مشخصات کتاب

سرشناسه : طاهریان سعید

عنوان و نام پدیدآور : او، و دیگر هیچ تالیف سعید طاهریان مشخصات نشر : تهران : مشعر، ۱۳۸۵.

مشخصات ظاهری : ص ۱۲۰

شابک : 964-540-008-2۶۰۰۰ ریال :

وضعیت فهرست نویسی : فهرستنویسی قبلی یادداشت : فهرست نویسی براساس اطلاعات فیپا

موضوع : نثر فارسی -- قرن ۱۴

رده بندی کنگره : PIR۸۱۴۳ الف ۸۷۸۳ الف ۸ ۱۳۸۵

رده بندی دیویی : ۸ فا۸/۸۶۲

شماره کتابشناسی ملی : م ۸۵-۱۵۷۸۴

اشاره

به نام خدای کعبه

ندایی می آید از فراسوی، و تو را می خواند به حرکت، خروش و فریاد. صدایی می آید؛ نجوای گام هایی که عزم رفتن کرده اند، گویی دیر زمانی است که چشم در راه مانده اند تا آنان را بگویند:

کوله های خویش بردارید و پای در این بادیه بگذارید ...

وقتی نزدیک می شوی و درست می نگری، می بینی که گروهی هنوز باور ندارند مسافر شده اند و رهرو و سالک اند. همچنان در حیرت اند و گوشه عزلت گزیده اند و می اندیشند به آنچه در پیش رو دارند.

گروهی دیگر سرشار از خروش اند، آنان باور دارند که سفری در پیش است؛ کوله ها برپشت، بندهای دل محکم، آماده برای «رفتن»، «شدن»، «ماندن» و «نگاه جاودانه داشتن».

آه! ای انسان، به کجا می روی و فریاد بر کدامین حنجره می سایی؟!

کوله بر پشت نهاده ای، لیک، آیا توشه نیز برداشته ای؟

بندهای دل محکم بسته ای، لیک از هم گسیختگیِ دنیا دیده ای؟

آیا خود را گذاشته ای و گام در این راه نهاده ای یا هنوز گرفتار خویشتنِ خویشی؟

آری، به کجا می روی؟

هیچ می دانی، جایی می روی که برگزیده شوی. لایق شوی برای بندگی و تسلیم در برابر یکتا خالق و خداوندگار. پس بر خویش بخروش و او را از وجودت دور کن و آنگاه پای برهنه، سینه چاک و سر عریان، خود را بر این مواج چرخش هستی بسپار ...!

در اینجا، هر کس، سر در گریبان فرو برده، با خویش خلوت کرده و به خود می نگرد تا آنچه که باید، در این مسیر بیاموزد. در این میان، من نیز به درون خویش می نگرم، خاموش مانده ام؛ ذهنم در رخوت فرو رفته و خواب بر دیدگانم آلوده، گویی باورش نیست که می خواهد راهی بس دشوار و در افق ناپیدا را تجربه کند و گام بر سنگلاخ های تفتیده این کویر نهد. به خود می نگرم و توشه ام و آنچه در کوله خود دارم. به سینه ام و آنچه در آن نهان ساخته ام، لیک جایی که می روم، تنها یک کس را می پذیرد؛ «عبد»، «بنده» و نه واژه ای دیگر. پس باید ذهن به خواب رفته خویش را نهیب زنم که:

هان! به پا خیز و حرکت کن و با جماعت باش؛ چرا که این راه را یکّه نمی توان پیمود! ...

از زمین رها می شویم

به راه می افتیم، به سمت ایستگاه، سکوی پرتاب؛ جایی که پای از زمین برمی کَنی و در آسمان بیکران شناور می شوی، آخرین پلکان زمین و لحظه ای بعد، آسمان، بی انتها، بیکران و با بزرگی خو گرفته و زیر پایت زمین، کوچک، ریز اندام و در قاب چشم جای گرفته. دیگر حتی سایه ای هم نمی بینی و فاصله ها و حجم ها را می توانی با انگشتان از هم باز شده ات اندازه بگیری.

سوار برقالی سلیمان، هم نشین ابرهای در هم تنیده ای و هم نفس بادهای از صور دمیده. رها از زمین، فراتر از خاک، دور از سرزمین و آمیخته با افلاک گشته ای و به سوی دیار دوست، شتابان، فضا را می شکافی و همچون غزالِ گریز پایِ رمیده از صیاد، زیبایی دنیا را در پشت دیوارهای ذهن خویش تنها می گذاری و راهی دیاری خشک و سوزان می شوی ...

در همسایگی مادر ...

و در نخستین گام، همسایگی مادری را تجربه می کنی که انسان کنونی را در دامان خویش پروراند و نطفه نخستینِ فرزند آدم را در بطن خود رویاند و تو ایستاده در برابر یک مادر، نظاره گر بارقه های جنگِ خوبی و بدی، تسکین دهنده دردهای پنهان هابیل و آرام کننده خیره سری های آشکار قابیل؛ تنها یاور آدم، شریک غم های او در این وادیِ تنهایی، همراز آشفتگی بشر و غمخوار سرگشتگی انسانی.

او نیز مهربانانه تو را می نگرد. دست نیکی به سویت دراز کرده، چشم هایش اندوهبار است. گویی غمی بزرگ بر سینه اش سنگینی می کند. دست هایش لرزان است و نگاهش هراسان.

تَرک های لبانش از هم دور شده است. می خواهد حرفی بزند و بر اریکه سخن بتازد. گوش فرا دهید، او چه می گوید ...؟!

هان! ای فرزندان من، ای گمراه گشتگان تاریخ، منم حوّا! هم نفسِ آدم. هبوط کننده به زمین. داغدیده فرزندم هابیل و جفا دیده دیگری، قابیل. من شاهد جدایی نسل خویش بوده ام و بر دنیا مداری بد سرشتان افسوس خورده ام، لیک چه کنم که فرزندان من کم بر دین خدا استوار ایستاده اند ...!

و او اشک می ریزد و روی برگردانده، در عزلت خویش فرو می رود. دیگر حتی نقشی از او بر زمین نمانده و همه جا در سکوتی

مرموز فرو رفته است. دیوارها آرام اند و تکّه سنگ برجسته نیز تکانی نمی خورد. لحظه ای می گذرد، هنوز گامی بیش برنداشته ام که ناگاه پای در وادی سوزانی می نهم. خورشید به قامت ایستاده و سایه های کوتاهِ خارهای برآمده از خاک را نیز محو ساخته و در بهت فرو رفته و در اندیشه ای آشفته از چرایی آمدن به این دیار ....

چرا قربانی من پذیرفته نشود؟!

لحظه ای پیش و اکنون! به هرجا می دوم تا شاید دریچه ای به برون این قاب رؤیا بیابم، چیزی جز سراب های واهی نصیبم نمی شود. دیگر پاهایم بر روی زمین سنگینی نمی کند و از من عقب مانده است. لب هایم خشکیده و زبانم از بی کلامی تفتیده است.

تنهای تنها، به دنبال سایه بانی برای آسایش می گردم. سر می چرخانم و پیرامون خود را تیزبین می نگرم. دست برپیشانی نهاده، چشم به دور دست دوخته ام ...

آه! خدای من! آن سوتر، در دل تپه ای کوچک، تکه ای سایه، به تک می دوم تا مکند عشوه آفتاب، آن سهم کوتاه را نیز از من برباید ...!

پشت به تپه، درون گودالی، سر بر سکوت تِیَه گذاشته ام تا شاید اندکی وحشت این سوزان سرزمین فراموشم شود. مژه ها برهم نهاده ام تا تشنگی از یادم برود ...!

صدایی می آید، از همین نزدیکی! چقدر شادمانم که دیگری

یافته ام تا با او چالش کنم، شاید چشمه ای یافتیم و سیراب شدیم. به شوق سرازیر می شوم به آن طرف. دست برلبه تپه می نهم و تن را بالا می کشم، به امید دیدن همیار و همراهی، اما گویی مسیر دیگری جریان یافته است. گردن بالا می کشم و چون خورشیدِ از کمین برآمده، خیره مقابلِ خود را می نگرم. وای اینجا کجاست و من در کدامین پیچش تاریخ گم شده ام.

دو تن، با لباس هایی تمام نپوشیده، بازوانی ستبر و اندامی برافراشته، چشمانی درشت بر سر نهاده و ریش هایی بلند و فِر خورده. پاهایم در شنزار به دام افتاده و حنجره ام در تار تنیده است.

نمی توانم هیچ نشانه ای از خویش به آنان نشان دهم و تنها نظاره گر جدال آنان شده ام ...!

چرا قربانی من پذیرفته نشود، لیک قربانی تو قبول گردد ...؟!

اینان چه می گویند و سخن از کدامین قربانی است؟

چهره هاشان چقدر شبیه یکدیگر است و بسیار شبیه به ...! وای، خدای من! اینان شبیه ترین اند به حوا ... فرزندان آدم، هابیل و قابیل ...!

مهربانانه برادرش را می نگرد و می گوید: خداوند کار پرهیزکاران و درست کرداران را می پذیرد. تو در نیت خود صادق نبوده ای ...! قابیل بر می خیزد، دژم وار، و چند گام دور می شود، ناگاه برمی گردد و کین خویش را به سوی برادرش نشانه می رود. فریادش خشمناک است: باورکن! من تو را خواهم کشت ...!

هابیل بلند می شود، راست قامت، بی دلهره و تسلیم خدای خویش، روی از قابیل می پوشاند و به آسمان خیره می شود و می گوید: خداوند شاهد است که تو اگر چنین کنی از زیانکاران خواهی شد. تو را برحذر می دارم از این کار. انتقام را در ذهن جلا مده و روح خویش اعتلا ده؛ چراکه عاقبت نیک سرشتان و راست رفتاران رستگاران اند ...!

قابیل مشت گره کرده و چشم از کاسه در آورده، خم می شود و سنگ از زمین برمی دارد و بالای سر می برد و با فریاد رها کرده خود در آسمان، به سوی هابیل می دود و از قفا بر سرش می کوبد.

ناله ای جانکاه، که در باد وزان گرفته، بالا می رود، اوج می گیرد و در گوش آدم جاودان می شود.

نخستین خونِ ریخته شده در بنی آدم، نخستین جدایی در نگرش و بینش و صف آرایی خداپرستی در برابر دیگرپرستی.

آری، خون هابیل زمین بیابان را سیراب کرد تا آغازگر قربانی شدن در راه حقیقت و شیوه طریقت باشد و چگونه رفتن را به رهگذران بیاموزد که اینجا سرای عبور است نه حضور ...!

چشم برهم می نهم تا شاید غم از دست دادن نخستین انسان را، که در برابر دیدگانم جان می دهد، درون ریز کنم. هرچند که نمی توانم قدم از قدم بردارم و به یاری او بشتابم و بر سنگدلی قابیل بتازم. لیک اشک های جاری شده برچهره ام را بر بلندای هابیل سرازیر می کنم و غرق در دریای احساس خویش، به یکباره به

ژرفای دالان آمده از آن کشیده می شوم و بر کرانه ذهن خواب آلود خود، سوار بر تکّه چوبی، نجات یافته از موج های سهمگین، رحل اقامت باز می افکنم ...!

سروش امید و رهایی ...

باریکه های نور رقصان در فضایی مواج و فروزان بر خطی مستقیم، بیداری را در چشمان خاک گرفته از فرسایش زمان، نوید می دهد تا اندکی بعد حرکت را نیک بنماید و رخوت را نا زیبا، تا بشر جوهره وجودی خویش را برجاری شدن بنیان نهد و از خمودگی و ایستادگی پرهیز کند که آب چون روان باشد حیات بخش است و گرنه چون مرداب گردد، رعیت خود را در واپس زدگی فنا می سازد، پس پلک می گشاییم و ذرّه بین دیده را با فوتون های سرگردان نیرو بخشیده، انحنای پرده را با نقش بستن آزموده و کمر همّت بسته تا راه را بپیماییم. پای در شنزار فرو برده و سر در گریبان آویخته، نگاه از شرم آفتاب به زمین دوخته و چهره از تنور کویر سوخته، رو سوی افق به تاخت می رویم تا خویشتن وجود را از این بادیه برهانیم و به سر منزل مقصود رسیم. چون پیش می رویم گرمای طاقت فرسا لبان را خشک کرده و دیده ها را کم سو، سراب های واهی همگان را فریب داده و درختان سبز نما، گام ها را به سوی خویش کشانده، ناامیدی از نجات، باورها را در چنگال خویش اسیر ساخته و رنگ ها از عریانی بیابان باخته، لیک

این سفر را برای سرگردانی در این تیه نا امیدی آغاز نکرده ایم که بخواهیم وجود را تسلیم قهر طبیعت سازیم. پس چاره ای جز زمزمه سروش امید و رهایی از سرزمین قهرآمیز نداریم، اما مگر بی طاقتی چشمان سراب دیده و لبان خشکیده، اجازه حضور فردا را در ذهن می دهد ...؟!

باز هم به خیال آب می روم ...

چند گام دیگر تا مرگ، پاها از نا افتاده و دل ها از هراس فراموش شدگی در دیار نا آشنا به تپش افتاده، چشم ها کم سو شده و از شدّت بی آبی گود افتاده، شاید آخرین نفس های کاروان در گردباد فرو رفته ما باشد. نگاه ها از حمله شن های روان پوشیه بسته و گام ها در سختی پیش رفتن در خود شکسته، نمی دانم آیا آن سوی ماسه های با باد هم پیمان برایمان دنیایی هست؟ شاید بسیار گویند، خیالی بیش نیست، لیک درون من سوهای امید را برخویش نبسته است.

و آن سوی توفان، سایه هایی از دور دست نمایان است؛ گروهی می گویند: سرابی دیگر است و برجای خویش بدون جوشش می نشینند. سر در گریبان فرو می برند. شاید چشمه ای از زیر پایشان جوشید و گروهی دیگر رو سوی من می کنند و می گویند: تو برایمان آب پیدا کن ما می نوشیم ...! و شاید جماعتی آن سوی تر، به سخره ام گرفته اند که می خواهم در پی سایه، در افق

نقش بسته روم، اما من اگر سرابی دیگر باشد، بازهم به خیال آب می روم؛ هرچند گَرد وخاک برخاسته از زمین، چون خارهای کوتاه این سرزمین، مرا بیشتر امیدوار به حرکت در آنجا می کند. بلند می شوم، آخرین توانم را به پاهای در خلسه خفته خود می رسانم تا دگر بار با بیداری قدم های من رنج سفر را بر تن رنجور، هموار سازد ...!

اگر این کلام به پایان نبرم، رسالت خویش انجام نداده ام

چون نزدیک می شوم، سایه دور می شود، خوشحال می گردم، گویی سایه حرکت می کند و این همان استوار ماندن بر وجدان درونی است. سراسیمه و بی اختیار شن های روان را پشت سر گذاشته و بر یأس تاختم تا تن رنجور خود را بر مردمان در مرز آسمان و زمین دوخته رسانم. به انتهای کاروان می رسم، مردمانی با لباس بادیه نشین، سلام می دهم جواب نمی دهند. گویا صدای مرا نمی شنوند، هیکلم را نمی بینند، لحظه ای برخویش می ترسم، اما ندایی درونی مرا آرامش می دهد که تو ذهن در کالبد جای گرفته خویشی، هراسان مباش و افتان مرو ...! هنوز از این فکر رها نشده ام که سواری از دور، با باره ای چالاک، خاک سم ها برفلک آویخته و چون در بر سر مردمان ریخته، جمعیت را شکافته و به این سو می آید؛ در حالی که فریاد می کند؛ پیامبر فرموده اند: ای آنان که در بیابان جُحفه عقب مانده اید، خود را به آبگیری که در فرا دست

است رسانید، امر مهمی است ...!

ای مهربان خدای، من سرگشته زمان شده ام، اکنون در جحفه مانده ام! مگر چه اتفاقی رخ داده که نبیّ گرامی، محمد مصطفی صلی الله علیه و آله، امت از حج برگشته خود را زیر تابش بی سایه آفتاب، در کویری از تشنگی بی تاب، به گودالی فراخوانده تا با آنان سخن گوید!

آبگیری با ژرفای زیاد، پهنایی کشیده تا بلاد شاهد حضور مردم، امت رسول اللَّه، از حج برگشتگان، سفیران حجّ ابراهیمی و شیفته از قرار گوهری در میان و نگینی در کنار، زمزمه ها فضا را به فریاد واداشته است. همگان چشم به کجاوه شتران دوخته اند تا دریابند که محمدبن عبداللَّه، امین خداوند بر هستی، برای کدامین گفتار برچنین رفتار، در بیابان سوزان جُحفه امر نموده است ...؟!

لب می گشاید. حمد خدای حکیم و قادر به جای می آورد.

چشمان درشت و زیبای خود را به سوی مردم می کند و ادامه می دهد:

«پروردگار بر من وحی فرستاد که اگر این کلام به پایان نبرم، رسالت خود انجام نداده ام.»

در کلامش هیبت و جلال خفته است. دست بالا می گیرد و حاجیان گرد نشسته غدیر خم را بر امانت و درستکاری خویش گواه می گیرد. قلب ها در انتظار مانده و دیده ها در چرایی جوان نشسته در کنار او مانده، پیامبر نگاهی پدرانه به جمعیت نموده است؛ گویی

هراسی نوپا وجود مبارکش را از آینده امت پر ساخته، لیک باید بگوید و گرنه سختی های رسالتش بی معنی و بی هویت می شود ...

«مردم! هرکس را که من مولا و آقای اویم، پس علی نیز مولا و آقای اوست ...»

از جا کنده شده ام، عرق برپیشانی جاری و اشک از گوشه چشم روان. باورم نمی شود که گامی در گذشته بر داشته و در این بادیه غدیر خم را تجربه کرده باشم. نفسم به شماره افتاده و قلبم هر آن است که از جا کنده شود. پلک ها را بر هم می نهم و نفسی عمیق به درون می کشم و تلاش می کنم شاید اندکی بیاسایم.

قافله رو سوی مدینه گریزپای، سربرهنه و شتابان و در پی الفتی ژرف و بسته به ریسمان، طی طریق می کند و سلوک وار قدم های خویش را بر ماسه های گرم و تفتیده می نهد تا زودتر رحل اقامت بر پشت دیوارهای مدینه افکند. مرکبی که سوار بر آن ایستاده جاده را می نگریم و رقیب گونه خط های سفید حک بر سیاهی مسیر را می پاییم نیز قرار از دست داده و بر سرعت خود می افزاید. شاید این دلدادگان رخ سندروس را بر دروازه های مدینه در کوتاه زمانی بیارامد ...!

در افق شهری پهن شده بر زمین کویر، محصور در میان کوه ها و تنها یک سو بی حصار. دیاری که تاریخ را در برابر افراشتگی خود به کوچکی واداشته و بذر خداپرستی را در ذهن تمدن بشری کاشته

است. وادی ای که تنها مسلمانان و یکتا پرستان را در دامان خویش می پذیرد. به دیوارهای شهر رسیده ایم قلب ها به تپش آمیخته و باورها از برای حضور عشق درهم ریخته، چشم ها را یک تلنگر کافی است که جوی های باریک احساس را در دل تشنه بیابان به راه اندازند و شیون خویش را بر سر بد عهدان روزگار آوار سازند.

دیوارهای نشسته در تاریخ را به فراموشی می سپاریم. خویشتن وجود را به درون انداخته و رنگ از چهره باخته، سختی های سفر را به کناری می نهیم و دل را در میان درزهای پنهان شهر قرار می دهیم ...

همدم و همراز علی علیه السلام

چون وارد شهر می شوی، نخستین واژه ای که ذهنت را به چالش می کشاند، منطقه ای است که برکناره چپ تو، تا مدت ها کشیده شده است؛ ابیار علی می نامندش. می پرسم ... می گویند: ابیار علی چاه هایی است که امیر مؤمنان، علی بن ابی طالب در سال های تنهاییِ خویش، حفر کرده و جوشش روان آب را بر پای نخل های خسته از بی مهریِ زمانه برده تا روزگاری نخلستانی شود کشیده تا مدینه.

چون خوب گوش فرا دهی، ترنّم صدای او را می شنوی که دل از مردم بریده و به حال خود رها کرده است. دامن از دیار ریا و نفاق برچیده و بر مردمان فراموشکار و عهد شکن که پیکر پیامبر

هنوز بر زمین، در پی دنیای خویش رفتند. سخن بسته و دردهای بسیارش را درون چاه های کنده و نخل های زنده فریاد کرده، گویی علی را همدم و همراز نخلستان مانده و جز به تعداد انگشتان دست، او را همیار نیست ...!

در این شهر مشکل توانی غنی را از فقیر بازیابی!

و شهر را می نگری، خیابان های پهن با خط کشی های یکنواخت، نخل های قد برافراشته کنارگذر، ساختمان های بلند سایه انداخته برخانه های کوتاه و بلوکه نشین، کوچه های خاک گرفته، منتهی به خیابان هایی تمیز. خود روهای بسیار و عابران انگشت شمار، هتل های آسمان خراشیده سنگفرش به گرانیت های گوناگون، دیش های ماهواره خرامیده بر خانه های فرسوده، زمین های یکدست که می دانی خانه های پوسیده ای بوده و چون ردّپای بیل های مکانیکی را برپشته خاک می بینی در می یابی هتل و میهمانسرای دیگری به آسمان دوخته خواهد شد. دستفروشان چهره سوخته، بساط زیر سایه هتل ها پهن کرده، با نگاه هایی ملتمسانه به دست های تو، میدان های کوچک وگاه پوشیده با سبزه، فورد و کادیلاک های آمریکایی، تویوتا و هوندای ژاپنی در خیابان ها و کوچه پس کوچه ها ریخته و مردمانی با لباس های یکرنگ بر تن و شال هایی قرمز رنگ بر سر، با ریش هایی بلند و وز خورده، چنان که اگر در پیاده رو دو فرهنگ را

در کنار هم بینی، مشکل توانی غنی را از فقیر بازیابی، مگر نگاهی ژرف بیندازی ...!

شهر بوی غریبی می دهد

به محل اقامت کاروان رسیده و بار بر زمین می نهیم. اندکی آسوده و خستگی راه ز تن می زداییم، وضو ساخته و درون به پاکی آراسته، خود را آماده رفتن می کنیم، رفتن به جایی که دوری راه برای دیدنش کوتاه می نماید و سختی کشیده تا این سرزمین را آسانی جلوه گر می سازد. همه در سکوت لیک فریادی در درون، درد هجران کشیده و روی به اشتیاق نموده، به میهمانی فراخوانی شده و از ورای افق به آرزویی آمده ...! هان! ای دوست! سرشت بیارای چرا که صاحب مجلس به سیرت تو می نگرد نه صورت! و به وجود تو نظر می افکند نه رنگ پوست و نژاد تو! سر به زیر افکن، ادب را به جا آور، با خویش نجوا کن، نفس بکش، کوچه های این شهر بوی غریبی می دهد و غم عجیبی را در دلت به امانت می گذارد، گویی چند صباحی است که ناله های بیت الأحزان برنیامده و شاید هم گوش ها آنقدر رسوب دیده اند که فراموش کرده اند خلقت خود را، اما هنوز در زیر سایه های نخلستان افرادی پیدا می شوند تا فریادهای پیچیده در مدینه را برایت بازخوانی کنند و تو را بر روزهای خوش وناخوش این دیار آگاه سازند ...

اکنون ایستاده ام

مناره های مسجد النبی از دور جلوه نمایی می کند و چون ستون هایی از نور، آسمان را به زمین آشتی می دهد، هرچه نزدیکتر می شوی، التهاب غرقه در اشتیاق دالان های وجودی ات را فرا می گیرد. زبانت در کام نمی چرخد و گام هایت استواری خویش را ازدست داده و هر آن است که در برابر بزرگی این سرا زانوانت زمین را لمس کند ...

و من ایستاده در برابر تاریخ، تاریخ یک دهکده در دل کویر؛ دهکده ای رها که سالیانی مردمانش با هم درگیر بوده اند و مردمانی بادیه نشین آمیخته از چند فرهنگ و در التهاب از ناهمگنی قومیت ها. یک زخم کهنه، دیگر مردم به تنگ آمده اند و بر کشتار از نادانی برخاسته خویش فریاد دارند. مردی سخن از پیامبری جدید به میان آورده، گفتارهایی چند پاره شنیده، همفکران و دگر اندیشان قوم را اشاره می دهد به سوی شهری در دور دست و می گوید: تنها او می تواند این زخم چرک کرده را التیام بخشد. بیایید او را از نزدیک ببینیم و بر راستی یا ناراستی وی آگاهی یابیم ...!

و این همان کلام الهی است. تغییر سرنوشت به دست خویشتن وجود یک ملت، بهترین انتخاب و جاودان شدن در ذهن تاریخ.

دهکده ای کوچک، هم پیمان بر سر یک هدف، میزبانی رسول بر انگیخته، از فراموشی و مدفون شدن در زیر شنزارهای روان نجات

یافته و ریشه های یک تمدن را در دل خود پرورانده تا آینده قوم انگشت شمار خویش را در ظرفیت نهفته دین خاتم، پرتوان و فداکارانه ترسیم سازد.

و من ایستاده در برابر یک حضور، وجود پاک یک بنده، او که علت خلق هستی شد و جهان برای دم او جان گرفت، و من سر به زیر، جان ز تن بیرون شده و از قید خاک رسته، در محضر بنده ترین مخلوق پروردگار، امین دادار هستی بخش. نمی دانم چه باید بگویم، سنگینی درک تجلّی نور وجودی اش، سینه ام را فشار می دهد و بلندای روح تراشیده اش سیاهی را به پستو رانده ونور را به پرتو افشانی فرمان داده، فریادهای او هنوز از لا به لای درز ثانیه ها شنیده می شود. هان! ای مردم، بر یگانگی خدای یکتا ایمان آورید و از شرک و بت پرستی دوری بجویید که شریک گرفتن چیزی پست تر از خویش، ساخته دست خود، کاری بیهوده است! باور دارید که خدایی جز پروردگار متعال، قادر بی همتا نیست و روز جزا بر راستی بنیان شده است ...!

آرام، قدم از قدم دور می سازم. نگاهم بر روی گنبدی سبز سکون یافته، با ساختاری یکه، پایه هایی سفید و طاقی سبز فام، شیارهای نازکی تراشیده سطح خارجی گنبد را نقش بندی ساخته و مناره ای سپید با پایه ای چهارگوش، که به بالا پلکانی می شود، گویی چند قطعه را روی هم قرار داده اند و هر تکه روی سقف پایه پایینی که چون به انتها می رسد، باریکتر شده و شیارهایی بر تن خود حس

می کند چون موج های دریا، ده مناره استوار بر بام مسجد، حنجره های توحید، سکوی پرتاب و نردبان آسمان از بالا به پایین تا آدمی را نهیب زنند و از بی هویتی و سرگردانی به پارسایی و بندگی رهنمون شوند و مناره نماد انسان به نماز ایستاده و چشم از دنیا افتاده، سر برآورده و بر عرش الهی تکیه زده و مناره جایگاه فریاد ندای حق و یگانه پرستی و بیداد بر نفس و شرک پرستی و آنگاه که خورشید لحظه ای بر ذکر خدا درنگ می کند و به جایگاه دیگر حرکت، آسمان مدینه از ابر پوشیده می شود، لیک نه ابرهای پیچیده باران زا بلکه پر گشادگانی که بر زمین مقدس این وادی نازل می شوند تا خاک پینه زده اش را برچشم سایند و در حضور پیامبر و رسول یگانه خالق هستی بخش، نماز گزارند و عروج گیرند و چه عظمتی است آنگاه که فرشتگان بر مناره های مسجد النبی آرام می گیرند و بر عالمیان نوای یگانگی ربّ العالمین و رسالت برترین بندگانش را در فضای بیکران پراکنده نموده و سروش وحی و خروش ایمان را با آهنگ دلنشین خود ترنّم می کنند ...! درونم در چالش فرومانده، چه هنگامه ای برپاست، اینجا نیک سرشتان میهمان اند در کنار آدمیان و سپید مایگان به قامت ایستاده همدوش سفید جامگان. آسمان عرصه جولانگاه دیگرانی که به زمین صعود می کنند تا بال های خسته خویش را برذرّه های پراکنده این دیار التیام بخشند، گویی دانه های نور را با خود به بالا می برند، آه چه زیباست! دیده از گنبد بر می چینم و به زمین خیره می شوم، هنوز بر در

مسجدالنبی مانده ام و جرأت حضور در این انجمن را به خویشتن نداده ام لیک تنها آمده ام که دریابم و بر بازوان خود پر برویانم ...

وارد می شوم، چشم بر سنگ های تیره دوخته و از چراغ های صورتی پوش با کلاهکی طلایی رنگ راهنمایی جسته، هنوز نیمی از راه نرفته تیرگی قطع می شود. خطی سیاه گرد گشته تا انتها و آن طرف سنگ هایی سپید، گویی اینجا مرزی است که می گوید هر چه بودی پشت این خط بگذار وبر صاحب خانه احترام گذار و ذهن از غیر ذات خداوندگار تهی ساز؛ چراکه تو به میهمانی بنده ترین مخلوق او آمده ای، پس باید پای از زشتی ها بیرون کشی و با وجودی آراسته و از خاک بر خاسته به حضورش رسی. اینجا مرز است و آن سویش خانه پیام آور صلح و مهربانی است، فریاد گر اخلاق و دین مداری. به خانه او باید پاک وارد شد. کمی درنگ کن، کفش هایت را برکن، لباس تزویر و چند رنگی را بیرون بیاور.

سپید مایه شو و آنگاه به او بنگر که در فراسوی نگاه تو ایستاده و تو را مهربان می نگرد؛ همچون پدری که فرزند خویش را سالیانی است که گم کرده، به تو سلام می کند. او همیشه در سلام سبقت می جوید، سلام می کنی و ندای او را پاسخ می گویی و به میهمانی اش در می آیی ...!

خانه و دارالحکومه حضرت رسول

پیش می روم به سوی قبر پاک نبیّ گرامی. به مسجد قدیم

می رسم، با ستون هایی ساده، کرم رنگ با قوس هایی کوتاه، تاقدیس هایی کوچک با زمینه ای سفید و آیاتی نوشته به ثلث و خطوطی رنگ آلود به سبز و قرمز جهت تزیین کلام الهی، مسجد قدیم بازگشت به عثمانیان ...

مسجد میعادگاه آدمی با خدای خویش، سجده گاه انسان، پیشانی بر خاک ساییدن از خوف الهی و دست شکر بر آسمان بردن از نعمت الهی. مسجد، جایگاه پرستش، نیاز، لیک نه به تنهایی، با مردم که راه دین خدا از میان مردم می گذرد و نه از کوچه های تنگ و باریک تنهایی! آنگاه که در خلوت خویش بارقه های نور و عشق به معبود را روشن ساختی و راه از بیغوله شناختی، به خرابات درآمدی و سالک شدی، عرفان آموختی و فریاد انا الحق بر زبان جاری نمودی، باید برخیزی که در خویشتن نشستن را سودی برای انسان نیست و به میان آدمیان درآیی و سروش زندگی و خروش بندگی را بر حنجره خود فریاد کنی که دیگر زمان ترنّم نیست و بیاموزی به ذهن تشنه بشر آنچه را آموخته ای و گرنه زکات دانش و بینش خود نپرداخته ای.

و مسجد زیباترین جریان در عبور اندیشه های الهی و شناخت ذهن و باور هم کردار خویش، شاید ندانی چه کسی در کنار تو نشسته است اما این را می دانی که در یک نکته به تفاهم رسیده اید، نمازگزاردن نه به خود که با دیگران که پروردگار با مردم است و حلول اندیشه های ناب انسانی در گذرگاه تبادل فکری میان باورها

بارزترین ساختاری است که هم پای راز و نیاز و عبادت خدای قهار در مسجد جلوه نمایی می کند و مسجد النبی این مقدس ترین مکان پس از مسجد الحرام، خانه پیامبر و دارالحکومه او، تجلیگاه بر خورد افکار گوناگون ملل اسلامی و بستر باز خوانی فرقه های اسلامی بدون توجه به اندیشه های التقاطی و استعمارگونه و یا نگریستن از دریچه نژادی و قومی که اینجا همه یکسان اند در برابر حضور رسول صلی الله علیه و آله به انسان بودن و متفاوت در انسان شدن و آدم نام گرفتن.

فضا سنگین شده است، نفس کشیدن در میان ذرّه های خوشبو و پراکنده، به راحتی انجام نمی گیرد. تنها چند گام دیگر، صدای خوشی می آید. گذر گام های رود، حنجره طلایی چکاوکان و ترنّم قمریان! نسیمی عطرآگین وزش یافته و گرباد شور و اشتیاق در دل به راه انداخته، زمزمه یاد خدا به گوش می رسد و زیبا رویانی که به خدمت ایستاده اند، همیانی از نور به کمر آویخته و مرجان بر تن ریخته، نزدیک می شوم، چشم بر هم نهاده ام به خود نمی روم. ترنّم قمریان و آواز چکاوکان وجودم را در استیلای خویش کشانده و ندای تسبیح مه پیکران مرا شیفته ساخته ...!

در اینجا می توانی بو بهشت را حس کنی

و من در کنار منبر پیامبر، نیکی و مهربانی، سر بالا می آورم، باغی در برابرم آراسته به زیبایی و شکوه نا پیدا از چشم نامحرمان،

کشیده تا خانه ای آن سوی رودی کوچک، نیرویی مرا به درون می کشد، قدم هایم لرزان است و ذهنم در بهت فرو رفته، زبانم خاموش مانده و لکنت گرفته، پیرامونم همه سبزی و زندگی، گیاهانش سخن می گویند و به من می نگرند، زنده و پویا، تمام ذرّات پهن شده در زمینی بلور فام و ستون هایی تراشیده از الماس. در افق نگاهم، نقش بسته بر پیکره، «مَا بَیْنَ مِنْبَرِی وَ بَیْتِی رَوْضَةٌ مِنْ رِیَاضِ الْجَنَّةِ» با قلمی طلا اندود و سایه ای سبز روشن.

و در سمت چپ، مناره ای تا بیکران می رود و بر بامش جوانی سیاه با قلبی به شفافیت بلور، ثنای الهی فریاد، ندای ملکوتی اش بر شرک و غیر پرستی بیداد می کند، «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»، «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ» و خانه ای در انتهای این بهشت برین، که کلام از چنگ زدن بر پیکره اش ناتوان و در بازگو نمودن اوج لذت و نزدیکی به معبود، نادان، جای گرفته و در میانش سه قبر پیدا، آرامش در کنار التهاب، پیامبر خدا صلی الله علیه و آله خفته در همسایگی خاک، امین خداوند، محمد مصطفی صلی الله علیه و آله، و آن طرف تر پرده ای آویخته و در ورایش سرای دردانه پیامبر، وارد خانه پیامبر می شوم. در و دیوار این بنا زمزمه می کنند، سپاس می گویند و بر بزرگی خدای قهار اصرار می ورزند، روزنه ای کوچک در زاویه اتاق نور را به درون هدایت می کند و تربت ختم مرسلین را نورباران می نماید، ذرّه های خاک برخاسته از مزار شریف ترین انسان، در امتداد نور رو به بالا می رود. بوی بهشت را می توانی در این قبّه نورانی حس کنی،

نسیمی خنک فضا را پرساخته و نم باران بر دیوارهای گلی شبنم انداخته، تا بویی جانفزا و روح نواز دالان های وجودی ام را در مستی خویش فرو برد وزین مستی آنقدر شاد شوم و سر بر خاک بی نشان او نهم تا رگه های ناله در وجود چند پاره ام به فغان و شیون بدل شود و سیلاب بی خود شدگی، روح زخم خورده و رنجورم را در خود غرق سازد تا اندکی در نزدیکی پیام آور یگانگی خداوند بیاسایم ...

لباسم از شدّت گریستن رنگ دیگر گرفته

سنگینی جانکاه سینه ام را فشرده و هنگامه ای قلبم را به تاراج برده است. پاهایم از بلندای این خانه بر سستی خو کرده و بدنم از انباشتگی رؤیا چنبره زده است. لباسم از شدّت گریستن رنگ دیگر گرفته و صدایم در پس هق هق های مداوم فراموش شده است. دیگر نمی توانم این منظره را تحمّل نمایم. چشم باز می کنم و دست بر منبر پیامبر می گیرم تا بر زمین نیفتم، دست بر قلب خویش می نهم و فشارش می دهم تا شاید اندکی درد را کاهش دهد، دیگر جرأت خیره ماندن ندارم، لیک دیگر دری پیدا نیست ...!

و من ابولبابه ای دیگر، نشسته در برابر ستونه توبه

نفس بر جریان خود ثابت گشته است و قلب تپش را از سرگرفته و من نشسته در برابر ستون توبه و ابولبابه ای که خود را بر

آن بسته، سر به زیر و اشک جاری، پشیمان از آنچه مرتکب شده و دشمنان را شاد کرده، لیک مؤمن به رحمت پروردگار. طنابی بر کمر پیچیده تا مکند فریفتگی دنیا او را از اراده اش دور سازد، نگاهش می کنم، ردّ پای اشک برگونه هایش بر جا مانده و کیسه های اشک دیگر قطره ای برای تراوش ندارند؛ نگاهش برزمین است و گاه به آسمان خیره می ماند و زیر لب ذکری می گوید ...

ستون توبه تا بیکران امتداد یافته است و چون ریسمانی، گمشدگان را به راه هدایت می کند. مکانی برای در خود فرو ریختن و سیاهی باطن خویش تبرّی جستن و به سوی خدا بازگشتن. ستون توبه نماد بازگشت با تمام ذرّات درون و پشیمانی از کرده و رفتار برون و بهانه ای برای بخشش و عفو دادار هستی است. از جا کنده می شوم و بی تاب در حضور خدای خویش و در کنار ستون به نماز می ایستم، همچون ابولبابه ...

آن سوتر ستون سریر، حرس، وفود و ...

سر به یک طرف می چرخانم و در سمت چپ خود سه ستون رفته در دل دیوار خانه رسول اللَّه می بینم؛ ستون سریر که پیامبر با مردم و امت خود ملاقات نموده و آنان را به خیر و نیکی رهنمون می شدند. ستون حرس که علی بن ابی طالب علیه السلام از جان حبیب خدا نگهبانی می نمودند و آن سوتر ستون وفود؛ جایگاه حکومتی پیامبر و محل ملاقات های رسمی ایشان با سران قبایل و یا کشورهای

دیگر ...! و این شیوه خاتم النبیین، محمّد مصطفی صلی الله علیه و آله است. بزرگی در سایه سادگی، ابهت رهبری همراه با مردم داری. مردم بی پرده و حجاب با رهبر خویش سخن می گویند و با کمترین فاصله لیک با پیش بینی مسائل امنیتی. او با مردم خود مهربان است و آنان را از دور نمی پذیرد. حقوقشان در بینش او یکسان و برابر است و تمام شهروندان در تراز همسانی با قانون الهی و مدنی قرار می گیرند. او در میان مسلمین به دستور الهی خمس و زکات را رواج داده تا حکومت توان اداره خود را در برابر هجوم های اقتصادی، فرهنگی و سرزمینی داشته و از سویی درزهای میان فقر و غنا، به شکاف های سرطانی بدل نشود. فقیرترین مردمان را در لوای جایگاه حکومتی خود، مسجد، بر روی سکویی در برابر دیدگان خویش نمایان قرار داده است تا رهبری جامعه اسلامی، بزرگ منشی و نیک رفتاری با قشر صفّه نشین را از یاد نبرد.

و تنها چند گام آن سوی تر، او بر وفود تکیه می دهد. سیاست را پیش می کشد. سران سیاسی جامعه و عملکردشان را در برابر مردم و سرزمین، ریز بینانه می نگرد. ابهتی بسیار در کلامش موج می زند.

پیمان می بندد. با مشاوران خود به شور می نشیند و دیگر ادیان را به اسلام می خواند. بر غیر مسلمان جزیه می بندد تا آنگاه که در دولت اسلامی گذر عمر داشته باشند. جزیه را در ازای امنیت و رفاه ایشان در سایه سار حکومت بر آنان ارزانی می دارد. در شیوه حکومتیِ پیامبر مالیات نقش گسترده ای را بازی می کند و در نگاه سیاسی اش

احترام متقابل، با اتکا، با خویشتن داری و استقلال و عزّت اسلام و مسلمین و در بینش ملّی اش، مردم برایش مهمترین واژه اند؛ چرا که مردم ناموس خدایند و او پاسبان ناموس او ...

خانه فاطمه علیها السلام گذرگاه اسلام و پل میان کتاب خدا و عترت پیامبر

آهسته بلند می شوم و نگاه از دیوارهای گِلی خانه محمد صلی الله علیه و آله برمی دارم و به سوی باب جبرئیل می روم، از همسایگی خانه فاطمه علیها السلام، دختر نیک رسول و عصاره وجودی اش، دردانه پدر، همدم دردهای پنهانی پیامبر. دستاس هنوز در گوشه حیاط افتاده است و خاک روزگار بالایش نشسته، لیک فرسایش زمان حضور اندیشه فراسوی او را در باور تاریخ نتوانسته به غبار بدل سازد و یاد او را به فراموشی سپارد. خانه ای ساده با دیوارهای گلی و پرده آویخته به دیوار سرای پدر، خانه ای سراسر نور و پیوسته ظهور، مهبط وحی و ادامه اراده خداوند بر زمین، نیم نگاه رسول همیشه به این منزل است و برخی بر این مهر ورزی پیامبر حسد می ورزند و بر او تندی می کنند. پدر امید خویش را بر تداوم اسلام در این سرای نهاده است و هر صبحدم بر اهالی اش سلام می کند تا مردم را فراموش نشود ارزش ساکنان خانه را. خشت هایش آمیخته به معرفت و شناخت پروردگار و تسلیم سخن اهالی خویش، نیمه شب آنگاه که فاطمه علیها السلام به قامت ایستاده و در برابر یکتا پروردگار گیتی به

نماز می ایستد. دیوارهای خانه نیز بر او اقتدا می کنند، تا درزهای ترک خورده با مرهم نام زیبای او التیام یابند و خانه فاطمه علیها السلام گذرگاه اسلام و پل میان کتاب خدا و عترت پیامبر، تفسیر قرآن و هنگامه ایمان دریای مواج فتنه و آشوب های روزگار. هنوز خانه فاطمه زنده است و با رهگذران خویش درد دل دارد و بر رنج های این وادی گواهی می دهد، دستاس بر حرکت و جنبش خود اصرار می ورزد و چاه آب برگوارایی اش همت می کند، مرغان بر دامن سرور زنان جهان می نشینند و دانه عشق و محبّت برمی چینند، آنگاه که مدینه آنان را همراه نمی شود و کوچه های تنگ و تاریکش راه را بر این چهار عصاره هستی، روشن نمی سازد.

گوش ها نمی شنوند و کوبه ها بر تن ضخیم درهای این شهر به صدا در نمی آیند. گویی شهر خفته است و غربت دختر پیامبرش را نمی بیند و ناله های او را بر خاک تفتیده و دیار غم زده از عروج محمد صلی الله علیه و آله نمی شنود. دیده ها فراموش کرده اند مهربانی حضرت رسول با اهل آل عبا و گوش ها نمی کوبند صدای رسای نبیّ خود را که «من از شما مزدی نمی خواهم جز محبّت خاندانم ...!» و ذهن ها به یاد نمی آورند که شرط قبولی رنج های رسالت پیامبر چه بود ...!؟

مدینه در خواب غلتیده و نیک ترین مردمانش در کوچه های ترک خورده اش فریاد دارند، لیک چه سود که شهر خود را در چرت فرو برده است ...!

دهکده ای رها در کویر سوزان حجاز

از باب جبرئیل بیرون می آیم، با ذهنی خسته از نامردمی ها و آشفته از بی مهری های دیوارهای فرسوده این دیار. احساس درونی مرا به چرخش وامی دارد، گردش برمنظومه هستی این شهر. گام برمی دارم و راه را از سوی باب النسا آغاز می کنم. کوچه های خاک خورده مدینه با بوی وجودی پیامبر در آمیخته و چون سینه ریزی بر دیوارهای گِلی ریخته است. هنوز صدای گام های او در پیچ این کوچه ها شنیده می شود. ندایی ملایم و رسا، آسمانی و والا. زمین در زیر پای محمد صلی الله علیه و آله آرام می گیرد و سنگینی وجودش را بر چشم می ساید. مدینه بر پشته خویش بهترین بندگان خداوند را کشیده و فریادهای شادی و غم مردمان را شنیده است. مدینه دهکده ای رها در کویر سوزان عربستان، چگونه می شود که تاریخ را می نگارد و افتخار حکمرانی آخرین رسول را گردن می نهد؟ تنها واژه ای که ذهن را در می یابد «انتخاب» است؛ برگزیدن یک راه و آن میزبانی رسول رنج کشیده و تنها شده در کوه های مکه است. افتخار همراهی و همیاری با حبیب خدا و هم پیمانی با پیامبر خدا. و این همان هنگامه است که از یثرب جا مانده در شن های روان بیابان و گرفتار در جنجال قومیتی زخم خورده از فتنه یهودیان. غروری برمی خیزد «مدینةالنبی» نام. شهر پیامبر. جایگاه نزول بیشتر قرآن و مردمانش «انصار» نام می گیرند لیک همین باور را چه می شود که پس از او،

حقیقت را به کناری می نهند و در پی نخبه کشی به راه می افتند، تاریخ را باید ورق زد ...!

عبد اللَّه و آمنه را باید بر داشتن چنین فرزندی ستود

و من بر گرد مدینه دور می زنم، محدوده مسجد النبی امروز، همان مدینه آن روزگار بوده است. از باب الرحمه می گذرم و در آن سوی، باب السلام را در دیدگانم نقش بندی می کنم. میان ستون اول و باب السلام نوری عروج می کند، گویی شخصی خوابیده است. نزدیک می شوم. شدت نور، بیشتر پلک هایم را آزار می دهد اما می خواهم بدانم منشأ این پرتو افشانی کجاست؟ عبداللَّه بن عبدالمطّلب؛ نامی که بر روی سنگ ها می درخشد. منزلگاه پدری که فرزند ندیده، چشم از جهان فرو بسته و میوه دل نچیده، کام مرگ چشیده. انسانی بلند مرتبه که برترین موجود هستی از دالان های وجودی او، زندگی در گیتی را تجربه ساخته است. نیک نهادی که پاکی و نجابتش آمنه بنت وهب را شیفته خود نموده و پیامبر از دامان پاک بهترین زن و مرد آن زمان، برپلیدی و زشتی عهد خویش فریاد می کند. ظرفیتی بسیار که در نهاد این مرد نهفته را تنها نام محمد مصطفی صلی الله علیه و آله می تواند بر نگاه جهانیان استوار سازد. پس باید بر بلندای مقامش احترام گذاشت و او را بر چنین فرزندی ستود.

عبداللَّه سرنوشت اسماعیل دیده و از قربانگاه بازگشته و زیبایی مستی در عشق الهی را چشیده است. بلندای یک قسم و بزرگی یک

پیمان، برسر یک فرزند و قربانی او برای خدا، ابراهیم وار کارد بر دست برده لیک قرعه به کار می افتد و پروردگار اراده خود را بر ماندن عبداللَّه جاری می سازد تا از صلب او عصاره هستی و نمونه گیتی پای در جهان گذارد و افتخار پدر بودن بر چنین فرزندی بر تارک او بدرخشد ...

به کوچه های مدینه باز می گردم

از کنار بارگاه خوش تراش او عبور می کنم؛ با گام هایی که عقب مانده اند، گویا میل رفتن ندارند و بر ماندن بر این تکّه جا اصرار می ورزند، لیکن باید مسیر را پیمود؛ چراکه انسان برای ایستایی نمانده و جوهر وجودی اش بر ناایستایی و جنبش نهادینه شده و حرکت، ذات و باطن اوست. پس آنان را با خود همراه می کنم و به کوچه های مدینه باز می گردم. گرد و غبار فضای شهر را فرا گرفته و برگ های خشک خرما، خاک تفتیده را فرش کرده است. نسیمی سوزان در کوی و برزن، مفتون دیار نام آوران قدم می زند و چهره رهگذران را در نقاب فرو می برد. افسون بی خبری ذهن آدمیان را به اسارت برده و سایه ها را بر آسمان شهر چیره کرده است. ابرهای تیره نور را به پستو کشانده و رگبارهای شدید، جوی های سیلاب گون را بر دامان خاک گرفته، کوچه ها به راه انداخته است.

آب های گل آلود پیچ و خم کوچه های مدینه را پشت سر می گذارد تا مردم در خانه رفته بهانه ای پیش آورند و شمشیرها در غلاف

نگاه دارند و آزاده اسیر شده در دیار را به بهانه جریان جوی های پراکنده در بند سازند ...!

خراش های نشسته بر دیوارهای کهنِ این دیار، سخن از دردی پنهان در دل تکیده خود دارد؛ سخن از مستی این قوم و بد عهدی روزگار. افسون تلخ چهره نگین بیابان را در سیاهی فرو برده و شادابی و زیبایی را از رخ شهروندان ربوده است. انگار فراموشی بر جبین ها چین انداخته و آنان را در پلک به هم زدنی، سالیانی پیر ساخته است. شهر سیاهپوش شده و در ماتم پیامبر خویش به سوگ نشسته، یادگارهای او در گوشه ای رها شده اند و منبرش خالی افتاده است. نمی دانم واژه های تنهایی و غربت چرا بر قلم من جاری می شود. گویی رسالت یافته غم را بر زبان جاری سازد. درکوچه ها گم شده ام و سرگردان به هر سو می روم و به دنبال نشانه ای برای یافتن راه. رگه های تشویش درونم را به استیلا کشانده و آرامش را به زاویه رانده است. مرا چه شده؟ به کجا می روم؟ گام هایم بی اختیار به سویی می رود و تنها یک نظاره گرم. بوی غریبی مشامم را پرنموده، خم کوچه ها مرا در کدامین وادی رها کرده است، پیش می روند و مرا با خود می برند. در پسِ این خم، کویی دیگر است. بوی آشنایی از آنجا می آید؛ بویی که ریشه در جان من دارد و باورم را در انحنای خود تنیده است. گردن جلو می کشم و آن سوی دیوار را می نگرم؛ کوی بنی هاشم، کوچه هایی با همان دیوارها، گل نما، خاک های روان بر پشته زمین، لیک فرسایش را بر ساختارش راهی

نیست و گذشت روزگار غبار نسیان را بر پوسته دیوارهای گِلی نپوشانده است. این کوی بوی تازگی می دهد. کهنگی از دیوارهای غم زده اش به مشام نمی رسد. همه جا رنگی دیگر است. سیاهی واژه ای تهی است. درزهای ترک خورده ذهن مردمان در این وادی به هم رسیده است. بوی ناخوشی ردّپایی ندارد، اما حسّی غریب وجودم را فرا گرفته و درونم را در التهاب خود به تلاطم واداشته است. نمی دانم رگه های نگرانی از کدامین سرچشمه جان گرفته، هر گام که پیش می روم بارقه های آتش زبانه می کشد و جان می سوزاند؛ گویی غمی جانکاه در پس کوچه های بنی هاشم زوزه می کشد؛ غمی که تاریخ را در اشک خویش غرقه نموده و تلخی رنج آن دل ها را در آتش عشق خویش سوزانده است؛ آتشی که تا ابدیت زبانه می کشد. گویا می بینم دل هایی را که در این تیه سربرهنه و پای تاول زده، شتابان به سوی این وادی پناه می آورند؛ آری، کوی بنی هاشم.

ردّ پای نیک ترین بندگان خدا را بر پشت خاک سفت این کوچه می نگرم که چگونه قدوم آنان را سرمه چشم می کشند و دیوارهای آن را که چگونه سینه در برابر خورشید می کنند تا سایه ای اندک بر وجود آنان بیندازند. اهالی این کوچه رنگ و بوی دیگری به خود گرفته اند. اینجا بوی خدا می دهد ...! اینان نسلی دیگرند. نسل ابراهیم. از تبار مردی که چون در بوته آزمایش الهی قرار گرفت و خوان های بسیار پشت سرنهاد، برگزیده شد به مقامی والاتر از

پیامبری اش. او تا آن روز نداد هنده بود، دعوت به سوی حق می کرد، آگاهی می بخشید و بیم می داد افکار را از قهر خداوندی. او یک برانگیخته بود تا مردم را به فراسوی و ماوراء رهنمون سازد اما آن هنگام که لیاقت یافت، برگزیده شد به رهبری و امامت. برپایی دین خدا.

و او از پروردگار خواست که این واژه را در نسل او نهادینه سازد، دعایی آینده نگر. ابراهیم همتی والا داشت و خواست هایی تا ابدیت و چنین اندیشه ای از اونشان ازتپندگی قلب او برای آینده بشریت است و خداوند ندای بنده خویش را بر زمین نمی گذارد و به او خطاب می کند که «عهد و پیمان من به ستمگران نسل تو نمی رسد ...!» ⁽¹⁾کدامین پیمان؟ رهبری مردم. آری چنین ردایی تنها شایسته کمال یافتگان درگاه الهی است. ابراهیم نیک می اندیشد و رهبری جهان را در نسل خویش می نهد. این کوچه ها شاهد حضور نسل ابراهیم است و خوش قامتانی که این روزها قد خمیده اند و دل شکسته از درهایی که به روی آنان بسته می شود و رمیده از طومار پیچیده ذهن مردمِ در خواب فرو رفته به کوچه بنی هاشم باز می گردند و این دیوارهای فرسوده، لیک استوار، همدم رازهای نهانی بانویی شده است که امّ ابیها نام داشت ...!

چرا روزگار چنین بازی آغاز کرد ...؟

قلم به انتها رسیده است و نمی تواند آنچه را می یابد بر تارک سخن بیاراید. گام هایم استوار نیست و هر آن است که زبریِ زمین را بیازماید. نفس در سینه ام حبس شده است. این کوچه آنقدر زخم خورده که روزهای خوش خود را از یاد برده است؛ روزهایی که پیامبر با اهل بیت خویش از خم این کوی می گذشتند و فاطمه علیها السلام در کنار پدر آرامش می یافت. چند صباحی مهربانی بر مدینه حکم می راند، اما اکنون عنبرهای آویزان به دیوار سوخته اند و بوی خاکستر فضا را پر کرده است. دیگر تاب دیدن ندارم، می خواهم از این شهر ماتم زده بیرون شوم و در آن سوی دیوارهای شهر در فکر فروروم که چرا روزگار چنین بازی آغاز کرد ...؟ وجدانم بیدار است و دوده های چسبیده به دیوار را می بیند و جوابم را از شهر خارج نشده می گوید: «خداوند سرنوشت قومی را تغییر نمی دهد تا آن زمان که خود بخواهند ...!» ⁽¹⁾و برای این دیار این خواستن سالیان بسیاری به درازا انجامید و نیک سرشتان این قوم و ریحانه های خزان شده، چهره در نقاب خاک کشیدند و جاری شدن حکم خدا را به چشم ندیدند ...!

نمی خواهم تسلیم شوم

چشم باز می کنم. نور مستقیم آفتاب بر پلک هایم سنگینی

می کند. عرق بر پیشانی ام بازی و قطره های آن بر کناره صورتم به پایین می رود. لب هایم از خشکی تکیده و تشنگی بر اراده ام چیره شده است. ضعف و بی حالی سراسر وجودم را فراگرفته و قدرت درونی ام را به سکوت فرا خوانده است. صدای گام های باد با شن های روان با خویش برداشته، مرا هراسان می سازد؛ هراس از تلف شدن در ثانیه های تنهایی. نمی توانم از جای برخیزم و سایه ای را بیابم و یا به درون مدینه باز گردم و کاسه ای آب طلب کنم.

نشانه های ترس در چهره ام نمایان شده است، اراده ام را فرا می خوانم لیک او نیز توانی در خویش نمی یابد، نمی خواهم تسلیم شوم اما دیگر چاره ای ندارم، نیرویی مرا یاور نمی شود، چشم فرو می بندم ...!

سایه ای در برابر خورشید ایستاده است، شاید تکه ابری نور را در خود فرو برده اما هنوز پاهایم در آفتاب سوزان گرفتار مانده، آرامشی دامنه دار وجودم را تسکین می دهد، تشنگی فراموش شده، آه! خدای من! چه هنگامه ای برپاست و این سایه چیست؟ آرام پلک ها را از هم می گشایم، فردی ایستاده و بر صورتم سایه انداخته، چهره اش را نمی بینم، نوری زیبا از وجودش موج می زند، درکنارش آرام شده ام و او را می نگرم. لب می گشاید و آهسته می گوید:

نمی خواهی تا آخر داستان، اسب زین کنی؟ برخیز، قلم را ما به جریان می اندازیم ...؟!

سرای را حکایتی دیگر است

دیده دل بر کوچه های بنی هاشم فروبسته و چشم گشوده ام.

برگوشه چراغی سنگی، چمباتمه زده ام. در صحن مسجدالنبی، بر روی سنگ های سیاهی ریخته، سربرمی گردانم و به گنبد سبز پیامبر نگاهی می اندازم، نیرو می گیرم برای ادامه راه، تاپایان کوچه بنی هاشم. درونم آشوبی است و دردناک از هجمه بی مهری بر دیوارهای این کوی. برپایه سنگی چراغ تکیه می زنم و به قامت می ایستم، از صاحب مجلسِ انس می خواهم آسودگیِ می ناب عشق را در تک تک دالان های وجودم جاری سازد تا مست و رها از خاکیان، آنچه در پیش رویم چون نگینی به جا مانده در خاک جلوه نمایی می کند، برپرده چشم به تصویر کشم و باور حضور را دریابم ... کمر همت بسته و به راه می شوم، شوق دیدار مرا فراخوانده و غریبی در دل مانده، گمشده ای که اکنون در وادی نور راه یافته و به قبرستان رحل اقامت افکنده. آری، قبرستان! جایگاه مردگان! اما این سرای را حکایتی دیگر است. ابدیت از دور نمایان است، گرچه از گذر نگاه پنهان، زندگی در ورای میله ها در جریان است و سرشت ها در غم آنان پریشان. تنها چند گام دیگر تا بقیع ...

تعصب، خشکی، بر ردای اینان نقش بسته است

آنچه در آستان دوست دل می آزارد، صدای گام های تزویر و زور در جوار دنیای اندیشه و عشق نبوی است، حضور چکمه های