
76- دست و پا گیر شدم بیش از اینم نزنید
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع گلواژه های عترت
تعداد استفاده 0
متن شعر
دست و پا گیر شدم بیش از اینم نزنید
من که خود رفتنیم این چنینم نزنید
من که تسلیم شدم از چه امانم ندهید
دیگر از پُشته ی هر بوته کمینم نزنید
گیسو و مشت گرده کرده ، گره خورده بهم
مشت سنگی به سر و روی جبینم نزنید
پیرهن پاره ام و اشک یتیمی دارم
نیشخند این همه بر صوت حزینم نزنید
دور از چشم غضبناک عمویم عباس
با غضب اینهمه محکم به زمینم نزنید
77- بی تو دوباره دلم گرفته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بی تو دوباره دلم گرفته
تو این خرابه میون این خاک غم گرفته
دختری تنها که بیقراره
همه میگن یتیمه و بابا نداره
نیستی عزیزم اشک می ریزم
خرابه ام با گریه های من بیداره
عمه میگه که بر می گرده
بابات فراموشت نکرده
عمه میگه میای دوباره
ولی دلم باور نداره
دیشب نبودی خرابه شام
دلم گرفت و گفتم به عمه کوشن داداشام
یه آدم بد اومد منو زد
78- من رقیه دختر سالار دینم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب قصیده
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
من رقیه دختر سالار دینم
غنچه ی باغ امام سومینم
ماهتابم چشمه سارم نوبهارم
کوکبم نورم شهابم مه جبینم
جان مادر نور چشم زینبم من
میوه ی قلب امیرالمؤمنینم
خوش زبانم شکرم شیرین کلامم
دلنوازم مهربانم نازنینم
گوهر رخشنده ام پاکم نجیبم
لاله ام یاسم عبیرم یاسمینم
نوگل بستان زهرا
مهر و ماهم
گلعذارم زیور گلزار دینم
بوی عطرم چلچراغم شوق و شورم
سنبلم ریحانه ام درّ ثمینم
من کبیرم گر چه در ظاهر صغیرم
کعبه ام من قبله ی اهل یقینم
کوچکم کوچک ولی دریای رحمت
یاور مسکین رنجور غمینم
اسوه ی حجب و حیایم کوه صبرم
چشمه ی فیض خداوند مبینم
اختر تابنده ی برج ولایت
حلقه ی بزم حسینی را نگینم
من سه ساله دختر تنهای تنها
گوشه ی ویران سرا خلوت نشینم
طاقت هجران بابا را ندارم
کاش می شد لحظه ای او را ببینم
در کنار رأس بابا می دهم جان
غم فزا باشد ، وداع آخرینم
79- تو دل و دلدار عالمینی ، بی بی دلها ...
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک نوحه سنگین جدید
قالب آهنگین
شاعر عبدالکریمی مهدی
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تو دل و دلدار عالمینی ، بی بی دلها نور دو عینی
دلبر باب الحوائج استی ، دختر ارباب من حسینی
عاشقی دردیه درمون نداره
هر کسی مثل تو داره بیاره
زندگی بی تو : عذابه عذابه عذابه
بی بی دعام کن : ثوابه ثوابه ثوابه
خوش آمدی عشق اربابم(3)
اومدن از آسمون ملائک ، واسه طواف صورت ماهت
می خونن آهنگ شور و شادی ، دسته به دسته بر سر راهت
گل بریزید با نور ستاره
که حسین بابا شده دوباره
چیکار کنم بی : قرارم قرارم قرارم
مستم و آروم : ندارم ندارم ندارم
خوش آمدی عشق اربابم(3)
تو نگار فاطمی سرشتی ، گل گلواژه ی باغ بهشتی
هنوز توی این دنیا نبودم ، که منو یک دیوونه نوشتی
دختر ناز آقام حسینی
تو عصای دست زینبینی
عمو عباست کشته ی نازت
ا می کنی سر چادر نمازت
هر چی که دارم از کرم توست
شفای دردم تو حرم توست
حاجتم و تا : نگیرم نگیرم نگیرم
از درخونت : نمی رم نمی رم نمی رم
خوش آمدی عشق اربابم(3)
از کوچیکیم تو ماه محرم ، توی خونه ذکر روضه داریم
مادرم نذر کرده آخه هر سال ، سفره ی حضرت رقیه داریم
خدا می دونه که شیرین زبونه
عمه کوچولوی صاحب زمونه
ورد لب من لعن امیه است
دل دیوونم دست رقیه است
خدا رو قلبم: نوشته نوشته نوشته
زندگی با تو: بهشته بهشته بهشته
خوش آمدی عشق اربابم(3)
80- اینجا محیط سوز و اشک و آه و ناله است
مشخصات
مناسبت خرابه شام
سبک مرثیه
قالب مثنوی
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
اینجا محیط سوز و اشک و آه و ناله است
اینجا زیارتگاه زهرای سه ساله است
اینجا دمشقیها گلی پژمرده دارند
در زیر گِل مهمان سیلی خورده دارند
اینجا زیارتگاه جبریل امین است
اینجا عبادتگاه زین العابدین است
اینجا ز چشم خود گلاب افشانده زینب
اینجا نماز شب نشسته خوانده زینب
اینجا به خاکش هر وجب دردی نهفته
اینجا سه ساله دختری بی شام خفته
اینجا نخفته چشم بیدار رقیه
اینجا حسین آمد به دیدار رقیه
اینجا قضا بر دفتر هجران ورق زد
اینجا رقیه پرده یکسو از طبق زد
اینجا شرر بر دامن افلاک می ریخت
زینب بر اندام رقیه خاک می ریخت
اینجا دل شب کودکی هجران کشیده
گلبوسه بگرفته ز رگهای بریده
81- من رقیه ام شده تنم سیه ز کین
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
من رقیه ام شده تنم سیه ز کین
ای پدر بیا
به شام غم مرا ببین
سه ساله ای یتیمه ام ، بخون نشسته دیده ام
حسین من حسین من
من رقیه ام (3) بابا
پر ز آبله دو پای من ز خار و خس
خسته ام ز جان پدر به داد من برس
به لب رسیده جان من ، بیا ببین فغان من
حسین من حسین من
من رقیه ام (3) بابا
آمده دگر مسافرم از این سفر
عمه جان نگر به دامنم سر پدر
قسم به خون حنجرت ، مرا ببر به همرهت
حسین من حسین من
من رقیه ام(3) بابا
82- به گوشه ی خرابه انگاری جون گرفته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یا ابتاه اُنظُر الی أنا الرقیه(3)
به گوشه ی خرابه انگاری جون گرفته
میون اشک و آتیش بازم زبون گرفته
همیشه جون دختر بسته به جون باباست
عمه دارم می میرم نمی گی بابام کجاست
وقتی بیاد از سفر میگم چیا کشیدی
میون کوچه بازار چه چیزائی ندیدی
بهش میگم که شامی چشاش چقدر بی حیاست
عموی با غیرتم خبر نداری کجاست
بابا دیگه بسمه هر چی بلا کشیدم
کاشکی می شد یه بارم روی تو رو می دیدم
بهش می گم که بابا خیمه ها رو سوزوندن
ما ها رو پا برهنه رو خارا می دووندن
شامیا کف می زنن میگن اسیر آوردن
یه عده خارجی رو پیش امیر آوردن
83- رقیه (2) مهر و هم مهتاب منه
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
رقیه (2) مهر و هم مهتاب منه
رقیه (2) دختر ارباب منه
رقیه (2) بخدا جانان منه
رقیه (2) دختر سلطان منه
چو زهرا مادرش بی مثل و همتاست
قدم چون می زند گویی که زهراست
یگانه قبله گاه می پرستان
رقیه رهبر زینب پرستان
دلی دارم که مجنون رقیه است
نفس در سینه مدیون رقیه است
تمام زندگیم وقف رقیه است
همه حرف دلم حرف رقیه است
دلم مست می جام رقیه
به قلبم حک شده نام رقیه
همه هستی من هست رقیه است
خم مستی من دست رقیه است
مرا با یک نگاهش مست کرده
به عشق خود مرا پا بست کرده
84- گفت شهزاده علی اکبر شبی
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
گفت شهزاده علی اکبر شبی
با رقیه از محبت مطلبی
کای جهانی بسته ی فتراک تو
نه فلک سرگشته ی ادراک تو
جلوه ی زهرائیت دیوانه کرد
عالمی را تا ابد پروانه کرد
مستحقم من نیاز من تویی
قبله گاه من نماز من تویی
لیک دارم گفتگویی از ادب
با تو ای نوباوه ی فخر عرب
هیچ می دانی رقیه من کیم؟
در شمایل چون رسول مکیم
از برای مصطفی اندر زمن
اشبه الناسی نیامد همچو من
در جمال و در کمال و در جلال
نیست مانند من ای نیکو خصال
با چنین اوصاف و احوال جمیل
تا ابد نآید چون من ای بی بدیل
با لب چون غنچه ات بنما عیان
حال خود را با من ای شیرین زبان
در جواب او رقیه از وفا
گفت کای شهزاده ی نیکو لقا
ما کجا و حال خود گفتن کجا
نیست ما را جز حقیقت مدعا
خوب می دانی که زهرا منظرم
هم حسین بن علی را دخترم
رتو آفاق از نور من است
جلوه ات از آتش طور من است
بوی زهرا از من آید بر مشام
زنده گردد عالم از بویم مدام
سرّ این مطلب بیان سازم از آن
تا بدانی کز کجا دارم نشان
گر نبودی فاطمه عالم نبود
نامی از نسل بنی آدم نبود
فاطمه انوار اِشراق جلی است
کفو او درعالم هستی علی است
کنز مخفی خود وجود فاطمه است
هستیِ هستی ز بود فاطمه است
فاش گویم این سخن بی واهمه
نیست چون من کس شبیه فاطمه
من همان زهرای نیکو منظرم
بحر عصمت را یگانه گوهرم
هان مشو غرّه به حُسن خویشتن
حُسن تو یک جلوه ای باشد ز من
ناگهان آمد ندایی از سماء
کای عزیز فاطمه روحی فداه
لحظه ای اکبر اگر غافل شود
در حقیقت آطل و باطل شود
گر بگیرم لحظه ای از او نظر
میشود زین حسن و زیبایی بدر
گفت با اکبر شهنشاه زمن
قره العینا مه تابان من
او به حق ام ابیهای من است
تالی زهرای والای من است
او نه بل ام ابی ام الّه است
همچو خون من بحق ثار الّه است
او یگانه یادگار فاطمه است
یادگار غمگسار فاطمه است
شرح جانسوز اسارت رفتنش
در خرابه ذکر بابا گفتنش
ماجرای جانگدازش تا ابد
خلق عالم را بسوزاند ز حد
او سرم بیند به روی نیزه ها
نیمه شب افتد زمین از ناقه ها
خصم سیلی بر گل رویش زند
نانجیبی چنگ بر مویش زند
عاقبت اندر خرابه دخترم
دست بر پهلو شود چون مادرم
کین چنین ظلمی در عالم کس ندید
ای دو صد لعنت
بر افعال یزید
لعنت حق بر یزید و آل او
تا ابد بر نسل و بر امثال او
85- دل به غم داده و بی دل شده ام
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دل به غم داده و بی دل شده ام
به رقیه متوسل شده ام
او که خود سیده السادات است
درگهش قبله گه حاجات است
او مفاتیح الجنان همه است
نازنین پسر فاطمه است
همه ی عشق در او جمع شده است
همه پروانه و او شمع شده است
سفره ی آل عبا را نمک است
قبله ی سجده ی حور و ملک است
عشق و زیبایی و احساس است او
زینب و اکبر و عباس است او
86- هرگز روا نبود چهل منزل ای پدر
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب تک بیتی ها
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
هرگز روا نبود چهل منزل ای پدر
یک طفل با سر پدرش همسفر شود
عمه جان عمه جان این سر پر خون سر باب من است (دسته ی 1)
عمه جان عمه جان پس به کجا پیکر باب من است (دسته ی 2)
منکه در هاون تقدیر و قضا سوده شدم
روی قبرم بنویسید که آسوده شدم
ز آل ا... طفلی در خرابه است
مگر این شهر قبرستان ندارد
این روزها رقیه ی تو رو به قبله بود
ممنونم ای پدر که مرا در بر آمدی
یک عده گرگ حمله به یک جوجه می کنند
آن نیز جوجه ایکه به داغش نشانده اند
چنان ضعیف شدم ای پدر که بر جسمم
فتاده سایه ی دیوار و سخت سنگین است
به
مرگ خویش رقیه نوشت در تاریخ
که بوسه ی لب بابا گران ترین کالاست
یادش بخیر آن روزهای در مدینه
دو گوشواره داشتم حالا ندارم
نوبت ما که شد از حرف فرو می مانی
دختر تو چه کم از راهب نصرانی داشت
87- پا میذارم روی دنیا من به سودای رقیه
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
پا میذارم روی دنیا من به سودای رقیه
جا می گیرم توی جنت به یه امضای رقیه
از در خونه ی اون ، دیگه هیچ جا نمی رم
حاجتامو فقط از ، این سه ساله می گیرم
حرمش کوچیکه اما قبلگاه اهل عشقه
حتی کربلا یه وقتا زائر شهر دمشقه
شاه عاشقا حسین ، میره پیش دخترش
شب میلادی او ، گل می ریزه رو سرش
88- بیایید تشییع جنازه ی یک بدنه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بیایید تشییع جنازه ی یک بدنه
بیایید بدن رقیه ام بی کفنه
زن غساله کجا غسل دادن لاله کجا
کبودی روی تن بچه سه چار ساله کجا
چشم بر ابرو رو ببین زینب و اون صبر و ببین
دست خالی تو خرابه کندن قبر و ببین
زنا شیون می کنن بچه ها سینه می زنن
ملائکه روضه خون یک بدن بی کفنن
خرابه غوغا شده یک تنه کربلا شده
قد زینب توی تشییع جنازه تا شده
خون شده قلب رباب می ریزه اون رو قبرش آب
هی میگه دخترکم برو دیگه راحت بخواب
89- مست می میخونه ی رقیه
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
سه ساله ی ارباب
بخدا عشقمه ،
بخدا دینمه
بخدا همه ی آئین منه
مست می میخونه ی رقیه
دیوونه ام دیوونه ی رقیه
منکه به عشق بی بی ام اسیرم
دلم می خواد تو حرمش بمیرم
سینه ی من ز هجر تو کویره
هر کی که دوستت نداره بمیره
ملیکه ی سینه ی من تو هستی
به گردنم قلاده رو تو بستی
تو صاحب و ملیکه ی بهشتی
نام حسین و رو دلم نوشتی
می خوام بشم امشبه رو خدایی
با مدد رقیه کربلایی
سینه ای چون وسعت دریا داری
چهره ای چون حضرت زهرا داری
90- مرا دردی است اما نای گفتن را ندارد لب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
مرا دردی است اما نای گفتن را ندارد لب
غمم را هیچکس آگه نمی باشد بجز زینب
به یادت هست گفتی گوشه ی ویرانه می آیی
بجز قلبم مگر ویرانتر از اینجا بود جایی
بیا چشم انتظارم ای فروغ چشم کم سویم
بیا تا راز کم سو گشتن چشمان خود گویم
سرت بر نیزه بود ای شاه من مات رخت بودم
مرا با دیده می خواندی و فکر پاسخت بودم
تماشای تو می کردم که دشمن خیره شد بر من
چنان سیلی به رویم زد که گردون تیره شد بر من
اگر چه هر کجا نام ترا بردم کتک خوردم
نترسیدم ز سیلی خوردن و نام ترا بردم
اجل هم بارها آمد که گیرد جان بر لب را
خجل گشتم ز بی جانی و دادم وعده امشب را
بیا تا جان بگیرم از تو تقدیم اجل سازم
سرافرازم نما امشب که در پایت سر اندازم
91- ای گل خوش رنگ و بوی باغ عشق
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
الب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای گل خوش رنگ و بوی باغ عشق
بر دل زار تو مانده داغ عشق
بسکه ماتم دیده ای پژمرده ای
از عدو هر روز سیلی خورده ای
هر شب از هجران بابا سوختی
چشم بر درب خرابه دوختی
از غمت خون قلب سنگ خاره بود
داشتی چادر ولیکن پاره بود
ماه رخسارت همیشه تار بود
زندگی از بهر تو دشوار بود
پیکرت مانند شمعی آب شد
عمه از داغ غمت بی تاب شد
باغ رخسارت گل نیلی نداشت
صورت تو طاقت سیلی نداشت
عشق هم گویا اسارت رفته بود
گوشوار تو به غارت رفته بود
همچنان زهرای بانوی فدک
می نمودی عمه را هر شب کمک
تا بخوانی تو نماز خویش را
سر کنی راز و نیاز خویش را
عمه با داغ دلت خو می گرفت
زیر بازوی ترا او می گرفت
92- نمک سفره ی حسین فقط رقیه است و بس
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
نمک سفره ی حسین فقط رقیه است و بس
بانوی عشق عالمین فقط رقیه است و بس
وقار و عصمت نخی از پوشیّه ی رقیه است
کنج خرابه حوزه ی علمیه ی رقیه است
رساله ی عشق و جنون با قلم رقیه است
شفای درد عالمی در حرم رقیه است
از آتیش ترسی ندارم نه اسیر نه بیقرارم
زیر لبم میگم رقیه رو صراط پا می گذارم
من رقیه مذهبم خدا میدونه آره و ا... آره و ا...
ذکر بی بی بر لبم خدا می دونه آره و ا... آره و ا...
تا نفس تو سینه دارم
می کنم لعن امیه
بعد مرگم بنویسید روی قبرم یا رقیه
93- زینب کبری کند صادر جواز کربلا
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
زینب کبری کند صادر جواز کربلا
این مجوز را خودش نوبت به نوبت می دهد
هر که خواهد زود گیرد این مجوز بشنود
او به عشاق رقیه اولویت می دهد
94- دل آسمان میل دارد بگرید
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دل آسمان میل دارد بگرید
خرابه نشینی ما گریه دارد
سر انگشت مشکل گشایم ضعیف است
که خار از کف پای من در بیارد
بیا تا تماشاچیانم نگویند
که این طفل آواره بابا ندارد
الا خیزران خورده ی مجلس طشت
غم تو گلوی مرا می فشارد
عجب روزگار عجیب و غریبی است
یهودی مرا خارجی می شمارد
95- امشب از عشق رقیه به دمشق پر می زنه دل
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
امشب از عشق رقیه به دمشق پر می زنه دل
گِرد گنبد قشنگش تا سحر پر می زنه دل
هم قرار سینه و هم تب و تاب منه
بدونید فرشته ها بنت الارباب منه
بسکه زیباست روی ماه این نگار نو رسیده
نه فقط رنگ رخ ماه رنگ خورشید هم پریده
دل ز دنیا می بره توی آغوش حسین
نمیدونم خوابه یا شده مدهوش حسین
از در میکده ی عشق بر نمی دارم سر امشب
بده ساقی می باقی که بنوشم من لبالب
دختر پادشه کل هستی اومده
میگساران موسم می پرستی اومده
امشب عشقم کشیده سری به میخونه زنم
آتش عشق تو رو بر دل دیوونه زنم
ندیدی نمیدونی دیدم و دیوونه شدم
96- خوش آمدی در ویرانه ام ...
مشخصات
ناسبت شهادت
سبک بوشهری
قالب آهنگین
شاعر حسینی سید محسن
منبع زمزمه حسینی
تعداد استفاده 0
متن شعر
خوش آمدی در ویرانه ام ، تو شمعی و من پروانه ام
ای میهمانم ، بهتر ز جانم ، بیا و بنشین به دامنم
من دخترم نازم را بخر ، امشب مرا با خودت ببر
ماه منیرم ، من طفل پیرم ، از دامن تو جدا منم
از بسکه خوردم من تازیانه نباشدم در زانو رمق
منعم مکن گر در این دل شب نشسته آیم سوی طبق
بگو گناهت مگر چه بود ، چرا شده لبهایت کبود
مگر پدر جان ، خواندی تو قرآن ، پاسخ بگو بر سئوال من
به من بگو پیکرت کجاست ، انگشت و انگشترت کجاست
در پیچ و تابم ، بگو جوابم ، ای ماه ابرو هلال من
ببین پدر جان مانند پیران نمانده بر پیکرم توان
سر بریده ، بگو که دیده سه ساله طفلی شود کمان
می میرم امشب ای هست من ، شد عمه راحت از دست من
در ناله هستم ، سه ساله هستم ، بسوزم همچون شمع سحر
رسیده صبح من را وصال ، ای عمه جان کن مرا حلال
ای همنوایم ، بودی عصایم ، خدا نگهدار ای همسفر
97- ز آسمان گل شادی دوباره می بارد
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
رقیه بنت الارباب(4)
ز آسمان گل شادی دوباره می بارد
بپای مقدم جانان ستاره می بارد
جهان جهان بده مژده که یار می آید
سپیده زد به دل امشب بهار می آید
به سینه های رمیده قرار می آید
لا صلا همه عالم نگار می آید
فرشته خاک درش را به دیده می ساید
رسول کوچک ارباب رقیه می آید
برای آل محمد رسیده نور دو عین
مدینه پر شده امشب ز عطر یاس حسین
گلی زدامن عصمت سلاله ی عشق است
عزیزجان حسین و سه ساله ی عشق است
سبو سبو بده ساقی خمار و سر مستم
اسیر باده ی عشق رقیه ات هستم
تموم عالم و هستی فقیر تو گشته
چه کرده ای که ابوالفضل اسیر تو گشته
تا دیده روی عمو رو سرا پا احساسه
همه میگن که رقیه مرید عباسه
سه ساله گفتمش اما اسیر عشق است این
شبیه عمه ی سادات شه دمشق است این
دمشق گفتم و دل باز هوای گریه گرفت
دل رمیده به یاد رقیه گرفت
دمشق بود و خرابه به کنج تنهایی
سه ساله دختر پیری شده تماشایی
دمشق بود و رد خون به تار هر گیسو
قدی خمیده و دستی گرفته بر پهلو
حسین رفت و چه مانده از آن تن و بدنش
به روی نیزه سر او به سینه پیرهنش
98- دست من در بند زنجیر
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دست من در بند زنجیر
دست ان کودک به دستان پدر بود
بر سر ما برق شمشیر
چون عموی پهلوانم در سفر (روی نی) بود
بالش من سنگ ویران
خوابگاه دختران آغوش بابا
یاد باد آن روزگاران یاد باد
می نهادم سر به روی دوش بابا
99- در آسمان چشمم هر شب ستاره دارم
مشخصات
مناسبت قبل از شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
در آسمان چشمم هر شب ستاره دارم
اشکی
بدیده آهی بر دل هماره دارم
دشمن ز بس پیاپی سیلی بصورتم زد
نه گوش مانده بهرم نه گوشواره دارم
روی مرا چو دیدی یاد مدینه کردی
من هم از این مصیبت داغی دوباره دارم
دانم چرا دو دیده بر روی هم نهادی
دیدی که من لباسی خاکی و پاره دارم
هر شب در خرابه تا صبح گریه کردم
آخر مگر دلی همچون سنگ خاره دارم
100- نامسلمونا مگه رسم جوانمردی اینه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب فولکوریک
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
نامسلمونا مگه رسم جوانمردی اینه
دختری باید کنار سر بابا بشینه
شامیا اگه شما دل ندارید اما رقیه دل داره
نمی تونه سر بابا رو خاکا ببینه
یه نفر بیاد و سر رو از رقیه بگیره
زینب و خبر کنید رقیه داره می میره
101- تو سینه ام دوباره پر شده بوی لاله
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تو سینه ام دوباره پر شده بوی لاله
دلم تو دست یک غنچه ی سه ساله
سه ساله ای که عشق دختر پادشاهه
اسمش رقیه هست و نور چشامه
خدا میدونه بنده و سگ رقیه هستم
ز جام لاله ی حسین همیشه مست مستم
یا رقیه مددی مددی مددی بی بی جان (2)
بمیره هر که خواسته تو رو ازم بگیره
که بی رقیه قلبم ز غم می میره
آخه ز روز اول دلم بپاش اسیره
که بی رقیه عالم دلش می گیره
تا جون دارم بازم می گم همیشه خاک پاشم
تا می تپه دلم می گم که بنده ی نگاشم
یا رقیه مددی مددی مددی بی بی جان (2)
هر کسی شد حسینی سگ
رقیه میشه
که بی رقیه عشق حسین نمی شه
چادرک نمازش قبله ی آسمونه
نور دل حسینه خدا می دونه
ستاره حسینه و تو آسمون هستی
رقیه دختر حسین خدای می پرستی
یا رقیه مددی مددی مددی بی بی جان (2)
تو آسمون مستی ستاره ی حسینه
واسه عموش ابوالفضل نور دو عینه
با اون نگاه معصوم تو سینه خونه کرده
دل منو با عشقش دیوونه کرده
منم رقیه مست تو ز هست توست هستم
میگم جلی به عالمین سگ رقیه هستم
یا رقیه مددی مددی مددی بی بی جان (2)
اومدی و با چشمات دلم رو کردی غارت
دیگه برام نمونده یه خواب راحت
منو رسوند به جایی که پیش پات بمیرم
بازم بگم رقیه تا جون بگیرم
سه ساله ی پریّون قدش مث کمونه
کبوده عارض اون خدا میدونه
کی دیده روی لاله نشون تازیونه
رو گونه رد سیلیّ وحشیونه
کاشکی بودم تو کربلا بجات کتک می خوردم
ز غصه ی پاهای آبله ایّ تو می مردم
یا رقیه مددی مددی مددی بی بی جان (2)
102- ای بفدای جان تو جان جهان رقیه جان
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب قصیده
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای بفدای جان تو جان جهان رقیه جان
ای به نگاه تو نهان باغ جنان رقیه جان
در دل کوچک تو غم در فوران رقیه جان
ما همه یک تن و تویی روح و روان رقیه جان
تو غنچه ای تو سبزه ای تو یک بهشت لاله ای
تو مهری و ستاره ای تو ماهی و تو هاله ای
تو از قبیله ی سخا تو جود را سلاله ای
در آشیانه
ی کرم کبوتر سه ساله ای
لب تو کوثر علی رخ تو ماه فاطمه
سرشته در وجود تو جلال و جاه فاطمه
قسم به ناله های تو به سوز و آه فاطمه
نهان به گوش چشم تو بود نگاه فاطمه
بیاد تو به یاد او کنم فغان رقیه جان
103- بنگر ، خرابه شده پُرِ ناله
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بنگر ، خرابه شده پُرِ ناله
یه صدا میاد صدا ناله
گریه می کنه یه سه ساله یه سه ساله یه سه ساله
امشب ، زمین و زمان با ناله
هر شهر و هر کوچه و خانه
گریه می کنه با سه ساله با سه ساله با سه ساله
بابا ، بیا ، دستی بکش رویم
بیا ، ببین ، سپید شده مویم
یا ابتاه ، چه کسی یتیم کرد؟(3)
بابا ، دنیا بی تو تاریک و سرده
تموم تنم پُرِ درده
میگن بابات بر نمی گرده نمی گرده نمی گرده
بابا ، مردم کوفه چقدر پستند
دستای سه سالتو بستند
پهلوم و بابا بشکستند بشکستند بشکستند
به زانو ، هام ، دیگه توونی نیست
طفلی ، چون من ، قدش کمونی نیست
یا ابتاه ، چی کسی یتیمم کرد؟(3)
شوری ، شده تو خرابه بر پا
به گریه و ناله و آوا
طفلی می گرده پی بابا پی بابا پی بابا
بنگر ، خرابه ی شام شده غوغا
توی طبقی سر مولا
همه گرفتند شور زهرا شور زهرا شور زهرا
عمه ، بیا ، مسافرم آمد
بابا ، ی من ، با پای سر آمد
یا
ابتاه ، چی کسی یتیمم کرد؟(3)
با تو ، دل آسمون می لرزه
دل کهکشون می لرزه
دنیا بی شما نمی ارزه نمی ارزه نمی ارزه
حاتم ، پیش کرم شما خاره
جبرئیل پیشت کم میاره
بابا رو پاهات سر میذاره سر میذاره سر میذاره
بی بی ، ببین ، غلام تو هستم
جون ، عموت ، رها نکن دستم
یا ابتاه ، چی کسی یتیمم کرد؟(3)
104- ساقی صلای عام به نام رقیه کن
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ساقی صلای عام به نام رقیه کن
ما را خراب باده ی جام رقیه کن
آتش بریز در قدح لاله بی درنگ
و آنگه روان به جانب شام رقیه کن
سعی و صفا و مروه و خیف و منای را
یکجا فدای رکن و مقام رقیه کن
یا فاطمه به جان حسینت ز مرحمت
ما را به روز حشر غلام رقیه کن
105- دختر شاه مدینه ، کنج ویروونه نشسته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب قافیه پریشان
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دختر شاه مدینه
کنج ویروونه نشسته
مثل بانوی مدینه
با لگد پهلوش شکسته
رمقی به تن نداره
شده از زندگی خسته
صورتش خونی و خاکی
تنش از جفا سیاهه
سر گذاشته روی دیوار
گمونم که چشم براهه
نمی دونم طفل خسته
چه مصیبتها کشیده
رنگ به صورتش نداره
قد و قامتش خمیده
بانویی پیشش نشسته
بی شکیب و بیقراره
داره آهسته و آروم
از پاهاش خار در میاره
صداش از گریه گرفته
چشماش تار و بی فروزه
با اشاره میگه عمه
کف پام خیلی
می سوزه
بگو عمه بگو عمه
چرا بابا رو زمینه
دستم و بذار تو دستش
چشمام تاره نمی بینه
باخودت ببر از اینجا
دخترت طاقت نداره
می ترسم اگه بمونم
بکشن موم و دوباره
106- گر شود امشب صفایی می کنم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه زمزمه ای
قالب مثنوی
شاعر امیر حسینی امیر حسین
منبع برگ سبز
تعداد استفاده 0
متن شعر
گر شود امشب صفایی می کنم
واژه هایم را خدایی می کنم
ای قلم در دست من امداد کن
سینه ام تنگ آمده فریاد کن
ای قلم در دست من اعجاز کن
سفره ی درد دلم را باز کن
یاد بوذر فکر سلمانی مکن
گبر شو دیگر مسلمانی مکن
این خوارج مهر ذلت می زنند
با نماز و روزه گولت می زنند
میهمان جهل و ننگت می کنند
با سجود و ذکر رنگت می کنند
این سیه کاران پی بی دردی اند
در پی خوانخواری و نامردی اند
اینقدر ناپختگی ، خامی مکن
فکر رسوائی و بدنامی مکن
اینقدر در سایه ی غفلت مباش
زیر بار منت و ذلت مباش
شعله شو فریاد شو بیداد شو
بال بگشا از قفس آزاد شو
اهل سوز و رنج و اهل درد باش
لااقل یک ساعتی را مرد باش
آشکارا شد چو از هم نیک و زشت
بعد از این دیگر قلم خود می نوشت
بارالها خوان خود را باز کن
با عزیزانت مرا دمساز کن
با نگاهت بی ریا و ساده کن
گردنم زنجیر کن قلاده کن
جای خاموشی تو فریادم بده
راه و رسم عاشقی یادم بده
ناگهان پروردگار خوب و زشت
روی برگ کاغذ دل می
نوشت
دوست داری مست و مجنونت کنم
تا ابد بر خویش مدیونت کنم
با می ام پر شور و شینت می کنم
مست فرزند حسینت می کنم
با بلا و غم قرینت می کنم
با رقیه همنشینت می کنم
دختر گیتی سلامت می کنم
شش دانگم را به نامت می کنم
یا رقیه غرق یاست می کنم
ای سه ساله التماست می کنم
هر کجا رفتم جوابم می کنند
یا که با طعنه خرابم می کنند
بیش از این مگذار تنها تر شوم
در میان خلق رسواتر شوم
چشم مظلومت خرابم کرده است
پای مجروحت کبابم کرده است
سیدم من عمه پیشم رو مگیر
وقت رفتن دست بر پهلو مگیر
هستیم را من فدایت می کنم
شانه هایم را عصایت می کنم
می شود آیا خدائیّم کنی
یا رقیه کربلائیّم کنی
می روم آنجا ثنایت می کنم
پیش بابا من دعایت می کنم
107- سحری روشن و عاشق ، سحری غرق شقایق
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب بحر طویل
شاعر ناشناس
منبع شور عاشقی 15
تعداد استفاده 0
متن شعر
سحری روشن و عاشق ، سحری غرق شقایق ، سحری چاک گریبان ، به شبی خیره و حیران ، همه آفاق گل افشان و زر افشان و چراغان و غزل خوان ، همه لبریز ز آواز هَزاران
دشت ها غرق ترنّم ، پُرِ گلهای تبسم ، ز می نوش ترین خم ، به ترانه ، به تلاطم
سحری ریخته از بام فلک دامنی از ماه ، به هر راه ، به هر کوچه شبانگاه ، چه نوری است ، چه طوری است ، در این خاک ، چه هنگامه ی شوری است
که در
حلقه ی گیسوی ستاره ، زمان لحظه ی احساس ، زمین تکّه ی الماس ، پر از عطر گل یاس ترین یاس
شگفتا از این بزم ، از این فرش ، از این عرش تر از عرش ، اگر هوش رمیده ، وَ گر عقل پریده ، وَ گر دل برمیده ، ز طربخانه ی سینه ، پی دل های دگر تا به مدینه ، به نگین شب رؤیایی هر دیده ی بی خواب ، شب بارش مهتاب ، دَرِ خانه ی ارباب ، چه نوری است ، چه شوری است ، چه طوری است ، در این خانه چه هنگامه ی شوری است
ببین قبله نما را ، که گم کرده خودش را و منا را و صفا را ، وَ ز سر تا به قدم غرق نیاز است و دو دستش که دراز است ، بدین خانه که در هاله ی راز است
در این بزم معطر ، در این مستی یکسر ، چه بی تاب ، چه مجنون ، چه شیدا ، شده لیلا ، شده اکبر
چه مبارک سحری هست و چه فرخنده شبی هست ، همین شب ، که شد از عشق لبالب ، وَ گل خنده شکوفاست به رخساره ی زینب ، و خدا داند از آن چشم تماشایی بیدار ، وز آن قامت سرشار ز دلدار ، وز آن چهره ی یوسف کُش بی تاب ، علمدار ، چه طوفان شده بر پا به دلش ، در دم دیدار ، در این شام بهاری ، نه صبری نه قراری ، پر از لحظه شماری
، چه مشتاق ، چه بی خویش ، قدم می زند و منتظر عطر دل انگیز و دل افروز گل ناز حسین است ، چه شعری است ، چه نوری است ، چه طوری است ، چه هنگامه ی شوری است
چه شد باز ، که در باز شد و لحظه ی اعجاز شد و محشری آغاز شد و دید که در حُله ای از برگ گل یاس ، و پیچیده به قنداقه ای از شهپر جبریل امین ، در آغوش حسین بن علی ، یاس ترین ، ناز ترین جلوه ، که دیده است ، به چشمی که ندیده است به جز روی حسینش
دو چشمش گل دریاست ، چه شیوا و ثریاست ، دل آراست ، تماشایی و بابایی و تنهاست ، و ناگاه ابوالفضل رو کرد به انبوه فرشته و فرمود ، الا باغ ملائک ، و ای فوج فرشته ، دگر ، بر گِرد گل این گونه مگردید و مریزید ، از شوق چنین بی دل و سر مست مرقصید ، مبادا که به بال و پر خود ناز کنیدش ، که شاید رخش آزرده شود ، از نفس گرم و پَرِ نرم ، الا باغ ملائک ، و ای فوج فرشته ، دگر برگ گل این گونه مریزید ، از شوق چنین بی دل و سرمست مرقصید مبادا که به بال و پر خود ناز کنیدش ، که شاید رخش آزرده شود ، از نفس گرم و پر نرم ، که این گل بود حساس تر از معنی احساس ، و آیینه تر از آینه در بوسه ی
یک آه ، و ای آه ، از این آینه دوری ، و مبادا که عبوری ، کنی از گرد رخ یاس تر از یاس ، و ای شبنم شیرین منشین ، بر سر گلبرگی از این غنچه ، که ترسم که کبودش کند این بار که با توست چنین ، خدایا چه گل است این ، که شیرینِ دل است این ، در این چهره بگو کیست ، بگو این مَثَلِ کیست ، همه محو ، همه مات ، همه واله و حیران ابوالفضل ، که زینب به نم اشکی و با سینه ی پر آه و دلی سخت غمین ، گفت چنین ، با پسر ام بنین ، ای پسر فاطمه عباس ببین ، دخترک ناز حسین بن علی نه ، که همان گوهر مفقود و همان بانوی ذیجود ، که می بود حدیث فدک و غصب فدک ، زخم دل حضرت زهرا و نمک ، همانی که به هر صبح و به هر شام ، فقط صحبت او بود ، همان خانه ، همان شعله ، همان دود ، همان است که باز آمده امروز
108- یار سفر کرده ی من از سفر آمده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(1)
تعداد استفاده 0
متن شعر
یار سفر کرده ی من از سفر آمده
خرابه را زینت کنم که پدر آمده
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
تو کعبه ای و من نماز آورم سوی تو
با اشک خود شویم غبار از گل روی تو
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
قدم قدم به زخم دل
نمکم می زدند
پدر پدر می گفتم و کتکم می زدند
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
جان پدر کبودی صورتم را ببین
شبیه مادرت شدم، قامتم را ببین
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
نفس درون سینه ام شده تاب و تبم
من بوسه گیرم از گلو تو ز لعل لبم
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
چرا عذار لاله گون بَرِ من آورده ای
محاسن غرقه به خون بَر من آورده ای
خوش آمَدی ای پدر! مرا به همره ببر
ای عمه ها و خواهران! دست حق یارتان
رفتم به همراه پدر ، حق نگهدارتان
خوش آمدی ای پدر! مرا به همره ببر
109- شام فراقم شد سحر
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
شام فراقم شد سحر
بابایم آمد از سفر
بر دامن من آرمیده مهمان
بزم تاریکم را کرده او چراغان
آه عمه بنگر سر پر خونش
می بوسم امشب لب گلگونش
وای از درد یتیمی(2)
بابا چرا دیر آمدی
وقتی شدم پیر آمدی
بابا پوشیدم خرقه ی اسیری
کی می آیی من را در بغل بگیری
آه بابا شبها بر زمین خفتم
زیر لب دور از عمه می گفت
وای از درد یتیمی(2)
110- عمه ببین سوز دل و حال خرابم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
عمه ببین سوز دل و حال خرابم
دیدم به رؤیا روی پایش گرم خوابم
دیگر نمانده صبر و تابم
دیدم مرا با خنده خواندو
بر روی زانوش نشاندو
دستی کشید از مهربانی بر سر من
فت ای شبیه مادر من
ای نور چشم خواهر من
می خوابم امشب در کنارت دختر من
عمه بگو بابای من کو(3)
بابا می آید از سفر کاری کن عمه
می خواهم آماده شوم یاری کن عمه
تو آبرو داری کن عمه
عمه لباسم هست پاره
حتی ندارم گوشواره
چیزی نمانده تا که از غصه بمیرم
بابای من گر امشب آید
از شرم او جان بر لب آید
دستی ندارم تا در آغوشش بگیرم
مهمان رسید و آسمان رنگ شفق شد
من میزبان و دامنم جای طبق شد
افسوس دستم بی رمق شد
من ماندم و یک دست لرزان
چشمی که شد مبهوت و حیران
بر آن سری که روی پایم بستری شد
سر نه بگو یک آسمان زخم
هر گوشه اش حتی دهان زخم
گویا به کنج یک تنور خاکستری شد
111- یه دختری رو خاک ویرونه نشسته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یه دختری رو خاک ویرونه نشسته
رفته تو فکر باباشو چشماشو بسته
از آدما خسته شده دلش شکسته
از بسکه گریه کرده او صداش گرفته
دلش برای دیدن باباش گرفته
عمه زیر بازوهاشو یواش گرفته
نه به غذایی لب زده نه بازی کرده
گفته به بچه ها که بابا بر می گرده
فقط می خواد باباش بیاد دورش بگرده
موی سپیدش رو با روسری پوشونده
آستینشو تا روی انگشتاش کشونده
با این کارش هستی زینب رو سوزونده
112- بیا بابا که هجرت کرده از جان و جهان سیرم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
بیا بابا که هجرت کرده از جان و جهان سیرم
از آن روزی که رفتی از برم با گریه درگیرم
برای دیدنت لحظه شماری می کنم بابا
هر آن چه زود هم آیی به دیدارم بود دیرم
تو ثاراللهی و من خون ثارالله در پیکر
تو وجه الله و من بر وجه خونین تو تصویرم
من از حُسن و ملاحت هم چو زهرا مادرم بودم
ولیکن سوز خورشید و عطش داده است تغییرم
ز جا برخاستن هم از برایم مشکلی باشد
که باور می کند کز درد و غم در کودکی پیرم؟
خدا را عمه جان امشب به فکر کفن و دفنم باش
اگر بابا بیاید یا نیاید من که می میرم
113- خیزید و ببینید ، یک یاس مطهر
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
خیزید و ببینید ، یک یاس مطهر
بر دوش ملائک ، زهرای سه ساله
مجنون شدگان یار آمد
ریحانه ی دلدار آمد
لاله سوی گلزار آمد
بی بی یا رقیه
ای عشق حسین زهرا ، ای لیلای عمر بابا
محبوب اهل تولا ، بی بی یا رقیه
ارباب یا حسین ارباب یا حسین
عیدی ما یادت نره
دل نیست توی سینه ، غم خونه نشین شد
باز شهر مدینه ، چون عرش برین شد
تو آینه ی احساسی
چون حضرت زهرا یاسی
محبوب عمو عباسی
تو ماه دمشقی
تو محبوب زینبینی ، عمر و هستی حسینی
نور چشم عالمینی ، بی بی یا رقیه
ارباب یا حسین ارباب یا حسین
عیدی ما یادت نره
بر سر در جنت ، این جمله نوشته
اونجا که بهشته ،
بین الحرمینه
خاکی که از اول ، با دست ملائک
جانم به سرشته ، بین الحرمینه
مستم ز می پیمانه
از غیر توأم بیگانه
منزلگه هر دیوانه
بین الحرمینه
یکسویش شمس دو جهان ، یکسویش مهتاب جنان
عالم شد دیوانه شان ، عباس و حسینه
عباس علی عباس علی
عیدی ما یادت نره
یاران دم مستی است ، از جام ابوالفضل
جوئید توسل ، بر نام ابوالفضل
ای راد یل نام آور
شاگرد کلاس حیدر
بر هر دل مستی دلبر
اربابم ابوالفضل
از شوق کرببلایت ، می افتم بخاک پایت
تا جانم شود فدایت ، اربابم ابوالفضل
عباس علی عباس علی
عیدی ما یادت نره
114- طایر گلزار وحی! کجاست بال و پرت؟
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(1)
تعداد استفاده 0
متن شعر
طایر گلزار وحی! کجاست بال و پرت؟
که با سرت سر زدی به نازنین دخترت
ز تندباد خزان شکفته تر می شوی
می شنوم هم چنان بوی گل از حنجرت
به گوشه ی دامنم اگر چه خاکی بُوَد
اذن بده تا غبار بگیرم از منظرت
تو کعبه من زائرت، خرابه ام حائرت
حیف که نتوان کنم طواف دور سرت
ببین اسیرم، پدر! زعمر سیرم، پدر!
مرا به همره ببر به عصمت مادرت
فتح قیامت منم، سفیر شامت منم
تویی حسین شهید، منم پیام آورت
منم که باید کنم گریه برای پدر
تو از چه گشته روان، اشک زچشم تَرَت
خرابه شأن تو نیست، نگویم اینجا بمان
بیا مرا هم ببر مثل علی اصغرت
پیکر رنجور من گرفته بود التیام
اگر بغل می گرفت مرا علی اکبرت
این
همه زخمت که هست بر سر و روی و جبین
نیزه و شمشیر و تیر چه کرده با پیکرت
اگر چه «میثم» نبود به دشت کرب و بلا
به نظم جان سوز خود گشته پیام آورت
115- دلم اگه مجنونه ، اگه شده دیوونه
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع شور عاشقی 15
تعداد استفاده 0
متن شعر
دلم اگه مجنونه ، اگه شده دیوونه
برا اینه عشقش تو دلم زده جوونه
مستم و حلقه بگوش بنت الحسینم
عمریه خانه به دوش بنت الحسینم
ترانه ی لبهایی ، شهزاده ی زیبایی
رقیه جون شبیه چیه؟ ، تو خود زهرایی
کوچیکی امّا سرّ بزرگ عالمین
تویی خدایی امّ ابیهای حسین
تویی تویی دردونه ، دسته گل ریحونه
مثل یه ماهی رو دوش عموت روی شونه
با خنده ی تو عموت ابوالفضل می خنده
علیّ اکبر گل سرت رو می بنده
کی مث تو رو داره ، اگه داره بیاره
علی اکبر برات کادو آورده گوشواره
ذکر شب و روز شاه عادل رقیه است
سر بند عموت ابوفاضل رقیه است
116- همه همه دل شکسته ایم ...
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع شور عاشقی 15
تعداد استفاده 0
متن شعر
همه همه دل شکسته ایم ، بسان مجنون خسته ایم
کنار سفره ی سه ساله دختر حسین فاطمه نشسته ایم
این دل دیوونه ، می گیره بهونه ، تا ابد می خونه ، از خانوم
تا چشاش وا می شه ، به که غوغا می شه ، موج دریا می شه ، نا آروم
سینه ریزش همه الماسه
گُلِ سرش از گل یاسه
نگاهش از توی گهواره
به چشای عموش عباسه
اون که
پهلوونه ، ماه آسمونه ، تو گوشش می خونه ، صد آیه
گل عذار منی ، افتخار منی ، ذوالفقار منی ، رقیه
117- یک سبد ماه و ستاره ، از تو آسمون می باره
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یک سبد ماه و ستاره ، از تو آسمون می باره
عاشقا مژده که اومد ، اونیکه همتا نداره
شام غصه ها سحر شد ، گلی زیبا جلوه گر شد
نوکرا مژده که ارباب ، یه بار دیگه پدر شد
به شام غصه ها دوباره سر زد سپیده
مژده بدید که میلاد رقیه رسیده
اومده ز پشت ابرا ، مه زیبا و دل آرا
گل بریزید سر راهش ، اومده دوباره زهرا
شده باز دلا بهاری ، اشک شوق تو چشما جاری
کف بزن براش اگر که ، مهرشو به سینه داری
به شام غصه ها دوباره سر زد سپیده
مژده بدید که میلاد رقیه رسیده
اومده عطر گل یاس ، نو بهار عشق و احساس
قبله ی حاجات دلها ، اومده هستی عباس
اومده قبله ی حاجات ، اومده باب زیارات
مژده مژده اهل عالم ، اومده عمه ی سادات
همیشه گفتم و میگم که لعنت بر امیه
ششدانگ قلبم رو زدم به نام رقیه
118- امشب، امشب، بوی عطر یار آید
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب آهنگین
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(2)
تعداد استفاده 0
متن شعر
امشب، امشب، بوی عطر یار آید
ماهم، ماهم، در این شب تار آید
آفتاب نی، ماه ویرانه
آمدی پیشم، چه غریبانه
بابا، بابا، جانم شود فدایت
بگذار، بگذار، گریه کنم برایت
از لب خشکت، بوسه می گیرم
با تو می آیم، بی
تو می میرم
دیشب، دیشب، شب تا سحر نخفتم
تا صبح، تا صبح، یا ابتا می گفتم
هر کجا نامت، بر زبان بردم
تازیانه از ، قاتلت خوردم
عمه، عمه، از من دفع خطر کرد
خود را، خود را، از بهر من سپر کرد
با همه داغم، به همه دردم
برای عمه، گریه می کردم
یاسم، یاسم، نیلوفری گردیده
سیلی، سیلی، ناز مرا کشیده
امشب ای بابا، تو بکش نازم
تا که من هم، جان در رهت بازم
اشکم، اشکم، وقف لب عطشانت
گوشم، گوشم، به نغمه ی قرآنت
اشک گلگون و، خون پیشانی
از تو ویرانه، شد چراغانی
119- شام غهای من غمزده را آخر نیست
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع گلواژه های محرم 14
تعداد استفاده 0
متن شعر
شام غهای من غمزده را آخر نیست
لاله ای همچو لب خونی من پرپر نیست
گوشه ی پلک گشا، صورت من خوب ببین
شک مکن دختر تو پیر شده، مادر نیست
یا که پای سر تو جان دهم امشب بابا
یا به و ا... قسم دختر تو دختر نیست
کودکی سنگ زد و گوشه ی ابروم شکست
دیگر این ظرف ترک خورده چنان ساغر نیست
آن که شمشیر کش است دست ضخیمی دارد
ضربه ی سیلی اش از ضرب لگد کمتر نیست
گیسوانم همه خیرات سر تو دادم
پنچه ای نیست که پیچیده به موی سر نیست
120- ویران سرایم امشب شد میهمان سرایم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(2)
تعداد استفاده 0
متن شعر
ویران سرایم امشب شد میهمان سرایم
این جا که خیزران نیست قرآن بخوان برایم
هر شب صدات کردم امشب دعات کردم
ا در برم بمانی یا همرهت بیایم
زهرا عذار نیلی نگشود بهر حیدر
من هم به محضر تو صورت نمی گشایم
گر افکنی جدایی در بین جسم و جانم
دیگر به جان زهرا از خود مکن جدایم
من دختر حسینم هم سنگر حسینم
ماه صفر محرم، شام است کربلایم
خواهم در این خرابه دور سرت بگردم
دیوار گشته حائل، زانو شده عصایم
دیشب به شوق وصلت تا صبح گریه کردم
امشب بگو اسیران گریند در عزایم
کی گفته در خرابه شب ها گرسنه خفتم
بعد از تو بوده هر شب خون جگر غذایم
دانی چرا عدویم تا حدّ مرگ می زد
فهمیده بود از اول من دخت مرتضایم
تا دور او بگردم تا دست او ببوسم
ای کاش همرهت بود عموی با وفایم
هر چند روسیاهم آلوده ی گناهم
مولا بگیر دستم من «میثم» شمایم
121- یه عالمه گل یه سبد ستاره
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک نوحه سنگین سنتی
قالب آهنگین
شاعر شاهنوری محمود
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یه عالمه گل یه سبد ستاره
از دستای ارباب ما می باره
به یمن قدمهای یاس حسین
خدا داره سنگ تموم می ذاره
کسی اومده که بهشت منه ، محبت اون خاک و خشت منه
اگر چه بدم ولی نوکرشم ، گدایی اون سرنوشت منه
ای گل ارباب حسین رقیه رقیه (4)
از عالم بالا خبر می رسه
به شما غم ما سحر می رسه
رو دستای زینب داره می خنده
درخت ولا به ثمر می رسه
تو عرش خدا پیچیده زمزمه ، وسه دیدنش صف کشیدن همه
به عباس و اکبر و قاسم بگید ، اگه ندیدید همینه فاطمه
ای گل ارباب
حسین رقیه رقیه (4)
وا... گدای در خونتم
یه عمریه مهمون میخونتم
تمامی بود و نبود منی
دیگه چی بگم آخه دیوونتم
ببین دل من به هوات می پره ، نگاه تو از همه دل می بره
نه تنها فقط پدر و عمّه ات ، که ناز تو شخص خدا می خره
ای گل ارباب حسین رقیه رقیه (4)
زمین و زمون همگی خاک پاش ، دل عاشقا سرمست نگاش
می دونم آخر می کشه همه رو ، مث عمو عباس با اون ابرواش
رقیه تموم وجود منه ، محبت اون همه هست منه
وضو بگیرید بی وضو نمی شه ، به قنداقه اش کسی دست بزنه
ای گل ارباب حسین رقیه رقیه (4)
122- من سینه خسته بابا از پا نشسته بابا
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
من سینه خسته بابا از پا نشسته بابا
چون جوجه ی کوچولو بالم شکسته بابا
بخدا نفسم داره می گیره
سه ساله غنچه ی تو داره می میره
یا ابتا یا حسین(3)
ای بابای خوب من بنگر اشک دختر تو
سرتا پا هستی من به فدای این سر تو
بشکند دستی که با سنگ زده بر پیشانی تو
چه کسی کرده یتیمم کی بریده حنجر تو؟
جز نیمه جان ندارم، تاب فغان ندارم
خواهم بگیرمت تنگ، اما توان ندارم
بخدا نفسم داره می گیره
سه ساله دختر تو داره می میره
یا ابتا یا حسین(3)
ای بابا ببین شده کنج ویرانه منزل من
اشکم نُقل مجلس و سر تو شمع محفل من
چه بگویم چه دیده ام یا چه رنجی کشیده ام
تو که
رفتی غیر خدا عمه می داند و دل من
بنگر قد خمیده، جانم به لب رسیده
ماه رخم کبود و، موی سرم سپیده
بخدا نفسم داره می گیره
سه ساله دختر تو داره می میره
یا ابتا یا حسین(3)
123- سلام بر من و میلاد روح پرور من
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع نخل میثم 4
تعداد استفاده 0
متن شعر
سلام بر من و میلاد روح پرور من
درود بر من و بر لحظه های آخر من
من آن سه ساله اسیرم که بوده در همه عمر
به روی دامن فرزند فاطمه سر من
اگر چه زینت آغوش امّ اسحاقم
قسم به ذات خدا فاطمه است مادر من
سفیر خون خدایم سفارتم در شام
امیر لشکر اشکم خرابه سنگر من
شبیه فاطمه و زینب و سکینه شدم
گواه ، منظر حسن و تن مطهّر من
چهار ساله ام و با غمی چهل ساله
زمانه ریخته خون جگر به ساغر من
به هر مشاهده می دید چشم ثار ا...
جمال فاطمه در عارض منور من
به جنگ پور معاویه آمدم در شام
خدنگ ناله ، کمان آه ، اشک لشکر من
شهادمت و ادب و عشق و استقامت و صبر
کنند یکسره تعظیم در برابر من
گریستم همه شب تا به مرگ خنده زدم
چنان که خنده دم مرگ زد برادر من
شجاعت است برادر ، شهامت است پدر
حجاب ، مادر من بوده ، صبر دختر من
چو آفتاب ، فروغم به چهره بود حجاب
نشان سیلی دشمن حجاب دیگر من
به احتضار فتادم ز انتظار پدر
نیافت خواب شبی ره به دیده ی تر من
به
موج حادثه ها می گرفت دستم را
نبسته بود اگر دست های خواهر من
نبود وعده ی وصلم اگر خرابه ی شام
کنار نعش پدر مانده بود پیکر من
سلام بر من و حجّ حسینیم تا حشر
که بود حجّ عظیم و طواف اکبر من
سلام بر من و حجّم که شد خرابه ی شام
مطاف من عرفات و مقام و مشعر من
به دور رأس پدر هفت بار گردیدم
طواف کعبه کجا و طواف دلبر من
در این خرابه زیارت کنید زهرا را
که روح فاطمه ی طاهره است در بر من
نشانه ای است ز میراث مادرم زهرا
اگر کبود شده عارض منور من
سرشک غربت زینب خرابه را می شست
چو خاک ریخت دل شب به جسم لاغر من
نه این خرابه که در هر دلی مراست مزار
نه شهر شام که عالم بود مسخّر من
مزار و بقعه ی من طعنه می زند به بهشت
کجاست تا که شود کور خصم کافر من
به شام ، رایحه ی خاک کربلا شنوید
کنار تربت پاکیزه و مطهّر من
گرفته ماه رخم! زینت پدر گردید
اگر چه رفت به غارت تمام زیور من
وضو ز اشک گرفتم پی نماز وصال
وصال بود جواب سلام آخر من
کبودی رخ خود تا نهان کنم ز پدر
هزار حیف که بر سر نبود معجر من
حسین بود طپشهای سینه ی تنگم
حسین بود نفسهای روح پرور من
رواق کوچک من از جهان بزرگتر است
وجود، گمشده در کلبه ی محقّر من
شرار ناله ام از سوز «میثم» است بلند
که بیت بیت بود ناله ی
مکرّر من
124- دنیا چرا جلال تو را در نظر نداشت
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع نخل میثم 4
تعداد استفاده 0
متن شعر
دنیا چرا جلال تو را در نظر نداشت
افسوس کز مقام بلندت خبر نداشت
ای مصحفی که چشم خدا بر فراز نی
یکدم ز آیه های رخت چشم بر نداشت
تاریخ غربت علوی در حدیث شام
چون صفحه ی رخت سندی معتبر نداشت
تاشام را مدینه کند قبر کوچکت
از تو حسین فاطمه ای خوبتر نداشت
غیر از شبی که بود چراغت سر پدر
یک شب خرابه ی تو چراغ سحر نداشت
عمر کم تو در سفر شام شاهد است
مثل تو سید الشهدا همسفر نداشت
با آنکه ناله ات جگر سنگ را شکافت
آهت به قلب خصم ستمگر اثر نداشت
هر تیر غم که خواست برد حمله بر دلت
جز سینه ی مقدس زینب سپر نداشت
غیر از تو ای سه ساله سفیر بزرگ شام
دنیا چنین سفیر به سنّ صِغَر نداشت
بی اشک تو خرابه فراموش گشته بود
بی آه تو چراغ اسارت شرر نداشت
زینب به شام با همه ی درد و داغ ها
داغی چو داغ ماتم تو بر جگر نداشت
بر قبر بی چراغ تو تا صبح اشک ریخت
صورت ز روی خاک مزار تو بر نداشت
دُرِّ یتیم فاطمه اش رفت زیر خاک
جز اشک دیده بهر عزایش گهر نداشت
دنیا بدان که جای کفن آن عزیز جان
جز جامه ی سیاه اسارت به بر نداشت
زیبد کند به امت اسلام مادری
آن کودک خرابه نشین کو پدر نداشت
چون آفتاب سوخت در آغوش آفتاب
چتری به غیر
زلف پریشان به سر نداشت
جان داد در خرابه کنار سر پدر
چون طایری که بال زد و بال و پر نداشت
کی دیده یک سه ساله شود فاتح دمشق
دنیا به یاد این همه فتح و ظفر نداشت
روی کبود و هجر رخ یار و دفن شب
گویی جز ارث فاطمه ارثی دگر نداشت
از کربلا گرفته الی شام دم به دم
با مرگ رو به رو شد و بیم از خطر نداشت
«میثم» چو این قصیده ی جانسوز می سرود
جز اشک و آه و سوز دل و چشم تر نداشت
125- به کودکی شده سرو قدم نهال خمیده
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب غزل
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(2)
تعداد استفاده 0
متن شعر
به کودکی شده سرو قدم نهال خمیده
ز گیسویم زده در شهر شام صبح سپیده
شده است دامن من رحل و رأس پاک تو قرآن
و یا که بر سر دستم شکفته لاله ی چیده
به کودکی سر پاک پدر به دامن دختر
مصیبتی است که من دیدم و کسی نشنیده
روا بود که به هم دسته گل کنیم تعارف
تو راست خون جبین و مراست اشک دو دیده
سلام بر تو که زخم سرت دوا نپذیرد
درود بر تو که خون دلت ز دیده چکیده
درود بر لب خشکیده ی ز چوب کبودت
سلام بر تو و این حنجر بریده بریده
بگو بگو چه کنم تا شوم شبیه تو بابا
تو راست چهره ی گلگون مراست رنگ پریده
فشار نیزه کجا و دهان تو که مکرر
زبان ختم رسل را به گاهواره مکیده
به جرم آن که شنیده شبیه فاطمه هستم
عدو مرا
زده سیلی و عمه آه کشیده
فراز دوش پدر لاله ای چو من نشکفته
به روی خار ستم کودکی چو من ندویده
کدام سینه که از این شرر نسوخته «میثم»
کدام ناله کز این غم به آسمان نرسیده
126- تو غنچه ای تو سبزه ای تو یک بهشت لاله ای
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب ترکیب بند
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
تو غنچه ای تو سبزه ای تو یک بهشت لاله ای
تو مهری و ستاره ای تو ماهی و تو هاله ای
تو از قبیله ی سخا تو جود را سُلاله ای
تو از تبار کرمی کبوتر سه ساله ای
عشق تو کعبه ی دل خسته دلان رقیه جان
رقیه جان رقیه جان رقیه جان رقیه جان
فرشتگان آسمان گِرد سر تو می پرند
عطر تو را به کهکشان دست به دست می برند
ناز تو نازنین بدن به اشک دیده می خرند
به خاطر تو غنچه ها جامه ی خویش می درند
نام مقدست بود ورد زبان رقیه جان
رقیه جان رقیه جان رقیه جان رقیه جان
لب تو کوثر علی رخ تو ماه فاطمه
سرشته در وجود تو جلال و جاه فاطمه
قسم به ناله های تو به سوز و آه فاطمه
نهان به گوشه چشم تو بود نگاه فاطمه
127- من چهل منزل به دنبالت دویدم ای پدر
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
من چهل منزل به دنبالت دویدم ای پدر
تا در این ویران به دیدارت رسیدم ای پدر
دیدمت اما نه آن گونه که می بردم امید
من سر ببریده ات در بر کشیدم ای پدر
عشقبازی می کنم نک با سر ببریده ات
ای که داغت را به جان و دل خریدم ای پدر
عمه و من زائر رگ های خونین توایم
همچو او من هم شهامت آفریدم ای پدر
عمه رگ های تنت بوسید و من رگ های سر
ای غریب و تشنه، عریان و شهیدم ای پدر
در کلاس عشق تو شاگرد اول عمه شد
در مسیر کربلا از آنچه دیدم ای پدر
تا شنید از نیزه قرآن خواندنت را سر شکست
ورنه قرآنت به نی من هم شنیدم ای پدر
بردی اصغر را که آبش داده باز آری چه شد؟
آه که آن شش ماهه را دیگر ندیدم ای پدر
در میان کشتگانت هم نشان او نبود
هر چه گشتم بین یاران شهیدم ای پدر
یک دل کوچک کجا و سوز غم های بزرگ
جای خون آتش بجوشد در وریدم ای پدر
128- امشب چه خوب سر زدی از آشیانه ای
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
امشب چه خوب سر زدی از آشیانه ای
کانجا فتاده مرغک بی آب و دانه ای
از اهل بیت خویش به ویران عجب مکن
جز این غریب خانه نداریم خانه ای
ای یوسف عزیز سرت را خریده ام
با اشک دانه دانه و آه شبانه ای
من با سرت معامله جان و دل کنم
ای سر که در معامله با حق یگانه ای
آمد به ناله دامن وصلت به دست من
زیرا
نبود بهتر ازینم بهانه ای
تا امشب ای پدر که به دیدارم آمدی
من را نبود غیر نوایت ترانه ای
زحمت کشیده ای به سراغ من آمدی
ای سر که سرّ مرحمت جاودانه ای
فُلک نجات بهر نجات من آمدی
در ورطه ای که غم رسد از هر کرانه ای
طاقت نداشتم که بگیرم سرت به بر
کز من نمانده غیر سری بار شانه ای
زان روی خم شدم پی بوسیدن رُخت
این است حال کودک آتش به لانه ای
از بس مرا زدند تنم درد می کند
بر عضو عضو من بود از آن نشانه ای
هر کس به هر چه داشت کتک زد مرا پدر
ای کاش تا که بود فقط تازیانه ای
آن شب که می سُرود "مؤید" رثای من
با خویش داشت زمزمة عاشقانه ای
129- تا کی ز تن درد فراقم جان بگیرد
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(1)
تعداد استفاده 0
متن شعر
تا کی ز تن درد فراقم جان بگیرد
امشب دعا کن عمر من پایان بگیرد
گیرم وضو از اشک و رویت را ببوسم
آنسان که زهرا بوسه از قرآن بگیرد
با من بگو کی دیده یک طفل سه ساله
رأس پدر را بر روی دامان بگیرد
با من بگو کی دیده یک مرغ بهشتی
چون جغد جا در گوشه ی ویران بگیرد
با من بگو کی دیده طفلی در خرابه
اشک پدر را با لب عطشان بگیرد
با من بگو کی دیده اشک میزبانی
خاکستر و خون از
رخ مهمان بگیرد
با من بگو ای جان بابا، با چه جرمی
دشمن هزاران بار از من جان بگیرد
با من بگو کی دیده با رسم تصدق
ریحانه ی زهرا ز مردم نان بگیرد
با من بگو ای جان بابا با چه جرمی
دشمن هزاران بار از من جان بگیرد
دست ار نداری با دو چشم خود دعا کن
زخم دل من از اجل درمان بگیرد
«میثم» سزد در ماتمم آنسان بگریی
کز سیل اشکت چرخ را طوفان بگیرد
130- مهر و مه را برده اند وماه پاره مانده است
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
مهر و مه را برده اند و ماه پاره مانده است
آسمان در حسرت این یک ستاره مانده است
هر چه کردم در خرابه تا سحر خوابم نبرد
شیرخواره بر زمین بی گاهواره مانده است
ای که داری هدیه بهر دختر خود می بری
چند تار گیسویم در گوشواره مانده است
گر چه از گیسوی من در شعله ها چیزی نماند
بر تن من یک لباس پاره پاره مانده است
این لعینان گوش را با گوشواره می برند
131- شب و خورشید و آشیانه ی من
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(1)
تعداد استفاده 0
متن شعر
شب و خورشید و آشیانه ی من
نورباران شده است خانه ی من
طَبَقِ نور شد در این دل شب
پاسخ گریه ی شبانه ی من
بوی بابا رسد مرا به مشام
ابتا مرحبا! سلام، سلام
مصحفِ روی دست من سر تو است
هیفده آیه نقش منظر تو است
زخم های سر بریده ی تو
شاهد زخم های
پیکر تو است
در رگ حنجر تو دیده شده
که سرت از قفا بریده شده
تو نبودی فراق آبم کرد
عمه بیدار ماند و خوابم کرد
صوت قرآن تو دلم را برد
لب خشکیده ات کبابم کرد
ای علی بر لب تو بوسه زده!
چوبِ کی برلب تو بوسه زده؟
تا به رویت فتاد چشم ترم
پاره شد مثل حنجرت جگرم
خواستم پا نهی به دیده ی من
پس چرا با سر آمدی به برم
دامن دخت داغدیده ی تو
گشت جای سر بریده ی تو
طفل قامت خمیده دیده کسی؟!
مثل من داغدیده، دیده کسی؟!
بر روی دست دختر کوچک
سر از تن بریده دیده کسی؟!
من نگویم به من تبسّم کن
با نگاهت کمی تکلّم کن
ماهِ در خاک و خون کشیده ی من!
گل سرخ ز تیغْ، چیده ی من!
کاش جای سَر بریده ی تو
بود اینجا سَر بُریده ی من
نیزه بر صورتِ تو چنگ زده
کی به پیشانی تو سنگ زده؟
هر کجا از تو نام می بردم
از عدو تازیانه می خوردم
وعده ی ما خرابه بود ولی
کاش در قتلگاه می مردم
به خدا شامیان بدند، بدند
تو نبودی مرا زدند، زدند
کودک وحی کی حقیر شود؟
طفل آزاده چون اسیر شود؟
از تو می پرسم ای پدر! دیدی
دختر چارساله پیر شود؟
قامت خم گواه صبر من است
گوشه ی این خرابه قبر من است
حیف از این لب و دهن باشد
که بر
او چوبْ بوسه زن باشد
دوست دارم که وقت جان دادن
صورتت روی قلب من باشد
اشک تو جاری از دو عین من است
بوسه ی من شهادتین من است
شامیان گریه ی مرا دیدند
همگی کف زدند و خندیدند
من گل نوشکفته ای بودم
همه با تازیانه ام چیدند
تازیانه گریست بر بدنم
بدنم گشت رنگ پیرهنم
همه عالم گریستند به من
همچو «میثم» گریستند به من
دل تنگ عدو نسوخت ولی
سنگ ها هم گریستند به من
گریه باید برای غربت من
که شود این خرابه تربت من
132- ای چراغ شب شهادت من
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک مرثیه
قالب مثنوی
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع نخل میثم 4
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای چراغ شب شهادت من
ای تماشای تو عبادت من
جان من! باز بر لب آمده ای
آفتابا! چرا شب آمده ای
ای امید دل شکسته ی من
ای دوای درون خسته ی من
گلوی پاره پاره آوردی
عوض گوشواره آوردی
نفسم هُرم آتش تب توست
جای چوب که بر روی لب توست؟
نگهت قطره قطره آبم کرد
لب خشکیده ات کبابم کرد
که به قلب رقیه چنگ شده؟
که به پیشانی تو سنگ زده؟
سیلی از قاتلت اگر خوردم
ارث مادر به کودکی بردم
تنم از تازیانه آزردند
چادر خاکی مرا بردند
آفتاب رخم عیان گردید
در دو پوشش رویم نهان گردید
ابر سیلی به رخ حجابم شد
خون فرق سرم نقابم شد
شامیان بی مروت و پستند
ده نفر را به ریسمان بستند
همه را با شتاب می بردند
سوی بزم شراب می بردند
من که کوچکتر از
همه بودم
راه با دست بسته پیمودم
نفسم در شماره می افتاد
در وجودم شراره می افتاد
بارها بین ره زمین خوردم
عمه ام گر نبود می مردم
تا به من خصم حمله ور می شد
عمه می آمد و سپر می شد
بس که عمه مدافع همه شد
پای تا سر شبیه فاطمه شد
133- ای که تویی حسین را نور عین
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای که تویی حسین را نور عین
رقیه خاتونی و بنت الحسین
سه ساله و معلم مکتبی
فروغ بخش دیده ی زینبی
بزرگ عالمی کجا کودکی
باب حوائجی اگر کودکی
134- مشعل فروز ولایت، آیینه ی کوثرم من
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(1)
تعداد استفاده 0
متن شعر
مشعل فروز ولایت، آیینه ی کوثرم من
زهرای زهرا خصایل، ریحانة الحیدرم من
هر چند هستم به ظاهر، طفل یتیمی سه ساله
حتی چهل سالگان را در کودکی مادرم من
طفلم ولیکن چه طفلی، طفل حسین شهیدم
یک فاطمه صبر و ایثار، یک زینب دیگرم من
طفل صغیر حسینم، نی نی، سفیر حسینم
فریاد سرخ ولایت، خون را پیام آورم من
ناموس بیت الولایم، شام است کرب و بلایم
با یک مدینه کرامت، یک کربلا لشگرم من
وجه خدا شمعِ بزمم، ویرانه میدان رزمم
شام است تسلیم عزمم، از کوه محکم ترم من
پیروز میدان عشقم، شمشیر فتح دمشقم
با عمه ی قهرمانم، هم گام و هم سنگرم من
با قامت کوچک خود، یک اسوه ی استقامت
با صورت نیلی خود، خورشید روشنگرم من
یاقوت از دیده سفتم، با مردم شام گفتم
آخر چرا
می زنیدم فرزند پیغمبرم من
شد مصحف پیکرم پر از آیه با تازیانه
یک سوره ی کوچکم، نه! قرآن ز پا تا سرم من
من طایر قدس بودم، می خواندم و می سرودم
اکنون کنار خرابه، صید شکسته پرم من
پیوسته باب المرادم، تا حشر باب الحسینم
شهر شهادت حسین است، بر این مدینه درم من
شام بلا رزمگاهم، شمشیر من تیر آهم
هر قطره اشکم سپاهم، کی گفته بی یاورم من
دشمن مرا هم کتک زد، بر چهره، مُهر فدک زد
فهمید از روز اول، بر فاطمه دخترم من
عمرم به پایان رسیده، خون از دو چشمم چکیده
امشب ز رنگ پریده، گل بر پدر می برم من
«میثم» به دامان من زن پیوسته دست توسّل
زیرا که باب الحوائج تا دامن محشرم من
135- بخار آه ره شیشه ی نگاه گرفت
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بخار آه ره شیشه ی نگاه گرفت
خرابه با سر تو بوی قتلگاه گرفت
یتیم و خار مغیلان بهم نمی آید
عجب مدار که کار و بار آه گرفت
136- از روی تو ای جانانه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک بوشهری
قالب آهنگین
شاعر حسینی سید محسن
منبع بهار حسینی
تعداد استفاده 0
متن شعر
از روی تو ای جانانه
شد غرق صفا ویرانه
ای یوسف زهرا امشب
تو شمع و منم پروانه
بگشا دو چشم نازنین را ، ببین من ویران نشین را
در کودکی پیرم پدر جان
بابا حسین بابا حسین جان(3)
هم رنگ پریده دارم
هم اشک چکیده دارم
مانند خم ابرویت
من قد خمیده دارم
ای روی دامانم نشسته ، بگو چرا سرت شکسته
بودی کجا ای ماه تابان
بابا حسین
بابا حسین جان(3)
ای ماه کمان ابرویم
من با تو سخن می گویم
با اشک دو چشمم امشب
رخسار تو را می شویم
بگو گناه تو چه بوده است ، بابا چرا لبت کبود است
مگر که خوانده ای تو قرآن
بابا حسین بابا حسین جان(3)
ای روی تو قرص ماهم
ای گرمی اشک و آهم
امشب سر پر خون تو
گردیده زیارتگاهم
من از لبت بوسه بگیرم ، دورت بگردم تا بمیرم
جان می دهم امشب به ویران
بابا حسین بابا حسین جان(3)
137- پدر ز روی تو گلبوسه تا که من چیدم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک واحد جدید
قالب غزل
شاعر مؤید سید رضا
منبع یک کربلا عطش
تعداد استفاده 0
متن شعر
پدر ز روی تو گلبوسه تا که من چیدم
بساط زندگی خویش نیز برچیدم
درِ بهشت شهادت گشوده شد به رُخَم
ز لحظه ای که سرت را به گریه بوسیدم
وفور اشک مجالم نمی دهد یک آن
که بعد رفتن تو یک زمان نخندیدم
دمیده پرتو خورشید در خرابه و من
همان ستاره ی نزدیک تر به خورشیدم
غم بزرگ تو و قلب کوچکم ای وای
گلو بریده دگر دل ز عمر ببریدم
ز بس غبار مصیبت گرفته چشمم را
اگر نبود فروغ سرت نمی دیدم
138- ای دُرّ یگانه ی ولایت
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب مثنوی
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع نخل میثم 4
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای دُرّ یگانه ی ولایت
محبوبه ی خانه ی ولایت
ای گنج حسین در خرابه
پیوسته به گریه و انابه
ای فاطمه را سرور سینه
زهرای سه ساله ی مدینه
خورشید به سایه ی نگاهت
غوش حسین جایگاهت
در سنّ صغر بزرگ بانو
عصمت زده پیش پات زانو
تو سوره ی کوثر حسینی
آیینه ی مادر حسینی
بین اسرا امیر اسلام
از سوی پدر سفیر اسلام
یاد آور فاطمه قنوتت
فریاد حسین در سکوتت
فریاد خدا خدا خدایت
جوشیده ز اشک بی صدایت
دل ها به محبت تو پابست
قرآن حسین بر سر دست
نازک بدنت پر از نشانه
از بوسه ی گرم تازیانه
از خون سرت ز ضربت سنگ
گیسوی مقدست شده رنگ
تو عطر بهشت کربلایی
در شامی و کعبه ی ولایی
تو بود و نبود اهل بیتی
تو یاس کبود اهل بیتی
روی تو حسین را صحیفه
آزرده ز سیلی سقیفه
بر فرق تو ریخت ای گل پاک
خاکستر و سنگ و خار و خاشاک
ای رأس عمو چراغ راهت
کرده ز فراز نی نگاهت
ای ماه به خاک آرمیده
برخیز ستاره ات دمیده
چشمی بگشا که دلبر آمد
برخیز که یار ، با سر آمد
ای چشم حسین! روی حق بین
خورشید به دامن طبق بین
بر دیدن روی یار امشب
رو پوش بزن کنار امشب
دوران غمت به سر رسیده
گمگشته ات از سفر رسیده
تو لاله و باغبانت این است
تو ماهی و آسمانت این است
این است که ظهر روز عاشور
با گریه شد از تو کم کمک دور
این است که بر تو تاب می داد
از اشک دو دیده آب می داد
این است که با دلی پر از درد
بر عمه سفارش تو را کرد
این است که زیر چوب دیدی
قرآن ز دهان او شنیدی
این هستی توست در
برش گیر
گل بوسه ز روی انورش گیر
بگشوده دو چشم خود به سویت
با گریه نگه کند به سویت
من داغ گل مدینه دارم
آتش به درون سینه دارم
جان را شرری ز ناله کردم
دل را حرم سه ساله کردم
در ماتم او سیاه پوشم
پیچیده صدای او به گوشم
آن طفل یتیم داغ دیده
گوید به سر ز تن بریده
کای مهر سحر طلوع کرده
مه پیس رخت خضوع کرده
قربان دو چشم نیم بازت
خاموشی و اشک جانگدازت
این اشک دو دیده ات مرا کشت
رگ های بریده ات مرا کشت
شب از سفر آمدی پدر جان
وقت سحر آمدی پدر جان
گردیده به جای گوشواره
سوغات تو حلق پاره پاره
کی جسم تو را به خون کشیده؟
رگ های گلوت را بریده
گیرم که لبت ز چوب خستند
دندان تو را چرا شکستند
چشم تر و کام خشک داری
از خاک تنور مُشک داری
قرآن و خدنگ ، وای بر من
پیشانی و سنگ وای بر من
خجلت زده از تو و عمویم
از آب ، دگر سخن نگویم
القصه در آن سیاهی شب
سر بود و رقیه بود و زینب
بر عمه وفای خود نشان داد
لب بر لب شه نهاد و جان داد
خاموش چراغ انجمن شد
پیراهن کهنه اش کفن شد
139- ای عراقی ها حجازی ها نوایم سوخته
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای عراقی ها حجازی ها نوایم سوخته
لب ترک خورده زبان زخمی صدایم سوخته
تا که اشک ریخت قلب خیمه ها آتش گرفت
گوشه ی پیراهنم حتی برایم سوخته
با دو دست کودکانه
می زدم بر شعله ها
وای بابا یک به یک انگشتهایم سوخته
عمه انگشتان من را در دهانش می گذاشت
140- مظهر انوار خدا، دومین ام ابیها
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 2-76
تعداد استفاده 0
متن شعر
مظهر انوار خدا، دومین ام ابیها
سوره ی قدر دل ما، هستی ارباب با وفا
آروم و قرار باباست، خدا میدونه، شبیه زهراست
نذر راش، گلای احساس، آروم می گیره، رو دست عباس
مولاتی مدد رقیه مدد رقیه مدد رقیه(2)
چشاشو تا باز می کنه، با نگاش اعجاز می کنه
دلمو شوق حرمش، عاشق پرواز می کنه
هر عاشق حواله داره، میون دستاش، یه لاله داره
امّید طواف کوی، گل خوش بوی، سه ساله داره
مولاتی مدد رقیه مدد رقیه مدد رقیه(2)
قبله ی عشق و شور و شین، کعبه ی اُمّید حسین
می بره دل از همه، رقیه بنت الحسین
امید دلای بی تاب، با گوشه چشمی، دلا رو دریاب
شیدایی نداره آداب، منم مجنونِ، ضریح ارباب
مولاتی مدد رقیه مدد رقیه مدد رقیه(2)
141- ما گمشدگانیم به عرفان رقیه
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ما گمشدگانیم به عرفان رقیه
دلها شده محزون و پریشان رقیه
او دختر معصوم بود و خواهر معصوم
هم عمه معصوم ،نگر شأن رقیه
حاتم که بود شهره آفاق سخایش
محتاج بود بر در احسان رقیه
پرچم زده در شام نماینده زینب
کنسول گری عشق شد ایوان رقیه
گه سینه زند گاه کند ناله و افغان
این هیئت پرشور محبان رقیه
ذهنش بنمود عمه مظلومانه بگفتا
از جان خودم سیر شدم جان رقیه
رفتی ز برم ای
به من غمزده مونس
دل خون شده چو لاله ز هجران رقیه
گوشواره ی غارت شده ات را بگرفتم
شاید بخندد لب خندان رقیه
رفتم به مدینه نکنم شادی و عشرت
پرسد ز من ار خواهر نالان رقیه
کی خواهر زیبای من عمه به کجا رفت
آخر چه بگویم به عزیزان رقیه
گویم به دل ویران مکان شد به عزیزم
آمد پدرش در شب پایان رقیه
بگرفت به دامان سر خونین حسین را
آلوده به خون شد بله دامان رقیه
لبهای پدر بوسه زد و جان به رهش داد
بگریست بر او دیده مهمان رقیه
142- روشن شده دو چشم بارانی من امشب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
روشن شده دو چشم بارانی من امشب
بهتر ز هر بهشت است مهمانی من امشب
آمده بابای من
دلبر زیبای من(2)
یا ابتا یا حسین ابی عبد ا... (2)
شکر خدا دردم مداوا شد این عقده هم وا شد
روشن دو چشم دختری خسته بر روی بابا شد
ویرانه ی من با گل رویش فردوس اعلا شد
عمه بیا کمک کن ، بنشین دمی کنارم
خواهم ببوسم او را ، اما رمق ندارم
آمده بابای من
دلبر زیبای من(2)
یا ابتا یا حسین ابی عبد ا... (2)
بابا چرا از پیش ما رفتی بی من کجا رفتی
من ماندم و دوری و تنهایی آخر چرا رفتی
از غصه مردم از هماندم که از کربلا رفتی
ای وای از این زمانه ، زین جور ظالمانه
بابا بیا دوباره ، ما را ببر به خانه
آمده بابای من
دلبر زیبای من(2)
یا ابتا یا
حسین ابی عبد ا... (2)
بابا ببین سرو قدم خمیده جانم به لب رسیده
چون جوجه ای غمدیده دختر تو سر زیر پر کشیده
هر زخم پایم گوید این سه ساله بر خارها دویده
ای بهتر از وجودم ، بنگر رخ کبودم
گر عمه ام نمی بود ، تا حال مرده بودم
آمده بابای من
دلبر زیبای من(2)
یا ابتا یا حسین ابی عبد ا... (2)
143- چه طفلی چه طفلی که پیر عالمین است
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
چه طفلی چه طفلی که پیر عالمین است
سراپا سراپا همیشه شور و شین است
به زهرا به حیدر ضیاء هر دو عین است
گل عشق گل عشق گل عشق حسین است
ملائک ملائک همه مست سبویش
کواکب کواکب بخندند به رویش
شب قدر شب قدر دخیل تار مویش
بود چشم دو عالم به سویش به سویش
گهی عمویش او را روی دوش بگیرد
گهی عمه اش او را در آغوش بگیرد
دل اهل ولایت همه مست رقیه
همه هستی هستی ز هست رقیه
بگردد همه افلاک روی دست رقیه
رقیه ذکر هر لب رقیه روح مذهب
جگر گوشه ی زهرا عزیز دل زینب
رقیه گل هستی رقیه هستی گل
رقیه بلبل عشق رقیه عشق بلبل
رقیه سنبل نور رقیه نور سنبل
رقیه یا رقیه بود ذکر توسل
رقیه جان اصل است رقیه اصل جان است
که او عمه ی کوچک به صاحب الزمان است
144- هر که از عشق رنگ و بو دارد
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب ترکیب بند
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 2-76
تعداد استفاده 0
متن شعر
هر که از عشق رنگ و بو دارد
هر چه
هم باشد آبرو دارد
گر چه از عشق بارها گفتند
باز هم جای گفتگو دارد
بردن نام عشق جایز نیست
جز بر آنکه لبش وضو دارد
کیست این خانم سه ساله ی عشق
که پدر هم هوای او دارد
هر چه کردم مرا دمشق نبرد
دل من نیز آرزو دارد
نه مگر می شود بغل نشود
نه مگر می شود عمو دارد
بال جبریل با پرش خوب است
آسمان با کبوترش خوب است
عاشقان مثل ابر بارانند
از همه چشمها ترش خوب است
به گرفتاریم نگاه مکن
جاده ی عشق آخرش خوب است
گر چه طفل پسر نمک دارد
ولی این بار دخترش خوب است
از همه دختران هر آنکس که
رفته باشد به مادرش خوب است
بهر بالا نشینی خانم
شانه های برادرش خوب است
ای مسیحای آشنای حسین
خنده هایت گره گشای حسین
ای که وقت نزول آیه ی عشق
چادرت می شود حرای حسین
من چکیده شدم به پای شما
تو چکیده شدی برای حسین
آفریده شدم برای شما
آفریده شدی برای حسین
عاقبت می شوم فدای شما
عاقبت می شوی فدای حسین
من خمیده شدم برای شما
تو خمیده شدی برای حسین
من تکیده شدم برای شما
تو تکیده شدی برای حسین
هر چه باشد تو عمه ی مایی
زینب دوم سرای حسین
یاد تو یاد مادر آورده
کیست اشک تو را در آورده
این همه پیش عمه گریه نکن
حاجتت می شود بر آورده
ای فرشته بلند شو از خواب
یک نفر آمده سر آورده
شوق وصل یتیم گونه ی توست
که طبق را جلوتر آورده
پدرت
آمده چه آمدنی
به گمانم که معجر آورده
آنکه برده است گوشواره ی تو
داد عباس را در آورده
دخترم ای فرشته ام چه کسی
گوشوار تو را در آورده
145- تو خاک غم گرفته با زخمهای بی حساب بخواب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 2-76
تعداد استفاده 0
متن شعر
تو خاک غم گرفته با زخمهای بی حساب بخواب
دیگه نمی زنه تو رو کسی میون خواب بخواب
به یاد راه رفتن تو دستو به دیوار می زنم
با پاره های رو سریم نشستمو زار می زنم
صدام گرفته از گریه تو شام تنهایی
با گریه می خونم روضه به جای لالایی، شدم تماشایی
گفتم که زخمات خوب می شدند عاقبت اما خوب نشدند
شونه ها تو تکون دادم اما چشات وا نشدند
146- ما داغدار داغ کف پای لاله ایم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
ما داغدار داغ کف پای لاله ایم
آشفته حال قافله ی آه و ناله ایم
هر عاشقی به تیر نگاهی دچار شد
ما کشته ی رقیه شهید سه ساله ایم
147- دختری آمد از قبیله ی نور
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب قافیه پریشان
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 2-76
تعداد استفاده 0
متن شعر
دختری آمد از قبیله ی نور
نذر راهش سبد سبد احساس
صورتش مثل قاب نرگس بود
سیرتش روح صد گلستان یاس
هر فرشته که می رسید از راه
یا اگر جبرئیل می آمد
به پر روسری گلدارش
تا ببندد دخیل می آمد
تا که لب را به خنده وا می کرد
دل هر ماه پاره را می برد
هر دلی را به لطف لبخندش
به خدا تا خود خدا می برد
اره آسیّه هاجر و مریم
زائر هر شب نگاه او
وَ شکوه تمام این دنیا
گرد و خاک غبار راه او
به صفات حمیده اش سوگند
آینه دار حُسن زهرا بود
خاک راهش شفای هر دردی
او مسیحاتر از مسیحا بود
در میان قبیله ی خورشید
در دل هر ستاره جایی داشت
وَ روی موج آبی دلها
مثل مهتاب ردّ پایی داشت
آسمان است و گوشواره ی او
خوشه های طلایی پروین
مستجاب الدعاست این بانو
عطر سبز قنوت او آمین
عطر باغ بهشت دارد او
که شبیه نسیم می آید
یا به روی قنوت پروازش
بال هر یا کریم می آید
هر سحر بوسه می گرفتند از
مقدمش کاروانی از خورشید
یاس ها چلچراغ ایوانش
با همان بالهای سبز و سپید
خاک بوسش فرشته، تا می شد
او برای نماز آماده
بال پرواز ربنایش بود
عطر سیب و ضریح سجاده
آسمان مدینه ی دل را
مهر و ماه و ستاره، کوکب بود
بین این خانواده این بانو
همه ی عشق عمه زینب بود
آسمانها ستاره می ریزد
جبرئیل از جنان به پای او
دسته گل می فرستد از جنت
مادرش فاطمه برای او
نه فقط عشق حضرت ارباب
آرزو و امید عباس است
زینت آسمان آبیِّ
شانه های رشید عباس است
جلوه دارد میان چشمانش
همه ی مهربانی ارباب
گل بریزید آمده از راه
دختر آسمانی ارباب
مریم است این وَ یا خود زهراست
که حریمش پُر از کرامات است
تا قیام قیامت این بانو
افتخار تمام سادات است
148- بگو ای سر چرا پیکر نداری
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
الب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بگو ای سر چرا پیکر نداری
چرا ای تشنه آب آور نداری
بود انگشت حیرت بر دهانم
چرا انگشت و انگشتر نداری
شدم در اشک و ناله ، دل من خون چو لاله
ببین خم گشته از غم ، قد طفل سه ساله
رخ تو ماه و ابرویت کمان است
چرا در ابر خاکستر نهان است
چرا باغ دو لبهایت خزانی است
گمانم جای چوب خیزران است
ببین با قلب خونبار ، دو چشم من گهربار
چو زهرا مادر تو ، بود دستم به دیوار
149- مرغ بی قرار دل پر زده از میون سینه
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب بحر طویل
شاعر ناشناس
منبع زمزمه های ولایت 2-76
تعداد استفاده 0
متن شعر
مرغ بی قرار دل پر زده از میون سینه، دل من راهی شده به سوی کوچه های پر نور مدینه، میون یه خونه ی آسمونی، که پر از عشق و محبت پُرِ از مهربونی، خونه ای که ملائک ازش می گیرن نشونی، پر از شور و صفاست، پُرِ از عطر خداست
همه جا پیچیده بوی گل یاس، آخه پا گذاشته توی این خونه، یه فرشته ی قشنگ و مهربون، یه ملیکه ای که خنده هاش شده، رشک کلّ حوری های آسمون، یه گلی که با نگاش، گلی که با خنده هاش، دل اهل آسمونو می بره، نه فقط عزیز آسمونیاست، عاشقش خود خداست
کیه این غنچه ی یاس، که به پا کرده تو دل همهمه ای، یکی میگه تو عزیز همه ای، یکی دیگه میگه با نم نم اشک، عزیزم چقدر مث فاطمه ای، این عزیز دردونه ی ارباب ماست،
گل زیبای حسین، آره این رقیه ی کرببلاست
دخترک وقتی که لبخند می زنه، تو دل باباش چه غوغایی میشه، عمه زینب لالایی براش می خونه همیشه، دختر ناز رباب، وقتی که آروم آروم می ره به خواب، گهواره ش می شه دو دست عمو جون، یه عموی مهربون، یه عموی پهلوون، می نشوند رقیه رو عمو به روی شونه هاش، یه بوسه می زد به روی گونه هاش، دخترک دل می بره از عمو جونش با چشاش، با حرارت نگاش، با لطافت صداش، با حریر خنده هاش، نه فقط از عمو جون، بلکه دل می بره هر شب از باباش، می زنه بوسه بابا به صورتش، مثل قرص مهتابه، آره این یاس سفید همه ی بود و نبود اربابه، به خدا که تار و پود اربابه، کیه دلبر حسین، کیه آئینه ی مادر حسین، کیه کوثر حسین، عود و عنبر حسین، عشق خواهر حسین، عطر باور حسین، عشق ارباب اومده، مهر و مهتاب امده، اومده رقیه دختر حسین
150- شب شب شور و حاله ، مستی کنید حلاله
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک نوحه سنگین سنتی
قالب آهنگین
شاعر شاهنوری محمود
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
شب شب شور و حاله ، مستی کنید حلاله
پیمونه رو بیارید، می بریزید پیاله
ببین چه دلنوازه، بر همه چاره سازه
هر کی می خواد ببینه، باید وضو بسازه
تو باغ عشق نیلوفر در اومد
برای ساقی امشب ساغر اومد
خدا زهرا رو از نو آفریده
شمیم آیه های کوثر اومد
رقیه یا رقیه رقیه یا رقیه(2)
ماه شده و می تابه، خورشید در نقابه
شبیه عمه زینب، تفسیری از حجابه
عموش تا که شنفته، گل از
گلش شکفته
خودش کنار گوشش، اذون اقامه گفته
خدا بر دلبر ما موهبت کرد
که یک دردانه بر او مرحمت کرد
به شکرش باید او را از هم اکنون
دقیقاً مثل زینب تربیت کرد
رقیه یا رقیه رقیه یا رقیه(2)
امشب که بیقراریم، حال قشنگی داریم
باید برا رقیه، چشم روشنی بیاریم
بگید که دلسپردیم، نون و نمک رو خوردیم
دلای خستمونو، کادو برات آوردیم
یه عمره مهمون این خونه هستم
اسیر و مست این میخونه هستم
درسته نوکر خوبی نبودم
ولی خوب میدونه دیوونه هستم
رقیه یا رقیه رقیه یا رقیه(2)
151- مژده که دوباره، دنیا با صفا شد
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
مژده که دوباره، دنیا با صفا شد
حسین فاطمه، دوباره بابا شد
خداوند داده بهش یه دختر
دختری شبیه روی کوثر
شمیمش دلو کرده معطر
مددی مددی یا رقیه(3)
دل ارباب من، غرقه ی احساسه
وقتی که دخترش، رو دوش عباسه
رقیه که هستی زمینه
دلبر یل ام البنینه
از لباش حسین بوسه می چینه
مددی مددی یا رقیه(3)
گر چه او سه ساله است، اما حاجت میده
برات دیدن، یه زیارت میده
اومده خوشحال کنه ماها رو
بده تا برات کربلا رو
کنارش ببین فرشته ها رو
مددی مددی یا رقیه(3)
152- قافله رفته بود و من بیهوش
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب قصیده
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
قافله رفته بود و من بیهوش
روی شن زارهای تفتیده
ماه با هر ستاره ای می گفت:
بی صدا باش! تازه خوابیده
قافله رفته بود و در خوابم
عطر شهر مدینه پیچیده
خواب دیدم پدر ز باغ فدک
سیب سرخی برای من
چیده
قافله رفته بود و من بی جان
پشت یک بوته خار خشکیده
بر وجودم سیاهی صحرا
بذر ترس و هراس پاشیده
قافله رفته بود و من تنها
مضطرب، ناتوان ز فریادی
ماه گفت: ای رقیه چیزی نیست
خواب بودی ز ناقه افتادی
قافله رفته بود و دلتنگی
قلب من را دوباره رنجانده
باد در گوش ماه دیدم گفت:
طفلکی باز هم که جا مانده!
قافله رفته بود و تاول ها
مانعی در دویدنم بودند
خستگی، تشنگی، تب بالا
سد راه رسیدنم بودند
قافله رفته بود و می دیدم
می رسد یک غریبه از آن دور
دیدمش-سایه ای هلالی شکل-
چهره اش محو هاله ای از نور
از نفس های تند و بی وقفه
وحشت و اضطراب حاکی بود
دیدم او را زنی که تنها بود
چادرش مثل عمه خاکی بود
بغض راه گلوی من را بست
گفتمش من یتیم و تنهایم
بغض زن زودتر شکست و گفت:
دخترم، مادر تو زهرایم
153- آیینه زاده ام که اسیر سلاسلم
مشخصات
مناسبت ایام اسارت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
آیینه زاده ام که اسیر سلاسلم
هجده ستاره بر سر نیزه مقابلم
ما را زدند مثل اسیران خارجی
دارم هزار راز نگفته در این دلم
چشم همه به سمت زنان یا به نیزه هاست
غمگین ترین سواره مجروح محملم
آتش گرفت گوشه عمامه ام ولی
زخم زبان به شعله کشیده است حاصلم
مایی که باغ های جنان زیر پای ماست
حالا شده خرابه این شهر منزلم
داغ رقیه پیر نمود اهل بیت را
خون لخته های کنج لبش گشته قاتلم
154- پلکی مزن که چشم ترت درد میکند
مشخصات
ناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب غزل
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
پلکی مزن که چشم ترت درد میکند
پر، وا مکن که بال و پرت درد میکند
میدانم اینکه بعد تماشای اکبرت
زخمی که بود بر جگرت درد می کند
با من بگو که داغ برادر چه کار کرد
آیا هنوز هم کمرت درد میکند
مانند چوب خواهش بوسه نمیکنم
آخر لبان خشک و ترت درد میکند
لبهای تو کبود تر از روی مادراست
یعنی که سینه پدرت درد میکند
می خواستم که تنگ در آغوش گیرمت
یادم نبود زخم سرت درد میکند
کمتر به اسب نیزه سوار و پیاده شو
زاین حجمه های سنگ سرت درد میکند
155- با اشک دانه دانه من کرده ام چراغان
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
با اشک دانه دانه من کرده ام چراغان
مهمان خود بگیرم امشب به روی دامان
ویرانه ام شد غرق نور، آمد پدر از راه دور
عمه گمانم ماه من، آمده از کنج تنور
بابا حسین بابا حسین(4)
ای میهمان خسته غمت به دل نشسته
دور سرت بگردم چرا سرت شکسته
خوش آمدی ای میهمان، برای من قرآن بخوان
من بوسه گیرم تا سحر، از جای چوب خیزران
بابا حسین بابا حسین(4)
رفته شکیبائی ام طفل تماشائی ام
گرفته ضرب سیلی قوّت بینائی ام
ای دین و آئینم پدر، غمگین غمگینم پدر
کجای این ویرانه ای، تو را نمی بینم پدر
بابا حسین بابا حسین(4)
شکوه ندارم من ز تو اگر چه دیر آمدی
نیمه ی شب به
دیدن دختر پیر آمدی
ای سر ببین پای سرت، امشب بمیرد دخترت
از بسکه سیلی خورده ام، گشتم شبیه مادرت
بابا حسین بابا حسین(4)
روی تو قرص قمر بیا و نازم بخر
یا که بمان در برم یا که مرا هم ببر
بر دامنم بنشسته ای، اما دلم بشکسته ای
با دخترت قهری مگر، که چشم خود را بسته ای
بابا حسین بابا حسین(4)
156- می چکد خون دل از آه من
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک بوشهری
قالب آهنگین
شاعر حسینی سید محسن
منبع لاله های حسینی
تعداد استفاده 0
متن شعر
می چکد خون دل از آه من
این طبق شد زیارتگاه من
شام هجرانم سر آمد ، میهمانم با سر آمد
عمه جان زینب کجایی ، ماه من از در ، در آمد
یا ابتاه ، ببر مرا
مانده در سینه ام کوه دردی
کرده ام با عمه کوچه گردی
هر کجا اشکم بدیدند ، سوی طفلت می دویدند
جملگی با تازیانه ، ناز من را می خریدند
یا ابتاه ، ببر مرا
شد پریشان موی خم در خمم
رو به پایان آمد عمر کمم
ای تمام بود و هستم ، در غمت از پا نشستم
گر پریشان مانده مویم ، شانه می افتد ز دستم
یا ابتاه ، ببر مرا
157- می دونی که از کی تنهام گذاشتی
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
می دونی که از کی تنهام گذاشتی
تو که از این عادتا بابا نداشتی
همیشه منو روی دوشت می ذاشتی
می دونی خواب هر شبم تو بودی بابا
می دیدم سر می ذارم روی پاهات شبها
وای دل من ابتاه یا حسین(3)
چشای من از غم
تو غرق آبه
بی تو بابا زندگی برام عذابه
گریه می کنم برا اهل خرابه
تا دشمن می رسه توی خرابه بابا
جز عمّه سنگری دیگه ندارم اینجا
وای از دل من ابتاه یا حسین (3)
می دونی یه شب که تو صحرا خوابیدم
توی خواب مادر مجروح تو دیدم
ولی با تازیونه از خواب پریدم
بابا جون هر چی گفتم که یتیمم اما
پشت اسب منو می کشید به روی خارا
وای از دل من ابتاه یا حسین (3)
158- دیشب تو خواب دیدم بابا شونه به موهام ...
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
دیشب تو خواب دیدم بابا شونه به موهام کشیدی
تا گریه کردم دست تو به روی چشمام کشیدی
حالا که رو دومن من نشستی آروم ندارم
با اشک چشمام روی زخمای تو مرهم می ذارم
دلم گرفته از این غریبی، چرا بابا جون شیب الخضیبی
بابای مظلوم(4)
چهل تا منزل سر تو سایه بون سرم شده
بابا ببین صورت من شبیه مادرم شده
بذار که درد دل کنم یه قدری بالای سرت
چند شبه که گذشته و چیزی نخورده دخترت
بی تو خرابه تاریک و سرده، ببین دل من هوا تو کرده
بابای مظلوم(4)
159- لالای لالای ای دختر خسته بخواب
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
لالای لالای ای دختر خسته بخواب
لالای لالای ای دل شکسته بخواب
نیمه ی شب هنوزم بیداری آروم جونم گل محزونم
هنوز عمه نمرده بخواب من خودم لالایی برات می خونم
پلکاتو ببند لالا لالا، جای تو می گم بابا بابا
منهم مث تو دیدم دیدم، رأس باباتو رو نیزه ها
را ای بلبل من با سوز جگر می نالی چنین می خونی
به آب دیده ی خود عالم رو به آتیش غم تو می کشونی
خونین جگرم گریه مکن، من خسته ترم گریه مکن
آیینه ی زهرایی بنگر، خم شد کمرم گریه مکن
160- کاری کن عمه پای غم به گل بشینه
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
کاری کن عمه پای غم به گل بشینه
لرزیدن دست منو بابام نبینه
جای شراره مونده روی دامن من
دل نمی کند آتیش خیمه از تن من
بابام بابام بابام بابام حسینه(2)
نگاه به این صورت چون گلم کن عمه
این شب آخره تحملم کن عمه
حلال کن این کبوتر و تا به همیشه
بازوت دیگه از این به بعد کبود نمی شه
بابام بابام بابام بابام حسینه(2)
161- منم آن گنج الهی که به ویرانه نهانم
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک مرثیه
قالب قصیده
شاعر سازگار حاج غلامرضا
منبع یک ماه خون گرفته(2)
تعداد استفاده 0
متن شعر
منم آن گنج الهی که به ویرانه نهانم
گر چه طفلم به خدا بانوی ملک دو جهانم
یم رحمت شده هر قطره ای از اشک روانم
عظمت، فتح، ظفر، سایه ای از قدّ کمانم
ابر سیلی است نقاب رخ همچون قمر من
چادر عصمت زهراست همانا به سر من
زده از پنجه ی دل دخت علی شانه به مویم
جای گلبوسه ی زهرا و حسین است به رویم
مِهر را مُهر نماز آمده خاک سر کویم
گه در آغوش پدر ، گاه سر دوش عمویم
پای تا سر همه آئینه ی زهراست وجودم
شاهدم این قد خم گشته و این روی کبودم
اشک من خون شده و در
رگ دین گشته روانه
گل داغم زده در باغ دل عمه جوانه
همه جا گشته عزا خانه ی من خانه به خانه
شده از اجر رسالت بدنم غرق نشانه
خارها بود که می رفت فرو بر جگر من
پدرم از سر نی دید چه آمد به سر من
دم به دم بر جگرم زخم روی زخم نشسته
دلم از داغ کباب و سرم از سنگ شکسته
رخ نیلی، لب عطشان، دل خونین ، تن خسته
گره از خلق گشایم به همین بازوی بسته
به رخم اشک فراق و به لبم بوده خطابه
نغمه ام یا ابتا و قفسم گشته خرابه
طوطی وحی ام و پر سوخته ی شام خرابم
لحظه لحظه غم هجران پدر کرده کبابم
پدر آمد دل شب گوشه ی ویرانه به خوابم
ریخت از دیده بسی بر ورق چهره گلابم
گفت رویت ز چه نیلی شده زهرای سه ساله
مگر از باغ فدک بوده به دست تو قباله
هر چه آمد به سرت من سر نی بودم و دیدم
آن چه را زخم زبان با جگرت کرد شنیدم
تو کتک خوردی و من بر سر نی آه کشیدم
این بلایی است که روز ازل از دوست خریدم
قاتل سنگدلم چون به تو بی واهمه می زد
دیدم انگار که سیلی به رخ فاطمه می زد
حیف از آن خواب که تبدیل به بیداری من شد
گرم از شعله ی دل بزم عزاداری من شد
عمه ام باز گرفتار گرفتاری من شد
نه خرابه که همه شام پر از زاری من شد
لحظه ای رفت که دلدار به دلداری
ام آمد
یار رؤیایی ام این بار به بیداری ام آمد
شب تار و طبق نور و من و رأس بریده
من چو یک بلبل پر سوخته او چون گل چیده
گفتم ای یار سفر کرده ی از راه رسیده
من یتیمم ز چه رو اشک تو جاری است ز دیده
آرزویم همه این بود که روی تو ببوسم
حال بگذار که رگهای گلوی تو ببوسم
عمه جان باغ ولایت ثمر آورده برایم
عوض میوه ی نایاب سر آورده برایم
سر باباست که خون جگر آورده برایم
صورت غرقه به خون از سفر آورده برایم
ای نبی از دل و جان لعل لبان تو مکیده
چه کسی تیغ به رگ های گلوی تو کشیده
از همان دست که رگهای گلوی تو بریده
مانده بر یاس رخ نیلی من جای کشیده
بعد از آن ضربه جهان گشته مرا تار به دیده
یادم افتاد از آن کوچه و زهرای شهیده
زیر لب یا ابتا داشتم و زمزمه کردم
گریه بر مادر مظلومه ی خود فاطمه کردم
طایر وحی ام و در کنج قفس ریخت پَرِ من
شسته شد دامن ویرانه ز اشک بصر من
کس ندانست و نداند که چه آمد به سر من
سوز «میثم» نبود جز شرری از جگر من
گریه ها عقده شده یکسره در نای گلویم
غم دل را به تو و عمه نگویم به که گویم؟
162- می خوام که امشب جونمو فدات کنم
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب آهنگین
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
می خوام که امشب جونمو فدات کنم
بشین می خوام یک دل سیر نیگات کنم
می خوام یه خورده
درد دل برات کنم
داره بارون می باره
نمیدونی به سرم چی اومده
نمی دونی یتیمی چقدر بده
هر کی از راه رسیده منو زده
داره بارون می باره
چشای خستتو بیا و وا نکن
به صورت کبود من نیگا نکن
زخمه لبات بیا منو دعا نکن
داره بارون می باره
روی دامن میذارم من سر تو
من می بوسم رگای حنجر تو
تو ببین تو صورتم مادر تو
داره بارون می باره
قاصدکا از پیش من خبر دارند برای تو
زنجیر پاهام نمی ذاشت تا برسم بپای تو
اشکای عمه می ریزه شبای بی تابی من
کابوس سر بریدنه دلیله بی خوابی من
نسیم گرم موی حواسمو داده به باد
از بس کتک خورده سرم هیچ چیزی یادم نمیاد
163- حاتم که ز جود شهرتی پیدا کرد
مشخصات
مناسبت مدح
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
حاتم که ز جود شهرتی پیدا کرد
تا بر تو رسید سفره اش را تا کرد
قربان دو دست کوچکت بی بی جان
کز خلق گره های بزرگی وا کرد
164- خدا دوباره فیض دیگری داد
مشخصات
مناسبت ولادت
سبک ولادتی
قالب مثنوی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
خدا دوباره فیض دیگری داد
حسین را عطیه دختری داد
چه دختری قبله ی عشق همه
تمام قد آینه ی فاطمه
دختری از نژاد کوثر و نور
که رشک می برد به عصمتش حور
دختر سجاده ی راز و نیاز
صحیفه ی فاطمه را سر آغاز
عصاره ی ولایت حسین است
چکیده ی شجاعت حسین است
ز دیدنش حسین حظّ می برد
ناز رقیه را به جان می خرد
همه به دام مهرش افتاده اند
ز نمک علی به او داده اند
گل بهار زینب و حسین است
دار و ندار زینب و حسین است
خدای را جلوه و مظهر است او
که خواهر علیِ اکبر است او
گاه سخن چشم همه به سویش
می شکفد گل از لب عمویش
فقط نه مست گشته از کلامش
قیام می کند به احترامش
خاطر او بین همه عزیز است
به گردنش ستاره سینه ریز است
حاجت مه نه جز نظاره ی او
فلک نگین گوشواره ی او
نه مهربان که مهربانترین است
هر نفسش مسیح آفرین است
جلوه ی خورشید هم از نقابش
حور و ملک ملازم رکابش
روح الامین به درگهش حاجب است
سجده به خاک حرمش واجب است
مِلک جنان به نام او خورده است
نهر عسل ز جام او خورده است
نجابت و حیا ترانه ی او
جود و کرم نم خزانه ی او
به منزلت چه گویمش کم اوست
دل خدا شکسته ی غم اوست
بسان لاله در دلش غم اندوخت
میان شعله های خیمه ها سوخت
در آتش فراغ و داغ جوشید
به تن لباس تازیانه پوشید
اسیر حلقه های زنجیر شد
نشد چهل رو عجب پیر شد
زخم فدک ارث به او رسیده
گرسنه و تشنه شده شهیده
165- ای اختر مدینه و ماه منیر شام
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک واحد جدید
قالب قصیده
شاعر مؤید سید رضا
منبع شب شعر عاشورا 10
تعداد استفاده 0
متن شعر
ای اختر مدینه و ماه منیر شام
بر آفتاب روی تو هر روز و شب سلام
تو فاطمی نژادی و نامت رقیه است
نور دل حسینی و پرورده ی کرام
هم خود کریمه هستی و هم دختر
کریم
هم خواهر امامی و هم دختر امام
چشم امید ماست بسویت همیشه وقت
روی نیاز ماست به کویت علی الدوام
گر کوچکی چو نقطه ی پرگار عالمی
بی نقطه هیچ دایره نپذیرد انسجام
در رشته ی اسارت اگر جان سپرده ای
سر رشته ی امور به دستت بود مدام
ای رفته پا به پای اسیران دشت خون
تا دیر و تا خرابه و زندان و بزم عام
هم محمل مجاهده ی دختر علی
همسنگر مبارزه ی چارمین امام
پیدا بود که واقعه ی کربلای عشق
با جان نثاری تو به ویرانه شد تمام
تفسیر خون سرخ حسینی به مرگ توست
ای یادگار خون خدا در دیار شام
شد آب، قلب کوچکت از شعله های غم
تا آنکه ریخت شهد شهادت تو را به کام
بودت غمی عمیق کنم وصف با چه حال
دیدی هزار داغ دهم شرح از کدام
دلها شده است مرکز غم از مصیبتت
وقتی تو را به غمکده ی شام شد مقام
با سر پدر به دیدنت آمد که هیچ گاه
از دخترش نکرده کس این گونه احترام
روحت به عزم بدرقه اش رفت تا بهشت
جسمت گرفت در دل آن غم سرا مقام
سر زد ز داغ های دلت لاله ها ز خاک
آن لاله های سرخ که شد دست انتقام
مهرت چراغ محفل ارباب معرفت
قبرت برای اهل نظر مرکز پیام
دلها به سوی توست پس از سالها هنوز
ای گنبدت منادی پیروزی قیام
ما را بر آستان تو روی ادب همه
ما را به پیشگاه تو عرض دعا تمام
با دستهای کوچکت از ما بگیر دست
ای دختر
صغیر حسین ای رقیه نام
166- بر اهل بیت فاطمه نور دو عین اوست
مشخصات
مناسبت مدح و مرثیه
سبک ولادتی
قالب قصیده
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
بر اهل بیت فاطمه نور دو عین اوست
تک بیت ناب شعر دل عالمین اوست
مصداق آنچنانی عشق حسین اوست
عشاق را تبلوری از شور و شین اوست
در کودکی مدرّس پیران مکتب است
در عاشقی محصّل ممتاز زینب است
صدها فرشته دل شده ، بی تاب او شوند
گیرند اذن تا به در باب او شوند
یکدم به افتخار شرفیاب او شوند
خوشرنگ و بو تر از گل شاداب شوند
او بر امام دختر و عمّ و اُخیّه است
سرتابپای فاطمه نامش رقیه است
او بلبل یگانه ی گلخانه ی خداست
او راز آسمانی اولاد مصطفی است
او چشمه ای ز کوثر و خود کوثری جداست
پیغمبر سه ساله ی صحرای کربلاست
167- خار مغیلان
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب نثر
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
یک گیاه شناس: خار مغیلان اگر بپای کسی فرو برود علاوه بر درد و سوزشی که داره یه حالت بی حالی و بیهوشی به آدم دست میده این خار یه انسان بزرگ را از پا می اندازد
168- مرا نیلی چو رنگ برگ کردند
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
مرا نیلی چو رنگ برگ کردند
خزان نیلوفر صد برگ کردند
نگو کنج خرابه مُرد آن طفل
بگو عمه، مرا دق مرگ کردند
169- شعر پرواز کودکانه در مورد حضرت رقیه (ع)
مشخصات
مناسبت شهادت
سبک ولادتی
قالب رباعی
شاعر ناشناس
منبع بایگانی
تعداد استفاده 0
متن شعر
توی خواب دیشب میدیدم بابا اومد تو خرابه
گفت که غمگین نشی یک وقت که نشستی تو خرابه
من توی آغوش
بابام خوابای خوبی میدیدم
حرفای قشنگ اونو با دل و جون میشنیدم
درد دل کردم و گقتم بی شما چه ها کشیدم
توی این یک ماهه بابا یه روز خوشی ندیدم
گاه سواره توی زنجیر گاه پیاده میدویدم
بابا جون از این جماعت چه مصیبتا کشیدم
توی آغوش پدرجون خوابیدم واسه همیشه
آخه بی بابای خوبم زندگی هرگز نمیشه
بعد من انگار آوردن طبقی اون نابکارا
که تو اون گذاشته بودن سر نازنین بابا
اخه بعد مردن من تو خرابه انقلاب شد
وضع و حال عمه زینب بعد از اون خیلی خراب شد
دشمنا تا که شنیدن دختری به یاد بابا
گریه کرده تا دم صبح رفته با غصه ز دنیا
سر بابا مو آوردن تو خرابه تا بفهمم
که دیگه بابا ندارم تا یتیمی رو بفهمم
ولی من اونوقت بابامو تو بهشت باهام میدیدم
پاهام اونجا دیگه خوب بود دنبال اون میدویدم
دیگه حالا تو بهشتم من دیگه غمی ندارم
من سرم رو دیگه هرشب رو سینه بابام میذارم...........
4- پژوهشی در هویت تاریخی حضرت رقیه علیهاالسلام
مشخصات کتاب
پدید آورنده : ابوالفضل هادی منش
ناشر : مجله حوزه
مقدمه
در واپسین سال های عمر معاویه، روزگاری که زیاده خواهی های او سایه ای سنگین از فساد و تباهی بر جامعه مسلمین انداخته بود،
تولد رقیه علیهاالسلام تولد نوزادی دختر به نام رقیه (علیهاالسلام) شادی و شعف را به خانه گلین و ساده امام حسین (علیه السلام) فرا خواند و اشک شوق را مهمان نگاه های منتظر کرد و امام، آرامش کوتاه و زودگذری در سایه خرسندی از مولود خجسته خود پیدا کرد و لبخندی از سرور بر چهره خسته و
اندوهگین اش
از ظلم و جور زمانه نشاند؛ زمانه ای که هتاکی به خاندان پیامبر (صلی الله علیه وآله) و دشنام دادن به امیرالمؤمنین (علیه السلام) سکه
رایج شده بود. تزویر و ریاکاری چنان در بافت جامعه نفوذ کرده بود که کسی به چشم های خود نیز اعتماد نداشت. این در حالی بود که سنگینی
زخم تمام این معضلات ریشه دار، بر قلب امام وارد می آمد. معاویه اما، با همه فریبکاری و نیرنگی که داشت، در برابر فرشته مرگ، بی چاره و
ذلیل می نمود و آن گاه که مرگ گریبانش را گرفت، بی هیچ مقاومتی تسلیم شد و پسر می گسار و شهوت پرست او بر اریکه ای که بیست سال،
پدرش بر آن تن، و دنیا پرستان بر آن رخ ساییده بودند، تکیه زد. در چنین روزگاری بود که صدای زنگ شتران از مقصد مدینه به سوی آینده ای روشن و تابناک به وسعت تاریخ، برخاست و در رهگذرحوادث و رویدادهای این سفر پردرد و رنج، رقیه (علیهاالسلام) به تماشا ایستاده و عروج خود را انتظار می کشید. اگر چه بسیاری از منابع تاریخی، نام او را در خاطره خود حفظ نکرده اند، اما دلایل گویایی بر اثبات وجود او در دست است که در جای
خود بدان اشاره خواهد شد. نوشتار حاضر، رهاوردی است از چکیده آن چه تاریخ، به نام و خاطره رقیه (علیهاالسلام) در خود ثبت کرده است و تلاش دارد تا دریچه ای به
اقیانوس بی کران درد و رنج دخترک خورشید بگشاید و قطره ای از دریای معرفت و بینش او را در کام تشنگان زلال حقیقت بریزد، اما
گفتنی
است به دلیل نبود منابع کافی و محدود بودن شرح حال او، نگارنده بیشتر به بیان آن چه درباره ایشان نگاشته اند، همت ورزیده است تا مخاطب
به مطالبی که نقل شده، اشراف یابد. از این رو، بدون داوری در مورد اخبار نقل شده، به گردآوری آن دست یازیده است.
میلاد کوثر ثانی
هوا گرم بود و سکوت، خیره خیره، پرده سیاه شب را تماشا می کرد. شهر در تاریکی فرو رفته بود. پنجره خانه ای در شهر، گرم انتظار و محو
گفت و گوی شب با ستارگانش بود. نسیم، بر دیوارهای آفتاب خورده خانه می وزید. قلب شهر، از تنها پنجره باز و روشن خود می تپید و همه
به انتظار نشسته بودند که ناگاه صدای گریه نوزادی خجسته، احساس شب را به بازی گرفت. اشک شوق بر گونه ها غلتید و لب ها، یک صدا،
ترانه لبخند سرودند. غنچه ای دیگر، به باغ حسین (علیه السلام) روییده بود و همه بر گلبرگ رخش، غنچه های عاطفه نثار می کردند. رقیه (علیهاالسلام) در آن شب
شکفت، و مادر تاریخ، کتاب کهن خویش را گشود و بر صفحه ای مبهم از آن، قلم را به تکاپو واداشت. ولی آن صفحه مبهم تاریخ، در کوران
تاخت و تازهای روزگار، از دفتر گذار زمان جدا گشت و از حافظه آن ناپدید گردید. در کتابچه کوچک زندگانی رقیه (علیهاالسلام)، لحظه
روییدنش بدون هیچ سطری، سفید ماند و نام هیچ روزی به عنوان زادروزش ثبت نگردید. درباره سنّ شریف حضرت رقیه (علیهاالسلام) نیز در میان تاریخ نگاران اختلاف نظر وجود دارد. اگر اصل تولد ایشان را بپذیریم، مشهور این
است
که ایشان سه یا چهار بهار بیشتر به خود ندیده و در روزهای آغازین صفر سال 61 ه .ق، پرپر شده است.
مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام)
بر اساس نوشته های بعضی کتاب های تاریخی، نام مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام)، امّ اسحاق است که پیش تر همسر امام حسن مجتبی
(علیه السلام) بوده و پس از شهادت ایشان، به وصیت امام حسن (علیه السلام) به عقد امام حسین (علیه السلام) درآمده است.1 مادر حضرت
رقیه(علیهاالسلام) از بانوان بزرگ و با فضیلت اسلام به شمار می آید. بنا به گفته شیخ مفید در کتاب الارشاد، کنیه ایشان بنت طلحه است.2 نام مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام) در بعضی کتاب ها، ام جعفر قضاعیّه آمده است، ولی دلیل محکمی در این باره در دست نیست. هم چنین
نویسنده معالی السبطین، مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام) را شاه زنان؛ دختر یزدگرد سوم پادشاه ایرانی، معرفی می کند که در حمله مسلمانان به
ایران اسیر شده بود. وی به ازدواج امام حسین (علیه السلام) درآمد و مادر گرامی حضرت امام سجاد (علیه السلام) نیز به شمار می آید.3 این مطلب از نظر تاریخ نویسان معاصر پذیرفته نشده؛ زیرا ایشان هنگام تولد امام سجاد (علیه السلام) از دنیا رفته و تاریخ درگذشت او را 23
سال پیش از واقعه کربلا، یعنی در سال 37 ه .ق دانسته اند. از این رو، امکان ندارد او مادر کودکی باشد که در فاصله سه یا چهار سال پیش از
حادثه کربلا به دنیا آمده باشد. این مسأله تنها در یک صورت قابل حل می باشد که بگوییم شاه زنان کسی غیر از شهربانو (مادر امام سجاد
(علیه السلام)) است.
نام گذاری حضرت رقیه (علیهاالسلام)
رقیه از «رقی» به معنی بالا رفتن و ترقی گرفته شده است.4 گویا این اسم لقب حضرت بوده و نام اصلی ایشان فاطمه بوده است؛ زیرا نام رقیه در شمار دختران امام حسین (علیه السلام) کمتر به چشم می خورد و به اذعان برخی منابع، احتمال این که ایشان همان فاطمه بنت الحسین (علیه السلام) باشد، وجود دارد.5 در واقع، بعضی از فرزندان امام حسین (علیه السلام) دو اسم داشته اند و امکان تشابه اسمی نیز در فرزندان ایشان وجود دارد. گذشته از این، در تاریخ نیز دلایلی بر اثبات این مدعا وجود دارد. چنانچه در کتاب تاریخ آمده است: «در میان کودکان امام حسین
(علیه السلام) دختر کوچکی به نام فاطمه بود و چون امام حسین (علیه السلام) مادر بزرگوارشان را بسیار دوست می داشتند، هر فرزند دختری که
خدا به ایشان می داد، نامش را فاطمه می گذاشت. همان گونه که هرچه پسر داشتند، به احترام پدرشان امام علی (علیه السلام) وی را علی
می نامید».6 گفتنی است سیره دیگر امامان نیز در نام گذاری فرزندانشان چنین بوده است.
نام رقیه در تاریخ
این نام ویژه تاریخ اسلام نیست، بلکه پیش از ظهور پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) نیز این نام در جزیرة العرب رواج داشته است. به
عنوان نمونه، نام یکی از دختران هاشم (نیای دوم پیامبر (صلی الله علیه وآله)) رقیه بود که عمه حضرت عبداللّه ، پدر پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به
شمار می آید.7 نخستین فردی که در اسلام به این اسم، نام گذاری گردید، دختر پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) و حضرت خدیجه بود. پس از
این نام گذاری،
نام رقیه به عنوان یکی از نام های خوب و زینت بخش اسلامی درآمد. امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) نیز یکی از دخترانش را به همین اسم نامید که این دختر بعدها به ازدواج حضرت مسلم بن عقیل (علیه السلام)
درآمد. این روند ادامه یافت تا آن جا که برخی دختران امامان دیگر مانند امام حسن مجتبی (علیه السلام)،8 امام حسین (علیه السلام) و دو تن از
دختران امام کاظم (علیه السلام) نیز رقیه نامیده شدند. گفتنی است، برای جلوگیری از اشتباه، آن دو را رقیه و رقیه صغری می نامیدند.9
خاستگاه تربیتی
حضرت رقیه (علیهاالسلام) در خانواده ای پرورش یافت که پدر، مادر و فرزندان آن، همگی به عالی ترین فضیلت های اخلاقی و پارسایی
آراسته بودند. افزون بر آن، فضای دل انگیز شهر پیامبر (صلی الله علیه وآله) که شمیم روح فزای رسول خدا (صلی الله علیه وآله)، علی (علیه السلام) و فاطمه
(علیه السلام) هنوز در آن جاری بود و مشام جان را نوازش می داد، در پرورش او نقشی بزرگ داشت. او در خانواده ای رشد یافت که همگی
سیراب از زلال معرفت امام حسین (علیه السلام) بودند؛ خانواده ای که از بزرگ ترین اسطوره های علم و ادب و معرفت و ایثار مانند زینب کبری
(علیهاالسلام)، اباالفضل العباس (علیه السلام)، علی بن الحسین (علیه السلام)، علی اکبر (علیه السلام) و... تشکیل شده بود. حضرت رقیه (علیهاالسلام) در مدت عمر کوتاه خود در دامان این بزرگواران، به ویژه پدر گرامی اش امام حسین (علیه السلام) پرورش یافت و با
وجود همان سن کم، به عنوان یکی از زیباترین اسطوره های ایثار
و مقاومت در تاریخ معرفی گردید.
دیگر دختران امام حسین (علیه السلام)
در مورد تعداد فرزندان دختر امام حسین (علیه السلام) در میان تاریخ نویسان، اختلاف نظر وجود دارد. بیشتر آنان دو دختر به نام های سکینه
و فاطمه برای حضرت ذکر کرده اند و برخی دیگر تعداد دختران حضرت را تا هشت نفر نیز برشمرده اند. در این جا برخی از دیدگاه ها را بیان
می کنیم. 1. علامه ابن شهر آشوب و محمد بن جریر طبری که از تاریخ نویسان بزرگ اسلام هستند، از سه دختر به نام های سکینه، فاطمه و زینب نام
برده اند.102. میرزا حبیب اللّه کاشانی، شمار پسران حضرت را سیزده تن به نام های علی اکبر، علی اوسط، علی اصغر، محمد، جعفر، قاسم، عبداللّه ،
محسن، ابراهیم، حمزه، عمر، زید و عمران دانسته است و تعداد دختران حضرت را هشت نفر می داند؛ به نام های فاطمه کبری، فاطمه صغری،
زبیده، زینب، سکینه، ام کلثوم، صفیه و دختری که در شام از دنیا می رود و نامی از او به میان نمی آورد. او بر این باور است که این چند گانگی تنها
در اسم آن ها بوده و بیشتر آنان در مسمّی شریک اند؛ زیرا امام حسین (علیه السلام) در تاریخ به کمی فرزند معروف بوده اند. پس ممکن است
بعضی از اولاد ایشان دو اسم داشته باشند یا حتی نام نوه های ایشان نیز در ردیف فرزندان شان قرار گرفته باشد و یا به دلیل سرپرستی بعضی
یتیمان بنی هاشم مانند فرزندان امام مجتبی (علیه السلام) به اشتباه، نام آنان نیز در شمار فرزندان ایشان دانسته شده باشد.113. علی بن عیسی
اربلی، نویسنده کتاب معروف کشف الغمّة فی معرفة الائمة، می نویسد: امام حسین (علیه السلام) شش پسر و چهار دختر
داشت. با این حال، او هنگام برشمردن دختران حضرت، نام سه نفر ـ زینب، سکینه و فاطمه ـ را می برد و از نفر چهارم سخنی به میان
نمی آورد12 که احتمال دارد چهارمین آن ها، حضرت رقیه (علیهاالسلام) باشد. 4. علامه حایری، در کتاب معالی السبطین، می نویسد: برخی مانند محمد بن طلحه شافعی (از عالمان اهل تسنن) می نویسند: امام حسین
(علیه السلام) ده فرزند داشته که عبارت بوده اند از: شش پسر و چهار دختر. سپس می افزاید: دختران او عبارت اند از: سکینه، فاطمه صغری،
فاطمه کبری، و رقیه (علیهاالسلام). آنگاه در مورد رقیه (علیهاالسلام) می نویسد: رقیه (علیهاالسلام) پنج یا هفت سال داشت و در شام درگذشت که
مادرش، شاه زنان، دختر یزدگرد است.13 به همین اندک بسنده می کنیم و تحقیق بیشتر در این زمینه را به فصل های آینده موکول می کنیم.
پژوهشی در دیدگاه های تاریخی در مورد حضرت رقیه (علیهاالسلام)
در بعضی کتاب های تاریخی، نام حضرت رقیه (علیهاالسلام) آمده، ولی در بسیاری از آن ها نامی از ایشان برده نشده است. این احتمال وجود
دارد که تشابه اسمی میان فرزندان امام حسین (علیه السلام)، سبب پیش آمدن این مسأله شده باشد. هم چنان که بعضی از کتاب ها به این مسأله
اذعان دارند و بنابر نقل آن ها، حضرت رقیه (علیهاالسلام) همان فاطمه صغری (علیهاالسلام) است. در چگونگی درگذشت ایشان نیز اختلاف نظر
وجود دارد که در این جا به این دو مسأله خواهیم پرداخت.
طرح بحث
برای روشن شدن این مطلب، بحث را با
طرح یک پرسش بنیادین و بسیار مشهور آغاز می کنیم که: آیا نبودن نام حضرت رقیه (علیهاالسلام)
در شمار فرزندان امام حسین (علیه السلام) در کتاب های معتبری چون ارشاد مفید، اعلام الوری، کشف الغمة و دلائل الامامة، بر نبودن چنین
شخصیتی در تاریخ دلالت دارد؟ با بیان چند مقدمه، پاسخ این پرسش به خوبی روشن می شود: 1. در دوره زندگانی ائمه اطهار (علیهم السلام) و در صدر اسلام مسائلی مانند کمبود امکانات نگارشی، اختناق شدید حکمرانان اموی، کم
توجهی به ثبت و ضبط جزئیات رویدادها، فشار حکومت بر سیره نویسان، جانب داری ها و... سبب بروز بعضی اختلافات در نقل مطالب
تاریخی می شده است. 2. در اثر تاخت و تازها و وجود بربریت و دانش ستیزی بعضی حکمرانان، بسیاری از منابع ارزشمند از میان رفته است. به همین دلیل، این
گمان تقویت می شود که چه بسا بسیاری از این اسناد و منابع معتبر، در جریان این درگیری ها، از بین رفته و به دست ما نرسیده است. 3. تعدد فرزندان، تشابه اسمی و به ویژه سرگذشت های شبیه در مورد شخصیت های گوناگون تاریخی و گاه وجود ابهام در گذشته ها و
پیشینه زندگی افراد، امر را بر تاریخ نویسان مشتبه کرده است. همان گونه که این مسأله در مورد دیگر شخصیت های تاریخی ـ حتی در جریان
قیام عاشورا ـ نیز به چشم می خورد. 4ـ همان گونه که پیش تر گفته شد، امام حسین (علیه السلام) به دلیل شدت علاقه به پدر بزرگوار و مادر گرامی شان، نام همه فرزندان خود را
فاطمه و علی می گذاشتند. این امر
خود منشأ بسیاری از سهوِ قلم ها در نگاشتن شرح حال زندگانی فرزندانِ امام حسین (علیه السلام) گردیده
است. قراین و شواهدی نیز در دست است که رقیه (علیهاالسلام) را فاطمه صغیره می خوانده اند. احتمال دارد همین موضوع سبب غفلت از نام
اصلی ایشان شده باشد.14 بنابراین، نیامدن نام حضرت رقیه (علیهاالسلام)، در کتاب های تاریخی، اگر چه شک در وجود تاریخی او را بسیار تقویت می کند، اما هرگز
دلیل بر نبودن چنین شخصیتی در تاریخ نیست. افزون بر آن، مهم ترین دلیلِ فراموشی یا کم رنگ شدن حضور این شخصیت، زندگانی کوتاه
ایشان است که سبب شده ردّ کمتری از ایشان در تاریخ به چشم بخورد. در مورد حضرت علی اصغر (علیه السلام) نیز به جرأت می توان گفت: اگر
شهادت او بحبوحه نبرد و وجود شاهدان بسیار بر این جریان نبود، نامی از حضرت علی اصغر (علیه السلام) نیز امروز در بین کتاب های معتبر
شیعه به چشم نمی خورد؛ زیرا تاریخ نویسی فنی است که با جمع آوری اقوال سر و کار دارد که بسیاری از آن ها شاهد عینی نداشته و به صورت
نقل قول گرد هم آمده است. تنها موضوعی که در آن مورد بحث و بررسی قرار می گیرد، درستی و یا نادرستی آن از حیث ثقه بودن راوی است
که البته این موضوع فقط در تاریخ اسلام وجود دارد. اما به عنوان نمونه، در بحث حدیث، معرفه ها و مشخصه های دیگری نیز برای سنجش
درستی اخبار، موجود می باشد که خبر را با تعادل و نیز تراجیح، علاج معارضه و تزاحم، بررسی دلالت و عملیات
های دیگر مورد بررسی قرار
می دهند. افزون بر مطالب بالا، دو شاهد قوی نیز بر اثبات وجود ایشان در تاریخ ذکر شده است. ابتدا گفتگویی که بین امام و اهل حرم در آخرین
لحظات نبرد حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) هنگام مواجهه با شمر، رخ می دهد. امام رو به خیام کرده و فرمودند: «اَلا یا زِینَب، یا سُکَینَة! یا
وَلَدی! مَن ذَا یَکُونُ لَکُم بَعدِی؟ اَلا یا رُقَیَّه وَ یا اُمِّ کُلثُومِ! اَنتم وَدِیعَةُ رَبِّی، اَلیَومَ قَد قَرَبَ الوَعدُ»؛ ای زینب، ای سکینه! ای فرزندانم! چه کسی پس
از من برای شما باقی می ماند؟ ای رقیه و ای ام کلثوم! شما امانت های خدا بودید نزد من، اکنون لحظه میعاد من فرارسیده است.15هم چنین در سخنی که امام برای آرام کردن خواهر، همسر و فرزندانش به آنان می فرماید، آمده است: «یا اُختَاه، یا اُم کُلثُوم وَ اَنتِ یا زَینَب وَ
اَنتِ یا رُقَیّه وَ اَنتِ یا فاطِمَه و اَنتِ یا رُباب! اُنظُرنَ اِذا أنَا قُتِلتُ فَلا تَشقَقنَ عَلَیَّ جَیباً وَ لا تَخمُشنَ عَلَیَّ وَجهاً وَ لا تَقُلنَ عَلیَّ هِجراً»؛ خواهرم ،ام
کلثوم و تو ای زینب! تو ای رقیه و فاطمه و رباب! سخنم را در نظر دارید [و به یاد داشته باشید] هنگامی که من کشته شدم، برای من گریبان
چاک نزنید و صورت نخراشید و سخنی ناروا مگویید.16در مورد تشابه اسمی رقیه (علیهاالسلام) و فاطمه صغیره به یک جریان تاریخی اشاره می کنیم. مسلم گچ کار از اهالی کوفه می گوید: «وقتی
اهل بیت (علیهم السلام) را وارد کوفه کردند، نیزه داران، سرهای مقدس شهیدان را جلوی محمل زینب (علیهاالسلام)
می بردند. حضرت با دیدن آن
سرها، از شدت ناراحتی، سرش را به چوبه محمل کوبید و با سوز و گداز شعری را با این مضامین سرود: ای هلال من که چون بدر کامل شدی و در خسوف فرورفتی! ای پاره دلم! گمان نمی کردم روزی مصیبت تو را ببینم. برادر! با فاطمه
خردسال و صغیرت، سخن بگو که نزدیک است دلش از غصه آب شود. چرا این قدر با ما نامهربان شده ای؟ برادرجان! چقدر برای این دختر
کوچکت سخت است که پدرش را صدا بزند، ولی او جوابش را ندهد.»17حضرت زینب (علیهاالسلام) در این شعر از رقیه (علیهاالسلام) به فاطمه صغیره یاد می کند و این مسأله را روشن می کند که فاطمه صغیره که در
بعضی از کتاب ها از او یاد شده، همان دختر خردسالی است که در خرابه شام جان داده است. در این جا برای روشن شدن بیشتر مسأله، گفتار کتاب های تاریخی و دیدگاه های اندیشمندان اسلامی را بررسی می کنیم.
کامل بهائی
قدیمی ترین کتابی که از حضرت رقیه (علیهاالسلام) به عنوان دختر امام حسین (علیه السلام) یاد کرده است و شهادت او را در خرابه شام می داند،
همین کتاب است. این کتاب، اثر عالم بزرگوار، شیخ عمادالدین الحسن بن علی بن محمد طبری امامی است که به امر وزیر بهاءالدین، حاکم
اصفهان در روزگار سلطنت هلاکوخان، نوشته شده است. به ظاهر، نام گذاری آن به کامل بهائی از آن روست که به امر بهاءالدین نگاشته شده
است. این کتاب در سال 675 هجری قمری تألیف شده و به دلیل قدمت زیادی که دارد، از ارزش ویژه
ای برخوردار است؛ زیرا به جهت نزدیک
بودن تألیف یا رویدادهای نگاشته شده ـ به نسبت منابع موجود در این راستا ـ حایز اهمیت است و منبعی ممتاز به شمار می رود و دستمایه
تحقیقات بعدی بسیار در این زمینه قرار می گرفته است. شیخ عباس قمی در نفس المهموم و منتهی الامال، ماجرای شهادت حضرت رقیه
(علیهاالسلام) را از آن کتاب نقل می کند. هم چنین بسیاری از عالمان بزرگوار مطالب این کتاب را مورد تأیید، و به آن استناد کرده اند. این نگارنده،
کتاب دیگری به نام بشارة المصطفی (صلی الله علیه وآله) لشیعة المرتضی (علیه السلام) دارد که در این کتاب نیز به برخی رویدادهای پس از واقعه
عاشورا اشاره شده است. اولین منبعی که در آن تصریح شده که اسیران کربلا در اربعین اول، بر سر مزار شهدای کربلا نیامده اند، همین کتاب
می باشد. او جریانی را از عطیه 18 دوست جابربن عبدالله انصاری نقل می کند که به اتفاق هم بر سر مزار اباعبدالله الحسین (علیه السلام) و
شهیدان کربلا حاضر شده، اولین زائرین قبر او در نخستین اربعین حسینی می گردند. اما نگارنده سخنی از ملاقات جابر با اسیران کربلا به میان
نمی آورد و بر خلاف آنچه در برخی مقتل ها نگاشته شده، هیچ ملاقاتی در این روز بین او و اسیران کربلا صورت نمی گیرد.19 این موضوع نیز
نقطه عطف دیگری در امتیاز و برتری این کتاب می باشد.
اللهوف
یکی دیگر از کتاب های کهن که در این زمینه مطالبی نقل نموده، کتاب اللهوف از سیدبن طاووس است. باید دانست احاطه ایشان به متون
حدیثی
و تاریخی اسلام و شیعه، ممتاز و چشم گیر است. وی می نویسد: «شب عاشورا که حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) اشعاری در بی
وفایی دنیا می خواند، حضرت زینب (علیهاالسلام) سخنان ایشان را شنید و گریست. امام (علیه السلام) او را به صبر دعوت کرد و فرمود: «خواهرم، ام
کلثوم و تو ای زینب! تو ای رقیه و فاطمه و رباب! سخنم را در نظر دارید [و به یاد داشته باشید] هنگامی که من کشته شدم، برای من گریبان
چاک نزنید و صورت نخراشید و سخنی ناروا مگویید [و خویشتن دار باشید].»20 بنابر نقل ایشان، نام حضرت رقیه (علیهاالسلام) بارها بر زبان امام حسین (علیه السلام) جاری شده است.
این مطلب در مقتل ابومخنف نیز هست که حضرت پس از شهادت علی اصغر (علیه السلام)، فریاد برآورد: «ای ام کلثوم، ای سکینه، ای رقیه،
ای عاتکه و ای زینب! ای اهل بیت من! خدانگهدار؛ من نیز رفتم». این مطلب را سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی (وفات: 1294 ه .ق) در کتاب
ینابیع المودة از مقتل ابومخنف نقل می کند.21
المنتخب للطُریحی
این کتاب را شیخ فخرالدین طیحی نجفی (وفات: 1085 ه .ق) نوشته است. این کتاب در دو جلد تنظیم شده و هر یک از مجلدات آن
حاوی ده مجلس پیرامون سوگواری حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) و روایاتی شامل پاداش سوگواری بر آن امام و نیز مشتمل بر اخباری در
گستره رویدادهای روز عاشورا و رویدادهای پس از آن می باشد. اگر چه نگارنده این کتاب از متأخرین بوده و در عصر صفوی زیسته، اما
روایات و موضوعات خوبی را در کتاب خود جمع آوری و تنظیم
کرده است. وی سن حضرت رقیه (علیهاالسلام) را سه سال بیان نموده است.
پس از او، فاضل دربندی (وفات: 1286 ه.ق) که آثاری هم چون اسرار الشهادة و خزائن دارد، مطالبی را از منتخب طریحی نقل کرده است.
بعدها سید محمد علی شاه عبدالعظیمی (وفات: 1334 ه .ق) در کتاب شریف الایقاد، مطالبی را از آن کتاب بیان کرده است.22 هم چنین علامه
حایری (وفات 1384 ه .ق) نیز در کتاب معالی السبطین از کتاب منتخب طریحی بهره برده است.
الدروس البهیة
علامه سید حسن لواسانی (وفات: 1400 ه . ق) در کتاب الدروس البهیة فی مجمل احوال الرسول و العتره النبویة می نویسد: یکی از دختران امام حسین (علیه السلام) به نام رقیه (علیهاالسلام)، از اندوه بسیار و گرما و سرمای شدید و گرسنگی، در خرابه شام از دنیا رفت و
در همان جا به خاک سپرده شد .قبرش در آن جا معروف و زیارت گاه است.23دیگر کتاب هایی که در این زمینه سخنی دارند، مستقیم یا غیرمستقیم از همین منابع نقل کرده اند. در این جا به بررسی دیدگاه های برخی
اندیشمندان اسلامی در این باره می پردازیم.
دیدگاه آیت الله العظمی گلپایگانی (ره)
از آیت الله العظمی سید محمد رضا گلپایگانی (ره) در مورد حضرت رقیه (علیهاالسلام) و مرقد ایشان در دمشق و هم چنین داستان تعمیر قبر
حضرت که به دستور خود ایشان، به وسیله رویای صادقه ای انجام گرفت، پرسیدند. ایشان فرمود: این گونه مطالب که نقل شده است، هیچ گونه محال بودنی از نظر عقلی ندارد؛ لکن از اموری که اعتقاد به آن لازم و واجب باشد، نیست.24
قطعه ادبی
سوگنامه غریبی در دیار غریبانچشمانش را که
گشود، موج نگاهش را به دریای نگاه عمه فرستاد. عطر نوازشگر دستان عمه را در هوای ساکت خرابه بویید. غنچه
کبودش را از هم گشود و فریادی به بلندی بام های دنیا در حنجره اش جان گرفت و همچون نجوایی غریب به گوش رسید که: بابا...ترنم دردآفرین نهیبش پنجه ای دردناک شد که بر دل ها چنگ انداخت و باران، آشیانه چشمان همگان را با خود شستشو داد. صدای شیون
ملائک به گوش می رسید. در آن گوشه خرابه، بر پیکر شب، سیاهی سایه افکنده بود و ماه از شرم روی سه ساله دختری، رخ در نقاب کشیده
بود. شهر در پس پرده های غبار آلود غفلت و جهالت خفته بود که ناگاه فریادی به بلندای تاریخ، چشمان غنوده در بی خبری را بر آشفت،
مجسمه ظلم و فساد که در شرارت خود فنا گشته بود، تلاطم شب را به اوج رسانید آن گاه که حیرت زده پرسید: چیست این صدا؟... و پاسخ
شنید: سه ساله دختری بابا می خواهد. آنگاه خنده ای کریه سر داد و جغدان شوم به شب نشسته با او همنوا شدند. طبق نور وارد خرابه شد و
عطر بابا فضای جان ها را از آن خود کرد. ملائک آرام گرفتند تا سه ساله دختر به پیشواز طبق رود و جام جانش را با بوسه بر لبان پدر لبریز سازد.عطر آسمانی پدر را به مشام جان خریده بود و می گشت و چشمان جستجوگرش را بر طبق پوشیده دوخته بود. زانو بر زمین نهاد آن گاه که
طبق را مقابل چشمانش بر زمین نهادند. صدای تلاوت نور را شنید و نجوای
دلنشین بابا... عمه را نگریست که چشمانش خانه درد بود و زانو بر زمین نهاده بود. چشم ها به او دوخته شده بود و آماده باریدن بود. آه و ناله افلاکیان به گوش می رسید و صدای مویه ملائک جان ها را به آتش می کشید.
دست بر پرده نهاد و عمه چشمانش را بست. عطر الهی بابا را از پس پرده شنیده بود و حالا مشتاق دیدار چشمان همیشه سخنگوی بابا... و آن
چه دید...ارکان عرش لرزید و شهر با فریاد جان خراش سه ساله دختری غمدیده، از خواب غفلت به درآمد. عطر پاک چشم های بابا هوای خرابه را
از آن خود کرد و نفس ها بوی عشق گرفت. جمله اش در سراسر تاریخ طنین انداز گشت: «... یا ابتاه! من ذاالذی خضبک بدمائک؟ یا ابتاه! من
ذاالذی قطع وریدیک؟ یا ابتاه! من ذاالذی ایتمنی علی صغر سنی؟...»لب بر لب خونین پدر نهاد و هرم داغ عاشورا دوباره در تمام لحظه های خرابه پیچید. با دستان کوچکش تمام مرثیه ها را مقابل دیدگان پدر
ورق زد و سوگنامه غریبی را در دیار غریبان به نجوا نشست. دوباره غروب عاشورا زنده شد و دوباره داغ اندوه سنگین تر از هر زمان دیگری
جان ها را نواخت و قلب ها را گداخت.آن گاه که تاول پرخون پاهایش را در معرض دیدگان پدر نهاد، آخرین جرعه های عشق را از لبان پدر نوشید و عطر آسمانی پدر را به کام
جان خرید و این آغاز صبحی بود با طراوت و روشن در زندگی رقیه سه ساله! صبحی که جان او را پیوندی داد ابدی با جان
عاشق پدر، و
ملائک شیون کردند و صدای مویه شان در افلاک طنین انداز شد و خرابه شام ماند و نجوای همیشه زنده دخترکی دردمند در هجران دردآلود
پدر و شام ماند و شرمندگی اش که تا همیشه تاریخ رنج و محنت دختری سه ساله را به دوش خواهد کشید. عمه ماند و دردی افزون که بار امانت از دستش افتاد و نوگلی نازدانه پرپر شد؛ پیش از آن که عطر روح بخش پدر را دوباره از فضای شهر
مدینه بشنود و سر در آغوش رسول الله (صلی الله علیه وآله) بنهد و بغض با او بگشاید... و شام ماند و تمام غصه هایش و سوز و غربت دخترکی که
همه تاریخ را با ناله هایش سوزاند!زهرا رضائیان قم
اذان بر مأذنه بیداری
زینب سید میرزایی نیم قرن، از غروبِ اندوهناکِ رحلت پیامبر می گذرد. آن گاه که رسالت مصطفوی، چون زلال جاری فرات، بر دل ها و اندیشه ها جریان
داشت، زمانی که مردان مرد در رکاب برگزیده خدا، دین او را یاری کردند، کسانی هم بودند که پشت پرده صَلاح ؛ تزویرمندانه سِلاح
براندازی اسلام را تیز می کردند و مهیای فرصتی ویژه بودند، تا ضربه کینه توزانه خود را وارد سازند. آنان درصدد کِدر ساختن آبشار زلال اسلام بودند و هنوز کفن پیامبر خشک نشده، آن کردند که نباید می کردند.
«سران توطئه با هم نشستند
دل و پهلوی عصمت را شکستند»
آنان حرمت شکنی را از آن جا آغاز نمودند که سلامِستان هر روز پیامبر بود. از اهل خانه ای که رسول خدا بر آنان درود
می فرستاد که:
«السلام علیکم یا اهل بیت النبوة»عدالت علوی به بند ستم کشیده شد و فاطمه (علیهاالسلام) و علی (علیه السلام) و حسن (علیه السلام) در تنهایی بی وفایی زراندوزان، جام شهادت را
نوشیدند. و گذر روزها، تاریخ را از زمان زندگانی رسول خدا، دور و دورتر می کرد و سال 61 ه . ق فرا می رسد، سوّمین امام، روشنی دیدگان پیامبر،
رسالت راهبری و پیشوایی مسلمین را بر دوش می کشد و از سویی، پس از مرگ معاویه، فرزندش یزید بر تخت خلافت تکیه می زند. تا دیروز معاویه کینه اش را به دین با پرده تزویر و ریا می پوشاند و عوامفریبانه مردم را به پیروی از خود و مخالفت با برگزیدگان خدا و
رسولش، فرا می خواند. و این عوامفریبی های رذیلانه، روحیه دین مداری و اطاعت پذیری را در نهاد امّت اسلام به ورطه فراموشی و
نابودی کشانده بود که آنچنان با روی کار آمدن فرزند معاویه، زمینه کاملاً فراهم بود، که یزید شمشیر هجمه را از رو بربندد. در واقع تزویرهای پیشین، چونان موریانه، ایمان مردم را از درون خورده بود و تنها از اسلام برای آنان جز ظاهری و پوسته ای باقی
نگذاشته بود. آنان چنان بر فرهنگ و اندیشه مردم کار کرده بودند که مردم بیش از اینکه به فکر حفظ دین و ارزش های دینی باشند، در اندیشه شکم و
جیب و مقامشان بودند و این شد که به راحتی بوزینگان بر کرسی خلافت «انسان کامل» تکیه می زدند و بالا و پایین می رفتند، و حق در
کوچه های تنهایی مظلومانه رها شده بود.
یزید همه را به بیعت با خود فرا می خواند، حتی حسین بن علی (علیه السلام) را! اگر امام با او پیمان می بست، این بیعت «در باغ سبزی» می شد، برای یکّه تازی های یزید، در مبارزه فرهنگی با اندیشه اسلامی و دین داری
تا سرحدّ ظاهرگرایی تنزل می یافت. امّا حسین (علیه السلام)، پاره تن رسول خدا، تن به ذلّت بیعت نداد، و بقای دین را با خون پاک خود و یارانش امضا نمود. امام حسین (علیه السلام) اذان بیداری را بر مأذنه جهان سر داد و مرگ سرخ را سعادت دین مداران اعلام نمود که: «... لا اری المَوْت الا السعادة»و با اندیشه شهادت طلبانه او بر فرهنگ سکولار یزیدی در طول تاریخ خط بطلان کشیده شد. و تفکّر عاشورایی، تاریخ را به اقامه نماز
دین مداری با اقتدا بر نهضت سرخ محرّم فراخواند. حسین (علیه السلام) اذان الرحیل سرداد، امّا گویی در مردم، روح مرگ دمیده بودند. برق شبتابگون سیم و زرهای بنی امیه، چشم حقیقت نگرشان را کور کرده بود. حتی حرکت های محدود و مقطعی آنان نیز در مواجهه با
وعده و وعیدهای شیطانی فرزندان امیّه، به سکوت و سکون کشیده می شد. و کاش تنها سکوت و سکون بود، که زرق و برق های ابی سفیانی آلِ شیطان، آنان را تا به حدی به رذیلت کشاند که بر فرزند رسول خدا
شمشیر کشیدند و آب را بر آنان حرام دانستند و به حریم خاندان پیامبر جسارت کردند. و تنها هفتاد و دو ستاره، در رکاب خورشید شمشیر زدند، و خونین پَر به شفق نشستند. هفتاد و دو دلباخته
در مقابل دریایی از تاریکی
ایستادند، تشنه کام از روشنای حق دفاع کردند، و به کهکشان سرخ شهادت پیوستند، و درجه افتخار دعای حسین را برای خود خریدند. و ما، از ارتفاعات بلند ایمان و بالندگی، تابناکی این خیزش دینی ـ الهی را از پنجره قرن ها و اعصار به تماشا نشسته ایم. و صدای امام
حسین (علیه السلام) را با گوش جان می شنویم که به یاری خود، فرامان می خواند. انگشت اشاره اباعبدالله به سمت آنانی است که عاشورا را به باور ایستاده اند و زمین و زمان را کربلا می دانند؛ به سمت من و تو، به سمت
ما. به شرط آنکه به لهجه عشق سخن گوییم، و به تمامیت دلدادگی، ایمان بیاوریم، و به «شهادت» شهادت دهیم، آیات اطاعت از امام را
تلاوت کنیم. و امروز حسینی بودن ما در اطاعت پذیری مان از ولی فقیه زمان، فرزند فاطمه، سیدعلی حسینی خامنه ای، معنی می شود. باید در پی او و همراهش زمینه های علمی، فکری، فرهنگی، اعتقادی و اقتصادی را به گونه ای فراهم آوریم تا خورشید ظهور از افق
آرزوهامان طلوع کند. و ما دست در دستان علی گونه او پرچم رشادت را در صبح گاه ظهور در حالی که تمام عالم «خبردار» در مقابل این پیروزی عظیم صف
کشیده اند، تقدیم مولایمان حضرت ولی عصر (عج) نماییم. همان مولا و امامی که منتقم خون خورشید به شفق نشسته کربلاست.
قطعه ادبی
خون خدا و خون خدا، سرچشمه همه دریاهاست. به تو می گویند: «حسین» ؛ زیرا به یقین، ذهن تاریخ، نمی تواند خون خدا را تفسیر
کند، جز با
نام تو. و «حسین» را نمی توان تفسیر کرد، مگر با عشق. تا دنیا دنیاست، عشق هم می ماند؛ اگر در حسین (علیه السلام) محو شود. به تو می گویند: «حسین» ؛ زیرا پژواک نامت در تلفظ کربلا طنین انداز است و کربلا، حماسه مکرر آفرینش انسان است. در این گردش
متناوب، خون زاده می شود و تا ملکوت اوج می یابد و به شهادت می رسد و دوباره زاده می شود و دوباره و دوباره... . و تو، نقطه مرکز این حرکت دوّار هستی که شعاعش تا بی نهایت، استواری دارد. از عاشورای حضورت، تا اربعین عروجت، تاریخ را هزاران پیچ و خم رخ داده است و هر لحظه انگار فصل تازه ای از حماسه بودن
توست.زمانه، حرف ها دارد؛ ولی ناباورانه سکوت خویش را به سوگ نشسته است. تاب گفتن هم ندارد؛ چرا که ظرف ادراک ها حقیر است. میدان جاذبه شگفتت، هر دو قطب زمینی را می رباید و همه جاذبه های دیگر را از دل می راند و به یک سو می افکند، تا تنها تو باشی
و بس. با کلمات نمی شود بازی کرد، وقتی که پای عظمت تو در میان باشد. دستم به قلم می رود و قلمم، تاب نقش زدن را بر کاغذ بی جان ندارد. نامت آتش می زند به جان آب، چه رسد به کاغذ، حتی اگر کاغذ،
صفحه ای باشد به وسعت تمام آسمان ها. در دایره کلمات، واژه ای نمی شناسم که تقدس تو را بنمایاند و عظمت مبهم تو را به زبان آدم های این دنیا تعبیر کند؛ جز واژه
خدایی
پی نوشت ها
1ـ الاربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الائمة، تهران، کتاب فروشی اسلامیه، بی تا، ج2، ص216 ؛ الطبرسی، ابوعلی فضل بن الحسن،
اعلام الوری بأعلام الهدی، بیروت، دار المعرفة، 1399 ه .ق، ص251.2ـ مفید، محمد بن محمد، الارشاد، تهران، انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، 1378 ه . ش، ج2، ص200، اعلام الوری، ص251.3ـ حایری، محمد مهدی، معالی السبطین، قم، منشورات الرضی، 1363 ه . ش، ج2، ص214.4ـ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ اول، 1416 ه . ق، ج5، ص293.5ـ نظری منفرد، علی، قصه کربلا، قم، انتشارات سرور، 1379 ه . ش، پاورقی ص518.6ـ ر.ک: مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1404 ه . ق، ج44، ص210.7ـ همان، ج15، ص39.8ـ الارشاد، ج2، ص22.9ـ همان، ص343.10ـ ابن شهر آشوب، ابوجعفرمحمدبن علی، مناقب آل ابی طالب، بیروت، دار الاضواء، بی تا، ج4، ص77.11ـ تذکرة الشهداء، میرزاحبیب اللّه کاشانی، ص193.12ـ کشف الغمة، ج2، ص214. 13ـ معالی السبطین، ملاّمحمدمهدی حایری مازندرانی، ج2، ص214.14ـ محمدی اشتهاردی، محمد، سرگذشت جان سوز حضرت رقیه (علیهاالسلام)، تهران، انتشارات مطهر، 1380 ه . ش، ص 12. 15ـ جمعی از نویسندگان، موسوعة کلمات الامام الحسین (علیه السلام)، قم، دارالمعروف، چاپ اول، 1373 ه . ش، ص 511.16 ـ ابن طاووس، ابوالقاسم ابوالحسن بن سعدالدین، اللهوف علی قتلی الطفوف، قم، انتشارات اسوه، چاپ اول، 1414 ه . ق، ص 141؛ اعلام
الوری، ص 236،(با اندکی تغییر). 17ـ قمی، شیخ عباس، نفس المهموم، تهران، مکتبة الاسلامیة، 1368 ه . ق، ص 252؛ بحارالانوار، ج 45، ص 115. 18ـ در گفتار برخی ذاکران و واعظان مشهور
است که عطیه غلام جابربن عبدالله انصاری بوده، در حالی که این مطلب تحریف تاریخ است. عطیه
عوفی از رجال کوفه و از اصحاب امیرالمؤمنین (علیه السلام) بوده و حتی نام گذاری او نیز هنگام تولدش توسط امام علی (علیه السلام) صورت گرفته است.
او پنج امام را درک نموده و در زمان امام باقر (علیه السلام) از دنیا رفت (ر.ک: التستری، محمد تقی، قاموس الرجال، قم، انتشارات جامعه مدرسین، چاپ
5- حضرت رقیه در کتب تاریخی : گفتار کتاب های تاریخی
مشخصات کتاب
نویسنده : مجله حوزه
ناشر : مجله حوزه
کامل بهائی
قدیمی ترین کتابی که از حضرت رقیه (علیهاالسلام) به عنوان دختر امام حسین) علیه السلام) یاد کرده است و شهادت او را در خرابه شام می داند، همین کتاب است. این کتاب، اثر عالم بزرگوار، شیخ عمادالدین الحسن بن علی بن محمد طبری امامی است که به امر وزیر بهاءالدین، حاکم اصفهان در روزگار سلطنت هلاکوخان، نوشته شده است. به ظاهر، نام گذاری آن به کامل بهائی از آن روست که به امر بهاءالدین نگاشته شده است. این کتاب در سال 675 هجری قمری تألیف شده و به دلیل قدمت زیادی که دارد، از ارزش ویژه ای برخوردار است؛ زیرا به جهت نزدیک بودن تألیف یا رویدادهای نگاشته شده ـ به نسبت منابع موجود در این راستا ـ حایز اهمیت است و منبعی ممتاز به شمار می رود و دستمایه تحقیقات بعدی بسیار در این زمینه قرار می گرفته است. شیخ عباس قمی در نفس المهموم و منتهی الامال، ماجرای شهادت حضرت رقیه (علیهاالسلام) را از آن کتاب نقل می کند. هم چنین بسیاری از عالمان بزرگوار مطالب این کتاب را مورد تأیید، و به آن استناد کرده اند. این نگارنده، کتاب دیگری به
نام بشارة المصطفی (صلی الله علیه و آله) لشیعة المرتضی (علیه السلام) دارد که در این کتاب نیز به برخی رویدادهای پس از واقعه عاشورا اشاره شده است. اولین منبعی که در آن تصریح شده که اسیران کربلا در اربعین اول، بر سر مزار شهدای کربلا نیامده اند، همین کتاب می باشد. او جریانی را از عطیه (1) دوست جابربن عبدالله انصاری نقل می کند که به اتفاق هم بر سر مزار اباعبدالله الحسین (علیه السلام) و شهیدان کربلا حاضر شده، اولین زائرین قبر او در نخستین اربعین حسینی می گردند. اما نگارنده سخنی از ملاقات جابر با اسیران کربلا به میان نمی آورد و بر خلاف آنچه در برخی مقتل ها نگاشته شده، هیچ ملاقاتی در این روز بین او و اسیران کربلا صورت نمی گیرد. این موضوع نیز نقطه عطف دیگری در امتیاز و برتری این کتاب می باشد.
اللهوف
یکی دیگر از کتاب های کهن که در این زمینه مطالبی نقل نموده، کتاب اللهوف از سیدبن طاووس است. باید دانست احاطه ایشان به متون حدیثی و تاریخی اسلام و شیعه، ممتاز و چشم گیر است. وی می نویسد: «شب عاشورا که حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) اشعاری در بی وفایی دنیا می خواند، حضرت زینب (علیهاالسلام) سخنان ایشان را شنید و گریست. امام (علیه السلام) او را به صبر دعوت کرد و فرمود: «خواهرم، ام کلثوم و تو ای زینب! تو ای رقیه و فاطمه و رباب! سخنم را در نظر دارید [و به یاد داشته باشید] هنگامی که من کشته شدم، برای من گریبان چاک نزنید و صورت نخراشید و سخنی ناروا مگویید [و خویشتن دار باشید].» بنابر نقل ایشان، نام حضرت رقیه (علیهاالسلام) بارها بر زبان امام حسین
(علیه السلام) جاری شده است. این مطلب در مقتل ابومخنف نیز هست که حضرت پس از شهادت علی اصغر (علیه السلام)، فریاد برآورد: «ای ام کلثوم، ای سکینه، ای رقیه، ای عاتکه و ای زینب! ای اهل بیت من! خدانگهدار؛ من نیز رفتم». این مطلب را سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی (وفات: 1294 ه .ق) در کتاب ینابیع المودة از مقتل ابومخنف نقل می کند.
دیدگاه آیت الله العظمی گلپایگانی (ره) از آیت الله العظمی سید محمد رضا گلپایگانی (ره) در مورد حضرت رقیه (علیهاالسلام) و مرقد ایشان در دمشق و هم چنین داستان تعمیر قبر حضرت که به دستور خود ایشان، به وسیله رویای صادقه ای انجام گرفت، پرسیدند. ایشان فرمود: این گونه مطالب که نقل شده است، هیچ گونه محال بودنی از نظر عقلی ندارد؛ لکن از اموری که اعتقاد به آن لازم و واجب باشد، نیست.
پی نوشت ها
14ـ در گفتار برخی ذاکران و واعظان مشهور است که عطیه غلام جابربن عبدالله انصاری بوده، در حالی که این مطلب تحریف تاریخ است. عطیه عوفی از رجال کوفه و از اصحاب امیرالمؤمنین (علیه السلام) بوده و حتی نام گذاری او نیز هنگام تولدش توسط امام علی (علیه السلام) صورت گرفته است. او پنج امام را درک نموده و در زمان امام باقر (علیه السلام) از دنیا رفت (ر.ک: التستری، محمد تقی، قاموس الرجال، قم، انتشارات جامعه مدرسین، چاپ ( برگرفته از سایت حوزه
6- خیمه/اسمش را رقیه گذاشت!
مشخصات کتاب
پدید آورنده : فاطمه حسنی
ناشر : مجله حوزه
مقدمه
خاطرات ملکه قربان زاده همسر جانباز شهید سردار محمدعلی روغنیانبا
چکیده
شروع انقلاب فعالیت انقلابی من هم شروع شد. جلسه می گذاشتیم، تظاهرات می رفتیم و بعضی
اوقات لاستیک جمع می کردیم و آتش می زدیم. چندتا همسایه داشتیم که با هم فعالیت می کردیم و گروه خوبی را تشکیل دادیم.بعد از انقلاب که جنگ شروع شد، فعالیتم هم بیشتر شد. یک روز ایام موشک باران دزفول بود که موشکی کنار منزل پدری ام خورد. رفتم بیرون دیدم که یکی از همسایه ها که با هم بودیم سرش از تنش جدا شده، چادرم را انداختم رویش و کمک کردم که جنازه با آمبولانس منتقل شود.باز یک موشک به پل قدیم دزفول اصابت کرد. خواهرم هم در آنجا مجروح شده بود. زانوی پایش تا مچ پا شکافته شده بود، بغلش کردم گذاشتم داخل آمبولانس و منتقلش کردم بیمارستان. زخم خواهرم سطحی بود. داخل بیمارستان بستری اش کردم و رفتم سراغ بقیة مجروحان.آن روز تعداد شهدا خیلی زیاد بود، برای شستن خواهرهای شهید آستین را بالا زدم و با همکاری چندتا از خواهران شروع کردیم به شستن پیکر شهدا، واقعاً روز سختی بود. مریض شدم. فشارخون و سرگیجه گرفتم که دکترها گفتند به خاطر خستگی و فشار عصبی است.در مصلای دزفول فعالیت خواهران زیاد بود، آشپزخانة فعالی داشتیم. کیسه کیسه آرد می آورند، کلوچه می پختیم، غذا درست می کردیم و بسته بندی می کردیم، رزمنده ها از سراسر کشور می آمدند، پذیرایی می شدند و می رفتند. دیگ ما همیشه روی گاز بود. کار ما از صبح تا آخر شب ادامه داشت. زمستان و تابستان برای مان فرقی نداشت. مرتب برای جبهه کار می کردیم.دایی همسرم به آیت الله قاضی گفته بود که می خواهیم برای محمدعلی، همسری مذهبی، مؤمن و خانواده دار
پیدا کنیم که با جانبازی او هم کنار بیاد. که آیت الله قاضی خانوادة ما را معرفی کرد. خواستگاری که آمدند، پدرم به من گفت: می دانی که محمدعلی، جانباز است و یک پا ندارد، در انتخابت دقت کن که در زندگی آینده دچار مشکل نشوی. در جواب به پدر گفتم: افتخار می کنم که با جانباز زندگی کنم.بله برون و سفرة عقد را با هم گرفتیم، مهریه ام یک جلد کلام الله مجید و یک زیارت مکه بود. ازدواج ساده ای داشتیم. بچه های سپاه و اهالی محل را دعوت کردیم و شامی دادیم و این شروع زندگی مشترک مان بود.هر وقت که مرخصی می آمد، روز سوم بهش می گفتم نمی خواهی بری؟ تا کی می خواهی مرخصی بمانی؟ هم سنگرهاش بهش می گفتند، تو تازه ازدواج کردی، چطور دلت می آد زنت را تنها بگذاری؟ ماه رمضان بود، باردار بودم، داشتم سبزی پاک می کردم. دایی همسرم آمد گفت: دایی روزه هستی؟ گفتم: بله. چیزی نگفت و رفت. به مادر شوهرم گفتم: زن عمو، چرا دایی آمد و رفت؟ ده دقیقه بعد دایی برگشت. گفت: دایی، خانه را مرتب و تمیز کن مهمان داریم. گفتم: قرار است محمدعلی بیاید. گفت: تو فکرش نباش، میاد، خانه را مرتب کن و سبزی را جمع کن.نماز مغرب و عشا را خواندیم، مادر محمدعلی رفت بیرون از خانه، صدای شیونش بلند شد. دویدم دنبالش ببینم چی شده؟ دوستان و همسایه ها دورش را گرفته بودند. مثل اینکه همه می دانستند و فقط ما نمی دانستیم. گفتم: چه خبر شده؟ گفتند: خدا صبرت بده. هر کسی می
آمد طوری ابراز دلسوزی می کرد و برخوردش طوری بود که انگار من بدبخت شدم. می گفتند: شما شش ماه است که ازدواج کردید... من از این برخوردها ناراحت شدم و گفتم مگر همسر من از علی اکبر امام حسین(ع) عزیزتر بوده؟ وقتی شهید شد، پیکرش را آوردند دزفول، وقتی که قرار شد شهید را غسل دهند، گفتم همه بروید، می خواهم همسرم را خودم بشویم. باردار بودم. دایی همسرم گفت: نه، همسرت را ببین و برو. هر چه اصرار کردم نگذاشتند که محمدعلی را بشویم، یک شیشه عطر و یک شیشه گلاب روی پیکر مطهر شهید ریختم و با همسرم وداع کردم.زمانی که رقیه به دنیا نیامده بود، یک شب بعد از شهادتش آمد به خوابم، گفت: مبارکه. گفتم: چی مبارکه؟ گفت: دخترمون رقیه. خودش اسم برایش انتخاب کرد.خیلی بهانه می گرفت، می گفت بابام کجاست؟ کی میاد؟شش سالش بود، کنار گلزار شهدای شهیدآباد بازی می کرد. گفتم: رقیه، بیا بنشین می خواهم با تو حرف بزنم، دیگر خواستم حقیقتش را به او بگویم. گفتم: رقیه جان این قبر پدرت است. گفت: بابام اینجاست؟ گفتم: بله دخترم، پدرت شهید شده و این هم قبرش. دوید رفت. گفتم: کجا؟ گفت: به دوستام بگم منم بابام شهید شده، منم فرزند شهیدم.آن موقع مهد کودک می رفت، یک روز خوشحال آمد و گفت: مامان، تمامی دوستانم می دانند که بابای من هم شهید شده.بعد از این جریان دیگر بهانه نمی گرفت.هر وقت شب برایش قصه می گفتم، قصة امام حسین(ع) را می گفتم، قصة رزمنده ها و پدرش را می گفتم.هر وقت احساس می کنم که ناراحت
هستم و یا نبودش را در زندگی حس می کنم، صلواتی می فرستم و وضو می گیرم، نماز می خوانم و یا در مجلس روضه شرکت می کنم. یک روز کنار مزارش نشسته بودم که دیدم آقایی قبرهای گلزار شهدا را یک به یک می رود و فاتحه می خواند، به من که رسید گفت: ببخشید قبر «شهید روغنیان» کجاست؟ گفتم: همین جاست. فاتحه ای خواند و گفت: خیلی خوش برخورد بود، یک روز ماشین یکی از بچه ها خیلی کثیف بود. گرفت و ماشین را حسابی تمیز کرد، حتی داخل ماشین را هم جارو کرد. هر چی می گفتیم: شما فرمانده هستید، این کارها را نکنید، گفت: من خاک پای شما هستم فرمانده یعنی چی؟از اول انقلاب بسیجی بودم و الان هم هستم و هر کجا که نیاز باشد و ببینم انقلاب و ولایت فقیه در خطر است، در صحنه هستم. تا وقتی که نفس دارم در خدمت نظام هستم و اگر همسرم هم زنده بود تا آخرین قطره خونش مقابل متجاوزان می ایستاد.باید ندای رهبر را لبیک گفت، فرقی نمی کند میدان جنگ چه زمانی و کجا باشد.
7- داستان هائی از مصائب و کرامات حضرت رقیه علیهاالسلام
مشخصات کتاب
نویسنده : عباس عزیزی
ناشر : کتابخانه معارف اسلامی
سفید شدن موی و خم شدن کمر زینب (س )
بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
دل کندن از خرابه شام و رقیه برای زنان و کودکان ، خصوصا حضرت زینب (س ) بسیار مشکل بود. مگر می شود نو گل بوستان ابی عبدالله (ع ) و بلبل شاخسار ولایت را تنها گذاشت و رفت .
گوییا که از شام بیرون روند، مگر نام ((رقیه )) از یاد می رود. نسیم باد، در هر کجا بوی رقیه را
بر کاروان می افشاند و زینب در هر مکان ، یادمان رقیه را فریاد می کند. آن گاه که باران اشک زینب ، خاک قبر حسین (ع ) را می شوید، یاد رقیه ، دل عمه اش را آتش می زند و می گوید: برادر جان ! همه کودکانی را که به من سپرده بودی ، به همراه خود آوردم ، مگر ((رقیه ات )) که او را در شهر شام ؛ با دل غمبار به خاک سپردم .!(176)
و آن زمان که پیام آور عاشورا پا به شهر پیامبر می گذارد، از حکایت های کربلا و کوفه و شام ، سخن می راند در جمع زنان ، یاد دختر کوچک برادر را پاس می دارد و علت موی سفید و خم شدن کمرش را مصیبت رقیه می داند.(177)
از غم آن مه لقا قدم خمید
در عزایش گشته موهایم سفید
زین مصیبت شیشه صبرم شکست
قلب محزونم از این ماتم برفت . گویا همان محبت ، زینب (س ) را باز به شام آورد دیگر بار اشک شور در کنار قبر رقیه ریخت به یاد دوران اسارت و زمان شهادت دختر برادر، قطرات باران چشم بر گونه هایش غلطید عقده دل باز کرد و در زینبیه ، به دیدار مادر شتافت تا غصه کربلا و شام را برای حضرت زهرا (س ) باز گوید.(178)
مگر خانه نداریم ، مگر بابا نداریم
بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
در میان ناله و اندوه بانوان رها شده از زنجیر ستم ، اطفالی بودند که همراه آنها در خرابه شام اسکان داده شده بودند، آنها شاهد ناله های جانکاه بزرگ بانوان بودند، عصرها که می
شد آن اطفال خردسال یتیم کنار درب خرابه صف می کشیدند و می دیدند که مردم شام دست کودکان خود را گرفته آب و نان فراهم کرده و به خانه ها می روند ولی اینها خسته ، مانند مرغان پرشکسته دامن عمه را می گرفتند و می گفتند: همه ! مگر ما خانه نداریم ، مگر ما بابا نداریم ؟
زینب (س ) می فرمود: ((چرا، نور دیدگان ، خانه های شما در مدینه است و بابای شما به سفر رفته ))(179)
نقل کرده اند که از آن اطفال یتیم ، نه تن در خرابه از دنیا رفتند، که نهمین آنها حضرت رقیه (س ) دختر سه ساله حضرت امام حسین (ع ) بود.(180)
نظاره غسل دادن حضرت رقیه
بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحیمْ
هنگامی که زن غساله ، بدن رقیه (س ) را غسل می داد، ناگاه دست از غسل کشید، و گفت : ((سرپرست این اسیران کیست ؟))
حضرت زینب (س ) فرمود: چه می خواهی ؟
غساله گفت : این دخترک به چه بیماری مبتلا بوده که بدنش کبود است ؟
حضرت زینب (س ) در پاسخ فرمود: ای زن ! او بیمار نبود؛ و این کبودیها آثار تازیانه ها و ضربه های دشمنان است .(182)
و در روایت دیگر است که آن زن دست از غسل کشید و دستهایش را بر سرش زد و گریست . گفتند: چرا بر سر می زنی ؟ گفت : مادر این دختر کجاست تا به من بگوید چرا قسمتهایی از بدن این دخترک سیاه شده است ؟ گفتند: این سیاهی ها اثر تازیانه های دشمنان است .(183)
8- دانستنیهای حضرت زینب (س) و حضرت رقیه (س)
مشخصات کتاب
سرشناسه: مرکز تحقیقات رایانه
ای قائمیه اصفهان،1387
عنوان و نام پدیدآور: دانستنیهای حضرت زینب (س) و حضرت رقیه (س)/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان/تالیف : علی غزالی اصفهانی
مشخصات نشر:اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳87.
مشخصات ظاهری: نرم افزار تلفن همراه و رایانه
وضعیت فهرست نویسی:فیپا
توصیفگر: زینب (س)، بنت علی
توصیفگر: شخصیت
توصیفگر: فضائل اخلاقی
مقدمه
مردانی که در این جهان رتبت برتری و تقدم را حائز گشته اند، بی شمارند، ولی زنانی که به این مقام و مرتبت نائل شده اند معدوی بیش نیستند.
مادر بشر حضرت حوا علیها السلام که در وصف حضرتش در دعای افتتاح وارد شده: اللهم صل علی اُمنا حواء المطهرة من الرجس و...(1) و خواهر حضرت موسی علیه السلام که از ازدواج پیغمبر خاتم صلی الله علیه وآله در جنة المأوی است(2) و آسیه زوجه فرعون که وی نیز همین شرافت را داراست و مریم بنت عمران مادر عیسی علیه السلام و خدیجه اُمُّ المؤمنین بنت خویلد که خدماتش به دین مقدس مشهود عالمیان است و حضرت صدیقه طاهره انسیه حوراء، بتول عذراء، فاطمه زهرا علیها السلام که مسلم است تقدم و برتری و سیادت حضرتش بر تمام زنهای عالم از اولین و آخرین. و دیگر از زنان مفضله حضرت زینب علیها السلام دختر سید اوصیاء و سید نساء است که شرح مناقب و مراتب احوال آن مفضّله مکرّمه به اختصار ذکر می گردد.
نسب حضرت زینب علیها السلام
دختر امیرالمؤمنین علی صلوات الله علیه است فرزند ابوطالب عبد مناف که او - فرزند عبدالمطلب و اسمش شیبه است و فرزند هاشم و اسمش عمرو فرزند عبد مناف و مادرش فاطمه زهرا علیها السلام دختر خاتم
الانبیاء صلی الله علیه وآله، فرزند عبدالله که فرزند عبدالمطلب و فرزند هاشم است و مادر حضرت زهرا علیها السلام خدیجه دختر خویلد فرزند اسد فرزند عبدالعزی فرزند قصی است.
نام و القاب و کنیه حضرت زینب علیها السلام
زینب در لغت به معنای درخت نیکو منظر آمده و مخفف «زین و اَب» یعنی زینت پدر.
هنگامی که زینب علیها السلام متولد شد مادرش حضرت زهرا علیها السلام او را نزد پدرش امیرالمؤمنین علیه السلام آورده گفتند: این نوزاد را نامگذاری کنید!
حضرت فرمودند: من از رسول خدا جلو نمی افتم در این ایام حضرت رسول صلی الله علیه وآله در مسافرت بودند، پس از مراجعت از سفر امیرالمؤمنین به حضرت عرض کردند: یا رسول الله صلی الله علیه وآله نامی برای نوزاد انتخاب کنید. رسول خدا فرمودند: من به پروردگارم سبقت نمی گیرم. در این هنگام جبرئیل فرود آمده سلام خداوند بزرگ را به پیامبر ابلاغ فرمود و گفت: نام این نوزاد را زینب بگذارید! خداوند این نام را برای او برگزیده است. بعد مصائب و مشکلاتی را که بر آن حضرت وارد خواهد شد، بازگو کرد. پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گریست و فرمود: هر کس برای این دختر بگرید مانند کسی است که برای برادرانش حسن و حسین علیهم السلام گریسته باشند.
القاب حضرت زینب علیها السلام
1- عالمه غیر معلمه (دانای نیاموخته)
2- کعبة الزرایا (قبله رنج ها)
3- نائبة الزهراء علیها السلام (جانشین و نماینده حضرت زهرا علیها السلام)
4- نائبة الحسین علیه السلام (جانشین و نماینده حضرت امام حسین علیه السلام)
5- عدیله الخامس من اهل الکساء (همتای پنجمین نفر از اهل کساء)
6- کفیلة السجاد (سرپرست حضرت سجاد علیه السلام)
7- ولیدة الفصاحه (زاده
شیوا سخنی)
8- فصیحه (سخنور گویا)
9- الفاضلة (بانوی با فضیلت)
10- الکامله (بانوی تامّ و کامل)
11- عقیله بنی هاشم (زن ارجمند)
کنیه حضرت زینب علیها السلام
در کنیه های حضرت زینب علیها السلام نیز «ام کلثوم» و «ام عبدالله» ذکر شده که روی این نقل زینب «ام کلثوم کبری» است.
دوران کودکی حضرت زینب علیها السلام
دختر بزرگوار امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا علیها السلام با اینکه پنج یا شش سال بیشتر از عمر خود مادر عزیزش را درک نکرد و در سنین پنج یا شش سالگی مادر را از دست داد اما در همین سنین اندک چنان تربیت شده بود که از فاطمه علیها السلام حدیث و روایت نقل کرده و چند تن از تاریخ نویسان و محدثین سند خطبه «فدک» را به همین بانوی بزرگوار یعنی حضرت زینب علیها السلام رسانده و از او نقل کرده اند، بر کسی پوشیده نیست که نقل چنین خطبه ای از طرف دختری که در سن پنج یا شش سالگی است و حفظ آن کلمات با آن همه بلاغت و جامعیت دلالت بر کمال رشد و فهم و علم و دانایی او می کند و می توان گفت: بهر امر الهی بوده و جنبه فوق العادگی داشته است. حدیث دیگری است که شیخ جعفر نقدی در کتاب زینب کبری نقل شده که گوید روزی امیرالمؤمنین علیه السلام زینب را که در سن طفولیت به سر می برد روی زانوی خود نشاند و به او فرمود: بگو «احد» یعنی یکی، زینب علیها السلام گفت: «احد» بعد فرمود: بگو «اثنین» یعنی دو تا، زینب ساکت شد علی علیه السلام بدو گفت:سخن بگو! زینب گفت: زبانی که بگفتن یکی گردش کرده چگونه دو تا بگوید؟ امیرالمؤمنین
علیه السلام دختر خود را به سینه چسبانید و او را بوسید.
ازدواج با عبدالله بن جعفر و ادامه زندگی آن بانو
از اخبار و تواریخ بدست می آید که در میان یاران و نزدیکان امیرالمؤمنین علیه السلام افراد زیادی که آرزو داشتند به افتخار همسری عقیله بنی هاشم حضرت زینب کبری علیه السلام نایل شوند، ولی هر گاه نزد امیرالمؤمنین علیه السلام از این مقوله سخن به میان می آوردند با مخالفت آن حضرت، مواجه می شدند تا آنکه عبدالله بن جعفر بن ابیطالب برادر زاده امیرالمؤمنین علیه السلام برای این منظور قدم پیش گذاشت و کسی را از طرف خود برای خواستگاری به خانه آن حضرت فرستاد و علی علیه السلام تقاضای او را قبول فرمود و مهریّه او را نیز بر طبق مهریه مّادرش فاطمه زهرا علیها السلام قرار داد. چنانچه می دانیم علی بن ابیطالب علیه السلام نزدیک به 4 سال از پایان عمر خود را در کوفه گذرانید و این هم به خاطر این بود که بیشتر هوا خواهان آن حضرت در کوفه بودند و با معاویه که در شام سکونت داشت و خوارج که در نهروان بودند در حال جنگ بود و کوفه از این جهت نزدیکتر و آماده تر از مدینه بود، امیرالمؤمنین علیه السلام با انتقال دادن مرکز خلافت خود از مدینه به کوفه، زینب نیز با شوهرش عبدالله بن جعفر به کوفه آمد و در آنجا سکونت پیدا کردند و عبدالله بن جعفر در جنگ صفین جزء لشکریان آن حضرت بود فرماندهی گروهی از سربازان علی علیه السلام را به عهده داشت در این مدت بی بی زینب علیها السلام نیز به ارشاد و تعلیم زنان کوفه اشتغال داشت و از
خصائص ایشان نقل شده که در کوفه 30 مجلس درسی برای زنها تشکیل داد و برای آنها قرآن را تفسیر می کرد و در یکی از روزها به تفسیر سوره «کهیعص» مشغول بود که امیرالمؤمنین علیه السلام از در وارد شد و از ایشان پرسیدند: «کهیعص» را تفسیر می کنی عرض کرد: آری، امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: ای نور دیده این حرف رمزی است در مصیبت وارده بر شما عترت پیغمبر صلی الله علیه وآله و سپس سخنانی در این باره به زینب علیها السلام فرمود... که شاعر در این باره می گوید:
روزی آن نادیده مکتب عالمین
پای تا سر فاطمه در فاطمه
مکتب تفسیر قرآن باز کرد
بابی از انوار ایمان باز کرد
در بر بابای خود آن پاکزاد
داشت بر لب کاف و هاء یاء و عین و صاد
گفت: بابایش گو که در عالمین
زینب بابا و فخر فاطمه
ای که بعد از فاطمه مثل تو نیست
یعنی: این حرفها دانی که چیست؟
کاف تو کربلای پر بلاست
های تو های هلاکت ز اشقیاست
یاء تو باشد یزید پر عذاب
ای سراپا عفت و تقوی و نور
صاد تو صبر است نی سنگ صبور
گر حسین این خواهر والا نداشت
کربلا و نهضتش معنا نداشت
بی وجود زینب اسلامی نبود
از حسین و کربلا نامی نبود.
شوهر حضرت زینب علیها السلام
عبدالله بن جعفر طیار رضوان الله علیها که در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام زینب علیها السلام را تزویج نمود، بعد از وفات زینب علیها السلام سالیان دراز عمر نمود و در روایت است که عمرش به نود سال رسیده، علماء رجال وی را از محدّثین شمرده اند، در غزوه
صفین ملازم رکاب امیرالمؤمنین علیه السلام بود و در این غزوه او را نامی بلند و ارجمند است، وی شجاعتی به سزا و فصاحتی روح افزا داشت. مداینی روایت نموده است: روزی معاویه نشسته بود و عمروعاص حاضر مجلس بود، در آن اثناء دربان گفت: عبدالله بن جعفر آمد. عمروعاص گفت: به خدا سوگند جعفر را اذیتش نمایم. معاویه گفت: چنین مکن که حریفش نشوی. عبدالله بن جعفر گذشته از شخصیت بزرگی که از نظر خانوادگی و انتساب با خاندان نبوت و بزرگان قریش داشت دارای کمالاتی نیز بوده و از آن جمله جود است و سبب سیادت و بزرگی بیشتری برای او شد و یکی از سخاوتمندان مشهور عرب گردید و او را «بحر الجود» دریای سخاوت می نامیدند. تاریخ وفات او را سال 80 هجری نوشته اند.
اولاد حضرت زینب علیها السلام
روایت إعلام الوری، سه پسر، علی و جعفر و عون و یک دختر مسمّاة به ام کلثوم اند.
سن حضرت زینب علیها السلام
در این باب نمی توان به تحقیق حکمی نمود و دلیلی بر تعیین سن عمر شریفش نیست. بلی اینقدر می توان گفت که در سفر کربلا عمرش از پنجاه سال افزون بوده است زیرا ولادت با سعادت برادر والاگهرش حضرت سیدالشهدا علیه السلام در سنه 3 هجری بوده و با ولادت حضرت زینب علیها السلام مولود دیگری فاصله نبوده است و سال وفات آن حضرت به کلی مجهول است، وفات آن حضرت در زمان یزید بوده که در هیچ روایتی دیده نشده بلکه تمام کتب تاریخی آن را تکذیب می نماید. آن حضرت سفری با شوهر خود، عبدالله بن جعفر)رضوان الله علیه(به شام رفته است و در همان زمان وفات یافته است و در
نزدیکی شهر دمشق در راویه مدفون گردیده است، ولی به لحاظ قرائن تاریخیّه بعید نیست بلکه ظاهر همین است که عمر شریفش از 60 سال گذشته و به 70 سال نرسیده بوده است.
مولد و مدفن حضرت زینب علیها السلام
ولادتش در مدینه طیبّه بود و همانجا در خدمت جدّ و پدر زندگی می کردند، تا وقتی پدر بزرگوارش در کوفه مستقر گردید، زینب علیها السلام از همان اوقات در کوفه رحل اقامت کردند و پس از شهادت امیرالمؤمنین علیه السلام که اهل بیت به مدینه بازگشتند وی نیز مراجعت فرمود، تا آنجا که در خدمت حضرت سیدالشهداء علیه السلام به کربلا رفت و پس از شهادت آن حضرت به شام رفت و از آنجا به مدینه و در مدینه مانده تا اواخر عمر شریفش که مسافرتی با شوهر خویش، عبدالله بن جعفر به شام داشت و در همان دوران وفات نمود و در نزدیکی دمشق در راویه مدفون شد. والحال قبرش معروف است و مزار عمومی مسلمانان است. و او را در دمشق «سِتّ» می نامند که ظاهراً مخفف سیّده است.
عبادت حضرت زینب علیها السلام
بزرگترین وسیله برای تقرب بدرگاه پروردگار عبادت و بندگی در پیشگاه مقدس اوست، از برخی مورخین نقل شده می نویسند در تهجّد و شب زنده داری بی بی زینب علیها السلام در تمام مدت عمرش ترک نشد حتی شب یازدهم محرم که از حضرت سجاد علیه السلام روایت شده که فرمود: در آن شب عمّه ام زینب را دیدم در جامه نماز نشسته و مشغول عبادت است و با تمام مصیبتهایی که بر او وارد شده بود از کربلا تا شام هیچگاه نوافل خود را ترک نکرد و نیز روایت کردند که چون امام حسین
علیه السلام برای وداع با زینب آمد از جمله سخنانی که به او گفت: این بود که فرمود: )یا اُختاه لا تنسینی فی صلاةِ اللیل( خواهر جان مرا در نماز شب فراموش نکن و باز در نقل دیگر از فاطمه دختر امام حسین علیه السلام می گوید: عمّه ام زینب پس وی همچنان در آن شب در جایگاه عبادت خود ایستاده بود و به درگاه خدای خود استغاثه می کرد و در آن شب چشم هیچ یک از ماها به خواب نرفت و صدای ناله ما قطع نشد. امام سجاد علیه السلام باز در این باره می فرمایند: عمّه ام زینب علیها السلام همه نمازهای واجب و مستحب خود را در طول مسیر ما از کوفه به شام ایستاده می خواند و در بعضی از منزل ها نشسته می خواند و این هم به جهت گرسنگی و ضعف او بود، زیرا سه شب بود که غذایی را که به او می دادند میان اطفال تقسیم می کرد چونکه آن مردمان )سنگدل( در هر شبانه روز به ما یک قرص نان بیشتر نمی دادند. آری این بود نمونه و گوشه ای مختصر از عبادتهای بدنی و انجام نماز واجب و نافله زینب علیها السلام.
مقامات عالیه و قوت ایمان حضرت زینب علیها السلام
پدر بزرگوارشان امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود چنانچه در کتاب اصول کافی نقل شده است:
الایمان له ارکان اربعة: التوکل علی الله، تفویض الامر الی اللّه، و الرضا بقضاء الله، التسلیم الی اللّه.
(از برای ایمان چهار رکن می فرماید: یکی توکل و اطمینان قلب و اعتماد به خداوند جل جلاله دیگری واگذاشتن کارهای خود به خدا و سومی راضی بودن به رضای الهی چهارم تسلیم بودن به قضاء و برای کار خدای عزوجل. تبعیّت و
احوال آن بزرگوار حضرت زینب علیها السلام دلالت می نماید که ارکان ایمان به نحو کامل در حضرتش مجتمع بوده، استدلال بر این دعوی همان سخنی که در مجلس عبید زیاد فرموده است چنانچه سیّد بن طاووس در لهوف نقل کرده کافیست:
پسر زیاد گفت: «کیف رأیت صنع الله بأخیک و اهل بیتک» ، زیاد گفت: چگونه دیدی کار خدا را با برادرت و خویشاوندت؟! فقالت: ما رأیت الّا جمیلا! هولاء قوم کتب الله علیهم القتل، قبر زوالی مضاجعهم و سیجمع الله بینک و بینهم، فنهاج و تخاصم، فانظر لمن الفلج یومئذٍ! ثکلتک یابن مرجانه! فرمود: به جز نیکویی ندیدم آنان جمعی بودند که خدای تعالی مقرّر فرمود بر آنها کشته شدن را پس به خوابگاه خود رهسپار شدند و در آنجا خوش بخفتند و زود باشد که خدای تعالی جمع کند میان تو و آنها و با تو مهاجه و خصومت شود، پس به بنگر در آن روز حجت کدام غالب شود و ظفر که را بود؟! مادر به سوگت بنشیند ای پسر مرجانه!
فصاحت و بلاغت حضرت زینب علیها السلام و ایراد خطبه در کوفه و شام
خطبه های آن حضرت دلیل قوی بر کمال و فصاحت و بلاغت او و بالاترین وصفی که در این باب می توان گفت همانست که خُزیمه اسدی گوید:)کأنّما تنزع عن لسان امیرالمؤمنین علیه السلام(و می گوید: به خدا سوگند ندیدم زنی را مثل زینب علیها السلام که با شدت حیایی که دارد به این مثابه سخن سراید، گویا با زبان امیرالمؤمنین علیه السلام سخن می گوید، اشاره به مردم نمود که ساکت شوید، مردم ساکت شدند و جرسها ساکن گردید، این وقت زینب علیها السلام به سخن آمد و فرمود:
متن خطبه در کوفه
الحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ وَالصَّلوةُ
وَالسَّلامُ عَلی سَیِّدِ الْمُرْسَلینَ.
أَمَّا بَعْدُ، یا أَهْلَ الْکُوفَةِ! یا أهْلَ الْخَتْلِ وَ الْخَذْلِ! أَتَبْکُون؟! فَلا سَکَنَت العَبْرَةُ وَ لا هَدَأَتِ الرَّنَّةُ! إِنَّما مَثَلُکُمْ مَثَلُ الَّتی نَقَضَتْ غَزْلَها مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْکاثاً تَتَّخِذُونَ أَیْمانَکُمْ دَخَلاً بَیْنَکُمْ! أَلا وَ إنّ فیکُم الصَّلَفُ و الصَّنَف و داء الصّدر الشَّنِف و مَلَقُ الْأَمَةِ و حَجزُ الأَعداء کَمَرْعَی عَلی دِمْنَةٍ أوْ کَفِضَّةٍ عَلی مَلْحُودَةٍ! ألا ساءَ مَا تَزِرُونَ! إی وَاللّه فَابْکُوا کَثِیراً وَ اضْحَکُوا قَلِیلاً، فَقَدْ ذَهَبْتُمْ بِعارِها وَ شَنارِها، فَلَنْ تَرْحَضُوها بِغَسْلٍ أَبَداً، وَ أنَّی تَرْحَضُونَ قَتْلَ سَلیلِ خاتمِ النُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنِ الرِّسالَةِ وَ مَدار حُجَّتِکُمْ وَ مَنارِ مَحَجَّتِکُمْ سَیِّدِ شَبابِ أهْلِ الْجَنَّةِ؟! وَیْلَکُمْ یا أهْلَ الْکُوفَة! ألا ساءَ مَا سَوَّلَتْ لَکُمْ أنْفُسُکُمْ انّ سَخَطَ اللّهِ عَلَیْکُمْ وَ فِی الْعَذابِ أنْتُمْ خالِدوُن. أتَدْرُونَ أیَّ کَبِدٍ لِرَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله فَرَیْتُمْ وَ أیَّ دَمٍ لَهُ سَفَکْتُمْ وَ أیَّ کَرِیمَةٍ لَهُ أبْرَزْتُمْ؟! لَقَدْ جِئْتُمْ شَیْئاً إدّاً تَکادُ السَّمواتُ یَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الْاَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدّاً وَ لَقَدْ أَتَیْتُمْ بِها خَرقاءَ شَرْهاءَ طِلاع الاَرضِ! أَفَعَجِبْتُمْ أَنْ أمْطَرَتِ السَّماءُ دَماً؟! فَلَعَذابُ الْاخِرَةِ أَخْزَی وَ أَنْتُمْ لا تُنْصَرُونَ! فَلَا یَسْتَخِفَّنَکُمُ الْمَهَل، فَلا یَحْفِزُهُ البِدار وَ لا یُخافُ عَلَیه فَوتُ الثار! کَلّا اِنَّ رَبّی وَ رَبُکُم لَبِالْمِرْصادٍ!
و چون سخن به اینجا رسید زینب علیها السلام حرکت نمود و مردم را حیرت زده دست بر دهان نهاده دیدم و...
و این سخنان بلاغت آمیز از فصاحت آن حضرت ظاهر می گردد و سخت تر از این موقع مجلس یزید بود(14) زینب علیها السلام در برابر آن جبّار عنید، با حالت غربت و اسارت و تحمل یک عالم مصیبت و مشاهده سرهای شهدا
خصوص سر مقدس امام حسین علیه السلام چنان خطبه ای ایراد فرمود که اگر فصحای معروف عالم با تفکر و تأمل بسیار ابراز و اظهار می نمودند لایق تمجید می بودند.
سفر تاریخی حضرت زینب علیها السلام به کربلا
بهترین جلوه گاه برای شناخت شخصیت وجودی بی بی زینب همان سفر تاریخی کربلا و مطالعه ماجرای جانگداز واقعه «طف» و به دنبال آن خواندن داستان اسارت زینب علیها السلام و همراهان او در کوفه و شام و برخورد با ستمگران و یاغیان آن زمان است که تاریخ آن را ثبت و عظمت فوق العاده دختر امیرالمؤمنین علیه السلام را جلوه گر ساخته است. نخستین مطلبی که در آغاز این بحث جالب توجه است این است که چگونه زینب علیها السلام بدون شوهر خود عبدالله به همراه برادرش امام حسین علیه السلام اقدام به این سفر کرده و چرا عبدالله بن جعفر به همراه آنان نرفت؟ برخی گفته اند: شدت علاقه زینب علیها السلام به برادرش به حدّی بود که هنگام ازدواج با عبدالله شرط کرد که هرگاه امام حسین علیه السلام خواست به سفری برود زینب بتواند به همراه برادر مسافرت کند و عبدالله از او جلوگیری نکند، قدر مسلّم اینست که زینب علیها السلام با رضایت شوهر خود به این سفر پر خطر و تاریخی قدم گذاشت و علت همراهی نکردن شوهرش به همراه امام علیه السلام علتش این بود که برای او مسلّم نبود سرنوشت امام حسین علیه السلام در جنگ به شهادت منجر خواهد شد اگر چه برای امام حسین علیه السلام و برخی از نزدیکان مطلب روشن و مسلّم بوده و از این رو در مکه ماند. چنانچه افراد دیگری از نزدیکان امام علیه السلام هم
به همین علت همراه او نرفتند و برخی هم چون استاد توفیق ابوعلم در کتاب فاطمه زهرا خود صفحه 79 گفته اند: ناتوانی و عجز عبدالله از مسافرت سبب شد تا نتواند به این سفر برود زیرا سن عبدالله در آن وقت حدود 72 سال بوده است. اما عبدالله بن جعفر به دو فرزند خود دستور داد تا ملازم حضرت باشند و آن دو به همراه امام علیه السلام به کربلا آمدند و در روز عاشورا به شهادت رسیدند.
ورود حضرت زینب علیها السلام به کربلا و ماجرای شب و روز عاشورا
ابوالفرج از امام زین العابدین علیه السلام نقل می نماید فرمود: به خدا سوگند من در اواخر روز با پدرم نشسته بودم و بیمار بودم و پدرم اصلاح تیرهایی می نمود، و در مقابل او «جون» غلام آزاد کرده ابوذر غفاری نشسته بود، بناگاه امام حسین علیه السلام شروع به خواندن این اشعار نمود:
یا دَهْرُ اُفٍ لک من خلیل
کم لَکَ بالاشراقِ و الاصیلِ
من صاحبٍ و ماجدٍ قتیل
والدْهرُ لا یقنع بالبدیلِ
والامرُ فی ذاکَ الی الجلیلِ
و کُلُّ حی سالک سبیلی
یعنی: ای روزگار! چه بد دوستی هستی! چه بسیار در بامدادان و شامگاهان، یار و نامدارِ کُشته، داشته ای، و روزگار به جایگزین بسنده نمی کند، کار در این باره به دستِ خدای بزرگ است و هر زنده ای راه مرا می پیماید.
فرمود: اما من شنیدم و خودداری از گریه نمودم ولی عمّه ام زینب تنها از باقی زنان شنید و بی تاب شد و نتوانست خودداری کند، و از اینرو از جا برخاست و به نزد امام دوید و فریاد زد: آه از این مصیبت، ای کاش مرگ من رسیده بود! امروز چنان است که مادرم فاطمه و پدرم
علی و برادرم حسن از دنیا رفته اند، ای بازمانده گذشتگان، و ای دادرس بازماندگان!
امام علیه السلام که چنان دید نظری به خواهر افکنده و به او فرمود: خواهر جان مواظب باش شیطان حلم و شکیبائیت را از کَفَت نرباید!
امام علیه السلام فرمودند: ای خواهر هرگاه دست از مرغ قطا بردارند خواهد خوابید، زینب علیها السلام عرضه داشت پس معلوم می شود خود تن به کشتن می دهی، پس این حال اندوه مرا طولانی تر و دل مرا محزون تر می نماید. این بگفت و غش کرده بر زمین افتاد امام علیه السلام همی خواهر را قسم داد و او را برگرفت و به خیمه برد.
حضرت زینب علیها السلام روز عاشورا
در تاریخ در ماجرای غم انگیز روز عاشورا چند جا نام زینب علیها السلام مذکور است، یکی در وقتی که علی اکبر امام حسین علیه السلام بر روی زمین افتاد و پدر را به بالین خود طلبید نقل شده که زینب علیها السلام خود را به میدان رسانید و روی کشته علی اکبر انداخت و صدا را به «یا اُخیاه و یابن اُخیاه و امهجة قلباه» و امثال این جملات بلند کرد و بگفته بعضی بی بی زینب علیها السلام این کار را کرد تا برادرش حسین را به خود متوجه سازد و بدینوسیله از شدت اندوهی که با دیدن فرزند به آن حضرت دست داده بود بکاهد. یکجا می بینیم فرزند کوچک امام حسین علیه السلام عبدالله که با دیدن عموی عزیزش که روی خاک افتاده از خیمه بیرون می دود تا خود را به عمو برساند، در اینجا امام علیه السلام خواهر را مخاطب ساخته صدا می زند، خواهر جان این کودک را نگهدار. حضرت زینب
علیها السلام می دود و عبدالله را می گیرد اما آن کودک دست خود را از دست عمه می کشد و به غربت عموی خود می گرید و خود را به عمو می رساند که سرانجام در آغوش عمو آن سنگدلان وی را به شهادت می رسانند. در آخرین ساعات امام علیه السلام برای خداحافظی به نزد زن ها می آید باز زینب علیها السلام را مخاطب می سازد و می فرماید:
خواهرم فرزند کوچک من علی اصغر را بیاور تا با او وداع کنم و چون بی بی آن فرزند شش ماهه را به دست آن حضرت می دهد)حرمله بن کاهل علیه اللعنه(تیری سه شعبه به گلوی نازک آن طفل می زند و در آغوش پدر به شهادت می رسد. جای دیگر می نویسند: برای آخرین بار امام علیه السلام به نزد بانوان حرم می آید و محرم اسرار خود بی بی زینب علیها السلام را مخاطب می سازد و از او جامه کهنه ای می خواهد تا زیر لباسهای خود بپوشد و می گوید: خواهرم جامه کهنه ای برایم بیاور که احدی از این مردم در آن رغبت نکنند تا زیر لباسهایم بپوشم شاید بعد از کشته شدنم بدنم را برهنه نکنند و تا آنجا که برادر خود را برای رفتن به میدان شهادت بدرقه می کند که یکی از شاعران بنام عُمان سامانی این ماجرای غم انگیز را از زبان شعر بیان می کند:
خواهرش بر سینه و بر سر زنان
رفت تا گیرد برادر را عنان
سیل اشکش بست بر شه راه را
دود آهش کرد حیران شاه را
در قفای شاه رفتی هر زمان
بانگ مهلاً مهلاًاش بر آسمان
کای سوار سرگران کم کن شتاب
جان من لختی سبکتر زن رکاب
تا ببوسم آن رُخ
دلجوی تو
تا ببوسم آن شکنج مُوی تو
شه سراپا گرم شوق و مست ناز
گوشه چشمی به آن سو کرد باز
دید مشکین موئی از جنس زنان
بر فلک دستی و دوستی بر عنان
زن مگو مرد آفرین روزگار
زن مگو بِنْتُ الجَلال اُخْتُ الوَقار
زن مگو خاک درش نقش جبین
زن مگو دست خدا در آستین
باز دل بر عقل میگیرد عنان
اهل دل را آتش اندر جان زنان
میدراند پرده اهل راز را
میزند با ما مخالف ساز را
پنجه اندر جامه جان می برد
صبر و طاقت را گریبان می درد
هر زمان هنگامه ای سر می کند
گر کنم منعش فزونتر می کند
اندر این مطلب عنان از من گرفت
من از او گوش او زبان از من گرفت
پس ز جان بر خواهر استقبال کرد
تا رخش بوسد الف را دال کرد
همچو جان خود در آغوشش کشید
این سخن آهسته در گوشش کشید
کای عنانگیر من آیا زینبی
یا که آه دردمندان در شبی
پیش پای شوق زنجیری مکن
راه عشق است این عنانگیری مکن
با تو هستم جان خواهر همسفر
تو بپا این راه کوبی من بسر
خانه سوزان را تو صاحبخانه باش
با زنان در همرهی مردانه باش
جان خواهر در غمم زاری مکن
با صدا بهرم عزاداری مکن
معجر از سر پرده از رخ وامکن
آفتاب و ماه را رسوا مکن
هست بر من ناگوار و ناپسند
از تو زینب گر صدا گردد بلند
هر چه باشد تو علی را دختری
ماده شیرا کی کم از شیر نری
با زبان زینبی شاه آنچه گفت
با حسینی گوش زینب می شنفت
در
جای دیگر می بینیم زینب علیها السلام وقتی برادرش حسین علیه السلام را روی زمین کربلا دید و لشکر بی شرم و مأموران پسر مرجانه و یزید اطراف بدن مطهرّش را برای کشتن آن حضرت گرفته اند دید از خیمه بیرون آمد و پسر سعد را مخاطب ساخت و به عنوان سرزنش و ملامت و بصورتی تحقیرآمیز بدو فرمود: ای پسر سعد آیا ابا عبدالله الحسین علیه السلام کشته می شود و تو می نگری؟ و چرا بی تفاوت هستی و سرانجام دختر امیرالمؤمنین علیه السلام به سمت آن قوم بی شرم نگاهی کردند و صدا زدند آیا در میان شما یک نفر مسلمان نیست؟ با همین جمله بی بی چنان تزلزلی در ارکان لشکر دشمن و روحیه آنها افکند که تا پایان عمر ننگینشان اثر گذارد و از همانجا گروهی را به فکر قیام بر ضد بنی امیّه انداخت و بعداً بنام توابّین معروف شدند و با رهبری مختار ثقفی حکومت عبیدالله بن زیاد را در کوفه سرنگون کردند.
حضرت زینب علیها السلام در عصر عاشورا
محدث قمی در راستای وقایع عاشورا از کتاب اخبار الدول قرمانی نقل می کند که وقتی آن بی شرمان به خیمه های امام علیه السلام هجوم آوردند و شروع به غارت خیمه ها و سوزاندن آنها کردند، شمر بن ذی الجوشن پیش آمد و آهنگ قتل حضرت علی بن الحسین علیه السلام را که در بستر بیماری بودند کرد در این وقت حضرت زینب علیها السلام بیرون آمد و گفت: به خدا سوگند نمی گذارم او را بکشید تا من کشته شوم!
شمر (علیه اللعنه) که چنان دید از کشتن آن حضرت صرفنظر کرد. و این هم یک فضیلت دیگر از فضایل بانوی شجاع و دلیر کربلا که بدینوسیله
از جان امام زمان خود را محافظت نمود.(17)
همچنین از حمید بن مسلم روایت شده که عصر عاشورا زنان را از خیمه ها بیرون ریختند و آن خیمه ها را آتش زدند، فراموش نمی کنم دختر امیرالمؤمنین را در همان حالت که در مرثیه برادرش با صوتی حزین و دلی غمگین می گفت: یا محمدا صلی علیک ملائکه السماء هذا حسین مرمل بالدماء، و بناتک سبایا الی اللّه المشتکی و الی محمد المصطفی و الی علی المرتضی و الی فاطمة البتول و الی حمزة سید الشهداء یا محمدا هذا حسین بالعراء تسفی علیه الصبا، قتیل اولاد البنایا (( ای محمد سلام ملائکه آسمان بر تو این حسین است که به خون آغشته و اعضای بدنش از هم جدا گشته و دخترانت اسیر گشته، این حسین توست که در اینجا روی زمین افتاده و باد صبا بر پیکر او گرد و غبار می افشاند، اینان فرزندان پیغمبر هستند که همچون اسیران آنان را می برند))
روز یازدهم محرم و حرکت اسرا به سوی کوفه
آنچه که مورخین نقل کرده اند، پسر سعد عصر عاشورا سر مقدس حضرت اباعبدالله علیه السلام و جوانان و یاران شهیدش را از بدن جدا کرده و بوسیله اصبحی و شمر و دیگران)علیهم لعنت الله(و در دو نوبت به کوفه فرستاد و خود و جمعی از لشکریانش آن شب را در کربلا ماند و روز دیگر نزدیک ظهر بود که پس از دفن کشتگان خود کودکان و خواهران امام علیه السلام و زنان بازمانده دیگر را برداشته و سوار بر شتران بی جهاز و محمل های بی روپوش و بی فرش و طرز رفتار آن مردم سنگدل و تندخو که همه چیز خود حتی شرف و انسانیت داده چند سکه پول سیاه
و یا وعده های تو خالی پسر زیاد از دست داده بودند، با آن کودکان بی گناه و معصوم به سمت کوفه حرکت و از کنار کشتگان عزیز خود عبور دادند فقط خدا می داند چه به آنها گذشت و چه حالی داشتند و چه صحنه های دلخراشی پدید آمد که دوست و دشمن به حال آنان گریستند، روز یازدهم که اهل بیت را به کوفه حرکت داد تا شب به کوفه رسانید با توجه به فاصله میان کربلا تا کوفه حدود 80 کیلومتر است می توان فهمید که بر سر آن مصیبت زدگان و زنان داغدیده کودکان پدر و برادر از دست داده بر روی مرکبهای تندرو و بدون جهاز آن هم با حال گرسنگی و تشنگی و بی خوابی... چه گذشته است. بخصوص آنکه شمر بن ذی الجوشن مأمورانی را گماشته بود تا مراقب زنان و کودکان باشند که آنها گریه و زاری نکنند و اگر صدایشان به گریه بلند شد آنها را بزنند و با کمال خشونت رفتار کنند، شب دوازدهم محرم بود خاندان پیغمبر را در پشت کوفه در بیابانی فرود آوردند و صبح فردای آن روز وارد شهر کردند حالا آیا کسی بود که در آن شب برای این کودکان معصوم و بی گناه خیمه ای بزند یا جامه مرتبی داشتند که آنها را از سرما حفظ کند و آیا آب و غذایی به آنها دادند؟ و آیا خواب به چشم آنها رفت؟... خدا می داند؟!
فردا صبح شهر کوفه را کنترل و چهار هزار سرباز را به جهت جلوگیری از خطرات احتمالی و تهدیدات دیگر در سر هر کوی و برزن مسلح گماردند. در میان این مراقبات خاندان پیغمبر
صلی الله علیه وآله را وارد شهر کردند و سرهای شهدا را نیز در نیزه کرده و جلوی آنها گرفتند و اهل بیت را بصورت اسیر از روم و زنگ بدنبال سرها سوار بر شتران و محملهای بی روپوش و جهاز سوار کرده و اطراف را سربازان مسلح گماشته و از کوچه و بازار و مسیری که تا قصر حکومتی دارالاماره بود عبور دادند. مردم کوفه به جز سرکردگان و جنایتکاران این جنایت هولناک تاریخی افراد که از ماجرا مطلع بودند و بیشتر نمی دانستند اینان کیانند و از کجا می آیند؟ از این رو زنی از اهل کوفه سر خود را از بام خانه بزیر آورد و از آن پرسید «من اَیّ الاساری اَنتن»؟ شما از کدام اسیران و از چه شهر و دیاری هستید؟ گفتند: «نحن اُساری آل محمّد» ما اسیران از خاندان پیغمبریم! و آن زن که چنان دید از بام خانه به زیر آمد و مقداری جامه و لباس تهیه کرد و به نزد آنها آورده به ایشان داد و آنها به وسیله آن خود را پوشانیدند و حتی عده ای نان و خرما از روی ترحم و دلسوزی به دست کودکان اسرا می دادند که ام کلثوم نان و خرماها را می گرفت.
هیاهویی در شهر پیچید و مردم گریه کنان به سرعت خود را به مسیری که آنان را به سوی دارالاماره می بردند رسانده و مشغول تماشا شدند، و آن مناظر رقت باری که باور دیدن آن را نداشتند از نزدیک می دیدند. در این میان دختر امیرالمؤمنین علیه السلام زینب کبری علیها السلام آن مناظر رقت بار را مشاهده می کند از یک طرف یادگار برادرش علی بن الحسین
زین العابدین علیه السلام را دست بسته و سوار بر شتر برهنه بصورت یک اسیر دستگیر شده در غل و زنجیر مشاهده می کند! از سوی دیگر سر برادر محبوب خود حسین علیه السلام را که عشق و علاقه به او، زینب را به این سفر کشانده بر فراز نیزه می نگرد و خواهران و برادر زادگان و زنان دیگر که بصورت اسیران خارج از اسلام آنها را درآورده می بیند، کودکان بی پناه و معصومی را که آن همه گرسنگی و تشنگی و رنج و تعب دیده و آن همه کتک از این سربازان و مردم بی شرم خورده را با رنگهای پریده نگاه می کند.
اما در برابر همه این مناظر دلخراش و مصیبتهای کمرشکن بیاد رسالت تاریخی خود می افتد، رسالت بیدار کردن فریب خورده و بیان مظالم و جنایتهای دستگاه جبار و طاغوتی یزید بن معاویه و...
خطبه آتشین حضرت زینب علیها السلام در کوفه
الحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ وَالصَّلوةُ وَالسَّلامُ عَلی سَیِّدِ الْمُرْسَلینَ.
أَمَّا بَعْدُ، یا أَهْلَ الْکُوفَةِ! یا أهْلَ الْخَتْلِ وَ الْخَذْلِ! أَتَبْکُون؟! فَلا سَکَنَت العَبْرَةُ وَ لا هَدَأَتِ الرَّنَّةُ! إِنَّما مَثَلُکُمْ مَثَلُ الَّتی نَقَضَتْ غَزْلَها مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْکاثاً تَتَّخِذُونَ أَیْمانَکُمْ دَخَلاً بَیْنَکُمْ! أَلا وَ إنّ فیکُم الصَّلَفُ و الصَّنَف و داء الصّدر الشَّنِف و مَلَقُ الْأَمَةِ و حَجزُ الأَعداء کَمَرْعَی عَلی دِمْنَةٍ أوْ کَفِضَّةٍ عَلی مَلْحُودَةٍ! ألا ساءَ مَا تَزِرُونَ! إی وَاللّه فَابْکُوا کَثِیراً وَ اضْحَکُوا قَلِیلاً، فَقَدْ ذَهَبْتُمْ بِعارِها وَ شَنارِها، فَلَنْ تَرْحَضُوها بِغَسْلٍ أَبَداً، وَ أنَّی تَرْحَضُونَ قَتْلَ سَلیلِ خاتمِ النُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنِ الرِّسالَةِ وَ مَدار حُجَّتِکُمْ وَ مَنارِ مَحَجَّتِکُمْ سَیِّدِ شَبابِ أهْلِ الْجَنَّةِ؟! وَیْلَکُمْ یا أهْلَ الْکُوفَة! ألا ساءَ مَا سَوَّلَتْ لَکُمْ أنْفُسُکُمْ انّ سَخَطَ اللّهِ عَلَیْکُمْ وَ فِی
الْعَذابِ أنْتُمْ خالِدوُن. أتَدْرُونَ أیَّ کَبِدٍ لِرَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله فَرَیْتُمْ وَ أیَّ دَمٍ لَهُ سَفَکْتُمْ وَ أیَّ کَرِیمَةٍ لَهُ أبْرَزْتُمْ؟! لَقَدْ جِئْتُمْ شَیْئاً إدّاً تَکادُ السَّمواتُ یَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الْاَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدّاً وَ لَقَدْ أَتَیْتُمْ بِها خَرقاءَ شَرْهاءَ طِلاع الاَرضِ! أَفَعَجِبْتُمْ أَنْ أمْطَرَتِ السَّماءُ دَماً؟! فَلَعَذابُ الْاخِرَةِ أَخْزَی وَ أَنْتُمْ لا تُنْصَرُونَ! فَلَا یَسْتَخِفَّنَکُمُ الْمَهَل، فَلا یَحْفِزُهُ البِدار وَ لا یُخافُ عَلَیه فَوتُ الثار! کَلّا اِنَّ رَبّی وَ رَبُکُم لَبِالْمِرْصادٍ!
داستان اُمّ حبیبه حضرت زینب علیها السلام
در بحر المصائب می خوانیم: یک روز زنی طبقی از طعام آورد و در نزد بی بی زینب علیها السلام گذارد. آن علیا مخدّره فرمود این چه طعامی است، مگر نمی دانی صدقه بر ما حرام است؟ عرض کرد ای زن اسیر، به خدا قسم صدقه نیست، بلکه نذری است که بر من لازم است و برای هر غریب و اسیر می برم. حضرت زینب علیها السلام فرمود این عهد و نذر چیست؟ عرض کرد من در ایّام کودکی در مدینه رسول خدا صلی الله علیه وآله بودم و در آنجا به مرضی دچار شدم که اطبا از معالجه آن عاجز آمدند. چون پدر و مادرم از دوستان اهل بیت بودند برای استشفا مرا به دارالشفای امیرالمؤمنین علیه السلام بردند و از بتول عذرا فاطمه زهرا علیها السلام طلب شفا نمودند. در آن حال حضرت حسین علیه السلام نمودار شد. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: ای فرزند، دست بر سر این دختر بگذار و از خداوند شفای این دختر را بخواه! پس دست بر سر من گذاشت و من در همان حال شفا یافتم و از برکت مولایم حسین تاکنون مرضی در خود نیافتم. پس
از آن، گردش لیل و نهار مرا به این دیار افکند و از ملاقات موالیان خود محروم ساخت. لذا بر خود لازم کردم و نذر نمودم که هر گاه اسیر و غریبی را ببینم چندان که مرا ممکن می شود برای سلامتی آقایم حسین علیه السلام به آنها احسان کنم، باشد که یک مرتبه دیگر به زیارت ایشان نایل بشوم و جمال ایشان را زیارت کنم. آن زن چون سخن را بدین جا رسانید علیا مخدّره زینب علیها السلام صیحه از دل برکشید و فرمود یا اَمَةَ اللّه همین قدر بدان که نذرت تمام و کارت به انجام رسید و از حالت انتظار بیرون آمدی. همانا من زینب دختر امیر المؤمنین ام و این اسیران، اهل بیت رسول خداوند مبین هستند و این هم سر حسین علیه السلام است که بر در خانه یزید منصوب است. آن زن صالحه از شنیدن این کلام جانسوز، فریاد ناله برآورد و مدتی از خود بیخود شد. چون به هوش آمد خود را بر روی دست و پای ایشان انداخت و همی بوسید و خروشید و ناله واسیّداه، وا اماماه، و واغریباه به گنبد دوّار رسانید و چنان شور و آشوب برآورد که گفتی واقعه کربلا نمودار شده است. سپس در بقیه عمر خود از ناله و گریه بر حضرت سیّدالشهداء علیه السلام ساکت نگردید تا به جوار حق پیوست.
ذکر منازل راه کوفه تا شام
اهلبیت امام حسین علیه السلام را دیار به دیار و شهر به شهر در غُل جامعه و شکنجه و آزار و شماتت و استهزاء و آزار دشمنان قرار گرفتند این منازل به ترتیب عبارتست از:
1- تکریت 2- موصل 3- حُرّان
4- دعوات 5- قنسرین 6- سیبور 7- حمص 8- بعلبک 9- قصر بنی مقاتل 10- حُماة 11- حَلَب 12- نصیبین 13- عسقلان 14- دیر قسیس 15- دیر راهب.(20)
ورود اهل بیت علیهم السلام به شام
اسیران آل محمد صلی الله علیه وآله را در روز اول ماه صفر سال 61 هجری قمری وارد شام کردند در این هنگام حضرت ام کلثوم علیها السلام به شمر که رئیس نگهبانان بود نزدیک شد و فرمود: اکنون که ما را به این شهر می برید از دروازه هایی وارد کنید که تماشاگر کمتر باشد.
دوم اینکه به این مأمورها بگو، سرها را از میان کجاوه ها بیرون ببرند و از ما دور کنند تا تماشاگران به تماشای سر بپردازند و از تماشای ما دور گردند ولی شمر از عنادی که داشت عکس آن را انجام داد و دستور داد سرها را در میان کجاوه ها عبور دهند و از همان دروازه حَلَب که جمعیت بیشتر در آن رفت و آمد می کند وارد سازند.
وارد کردن اهل بیت علیهم السلام به مجلس یزید و حالات حضرت زینب علیها السلام
اسیران اهل بیت را در حالی که به ریسمانی بسته بودند وارد مجلس یزید کردند امام سجاد علیه السلام فرمود: «ای یزید اگر رسول خدا صلی الله علیه وآله ما را در این حال ببیند به گمان تو چه خواهد کرد؟» .
یزید دستور داد آن ریسمان را بریدند.
زینب کبری سلام الله علیها وقتی که سر بریده برادر را در جلو یزید دید، دست برد و از شدت مصیبت گریبان خود را پاره کرد و با صدای جگرسوز فریاد زد: یا حُسَیناه یا حبیب رسول الله یابن مکة و منی یابن فاطمة الزهرا سیدة نساء یابن بنت المصطفی!
از آهِ جانکاه و غمبار زینب کبری علیها السلام
همه اهل مجلس به گریه افتادند آن گاه لبهای سر مقدس شروع به حرکت کرده و این آیات قرآن(22) را تلاوت نمود: «و سیعلمون الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون» یزید سنگدل چون دید رسوا می شود و خواست او را بر حضار مشتبه سازد در مقابل اهانت امام حسین علیه السلام چوب خیزران را که در دست داشت بر لب و دندان امام حسین علیه السلام زد.
در این بین وقتی فاطمه و سکینه دو دختر امام حسین علیه السلام نگاه کردند و دیدند یزید بر لب و دندان امام حسین علیه السلام چوب خیزران می زند، صدای گریه بلند کردند، به طوری که از گریه آنها زنهای یزید و دختران معاویه به گریه افتادند، سرانجام این دو خواهر دلسوخته نتوانستند تاب بیاورند به عمّه خود زینب علیها السلام پناه بردند و گفتند: عمّه جان، یزید با چوبدستی خود دندانهای پیشین پدرمان را می زند.
زینب علیها السلام برخاست و به زبان حال چنین گفت: آیا چوب می زنی دستت شل گردد، این سر و صورت از چهره هایی است که سالهای طولانی برای خدا سجده کرده است.(23)
خطبه حضرت زینب علیها السلام در مجلس یزید
وقتی که یزید در مجلس خود در ملاء عام گستاخی های بسیار کرد و با اشعار کفرآمیز آنچه خواست یاوه گفت و دم از شأن پیروزی خود زد، لازم بود که با یک سخنرانی مستدل و آتشین سرکوب گردد و بادهای غرورش از مشک سیاه وجودش خالی شده و ضمناً مردم آگاه شوند و از گمراهی به راه هدایت کشیده شوند و پیام شهیدان و هدف آنها مشخص گردد، قهرمان این میدان دست پرورده امیرمؤمنان و فاطمه زهرا بی بی زینب کبری سلام الله
علیها بود که برخاست و خطبه خود را چنین آغاز کرد:
این وقت زینب، دختر علی بن ابی طالب و دختر فاطمه زهرا علیهم السلام به پای خواست و فرمود:
الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمین، وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی جَدِّی رَسُولِ اللّهِ سَیِّدِ الْمُرْسَلین.
صَدَقَ اللّهُ سُبْحانَهُ کَذلِکَ یَقُولُ: ثُمَّ کانَ عاقِبَةَ الَّذِینَ أَسَآءُوا السُّوأَی أَنْ کَذَّبُوا بِایاتِ اللّهِ وَ کانُوا بِها یَسْتَهْزِؤن.
أَظَنَنْتَ - یا یَزیدُ! - حِینَ أَخَذْتَ عَلَیْنا أَقْطَارَ الْأَرْضِ وَ ضَیَّقْتَ عَلَیْنا آفاقَ السَّماءِ فَأَصْبَحْنا لَکَ فی إسارٍ نُساقُ إِلَیْکَ سَوْقاً فی قَطارٍ وَ أَنْتَ عَلَیْنا ذُو اقْتِدارٍ أَنَّ بِنا مِنَ اللّهِ هَواناً وَ عَلَیْکَ مِنْهُ کَرامَةً وَ امْتِناناً وَ أَنَّ ذلِکَ لِعِظَمِ خَطَرِکَ وَ جَلالَةِ قَدْرِکَ؟! فَشَمَخْتَ بِأَنْفِکَ وَ نَظَرْتَ فی عِطْفِکَ تَضْرِبُ أَصْدَرَیْکَ فَرَحاً وَ تَنْقُضُ مِذْرَوَیْکَ مَرَحاً حِینَ رَأَیْتَ الدُّنْیا لَکَ مُسْتَوْسِقَةً وَ الْأُمُورَ لَدَیْکَ مُتَّسِقَةً وَ حِینَ صَفی لَکَ مُلْکُنا وَ خَلُصَ لَکَ سُلْطانُنا!
فَمَهْلاً مَهْلاً! لا تَطِشْ جَهْلاً! أَنَسیتَ قَوْلَ اللّهِ: وَ لَا یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّما نُمْلِی لَهُمْ خَیْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِی لَهُمْ لِیَزْدَادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذَابٌ مَهِینٌ؟! أَمِنَ الْعَدْلِ یَا ابْنَ الطُّلَقاءِ تَخْدِیرُکَ حَرائِرِکَ وِ إِمائَکَ وَ سَوْقُکَ بَناتَ رَسُولِ اللّهِ علیه السلام سَبایا؟! قَدْ هَتَکْتَ سُتُورَهُنَّ وَ أَبْدَیْتَ وُجُوهَهُنَّ یَحْدُوا بِهِنَّ الأَعْدَاءُ مِنْ بَلَدٍ إِلَی بَلَدٍ وَ یَسْتَشْرِفُهُنَّ أَهْلُ الْمَناقِلِ، وَ یتبرّزن لِأَهْلِ الْمَناهِلِ، وَ یَتَصَفَّحُ وُجُوهَهُنَّ الْقَرِیبُ وَ الْبَعِیدُ وَ الْغَائِبُ وَ الشَّهِیدُ وَ الشَّرِیفُ وَ الْوَضِیعُ وَ الدَّنِیُّ وَ الرَّفِیعُ، وَ لَیْسَ مَعَهُنِّ مِنْ رِجَالِهِنَّ وَلِیٌّ وَ لَا مِنْ حُماتِهِنَّ حَمِیمٌ، عُتُوًّا مِنْکَ عَلَی اللَّهِ وَ جُحُودًا لِرَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله وَ دَفْعاً لِما جَاءَ بِهِ مِنْ عِنْدِ اللّهِ!
وَ لَا غَرْوَ مِنْکَ وَ لَا عَجَبَ مِنْ فِعْلِکَ، وَ أَنَّی یُرْتَجَی مِمَّن لَفَظَ فُوهُ أَکْبادَ الشُّهَداءِ وَ نَبَتَ لَحْمُهُ بِدِماءِ السُّعَداءِ وَ نَصَبَ الْحَرْبَ لِسَیِّدِ الْأَنبِیاءِ وَ جَمَعَ الأَحْزابَ وَ شَهَرَ الْحِرابَ وَ هَزَّ السُّیُوفَ فی وَجْهِ رَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله؟! أَشَدُّ الْعَرَبِ لِلّهِ جُحُوداً وَ أَنْکَرُهُمْ لَهُ رَسُولاً وَ أَظْهَرُهُمْ لَهُ عُدْواناً وَ أَعْتاهُمْ عَلَی الرَّبِ کُفْراً وَ طُغْیاناً؟! ألا إِنَّها نَتِیجَةُ خِلالِ الْکُفْرِ وَ ضَبُّ یُجَرْجِرُ فِی الصَّدْرِ لِقَتْلَی یَوْمِ بَدْرٍ. فَلَا یَسْتَبِطأُ فی بُغْضِنَا أَهْلَ الْبَیْتِ مَنْ کانَ نَظَرُهُ إِلَیْنا شَنفاً وَ شَنآناً وَ إِحَناً وَ أَضغاناً یُظْهِرُ کُفْرَهُ بِرَسُولِهِ وَ یَفْصُحُ ذلِکَ بِلِسانِهِ فَهُوَ یَقُولُ فَرَحاً بِقَتْلِ وَلَدِهِ وَ سَبْیِ ذَرِّیَّتِهِ غَیْرُ مُتَحَوِّبٍ وَ لَا مُسْتَعْظِمٍ.
لَأَهَلُّوا وَاسْتَهَلُّوا سرَحاً
وَ لَقالُوا یا یَزِیدُ لا تَشَلْ
مُنْتَحِیاً عَلی ثَنایا أَبِی عَبْدِاللّه علیه السلام وَ کانَ مُقَبَّلَ رَسُولِ اللّهِ، یَنْکُتُهَا بِمِخْصَرَتِهِ قَدِ الْتَمَعَ السُّرورُ بِوَجْهِهِ!
لَعمْرِی لَقَدْ نَکَأْتَ الْقُرْحَةَ وَ اسْتَأْصَلْتَ الشَّافَةَ بِإِراقَتِکَ دَمَ سِیِّدِ شَبابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَابْنِ یَعْسُوبِ الْعَرَبِ وَ شَمْسِ الِ عَبْدِالْمُطَّلِبِ، وَ هَتَفْتَ بِأَشْیاخِکَ وَ تَقَرَّبْتَ بِدَمِهِ إِلَی الْکَفَرَةِ مِنْ أسْلافِکَ، ثُمَّ صَرَخْتَ بِنِدائِکَ وَ لَعَمْرِی لَقَدْ نادَیْتَهُمْ لَوْ شَهِدُوکَ وَ وَشِیکا تَشْهَدُهُمْ وَ لَنْ یَشْهَدُوکَ وَ لَتَوَدُّ یَمینُکَ کَمَا زَعَمْتَ شَلَّتْ بِکَ عَن مِرْفَقِها وَ جَذَّتْ وَ أَحْبَبْتَ أُمَّکَ لَمْ تَحْمِلْکَ وَ أَبَاکَ لَمْ یَلِدْکَ حِینَ تَصِیرُ إِلی سَخَطِ اللّهِ وَ یُخاصِمُکَ رَسُولُ اللّهِ.
اللَّهُمَّ خُذْ بِحَقِّنا وَ انْتَقِمْ مِمَّنْ ظَلَمَنا وَ احْلُلْ غَضَبَکَ عَلی مَنْ سَفَکَ دِمائَنا وَ نَقَضَ ذِمامَنا وَ قَتَلَ حُماتَنا وَ هَتَکَ عَنّا سُدُولَنا!
وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَکَ الَّتی فَعَلْتَ وَ ما فَرَیْتَ إِلَّا جِلْدَکَ وَ ما جَزَرْتَ إلّا لَحْمَکَ! وَ سَتَرِدُ
عَلی رَسُولِ اللّهِ بِما تَحَمَّلْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِهِ وَ انْتَهَکْتَ مِنْ حُرْمَتِهِ وَ سَفَکْتَ مِنْ دِماءِ عِتْرَتِهِ وَ لُحْمَتِهِ حَیْثُ یَجْمَعُ بِهِ شَمْلهُمْ وَ یلمُّ شَعثهُمْ وَ یَنْتَقِمُ مِنْ ظالِمِهِمْ وَ یَأْخُذُ لَهُمْ بِحَقِّهِمْ مِنْ أَعْدائِهِمْ فَلَا یَسْتَفِزَّنَکَ الْفَرَحُ بِقَتْلِهِ وَ لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ فِرِحِینَ بِمَا اتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ.
وَ حَسْبُکَ بِاللّهِ وَلیّاً وَ حاکِماً وَ بِرَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله خَصِیماً وَ بِجَبْرَئیلَ ظَهیراً وَ سَیَعْلَمُ مِنْ بَوَّأَکَ وَ مَکَّنَکَ مِنْ رِقابِ الْمُسْلِمینَ أَنْ بِئْسَ لِلظّالِمینَ بَدَلاً وَ أَیُّکُمْ شَرٌّ مَکاناً وَ أَضَلُّ سَبِیلاً.
وَ مَا اسْتِصْغَارِی قَدْرَکَ وَ لَا اسْتِعْظَامِی تَقْرِیعَک تَوَهُّماً لِانْتِجاعِ الْخِطابِ فیکَ بَعْدَ أَن تَرَکْتَ عُیونَ الْمُسْلِمینَ بِهِ عَبْرَی وَ صُدُورَهُمْ عِنْدَ ذِکْرِهِ حَرَّی، فَتِلْکَ قُلُوبٌ قاسِیَةٌ وَ نُفُوسٌ طاغِیَةٌ وَ أجْسامٌ مَحْشُوَّةٌ بِسَخَطِ اللّه وَ لَعْنَةِ الرَّسُولِ، قَدْ عَشَّشَ فِیهِ الشَّیْطانُ وَ فَرَّخَ، وَ مِن هُناکَ مِثْلُکَ ما دَرَجَ وَ نَهَضَ.
فَالْعَجَبُ کُلُّ الْعَجَبِ لِقَتْلِ الْأَتْقِیاءِ وَ أَسْباطِ الْأَنبیاءِ وَ سَلیلِ الْأَوصیاءِ بِأَیْدِی الطُّلَقاءِ الْخَبِیثَةِ وَ نَسْلِ الْعَهَرَةِ الْفَجَرَةِ تَنْطِفُ أَکُفُّهُمْ مِنْ دِمائِنا وَ تَتَحَلَّبُ أَفْواهُهُمْ مِنْ لُحُومِنا، وَ للجُثَث الزّاکِیَة عَلَی الْجُیوبِ الضّاحِیَةِ تَنْتابُها الْعَواسِلُ وَ تُعَفِّرُهَا الْفَراعِلُ!
فَلَئِنِ اتَّخَذْتُنا مَغْنَماً لَتَتَّخِذُنا وَشیکاً مَغْرَماً حِینَ لا تَجِدُ إِلَّا مَا قَدَّمَتْ یَدَاکَ وَ مَا اللّهُ بِظَلّامٍ لِلْعَبِیدِ؛ وَ إِلَی اللّهِ الْمُشْتَکی وَ الْمُعَوَّلُ وَ اِلَیْهِ الْمَلْجَأُ وَ الْمؤل؛ ثُمَّ کِدْ کَیْدَکَ وَ اجْهَدْ جُهْدَکَ! فَوَالَّذِی شَرَّفَنا بِالْوَحْیِ وَ الْکِتابِ وَ النُّبُوَّةِ وَ الْاِنْتِجابِ، لا تُدْرِکُ أَمَدَنا وَ لا تَبْلُغُ غایَتَنا وَ لا تَمْحُوا ذِکْرَنا وَ لا یُرْحَضُ عَنْکَ عارُها! وَ هَلْ رَأَیُکَ إِلّا فَنَدٌ، وَ أَیّامُکَ إِلّا عَدَدٌ،
وَ جَمْعُکَ إِلّا بَدَدٌ، یَوْمَ یُنادِی الْمُنادِی: أَلَا لَعَنَ اللّهُ الظّالِمَ العادِی؟!
وَ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی حَکَمَ لِأَولِیائِهِ بِالسَّعادَةِ وَ خَتَمَ لِأَصْفِیائِهِ بِبُلُوغِ الْإِرادَةِ وَ نَقَلَهُمْ إِلَی الرَّأْفَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضوانِ وَ الْمَغْفِرَةِ، وَ لَمْ یشق بِهِمْ غَیْرک وَ لَا ابْتَلی بِهِمْ سِواکَ، وَ نَسْأَلُهُ أَن یُکْملَ لَهُمُ الْأَجْرَ وَ یُجْزِلَ لَهُمُ الثَّوابَ وَ الذُّخْرَ، وَ نَسْأَلُهُ حُسْنَ الْخِلافَةِ وَ جَمِیلَ الْإِنابَةِ، إِنَّهُ رَحِیمٌ وَدودٌ.
خطبه آتشین و بلند پایه بی بی زینب سلام الله علیها همه نقشه شوم یزیدیان را نقش بر آب کرد و جو آلوده شام را عوض کرد بطوری که یزید اظهار پشیمانی کرد و همه گناهان را بر گردن ابن زیاد نهاده و او را لعنت می کرد.(24)
حضرت رقیه علیها السلام در عاشورا
در بعضی روایات آمده است: حضرت سکینه علیها السلام در روز عاشورا به خواهر سه ساله ای (که به احتمال قوی همان رقیه علیها السلام باشد) گفت: «بیا دامن پدر را بگیریم و نگذاریم برود کشته شود» .
امام حسین علیه السلام با شنیدن این سخن بسیار اشک ریخت و آنقدر رقیه علیها السلام صدا زد: «بابا! مانعت نمی شوم. صبر کن تا ترا ببینم». امام حسین علیه السلام او را در آغوش گرفت و لبهای خشکیده اش را بوسید. در این هنگام آن نازدانه ندا درداد که:
اَلْعَطَشْ اَلْعَطَشْ، فَإنَّ الظُّمأَ قَدْ أَحْرَقَنی بابا بسیار تشنه ام، شدّت تشنگی جگرم را آتش زده است. امام حسین علیه السلام به او فرمود «کنار خیمه بنشین تا برای تو آب بیاورم». آنگاه امام حسین علیه السلام برخاست تا به سوی میدان برود، باز هم رقیه علیها السلام دامن پدر را گرفت و با گریه گفت: یا آبَةَ اَیْنَ تَمْضی
عَنّا؟
بابا جان کجا می روی؟ چرا از ما بریده ای؟ امام علیه السلام یک بار دیگر او را در آغوش گرفت و آرام کرد و سپس با دلی پُر خون از او جدا شد.
آخرین دیدار امام حسین علیه السلام با حضرت رقیه علیها السلام
وداع امام حسین علیه السلام در روز عاشورا با اهل بیت علیهم السلام صحنه ای بسیار جانسوز بود، ولی آخرین صحنه دلخراش و جگرسوز، وداع ایشان با دختری سه ساله بود که ذیلاً می خوانیم:
هلال بن نافع، که از سربازان دشمن بود، می گوید: من پیشاپیش صف ایستاده بودم. دیدم امام حسین علیه السلام، پس از وداع با اهل بیت خود، به سوی میدان می آید. در این هنگام ناگاه چشمم به دخترکی افتاد که از خیمه بیرون آمد و با گامهای لرزان، دوان دوان به دنبال امام حسین علیه السلام شتافت و خود را به آن حضرت رسانید. آنگاه دامن آن حضرت را گرفت و صدا زد:
یا اَبَه! اُنْظُرْ إلَیَّ فَإنّی عَطْشانٌ.
بابا جان، به من بنگر، من تشنه ام.
شنیدن این سخن کوتاه ولی جگرسوز از زبان کودکی تشنه کام، مثل آن بود که بر زخمهای دل داغدار امام حسین علیه السلام نمک پاشیده باشند. سخن او آنچنان امام حسین علیه السلام را منقلب ساخت که بی اختیار اشک از دیدگانش جاری شد. با چشمی اشکبار به آن دختر فرمود:
اَللّهُ یَسْقیکِ فَإنَّهُ وَکیلی. دخترم، می دانم تشنه هستی خدا ترا سیراب می کند؛ زیرا او وکیل و پناهگاه من است.
هلال می گوید: پرسیدم «این دخترک که بود و چه نسبتی با امام حسین علیه السلام داشت؟»
به من پاسخ دادند: او رقیه علیها السلام دختر سه ساله امام حسین علیه السلام است.(25)
به یاد لب
تشنه پدر آب نخورد!
عصر عاشورا که دشمنان برای غارت به خمیه ها ریختند، در درون خیمه ها مجموعاً 23 کودک از اهل بیت علیهم السلام را یافتند.
به عمر سعد گزارش دادند که این 23 کودک، بر اثر تشنگی در خطر مرگ هستند.
عمر سعد اجازه داد به آنها آب بدهند. وقتی که نوبت به حضرت رقیه علیها السلام رسید آن حضرت ظرف آب را گرفت و دوان دوان به سوی قتلگاه حرکت کرد. یکی از سپاهیان دشمن پرسید: کجا می روی؟ حضرت رقیه علیها السلام فرمود: «بابایم تشنه بود. می خواهم او را پیدا کنم و برایش آب ببرم» .
او گفت: آب را خودت بخور. پدرت را با لب تشنه شهید کردند!
حضرت رقیه علیها السلام در حالیکه گریه می کرد، فرمود: «پس من هم آب نمی آشامم» .
کودکی دامان پاکش شعله آتش گرفت
گفت با مردی بکن خاموش دامان را
دامنش خاموش چون شد، گفت با مرد عرب
کن تو سیراب از کرم این کام عطشان مرا
آب داد او را ولی گفتا نخواهم خورد آب
تشنه لب کشتند این مردم عزیزان مرا
نیز در کتاب مفاتیح الغیب ابن جوزی آمده است که، صالح بن عبدالله می گوید: موقعی که خیمه ها را آتش زدند و اهل بیت علیهم السلام رو به فرار نهادند، دختری کوچک به نظرم آمد که گوشه جامه اش آتش گرفته، سراسیمه می گریست و به اطراف می دوید و اشک می ریخت. مرا به حالت او رحم آمد. به نزد او تاختم تا آتش جامه اش را فرو نشانم. همین که صدای سم اسب مرا شنید اضطرابش بیشتر شد. گفتم: ای دختر، قصد آزارت ندارم. بناچار با ترس ایستاد. از
اسب پیاده شدم و آتش جامه اش را خاموش نمودم و او را دلداری دادم. یک مرتبه فرمود: ای مرد، لبهایم از شدت عطش کبود شده، یک جرعه آب به من بده. از شنیدن این کلام رقّتی تمام به من دست داده ظرفی پُر از آب به او دادم. آب را گرفت و آهی کشید و آهسته رو به راه نهاد. پرسیدم: عزم کجا داری؟ فرمود: خواهر کوچکتری دارم که از من تشنه تر است. گفتم: مترس، زمان منع آب گذشت، شما بنوشید. گفت: ای مرد، سؤالی دارم، بابایم حسین علیه السلام تشنه بود، آیا آبش دادند یا نه؟! گفتم: ای دختر نه واللّه، تا دم آخر می فرمود: «اُسْقُونی شَرْبَةً مِنَ الماءِ» .
می فرمود: یک شربت آب به من بدهید، ولی کسی او را آبش نداد بلکه جوابش را هم ندادند.
وقتی که آن دختر این سخن را از من شنید، آب را نیاشامید، و بعضی از بزرگان می گویند اسم او حضرت رقیه خاتون علیها السلام بوده است.(26)
به یاد رقیه علیها السلام در مدینه
روایت شده است هنگامی که حضرت زینب علیها السلام با همراهان به مدینه بازگشت، زنهای مدینه برای عرض تسلیت به حضور ایشان آمدند. حضرت زینب علیها السلام تمامی حوادث جانسوز کربلا و کوفه و شام را برای آنها بیان می کرد، و آنها می گریستند تا اینکه به یاد حضرت رقیه علیها السلام افتاد و فرمود:
اما مصیبت رحلت حضرت رقیّه علیها السلام در خرابه شام کمرم را خم و مویم را سفید کرد. زنها وقتی این سخن را شنیدند، صدایشان به شیون و ناله و گریه بلند شد، و آن روز به یاد رنجهای جانگداز حضرت رقیّه علیها السلام بسیار
گریستند.(27)
ماجرای حضرت رقیه خاتون علیها السلام
امام حسین علیه السلام دختر کوچکی داشتند که او را بسیار دوست می داشت و او نیز پدر را بسیار دوست می داشت نامش رقیه و 3 سال داشت و همراه اسیران در شام به سر می برد و از فراق پدر، شب و روز گریه می کرد، شبی پدر را در خواب دید، وقتی که از خواب بیدار شد، بی تابی شدیدی کرد و گفت: «پدرم را بیاورید، نور چشمم را می خواهم» . اهل بیت علیهم السلام هر چه را او نوازش دادند تا آرام شود آرام نگرفت و آنچنان با سوز گریست که همه اهل بیت علیهم السلام به گریه افتادند و بصورتشان می زدند و خاک بر سر می ریختند و موهای خود را پریشان می کردند یزید صدای گریه آنها را شنید گفت: چه خبر است؟ جریان را به او گفتند گفت: سر پدرش را برای او ببرید و جلو او بگذارید تا آرام شود.
سر بریده امام حسین علیه السلام را در میان طبقی گذاشتند و روی آن را با حوله ای پوشاندند و نزد رقیّه آوردند و جلو او گذاشتند.
رقیّه گفت: این چیست؟ من پدرم را می خواهم، غذا نمی خواهم، گفتند: پدر تو در همین جاست، رقیّه حوله را برداشت، ناگهان سر بریده ای را دید گفت این سر کیست؟ گفتند: سر پدرت می باشد.
سر را برداشت و به سینه اش چسباند و می گریست و چنین می گفت:
ای بابا جان چه کسی تو را به خونت رنگین کرده؟ بابا جان چه کسی رگهای گلویت را بریده؟ بابا جان چه کسی مرا در کودکی یتیم کرد؟ بابا جان دختر بی بابا به که پناه برد تا بزرگ شود؟ بابا جان کاش نابینا بودم و
این منظره را نمی دیدم، بابا جان کاش خاک را بالش زیر سر قرار می دادم، ولی محاسن تو را خضاب شده به خون نمی دیدم.
آنقدر درد دل کرد تا وقتی او را حرکت دادند دریافتند که جان به جانان سپرده.
یزید دستور داد پیکر پاک رقیّه را غسل دادند و کفن نموده و به خاک سپردند.(28)
مقدمات سفر اهل بیت علیهم السلام از شام به مدینه و فراق حضرت رقیّه
خطبه های امام سجاد علیه السلام و حضرت زینب علیها السلام و جریانات دیگر باعث شد که مردم تغییر جهت دادند و یزید از ترس شورش مردم و اغفال آنها اظهار پشیمانی کرد و ابن زیاد را قاتل معرفی می کرد. از سوی دیگر به اهل بیت اظهار محبت می کرد و حتّی به آنها اجازه داد که از دمشق برای امام حسین علیه السلام و شهدای کربلا عزاداری کنند.
و بعد جریان به گونه ای شد که یزید، ماندن اهل بیت امام حسین علیه السلام را در شام خطرناک دانست و در بازگرداندن آنها به وطن خودشان مدینه شتاب نمود.
بعضی گفته اند: هنگام بیرون آمدن از شام، زینب علیها السلام و همراهان به یاد رقیّه افتادند، زینب علیها السلام به زنهای شام که به بدرقه آنها آمده بودند فرمود: ما از میان شما می رویم ولی یک دختر خردسال را در میان شما گذاشتیم او در این شهر غریب است کنار قبر او بروید و او را فراموش نکنید. زینب علیها السلام و همراهان تا دیوارهای شام دیده می شد بیاد رقیّه اشک می ریختند آن دخترک ستمدیده که هنگام آمدن به شام بلبل اهل بیت بود و همواره سراغ بابا را می گرفت ولی اکنون خاموش شده و در میان کاروان نیست.
کاروان به قصد مدینه حرکت می کرد وقتی به
دو راهی رسیدند یک راه به طرف کربلا و یک راه دیگر به طرف مدینه می رفت به راهنما گفتند ما را از راه کربلا عبور بده تا پس از زیارت قبور شهیدان از آنجا به سوی مدینه برویم.
بی بی زینب علیها السلام به سوی قتلگاه برادر حرکت کرد و به اتفاق اهل بیت به عزاداری پرداختند، حضرت زینب با صدای جانکاه که دلها را جریحه دار می کرد می فرمود: ای وای برادرم حسین جان، ای وای ای محبوب دل پیامبر خدا، ای فرزند مکه و منی، گفت و گفت تا کنار قبر بی هوش به زمین افتاد و زنها اجتماع کردند آب به صورت زینب می پاشیدند تا به هوش آمد و همواره به عزاداری پرداختند.(29)
امام زمان علیه السلام در مصیبت عمه اش حضرت زینب علیها السلام، خون می گرید
حاج ملا سلطان علی، روضه خوان تبریزی، که از جمله عبّاد و زهّاد بوده، گوید: در خواب مشرّف به محضر والای امام زمان علیه السلام شدم، عرض کردم: مولانا! آنچه در زیارت ناحیه مقدّسه ذکر شده است که می فرماید: «فَلأنْدُبَنَّکَ صَباحاً وَ مَساءً وَ لَأبْکِیَنَّ عَلَیْکَ بَدَلَ الدُّمُوعِ دَماً» صحیح است؟
فرمودند: بلی!
عرض کردم: آن مصیبتی که در سوگ آن به جای اشک، خون گریه می کنید کدام است؟ آیا مصیبت علی اکبر علیه السلام است؟
فرمودند: نه! اگر علی اکبر علیه السلام زنده بود او هم در این مصیبت، خون گریه می کرد!
گفتم: آیا مقصود مصیبت حضرت عباس علیه السلام است؟
فرمودند: نه بلکه اگر حضرت عباس علیه السلام هم در حیات بود او نیز در این مصیبت خون گریه می کرد.
گفتم: لابد مصیبت حضرت سیّدالشهداء علیه السلام است؟
فرمودند:
نه! حضرت سیّدالشهداء علیه السلام هم اگر در حیات بود، در این مصیبت خون گریه می کرد.
پرسیدم: پس این کدام مصیبت است؟
فرمود: آن مصیبت اسیری زینب علیها السلام است.(30)
سفارش و توسّل
آیت الله حاج میرزا احمد سیبویه، ساکن تهران، از آقای شیخ حسین سامرایی که از اتقیای اهل منبر در عراق بودند، نقل کردند:
در ایّامی که در سامرّا مشرّف بودم روز جمعه ای طرف عصر به سرداب مقدّس رفتم. دیدم غیر از من احدی نیست. حالی پیدا کرده و متوجه مقام صاحب الأمر - صلوات اللّه علیه - شدم. در آن حال صدایی از پشت سر شنیدم که به فارسی فرمود: به شیعیان و دوستان بگویید که خدا را به حقّ عمّه ام حضرت زینب - سلام اللّه علیها - قسم دهند که فرج مرا نزدیک گرداند.(31)
کرامت حضرت رقیه علیها السلام
حجّت الاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ محمود شریعت زاده خراسانی، طی نامه ای در تاریخ دوم جمادی الثانیة 1418 ه. ق نقل کرامت حضرت رقیه به دفتر انتشارات مکتب الحسین علیه السلام ارسال نموده و مرقوم داشته اند:
روزی وارد حرم حضرت رقیه علیها السلام شدم. دیدم جمعی مقابل ضریح مقدس مشغول زیارت خواندن و عزاداری می باشند و مداحی با اخلاص به نام حاج نیکویی مشغول روضه خوانی است از او شنیدم که می گفت:
خانه های اطراف حرم را برای توسعه حرم مطهر خریداری می نمودند. یکی از مالکین که یهودی یا نصرانی بود، به هیچ وجه حاضر نبود خانه خود را برای توسعه حرم بفروشد. خریداران حاضر شدند که حتی به دو برابر و نیم قیمت خانه را از او بخرند، ولی وی نفروخت. بعد از مدّتی زن صاحب خانه حامله شده
و نزدیک وضع حمل وی می شد. او را نزد پزشک معالج می بردند، بعد از معاینه می گوید: بچّه و مادر، هر دو در معرض خطر می باشند و خانم باید زیر نظر ما باشد. قبول کردند، تا درد زایمان شروع شد. صاحب خانه می گوید: همسرم را به بیمارستان بردم و خودم برگشتم و آمدم درب حرم حضرت رقیّه علیها السلام و به ایشان متوسّل شدم و گفتم اگر همسر و فرزندم را نجات دادی و شفای آنان را از خدا خواستی و گرفتی خانه ام را به تو تقدیم می کنم.
مدّتی مشغول توسّل بودم، بعد به بیمارستان رفتم و دیدم همسرم روی تخت نشسته و بچّه در بغلش سالم است. همسرم گفت: کجا رفتی؟ گفتم رفتم جایی کاری داشتم. گفت: نه، رفتی متوسّل به دختر امام حسین علیه السلام شدی! گفتم از کجا می دانی؟ زن جواب داد: من، در همان حال زایمان که از شدّت درد گاهی بیهوش می شدم، دیدم دختر بچه ای وارد اطاق بیمارستان شد و به من گفت: ناراحت مباش، ما سلامتی تو و بچّه ات را از خدا خواستیم، فرزند شما هم پسر است، سلام مرا به شوهرت برسان و بگو اسمش را حسین بگذارد! گفتم: شما کی هستید؟ گفت: من رقیّه دختر امام حسین علیه السلام هستم.
بعد از روضه خوانی از مداح مذکور (حاجی نیکویی) سؤال کردم این داستان را از که نقل می کنی؟ در جواب گفت: از خادم حرم حضرت رقیّه علیها السلام نقل می کنم، که خود از اهل تسنّن می باشد و افتخار خدمتگزاری در حرم نازدانه امام حسین علیه السلام را دارد و پدرش هم از خادمین حرم حضرت رقیّه علیها السلام
بوده است.
عبرت خانه
زائرین قبر من این شام عبرت خانه است
مدفنم آباد و قصر دشمنم ویرانه است
دختری بودم سه ساله، دستگیر و بی پدر
مرغ بی بال و پری را از قفس کاشانه است
بود سلطانی ستمگر صاحب قدرت یزید
فخر می کرد او که مستم در کفم پیمانه است
داشت او کاخی مجلّل، دستگاهی باشکوه
خود چه مردی کز غرور سلطنت دیوانه است
داشتم من بستری از خاک و بالینی ز خشت
همچو مرغی کو بسا محروم ز آب و دانه است
تکیه می زد او به تخت سلطنت با کبر و جد
این تکبّر ظالمان را عادت روزانه است
من به دیوار خرابه می نهادم روی خود
زین سبب شد رو سفیدم، شهرتم شاهانه است
بر تن رنجور من شد کهنه پیراهن کفن
پر شکسته بلبلی را این خرابه لانه است
محو شد آثار او، تابنده شد آثار من
ذلّت او عزّت من هر دو جاویدانه است
(کهنمویی) چشم عبرت باز کن، بیدار شو!
هر که از اسرار حق آگه نشد بیگانه است
در مناقب و مصائب عصمت صغری زینب کبری
صبر از زبان عجز ثنا خوان زینب است
عقل بسیط واله و حیران زینب است
هر آیه در صحایف علوی به وصف صبر
نازل بر انبیا شده در شأن زینب است
ایوب صابر است و لکین در این مقام
انصاف ده که ریزه خور خوان زینب است
در قتلگاه جسم برادر به روی دست
بگرفت کای خدای من، این جان زینب است
قربانی تو است بکن از کرم قبول
کاری چنین به عهده ایمان زینب است
در خطبه اش که کوفه از آن شد سکوت محض
گفتی
که ممکنات به فرمان زینب است
ابن زیاد شوم به دارالاماره اش
رسوا از منطق شرر افشان زینب است
با این که با عیال برادر به شهر شام
در دست اهل ظلم گریبان زینب است
بر همزن اساس جفا کاری یزید
لحن بلیغ و نطق درخشان زینب است
افزون بود ز حوصله خلق عالمی
درد و غمی که در دل سوزان زینب است
در ماتم حسین پریشانی جهان
عکسی ز حال زار پریشان زینب است
دارد «صغیر» امیدی و از روی اعتقاد
چشمش به لطف بیحد و پایان زینب است(32)
شهر شام اوج مصیبت اسارت
اینجا شرار ناله آتش بر فلک زد
اینجا عدو بر زخم پیغمبر نمک زد
از مدخل این شهر تا کنج خرابه
دشمن میان کوچه زینب را کتک زد
اینجا لباس عید پوشیدند زنها
پای سر ببریده رقصیدند زنها
اینجا زدند آل علی را ظالمانه
شد بسته بر یک ریسمان ده نازدانه
با دست بسته کودکی نقش زمین شد
برداشتند او را ولی با تازیانه
اینجا سر راه اسیران ایستادند
اینجا به زین العابدین دشنام دادند
اینجا به نوک نیزه ها هجده قمر بود
خورشید زهرا جلوه گر از طشت زر بود
لبهای خونینش بهم می خورد اما
چشمش به سوی زینب خونین جگر بود
او با لب خونین دم از محبوب می زد
دشمن به پاسخ بر دهانش چوب می زد
اینجا عدو ظلم و ستم همواره کرده
با چوب، زخم بغض دل را چاره کرده
زینب که صبر از صبر او می برد حیران
در پای طشت زر گریبان پاره کرده
می رفت چون بالا و پایین چوب کینه
می زد به روی ماه خود سیلی سکینه(33)
مرثیه
مجلس یزید لعنة اللّه علیه در شام
میان طشت زر خونین گلی بود
کنارش داغدیده بلبلی بود
چه بلبل، بلبل شیرین زبانی
نه او را لانه ای، نه آشیانی
اگر چه سر فرو در زیر پر داشت
نظر گاهی میان طشت زر داشت
که ناگه دید گلچین ستمگر
گل سرخش نمود از چوب پرپر
بگفتا با دل پر غصه زینب
مزن چوب جفا ظالم بر این لب
مزن ظالم که او از ره رسیده
لبان غنچه اش زهرا مکیده
مزن چوب ستم را بر سر او
به پیش دیدگان خواهر او(34)
والسلام
پاورقی ها
زاد المعارف ص 22.
تفسیر نور الثقلین ج 5 ص 377-376.
به نقل از فاطمة الزهراء بهجة قلب المصطفی ص 854 و دختران فاطمه زهرا، رسولی محلاتی، ص 270.
به نقل از دختران فاطمه زهرا، رسولی محلاتی، ص 270.
نقل از کتاب ریاحین الشریعه ج 3، ص 54.
فاطمه زهرا و دختران آن حضرت، ص 273.
فاطمه زهرا، رسولی محلاتی، ص 285.
شرح نهج البلاغه، 4 جلدی قدیم، ج 2، ص 104.
اُساور من ذهب، ص 31، به نقل از شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 2، ص 104.
إعلام الوری، ج 1، ص 396.
اُساور من ذهب نقل از سیره و سیمای امام حسین، علامه جلالی، ص 29 و عظمت حسین بن علی، زنجانی، ص 103.
به نقل از اُساور من ذهب در احوالات حضرت زینب علیها السلام، تألیف آیت الله شیخ مهدی نجفی (ره).
لهوف، ص 201.
نقل شده از نورالابصار، چاپ دارالفکر، ص 203.
نقل از تاریخ طبری، ج 4،
ص 291 و 292.
به نقل از مقاتل الطالبین، طبع نجف، ص 82 و 83.
نقل از نفس المهموم، صفحه 200.
لهوف، ص 85 و نفس المهموم، ص 213.
ریاحین الشریعة ج 3 ص 188.
سوگنامه آل محمد، محمدی اشتهاردی، ص 437، به نقل از مثیر الاحزان، ص 96.
لهوف، ص 174 و نفس المهموم، ص 239.
سوره شعراء، آیه 227.
معالی السبطین، ج 2، ص 156، به روایت کبریت الاحمر، ص 253، علامه محمد باقر بیرجندی، ص 253.
ترجمه لهوف، ص 181 و 186.
سرگذشت جانسوز حضرت رقیه علیها السلام ص 22 به نقل از الوقایع والحوادث محمد باقر ملبوبی، ج 3 ص 192.
حضرت رقیّه علیها السلام، شیخ علی فلسفی ص 13.
حضرت رقیّه علیها السلام، نوشته حجة الاسلام شیخ علی فلسفی ص 48، به نقل از ناسخ التواریخ، ص 507.
به نقل از منتخب طریحی مطابق نقل معالی السبطین، ج 2 ص 170.
ترجمه لهوف، ص 196 و ناسخ التواریخ، ج 2 ص 473.
شیفتگان حضرت مهدی علیه السلام، آقای قاضی زاهدی، صفحه 145، به نقل از عبقری الحسان مرحوم نهاوندی.
شیفتگان حضرت مهدی علیه السلام، ج 1، ص 251.
مصیبت نامه صغیر اصفهانی صفحه 196.
غلامرضا سازگار)میثم(، سحاب اشک، ص 52.
عبدالحسین رضایی خراسانی.
9- دخت خورشید : نیم نگاهی به زندگانی دخت رسول اکرم صلی الله علیه و آله حضرت رقیه علیهاالسلام
مشخصات کتاب
نویسنده : ناهید طیبی
ناشر : مجله حوزه
در دامان خورشید و ماه
رقیه مرواریدی بود که در صدف رسالت نمایان شد و در مدت کوتاه عمر خویش چهره تابناک و درخشانی را در دل تاریخ به ودیعه نهاد. او دختر رسالت بود
و در دامان مادر احسان، حضرت خدیجه(س)، رشد یافته و بالنده شد. برخی از مورخان او را دختر خدیجه خوانده و بر این باورند که پدرش یکی از همسران پیشین خدیجه بوده است ولی با اندک تأمل در روایات و کتب تاریخی شیعه و اهل سنت درمی یابیم که او دختر پیامبر(ص) است. احمد خلیل جمعه در کتاب «نساء اهل البیت» می نویسد: «رقیّه بنت رسول اللّه الهاشمیه و ...»(2) و در ذیل این مطلب نام مورخان و محدثان بزرگی را ذکر می کند که رقیه را دختر پیامبر(ص) می دانند و با ذکر «هاشمیه» نسب شریف این بانو را بیان می کند. در طبقات ابن سعد نیز فرزندان پیامبر(ص) این گونه بیان شده اند: «... و اکبرُ بناته زینب، ثم رقیة و قیل رقیة ثم زینب و ام کلثوم و فاطمة هؤلاء کلّهم من خدیجة ولدوا بمکّة» و بزرگترین دختر [پیامبر] زینب است و بعد رقیه و گفته شده است که بزرگترین رقیه است و سپس زینب و ام کلثوم و فاطمه و اینها (فرزندان) همگی از خدیجه بوده و در مکه به دنیا آمده اند.(3) در کتابهای روایی می بینیم که نام رقیه به عنوان یکی از دختران پیامبر(ص) آمده است. از جمله در کتاب بحارالانوار به نقل از مناقب ابن شهر آشوب می خوانیم که: «أولادهُ: وُلِدَ من خدیجة القاسم و عبداللّه و هما الطاهر و الطیّب و اربع بناتٍ: زینب و رقیة و ام کلثوم و هی آمنة و فاطمة و هی ام ابیها و ...»(4) فرزندان پیامبر(ص): قاسم و عبداللّه که طیب و طاهر نام داشتند و چهار دختر به
نامهای زینب و رقیه و ام کلثوم (آمنه) و فاطمه ـ که او را اُم ابیها می نامیدند ـ از خدیجه(س) متولد شده اند و ...» در همین کتاب از قول چهار کتاب روایی می نویسد که رقیه و زینب دخترخواندگان پیامبر(ص) از «جحش» هستند و دختران پیامبر(ص) نیستند. با توجه به کثرت روایاتی که رقیه و زینب را دختران پیامبر(ص) می داند در مقابل این چهار مورد، که «بلاذری» نیز از این جمله است، مشخص می گردد که رقیه دختر پیامبر(ص) است و مادر بزرگوارش نیز حضرت خدیجه است. شناخت افراد با توجه به نسب و حسب آنها از سنتهای دیرینه تاریخ نگاران بوده است. و همواره آشنایی با مردان و زنان بزرگ تاریخ یا از طریق نسبِ شریف آنان بوده و یا به وسیله دقت در ویژگیهای والا و صفات آسمانی آنان صورت می گرفته است. رقیه، گل بوستان رسالت، در مرحله اول شناخت، نیازی به توضیح و بیان ندارد چرا که رسول رحمت(ص)، بهترین آفریده حق، پدر اوست؛ «آفتاب آمد دلیل آفتاب». سخن از عظمت و شرافت کسی که شرف ریزه خوار خوان اوست و کسی که آفرینش به طفیل و بهانه خلقت او ایجاد شد و هستی در خال لب او تفسیر می گردد، فرصتها می طلبد و نوشتنهای بی انتها، از این رو ما قلم خویش را در می کشیم و دریایی را با قطره ای ـ که همانا واژه های نارسای ماست ـ تعریف نمی کنیم و به شعر حافظ بسنده می کنیم که: شهسوار من که مَه آیینه دارِ روی اوست تاجِ خورشید بلندش خاک نعل مرکب است
گفتنی است که برخی از ادیبان و مفسران اشعار حافظ «شهسوار» را پیامبر گرامی اسلام دانسته و ماه، که آیینه دار روی اوست، را به مولی الموحدین حضرت علی(ع) تعبیر کرده و به تأویل برده اند و حق هم جز این نیست.(5) مادر بزرگوار رقیه، خدیجه(س) است که در جای جای تاریخ صدر اسلام قدمهای استوار و بلند او دیده می شود. اولین زن مسلمان، اولین نمازگزار و اولین قلبی که برای میهمان حَرا، حضرت محمد(ص)، تپید و با طپش خود قلب اسلام را حیاتی دوچندان بخشید. رسول خوبیها در مورد خدیجه(س) می فرماید: آنگاه که همه مرا تکذیب کردند او مرا تصدیق کرد و آنگاه که همه از من دوری می کردند او مرا حمایت کرد. همانا او زن پربرکتی بود ...(6) در روایات آمده است که هرگاه دوستان خدیجه(س)، پاک بانوی بهشتی به خدمت پیامبر(ص) می رسیدند مورد احترام فراوان و اکرام حضرت ختمی مرتبت قرار می گرفتند(7) زیرا حضرت همیشه دین اسلام را مدیون ایثارگریهای او می دانست. در کتب اهل سنت نیز به این نکته اشاره کرده و می نویسند: یثنی علیها، یفضّلها علی سائر امّهات المؤمنین و یبالغ فی تعظیمها و ...(8) پیامبر گرامی اسلام خدیجه(س) را ستایش می کرد و بر سایر همسران خویش برتری می داد و در بزرگداشت وی بسیار کوشا بود. از بانوی نیایش و ایثار سخن گفتن نیز مجال فراوان می طلبد و ما به همین مختصر بسنده می کنیم و به بررسی زندگانی نورانی رقیه دختر رسول خدا(ص) می پردازیم تا از خرمن خصال او خوشه ای برچینیم.
تولد یک گل در بوستان رسالت
در مورد تاریخ تولد رقیه، تاریخ
سکوت کرده است. همان گونه که تاریخ تولد و وفات بسیاری از مادران و همسران و دختران ائمه(ع) مشخص نیست و اگر هم تاریخی در دست باشد مورد اختلاف بوده و اقوال گوناگون دارد، تاریخ تولد رقیه نیز از این مقوله مستثنی نبوده و نیست و شاید بی مهری زمان جاهلیت نسبت به زنان و یا غیرت ناموسی در پاره ای از خانواده ها و یا بی اهمیتی نسبت به سرنوشت دختران و زنان علت این شکاف و خلاء تاریخی شده باشد. به هر حال با جستجوی دقیق تر در ژرفای تاریخ مدون اسلام می توان حدود تاریخ تولد پرشکوه افرادی چون رقیه را یافت. دانستیم که رقیه دومین دختر پیامبر(ص) و چهارمین فرزند آن بزرگوار است و می دانیم که پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س) پانزده سال قبل از بعثت ازدواج کردند و در آن زمان حضرت خدیجه(س) چهل ساله و پیامبر(ص) بیست و پنج ساله بودند.(9) با توجه به دو مطلب فوق تاریخ میلاد رقیه به بیشتر از ده سال قبل از بعثت نمی رسد اما نکته دیگری در کتابها ذکر شده است که ما را به تاریخ دقیق تری نزدیک می کند و آن اینکه رقیه در حباله نکاح عتبه بن ابی لهب بوده است و قبل از بعثت این عقد خوانده شده بود. طبق نقل تاریخ، در سال سوم بعثت، پیامبر(ص) با آیه شریفه «و انذر عشیرتک الاقربین» دعوت سرّی خویش را از خانه ارقم بن ارقم به دعوت آشکارا برای قریش و خانواده خویش تبدیل نمود و با برپا کردن یک میهمانی تصمیم به دعوت عَلَنی گرفت. در مجلس اول ابولهب
مانع اجرای تصمیم حضرت شد و پیامبر(ص) شب بعد میهمانی دیگری ترتیب داده و اعلام نبوت نموده و حتی وصی و جانشین بر حق خویش، علی(ع)، را نیز معرفی نمود. پس از آزار فراوان ابولهب در همان اوایل دعوت آشکار پیامبر(ص)، سوره «تبّت» نازل شد(10) و ابولهب و همسرش مورد لعنة و نفرین قرار گرفتند. ام جمیل دختر حرب، خواهر ابوسفیان و همسر ابولهب بود که پس از نزول این سوره بیشتر به آزار و اذیت پیامبر(ص) پرداخت و دختران ایشان، رقیه و ام کلثوم، را که برای عتبة و عتیبة عقد کرده بود طلاق داد. او به فرزندش عتبه در مورد رقیه گفت: طلِّقها یا بُنیَّ فانّها قد صبَتْ(11). پسرم او (رقیه) را طلاق بده که خردسال و کوچک است. در مفردات راغب «صبی» این گونه تعریف شده است: «الصبیُّ من لم یبلُغُ الحُلُم»(12) صبی کسی است که به بلوغ نرسیده است احتلام از نشانه های بلوغ است. از سوی دیگر در کتاب مجمع البحرین آمده است: [«و آتیناه الحکمَ صبیا 19/16» ای الحکمة و النبوة و هو ابن ثلاث سنین(13)] یعنی آیه شریفه که در مورد حضرت یحیی(ع) می فرماید ما، در کودکی به او حکم دادیم منظور از حکم، حکمت و نبوت است و او در آن زمان سه ساله بود. در واقع صبی در آیه شریفه به کودک سه ساله اطلاق شده است. در جای دیگر می خوانیم که: «و بِنْتُ تسع سنین لا تستصبی الاّ ان یکون فی عقلها ضعف» ای لا تُعَدُ فی الصبایا(14). و این عبارت که «دختر نه ساله کودک بشمار نمی رود مگر اینکه ضعف عقل
داشته باشد» یعنی [این دختر 9 ساله] جزء کودکان محسوب نمی شود. اکنون شاید بتوان با توجه به مطالب مذکور حدود سال تولد رقیه، پاک بانوی هجرت، را تخمین زده و گفت: در سال سوم هجری رقیه صبی بوده است ـ و ممکن است دلیل باکره بودن وی هنگام طلاق که به اتفاق، همه مورخان ذکر کرده اند همین سن کم باشد ـ و صبی طبق نظر لغت شناسان به دختر یا پسر قبل از بلوغ می گویند و بویژه در مورد دختر قبل از 9 سالگی واژه صبیه آورده می شود. پس در سال سوم هجری حداکثر سن رقیه می توانست هشت سال باشد. و اگر چنین باشد او در سال پنجم قبل از بعثت به دنیا آمده است. البته اگر کمتر از هشت سال بگیریم با مشکل مواجه خواهیم شد زیرا رقیه و همسرش عثمان در مهاجرت اول به حبشه شرکت داشتند و این هجرت در سال پنجم بعثت صورت گرفت و بنا بر نقل تاریخ رقیه باردار بود، و فرزندش در این سفر سقط شده است پس اگر سن وی را هنگام طلاق از عتبه بن ابی لهب کمتر از هشت سال بگیریم با توجه به اینکه دو سال بعد از طلاق باردار شده است؛ سن او با مسأله بارداری از جهت علم فیزیولوژیست زنان تناسب نخواهد داشت و اما در مورد جمع مفاهیم «صبی» می توان گفت سه ساله بودن و کمتر از 9 ساله بودن دختران و نیز کمتر از سن بلوغ را می توان در یک جمله جمع کرد، و گفت که صبی یعنی به سن بلوغ نرسیده. بنابراین
رقیه پنج سال قبل از بعثت به دنیا آمده و طبق رسوم منطقه ای قبل از بلوغ و در کودکی نام او را بر عتبة بن ابی لهب گذاشته اند تا پس از بلوغ رسما ازدواج کنند و در سال سوم یا چهارم بعثت در هشت سالگی عتبه با اصرار مادر و پدرش او را طلاق می دهد و با فاصله کمی ـ که در آینده توضیح خواهیم داد ـ به عقد عثمان در می آید و این ازدواج باید در اوایل سال چهارم بعثت باشد.
در آینه صفات
ویژگیهای والای رقیه را می توان با تدبر و تأمل در مدت کوتاه زندگانی او دریافت و برای نسلهای آینده واگویه کرد. دوران کودکی رقیه نسبت به دیگر دختران مکه امتیاز ویژه ای دارد. او در خانه بزرگ مردی زندگی می کند که آینده بشریت در دستان توانا و قلب وسیع اوست. مردی که برای رسالت برگزیده شد و پیش از رسالت با صفت «امین» در میان مردم جاهلیت زندگی می کرد و نور ایمان به خدای یکتا و عبادتهای او در حرا قبل از بعثت مشاهده می شد. خلوتهای ملکوتی با خدا و توجه در آیات تکوینی در زندگانی پیامبر(ص) ـ قبل از بعثت ـ در تاریخ ثبت شده است و این ارتباطها به یقین جلوه ای ویژه در خانه یتیم قریش داشته است و رقیه بر سر این سفره نورانی و معنوی میهمان بوده است. او افزون بر اینکه سجایای اخلاقی پدر و صفات شایسته مادر را در نهاد خویش دارد؛ شاهد بزرگترین هدیه الهی به بشریت بوده و این هدیه به کسی جز محمد(ص)، وارث صفات
انبیاء، داده نمی شود. حضور جبرائیل، فرشته امین وحی، در خانه پیامبر(ص) و شمیم عرشی او در نورانیت سیمای آسمانی پدر، همه و همه در آینه چشمان رقیه، دختر کوچک خانه پیامبر(ص)، درخششی ناگفتنی دارد. در مورد رقیه، دختر رسالت، به چند پدیده مهم و اساسی برمی خوریم: اسلام آوردن او، بیعت و هجرت تاریخ سازش. در طبقات ابن سعد آمده است که: اَسلَمَتْ حین اَسْلَمَتْ اُمّها خدیجه بنت خویلد و بایعت رسول اللّه (ص) هی و اخواتها حین بایَعَهُ النساء،(15) [رقیه] آن هنگام که مادرش اسلام آورد، دین اسلام را پذیرفت و با رسول خداوند(ص) در «بیعت النساء» بیعت کرد (همراه با خواهرانش). در کتب تاریخی ذکر شده است که اولین زنی که به پیامبر(ص) ایمان آورد و اسلام را به عنوان دین آسمانی پذیرفت خدیجه بنت خویلد، همسر گرامی پیامبر(ص) اسلام، بود. در واقع او اولین کسی بود که شاهد حالات معنوی و عارفانه پیامبر(ص) بود. آنگاه که پیامبر اسلام(ص) از «حرا» برمی گردد و بار نبوت و هدایت مردم را بر دوش می گیرد و حُریّت را برای ابدیت به ارمغان می آورد، خدیجه آرام بخش روح و روان او بوده و با تصدیق سخنان وحیانی او از سنگینی این بار می کاهد. و دختران پیامبر(ص) به استثنای فاطمه(س) که در آن زمان به دنیا نیامده بود در همان خانه شاهد سخنان پدر و مادر بوده و همزمان با مادر صدیّقه و مصدّقه خود به آیین نوپای اسلام می گروند. بنا بر آنچه پیش از این در مورد تولد رقیه، پاک بانوی هجرت و ایمان، گفتیم در هنگام بعثت، او باید پنج
یا شش ساله باشد. ممکن است شبهه ای ایجاد شود که دختر 5 ساله تکلیف ندارد و اسلام آوردن برای او معنا ندارد. این شبهه را در چند جمله می توان پاسخ داد. اولاً اسلام در مراحل آغازین بر اساس اعتقادات و باورهای دینی مردم ابلاغ شده و فروعات دینی و فقهی پس از اصول دین مطرح شد. از این رو سن تکلیف و اصلاً تکالیف تشریعی دین در روزهای اول بعثت مورد توجه نبود. رقیه همزمان با مادر و خواهران خود اعتقادات و باورهای دین مبین اسلام را می پذیرد اگرچه خردسال باشد همان گونه که حضرت علی(ع) هنگام اسلام آوردن به سن بلوغ نرسیده و با توجه به اینکه سال 30 عام الفیل به دنیا آمده بود، در ده سالگی دین اسلام را پذیرفته و ایمان آورد و نشان افتخارآفرین «اول مسلمان» را به سینه آویخت. ثانیا مرحله اسلام و ایمان با هم متفاوت هستند. اسلام یعنی گفتن شهادتین و قبول توحید و نبوت پیامبر(ص) در مراحل اولیه تشریع دین اسلام و داشتن پدر و مادر و یا جد و جده مسلمان در مراحل بعدی و سالهای پس از تشریع. و ایمان یعنی باور قلبی و التزام عملی که در پی سن تکلیف مطرح شده و مکلف باید آن را در وجود خویش نهادینه کند. اکنون که منافاتی بین سن کم رقیه و اسلام آوردن او نیافتیم به مراحل بعدی می پردازیم. در ادامه روایت می خوانیم که همزمان با خواهران خود در بیعت النساء با پیامبر اسلام(ص) بیعت کرد. بیعت با رهبری یکی از مظاهر حضور سیاسی اجتماعی مسلمانان و بویژه زنان
در صدر اسلام بود و اطاعت از ولایت و رهبری و حمایت و دفاع از دین و آیین اسلام و جان رهبر از مفاد این بیعت بود. خداوند متعال در قرآن کریم بیعت با پیامبر(ص) را در حکم بیعت با خدا دانسته و می فرماید: «انّ الذین یبایعونک انّما یبایعون اللّه ید اللّه فوق ایدیهم فمن نکث فانّما ینکث علی نفسه و من اوفی بما عاهد علیه اللّه فسیُؤتیه اجرا عظیما. فتح/10» در حقیقت کسانی که با تو بیعت می کنند، جز این نیست که با خدا بیعت می کنند، دست خدا بالای دستهای آنهاست پس هر که پیمان شکنی کند، تنها به زیان خود پیمان می شکند هر که بر پیمانش وفادار بماند به زودی خدا پاداشی بزرگ به او می بخشد. و رقیه در «بیعت النساء» با رسول خدا(ص) و در واقع با خود خدا بیعت کرده و بر این پیمان تا سر حد جان پایبند بود و ما در آینده موارد وفاداری او به این پیمان را بیان می کنیم. در سال دوازدهم بعثت گروهی مرکب از دوازده نفر از مدینه حرکت کرده و در عقبه (نقطه ای در منا) با حضرت پیامبر(ص) ملاقات نموده و نخستین پیمان اسلامی بسته شد. متن این پیمان به قرار زیر بوده است: «با رسول خدا پیمان بستیم که به خدا شرک نورزیم، دزدی و زنا نکنیم، فرزندان خود را نکشیم، به یکدیگر تهمت نزنیم و کار زشت انجام ندهیم و در اعمال نیک نافرمانی نکنیم.»(16) این پیمان در اصطلاح مورخان «بیعة النساء» نام دارد. رقیه به همراه خواهران خود زینب و ام کلثوم در این
بیعت شرکت کرده و با رسول گرامی اسلام(ص) نه به عنوان پدر که به عنوان رهبر دینی و سیاسی و ولی امر خویش پیمان بست. جلوه جاودانه دیگری که به زندگی رقیه درخششی افزونتر بخشید هجرت اوست. تاریخ نگاران او را در زمره اولین مهاجران می دانند. در طول تاریخ صدر اسلام در زمان پیامبر گرامی(ص) سه هجرت اساسی صورت گرفت. هجرت اول در سال پنجم بعثت به علت آزار قریش بود. رهبر اسلام مقصد مهاجرین را با بینش و بصیرت ژرف خویش انتخاب کرده و فرمود: «اگر به حبشه سفر کنید برای شما مفید خواهد بود زیرا بر اثر وجود زمامدار نیرومند و دادگر در آنجا به کسی ستم نمی شود. آنجا خاک پاکی و درستی است و شما می توانید در آن خاک به سر برید تا خداوند فرجی برایتان برساند.»(17) تاریخ نگاران می نویسند: عثمان همراه با رقیه دختر رسول خدا به سوی حبشه هجرت کرد پس از آن به سوی مدینه هجرت کرده و چاه رومه را به قیمت بیست هزار درهم خریدند. «ذَهَبی» مورخ شهیر اهل سنت می نویسد: «و هاجَرَتْ معه الی الحبشة الهجرتین جمیعا»(18) و رقیه با عثمان به سوی حبشه مهاجرت کرد و در هر دو هجرت حضور داشت. این بانوی بزرگوار را «سیّدة نساء المهاجرین» می نامند. بنابراین در هجرت اول به حبشه و هجرت دوم حبشه و نیز هجرت مسلمانان به سوی مدینه، رقیه دختر پیامبر(ص) حضور داشته و تاریخ برخی از نکات مهم زندگانی وی را در رابطه با همین مهاجرتها ذکر می کند از جمله اینکه در هجرت اول به خاطر سختیهای راه
اولین فرزند رقیه سقط شده و او با تأثر روحی و روانی و همچنین ضعف جسمی این راه را ادامه داده و حتی این سختیها مانع هجرتهای بعدی وی نشد. ابن سعد می گوید: کانت فی الهجرة الاولی قد اسْقَطَتْ من عثمان سقطا ثم وَلَدت بعد ذلک ابنا سمّاه عبداللّه .(19) در هجرت اول (رقیه) جنینی که از عثمان داشت سقط کرد و سپس پسری به دنیا آورد و نام او را عبداللّه نهاد. دوری از عزیزانی چون پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س) و خواهران دلسوز و نیز غربت و تنهایی و از دست دادن فرزند و مشکلات و سختیهای ناشی از آزار مشرکان غمهای بزرگی بود که به رقیه فشار آورده و رقیه پنج سال قبل از بعثت به دنیا آمده و طبق رسوم منطقه ای قبل از بلوغ و در کودکی نام او را بر عتبة بن ابی لهب گذاشته اند تا پس از بلوغ رسما ازدواج کنند و در سال سوم یا چهارم بعثت در هشت سالگی عتبه با اصرار مادر و پدرش او را طلاق می دهد و با فاصله کمی به عقد عثمان در می آید. بیعت با رهبری یکی از مظاهر حضور سیاسی اجتماعی مسلمانان و بویژه زنان در صدر اسلام بود و اطاعت از ولایت و رهبری و حمایت و دفاع از دین و آیین اسلام و جان رهبر از مفاد این بیعت بود. او را آزار می داده و او چونان کوهی استوار این سختیها را تحمل کرده و چشم به آینده دین نوپای اسلام دوخته بود. مورخان می نویسند: در هجرت دوم که به سرپرستی جعفر ابن
ابی طالب صورت گرفت، 83 مرد و 18 زن حضور داشتند. رقیه دختر پیامبر(ص)، اسماء بنت عمیس، ام سلمه، ام کلثوم دختر سهیل و ... از بانوان مهاجر بودند.(20) در تفسیر قرطبی نیز آمده است که رقیه در دو هجرت به حبشه شرکت داشت. او می نویسد: «و من ثم عُدَّتْ من اصحاب الهجرتین»(21) از این جهت رقیه را از یاران دو هجرت شمرده اند. هجرت سوم به سوی مدینه بود. سختیهای این سفر از سفرهای پیشین بیشتر بود. از مکه تا مدینه حدود 470 کیلومتر بیابان خشک و سوزان است و مهاجرین در سال سیزدهم بعثت این مسیر را طی کرده و به امر رهبر خویش از وطن و زادگاه خود دست برداشتند و حتی اموال و خانه های شخصی خود را هم رها کردند. ظاهرا هنگام هجرت به مدینه، رقیه، دختر نبوت و ولایت، نوزده سال بیشتر نداشته است و اگر به نقل تاریخ نویسان که آورده اند: «عبداللّه ، فرزند رقیه، در شش سالگی(22) در سال چهارم هجری از دنیا رفت»(23) توجه کنیم می یابیم که فرزند او در آن زمان دو ساله بوده است. عبور از راههای
ازدواج، برگی دیگر از دفتر زندگی
پیش از این اشاره کردیم که رقیه، دخت خورشید، قبل از ازدواج با عثمان به عقد عُتبة بن ابی لهب در آمده بود. البته این مسأله مربوط به قبل از بعثت بود، چنانچه مورخان می نویسند: قبل از نبوت، عتبه، رقیه را عقد کرد و بعد از نزول سوره تبت او را طلاق داد.(1) در باره این جریان مورخان شیعه و سنی روایات مشترک ذکر کرده و جریان را اگرچه با تعابیر گوناگون
ولی به یک مضمون نقل می کنند. رقیه در نکاح عتبه بن ابی لهب بود و ام کلثوم، خواهر بزرگوارش، در نکاح عتیبه بن ابی لهب. ابولهب چهره منفور و شناخته شده ای است و در تاریخ صدر اسلام جای پای کارشکنی ها و لجاجتهای او بر جای مانده است و همسرش ام جمیل، دختر حرب و خواهر ابوسفیان، در عرب مشهور به صفات رذیله ای مثل حسد، بغض و خودخواهی بوده است. در اثر مزاحمتهای فراوان آنها و آزار رسانی به پیامبر(ص) از جمله ریختن امعاء و احشاء گوسفندان و قربانیها بر سر پیامبر(ص) و شرکت در جلسات تبلیغی و منحرف کردن مسیر تبلیغ پیامبر(ص) و آزارهای دیگری که به علت همسایگی با پیامبر(ص) می توانستند به حضرت برسانند؛ در اوایل دعوت آشکار و رسمی پیامبر(ص) سوره تبت نازل شد و چهره خبیث ابولهب و همسرش بیش از پیش به مردم مکه و بویژه مسلمانان شناسانده شد. برخی نوشته اند قبل از نزول آیات سوره تبت نیز خداوند می خواست پیامبر بزرگوارش را با خلاصی از ابولهب و همسرش گرامی بدارد. از این رو پیامبر(ص) مقادیری را به مصلحت رقیه به عنوان مهریه قرار داد. می نویسند: «جَعَل المقادیر تجری لصالح رقیّه رضی اللّه عنها»(2) و ابولهب از این نکاح منصرف شد ولی پس از مدتی تصمیم گرفتند که با ازدواج دختران پیامبر(ص) با پسران خود موافقت کنند تا با این وسیله از طریق دو دختر حضرت، او را بیشتر آزار دهند و حتی آن بزرگوار را به قتل برسانند. بعد از این واقعه و پذیرش مجدد نکاح به علتهایی که ذکر شد، آیات
شریفه نازل شد و ام جمیل حسد و کینه بیشتر نسبت به پیامبر(ص) پیدا کرده و با طلاق دادن دو دختر ایشان سعی داشت به شخصیت حضرت در زمانی که دختر داشتن هیچ گونه افتخاری نداشته بلکه ننگ آفرین بود، اهانتی کرده باشد. رقیه هنگام طلاق، دختر و باکره بود ولی ام کلثوم مدتی بعد از رقیه طلاق داده شد و در باکره بودن وی اختلاف در اقوال است. طبری، مورخ شهیر اهل سنت، می نویسد: ابولهب دختران پیامبر را قبل از بعثت به همسری پسرانش در آورد و پس از آن، آنها را وادار به طلاق کرد و از خانه خود بیرون ساخت تا آن حضرت را دچار رنج و سختی کند.(3) او نمی دانست که با این کار نه تنها اهانت به پیامبر(ص) نکرده بلکه او گرامی تر از همیشه نزد مردم شناخته شد زیرا این اتصال نامبارک در کیفیت تبلیغ حضرت هم می توانست اثر گذارد. از طرفی شخصیت پیامبر(ص) به گونه ای بوده است که حتی قبل از نبوت مورد احترام مردم بوده و ازدواج با دختران حضرتش برای هر کس مایه افتخار بود. مورخان اهل سنت می نویسند:(4) پس از طلاق رقیه و ام کلثوم خداوند خیر را برای پیامبرش بیش از پیش قرار داد. در آن زمان در دل عثمان حسرتی ایجاد شد که چرا بر عتبة بن ابی لهب پیشی نگرفته و قبل از او به خواستگاری رقیه نرفته است. جمال و کمالات رقیه را شنیده بود و به خاطر دوری از این شرف عظیم در اندوه و حسرت به سر می برد. با همان حالت به منزل
خاله اش سُعدی بنت کُریز رفت. او در میان عرب جاهلیت به کهانت و آشنایی با رَمل معروف بود. از این رو با دیدن خواهرزاده اش به حزن ضمیر او پی برده و با طبع لطیف شاعرانه اش از دردِ عثمان سخن گفت و چون عثمان بت پرست بود با سرودن اشعاری خطاب به عثمان او را تشویق به پذیرش اسلام کرد. عثمان از منزل خاله خود خارج شد و در افکار خود غرق بود که ابوبکر او را دیده و پس از صحبتهای فراوان او را به اسلام دعوت کرد و سپس نزد پیامبر(ص) رفته و اسلامِ عثمان را اعلام کرد و بعد، از دختر پیامبر(ص) برای او خواستگاری کرد. بر این اساس زندگی مشترک عثمان و رقیه، دختر رسالت، از اوایل بعثت و در واقع بعد از نزول سوره «مَسَد» [تبّت] آغاز شده است که تقریبا سال چهارم بعثت می باشد و باردار بودن وی در هجرت اول به حبشه که سال پنجم بعثت صورت گرفت و سقط جنین وی مؤید دیگری بر این ادعاست که او در سال چهارم هجری در حدود سن ده سالگی با عثمان ازدواج کرده است و با فاصله کمی بارداری و سقط جنین او در سال پنجم صورت گرفته است. پس دوران همسرداری این بانوی شکیبا حدود دوازده سال و شاید هم کمتر بوده است. از کیفیت زندگی مشترک او با عثمان مطالب زیادی در دست نیست جز دو روایت در کتب شیعی که حکایت از ناراحتیهای موجود در خانه رقیه می کند و در آینده، در بخش پایانی مقاله، به آن می پردازیم. مطلبی که از
روایات استفاده می شود این است که رقیه، بانوی هجرت، مورد ضرب قرار می گرفته است و یکی از دلایل مرگ او در جوانی همین رفتار بوده است. او چندین بار به خانه پدر آمده و یا پیک فرستاده است که در خانه مورد آزار همسرش قرار گرفته است و پیامبر(ص) در پاسخ او فرموده اند: «اقنی حیاءک فما اقبح بالمرأة ذات حسبٍ و دینٍ فی کلّ یوم تشکو زوجها»(5) [دخترم] حیای خودت را بیشتر کن چه زشت است برای زنی که دارای حَسَب و دین است اینکه هر روز از همسرش گله و شکایت کند. پیامبر(ص) برای اتمام حجت چند بار دخترشان را این گونه به خانه همسر برگرداندند ولی مرتبه چهارم او را به خانه خویش آوردند و در خانه پیامبر(ص) بود تا هنگام وفات. در این روایات با مضمون مشترک نام همسر عثمان به گونه ای صریح آورده نشده است و با لفظ بنت رسول اللّه (ص) از او سخن به میان آمده است. از این رو احتمال دارد در مورد ام کلثوم، خواهر رقیه باشد، ولی با جمله ای که در مورد رقیه در روایت دیگر ذکر شده که «انّ رقیّه لِمّا قتلها عثمان»(6) می توان این روایات را به رقیه هم مطابقت داد.
در آستان مقدس «مادری»
«مادر» بودن از جلوه های ویژه یک عمر پربرکت برای بانوان است و بسیاری از بانوان نمونه را بر مسند تربیت و پرورش می توان شناخت و شناساند. رقیه، بانوی صبر و شکیبایی، در نخستین روزهای ازدواج با عثمان برای مقام والای مادری برگزیده شد ولی به علت مشکلات فراوان سیاسی ـ اجتماعی آن زمان ناچار به
هجرت شد و در هجرت اول، فرزند دلبندش سقط شد و رقیه در اندوه غنچه ناشکفته خود به سوگ نشست. به نقل از مورخان شیعه و اهل سنت پس از او صاحب فرزندی به نام عبداللّه شد که در شش سالگی در سال چهارم هجری از دنیا رفته است پس وی، در سال یازدهم یا دوازدهم بعثت در مکه به دنیا آمده است. در کتب تاریخی آمده است که خروسی چشم او را نوک زده و چهره اش متورم شد و بیمار گشت و مرد و رقیه پس از آن فرزندی برای عثمان نیاورد.(7) ابن عساکر می گوید: کنیه عثمان در دوران جاهلیت اباعمرو بود. پس از اینکه اسلام آورد از رقیه دختر پیامبر(ص) صاحب پسری شد که او را عبداللّه نامیدند و کنیه عثمان هم به همان نام به «اباعبداللّه » تغییر یافت.(8) البته در برخی منابع شیعی مثل بحارالانوار (ج22، ص167) نیز مطالب فوق به همین ترتیب ذکر شده است.
مرگ، شهادت؛ هنگامه دیدار
در مورد علت مرگ رقیه در سنین جوانی یعنی حدود بیست و دو سالگی اختلاف شدیدی بین علماء شیعه و اهل سنت وجود دارد که به علت عدم جمع این روایات و اختلاف بارز و تعارض شدید آنها هر دو گونه نقل را می آوریم و داوری را به شما می سپاریم. همان گونه که قبلاً گفته شد در منابع شیعی است رقیه در اثر آزار شدید عثمان دچار ضعف و بیماری شده و در پی آن ضعف و جراحتها از دنیا رفت. دلایل آنها هم روایاتی است که به صورتهای گوناگون از امام صادق(ع) نقل شده است و آن جریان مغیرة بن
ابی العاص، عموی عثمان، و تهمت خبر دادن رقیه به پیامبر(ص) از سوی عثمان است. در کتب اهل سنت علت مرگ را حصبه ذکر کرده و نوشته اند: «رقیه به مرض حصبه مبتلا شد و در بستر بود که پیامبر برای جنگ بدر از مدینه خارج شدند و هنگام برگشت پیامبر از بدر، رقیه فوت کرده بود.»(9) تقریبا اکثر کتابهای اهل سنت علت مرگ را حصبه دانسته اند. این اعتقاد بر اساس سخن پیشینیان آنهاست. دکتر عایشه بنت الشاطی می نویسد: عبداللّه در کودکی در شش سالگی مرد به خاطر اینکه خروسی چشم او را نوک زده بود و رقیه بسیار محزون شد و برای فرزند از دست رفته بسیار گریست و از این داغ دق کرد و برخی گفته اند به بیماری حصبه مبتلا شد.(10) این سخن درست نیست زیرا مورخان سال وفات رقیه را دوم هجری ذکر کرده اند و مرگ فرزند او سال چهارم هجری بوده است که با این گفتار منافات دارد. برخی مورخان می نویسند: «ماتت فی حیاة ابیها فی السَّنَة الثانیة من الهجرة عقب غزاة البدر»(11) (رقیه) در زمان حیات پدر بزرگوارش در سال دوم هجری و پس از جنگ بدر از دنیا رفت. همین مورخ می نویسد: کانت رقیة اول بنات النبی و فاة بالمدینة المنورة و دُفنت بالبقیع»(12) اولین دختر پیامبر که در مدینه وفات کرد رقیه بود و او در بقیع دفن شد. ابن سعد می نویسد: «توفیت رقیة یوم جاء زید بن حارثه بشیرا بفتح بدرٍ و ...»(13) رقیه در روزی وفات کرد که زید بن حارثه (پسرخوانده پیامبر(ص)) خبر و بشارت فتح مسلمانان در
بدر را آورده بود. اکنون با توجه به اینکه جنگ بدر در ماه رمضان واقع شد و به پایان رسید می توان گفت رقیه در ماه رمضان سال دوم هجری وفات کرد و در قبرستان بقیع در مدینه به خاک سپرده شد و در آن زمان فرزندش چهار ساله بود. پس از وفات رقیه، عثمان با ام کلثوم خواهر بزرگوار او ازدواج کرد و این ازدواج با یک محاسبه، حدود 6 ماه پس از مرگ رقیه بود زیرا ابن سعد می نویسد: آنگاه که خواهر (ام کلثوم)، رقیه وفات کرد پیامبر ام کلثوم را به ازدواج عثمان در آورد در سال سوم هجری در حالی که او باکره بود و فرزندی هم برای عثمان نیاورد.(14) در مورد روزهای پایانی زندگی حضرت رقیه، دختر پیامبر گرامی اسلام(ص)، روایات از بینش و وفاداری این بانو سخن می گویند. ما به ذکر دو روایت که با اندک تفاوت دارای یک پیام تاریخی هستند بسنده می کنیم. مرحوم کلینی در کتاب شریف کافی ـ که از کتب اربعه شیعه است ـ جریان پناهندگی مغیره، عموی عثمان، را به نقل از امام صادق(ع) این گونه بیان می کند: عثمان عموی خود مغیرة بن ابی العاص را پناه داده بود ـ در حالی که پیامبر(ص) خون او را مباح دانسته و فرمان قتل او را صادر کرده بودند ـ و به دختر رسول خدا (رقیه) گفت که به پدر بزرگوارش خبر ندهد. گویا او نمی دانست که به پیامبر وحی نازل می شود؛ سپس وحی نازل شد، و پیامبر خبر از مکان مغیره یافت و علی(ع) را به سوی او فرستاده
و فرمود: (ای علی) شمشیرت را همراه داشته باش و به خانه دخترعمویت برو و اگر مغیره را یافتی او را به قتل برسان. علی(ع) به خانه رقیه رفت و مغیره را نیافت و نزد پیامبر برگشته و عرض کرد: او را ندیدم. به دستور پیامبر(ص) دوباره برگشت. بعد از خروج علی(ع) عثمان با عمویش مغیره وارد شد و سه بار تقاضای بخشش برای او کرد و به دروغ سوگند خورد که او را امان داده ام! پیامبر(ص) نیز فقط سه روز به او امان داد و تأکید کرد اگر پس از آن بر او دست یابم او را خواهم کشت. و هر گونه مساعدت به مغیره را مورد لعن خداوند قرار داد. روز چهارم توسط جبرئیل از محل مغیره آگاه شد و علی(ع) و عمار و کس دیگری را برای قتل مغیره فرستاد و علی(ع) او را کشت. در ادامه روایت به این مضمون آمده است که عثمان همسرش، دختر پیامبر(ص) را زده و به او گفت: تو به پدرت خبر از مکان مغیره دادی. رقیه، نزد پیامبر آمده و از آنچه اتفاق افتاده بود و وی شاهد آن بود خبر داد و از عثمان شکایت کرد. پیامبر فرمود: بانویی که صاحب حَسَب و دین است نباید از همسرش شکایت کند و او را به خانه همسر فرستاد. عثمان هر روز او را آزار می داد و سخنان قبلی را می گفت تا اینکه سه بار این اتفاق افتاد و مرتبه چهارم پیامبر علی(ع) را فرستاد برای آوردن رقیه و علی(ع) او را آورد. پیامبر(ص) پشت او را نگاه کرد و زخمهای شدید و
جراحتهای او را دید. و به شدّت اظهار ناراحتی کرد. این اتفاق روز یکشنبه افتاد و روز دوم و سوم هم گذشت و روز چهارم بعد از ضربات شدید از دنیا رفت(15) و ...» البته روایت دیگر که از نظر مضمون شبیه به این روایت است در بحار وجود دارد که از کتاب «الخرائج» ذکر شده است. با توجه به اینکه در این روایت جریان مغیره و پناهندگی او را بعد از غزوه خندق بیان می کند به نظر می رسد منظور از دختر پیامبر ام کلثوم باشد. در روایت آمده است که امام صادق(ع) در پاسخ پرسشی که از جواز نماز بر جنازه توسط زنان شد فرمود: مغیره کسی بود که ادعای تیراندازی به پیامبر را کرد و ادعا کرده بود که دندانهای پیشین پیامبر را شکسته و لبهای او را شکافته و حمزه را کشته و ... در روزی که غزوه خندق اتفاق افتاده بود خوابید و وقتی بیدار شد از ترس اینکه او را بگیرند ادعاهای خود را انکار کرده و به خانه عثمان پناه برد و(16) ... بنا بر نقل مورخان، جنگ خندق در سال پنجم هجری اتفاق افتاد در حالی که رقیه، دختر پیامبر(ص) در سال دوم هجری از دنیا رفت. از این رو احتمال زیادی دارد که منظور از دختر پیامبر(ص) در این دو روایت، ام کلثوم خواهر رقیه باشد که پس از مرگ خواهرش به عقد عثمان در آمده و در سال نهم هجری از دنیا رفته است. در پایان روایتی را که ابن سعد در کتاب طبقات خود آورده است را بازگو می کنیم. وی به نقل
از عبداللّه بن عباس می نویسد: «الحقی بِسلفنا عثمان بن مضعون». فبکت النساءُ فجعَلَ عمر یضربهنَّ بسوطه فاخذ النبی(ص) بیده و قال: دَعهنَّ یبکین ثم قال: ابکین و ایّاکن و تعیق الشیطان فانّه مهمایکن من القلب و العین فمن اللّه و الرّحمة و مهمایکن من الید و اللسان فمن الشیطان. فقعدت فاطمة علی شفیر القبر جنب رسول اللّه فجعلت تبکی فجعل رسول اللّه یمسح الدمع عن عینها بطرف ثوبه.»(17) هنگامی که رقیه، دختر رسول اللّه ، از دنیا رفت پیامبر(ص) فرمود: «به درگذشته شایسته ما عثمان بن مضعون، ملحق شو (دخترم)!» زنان گریستند و عمر بن خطاب با شلاق آنان را زد. پیامبر دست او را گرفت و فرمود: رهایشان کن تا گریه کنند. سپس فرمود: گریه کنید. اما بپرهیزید که شیاطین شما را از خیر باز دارند، چرا که آن سوگواری که از دل و اشک چشم باشد از خداوند و از سر رحمت و مهربانی است و آنچه فقط از دست و زبان باشد از شیطان است. سپس فاطمه کنار رسول اللّه بر سر قبر نشست و شروع به گریه کرد. پیامبر با گوشه لباس خود اشکهای فاطمه را پاک می کرد. ذهبی بعد از ذکر این روایت می گوید: این سخن ناصواب است. و بعد به نقل از ابن سعد می نویسد این مطلب را به محمد بن عمر گفتم و او گفت: از همه روایات ثابت می شود که رقیه زمانی وفات کرد که پیامبر در جنگ بدر شرکت کرده بودند و شاید این روایت در باره غیر رقیه (ام کلثوم) باشد و شاید هم مربوط به زمانی است که پیامبر
از جنگ بدر بازگشته و برای زیارت سر قبر رقیه آمده بود (زنان مدینه هم به خاطر پیامبر جمع شده بودند).(18)
پاورقی
1 ـ سیدجعفر مرتضی العاملی، بَناتُ النَّبی اَم رَبابِئها؟!، ص30. 2 ـ احمد خلیل جمعه، نساءُ اهل البیت، ص485. 3 ـ محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج1، ص133. 4 ـ علامه مجلسی(ره)، بحارالانوار، ج22، ص152. 5 ـ احمد بهشتی شیرازی، شرح جنون، ص802. 6 ـ ذبیح اللّه رسولی محلاتی، ریاحین الشریعه، ج2، ص207. 7 ـ بحارالانوار، ج16، ص8. 8 ـ صحیح البخاری، ج7، ص107. ذَهَبی، سیر اعلام النبلاء، ج2، ص110. 9 ـ جعفر سبحانی، فرازهایی از تاریخ پیامبر(ص)، ص85. 10 ـ جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج27، ص412. 11 ـ محمد بن ابی بکر طبری مکی، خلاصةُ سیر سید البشر، ص136. 12 ـ راغب اصفهانی، مفردات القرآن، ص274. 13 ـ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ص582 (الربع الثانی، محمود عادل). 14 ـ همان. 15 ـ طبقات ابن سعد، ج8، ص36. 16 ـ فرازهایی از تاریخ پیامبر(ص)، ص182. 17 ـ ابن جریر الطبری، تاریخ طبری، ج2، ص70. 18 ـ نساء اهل البیت، ص503. 19 ـ طبقات ابن سعد، ج8، ص36. 20 ـ همان، ج1، ص207. 21 ـ قُرطُبی، تفسیر جامع، ج4، ص242. 22 ـ شمس الدین ذَهَبی، سیر اعلام النبلاء، ج2، ص251. 23 ـ مختصر تاریخ دمشق، ج16، ص110.
1 ـ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج8، ص36. 2 ـ احمد خلیل جمعه، نساء اهل البیت، ص485. 3 ـ سیدمحمود طالقانی، تفسیر پرتویی از قرآن، ص294، به نقل از تاریخ طبری. 4 ـ نساء اهل البیت، ص496. 5 ـ بحارالانوار، ج22، ص161. 6 ـ الکافی، ج3، ص236.
7 ـ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص251 و الاستیعاب، ج4، ص294. 8 ـ مختصر تاریخ دمشق، ج16، ص114. 9 ـ ابن اثیر، اُسدالغابه، ج6، ص114. 10 ـ بنات النبی، ص140. 11 ـ نساء اهل البیت، ص489. 12 ـ همان. 13 ـ طبقات ابن سعد، ج8، ص36. 14 ـ همان، ج8، ص38. 15 ـ کافی، ج3، ص252. 16 ـ بحارالانوار، ج22، ص158. 17 ـ طبقات ابن سعد، ج8، ص37. 18 ـ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص252.
10- در یتیم اهل بیت (ع) در شام
مشخصات کتاب
نویسنده : مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما گروه معارف
ناشر : پایگاه اطلاعرسانی زائرین
شجره خانوادگی حضرت رقیّه علیهاالسلام
از مقامات معروف و مشهور در دمشق ، مرقد حضرت رقیّه دختر خردسال حضرت ابی عبدالله الحسین است ، که در ششم صفرسال 61 هجری ، در خرابه شام ، از شدّت سوز و گداز در فراق پدر، جان به جان آفرین سپرد.
فرزندان امام حسین علیه السلام
با ملاحظه کتب و اقوال گوناگون ، مجموع فرزندانی که به آن امام مظلوم نسبت داده شده هشت دختر است ، که فاطمه کبری و فاطمه صغری و زبیده و زینب و سکینه و آن دختر که در خرابه وفات کرد (که بعضی نامش را زبیده و بعضی رقیّه گفته اند) و ام کلثوم و صفیه باشند. و سیزده پسر: اول علی اکبر، دوم علی اوسط، سوم علی اصغر، چهارم محمّد، پنجم جعفر، ششم قاسم ، هفتم عبدالله ، هشتم محسن ، نهم ابراهیم ، دهم حمزه ، یازدهم عمر، دوازدهم زید، و سیزدهم عمران بن الحسین علیه السلام. زیاده بر این نیز نسبت داده اند که قولی بسیارضعیف است. مرحوم آیه الله حاج میرزا حبیب الله کاشانی (ره )
پس از ذکر مطالب فوق می گوید: اعتقاد مؤ لّف آن است که بر تقدیر صحت ماءخذ، این تعدّد در اسم بوده نه در مسمّی ، زیرا که آن حضرت به قلّت اولاد معروف بوده است ، پس تواند بود که دو اسم یا زیادتر از اسامی مذکور، برای یک تن باشد و نیز محتمل است که بعضی از اینها نبیره های آن بزرگوار باشند. چنانکه محتمل است که بعضی از آنها منسوبان او از بنی هاشم باشند. چه ، آن مظلوم ، پدر یتیمان و متکفّل امر ایشان بود (1) آن دختری که در خرابه شام از دنیا رحلت فرموده و شاید اسم شریفش رقیّه علیه السلام بوده و از صبایای خود حضرت سیدالشهدا علیه السلام بوده چون مزاری که در خرابه شام است منسوب است به این مخدّره و معروف است به مزارست رقیّه .(2)
تحقیقی کوتاه درباره حضرت رقیّه علیه السلام
کلمة رقیّه ، در اصل از ارتقاءبه معنی«صعود به طرف بالا و ترقّی»است. این نام قبل از اسلام نیز وجود داشته ، مثلا نام یکی از دختران هاشم (جدّ دوم پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ) رقیّه بوده است ، که عمة پدر رسول خدا رقیّه می شود. (3) نخستین کسی که در اسلام ، این نام را داشت ، یکی از دختران رسول خدا صلی الله علیه و آله از حضرت خدیجه است . پس از آن ، یکی از دختران امیرالمؤ منین علی علیه السلام نیز رقیه نام داشت ، که به همسری حضرت مسلم بن عقیل درآمد. در میان دختران امامان دیگر نیز چندنفر این نام را داشتند، از جمله یکی از
دختران امام حسن مجتبی(ع) (4) و دو نفر از دختران امام موسی کاظم که به رقیّه و رقیّة صغری خوانده می شدند. اکثر محدّثان دو دختر به نامهای سکینه و فاطمه برای امام حسین ذکر کرده اند؛ اما علّامه ابن شهر آشوب ، و محمّدبن جریر طبری شیعی ، سه دختر به نامهای سکینه ، فاطمه و زینب را برای آن حضرت برشمرده اند. در میان محدّثان قدیم ، تنها علی بن عیسی اربلی - صاحب کتاب کشف الغمّه (که این کتاب را در سال 687 ه-.ق تاءلیف کرده است ) - به نقل از کمال الدین گفته است که امام حسین شش پسر و چهار دختر داشت ؛ ولی او نیز هنگام شمارش دخترها، سه نفر به نامهای زینب ، سکینه و فاطمه را نام می برد و از چهارمی ذکری به میان نمی آورد. احتمال دارد که چهارمین دختر، همین رقیّه بوده باشد. علامه حائری در کتاب معالی السبطین می نویسد: بعضی مانند محمّدبن طلحة شافعی ودیگران از علمای اهل تسنّن و شیعه می نویسند: « امام حسین دارای ده فرزند، شش پسر و چهار دختر بوده است ». سپس می نویسد: دختران او عبارتند از: سکینه ، فاطمه صغری ، فاطمه کبری ، و رقیّه علیهن السلام. آنگاه در ادامه می افزاید: رقیّه علیه السلام پنج سال یا هفت سال داشت و در شام وفات کرد. مادرش «شاه زنان»دختر یزدجرد بود(یعنی حضرت رقیّه خواهر تنی امام سجّاد بود). (5)
پاسخ به یک سؤ ال
می پرسند: آیا نبودن نام حضرت رقیّه در میان فرزندان امام حسین علیه السلام در کتابها و متون قدیم - مانند: ارشاد
مفید، اعلام الوری ، کشف الغمّه و دلائل الامامه طبری - بر نبودن چنین دختری برای امام حسین علیه السلام دلالت ندارد؟ پاسخ : با توجّه به مطالب زیر، پاسخ این سؤ ال روشن می شود: در آن عصر، به دلیل اندک بودن امکانات نگارش از یک سو، تعدّد فرزندان امامان از سوی دیگر، و سانسور و اختناق حکومت بنی اُمیّه که سیره نویسان را در کنترل خود داشتند از سوی سوم ، و بالا خره عدم اهتمام به ضبط و ثبت همه امور و جزئیات تاریخ زندگی امامان موجب شده که بسیاری از ماجراهای زندگی آنان در پشت پردة خفا باقی بماند؛ بنابراین ذکرنکردن انها دلیل بر نبود آنها نخواهد شد.
گاهی بر اثر همنام بودن ، وجود نام رقیّه در یک خاندان موجب اشتباه در تاریخ شده و همین مطلب ، امر را بر تاریخ نویسان اندک آن عصر، با امکانات محدودی که داشتند، مشکل می نموده است.
گاهی بعضی از دختران دو نام داشتند؛ مثلا طبق قرائنی که خاطرنشان می شود به احتمال قوی همین حضرت رقیّه را فاطمه صغیره می خواندند، و شاید همین موضوع ، باعث غفلت از نام اصلی او شده باشد.
چنانکه قبلا ذکر شد و بعد از این نیز بیان می شود، بعضی از علمای بزرگ از قدما، از حضرت رقیّه به عنوان دختر امام حسین یاد کرده اند و شهادت جانسوز او را در خرابه شام شرح داده اند. پس باید نتیجه گرفت که باید کتابها و دلایلی در دسترس آنها بوده باشد که بر اساس آن ، از حضرت رقیّه سخن به میان آورده اند؛
کتابهایی که در دسترس دیگران نبوده است ، و در دسترس ما نیز نیست.
بنابراین ذکر نشدن نام حضرت رقیّه در کتب حدیث قدیم هرگز دلیل نبودن چنین دختری برای امام حسین علیه السلام نخواهد بود، چنانکه عدم ثبت بسیاری از جزئیات ماجرای عاشورا و حوادث کربلا و پس از کربلا در مورد اسیران ، در کتابهای مربوطه ، دلیل آن نمی شود که بیش از آنچه درباره کربلا و حوادث اسارت آن نوشته شده وجود نداشته است . (6)
پدر حضرت رقیّه
پدر بزرگوار حضرت رقیّه علیه السلام ، امام عظیم ، حسین بن علی معروفتر از آن است که نیاز به توصیف و معرّفی داشته باشد.
مادر حضرت رقیه علیه السلام
مادر حضرت رقیه علیه السلام ، مطابق بعضی از نقلها «ام اسحاق » نام داشت که قبلا همسر امام حسن علیه السلام بود، و آن حضرت در وصیت خود به برادرش امام حسین علیه السلام سفارش کرد که با ام اسحاق ازدواج و فضایل بسیاری را برای آن بانو بر شمرد. (7) و به نقلی ، مادر رقیه علیه السلام «ام جعفر قضاعیه» بوده است ولی دلیل مستندی در این باره ، در دسترس نیست . (8) شیخ مفید در کتاب ارشاد ام اسحاق بنت طلحه را مادر فاطمه بنت الحسین علیه السلام معرفی می کند. (9)
سن حضرت رقیه علیه السلام
سن مبارک حضرت رقیه علیه السلام هنگام شهادت ، طبق پاره ای از روایتها سه سال ، و مطابق پاره ای دیگر چهار سال بود. برخی نیز پنج سال و هفت سال نقل کرده اند.
در کتاب وقایع الشهور و الایام نوشته علامه بیرجندی آمده است که ، دختر کوچک امام
حسین علیه السلام در روز پنجم ماه صفر سال 61 وفات کرد، چنانکه همین مطلب در کتاب ریاض القدس نیز نقل شده است.
پی نوشت ها
تذکره الشهدا، ص 193 آیه الله ملا حبیب الله شریف کاشانی .
منتخب التواریخ ص 299
بحار الانوار ج 15، ص 39
ترجمه ارشاد مفید ج 2، ص 16
سرگذشت جانسوز حضرت رقیه علیهاالسلام ص 9 به نقل از معالی السبطین ج 2 ص 214
سرگذشت حضرت رقیه علیهاالسلام ص 13
زندگانی چهارده معصوم علیه السلام مرحوم عماد زاده ج 1 ص 633 به نقل از اخبار الطول دینوری ص 262، ابصار العین فی انصار الحسین علیه السلام ص 368، کشف الغمه ج 2 ص 216 و عوالم جلد امام حسین علیه السلام ص 331 از انتشارات مدرسه الامام المهدی
السید رقیه علیه السلام تالیف عامر الحلو، ص 42
ترجمه ارشاد ج 2 ص 137
11- رقیه دختر سه ساله امام حسین علیه السلام
مشخصات کتاب
نویسنده : مهری هدهدی
ناشر : شیعه نیوز
مقدمه
بنا بر ذکر برخی کتب تاریخی روز پنجم صفر، روز شهادت حضرت رقیه(علیه السلام) دختر سه یا چهار ساله امام حسین(علیه السلام) است.
در برخی کتب تاریخی آمده است: یزید، اهل بیت را در محلی خرابه گونه جای داد در حالی که زنان خاندان نبوت و اهل بیت طهارت، جریان شهادت حسین(علیه السلام) و اهل بیت و یارانش را از کودکان مخفی نگاهداشته و می گفتند پدرانشان به مسافرت رفته اند، و این جریان ادامه داشت تا این که یزید اهل بیت را در سرای خویش جای داد.(1)
امام حسین(علیه السلام) دختری خردسال داشت که چهار سال از عمر مبارکش می گذشت،(2) شبی از خواب
پرید در حالی که سخت پریشان به نظر می رسید و جویای پدر شد! و پرسید: پدرم کجاست که من هم اکنون او را دیدم؟!(3)
بانوان حرم چون این سخن را از او شنیدند، گریستند و کودکان دیگر نیز ناله و زاری سر دادند.
چون صدای شیوه و گریه آنان بلند شد، یزید از خواب بیدار شد و پرسید: این گریه و زاری از کجاست؟
پس از جستجو، یزید را از جریان باخبر کردند، یزید گفت: سر پدرش را نزد او ببرید!
آن سر مقدس را در زیر سرپوشی قرار داده در مقابل او نهادند.
کودک پرسید: این چیست؟
گفتند: سر پدرت حسین(علیه السلام) است.
دختر امام حسین(علیه السلام) سرپوش را برداشت و چون چشمش به سر مبارک پدر افتاد ناله ای از دل کشید و بیتاب شد و گفت: ای پدر! چه کسی تو را به خونت زنگین کرد؟!
چه کسی رگ های تو را برید؟! ای پدر! چه کسی مرا در کودکی یتیم کرد؟! ای پدر! بعد از تو به چه کسی دل ببندم؟! چه کسی یتیم تو را بزرگ خواهد کرد؟! ای پدر! انیس این زنان و اسیران کیست؟! ای کاش من فدایت شده بودم! ای کاش من نابینا شده بودم! ای کاش من در خاک آرمیده بودم و محاسن به خون خضاب شده تو را نمی دیدم!
آنگاه لب کوچک خود را بر لب های پدر نهاد و گریه شدیدی کرد و از هوش رفت! هر چه تلاش کردند، به هوش نیامد، و این عزیز حسین(علیه السلام) در شام به شهادت رسید.(4)
پژوهشی در دیدگاه های تاریخی در مورد حضرت رقیه(علیهاالسلام)
اصل وجود دختری سه، چهار ساله برای امام حسین(علیه السلام) در منابع شیعی ذکر شده است.
در کتاب کامل بهائی نوشته علاء الدین طبری(قرن ششم هجری) قصه دختری چهار ساله که در ماجرای اسارت در خرابه شام در کنار سر بریده پدر به شهادت رسیده، آمده است(5) اما در مورد نام او، آیا رقیه بوده یا فاطمه صغری و ... اختلاف است.
نیامدن نام حضرت رقیه(علیهاالسلام)، در برخی کتاب های تاریخی، هرگز دلیل بر نبودن چنین شخصیتی در تاریخ نیست. افزون بر آن، مهمترین دلیلِ فراموشی یا کم رنگ شدن حضور این شخصیت، زمان زندگی کوتاه ایشان است که سبب شده حرف کمتری از ایشان در تاریخ به چشم بخورد. در مورد حضرت علی اصغر(علیه السلام) نیز به جرأت می توان گفت: اگر شهادت او در بحبوحه نبرد و وجود شاهدان بسیار بر این جریان نبود، نامی از ایشان نیز امروز در بین کتاب های معتبر شیعه به چشم نمی خورد؛ زیرا تاریخ نویسی، فنی است که با جمع آوری اقوال سر و کار دارد که بسیاری از آنها شاهد عینی نداشته و به صورت نقل قول گرد هم آمده است. تنها موضوعی که در آن مورد بحث و بررسی قرار می گیرد، درستی و یا نادرستی آن از حیث موثق بودن راوی است که البته این موضوع فقط در تاریخ اسلام وجود دارد.
افزون بر مطالب بالا، دو شاهد قوی نیز بر اثبات وجود حضرت رقیه(علیهاالسلام) در تاریخ ذکر شده است. ابتدا گفتگویی که بین امام و اهل حرم در آخرین لحظات نبرد حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) هنگام مواجهه با شمر، رخ می دهد. امام رو به خیام کرده و فرمودند:
«اَلا یا زِینَب، یا سُکَینَة! یا وَلَدی! مَن ذَا یَکُونُ لَکُم بَعدِی؟ اَلا یا رُقَیَّه وَ یا اُمِّ
کُلثُومِ! اَنتم وَدِیعَةُ رَبِّی، اَلیَومَ قَد قَرَبَ الوَعدُ»؛ ای زینب، ای سکینه! ای فرزندانم! چه کسی پس از من برای شما باقی می ماند؟ ای رقیه و ای ام کلثوم! شما امانت های خدا بودید نزد من، اکنون لحظه میعاد من فرارسیده است.(6)
همچنین در سخنی که امام برای آرام کردن خواهر، همسر و فرزندانش به آنان می فرماید، آمده است: «یا اُختَاه، یا اُم کُلثُوم وَ اَنتِ یا زَینَب وَ اَنتِ یا رُقَیّه وَ اَنتِ یا فاطِمَه و اَنتِ یا رُباب! اُنظُرنَ اِذا أنَا قُتِلتُ فَلا تَشقَقنَ عَلَیَّ جَیباً وَ لا تَخمُشنَ عَلَیَّ وَجهاً وَ لا تَقُلنَ عَلیَّ هِجراً»؛ خواهرم، ام کلثوم و تو ای زینب! تو ای رقیه و فاطمه و رباب! سخنم را در نظر دارید [و به یاد داشته باشید] هنگامی که من کشته شدم، برای من گریبان چاک نکنید و صورت نخراشید و سخنی ناروا مگویید.(7)
حضرت زینب(علیهاالسلام) در روز عاشورا بعد از آن وقایع دلخراش شعری می خوانند که در آن شعر از رقیه(علیهاالسلام) به فاطمه صغیره یاد می کند و این مسأله را روشن می کند که فاطمه صغیره که در بعضی از کتاب ها از او یاد شده، همان دختر خردسالی است که در خرابه شام جان داده است.
حال برای روشن شدن بیشتر مسأله، گفتار کتاب های تاریخی و دیدگاه های اندیشمندان اسلامی را بررسی می کنیم.
کامل بهائی
قدیمی ترین کتابی که از حضرت رقیه(علیهاالسلام) به عنوان دختر امام حسین(علیه السلام) یاد کرده است و شهادت او را در خرابه شام می داند، همین کتاب است. این کتاب، اثر عالم بزرگوار، شیخ عمادالدین الحسن بن علی بن محمد طبری امامی است که به امر وزیر بهاءالدین، حاکم اصفهان در روزگار
سلطنت هلاکوخان، نوشته شده است. به ظاهر، نامگذاری آن به کامل بهائی از آن روست که به امر بهاءالدین نگاشته شده است.
این کتاب در سال 675 هجری قمری تألیف شده و به دلیل قدمت زیادی که دارد، از ارزش ویژه ای برخوردار است؛ زیرا به جهت نزدیک بودن تألیف یا رویدادهای نگاشته شده ـ به نسبت منابع موجود در این راستا ـ حایز اهمیت است و منبعی ممتاز به شمار می رود و دستمایه تحقیقات بعدی بسیار در این زمینه قرار می گرفته است. شیخ عباس قمی در نفس المهموم و منتهی الامال، ماجرای شهادت حضرت رقیه(علیهاالسلام) را از آن کتاب نقل می کند. همچنین بسیاری از عالمان بزرگوار مطالب این کتاب را مورد تأیید، و به آن استناد کرده اند.
اللهوف
یکی دیگر از کتاب های کهن که در این زمینه مطالبی نقل نموده، کتاب لهوف از سید بن طاووس است. باید دانست احاطه ایشان به متون حدیثی و تاریخی اسلام و شیعه، ممتاز و چشم گیر است. وی می نویسد: «شب عاشورا که حضرت سیدالشهداء(علیه السلام) اشعاری در بی وفایی دنیا می خواند، حضرت زینب(علیهاالسلام) سخنان ایشان را شنید و گریست. امام(علیه السلام) او را به صبر دعوت کرد و فرمود: «خواهرم، ام کلثوم و تو ای زینب! تو ای رقیه و فاطمه و رباب! سخنم را در نظر دارید [و به یاد داشته باشید] هنگامی که من کشته شدم، برای من گریبان چاک نکنید و صورت نخراشید و سخنی ناروا مگویید [و خویشتن دار باشید].»
بنابر نقل ایشان، نام حضرت رقیه(علیهاالسلام) بارها بر زبان امام حسین(علیه السلام) جاری شده است. این مطلب در مقتل ابومخنف نیز هست که حضرت پس از شهادت علی اصغر(علیه السلام)، فریاد
برآورد: «ای ام کلثوم، ای سکینه، ای رقیه، ای عاتکه و ای زینب! ای اهل بیت من! خدانگهدار؛ من نیز رفتم.» این مطلب را سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی (وفات: 1294 ه .ق) در کتاب ینابیع المودة از مقتل ابومخنف نقل می کند.
المنتخب للطُریحی
این کتاب را شیخ فخرالدین طیحی نجفی (وفات: 1085 ه .ق) نوشته است. این کتاب در دو جلد تنظیم شده و هر یک از مجلدات آن حاوی ده مجلس پیرامون سوگواری حضرت سیدالشهداء(علیه السلام) و روایاتی شامل پاداش سوگواری بر آن امام و نیز مشتمل بر اخباری در گستره رویدادهای روز عاشورا و رویدادهای پس از آن می باشد. اگر چه نگارنده این کتاب از متأخرین بوده و در عصر صفوی زیسته، اما روایات و موضوعات خوبی را در کتاب خود جمع آوری و تنظیم کرده است. وی سن حضرت رقیه (علیهاالسلام) را سه سال بیان نموده است. پس از او، فاضل دربندی (وفات: 1286 ه.ق) که آثاری همچون اسرار الشهادة و خزائن دارد، مطالبی را از منتخب طریحی نقل کرده است. بعدها سید محمد علی شاه عبدالعظیمی (وفات: 1334 ه .ق) در کتاب شریف الایقاد، مطالبی را از آن کتاب بیان کرده است. همچنین علامه حایری (وفات 1384 ه .ق) نیز در کتاب معالی السبطین از کتاب منتخب طریحی بهره برده است.
الدروس البهیة
علامه سیدحسن لواسانی (وفات: 1400 ه . ق) در کتاب الدروس البهیة فی مجمل احوال الرسول و العتره النبویة می نویسد:
یکی از دختران امام حسین(علیه السلام) به نام رقیه(علیهاالسلام)، از اندوه بسیار و گرما و سرمای شدید و گرسنگی، در خرابه شام از دنیا رفت و در همانجا به خاک سپرده شد. قبرش در
آنجا معروف و زیارتگاه است.
دیگر کتاب هایی که در این زمینه سخنی دارند، مستقیم یا غیرمستقیم از همین منابع نقل کرده اند.
پی نوشت ها
1- از این نقل چنین نتیجه گرفته می شود که این واقعه در سرای یزید رخ داده است. از عبارت شیخ مفید در ارشاد چنین بر می آید که اهل بیت را در سرایی جداگانه فرود آوردند و آن منزلگاه به سرای یزید پیوسته بود و چند روزی اهل بیت در آنجا ماندند و سپس یزید در باب الصغیر دمشق اهل بیت را جای داده است.
2- در نفس المهموم و الدمعة الساکبة و دیگر کتاب ها نام این کودک خردسال را یافت نشد، ولی در ریاض الاحزان، ص 144 به نقل از بعضی مؤلفات اصحاب آمده است که نام او فاطمه صغری است، و در ریاحین الشریعه، ج 3، ص309 تحت عنوان «بانوان دشت کربلا» او را رقیه بنت الحسین ذکر کرده است.
3- شاید منظور دختر این بوده که پدر را در خواب دیده است.
4- نفس المهموم 456؛ الدمعة الساکبة 5/141.
5- کامل بهائی، ج 2، ص 179.
6ـ جمعی از نویسندگان، موسوعة کلمات الامام الحسین (علیه السلام)، قم، دارالمعروف، چاپ اول، 1373 ه . ش، ص 511.
7ـ ابن طاووس، ابوالقاسم ابوالحسن بن سعدالدین، اللهوف علی قتلی الطفوف، قم، انتشارات اسوه، چاپ اول، 1414 ه . ق، ص 141؛ اعلام الوری، ص 236،(با اندکی تغییر).
12- زندگی حضرت رقیه سلام الله علیها
مشخصات کتاب
نویسنده: محمد رضایی
ناشر : پایگاه شمیم نینوا
سنّ شریف حضرت رقیه علیهاالسلام
درباره سنّ شریف حضرت رقیه (علیهاالسلام) در میان تاریخ نگاران اختلاف نظر وجود دارد. اگر اصل تولد ایشان را بپذیریم، مشهور این است که ایشان سه یا
چهار بهار بیشتر به خود ندیده و در روزهای آغازین صفر سال 61 ه .ق، پرپر شده است. بر اساس نوشته های بعضی کتاب های تاریخی، نام مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام)، امّ اسحاق است که پیش تر همسر امام حسن مجتبی (علیه السلام) بوده و پس از شهادت ایشان، به وصیت امام حسن (علیه السلام) به عقد امام حسین (علیه السلام) درآمده است.(1) مادر حضرت رقیه(علیهاالسلام) از بانوان بزرگ و با فضیلت اسلام به شمار می آید. بنا به گفته شیخ مفید در کتاب الارشاد، کنیه ایشان بنت طلحه است.(2) نام مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام) در بعضی کتاب ها، ام جعفر قضاعیّه آمده است، ولی دلیل محکمی در این باره در دست نیست. هم چنین نویسنده معالی السبطین، مادر حضرت رقیه (علیهاالسلام) را شاه زنان؛ دختر یزدگرد سوم پادشاه ایرانی، معرفی می کند که در حمله مسلمانان به ایران اسیر شده بود. وی به ازدواج امام حسین (علیه السلام) درآمد و مادر گرامی حضرت امام سجاد (علیه السلام) نیز به شمار می آید.(3) این مطلب از نظر تاریخ نویسان معاصر پذیرفته نشده؛ زیرا ایشان هنگام تولد امام سجاد (علیه السلام) از دنیا رفته و تاریخ درگذشت او را 23 سال پیش از واقعه کربلا، یعنی در سال 37 ه .ق دانسته اند. از این رو، امکان ندارد او مادر کودکی باشد که در فاصله سه یا چهار سال پیش از حادثه کربلا به دنیا آمده باشد. این مسأله تنها در یک صورت قابل حل می باشد که بگوییم شاه زنان کسی غیر از شهربانو (مادر امام سجاد (علیه السلام)) است.
نام گذاری حضرت رقیه علیهاالسلام
رقیه از «رقی» به معنی بالا رفتن و ترقی گرفته شده است.(4) گویا این اسم لقب حضرت بوده و نام اصلی
ایشان فاطمه بوده است؛ زیرا نام رقیه در شمار دختران امام حسین(علیه السلام) کمتر به چشم می خورد و به اذعان برخی منابع، احتمال این که ایشان همان فاطمه بنت الحسین (علیه السلام) باشد، وجود دارد.(5) در واقع، بعضی از فرزندان امام حسین (علیه السلام) دو اسم داشته اند و امکان تشابه اسمی نیز در فرزندان ایشان وجود دارد. گذشته از این، در تاریخ نیز دلایلی بر اثبات این مدعا وجود دارد. چنانچه در کتاب تاریخ آمده است: «در میان کودکان امام حسین (علیه السلام) دختر کوچکی به نام فاطمه بود و چون امام حسین (علیه السلام) مادر بزرگوارشان را بسیار دوست می داشتند، هر فرزند دختری که خدا به ایشان می داد، نامش را فاطمه می گذاشت. همان گونه که هرچه پسر داشتند، به احترام پدرشان امام علی (علیه السلام) وی را علی می نامید».(6) گفتنی است سیره دیگر امامان نیز در نام گذاری فرزندانشان چنین بوده است.
پی نوشتها
1 ـ الاربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الائمة، تهران، کتاب فروشی اسلامیه، بی تا، ج2، ص216 ؛ الطبرسی، ابوعلی فضل بن الحسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، بیروت، دار المعرفة، 1399 ه .ق، ص251. 2 ـ مفید، محمد بن محمد، الارشاد، تهران، انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، 1378 ه . ش، ج2، ص200، اعلام الوری، ص251. 3 ـ حایری، محمد مهدی، معالی السبطین، قم، منشورات الرضی، 1363 ه . ش، ج2، ص214. 4 ـ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ اول، 1416 ه . ق، ج5، ص293. 5 ـ نظری منفرد، علی، قصه کربلا، قم، انتشارات سرور، 1379 ه . ش، پاورقی ص518. 6 ـ ر.ک: مجلسی، محمد باقر،
بحار الانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1404 ه . ق، ج44، ص210.
13- ستاره درخشان شام حضرت رقیه دختر امام حسین علیه السلام
مشخصات کتاب
سرشناسه : ربانی خلخالی، علی، - ۱۳۲۵
عنوان و نام پدیدآور : ستاره درخشان شام: حضرت رقیه دختر امام حسین علیهماالسلام/ تالیف علی ربانی خلخالی
مشخصات نشر : قم: مکتب الحسین(ع)، ۱۴۱۸ ه.ق = ۱۳۷۷.
مشخصات ظاهری : ۳۶۷ ص.مصور
شابک : 964-91933-2-4۱۲۰۰۰ریال ؛ 964-91933-2-4۱۲۰۰۰ریال ؛ 964-91933-2-4۱۲۰۰۰ریال ؛ 964-91933-2-4۱۲۰۰۰ریال
وضعیت فهرست نویسی : فهرستنویسی قبلی
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس
موضوع : رقیه بنت حسین(س)، - ۶۱ق. -- سرگذشتنامه
رده بندی کنگره : BP۵۲/۲/ر۷ر۲
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۷۹
شماره کتابشناسی ملی : م ۷۷-۱۷۸۴۵
پیشگفتار
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین و صلّی الله علی محمد و آله الطاهرین و لعنة الله علی اءعدائهم و غاصبی حقوقهم و منکری فضائلهم و مناقبهم من الجنّ و الانس اءجمعین الی یوم الدین .
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم : (النجوم اءمان لا هل السماء و اءهل بیتی اءمانٌ لاُمتی)(1)
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمود : (ستارگان امانند برای اهل آسمان و اهل بیت من امانند برای امتم ) .
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : (النجوم اءمان لا هل السماء ، و اءهل بیتی اءمان لا هل الا رض ، فإ ذا ذهب اءهل بیتی ذهب اءهل الا رض ) . (2)
ستارگان امانند برای اهل آسمان ، و اهل بیت من امانند برای اهل زمین ، پس زمانی که اهل بیت من از زمین رخت بربندند ، اهل زمین هم نابود خواهند شد .
(حاکم
) ، عالم مشهور اهل سنّت ، از طریق (ابن عباس ) روایت کرده که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمود :
(النجوم امان لا هل الا رض من الغرق ، و اءهل بیتی اءمان لاُمّتی من الاختلاف ) . (3)
ستارگان امانند برای اهل زمین ، از غرق شدن ؛ و اهل بیت من امان امت من از اختلافند .
این روایت را حاکم صحیح دانسته ، و جمعی آن را از وی اخذ کرده و تصحیح او را تثبیت نموده اند .
(صبان ) در کتاب (الاسعاف ) ، بعد از ذکر این روایت افزوده : احتمال دارد که آیة شریفة (وَ ما کانَ اللهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ اءَنْتَ فیهِمْ) (4)
(ای پیامبر ، مادامی که تو درمیان ایشان هستی ، خدا عذاب بر ایشان نازل نکند)نیز به این معنی اشاره داشته باشد . اگر چه آیة شریفه راجع به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است ، لکن اهل بیت علیهماالسلام در امان بودن ، قائم مقام آن حضرتند ، زیرا طبق بعضی از احادیث ، اهل بیت علیهماالسلام از او و او از اهل بیت علیهماالسلام است .
نیز حاکم از طریق (ابوموسی اشعری ) از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده است که فرمود :
(النجوم اءمان لا هل السماء ، و اءهل بیتی اءمان لا هل الا رض ، فإ ذا ذهبت النجوم ذهب اءهل السماء و إ ذا ذهب اءهل بیتی ، ذهب اءهل الا رض ) :
تارگان امان اهل آسمان ، و اهل بیت من امان اهل زمینند ، وقتی ستارگان نابود شوند اهل آسمان هم نابود می شوند ، و هنگامی که اهل بیت من از زمین رخت بربندند ، اهل زمین هم نابود خواهند شد .
بر این اساس ، خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در هر کجا و هر زمان که باشند ، ستارگان درخشانی هستند که از آسمان فضیلت نور می پاشند و مسیر هدایت خلق را روشن می سازند .
کتاب حاضر ، که با نام (ستارة درخشان شام ، حضرت رقیه علیهاالسلام دختر امام حسین علیه السلام در برابر شما قرار دارد ، زندگینامه غمبار طفل معصوم و مظلومی است که مطالعة آن هر سنگدلی را منقلب می کند؛ کودکی که با مظلومیّت خود ، در ادامه قیام خونین عاشورا ، ظالمین را برای ابد رسوا ساخته و قبر کوچک او در کنار کاخ سبز معاویه و یزید (لعنهما الله ) ، سند جاوید مظلومیّت اهل بیت عصمت و طهارت (سلام الله علیهم اجمعین ) ، و افشاگر مظالم خاندان پلید اموی می باشد که قرآن کریم از آنها تعبیر به (شجرة ملعونه ) (5) کرده است .
خوابید در خرابه ، که تا کاخ ظلم را
با نالة یتیمی خود ، زیر و رو کند
برای روشنایی چشم دوستداران اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و کوری دیدگان دشمنان این خاندان ، سخن را به حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم زینت می بخشیم :
(معرفة آل محمد براءة من
النّار ، و حبّ آل محمد جواز علی الصراط ، والولایة لا ل محمد اءمان من العذاب ) (6)
معرفت و شناخت آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم برائت از آتش است ، و دوست داشتن آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم برگة (عبور) از پل صراط ، و پیروی و فرمانبری از آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم امان از عذاب می باشد .
سبب تاءلیف کتاب
تقریبا سالهای 56-57 شمسی بود که یکی از فرزندانم به شدّت مریض شد ، به گونه ای که احتمال صددرصد می رفت در آینده نقصی در بدنش به وجود آید . پس از مراجعه به دکتر و عمل به دستورات وی ، توسّل به نازدانه حضرت سیّدالشهداء اباعبدالله الحسین علیه السلام ، حضرت رقیّه علیه السلام پیدا کرده و نذر کردم که پس از بهبودی فرزندم ، کتابی درباره زندگانی غمبار آن نازدانه بنویسم .
الحمدلله به عنایات این ستارة درخشان (محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم ) ، فرزندم شفا گرفت و در پی آن ، پس از مطالعات زیاد و یادداشتهای لازم از لابلای کتب تاریخ و حدیث جمع آوری شد .
مع الوصف ، توفیق چاپ آن یادداشتها فراهم نمی شد و بدینگونه مدّت زیادی از تاریخ جمع آوری یادداشتها گذشت ، تا اینکه پس از چاپ جلد اوّل کتاب (چهره درخشان قمر بنی هاشم ابوالفضل العباس علیه السلام ، شامل زندگانی کامل آن حضرت ، به ضمیمة 240 کرامت نسبت به شیعیان ، اهل سُنّت
، مسیحیان ، کلیمیان و زردشتیان )
دوستداران اهل بیت عصمت و طهارت علیهماالسلام از آن کتاب ، روزی همسرم - که خدا او و فرزندانش را از فتن و شرور آخرالزمان حفظ فرماید- تذکّر داد که شما به نذر خودتان درباره حضرت رقیه علیه السلام عمل کنید . این تذکّر ، قبل از محرّم الحرام سال 1418 ه- . ق . صورت گرفت . شبی تصمیم گرفتم که کتاب را شروع کنم . ولی اندیشة مشکلات و مخارج کار ، باز مانع شده و مرا تا سرحدّ تصمیم مجدّد به انصراف موقّت از شروع کار پیش برد . در عین حال از اینکه کار ، این همه به تاءخیر افتاده و باز هم به عقب می افتاد ، ناراحت بودم ، لذا پس از نماز صبح توسّلی نموده ، سپس برای شروع کار استخاره کردم که مصلحت است که نذر ادا شود یا موقّتا تعطیل گردد .
آیة 31 از سورة حجّ ، هر گونه شکّ و تردید و اضطراب را از دل زدود :
(وَلْیوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْیَطَّوَّفُوا بِالْبَیْتِ العَتیقِ)
(و باید که وفا کنند به نذرهای خود ، و باید که طواف کنند به خانة قدیمی خدا که خانة کعبه است ) .
همان روز شروع به کار کردم الحمدلله کار به آرامی و خوبی طی شد .
و اینک خدای بزرگ را شاکر و سپاسگزارم که به این کمترین ، توفیق داد که با بضاعت کم ، گوشه ای از زندگینامه جانسوز دُرّ یتیم شام حضرت رقیّه علیهاالسلام را برای دوستان اهل بیت عصمت و طهارت علیه السلام
بازگو کرده و پرده ای از مظلومیّت جانگداز آل الله علیهم السلام و مظالم و دشمنان آنان را به تصویر کشم و لله الحمد و له الشکر .
گشت از مرگ جگر گوشه شاه
تا ابد روی شب شام ، سیاه
امید است این اثر بس کوچک ، مورد قبول منجی بزرگ انسانها و منتقم خونهای پاک ریخته شده در راه خدا بویژه خون شهیدان کربلا ، حضرت بقیة الله الا عظم الحجّة بن الحسن العسکری عجل الله تعالی فرجه الشریف واقع گردد .
یازده شعبان المعظّم 1418 هجری قمری
مطابق 21 آذر ماه 1376 شمسی
سالروز تولد حضرت علی اکبر علیه السلام
قم - حرم اهل بیت علیهم السلام
علی ربّانی خلخالی
بخش اول : حضرت رقیّه علیهاالسلام در اوراق تاریخ
(قدیمترین ماءخذ تاریخی دربارة حضرت رقیّه علیهاالسلام )
1 مرحوم آیة الله حاج میرزا هاشم خراسانی (متوفّای سال 1352 هجری قمری ) در منتخب التواریخ می نویسد :
عالم جلیل ، شیخ محمّد علی شامی که از جملة علما و محصّلین نجف اشرف است به حقیر فرمود : جدّ امّی بلاواسطه من ، جناب آقا سیّد ابراهیم دمشقی ، که نسبش منتهی می شود به سیّد مرتضی علم الهدی و سن شریفش از نود افزون بوده و بسیار شریف و محترم بودند ، سه دختر داشتند و اولاد ذکور نداشتند .
شبی دختر بزرگ ایشان جناب رقیّه بنت الحسین علیهماالسلام را در خواب دید که فرمود به پدرت بگو به والی بگوید میان قبر و لحد من آب افتاده ، و بدن من در اذیّت است ؛ بیاید و قبر و لحد مرا تعمیر کند .
دخترش
به سیّد عرض کرد ، و سیّد از ترس حضرات اهل تسنّن به خواب ترتیب اثری نداد . شب دوّم ، دختر وسطی سیّد باز همین خواب را دید . به پدر گفت ، و او همچنان ترتیب اثری نداد . شب سوم ، دختر کوچکتر سیّد همین خواب را دید و به پدر گفت ، ایضا ترتیب اثری نداد . شب چهارم ، خود سیّد ، مخدّره را در خواب دید که به طریق عتاب فرمودند : (چرا والی را خبردار نکردی ؟ !) .
صبح سیّد نزد والی شام رفت و خوابش را برای والی شام نقل کرد . والی امر کرد علما و صلحای شام ، از سنّی و شیعه ، بروند و غسل کنند و لباسهای نظیف در بر کنند ، آنگاه به دست هر کس قفل درب حرم مقدّس باز شد (7) همان کس برود و قبر مقدّس او را نبش کند و جسد مطهّرش را بیرون بیاورد تا قبر مطهّر را تعمیر کنند .
بزرگان و صلحای شیعه و سنّی ، در کمال آداب غسل نموده و لباس نظیف در برکردند . قفل به دست هیچ یک باز نشد مگر به دست مرحوم سیّد ابراهیم . بعد هم که به حرم مشرّف شدند ، هر کس کلنگ بر قبر می زد کارگر نمی شد تا آنکه سیّد مزبور کلنگ را گرفت و بر زمین زد و قبر کنده شد . بعد حرم را خلوت کردند و لحد را شکافتند ، دیدند بدن نازنین مخدّره میان لحد قرار دارد ، و کفن آن مخدّرة مکرّمه صحیح و سالم
می باشد ، لکن آب زیادی میان لحد جمع شده است .
سیّد بدن شریف مخدّره را از میان لحد بیرون آورده بر روی زانوی خود نهاد و سه روز همین قسم بالای زانوی خود نگه داشت و متّصل گریه می کرد تا آنکه لحد مخدّره را از بنیاد تعمیر کردند . اوقات نماز که می شد سیّد بدن مخدّره را بر بالای شی ء نظیفی می گذاشت و نماز می گزارد . بعد از فراغ باز بر می داشت و بر زانو می نهاد تا آنکه از تعمیر قبر و لحد فارغ شدند . سیّد بدن مخدّره را دفن کرد و از کرامت این مخدّره در این سه روز سیّد نه محتاج به غذا شد و نه محتاج آب و نه محتاج به تجدید وضو . بعد که خواست مخدّره را دفن کند سیّد دعا کرد خداوند پسری به او مرحمت فرمود مسمّی به سیّد مصطفی .
در پایان ، والی تفصیل ماجرا را به سلطان عبدالحمید عثمانی نوشت ، و او هم تولیت زینبیّه و مرقد شریف رقیّه و مرقد شریف امّ کلثوم و سکینه علیهماالسلام را به سیّد واگذار نمود و فعلا هم آقای حاج سیّد عبّاس پسر آقا سیّد مصطفی پسر سیّد ابراهیم سابق الذکر متصدّی تولیت این اماکن شریفه است .
آیة الله حاج میرزا هاشم خراسانی سپس می گوید : گویا این قضیّه در حدود سنة هزار و دویست و هشتاد اتّفاق افتاده است . (8)
مرحوم آیت الله سیّد هادی خراسانی نیز در کتاب معجزات و کرامات ماجرایی را نقل می کند که مؤ ید
قضیّة فوق است . وی می نویسد :
روی پشت بام خوابیده بودیم که ناگهان مار دست یکی از خویشان ما را گزید . وی مدّتی مداوا کرد ولی سود نبخشید . آخر الا مر جوانی به نام سیّد عبدالامیر نزد ما آمد و گفت : کجای دست او را مار گزیده است ؟ چون محل مار زدگی را به او نشان داد ، بلافاصله دستی به آن موضع زد و بکلّی محل درد خوب شد . سپس گفت من نه دعایی دارم و نه دوایی ؛ فقط کرامتی است که از اجداد ما به ما رسیده است : هر سمّی که از زنبور یا عقرب یا مار باشد اگر آب دهان یا انگشت به آن بگذاریم خوب می شود . جهتش نیز این است که جدّ ما ، در شام موقعی که آب به قبر شریف حضرت رقیّه افتاد جسد حضرت رقیّه علیهاالسلام را سه روز روی دست گرفت تا قبر شریف را تعمیر کردند ، و از آنجا این اثر در خود و اولادش نسلا بعد نسل مانده است . (9)
2 مرقدی که داستان شگفت فوق در ارتباط با آن رخ داده است ، سابقة بنای آن دست کم به سیصد و اند سال پیش از آن تاریخ (یعنی حدود 4 قرن و نیم پیش از زمان حاضر) باز می گردد .
عبدالوهّاب بن احمد شافعی مصری ، مشهور به شعرانی (متوفّی به سال 397 ق ) ، در کتاب المنن ، باب دهم ، نقل می کند :
نزدیک مسجد جامع دمشق ، بقعه و مرقدی وجود دارد
که به مرقد حضرت رقیّه علیهاالسلام دختر امام حسین علیه السلام معروف است . بر روی سنگی واقع در درگاه این مرقد ، چنین نوشته است :
هذَا البَیْتُ بُقْعَةٌ شُرِّفَتْ بِآلِ النّبِیّ صلی الله علیه و آله و سلم وَ بِنْتُ الحُسَیْنِ الشَّهید ، رُقَیَّة علیهاالسلام
(این خانه مکانی است که به ورود آل پیامبر صلی الله علیه و آله سلم و دختر امام حسین علیه السلام ، حضرت رقیّه علیهاالسلام شرافت یافته است ) . (10)
آیا تاریخ پیش از این زمان (397 ق )نیز ردّپایی از رقیّه علیهاالسلام نشان می دهد ؟ بلی :
3 مورّخ خبیر و ناقد بصیر ، عمادالدین حسن بن علی بن محمّد طبری ، معاصر خواجه نصیرالدین طوسی ، در کتاب پر ارج کامل بهائی نقل می کند که :
زنان خاندان نبوّت در حالت اسیری حال مردانی را که در کربلا شهید شده بودند بر پسران و دختران ایشان پوشیده می داشتند و هر کودکی را وعده می دادند که پدر تو به فلان سفر رفته است باز می آید ، تا ایشان را به خانه یزید آوردند . دخترکی بود چهارساله ، شبی از خواب بیدار شد و گفت : پدر من حسین کجاست ؟ این ساعت او را به خواب دیدم . سخت پریشان بود . زنان و کودکان جمله در گریه افتادند و فغان از ایشان برخاست .
یزید خفته بود ، از خواب بیدار شد و از ماجرا سؤ ال کرد . خبر بردند که ماجرا چنین است . آن لعین در حال گفت : بروند سر
پدر را بیاورند و در کنار او نهند . پس آن سر مقدّس را بیاوردند و در کنار آن دختر چهارساله نهادند .
پرسید این چیست ؟ گفتند : سر پدر توست . آن دختر بترسید و فریاد برآورد و رنجور شد و در آن چند روز جان به حق تسلیم کرد . (11)
علاء الدین طبری این کتاب کم نظیر را در سال 567 ه - . تاءلیف کرده ، و در نگارش آن از منابع باارزش فراوانی استفاده نموده که متاءسّفانه اغلب آنها به دست ما نرسیده است ؛ برخی در کشاکش روزگار از بین رفته ، و برخی دیگر به دست دشمنان اهل بیت علیهم السلام طعمه حریق شده است .
مرحوم محدّث قمی (12) می نویسد : کتاب کامل بهائی ، نوشته عماد الدین طبری ، شیخ عالم ماهر خبیر متدرّب نحریر متکلّم جلیل محدّث نبیل و فاضل فهّامه ، کتابی پرفایده است که در سنة 675 تمام شده و قریب به 21 سال همت شیخ مصروف بر جمع آوری آن بوده ، اگر چه در اثنای آن چند کتاب دیگر تاءلیف کرده است . سپس می افزاید : از وضع آن کتاب معلوم می شود که نُسَخِ اصول و کتب قدمای اصحاب نزد او موجود بوده است . آنگاه اشاره می کند که یکی از آن منابعِ از دست رفته ، کتاب پرارج الحاویة در مثالب معاویه است که تاءلیف قاسم بن محمّد بن احمد ماءمونی ، از علمای اهل سنّت می باشد ، و عماد الدین طبری سرگذشت این دختر سه ساله را از آن کتاب نقل
کرده است .
بدینگونه ، سابقه اشاره به ماجرای حضرت رقیّه علیهاالسلام در تاریخ ، به حدود هفت قرن و نیم پیش از زمان ما باز می گردد .
آیا باز هم می توان پیشتر رفت و نامی از رقیّه علیهاالسلام به عنوان دختر امام حسین علیه السلام - در اعماق تاریخ سراغ گرفت ؟ باز هم جواب مثبت است .
4 ماءخذ کهنتری که در آن ، ضمن شرح جریانات عاشورا ، نامی از حضرت رقیّه علیهاالسلام به میان آمده ، کتاب مشهور لهوف نوشتة محدّث و مورّخ جلیل القدر ، آیة الله سیدبن طاووس (متوفّای 664 ه- . ق ) است که اطلاع و احاطه بسیار او به متون حدیثی و تاریخی اسلام و شیعه ، ممتاز و چشمگیر است
سید می نویسد : حضرت سیّدالشهداء علیه السلام زمانی که اشعار معروف (یا دهر اُفّ لک من خلیل . . . ) را ایراد فرمود و زینب و اهل حرم علیهنّ السلام فریاد به گریه و ناله برداشتند ، حضرت آنان را امر به صبرکرده و فرمود : (یا اختاه یا امّ کلثوم ، و اءنتِ یا زینب ، و اءنتِ یا رقیّة ، و اءنتِ یا فاطمة ، و اءنتِ یا رباب ، اُنْظُرْنَ إ ذا اءنا قُتِلْتُ فلا تشققن علی جَیْبا و لا تخمشن علیّ وجها ولا تقلن علی هجرا . ) (13) یعنی خواهرم ام کلثوم ، و تو ای زینب ، و تو ای رقیّه ، و تو ای فاطمه ، و تو ای رباب ، زمانی که من به قتل رسیدم در مرگم گریبان
چاک نزنید و روی نخراشید و کلامی ناروا (که با رضا به قضای الهی ناسازگار است ) بر زبان نرانید .
مطابق این نقل ، نام حضرت رقیّه بر زبان امام حسین علیه السلام در کربلا جاری شده است .
مؤ یّد این نقل ، مطلبی است که سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی ، متوفّای 1294ه- . در کتاب ینابیع المودّة ص 333-335 به نقل از مقتل مسمّی به ابومخنف آورده است .
مقتل منسوب به ابومخنف مطابق نقل قندوزی (ینابیع المودّة : ص 346 و احقاق الحق : 11/633) پس از شرح کیفیّت شهادت طفل شش ماهه می گوید :
ثُم نادی : یا اُم کُلثومَ ، وَ یا سَکینةُ ، و یا رقیة ، وَ یا عاتِکَةُ وَیا زینب ؛ یا اءهلَ بَیتی علیکنّ مِنّی السَّلامُ) :
(آنگاه فریاد برآورد : ای اُمّکلثوم ، ای سکینه ، ای رقیّه ، ای عاتکه ، ای زینب ، ای اهل بیت من ، من نیز رفتم ، خداحافظ) . (14)
آیا می توان به همین گونه ، سیرِ تقهقر در تاریخ را ادامه داد و مدرکی قدیمیتر که در آن از رقیّة بنت الحسین علیهما السلام یاد شده باشد ، باز جست ؟
5 بر آشنایان به تاریخ اسلام و تشیّع ، پوشیده نیست که شیعه ، یک گروه (ستمدیده و غارت زده ) است ؛ گروهی است که در طول تاریخ ، بارها و بارها هدف هجوم و تجاوزهای وحشیانه قرار گرفته ، پیشوایان دین و رجال شاخصش شهید گشته ، و آثار علمی و تاریخیش سوزانده شده
است (بنگرید به : کتابسوزی مشهور محمود غزنوی در ری به سال 423 ق ، کشتار و کتابسوزی طغرل در بغداد عصر شیخ طوسی ، داستان حَسَنَک وزیر و دربدری فردوسی و . . . کشتارها و کتابسوزیهای (جَزّار) حاکم مشهور عثمانی در شامات ، در جنوب لبنان و . . . ) .
شیعه ، در گذر از درازنای این تاریخ پردرد و رنج ، اولا مجال ثبت بسیاری از حوادث تاریخی را- چنانکه شاید و باید - نداشته و ثانیا بخشی قابل ملاحظه از آثار و مآخذ تاریخی خویش را (بویژه آن دسته از (اطلاعات مکتوبی ) که حاکی از پیشینه مظلومیت کم نظیر شیعه و قساوت و مظالم حکومتهای جور می باشد) از دست داده است و آنچه برایش مانده ، تنها بخشی از آن آثار مکتوب ، همراه با اطلاعاتی است که به گونه شفاهی ، سینه به سینه نقل شده و اکنون در ذهنیّت شیعه ، به صورت (مشهوراتی نه چندان مستند یا مجهول السند) موجود است .
بیجهت نیست که اطلاعات مکتوب و مستند ما درباره سرنوشت شخصیتی چون زینب کبری علیهاالسلام پس از بازگشت به مدینه از شام (با وجود جلالت قدر و نقش بسیار مهم آن حضرت در نهضت عاشورا) بسیار کم و تقریبا در حد صفر است و با چنین وضعی تکلیف دیگران (همچون ام کلثوم و رقیّه علیهماالسلام ) دیگر معلوم است .
در چنین شرایطی ، وظیفه محققان تیزبین و فراخ حوصله (که خود را با نوعی گسست و انقطاع تاریخی یا کمبود اطلاع نسبت به جزئیات ، روبرو می بینند)
یست ؟ راهی که برخی از محقّقان یا محقّق نمایان در این گونه موارد برمی گزینند ، قضاوت عجولانه درباره موضوع ، و احیانا نفیِ اطلاعات و مشهورات موجود به بهانه برخی (استحسانات و استبعاداتِ قابل بحث ) یا (عدم ابتنای اطلاعات مزبور بر مستندات قوی ) است ، که گاه ژستی از روشنفکری از نیز به همراه دارد . امّا این راه - که طی آن آسان هم بوده و مؤ ونه زیادی نمی برد ، بیشتر به پاک کردن صورت مسئله می ماند تا حلّ معضلات آن .
راه دیگری که ، البته پویندگان آن اندک شمارند و تنها محقّقان پرحوصله و خستگی ناپذیر ، همّت پیمودن آن را دارند ، این است که بکوشیم به جای ردّ و انکارهای عجولانه ، کمر همّت بسته ، به کمک (تتبّعی وسیع و تحقیقی ژرف ) به اعماق تاریخ فرو رویم و با غور در کتب تاریخ و تفسیر و سیره و حدیث و لغت و حتی دَواوین شعرای آن روزگار ، و دقّت در منطوق و مفهوم و مدلول تطابقی و التزامی محتویات آنها ، بر واقعیات هزارتویِ آن روزگار (احاطه و اشراف ) یابیم و به مدد این احاطه و اشراف ، نقاط خالی تاریخ را پرسازیم و جامه چاک چاک و ژنده تاریخ را رفو کنیم و توجه داشته باشیم که :
با توجه به کتابسوزیها ، سانسورها و تفتیش عقایدهای مکرّری که در تاریخ شیعه رخ داده ، اوّلا (نیافتن ) هرگز دلیل (نبودن ) نیست (و به اصطلاح : عدم الوجدان لا یدلّ علی عدم الوجود) . ثانیا
نمی توان همه جا به منطق لو کانَ لَبانَ (اگر چیزی بود ، مسلّما آشکار می شد) تمسّک جُست و مشهورات مجهول السند را - عجولانه و شتابزده - انکار کرد . ثالثا نبایستی بسادگی - و صرفا روی برخی استبعادات یا استحسانات ظاهرا موجّه - اطلاعات موجود را رد کرد و از سنخ خرافات و جعلیّات انگاشت . زیرا چه بسا استبعادها یا استحسانهای مزبور ، محصول بی اطلاعی یا غفلت ما از برخی جهات و جوانبِ مکتومِ قضیه باشد و با روشن شدن آن جوانب ، تحلیل ما اصولا عوض شده استبعادها جای خود را به پذیرش قضیه (و یا بالعکس ) خواهد داد و یا برداشت تازه ای در افق دید ما ظاهر خواهد شد .
رابعا باید توجّه داشت که حتی اطلاعاتی هم که احیانا به صورت خبر واحد یا متکی به منابع غیر معتبر وجود دارد ، لزوما دروغ و خلاف حق نیست و لذا باید همانها را نیز (به جای (انکار عجولانه ) با حوصله تمام ، در جریان یک پژوهش و تحقیق وسیع ، مورد بررسی دقیق قرار داد و صحت و سُقمشان را محک زد و احیانا به صورت سر نخ تحقیق از آنها بهره جست ، یا در گردونه (تعارض ادلّه ) ، و صف بندی (دلایل معارض ) ، آنها را به عنوان مؤ یّد و مُرَجِّح به کار گرفت .
اصولا (نفی و انکار) نیز ، همچون (اثباتِ) هر چیز ، دلیل می خواهد (و آنچه که دلیل نمی خواهد (نمی دانم ) است ) و حتّی نفی و انکار ، مؤ
ونه بیشتری می برد تا اثبات . و فراموش نکنیم که هر چند در عرصه تحقیقات تاریخی ، تجزیه و تحلیلهای عقلی و استبعادها و استحسانهای ذهنی ، جایگاه خاص خود را دارد و نبایستی چیزی را بر خلاف اصول مسلّم عقلی پذیرفت ، امّا در عین حال باید دانست که حرف آخر را در این عرصه ، (تتبّع و تحقیق ژرف و گسترده در اسناد و مدارک مستقیم و غیرمستقیم تاریخی ) می زند . (15)
موضوع مورد بحث در کتاب حاضر ، یعنی رقیّة بنت الحسین علیهماالسلام ، نیز از آنچه گفتیم استثنا نیست . به پاره ای از مآخذ کهنِ تاریخیِ دالّ بر وجود آن حضرت ، پیش از این اشاره کردیم . ببینیم آیا علاوه بر نوشتة کامل بهائی ولهوف ، باز هم می توان به مددِ تتبّع بیشتر ، ردّپایی کهنتر از حضرت رقیّه علیه السلام جست ؟ خوشبختانه پاسخ مثبت است و مسلّما با تتبّع و تحقیق بیشتر مدارک دیگری به دست خواهد آمد . قدیمترین ماءخذی که - بر حسب تتبّع ما- در خیل فرزندان رنجدیده و ستم کشیده سالار شهیدان علیه السلام در کربلا از وجود دختری موسوم به رقیّه علیهماالسلام (در کنار سکینه علیهماالسلام ) خبر می دهد ، قصیده سوزناک سیف بن عَمیره ، صحابی بزرگ امام صادق علیه السلام است .
6 سیف بن عَمیره نخعی کوفی ، از اصحاب بزرگوار امام صادق و امام کاظم علیهماالسلام و از راویان برجسته و مشهور شیعه است که رجال شناسان بزرگی چون شیخ طوسی (در فهرست ) ، نجاشی (در رجال ) ، علامة حلّی
(در خلاصه الا قوال ) ، ابن داود (در رجال ) ، و علامه مجلسی (در وجیزه ) به وثاقت وی تصریح کرده اند . این ندیم در فهرست خویش وی را از آن دسته از مشایخ شیعه می شمرد که فقه را از ائمّه علیهم السلام روایت کرده اند . شیخ طوسی در رجال خویش ، وی را صاحب کتابی می داند که در آن از امام صادق علیه السلام نقل روایت کرده است و مرحوم سیّد بحرالعلوم در الفوائد الرجالیّه ، لیستی از راویان شهیر شیعه (همچون محمد بن ابی عمیر و یونس بن عبدالرحمن ) را که از وی روایت نقل کرده اند به دست داده است . سیف بن عمیره ، همچنین از جمله راویان زیارت معروف عاشورا (به نقل از امام باقر علیه السلام ) است که قرائت آن در طول سال ، از سنن رایج میان شیعیان می باشد . (16)
باری ، سیف بن عمیره ، در رثای سالار شهیدان علیه السلام چکامه بلند و پرسوزی دارد که با مطلع :
جلّ المصائب بمن اءصبنا فاعذری
یا هذه ، و عن الملامة فاقصری
آغاز می شود ، که حقیقتا سوخته و سوزانده است .
علّامه سیّد محسن امین (17) و به تبع وی شهید سید جواد شبّر (18) (از خطبای فاضل لبنان ) به این مطلب اشاره کرده و تنها بیت نخست قصیده را ذکر کرده اند . امّا شیخ فخرالدین طریحی فقیه ، رجالی ، ادیب و لغت شناس برجسته شیعه ، و صاحب مجمع البحرین - درکتاب (المنتخب ) (19) (که سوگنامه ای منثور
و منظوم در رثای شهدای آل الله بویژه سالار شهیدان علیهم السلام است ) کلّ قصیده را آورده است که در بیت ما قبل آخر آن ، شاعر صریحا به هویّت خود اشاره ای دارد؛ آنجا که خطاب به سادات عصر می گوید :
و عًبَیْدُکُمْ سیفٌ فَتَی ابْنُ عَمیرة
عبدٌ لعبد عبید حیدر قنبر
نکته قابل توجّه در ربط با بحث ما ، ابیات زیر از قصیده سیف می باشد که در آن دوبار از حضرت رقیّه علیهاالسلام یاد کرده است :
و سکینه عنها السکینه فارقت
لما ابتدیت بفرقة و تغیّر
و رقیّة رقّ الحسود لضعفها
و غدا لیعذرها الّذی لم یعذر
و لاُمّ کلثوم یجد جدیدها
لثم عقیب دموعها لم یکرر
لم اءنسها وسکینة و رقیة
یبکینه بتحسّر و تزفّر
یدعون اُمّهم البتولة فاطما
دعوی الحزین الواله المتحیّر
یا اُمّنا هذاالحسین مجدّلاٌ
ملقی عفیرا مثل بدر مزهر
فی تربها متعفّرا و مضخما
جثمانه بنجیع دم اءحمر (20)
بخش دوم : شام ؛ جغرافیا ، جمعیت و تاریخ
1 . جغرافیا
کشور شام ، که امروز سوریه نامیده می شود ، دارای مساحتی به وسعت 72000 مایل برابر 115200 کیلومتر مربع بوده و محدود است از شمال به ترکیه ، از شرق به عراق ، از جنوب به اردن و فلسطین اشغالی ، و از غرب به لبنان و دریای مدیترانه . (21)
سوریه یکی از جذابترین کشورهای عربی است و نام رسمی این کشور (الجمهوریة العربیة السوریة ) می باشد .
2 . جمعیّت
جمعیّت سوریه در سال 1979 م بالغ بر 8350000 نفر بوده است (شصت و سومین کشور جهان از نظر جمعیّت )؛ ولی مترجمین سوری وابسته به وزارت ارشاد سوریه اخیرا جمعیّت
آن کشور را بالغ بر 12 میلیون نفر معرّفی می کنند .
88 مردم این کشور عرب ، 3/6 کرد ، 8/2 ارمنی و بقیه ساکنین آن ترک ، آسوری ، و چرکس هستند . 88 مردم آن دارای معتقدات اسلامی (سنّی ، علوی ، دروزی ) و 12 مسیحی هستند و زبانهای رایج در آن کشور عبارتند از : عربی (زبان رسمی ) ، و کردی که به خط عربی نوشته می شود . زبان فرانسوی و ارمنی نیز رایج است .
پایتخت این کشور شهر دمشق (با 1097205 نفر جمعیّت ) می باشد .
پرجمعیّت ترین شهرهای سوریه عبارتند از : حَلَب ، حمص ، حماة و لاذقیة . بنادر مهم آن نیز عبارتند از : لاذقیة ، طرطوس ، وبانیاس که در کنار دریای مدیترانه واقع شده است . (22)
3 . تاریخ
الف - وجه تسمیه شام
شام را بدین جهت شام گویند که طرف شمال قبله قرار گرفته ، و شام شمال را گویند . چنانچه یمن را بدین جهت یمن گفته اند که طرف یمین قبله دوم قرار گرفته است .
وجه تسمیه دیگر آنکه ، بر این سرزمین سام بن نوح حکومت داشته ، بنای آن شهر را او نهاده ، و در نتیجه به اسم او شهرت یافته است . و در لغت سریانی سین و لغت عبرانی و عرب شین خوانده شده است .
برخی گفته اند از شامه به معنی نقط است که مسمی به شام شد ، زیرا زمین آنجا منطقه ای سبز و سیاه و سفید خال خال است که سام بن ارم بن سام بن
نوح ساخت و او پنج پسر داشت که هر یک منطقه ای ساخته و آن شهرها به نان آنها شهرت یافت :
1 . فلسطین ؛ 2 . حمص ، 3 . اردن ، 4 . ایلیا ، که بیت المقدس است ، 5 . دمشق .
ب - اولاد سام ، و ایالات شام
1 . فلسطین : سرزمین جرجیس علیه السلام بود و بعد عیسی علیه السلام به اهل همان ناحیه مبعوث شد .
قبر جرجیس در موصل یا رقه یا خوی فلسطین است که هفتاد پیغمبر درآنجا مدفون می باشند .
این پنج منطقه ارض مقدّس است که دعای سمات بر محور آن دور می زند و امروز مورد توجّه یهود و نصاری و مسلمانان قرار دارد . زیرا قبلة اول مسلمین بوده و مشهد رجال بزرگ جهان است . قبور انبیای سلف در این منطقه و آثار تاریخی شهرهای مهم عمالقه ، عاد ، ثمود ، رس ، اهل البیت و غیره در بعلبک و تل سلیمان و . . . در آن موجود می باشد که مهمتر از همه آنها بیت المقدّس و بیت اللحم و خلیل الرحمن است که آثار زنده شش هزار سال پیش و زیارتگاه عموم پیروان ادیان الهی (یهود و نصاری و مسلمین ) محسوب می شود .
در سال 1370 ه- . ق مطابق 1330 ه- . ش ، که سیاست استعمار برای به دست آوردن آرای بیشتری در سازمان ملل به منطوق فَرِّقْ تَسُدْ (تفرقه بینداز و حکومت کن !) که شیوه غربیان است فلسطین را دو قسمت نمود . قسمت شمالی را به یهود دادند ،
و قسمت جنوبی را که قسمت اعظم فلسطین است به عرب که اردن هاشمی امروز را تشکیل می دهد و شهر عمان پایتخت آن از زیباترین شهرهای احداثی امروزی است . در این منطقه آثار تاریخی بیش از فلسطین یهود است زیرا در آنجا فقط اورشلیم معبد اختصاصی یهود است ولی در این منطقه ، بیت المقدّس که مورد توجّه هر سه مذهب زنده جهان است و نیز بیت اللحم و خلیل الرحمن و آثار تاریخی دیگر قرار دارد .
4 . حمْص : این شهر با عظمت تاریخی را حمص بن سام بنا نمود و آن بین دمشق و حلب است . شهر مزبور یک مکان مقدّس دارد که امیرالمؤ منین علی بن ابی طالب علیه السلام آنجا را زیارت نمود و فرمود بسیاری از صلحا در آنجا مدفون هستند . این مکان مزار عمومی آن شهر است و برخی قبر قنبر غلام علی علیه السلام را آنجا می دانند ولی اصح آن است که قبر قنبر غلام در بغداد است . (23) حمص به نقل البلدان شهر مشهوری است در طرف قبلی دمشق و حلب و به نام حمص بن سام بن نوح است . قبر خالدبن ولید و پسرش عبدالرحمن و عاص بن عثم در آنجاست و نزدیک آنجا قصر خالدبن ولید است و قبور بسیاری از صحابه آنجا می باشد .
این حمص غیر از حمص واقع در اشبیلیه و نیز مصر و خلخال است .
در سفرنامه ناصرخسرو آمده است که : از شام تا حمص پنجاه فرسخ است .
3 . اردن : اردن نام
پسر سام بن نوح بود و طایف یکی از قطعات اردن است که به لطافت آب و هوا معروف و دارای مناظر زیبا می باشد .
حضرت ابراهیم خلیل اول در اردن می زیسته و پس از وحی الهی به شهری که امروز به آن شهر الخلیل گویند رفته و در آنجا مسکن گرفته است .
قریه ناصره مسکن حضرت عیسی علیه السلام بود و کلمه نصاری از ناصره دمشق شده که مسکن پیشوای آنها بوده است . حضرت خضر علیه السلام و حضرت موسی علیه السلام ، در این سرزمین ناصره غذا خوردند و در قرآن مجید از آن با عنوان قریه نام یاد شده است ، آنجا که می فرماید :
(فَانْطَلَقا حَتّی اءتیا اءهل قریة اسْتَطْعَما اءَهْلَها فَاءَبَوْا اءَنْ یضیفوهما فَوَجَدا فیها جِدارا یُریدُ اءَنْ ینقض فاءقامه قالَ لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَیْهِ اءَجْرا) (24)
یعنی : پس رفتند تا وقتی که آمدند نزدیک اهل دهی (انطاکیه ) طلب طعام کردند از اهل آن ده ابا کردند اهل ده از اینکه مهمان کنند موسی و خضر علیهم السلام را؛ ناچار رو به راه نهادند و یافتند در نواحی ده دیواری را که می خواست بیفتد ، خضر آن دیوار را ساخت و با سنگ و گل محکم نمود آن را و رفت . موسی گفت : اگر می خواستی مزدی می گرفتی بر تعمیر آن دیوار چرا مزد نگرفتی ؟ در سوره کهف از ملاقات و همراهی موسی علیه السلام با خضر نبی علیه السلام سخن می گوید که با هم می رفتند تا بدین قریه رسیدند و از
مردم آن طعام و غذا خواستند .
ولی آنها به این دو بزرگوار چیزی نفروختند ومهمان نوازی نکردند . مع ذلک هنگامی که می خواستند از شهر بیرون روند چشمشان به دیواری افتاد که کج شده بود . خضر شروع به تعمیر دیوار نمود تا خراب نشود و موسی علیه السلام به وی گفت این مردم از فروختن غذا به شما امتناع کردند ، آنوقت شما دیوار خرابه آنها را راست می کنی ؟ ! خضر علیه السلام گفت این دیوار متعلّق به دو پسر یتیم است و زیر آن گنجی است که اگر خراب شود می برند؛ خواستم باقی بماند تا آن دو کودک بالغ شوند و استیفای حق خود نمایند .
در اردن قبور بسیاری است . از جمله قبر لقمان حکیم ، که در قرآن سوره ای به نام او وجود دارد ، در شهر طبریه واقع است که معروف به حیره طبریه است .
قبور حجر بن عدی ، اویس قرن و بلال حبشی در این منطقه بین اردن و شام است .
4 . بیت المقدس : شهری که امروز به نام قدس خوانده می شود به دست ایلیا پسر سام بن نوح بنا شده ، و در احادیث آمده است که زمین قدس سرزمین محشر خواهد شد . در این منطقه قبور انبیا و اولیا و بزرگان علما و دانشمندان و اوتاد و بندگان خدا فراوان است .
مشهورترین آن منطقه خلیل الرحمن است که قبر حضرت ابراهیم و پسرش اسحاق و زکریا و یحیی علیهم السلام در آنجاست .
این بنای تاریخی
همه از سنگ بنا شده و بیش از شش هزار سال از تاریخ بنای آن می گذرد . مسجد بزرگ و بلند آن به سبک مخصوصی است . قبه و بارگاه انبیا و پیغمبران در آن بوده ، و آثار عتیقه بسیار دارد . مسجد بزرگی اطراف آنها بنا شده و شهر زیبای عالی خوش منظره سبز و حمام آنجا را احاطه کرده است .
مسجد اقصی ، که از مساجد محترم و معظم جهان است ، قبله اول مسلمین و مسجد لیله المعراج و بزرگترین معبد مورد اتفاق سه ملّت یهود و نصاری و اسلام
است . این بارگاه باعظمت دیدنی است نه شنیدنی .
قبور بسیاری از انبیا در این منطقه است . نماز در آنجا ثواب هزار نماز را دارد . این مسجد از بناهای حضرت سلیمان علیه السلام است که پایه های آن از سنگ و فلز گداخته ریخته شده است .
در اخبار آمده است که کثرت اولاد حضرت ابراهیم خلیل علیه السلام به پاس فداکاری و ذبح فرزندش اسماعیل علیه السلام بود و چون اولاد او زیاد شدند گروهی به عصیان و تمرّد قوانین الهی پرداختند . به حضرت داود علیه السلام خطاب شد که گناهکاران را به سه بلا مبتلا می سازم : سه سال قحطی یا سه ماه جنگ یا سه روز طاعون .
حضرت داود علیه السلام پیام الهی را به ملّت خود ابلاغ کرد . گفتند طاقت قحطی نداریم ، جنگ هم بر ما مشکل است ، ناگزیر برای مرگ حاضر می شویم . گروهی آماده طاعون شده غسل نموده توبه
کردند و کفن پوشیده و منتظر نزول عذاب گشتند و بدین منظور با زنان و کودکان به صحرا رفتند . گروهی نیز که به این سخنان به دیده تمسخر و استهزا می نگریستند در شهر ماندند و طاعون آمد همه آنها را از بین برد . جمع انبوهی مردند و هلاک شدند . حضرت داود در همین تل (که خاک بیت المقدس است و همیشه پیغمبران بر فراز آن رفته نماز می خواندند و توبه و انابه و دعا می کردند و دعایشان مستجاب می شد) دعا کرد ، خداوند بلا را از آنها برگردانید . به داود خطاب رسید که در همین محل استجابت دعا مسجدی بسازند . این نقطه خیمه گاه حضرت موسی علیه السلام و صلحای بنی اسرائیل بود .
همه مردم در ساختمان مسجد همّت گماشتند . مردی از صلحای بنی اسرائیل گفت : اینجا ملک من است و اجازه نمی دهم بدون رضای من ساختمان بسازید . گفتند هر چه خواهی به تو می دهیم تا راضی شوی . به داود خبر دادند ، گفت باید رضای او را به دست آورید . او هم قیمت را بالا برد تا به صد گوسفند و صد گاو و صد شتر رسید . باز رضایت نداد ، تا آنکه گفت دیواری اطراف آن بکشید و برابر آن نقره به من بدهید تا راضی شوم . مردم همچنان حاضر شدند که این معامله انجام شود .
چون دید همه حاضرند ، گفت من برای رضای خدا و قربةً الی الله از حق خود می گذرم و هیچ پولی نمی گیرم و
با شما همکاری هم می کنم .
بدین ترتیب همگان در ساختمان مسجد اقصی شرکت کردند . حضرت داود علیه السلام شخصا با صلحای بنی اسرائیل سنگهای بزرگی را بلند کرده گرد آوردند . امّا در این اثنا به داود خطاب شد سهم تو از ساختمان مسجد تمام شد ، بگذار سلیمان پسرت این وظیفه را انجام دهد . داود در سن 127 سالگی بود که کار ساختمان مسجد اقصی را آغاز نمود و در سن 140 سالگی وفات کرد .
سلیمان علیه السلام به وصیّت پدرش در سن 13 سالگی به جای وی نشست و شروع به تکمیل ساختمان مسجد نمود . نیروهای نهان و آشکار جهان ، به او کمک می کردند . قهرمانان جن و انس از معادن دور و نزدیک سنگهای پهن و سفید و سبز می آوردند تا آنکه سلیمان علیه السلام مسجد را ساخت و شهر قدس را به دوازده محلّه ، به نام اسباط بنی اسرائیل ، تقسیم نموده و بنا کرد . وی تا 53 سالگی مشغول تکمیل مسجد بود و بدینگونه چهل سال در زمان او طول کشید تا بنای مسجد پایان یافت .
در آنجا یک قبه از شیشه برای سلیمان ساختند . وی در آن قبّه بر عصای خود تکیه زده و فرمان داده بود هیچ کس بدون اجازه وارد قبّة بلورین او نشود . روزی دید مردی بی اجازه وارد شد . گفت کیستی ؟ جواب داد : اءنا الذی لا اءقبل الرشاءَ وَ لا اءهابَ منَ الملوک ، من آن کسی هستم که رشوه نمی پذیرم و از پادشاهان
نمی هراسم ، من ملک الموت هستم ؛ و به همان حال او را قبض روح نمود .
بیت المقدّس و مسجد اقصی از مناطق بسیار جالب و جذّاب جهان اسلام است و آثار طبیعی و صنعتی ، طراوت و فراوانی میوه ها و نعمت ، سرتاسر آن منطقة بابرکت را فرا گرفته است .
5 . دمشق : دمشق که امروز به آن سوریه می گویند و مرکز آن شام است ، به گفته برخی از مورخین به دست پسر سام بن نوح ساخته شده است . در عین حال برخی نیز بنای این شهر را به غلام ابراهیم خلیل علیه السلام و بعضی دیگر به غلام نمرود بن کنعان نسبت می دهند . در هر حال دمشق دارای صفای هوا و لطافت آب و میوه های فراوان مخصوصا موز و مرکبات و زیتون است . با این وجود ، مردم آن سرزمین در جریان کربلا و اسارت آل الله علیهم السلام به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان مکرّم او جفا کردند . شاعر می گوید :
ز قرآن شده مستفاد این کلام
مقدّس زمینی بود ارض شام
ولی مردمش را نبیّ و دود
به سرّ و علن بس مذمّت نمود
همانا که ایشان به عصر یزید
نمودند اهانت به شاه شهید
خصوص آن زمان کآل خیر الانام
رسیدند دلخون به شام ظلام
همان مردم از خدا بی خبر
ببستند آذین به بام و به در
دف و چنگ در کوی بنواختند
به عیش و طرب جمله پرداختند
طرب را شد اهل طرب مشتری
ولی تنگدل
زهره با مشتری
عطارد فکند از کف خود قلم
بنالید ناهید و شد در الم
این بیان مورخین ، معطوف به خبر معروفی است که مدلول آن چنین است :
چون سیدالشهدا علیه السلام روحی فداه شهید شد همه ممکنات که در حیطه ولایت مطلقه او بودند متغیر شدند و حال طبیعی خود را از دست دادند - و این حالت تاءثر و گریه بر شهادت فرمانروای کل عالم وجود بود - مگر سه شهر که کوفه و بصره و شام بوده است . (25)
اخبار دیگری هم مؤ یّد این حقیقت است . چنانچه در مقاتل معتبر نقل شده روز عاشورا هر سنگی را برمی داشتند مثل این بود که زیر آن خون تازه بوده است . محتشم کاشانی در ترکیب بند مشهور خود می گوید :
باز این چه شورش است که در خلق عالم است ؟ !
باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است ؟ !
باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین
بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است ؟ !
این صبح تیره باز دمید از کجا ، کزو
کار جهان و خلق جهان جمله درهم است ؟ !
گویا طلوع می کند از مغرب آفتاب
کآشوب در تمامی ذرّات عالم است
گر خوانمش قیامت دنیا بعید نیست
این رستخیز عام که نامش محرّم است
در بارگاه مقدس که جای ملال نیست
سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است
جن و ملک بر آدمیان نوحه می کنند
گویا عزای اشرف اولاد آدم است
خورشید آسمان و زمین ، نور مشرقین
پرورده کنار
رسول خدا : حسین علیه السلام
در آن عصر کوفه و بصره زیر فرمان حکومت ابن زیاد ، فرمانده جنگ و قاتل اصلی امام حسین علیه السلام ، بود و شام هم مرکز خلافت یزید مستِ مخمور بی اراده و بی دین شمرده می شد . لذا این شهر یعنی این سه اجتماع به صورت ظاهر تاءثر نداشتند ، بلکه شادمان شدند ، که روز عاشورا یَومٌ تَبَرَّکَتْ بِهِ بنواُمیّه است . (26)
ج - شام در عهد باستان
سوریه (شام ) از لحاظ تاریخی تا قبل از قرون جدید شامل کشورهای کنونی سوریه ، لبنان و قسمتهایی از اردن و فلسطین می شد ، و تقسیمات کنونی ، حاصل سیاست تفرقه افکن انگلیس و فرانسه در جنگ اول جهانی است .
در سال 63 میلادی امپراتوری روم بر سوریه دست یافت و از آن تاریخ سوریه تحت تسلّط رومیان قرار گرفت ، تا آنکه در سال 395 میلادی پس از تجزیه دولت روم به دو بخش روم شرقی و غربی ، سوریه جزو قلمرو امپراتوری روم شرقی
(بیزانس )گردید . ولی بتدریج استیلای بیزانس بر سوریه ضعیف شد ، تا در قرن هفتم به دست قوای اسلام افتاد . (27)
د - شام در تاریخ اسلام
1 . سفر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به شام
سرزمین شام ، برای مسلمانان سرزمین خاطره ها است . این سرزمین پیوندی خاص با تاریخ اسلام دارد که ریشه های آن به سالهای پیش از فتح دمشق باز می گردد؛ به سالهای نوجوانی و جوانی بنیانگذار اسلام حضرت محمدبن عبدالله صلی الله علیه و اله و سلم ، که همراه عموی خود سفری به
این سرزمین کرد .
در آن سالها حضرت محمّد صلی الله علیه و آله جدّ خویش ، عبدالمطلب علیه السلام را از دست داده بود و تحت سرپرستی عموی خود ابوطالب علیه السلام به سر می برد . بازرگانان قریش طبق معمول ، هر سال یک بار به شام سفر می کردند . آن سال ابوطالب نیز با آنان آهنگ سفر کرد و تصمیم گرفت که برادرزاده خود را در مکّه باقی گذارده و کسی را بر حفاظت او بگمارد . ولی هنگام حرکت برنامه او دگرگون شد و تصمیم گرفت برادرزادة خود را نیز که در آن روز بیش از دوازده بهار از سن او نگذشته بود همراه خود به شام ببرد . هنوز کاروان به مقصد نرسیده بود که در نقطه ای به نام (بُصری ) حادثه ای پیش آمد و ابوطالب علیه السلام برنامه مسافرت را نیمه کاره رها کرد و به مکّه بازگشت . علّت قطع برنامه سفر این بود که در سرزمین بُصری راهبی به نام بُحَیْری زندگی می کرد و به عللی از کاروان قریش برای اطعام در صومعه خود دعوت کرد . زمانی که قریش از صرف غذا فارغ شدند رو به آنان کرد و گفت : این کودک (حضرت محمّد) متعلّق به کیست ؟ همگی گفتند : او برادرزاده ابوطالب علیه السلام است . وی رو به ابوطالب کرد و گفت : کودک شما آینده درخشانی دارد ، او همان پیامبر موعود تورات و انجیل است و تمام خصوصیّاتی که برای پیامبر پس از مسیح در کتابهای دینی خود خوانده ام بر این کودک منطبق است
. او دارای آیینی جاودانی است . او را از چشم دشمن پنهان ساز! اگر ملّت یهود او را ببینند و بشناسند نقشه قتل او را می ریزند . چه بهتر که شما از این نقطه به مکّه برگردید . از این جهت ابوطالب برنامه سفر خود را قطع کرد و بسرعت به مکّه بازگشت . ولی برخی از تاریخ نگاران یادآور می شوند که هدف نهایی کاروان قریش همان نقطه بود که با راهب ملاقات کردند و ابوطالب علیه السلام کارهای بازرگانی خود را بسرعت به پایان رسانید و همراه برادرزاده خود به مکّه بازگشت و از آن پس هرگز به سفر نرفت و حفاظت و سرپرستی برادرزاده را بر همه چیز مقدّم داشت . (28)
2 . دومین سفر
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله یک بار دیگر نیز به این سرزمین سفر کرد و آن زمانی بود که حضرت 25 سال داشت و هنوز در کنار عمویش ابوطالب زندگی می کرد . ابوطالب علیه السلام درصدد بود که برای برادرزاده خویش شغل مناسبی در نظر بگیرد . در آن زمان خدیجه ، دختر خویلد ، زنی شرافتمند و تجارت پیشه بود و دامنه تجارت او به مصر و حبشه کشیده شده بود . ازینرو ابوطالب علیه السلام به برادرزاده خود گفت : خدیجه علیه السلام دنبال مرد امینی می گردد که سرپرستی تجارت او را به عهده گیرد؛ چه بهتر که خود را به وی معرّفی کنی . او پیشنهاد ابوطالب را پذیرفت ولی بر اثر مناعت طبع و همّت بلندی که داشت از اینکه مستقیما چنین پیشنهادی را به
خدیجه دهد ، خودداری کرد . اتفاقا خدیجه که از امانت و راستگویی و مکارم اخلاق حضرت محمد صلی الله علیه و آله آگاه بود ، هنگامی که از مذاکرات آنان اطلاع یافت فورا کسی را دنبال حضرت فرستاد و پیشنهاد کرد که با سرمایه وی برای تجارت رهسپار شام شود و اعلام کرد که حاضر است دو برابر آنچه به دیگران می دهد به حضرت بپردازد . لذا حضرت محمد صلی الله علیه و آله این پیشنهاد را پذیرفت و هنگامی که کاروان بازرگانی قریش به سمت شام حرکت کرد ، حضرت در راءس کاروان خدیجه رهسپار شام گردید . خدیجه در این سفر شتر راهواری را در اختیار وکیل خود قرار داد ، و نیز دو غلام را که یکی از آنها (میسره ) نام داشت همراه او روانه کرد تا در کارها دستیار وی باشند .
سرانجام کاروان به شام رسید . بازرگانان اجناس خود را فروختند و سود خوبی عاید گردید . حضرت محمّد صلی الله علیه و آله در بازگشت کالاهایی برای فروش از بازار (تهامه ) خرید و همراه کاروانیان به مکّه بازگشت . (29)
3 . پیک اسلام در سرزمین شام
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله از نخستین روز بعثت ، آیین خود را آیینی جهانی معرّفی می کرد . چنانکه در بسیاری از آیات قرآن به جهانی بودن اسلام تصریح شده است . از آن جمله می فرماید :
(قُلْ یا اءَیُّهَا النّاسُ إِنّی رَسولُ اللهِ إِلَیْکُمْ جَمِیعا) : ای مردم ! من فرستاده خدا به سوی همگی شما هستم . (30)
یامبر اسلام صلی الله علیه و آله از سالهای نخست بعثت ، پیوسته در پی فرصتی بود که به نشر آیین خود در میان ملل جهان بپردازد ، امّا توطئه های مختلف دشمنان اسلام به وی فرصت انجام این کار را نمی داد .
پس از آنکه در سال ششم هجری پیمان صلح حُدیبیّه میان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و قریش بسته شد و فکر رسول خدا از خطر حمله قریش آسوده گردید ، پیامبر تصمیم گرفت زمامداران وقت و رؤ سای کشورهای مختلف آن روز را طی نامه هایی به اسلام دعوت کند و آیین خود را که از دایره یک عقیده ساده گام فراتر نهاده به صورت یک آیین جهانی درآمده بود به ملل جهان آن روز عرضه نماید .
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله شش نفر از ورزیده ترین افراد را طی نامه هایی که رسالت جهانی آن حضرت در آنها منعکس بود به نقاط مختلف روانه کرد . سفیران هدایت دریک روز رهسپار سرزمینهای ایران ، روم ، حبشه ، مصر ، یمامه ، بحرین و حیره شدند . قیصر ، پادشاه روم شرقی ، با خدا پیمان بسته بود که هرگاه در نبرد با ایران پیروز گردد به شکرانه این پیروزی ، از مقر حکومت خود قُسطنطنیه پیاده به زیارت (بیت المقدس ) رود . او پس از پیروزی به نذر خود جامه عمل پوشانید و پیاده رهسپار بیت المقدس گردید .
(دحیه کلبی ) ماءمور شد نامه رسول خدا صلی الله علیه و آله را به قیصر برساند . او قبلا
سفرهای متعددی به شام داشت و به نقاط مختلف شام کاملا آشنا بود . قیافه گیرا ، صورت زیبا و سیرت نیکوی وی شایستگی همه جانبه او را برای انجام این وظیفه خطیر ایجاب می کرد . وی پیش از آنکه شام را به قصد قُسطنطنیه ترک کند در یکی از شهرهای شام یعنی (بُصْری ) (31) اطلاع یافت که قیصر عازم بیت المقدس است . لذا فورا با استاندار بُصْری ، به نام حارث بن ابی شمر ، تماس گرفت و ماءموریّت خطیر و پر اهمیّت خود را به او ابلاغ کرد . واقدی (32) می نویسد : (پیامبر صلی الله علیه و آله دستور داده بود که نامه را به حاکم بُصْری بدهد و او نامه را به قیصر برساند) . شاید این دستور از این نظر صادر شده بود که پیامبر شخصا از مسافرت (قیصر) آگاهی داشت ، و یا اینکه شرایط و امکانات دحیه محدود بوده و مسافرت تا قسطنطنیه خالی از اشکال و مشقّت نبوده است . در هر صورت ، سفیر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله با حاکم بُصری تماس گرفت . استاندار ، (عدی بن حاتم ) را خواست و او را ماءمور کرد تا همراه سفیر پیامبر صلی الله علیه و آله به سوی بیت المقدس بروند و پیام و نامه پیامبر را به دست قیصر برسانند .
ملاقات سفیر با قیصر در شهر حمص صورت گرفت . وقتی می خواست به ملاقات قیصر برود ، کارگزاران سلطان به او گفتند که باید در برابر قیصر سر به سجده بگذاری و در غیر این
صورت به تو اعتنا نخواهد کرد و نامه تو را نخواهدگرفت . دحیه ، سفیر خردمند پیامبر اسلام ، گفت : (من ، برای کوبیدن این سنّتهای غلط ، رنج این همه راه را بر خود هموار کرده ام . من از طرف صاحب رسالت محمّد صلی الله علیه و آله ماءمورم به قیصر ابلاغ کنم که بشر پرستی باید از میان برود ، و جز خدای یگانه کسی مورد پرستش واقع نگردد . با این ماءموریّت و با این عقیده و اعتقاد ، چگونه می توانم تسلیم نظریّه شما شوم و در برابر غیر خدا سجده کنم ؟ ) .
منطق نیرومند و نیز صلابت و استقامت سفیر ، مورد اعجاب کارکنان دربار قرار گرفت . یک نفر از درباریان خیر اندیش به دحیه گفت می توانی نامه را روی میز مخصوص قیصر بگذاری و برگردی . کسی جز او دست به نامه های روی میز نمی زند و هر موقع نیز نامه را بخواند ، شما را به حضور خواهد طلبید . دحیه از راهنمایی آن مرد تشکّر کرد و نامه را روی میز قیصر گذارد و بازگشت . قیصر نامه را گشود .
بسم الله الرحمن الرحیم
من محمّد بن عبدالله الی هر قل عظیم الروم ، سلام علی من اتّبع الهدی اءمّا بعد فإ نّی اءدعوک بدعایة الا سلام اءسلم تسلم یؤ تک الله اءجرک مرّتین فإ ن تولّیت فإ نّما علیک اثم (الاریسین ) و یا اءهل الکتاب تعالوا إ لیکلمة سواء بیننا و بینکم الّا نعبد إ لّا الله و لا نشرک به شیئا و لا یتّخذ
بعضنا بعضا اءربابا من دون الله فإ ن تولّوا فقولوا باءنّا مسلمون (محمّد رسول الله ) .
ابتدای نامه ، که با (بسم الله ) شروع شده بود ، توجّه قیصر را به خود جلب کرد و گفت : من از غیر سلیمان تاکنون چنین نامه ای ندیده ام .
سپس مترجم ویژه عربی خود را خواست تا نامه را بخواند و ترجمه کند . او نامه پیامبر را چنین ترجمه کرد :
(نامه ای است ) از محمّد فرزند عبدالله به هرقل بزرگ روم . درود بر پیروان هدایت ! من تو را به آیین اسلام دعوت می کنم ، اسلام آور تا در امان باشی ، خداوند به تو پاداش می دهد (پاداش ایمان خود و پاداش ایمان کسانی که زیردست تو هستند) . اگر از آیین اسلام روی گردانی گناه (اریسان ) نیز بر توست . ای اهل کتاب ، ما شما را به یک اصل مشترک دعوت می کنیم : به اینکه غیر خدا را نپرستیم ، و کسی را انباز او قرار ندهیم ، و بعضی از ما بعضی دیگر را به خدایی نپذیرد . هرگاه (ای محمّد) صلی الله علیه و آله آنان از آیین حق سر برتافتند بگو گواه باشید که ما مسلمانیم .
4 . نفوذ اسلام به شام
در سال 14 هجری (برابر با حدود نیمه اول قرن هفتم میلادی ) شام جزو قلمرو اسلامی گردید . بدین ترتیب که ، در زمان خلافت ابوبکر ارتش اسلام به فرمان وی به سوی منطقه شام حرکت کرد . پس از درگیریهایی که
بین نیروهای اسلام و سپاهیان (هرقل ) (هراکلیوس ) امپراتور روم شرقی ) در اردن و فلسطین رخ داد ، نیروهای روم شکست خورده به سمت دمشق عقب نشینی کردند و شهر دمشق توسّط مسلمانان محاصره گردید . در این هنگام ابوبکر درگذشت (22 جمادی الاخر سال 13 هجری ) و عمر به خلافت رسید . سرانجام در تاریخ رجب سال 14 هجری شهر دمشق سقوط کرد و سربازان تحت فرماندهی خالدبن ولید پس از پیمان صلح از دروازة شرقی ، و سربازان تحت فرماندهی ابوعبیدة جرّاح با درگیری نظامی از دروازه ای به نام (باب الجابیه ) وارد شهر شدند و ابوعبیده نیز پیمان صلح خالد را تصویب کرد (33) یعقوبی در این زمینه می نویسد :
شهر دمشق شهری است با شکوه و کهن ، که در دوران جاهلیت و اسلام مرکز شام بوده است و آن را در همه جندی های شام (34) در بسیاری از رودخانه ها و آبادی و رودخانه اعظمش که (بَرَدا) (35) گفته می شود ، نظیری نیست . شهر دمشق در سال 14 هجری و در عهد خلافت عمربن خطاب گشوده شد و (ابوعبیدة بن جراح ) آن را پس از یک سال محاصره از دروازه ای به نام (باب الجابیة ) به صلح فتح نمود و خالد بن ولید از دروازه دیگرش به نام (باب الشرقی ) بدون صلح درآمد و به عمر بن خطاب نوشتند و او هم عمل ابوعبیده را روا داشت . (36)
البته در پیروزی مسلمانان ، آمادگی مردم آن منطقه جهت پذیرش اسلام بی تاءثیر نبود و عواملی مانند نزدیکی
مردم آن منطقه از نظر آداب و رسوم به عرب ، رفتار ساده سپاهیان فاتح اسلام با مردم ، مالیاتهای سنگینی که حکومتهای قبلی از آنان می گرفتند ، خستگی مردم از بحثها و جدالهای کلامی و مکتبهای فکری گوناگون که در مسیحیت آن منطقه پدید آمده بود ، مردم آن سامان را از مسیحیت و حکومت رومیان رویگردان ساخته بود . (37)
در هرحال از آن تاریخ به بعد ، منطقة شام به قلمرو اسلامی پیوست و از سال 40 هجری ، که معاویه پس از شهادت امیرالمؤ منین علی علیه السلام زمام امور مسلمانان را در دست گرفت ، تا سال 132 هجری (دمشق ) پایتخت حکومت بنی امیه بود . در این تاریخ به دنبال سقوط سلسله بنی امیه با انقلاب عباسیان ، که با پشتیبانی شیعیان و ایرانیان موجب به قدرت رسیدن عباسیان گردید ، شام اعتبار سابق خود را از دست داد و بغداد به عنوان پایتخت انتخاب گردید . (38)
پس از سقوط بنی امیه ، شام ادوار مختلفی را طی کرده است ، که شرح آن نیازمند کتابی دیگر است .
بخش سوم : شجرة ملعونة بنی امیّه
مقدمه
(وَ ما جَعلْنا الرُّؤْیَا الَّتی اءرَیْناکَ إ لّا فِتْنَةً للنّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ (39) فی الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما یَزیدُهُمْ إ لّا طُغْیانا کبیرا)(40)
مفسّرین ، عموما ، در تفسیر آیة شریفه فوق نوشته اند که : رسول اکرم صلی الله علیه و آله در خواب دید میمونها بر منبر وی بالا می روند و سخت متاءثّر گردید . جبرئیل ، پیک الهی ، نازل شد و خواب را چنین تعبیر نمود : بنی اُمیّه بر
بنی هاشم غلبه می کنند و از منبر رسول خدا صلی الله علیه و آله بالا می روند ، آنان شجره ملعونه هستند . روایت شده که از این تاریخ به بعد ، دیگر کسی خنده بر لب پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله ندید . (41)
نیز از جمله آیاتی که در ذمّ بنی اُمیّه نازل شده ، سوره مبارکه قدر است . مقصود از (الف شهر) دراین سوره ، طول دوران دولت بنی اُمیّه است که هزار ماه طول کشید و از برکات و ثواب لیلة القدر محروم بودند و خیر اُخروی یک شب قدر ، از خیر دنیوی هزار ماه ریاست بنی اُمیّه بیشتر است . چنانچه فخر رازی در تفسیر کبیر ، و ابن اثیر در اُسْدُ الغابه ، از حضرت امام مجتبی علیه السلام نقل می کنند که رسول خدا صلی الله علیه و آله در خواب بنی اُمیّه را دید که پای بر منبرش می گذارند ، و طبق روایتی : چون بوزینگان بر آن جست و خیز می کنند . حضرت از این صحنه ناراحت شد . پس خدای بزرگ ، سوره مبارکه (إ نّا اءنزلناه ) را فرستاد ، یعنی هزار ماه ملک بنی اُمیّه . قاسم ، که راوی حدیث است ، گفته است حساب کردیم ، دیدیم دوران حکومت بنی اُمیّه هزار ماه به طول انجامید . (42)
مسعودی در مروج الذهب آورده است که : جمع مدّت سلطنت بنی اُمیّه تا زمانی که منقرض شدند و خلافت به بنی عبّاس منتقل شد ، بدون کم و زیاد ، هزارماه کامل بوده است .
آیا بنی اُمیّه از قریش بودند ؟ !
در اصل و نسب بنی اُمیّه و پاره ای از افراد مشهورشان ، سخن بسیار است . در ردّ نسبت بنی اُمیّه به قریش گفته شده است که اُمیّه ، نیای آنان ، بنده ای رومی بود ، عبدالشمس او را خرید و به رسم عرب در جاهلیّت او را پسر خود خواند . مؤ یّد این مطلب ، کلام امیرالمؤ منین علی بن ابی طالب علیه السلام در یکی از نامه هایش به معاویه است که مرقوم فرمود : (لیس اُمیّة کهاشم ، و لا حرب کعبد المطلّب ، و لا اءبوسفیان کاءبی طالب ، و لا المهاجر کالطلیق ، و لا الصریح کاللّصیق ) .
به تصریح دانشمندان ، مانند محمّد عبده مصری در شرح نهج البلاغه ، صریح به کسی گویند که صحیح النسب باشد ، ولصیق کسی است که بیگانه بوده و او را به فامیل و قبیله وی چسبانده باشند .
اُمیّه مرد بدنامی بود که متعرّض زنان می شد و به فحشا و زنا معروف بود . وی همان کسی است که چون به ده سال جلای وطن محکوم شد ، از مکّه به شام رفت و در آنجا ده سال ماند و با زن یهودی شوهرداری زنا کرد .
آن زن در بستر شوهرش ، که فردی یهودی بود ، پسری آورد و امیه او را فرزند خود خواند و بر وی نام ذکوان نهاد و او را مکنّی به ابو عمرو ساخت . سپس زن خودش را در زمان حیات خود به او داد ، و این ذکوان پدر ابومعیط وجد عقبه - پدر
ولید بن عقبه ، برادر مادری عثمان - است . (43)
خاندان ابوسفیان
در میان کسانی که در مقابل دعوت اسلام به توحید و خداپرستی عناد ورزیده و لجوجانه مخالفت کردند و مقاومت نشان دادند ، ابوسفیان فساد و عناد و اصرارش از همگان بیشتر بود . وی برای جلوگیری از انوار تابناک اسلام تلاش بسیار کرد و در بدر و احد و خندق ، از سران مشرکین ، و در اُحد و خندق سردار لشگر و زعیم سپاه کفر بود .
ابوسفیان و زن و فرزندانش ، هر چه توانستند رسول اکرم صلی الله علیه و آله را آزار دادند و از شرک و کفر پشتیبانی کردند . در جنگ بدر سه تن از فرزندانش چ معاویه ، حنظله و عمرو - شرکت داشتند . علی علیه السلام حنظله را کشت و عمرو را اسیر کرد ، ولی معاویه گریخت و شدّت فرار وی از جنگ چنان بود که وقتی به مکّه رسید پاهایش ورم کرده بود! (44)
هند جگرخوار!
مادر معاویه در تاریخ به هند جگرخوار مشهور است ، زیرا وی جگر حمزه سیّدالشّهدا ، عموی بزرگوار رسول خدارا صلی الله علیه و آله در جنگ اُحد به علّت دشمنی با آن حضرت به دندان جوید و قطعات جگر را به رشته کشید و بر گردن آویخت ! این زن نیز ، مانند شوهرش ابوسفیان ، با رسول خدا صلی الله علیه و آله و اسلام سخت دشمن بود ، بلکه شاید دشمنی وی شدیدتر بود .
ابوسفیان ، دشمن اسلام و پیامبر (ص)
پدر معاویه ، ابوسفیان است که آزار و دشمنی او نسبت به پیشوای اسلام از آغاز بعثت تا
زمان رحلت آن حضرت ، آشکارتر از (کفر ابلیس ) است . وی رهبری دشمنان رسول خدا صلی الله علیه و آله از کفّار قریش و مشرکین مکّه ، را برعهده داشت و همیشه پرچم کفر را بر ضدّ نهضت جوان اسلام به دوش می کشید . او در مکّه دامها و نیرنگهای بسیاری را علیه مقام رسالت به کار گرفت ، و زمانی هم که حضرت به مدینه رفت ، بر ضد ایشان ، دست به ایجاد جنگهای مختلفی زد تا از بت پرستی و رذایل اخلاقی دفاع نماید و رسالت الهی پیامبر صلی الله علیه و آله و فضایل اخلاقی یی را که هدف آن حضرت بود ریشه کن سازد . (45) زمخشری ، دانشمند مشهور اهل سنّت ، گوید : ابوسفیان مردی کوتاه قامت و بدشکل بود و هند ، صباح را (که مزدور و اجیر ابوسفیان بوده و از طراوت جوانی برخوردار بود) به نظر خریداری نگاه می کرد و عاقبت نیز نتوانست خودداری کند و لذا او را به سوی خویش خواند و در میان آن دو ارتباط پنهانی برقرار گشت . این روابط نامشروع تا آنجا بالا گرفت که پاره ای از مورخین معتقدند علاوه بر معاویه ، عتبه (فرزند دیگر ابوسفیان ) هم در حقیقت از صباح بوده است ! و نیز گفته اند : هند از به دنیا آوردن این طفل در منزل ابوسفیان خشنود نبود ، لهذا سر به بیابانها نهاد و کودک خود ، عتبه ، را در تنهایی به دنیا آورد .
خاندان بنی اُمیّه
رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود : عدل و
داد ، هنگامی که در میان پیروان من از بین خواهد رفت که مردی به نام یزید از امویان زمامدار مسلمانان گردد . (46)
امویان ، این خاندان رانده شده و منفور ، نه از مهاجرین بودند و نه از انصار .
آنان ثروت مسلمانان را به غارت بردند ، دین سازی کردند ، و مسلمانان را به بردگی گرفتند . (47)
سراسر دوره بنی اُمیّه جز رجعت به عصر جاهلیّت ، و پیروی از کفر و الحاد چیز دیگری نیست (48)
ابوسفیان گفت : پروردگارا ، بار دیگر دوران جاهلیّت را به ما بازگردان و حکومت و خودمختاری تازیان را زنده کن !(49)
نیز گفت : سوگند به خدا ، اگر زنده بمانم حکومت را از دست هاشمیان بیرون خواهم آورد . (50)
پسرش معاویه هم ، پس از تحمیل صلح بر امام حسن مجتبی علیه السلام ، صراحتا گفت : من در راه دین با شما نجنگیدم ، بلکه تنها به این علّت با شما ستیز کردم که بر شما حکومت کنم (51)
هنگامی که عثمان به خلافت رسید ، ابوسفیان بر او وارد شده و اظهار داشت : خلافت را چون (گوی ) در دست بنی اُمیّه بچرخان ، که خلافت و رسالت جز سلطنت چیز دیگری نیست و من بهشت و جهنّمی نمی فهمم . (52)
در حدود پنجاه سال پس از رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله ، بیست سال بعد از شهادت امیرالمؤ منین علیه السلام ، و ده سال بعد از شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام بود که در نیمه ماه رجب سال شصتم
هجرت معاویة بن ابی سفیان از دنیا رفت . معاویه در حدود چهل و دو سال در دمشق امارت و خلافت کرده بود : حدود پنج سال از طرف خلیفه سوم امیر شام بود؛ کمتر از پنج سال هم در زمان خلافت امیرالمؤ منین علی بن ابی طالب علیه السلام و همچنین حدود شش ماه در خلافت امام حسن علیه السلام حکومت شام را در دست داشت . و در این مدت دائما با علی و حسن بن علی علیه السلام در جنگ و ستیز بود . افزون بر این همه ، چیزی کمتر از بیست سال هم خلافت اسلامی را در چنگ داشت و در اواخر عمر خود برای خلافت فرزندش از مردم مسلمان بیعت گرفت .
عثمان و معاویه ، سرسلسله چهارده نفر خلفای سفیانی و مروانی بنی اُمیه هستند که از سال 41 تا سال 132 هجری مدت هزارماه حکومت اسلامی را به دست داشتند . (53)
جنایات معاویه بیشمار است : وی با امام حسن علیه السلام صلح کرده و بر خلاف مواد آن عمل کرد . چنانکه بر خلاف تعهداتش شیعیان علی علیه السلام را در فشار شدیدی قرار داد ، و از جمله حجر بن عدی و 6 نفر از یاران او را کشت . قدرت معاویه به جایی رسیده بود که هرچه می خواست می کرد .
شجره نفرین شده !
رسول خدا فرمود : (إ ذا راءیتم معاویة علی منبری فاقتلوه ) (54) یعنی ، وقتی معاویه را بالای منبر من دیدید ، او را بکشید .
روزی پیامبر گرامی ، ابن عبّاس را برای احضار معاویه فرستاد
. ابن عبّاس رفت تا معاویه را احضار کند ، دید مشغول غذا خوردن است . در بازگشت عرضه داشت : غذا می خورد . حضرت فرمود : (لا اءشبع الله بَطَنه ) (55) یعنی ، خداوند هیچ گاه شکم او را سیر نکند!
در نتیجة نفرین رسول خدا صلی الله علیه و آله ، معاویه هیچ وقت در غذا خوردن سیر نمی شد . وی می گفت : دست کشیدن من از غذا برای سیری از آن نیست ، بلکه از جهت خستگی از خوردن است ! معاویه شراب می خورد و به اسم اسلام حکومت می کرد . (56)
جاریه و معاویه
نام یکی از رؤ سای عشایر عرب ، (جاریه ) بود . به طوری که (اقرب الموارد) ، از کتب مشهور لغت ، می گوید : یکی از معانی جاریه ، (الحیّة من جنس الافعی ) است . یعنی ، جاریه یک نوع مار از جنس افعی است . جاریه مردی قوی ، صریح اللّهجه و با شخصیّت بود . او و کسانش از حکومت ظالمانه معاویه ناراضی بودند و در دل نسبت به وی کینه و دشمنی داشتند . معاویه که بدبینی او و کسانش را احساس کرده بود تصمیم گرفت روزی در برابر مردم به وی توهین کند و نامش را وسیله تمسخر و تحقیر او قرار دهد . فرصتی پیش آمد و جاریه با معاویه روبرو شد .
معاویه گفت : تو چقدر نزد قوم و قبیله ات پست و ناچیزی که اسم ترا افعی گذارده اند . جاریه فورا و بدون تامل گفت : تو چقدر نزد قوم و
قبیله ات پست و ناچیزی که اسم ترا معاویه گذارده اند (معاویه به معنی سگ ماده است !) (57) معاویه از این جواب سخت ناراحت شد و گفت : بی مادر ، ساکت باش !
جاریه پاسخ داد : من مادر دارم که مرا زاییده است . به خدا قسم دلهایی که بغض ترا در خود می پرورد ، در سینه های ماست و شمشیرهایی که با آنها با تو نبرد خواهیم کرد در دستهای ماست ؛ تو قادر نیستی به ستم ما را هلاک کنی و به زور بر ما حکومت نمایی . تو در حکومتت با ما عهد و پیمانی بسته ای و ما نیز طبق آن متعهّد شده ایم که از تو اطاعت کنیم ؛ اگر تو به پیمانت با ما وفا کنی ما هم در اطاعت از تو پایدار خواهیم بود و اگر تخلّف نمایی بدان که پشت سر ما مردان نیرومند و نیزه های برنده قرار دارند .
معاویه که از صراحت گفتار و روح آزاد جاریه خود را سخت شکست خورده می دید ، گفت : خداوند مانند ترا در جامعه زیاد نکند!
شریک بن اعور و معاویه
شریک بن اعور ، سید و بزرگ قوم خود بود و در زمان معاویه می زیست . وی شکل و شمایل بدی داشت . اسمش شریک بود و پدرش نیز اعور نام داشت که به معنی کسی است که یک چشمش معیوب باشد .
در یکی از روزهایی که معاویه در اوج قدرت بود ، شریک بن اعور به مجلس او آمد . معاویه ، از اسم نامطبوع وی و پدرش ، و همچنین
از قیافه ناخوشایند او ، سوء استفاده کرده و او را به باد تحقیر و اهانت گرفت .
معاویه گفت : نام تو شریک است و برای خدا شریکی نیست ، و تو پسر اعوری و سالم از اعور بهتر است ، نیز صورت نازیبایی داری و خوشگل بهتر از بدگل است . چگونه قبیله ات کسی چون تو را به سیادت و آقایی خود برگزیده اند ؟
شریک در جواب گفت : به خدا قسم ، تو معاویه هستی و معاویه سگی است که عوعو می کند . تو عوعو کردی و نامت را معاویه گذاردند . تو فرزند حرب و صخری و زمین همواره از زمین سنگلاخ بهتر است . با این همه ، چگونه به مقام زمامداری مسلمین نایل آمده ای ؟
سخنان شریک بن اعور ، معاویه را شکست داد و معاویه شریک را قسم داد که از مجلس وی خارج شود . (58)
دو سیاست متضاد
فرمان علی بن ابی طالب علیه السلام به لشکریانش : کوچکترین خونی را ، بنا حق ، بر زمین جاری نسازید . دستور معاویه به لشگریان : از کشتن زنان و کودکان نیز دست برندارید . (59) معاویه دستور داد در بلاد اسلامی گردش کنند و هر کس را که از هوا خواهان علی علیه السلام است بکشند . ولی علی بن ابی طالب علیه السلام به والیانش می فرمود : با کسی که با تو نجنگد پیکار مکن و بر مسیحیان و یهودیانی که با مسلمانان عهد بسته اند ستم مکن .
گور معاویه کجاست ؟
سید محمد صادق طباطبائی - رجل معروف ایران در عصر
مشروطه و پهلوی ، و رئیس پیشین مجلس شورای ملی - در سال 1335 شمسی مسافرتی به سوریه می کند . در آنجا به فکر می افتد ببیند گور معاویه کجاست و چه وضعی دارد ؟
طباطبائی از هر کس می پرسد گور معاویه کجاست ؟ همه با یک دید نفرت آمیز به او پاسخ کوتاهی می دهند و از راهنمایی وی خودداری می کنند . ولی وی مصرانه این جستجو را دنبال می کند و سرانجام در یکی از محلات پشت شهر تنها یک درشکه چی را می یابد که ، با گرفتن دست مزد مضاعف ، حاضر به بردن طباطبائی سر قبر معاویه می شود . آن هم با این شرط که طباطبائی را به خارج شهر و نزدیکی آرامگاه معاویه ببرد و آنجا او را پیاده کرده و باز گردد و بقیه راه را خود طباطبائی پیاده برود .
بهتر است از این به بعد رشته کلام را به دست خود طباطبائی داده و بدون ذره ای کم و کاست گفته او را بشنویم :
مسافت زیاد نبود ، رسیدیم . حیاط خرابه محقری مشتمل بر دو اطاق کوچک و فضایی در حدود 20 متر بود . سه پله می خورد . پایین رفتیم . وسط حیاط ، حوض کوچک و مخروبه ای با آب گندیده ، که سه مرغابی در آن زندگی می کردند ، وجود داشت . پیرزنی در گوشه حیاط نشسته بود . دوکی در دست (داشت ) و مقداری پشم در جلویش بود و نخ می رشت . همین که ما را دید گفت :
اینجا چه کار دارید ؟
گفتم : آمده ام قبر معاویه را ببینم ، کجاست .
گفت : معلوم می شود شما عراقی هستید ، برای اینکه از اهل شام کسی اینجا نمی آید ، و با دست یکی از اطاقها را که در چوبی کهنه ای داشت نشان داد . در را باز کردم ، اطاقی بود به مساحت ده دوازده متر که محل دو قبر در آن ظاهر بود : روی یکی از قبرها پارچه سبز رنگ رفته و مندرس افتاده بود و دو شمعدان مسی قدیمی هم رویش گذارده بودند؛ و قبر دیگر ساده و بی پیرایه بود . قدری ایستادم و مانند کسی که فاتحه بخواند مقداری لعن به معاویه و بنی اُمیّه فرستادم و از در بیرون آمدم ! (60)
جواز لعن بر معاویه
عین الا ئمّه روایت می کند که به ده دلیل ، لعن بر معاویه رواست :
1 . خروج او از اطاعت امیرالمؤ منین علی علیه السلام
2 . شمشیر کشیدن او بر روی امیرالمؤ منین علی علیه السلام
3 . غصب کردن حقّ حضرت امیرالمؤ منین علی علیه السلام
4 . انکار اهل بیت علیه السلام
5 . خود را مستحق امامت شناختن .
6 . کتمان فضل امیرالمؤ منین علی علیه السلام
7 . جسارت به امیرالمؤ منین علی علیه السلام بر سر منبرها .
8 . بهتان بر آن سرور نهادن به خون عثمان .
9 . ولایت بر اُمّت را به یزید کافر دادن .
10 قتل حسن بن علی علیه السلام و وصیّت کردن به قتل امام حسین
علیه السلام
پس معاویه مستحق لعن باشد ، بی شرط . (61)
امام حسین (ع) یگانه حامی دین اسلام
معاویه لعنة الله علیه در طول خلافت بیست ساله خود پایه های حکومت فرزند فرومایه اش یزید را ، که عصاره فساد و ثمره شوم شجره اموی بود ، محکم و استوار ساخت .
پس از درگذشت معاویه ، مردی روی کارآمد که نه تنها تربیت دینی نداشت ، بلکه با اسلام و پیامبر صلی الله علیه و آله روی کینه توزیهای دوران جاهلیّت و جنگهای بدر و اُحُد و احزاب شدیدا مخالف بود . حکومتی که باید پاسدار رسالت اسلام ، مجری قوانین و حدود ، نماینده افکار و آرای مسلمانان ، و تجسّم روح جامعه اسلامی باشد ، به دست مرد پلیدی افتاد که آشکارا موضوع رسالت و وحی محمد صلی الله علیه و آله را انکار می کرد و بسان جدّ خود ، ابوسفیان ، همه را پنداری بیش نمی دانست . (62) آیا در چنین اوضاع و احوال ، و با انتشار فساد در حوزه های حکومت اسلامی ، و نفوذ عناصر مرتجع که می خواستند اوضاع را به دوران جاهلیت بازگردانند ، حضرت حسین بن علی علیه السلام که نمونه تقوی و پرهیزگاری و سمبل آزادی و یگانه حامی دین و یاور پیامبر صلی الله علیه و آله بود می توانست دست بیعت به چنین مردی بدهد و بر جنایات و ستمکاریها و منویّات پلید او صحّه بگذارد ؟
هنگامی که ولید ، استاندار مدینه ، امام علیه السلام را به استانداری دعوت کرد و نامه یزید را برای او خواند و از حضرت خواست که
با یزید بیعت کند ، وی در پاسخ گفت : (إ نّا اءهل بیت النبوّة و معدن الرسالة و مختلف الملائکة ، بنا فتح الله ) و بنا ختم . . . ) (63)
ما خاندان نبوّت و معدن رسالتیم و مرکز آمد و رفت فرشتگان . خدای متعال بنیان دین را به دست مردی از ما خاندان بنیاد نهاد و کار حاکمیّت آن بر جهان را نیز به دست ما به پایان خواهد رساند . و یزید مردی است فاسق و بزهکار ، شرابخوار ، قاتل بی گناهان و متجاهر به فسق ؛ مثل منی با این سوابق درخشان ، با چنین کسی هرگز دست بیعت نمی دهد .
بدینگونه ، امام علیه السلام با نهضت و قیام سازنده خود ، ماهیت کثیف این حکومت را به مسلمانان جهان نشان داد وپرده از روی منویات خطرناک آن برداشت . سرانجام نیز با خون سرخ خویش ، احساسات مردم را بر ضد امویان بسیج کرد و چیزی نگذشت که در تمام اقطار اسلامی قیامهایی روی داد که نهایتا منجر به نابودی کامل حکومت امویان گردید .
(64)
در حکومت معاویه ، مردان شجاع و نامی فراوانی از مسلمین ، چون حجر بن عدی و رُشَید هجری ، را به جرم محبّت اهل بیت و ولای علی علیه السلام کشتند . علاوه بر همه اینها ، معاویه با تمهید مقدماتی ننگین ، سبط اکبر رسول خدا صلی الله علیه و آله یعنی امام دوّم شیعیان جهان حسن بن علی علیه السلام را مسموم و شهید ساخت . (65)
حمایت امام حسین (ع) از مظلوم
شدّت علاقة امام حسین علیه
السلام به دفاع از مظلوم و حمایت از ستمدیدگان را می توان در داستان ارینب و همسرش ، عبدالله بن سلام ، دریافت که اجمال و فشرده آن را در اینجا متذکّر می شویم :
یزید در زمان ولایت عهدی ، با اینکه همه نوع وسایل شهوترانی و کامجویی و کامروایی از قبیل پول ، مقام ، کنیزان رقاصه و . . . . را در اختیار داشت ، چشم ناپاک و هرزه اش را به بانوی شوهردار عفیفی دوخته بود .
پدرش معاویه ، به جای آنکه در برابر این رفتار زشت و ننگین عکس العمل کوبنده ای نشان دهد ، با حیله گری و دروغپردازی و فریبکاری ، مقدماتی فراهم ساخت تا آن زن پاکدامن مسلمان را از خانه شوهر جدا ساخته به بستر گناه آلوده پسرش یزید بکشاند . حسین بن علی علیه السلام که از قضیه با خبر شد در برابر این تصمیم زشت ایستاد و نقشه شوم معاویه را نقش بر آب ساخت . وی با استفاده از یکی از قوانین اسلام زن را به شوهرش ، عبدالله بن سلام ، بازگرداند و دست تعدّی و تجاوز یزید را از سر خانواده ای مسلمان و پاکیزه قطع کرد و با این کار همّت و غیرت هاشمیین را نمایان ساخت و علاقه مندی خود را به حفظ نوامیس جامعه مسلمان ابراز داشت و این رفتار سبب شد که مفاخر آل علی علیه السلام و دنائت و ستمگری بنی اُمیّه ، برای همیشه در تاریخ به یادگار ماند . (66)
وصیّت معاویه به یزید
معاویه ، در مرض وفات خویش ، پسرش یزید را
نزد خود خواند و وصیتهایی بدین مضمون به او کرد :
پسرم ، من رنج بار بستن و رفتن بدین سوی و آن سوی را از تو کفایت کردم و کارها را برای تو آسان نمودم و دشمنان را خوار کردم و گردنکشان عرب را برای تو خاضع نمودم و برای تو آن چیز را فراهم نمودم که کسی برای فرزندش فراهم ننمود . پس اهل حجاز را مراعات کن که اصل تواند . هر که از حجاز نزد تو آید او را گرامی دار و هرکه غایب باشد احوال او را بپرس . مردم عراق را مراعات نما و حتی اگر از تو بخواهند که هرروز عاملی را عزل کنی بکن . چه ، عزل یک عامل برای تو آسانتر از آن است که صد هزار شمشیر به روی تو کشیده شود . اهل شام را رعایت کن و آنها را محرم راز خویش قرار ده ؛ اگر از دشمنی بیم داشتی از آنان طلب کمک کن ، و زمانی که به مقصود خویش رسیدی ، آنها را به بلاد شام بازگردان ، چون اگر در غیر بلاد شام بمانند ، اخلاق آنها دگرگون خواهد شد .
من نمی ترسم که در امر خلافت کسی با تو به نزاع برخیزد ، مگر چهار کس از قریش : حسین بن علی علیه السلام ؛ عبدالله بن عمر؛ عبدالله بن زبیر؛ و عبدالرّحمن بن ابی بکر .
1 . امّا عبدالله بن عمر ، او مردی است که عبادت ، وی را از کار انداخته است و اگر همگان با تو بیعت کنند
و کسی غیر او نماند ، او نیز با تو بیعت خواهد کرد؛
2 . و امّا حسین بن علی علیه السلام ، پس او مردی سبک خیز و تند مزاج است و مردم عراق او را رها نمی کنند تا به خروج وادارش کنند . پس اگر بر تو خروج کرد و تو بر او ظفر یافتی ، از وی درگذر که او خویشاوند ما بوده و بر ما حقّی عظیم دارد و از خاندان پیغمبر صلی الله علیه و آله است ؛
3 . و امّا عبدالرّحمن بن ابی بکر ، پس هر چه اصحاب بپسندند او متابعت کند و فکر و همّتش جز مصروف زنان و لهو و لعب نیست .
4 . و امّا آن کسی که مانند شیر بر زانو نشسته آماده فرو جستن بر تو می باشد و مانند روباه ترا بازی می دهد و اگر فرصتی یافت بر تو می جهد ، عبدالله بن زبیر است . اگر با تو چنین کرد و تو بر او ظفر یافتی ، بند از بند وی جداساز و خون کسان خود را تا می توانی حفظ کن . (67)
مرحوم محدّث قمی می فرماید : نام عبدالرحمن این چنین آمده است و صحیح نیست چون عبدالرحمن بن ابی بکر پیش از معاویه درگذشت . (68)
یزید جنایتکار!
پدر یزید : معاویه ، مادرش : (میسون ) صحرانشین ، و معلم سرخانه اش : سرجون رومی بود . یزید کینه و دشمنی با بنی هاشم و خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و نظایر این گونه امور را از پدر؛ روحیه صحرانشینی
(آزادی و لاقیدی افراطی ) و پندارهای خرافی جاهلی را از مادر؛ و میگساری و دشمنی با اسلام و مسلمانان را از معلّم مسیحی و رومیش فراگرفت .
به شهادت تاریخ ، یزید هیچگونه شخصیّت و علایق دینی نداشت . وی جوانی بود که حتّی در زمان حیات پدر ، اعتنایی به اصول و قوانین اسلام نمی کرد و کاری جز عیّاشی و بی بند و باری و شهوترانی نمی شناخت . یزید در سه سال حکومت خود ، فجایعی به راه انداخت که از صدر تاریخ اسلام تا آن روز ، با آن همه فتنه ها که در گذشته رخ داده بود ، سابقه نداشت .
درسال اول ، حضرت حسین بن علی علیه السلام را که سبط پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله بود با فرزندان و خویشان و یارانش به فجیعترین وضعی کشت و زنان و کودکان و اهل بیت پیغمبر را به همراه سرهای بریده شهدا در شهرها گردانید (69) در سال دوم ، مدینه را قتل عام کرد و خون و مال و عرض مردم را سه روز بر لشکریان خود مباح ساخت . (70) در سال سوم نیز کعبة مقدّسه را خراب کرده و آتش زد . (71)
پس از یزید ، آل مروان که تیره دیگری از بنی اُمیّه بودند ، زمام حکومت اسلامی را (به تفصیلی که در تواریخ ضبط شده ) در دست گرفتند . حکومت این دسته ، یازده نفری ، که نزدیک به هفتاد سال ادامه داشت ، روزگار تیره و شومی را برای اسلام و مسلمین به وجود آورد که
در تاریخ کمتر نظیر دارد . در عصر آنان ، جز یک امپراطوری عربی استبدادی ، که نام خلافت اسلامی ! بر آن گذاشته شده بود ، بر جهان اسلام حکومت نمی کرد و در دوره حکومت اینان کار به جایی کشید
که خلیفه وقت که به اصطلاح جانشین پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و یگانه حامی دین شمرده می شد ، بی محابا تصمیم گرفت بالای خانه کعبه غرفه ای بسازد تا در موسم حج در آنجا مخصوصا به خوشگذرانی بپردازد!(72)
یزید هوس باز!
زمانی ، ارتش اسلام در (فرقدونه ) برای حمله به روم به انتظار یزید متوقّف مانده بود . مجاهدین مسلمان ، از سوء موقعیّت گرفتار قحط و غلا گشته مبتلا به تب غش شده بودند و مرگ مثل برگ خزان آنها را بر زمین می ریخت ، ولی یزید ، سرفرماندهی ! آنها ، در (دیرمران ) سرگرم باده گساری بود! هرچه به او گزارش دادند مؤ ثر نیفتاد تا بالا خره موضوع را با پدرش ، معاویه ، در جریان گذاشتند . معاویه او را از واقعه تب و غش اردو در (فرقدونه ) و گرفتاری آنها به قحط و غلا و فقد خواربار باخبر ساخت . در جواب نامه پدر ، پیامی به شعر فرستاد که ابیات آن در لشگر منتشر شد . مضمون شعر این بود : مرا چه باک که اردو در فرقدونه در خطر تب قرار داشته و با مرگ دست بگریبان است ؟ ! من در (دیرمران ) بر متکاها تکیه زده و ام کلثوم در کنار من است !
ما ان ابالی بما لاقت