مشخصات کتاب

سرشناسه : جعفریان رسول ۱۳۴۳ -

عنوان و نام پدیدآور : با کاروان ابراهیم/ رسول جعفریان، محمدعلی خسروی؛ ویراستار علی موسوی گرمارودی [به سفارش معاونت آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری].

مشخصات نشر : تهران: نشر مشعر ۱۳۷۱.

مشخصات ظاهری : ۳۵۷ ص. مصور(رنگی)، جدول، نمودار(رنگی).

وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری

یادداشت : عنوان روی جلد: با کاروان ابراهیم در سال ۷۱ : گزارشی از فعالیتهای بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت در سال ۱۳۷۱.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

عنوان روی جلد : با کاروان ابراهیم در سال ۷۱ : گزارشی از فعالیتهای بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت در سال ۱۳۷۱.

موضوع : بعثه مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت

شناسه افزوده : خسروی محمدعلی ۱۳۳۴ -

شناسه افزوده : موسوی گرمارودی علی ۱۳۲۰ - ویراستار

شناسه افزوده : بعثه مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت. معاونت آموزش و تحقیقات

رده بندی کنگره : BP۳ /ب۶ ج۷ ۱۳۷۱

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۰۶

شماره کتابشناسی ملی : ۱۵۱۴۰۴۷

اشاره

پیشگفتار

حاجیان آمدند با تعظیم شاکر از رحمت خدای رحیم

«ناصر خسرو»

حجّ سال 71، با شکوه، آرامش و موفقیت و دستاوردهای بسیار، برگزار گردید؛ والحمدللَّه رب العالمین.

رضایت از آنچه انجام شده است، تا آنجا که نشانه شکرگزاری باشد، البته نیکوست، امّا اگر انگیزه خرسندی از خویش و باعث احساس بسندگی گردد، راه بهبود و ترقی را خواهد بست و موجب خواهد شد که در همان نقطه که بدان دست یافته ایم- هرچند قله موفقیت باشد- توقف کنیم و نقص ها را نبینیم و در صدد اصلاح برنیاییم و به هدفها و قله های بلندتر و بلندتر، نیندیشیم.

پس باید، نگاهی به کارهای انجام شده افکند. بی گمان، ثبت لحظه به لحظه امور، کارکردها، رویدادها، برخوردها، دیدارها، چاره ها و ناچاری ها و ... نوعی بازنگری به کارهای انجام شده برای بررسی رویکردها و وارسی عملکردهاست، علاوه بر آنکه گزاشی به امّت بزرگوار، نیز هست.

به همین روی، با رهنمود نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجّاج ایرانی؛

حضرت حجة الاسلام و المسلمین جناب آقای محمدی ری شهری، معاونت آموزش و تحقیقات بعثه رهبری، بر آن شد عده ای را بسیج کند که همه امور حج را پیش از موسم تا پایان مراسم، با امانت کامل، ثبت کنند تا به هنگام بازگشت، تبویب و تنظیم و سپس پیراسته و آراسته گردد و به صورت کتاب، در دسترس همگان قرار گیرد.

کتابی که در دست دارید، نتیجه همین تلاش است و در آن با سیری زمانی مهمترین امور مربوط به حج، از تدارکات و تمهیدات پیش از موسم تا خدمات و رویدادهای هنگام انجام مراسم زیارت و حج در مدینه و مکه، همه و همه، فراهم آمده است.

کتاب حاضر، یک نوع «سفرنامه حج» نیز محسوب است با این تفاوت آشکار، که نه سفرنامه شخصی، بلکه سفرنامه تمام زائران گرامی حج سال 71 و کارنامه خدمتگزاران آنان در بعثه مقام معظم رهبری و در سازمان حج است و در رأس همه، صحیفه مدیریّت نماینده محترم ولّی فقیه و سرپرست حجّاج ایرانی در این خدمت الهی است که گفت:

رائد القوم خادمهم.

پیش از ورود به مباحث اصلی کتاب و گزارش فعالیت های حج سال 1371، لازم است به اقدام های انجام شده پیش از موسم حج و نهادهایی که در تهیه مقدمات برگزاری حج، نقش اصلی دارند یعنی «بعثه مقام معظم رهبری» و «سازمان حج»، نظری اجمالی بیفکنیم. بعثه مقام معظم رهبری در امور فرهنگی و سیاسی نقش محوری دارد و در کلیه موارد، مسوؤلان و واحدهای مختلف را هدایت و راهنمایی و برای حسن انجام امور، بر فعالیتهای آنان به طور کامل نظارت می کند و علاوه بر آن، با زائران خانه خدا ارتباط نزدیک دارد و به عنوان تنها مرجع مراجعات و پناهگاه زائران ایرانی و

حتی غیر ایرانی در حل مشکلات فرهنگی، فقهی و سیاسی شناخته شده است، به همین دلیل ابتدا به شرح خدمات بعثه قبل از موسم حج می پردازیم و سپس خدمات سازمان حج و ستادهای آن را که مسؤولیت خدمات و فعالیتهای اجرائی حج را به عهده دارد از قبیل تهیه مسکن، تدارکات، امور بهداشتی و پزشکی، حمل و نقل و ... ذکر می کنیم. ولی قبل از هرچیز فشرده ای از اهداف حج سال 1371 را برمی شماریم تا در مباحث بعدی روشن شود که میزان موفقیت و دستیابی به این اهداف چقدر بوده است.

خلاصه این اهداف عبارتست از: 1- حفظ دستاوردهای حج سال 70 و تثبیت آن به عنوان الگوی قابل قبول حج در جمهوری اسلامی ایران. 2- بازیابی وجهه بین المللی حج.

3- ارتقاء و توسعه فعالیتهای فرهنگی در بین زائران و نیز عموم مردم کشورمان.

4- تمرکز و تسریع در امر نظارت بعثه بر امور اجرائی و خدماتی زائران و سازمان دهی به مسائل و مشکلات احتمالی. خوشبختانه با توجهات حضرت حق و عنایات خاصّه حضرت ولیّ عصر (عج) و رهنمودهای داهیانه مقام معظم رهبری، بعثه موفق شد کاملا به اهداف ذکر شده در بالا دست یابد.

والسلام علی من یخدم الحق لذات الحق معاونت آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری

مقدمه نماینده ولایت فقیه و سرپرست حجاج ایرانی

بسم اللَّه الرحمن الرحیم لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْیا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِینَ

دوش هاتف غیبم حل این معما کرد سود هر دو عالم برد هر که با تو سودا کرد

ویژگیهای حج 1371 سال گذشته پس از برگزاری مناسک حج، با شکوهی اعجازآمیز، و اعجاب انگیز، که به ویژگیهای آن در مقدمه کتاب سیمای حج سال هفتاد، اشاره کرده ام، همراه با مسؤولان بعثه مقام معظم رهبری به مدینه منوره بازگشتم.

بامداد روز چهارشنبه 12/ 4/ 70 پس از ادای فریضه صبح در حرم شریف نبوی صلی الله علیه و آله به محل اقامت آمدم و خواستم قدری استراحت کنم، تازه سر بر بالین نهاده بودم که شنیدم، هاتفی، جمله ای به این مضمون گفت: «مراسم سال آینده فوق العاده و کم نظیر خواهد بود».

این بشارت برای کسانی که در متن ماجراهای سیاسی حج سال هفتاد بودند قابل پیش بینی نبود، حتی در آستانه حج 71 یکی از ارگانهای سیاسی در تاریخ

30/ 1/ 71 رسماً پیش بینی کرد که: «با توجه به مجموعه قرائن و شواهد، ایجاد مشکل از سوی دولت سعودی در امر برزگاری مراسم تظاهرات برائت از مشرکان قویاً محتمل به نظر می رسد.» هر چند اینجانب براساس دلایلی که در شورای سیاست گذاری حج و زیارت مطرح کردم، چنین نتیجه گیری را از «قرائن و شواهد» مورد اشاره، صحیح نمی دانستم و معتقد بودم که با عنایت خداوند منّان، مراسم سیاسی حج سال 71 با مشکل جدی مواجه نخواهد شد؛ ولی قبل از بازگشت از حج هفتاد، حتی برای من نیز قابل پیش بینی نبود که از طریق برگزاری حج زائران ایرانی در سال هفتاد و یک با شکوهتر از سال هفتاد خواهد بود.

باری بشارت مذکور لطف و عنایت الهی بود نسبت به کارگزاران حج جمهوری اسلامی ایران جهت برنامه ریزی بهتر برای انجام حجّی نمونه و مایه سربلندی مردم ایران و شادی روح امام رضوان اللَّه تعالی علیه و همه رهروان او در جهان.

این پیشگویی تحقق یافت و حج هفتاد و یک زائران ایرانی خانه خدا به راستی کم نظیر انجام شد. بخشی از این ویژگی ها بدین شرح است:

الف: حفظ و تثبیت دستاوردهای حج هفتاد حج هفتاد به دلیل این که پس از وقفه سه ساله- به دنبال فاجعه جانخراش سال 1366 در مراسم برائت از مشرکان- برگزار می شد و به دلیل حضور سرسخت ترین دشمنان حج ابراهیمی، رأس شرک و مشرکان آمریکا، در منطه و در عربستان، در راستای سیاستهای امام راحل و مقام معظم رهبری و برگزاری آبرومندانه آن تلاشهای فراوانی انجام شد و دستاوردهای بسیار مهمی داشت خصوصاً در ارتباط با مکان مراسم برائت؛ به دلایلی که طرح آن اکنون مقدور نیست

امکان حفظ این دستاوردها جداً مورد تردید بود، و لذا حفظ و تثبیت دستاوردهای گذشته، نخستین ویژگی حج امسال محسوب می گردد.

ب: نداشتن هزینه سیاسی از مجاری دیپلماتیک سال گذشته تصمیم قاطع بعثه رهبری در زمینه برگزاری مراسم برائت، از طریق تماس های مکرر وزیر محترم خارجه آقای دکتر ولایتی با مقامات عربستان سعودی، توجیه شد ولی در سال جاری برگزاری این مراسم هیچ گونه هزینه سیاسی از مجاری دیپلماتیک نداشت. تصور من این است که نظم دقیق حاکم بر اجرای برنامه ها، نقش مهمی در این موفقیت داشته است.

در تاریخ 7/ 3/ 71، ده روز از مراسم برائت، وزیر حج عربستان به ملاقات من آمد و خیر مقدم پیام ملک فهد را ابلاغ کرد.

مضمون این پیام چنین بود: «ایشان خواهش دارد که در مکه مراسمی نباشد، و اگر تصمیم هست که مراسمی برگزار شود محدود به داخل بعثه باشد.» پس از گفتگوهای بسیار، حرف آخر ما این بود که برنامه های بعثه مانند سال گذشته انجام خواهد شد، مطمئن باشند که چیز دیگری نخواهد بود ...

تقریباً یکهفته بعد و سه روز قبل ازمراسم، وزیر حج عربستان، ریاست سازمان حج ایران را به دفتر خود دعوت کرد و پس از توصیه های فراوان در زمینه عدم برگزاری مراسم برائت در فضای باز، سرانجام در پایان تأکید کرد:

در صورتی که اصرار بر انجام مراسم دارد به حداقل قناعت کنید».

ج: اداء تکلیف توأم با آرامش آرامش بدون انجام مسؤولیت ممکن است ولی ارزش نیست، اداء تکلیف سیاسی حج در اضطراب، ارزش است ولی برای زائران خانه خدا، نه برای تشکیلاتی که مسؤولیت هدایت مردم و برنامه ریزی به عهده آن است. انجام تکلیف سیاسی حج توأم با آرامش، ارزش و توفیقی است خداوند نصیب گردانندگان امور کرد. تنها در موقع ورود اینجانب به مدینه در تاریخ 1/ 3/ 71 پلیس ضد شورش عربستان با سپر و باتوم، اطراف بعثه رهبری، مردمی را که برای استقبال آده بودند، محاصره و فضای استقبال را ارعاب آمیز کرده بود؛ در دیدار با وزیر حج عربستان به ایشان گفتم، چنین برخوردهایی در برنامه های آینده موجب حساسیت شرکت کنندگان و احیاناً مشکل آفرین خواهد بود. آنها هم عملًا پذیرفتند و در برنامه های بعدی خصوصاً در مراسم برائت، حرکتی که آرامش فضای مراسم را تهدید کند دیده نشد.

د: حضور فعال و گسترده مردم در برنامه ها به شهادت کسانی که مراسم سیاسی عبادی حج را در سال گذشته و سالهای قبل از آن دیده بودند، شرکت و حضور فعال مردم در برنامه ها، خصوصاً در مراسم برائت ازمشرکان، بسیار گسترده تر از همیشه بود، به ویژه شرکت زائران غیرایرانی در مراسم برائت از مشرکان و در مراسم دعای کمیل در کنار بقیع.

ه: برنامه ریزی گسترده آموزشی معاونت آموزش بعثه رهبری که در سال گذشته فقط چند ماه از آغاز تأسیس از آن می گذشت، جهت ارتقاء و توسعه فعالیتهای فرهنگی حج در میان زائران و عموم مردم، فعالیتهای گسترده ای داشت، حاصل این تلاشها علاوه بر برنامه های متعدد و متنوع صدا و سیما- که با همکاری این واحد تهیه می شد-، تألیف و تنظیم قریب ده عنوان جزوه و کتاب وبود، شامل: 1- ادعیه و آداب حرمین 2- راهنمای حج 3- آثار اسلامی مکه و مدینه 4- سیری در آثار سرزمین وحی 5- فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام 6- احکام بانوان 7- راهنمای مصور حجاج 8- استفتائات ویژ (از مراجع عظام) 9- ترجمه کتاب اسرار حج (آیة اللَّه جوادی) 10- خلاصه مطالب آموزش زائران و نیز توزیع بیست و دو هزار جزوه و نشریه آموزشی در کاروانها. و: بهره گیری گسترده از ظرفیتهای علمی و فرهنگی بعثه علاوه بر مراسم عمومی و کنفراسنها و سمینارهای متعدد و دیدارهای خصوصی که هریک به گونه ای اهداف حج ابراهیمی را تأمین می کرد، برای بهره گیری هرچه بیشتر از ظرفیت های علمی- معنوی بعثه رهبری، دو برنامه جالب

دیگر نیز طراحی و اجرا شد: 1- برنامه دیدار نماینده ولی فقیه با زائران خانه خدا این دیدارها در مدینه روزها و در مکه شبها، در محل بعثه، علاوه بر مراسم عمومی و کنفرانسها و سمینارهای متعدد، انجام می شد. این مجالس با ذکر مناقب اهل بیت علیهم السلام و سخنرانی یکی از شخصیتهای علمی، برگزار می گردید.

برنامه سخنرانی شخصیتهای علمی مهمان بعثه رهبری، در کار به طور متوسط هر شب پنج سخنرانی انجام می شد. هم دیدار نماینده ولی فقیه و هم سخنرانی ها، تأثیر بسیار در انتقال دیدگاههای فرهنگی و سیاسی جمهوری اسلامی به زائران خانه خدا داشت.

ز- واحد ارشاد در سال جاری 675 نفر از روحانیون معین کاروانها برای توجیه و ارشاد حجاج ایرانی انتخاب شدند. این گروه در جوار بقیع و مسجد الحرام به صورت منظم و زمان بنده شده استقرار داشت و وظیفه آنان راهنمایی زائران و جلوگیری از رفتار موهن و نامطلوب بود.

یادآوری این نکته لازم است که این واحد با ترکیب و سازماندهی مزبور، از ویژگیهای حج در سال جاری محسوب می شود و نقش مؤثری در اعمال سیاستهای بعثه و تأمین نظر مقام معظم رهبری در جهت حفظ شؤون زائران ایرانی و وحدت مسلمانان داشته است.

میمانان خارجی بعثه بعثه رهبری ظاهراً همه ساله تعداد محدودی از شخصیتهای علمی و فرهنگی کشورهای مختلف جهان را به عنوان مهمان پذیرایی کرده است ولی در سال جاری برای نخستین بار، با برنامه ریزی و و پیش بینی های قبلی، تعداد قابل توجهی از مسلمانان کشورهای آذربایجان، اسیای میانه، لبنان و فلسطین و ... دعوت شدند که تأثیر فراوانی در زمینه انتقال فرهنگ حج ابراهیمی در مناطق مذکور خواهد داشت.

ط- شبی با قرآن برگزاری دو برنامه شبی با قرآن و مکه با حضور قاریان بین المللی جمهوری اسلامی ایران و برخی قاریان و حافظان قرآن از سایر کشورها، از ویژگی های حج در سال جاری بود که با استقبال کم نظیری از سوی شرکت کنندگان داخلی و خارجی و حتی مردم اطراف بعثه مواجه گردید.

ی- زمینه سازی برای استفاده از گوشتهای قربانی با اینکه قرآن کریم صریحاً دستور داده است که باید نیازمندان از گوشتهای قربانی بهره برند ⁽¹⁾و با وجود نیازمند و و گرسنه بسیار در جهان، متأسفانه هر ساله گوشت صدها هزار رأس گوسفند و گاو و شتر، به دلیل نبودن امکانات نگهداری، در مسلخ قدیم در منی، فاسد می شود و دفن می گردد! در سال جاری با تلاش هایی که صورت گرفت و پس از تماس با مراجع عظام و توضیح شرایط کنونی منی، مشکل فقهی ذبح در مسلخ جدید حل شد. البته چون

در آن هنگام فرصت کافی برای برنامه ریزی و اجرای کامل طرح وجود نداشت، به منظور آزمایش و پیش بینی مشکلات اجرایی آن، نزدیک به پنج هزار راس گوسفند (حودد هزار رأس آن به طور متمرکز و چهار هزار رأس توسط خود زائران) در مسلخ جدید ذبح و گوشت آن برای مصرف فقرا تخصیص داده شد. امیدواریم اقدامات انجام شده، سال آینده امکان استفاده از تمام قربانی های زائران ایرانی فراهم گردد.

ک- ایجاد شبه نظارت بر امور اجرایی این شبکه توسط بعثه مقام رهبری ایجاد شد و بر مهمترین فعالیتهای اجرایی سازمان حج و زیارت شامل: مسکن، تدارکات، پزشکی و حمل و نقل نظارت داشت.

سازماندهی جدید و متمرکز آن در سال جاری دو هدف عمده را تعقیب می کرد: یکی ارائه راه حل برای رفع نارساییهای موجود و دیگر (که مهمتر است) ارائه پیشنهاد جهت پیشگیری از تکرار مشکلات در سالهای آینده.

ل- هدایت و کنترل خرید زائران سال گذشته کثرت اشیاء بزرگ خریداری شده، انتقال زائران را به ایران با مشکلات زیادی روبرو کرد. با اقداماتی که در زمینه هدایت و کنترل خرید زائران در سال جاری انجام گرفت، بنابر اظهار نظر مسؤولان هواپیمایی و گمرک، امسال بار همراه مسافر، وضعیت بسیار خوب و کم سابقه ای داشت.

م- حضور فعّال صدا و سیما حضور گسترده و فعسال همه رسانه ها به خصوص صدا و سیما از ویژگی های حج امسال بود که از ماهها قبل از طریق ایجاد دفتر حج برای اقدامات فرهنگی و آموزشی قبل از موسم و انتقال اخبار و فعالیّتهای حج در موسم، برنامه ریزی وسیعی داشت.

همچنین استفاده از سیستم ماهواره، در انتقال به موقع اخبار و تصاویر فعالیتهای حج، مطلوب و آثار آن در پوشش خبری، مشهود بود.

*** بار الها: آنچه انجام گرفت، به فضل و عنایت و توفیق تو بود. در واقع این تو بودی که همه امور را به خوبی اداره کردی و شکوه و عظمت و معنویّت کم نظیری را به حج زائران ایرانی خانه خود در حج امسال دادی و افتخار آن را به نام مسؤولان و کارگزاران ثبت کردی. این کاروان ابراهیم و محمد- درود تو بر آن هر دوان- آنچه خوبی و زیبایی داشت از تو است و آنچه ضعف و نارسایی، از ما.

بارالها: برای شکر این نعمت عظیم، زبان، توان گفتن و قلم، قدرت نوشتن، ندارد؛ عجز و ناتوانی و شرمساری ما را از اداء شکر آن بپذیر.

خداوندا: عنایت خود را از ما برمگیر و لحظه ای ما را به خود وا مگذار و بر شکوه و عظمت این آیین ابراهیمی هر سال بیفزا، و با ظهور و حضور امیرالحجاج حقیقی، ارواحنا لتراب مقدمه الفداء، به حجّ همه زائران خانه خود محتوای واقعی عنایت فرما.

آمین.

محمّد محمّدی ری شهری

فصل اوّل: آهنگ راه

اشاره

امام خمینی (ره): لازم است به حضرات آقایان علما و روحانیون محترم کاروانها تذکر دهید که قبل از حرکت، مجالسی تشکیل دهند و حجاج محترم را با مسائل شرعی و وظائف انسانی آشنا کنند.

صحیفه نور، ج 9، ص 176 به خواهران و برادران محترم کشورهای اسلامی! قبل از هرچیز این نکته را باید عرض کنم که صورت حج، این عبادت بزرگ را که برای آن مشرف می شوید به صورتی شایسته و موافق دستور الهی انجام دهید و مسائل آن را نزد علمای اعلام با دقت فرا گیرید. مبادا خدای ناخواسته پس از انجام حج و گذشت وقت، معلوم شود که خللی در آنها وارد شده و موجب بطلان حج گردیده و زحمتهای شما هدر رفته است.

صحیفه نور، ج 19، ص 199 مراتب معنوی حج که سرمایه حیات جاودانه است و انسان را به افق توحید و تنزیه نزدیک می نماید، حاصل نخواهد شد مگر آنکه دستورات عبادی حج به طور صحیح و شایسته و مو به مو عمل شود و حجاج محترم و روحانیون معظم کاروانها تمام همّ خود را صرف در تعلیم و تعلم مناسک حج کنند و بر مسأله دانان است که از همراهان خود مواظبت کنند که خدایی نخواسته تخلف از دستورات نشود.

صحیفه نور، ج 19، ص 44

فعالیتهای بعثه قبل از موسم حج

برنامه ریزی برای حج سال 71 همانگونه که مورد تأکید رهبر معظم انقلاب حضرت آیة اللَّه خامنه ای مُدّظلّه العالی بود، بیدرنگ پس از موسم حج سال گذشته آغاز شد. ابتدا در تشکیلات بعثه، بازنگری اساسی به عمل آمد و با تلاش کارشناسان و چندین ماه بررسی و مطالعه، سرانجام سازمانی متناسب با فعالیتهای طول سال، تصویب و تشکیل شد. هدف اصلی تشکیلات جدید بعثه، گسترش فرهنگ حج در جامعه و فراهم نمودن زمینه مناسب برای انجام صحیح مراسم حج و رسیدن به اهداف امام خمینی (ره) در برگزاری حج ابراهیمی و ایجاد هماهنگی بین سازمان حج و واحدهای دیگر و جلوگیری از دوباره کاری ها و اتلاف نیرو بود. به همین منظور در سال گذشته چندین بخش و معاونت در تشکیلات جدید بعثه ایجاد شد و هر کام در حوزه مسؤولیت خود، فعالیتهایی را آغاز کردند. در اینجا به فعالیتهای برخی از این واحدها و معاونتها که کار آن جنبه عملی و عینی تر داشته است اشاره می کنیم:

1- معاونت آموزش و تحقیقات

اشاره

این معاونت قبل ازموسم حج فعالیتهای گسترده خود را آغاز می کند. بخشهای این معاونت در تهران در زمینه فعالیتهای تحقیقی مربوط به حج، مسائل کلی آموزشی و نیز انتشارات، فعال است.

این بخشها عبارتند از: مدیریت تحقیقات مدیریت تولید و انشار مدیریت آموزش رابط صدا و سیما

مدیریت تحقیقات

در مورد مدیریت تحقیقات، اقدام کار ساز جدید که صورت گرفته، تشکیل مرکز تحقیق حج است که در قم تأسیس شده و می تواند به عنوان یک مرکز تحقیقی علاوه بر تامین نیازهای فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری، به سایر مراکز فرهنگی و علمی کشور نیز که نیاز به این گونه تحقیقات دارند خدمت کند، اکنون در این مراکز طرحهایی در دست تحقیق است- از تألیف و ترجمه- تا بتواند نیازهای فعلی مردم کشور و نیز زائران را در زمینه آشنایی با مسائل حج برطرف سازد. در این مرکز یک کتابخانه تخصصی وجود دارد که در آن بیشتر کتابهایی که درباره جزیرة العرب اماکن مذهبی، مناسک و ... نوشته شده، جمع آوری شده است.

علاوه بر کتابخانه، آرشیو عکسی نیز در این مرکز وجود دارد که با تلاش

فراوان تهیه شده و تعداد زیادی عکس از اماکن مذهبی مکه و مدینه در آن نگهداری می شود.

مدیریت تولید و انتشار

در پی تلاشهایی که پس از حج سال گذشته در تهیه برخی از متون آموزشی و ادعیه برای زائران صورت گرفت با تلاشهای مرکز تحقیقات و برادرانی که در آنجا مشغول کار هستند، چندین کتاب و جزوه تهیه شد که با فرصت بسیار محدود، همه آنها مراحل حروفچینی، غلطگیری و چاپ و صحافی را گذراند و خوشبختانه اکثر آنها به موقع به دست زائران و علاقمندان رسید.

این آثار که ظرف مدت کوتاهی تهیه، چاپ و توزیع شد عبارت هستند از: 1- ادعیه و آداب حرمین: این کتاب در سه بخش تهیه شده است: بخش اول دعاهای مهم و مورد نیاز در مکه و مدینه بخش دوم دعاها و آداب ورود به مدینه منوره بخش سوم دعاها و آداب ورود به مکّه مکرمه این کار با تلاش گروهی از دوستان خاصّه تلاش فاضل محترم حجّة الاسلام و المسلمین حبیب اللهی انجام شد.

2- راهنمای حج: این کتاب مشتمل بر تذکراتی است که رهبر فقید انقلاب حضرت امام خمینی قدّس سِرّه و مقام معظم رهبری حضرت آیة اللَّه خامنه ای و کارگزاران حج در قسمتهای مختلف به زائران عزیز داده اند در بخشی از آن هم بعثه مقام معظم رهبری و واحدهای دیگر از قبیل حج و زیارت، هیأت پزشکی، گمرگ و ...

تذکرهای لازم را ارائه داده اند.

3- راهنمای مصور حجاج:

مطالب این کتاب که با اختصار و دقت و نظم تنظیم شده، با تصاویر اعمال حج همراه است. این اثر کار فاضل محترم حجّة الاسلام و المسلمین فلاح زاده بود.

4- آثار اسلامی مکه و مدینه: این کتاب اثر کوتاهی است پیرامون آثار اسلامی- تاریخی حرمین شریفین که مطالعه آن، زائران را با آثار مذهبی مهم این دو شهر مقدس آشنا می کند و به قلم فاضل محمترم حجة الاسلام رسول جعفریان به نگارش در آمده است.

5- سیری در اماکن سرزمین وحی:

این اثر که تألیف جناب حجة الاسلام علی اکبر حسنی است، با تفصیل بیشتر به شرح اماکن پرداخته است. این کتاب نیز در آینده نزدیک منتشر خواهد شد. 6- زیارت: کتابی جالب، خواندنی اثر شاعر و نویسنده معاصر حجه الاسلام جواد محدثی است که درباره جنبه های مختلف زیارت در آن بحث شده است.

7- فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام: این اثر نتیجه تحقیقات و زحمات استاد محقق آیة اللَّه جعفر سبحانی است که به صورت خلاصه و قلمی شیوا تحریر شده است.

8- احکام بانوان در حج: این کتاب نیز اثر برادر فاضل حجّة الاسلام فلاح زاده است که کلیه مسائل مورد نیاز زنان در ارتباط با حج و مسائل حاشیه ای آن آورده است.

9- استفتائات ویژه حج:

جزوه کوچکی است حاوی 60 مسأله فقهی که فتاوای حضرات آیات عظام: امام خمینی قدس سره، گلپایگانی و اراکی دامت برکاتهما در آن آمده است. این مجموعه مسائل کاملًا جدیدی را پاسخ داده است.

10- رساله دیگری نیز با استفاده از فیش های تحقیقی حجة الاسلام والمسلمین آقای محسن قرائتی تنظیم شده است که طی آن عناوین دهها سخنرانی به تناسب مسائلی که در سفر حج مطرح می شود همراه با اشارات و توضیحات آمده است. این جزوه در 80 صفحه تهیه و بین روحانیان کاروانها جهت استفاده در برنامه های داخل کاروان به منظور وحدت رویّه تبلیغی، توزیع گردیده است.

11- رساله دیگری نیز با همکاری شورای استفتاء تهیه شده است که در آن به 161 مورد از حواشی حضرت آیة اللَّه العظمی اراکی بر فتاوای حضرت امام قدس سره به صورت جدول بندی مشخص، آمده است. 12- رساله ای نیز به عنوان شرح وظایف روحانیان از سوی معاونت آموزش و تحقیقات انتشار یافته است.

13- جزوه کوچکی که ادعیه شوطهای طواف در آن فراهم آمده است و منتشر شده و در اختیار حجاج عزیز قرار گرفته است. 14- اسرار حج: 24 تألیف حضرت آیة اللَّه جوادی آملی به کوشش نویسنده توانا حجة الاسلام و المسلمین علی حجتی کرمانی با قلمی شیوات ترجمه و تحت عنوان «جرعه ای از بیکران زمزم» به صورت کتابی مستقل از سوی معاونت آموزش و تحقیقات به چاپ سپرده شده است.

15- مجموعه سخنرانی های استاد جوادی آملی نیز تنظیم شده ولی

متأسفانه به علت کمی فرصت هنوز چاپ نشده است و انشاء اللَّه در اولین فرصت منتشر خواهد شد.

16- ترجمه بخش حج فقه المقارن تألیف آیت اللَّه جنّاتی نیز مراحل ویرایش را پشت سر گذاشته است و انشاءاللَّه بزودی به چاپ خواهد رسید.

17 و 18- دو کتاب دیگر نیز در دست ترجمه است یکی: الکسوة والکعبه و دیگری: معالم المدینة المنورة.

فصلنامه حج از اقدامات سال گذشته گرفتن امتیاز انتشار یک فصلنامه اختصاصی برای مسائل حج بود با نام میقات حج. صاحب امتیاز آن حوزه نمایندگی ولی فقیه در حج و زیارت و مدیر مسؤول آن حجة الاسلام و المسملین آقای قاضی عسگر معاون آموز و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری است. مقالات شماره نخست این فصلنامه آماده شده و امید می رود که به زودی اولین شماره آن انتشار یابد.

مدیرتیت آموزش

مدیریت آموزش در دو قسمت فعالیت داشته است یکی آموزش حضوری و دیگری آموش غیر حضوری.

در سال گذشته آموزش مسائل حج به زائران خانه خدا به صورت غیر حضوری، ابعاد بسیار وسیعی داشته و با همکاری رابط صدا و سیما و با استفاده از امکانات صدا و سیمای جمهوری اسلامی، دهها برنامه تهیه و پخش شده است.

این مدیریت با استفاده از استادهای برجسته در چندین محور برنامه های منظمی را آماده کرده و جهت آموزش عمومی در اختیار صدا و سیما قرار داده است.

این محورها عباتند از: 1- اسرار حج: مجموعه 6 سخنرانی 45 دقیقه ای از استاد آیة اللَّه جوادی آملی.

2- آداب زیارت: مجموعه 15 سخنرانی 15 دقیقه ای از استاد آیة اللَّه حسن مظاهری. 3- شناخت اماکن: بیش از ده جلسه توسط استاد حجة الاسلام و المسلمین استادی.

4- تاریخ اسلام: بیش از ده جلسه توسط استاد آیة اللَّه جعفر سبحانی. 5- مناسک و اسرار حج: مجموعه بیش از ده جلسه سخنرانی استاد حجة الاسلام و المسلمین قرائتی. 6- اخلاقیات حج: مجموعه بیش از 5 جلسه بحث استاد حجة الاسلام و المسلمین قرائتی.

7- مسائل بهداشتی حج: مجموعه 5 جلسه بحث توسط دکتر نبئی و دکتر شهاب الدین صدر در شبکه دوم سیما.

8- آشنایی به زبان عربی: توسط استاد عبائی از مدرسان عربی در شبکه دوّم سیما.

9- تذکرات کلی به حجاج توسط حجة الاسلام و المسلمین قاضی عسگر.

در صدای جمهوری اسلامی ایران نیز با همکاری برادران مسؤول، برنامه های گسترده ای در روزهای قبل از موسم پخشد شد که ستودنی است. مطبوعات نیز کم و بیش مطالبی را در این زمینه به ابتکار خود داشته اند.

علاوه بر اینها فیلم آموزشی کوتاهی برای داخل هواپیما تهیه شد که در برخی از هواپیماهای عازم حج به نمایش در آمد. این فیلم نیز توسط معاونت آموزش و تحقیقات و با همکاری واحد سمعی، بصری بعثه تهیه شده است.

در تهیه و ضبط و پخش برنامه های فوق حجة الاسلام والمسلمین آقای

محسن میری تلاشهای فراوان و قابل قدردانی داشتند. از فعّالیت های دیگر این معاونت، آموزش حضوری مربوط به کارگزاران حج بود که در چندین جلسه برای روحانیان کاروانها، بازرسان، مبلّغان و کارمندان بعثه به طور جداگانه تشکیل و توسط استادهای مجرب برای هر گروه به تناسب مسؤلیتشان در حج توجیه لازم انجام گرفت.

2- امور روحانیان

یکی از واحدهای بعثه مقام معظم رهبری بخش امور روحانیان است و مسؤولیت سنگینی را به عهده دارد.

اهمیت نقش روحانی در مراسم و موسم حج، به دلیل نقشی است که در آموزش احکام و مناسک حج و نیز هدایت اخلاقی و دینی حجاج ایرانی در برگزار شدن هرچه بهتر این فریضه الهی دارد. از این رو واحد امور روحانیان با انتخاب و گزینش روحانیان کاروانها و تأیید صلاحیت و یا ردّ آنها نقش مؤثری در فعالیتهای فرهنگی و آموزشی حج ایفا می کند.

برنامه ریزی امسال برای انتخاب و گزینش روحانیان از چند ماه پس از انجام مراسم حج سال 70 آغاز شد و به صورت جدی و پیگیر برای تقویت آن کوششهایی صورت گرفت و روحانیان مورد نیاز برای هدایت کاروانها تعیین و گزینش شدند.

معیارهای گزینش در چند عنوان خلاصه می شود: مدیریت، صلاحیت علمی، صلاحیت اخلاقی، قدرت بیان و آشنایی با مسائل سیاسی. در سال جدید چند اقدام تازه صورت گرفت: اول: بررسی تمام پرونده های روحانیانی که در سالهای گذشته اعزام می شدهده اند.

این پرونده ها در شورای گزینش مطرح می شد و مورد ارزیابی قرار

می گرفت، ارزیابی بر پایه اصلاعاتی بود که در پرونده هر شخصی ثبت شده است.

علاوه بر آن، آشنایی و نیز شناختی که شورای گزینش از افراد داشت، در تصمیم گیری نقش داشته است. همچنین در موارد خاصی از برخی از نهادهای قضائی نیز درباره ارزیابی اشخاص، استمداد می شده است.

نظر شورای گزینش بر این بود که نه تنها افراد رده ضعیف را کنار بگذارند بلکه حتی افراد متوسط، برای اعزام معرفی نشوند. زیرا تعداد کسانی که در رتبه بالاتری بودند و صلاحیت بیشتری داشتند فراوا بود، به ویژه در میان روحانیون جدیدی که پیش از این عازم سفر حج نشده بودند. تذکر این امر ضروری است که کنار گذاشتن افراد به معنای دیگری جز عدم توانایی آنان برای مدیریت در امر حج نبوده است. در این میان صلاحیت علمی جایگاه بسیار مهمی در تعیین افراد داشته است.

دوم: اقدام دومی که صورت گرفت ترتیب استفاده از فضلای جوانی بود که پیش از این عازم سفر حج نشده بودند امّا قابلیت های بسیار داشتند. بدیهی است این افراد در سال اول به عنوان معین اعزام می شوند. سیاست اصولی بعثه مقام معظم رهبری بر این پایه است که در برخی از قسمتها تا سر حد امکان از نیروهای جدید استفاده شود و امتیاز رفتن به این سفر عبادی- سیاسی، برای سالیان متمادی، تنها در اختیار یک گروه خاص قرار نگیرد.

اجرای چنین سیاستی درباره روحانیان بسیار دشوار و با فرصت کم، کاری طاقت فرسا بود. در ثبت نام جدیدی که صورت گرفت حدود یک هزار و پانصد نفر شرکت کردند، از میان این افراد، سیصد و اندی امتیازات لازم را به دست آوردند، مواد امتحانی عبارت بود از تحریر الوسیله و مناسک حضرت امام قدس سره، تاریخ اسلام و شناخت وهابیت. کسانی که در بخش احکام حائز رتبه برتر می شدند

سایر اوراق آنان نیز تصحیح می شد. قبول شدگان در مصاحبه شرکت می کردند تا قدرت بیان آنان و شرح زندگی و خدمات گذشته آنان در انقلاب و جنگ به دست آید. نتیجه آن شد که از بین انتخاب شدگان یکصد و پنجاه نفر برای سال 71 به قید قرعه انتخاب شدند. به دیگران قولی برای اعزام داده نشد اما امید است که از آنها در سالهای بعد استفاده شود.

سوم: اقدام سومی که صورت گرفت، کنار گذاشتن افراد از 60 سال به بالا بود که طبعاً به دلیل مشکل سن نمی توانستند کارآیی داشته باشند. مگر آنهاییکه محتمل بود از کارآیی برخوردار باشند. به همین روی، به برخی از اعتراضات رسیدگی شد و در هر مورد که تحقیق نشان می داد توانایی لازم وجود دارد از آنان استفاده شد.

در ایام حج نیز به انتخاب نماینده مقام معظم رهبری هیأتی انتخاب شد تا به تخلفات احتمالی در این قسمت رسیدگی کند. همه اقدامات در جهت هر چه بهتر انجام شدن حج و رسیدگی وضعیت صورت گرفته است. شرح وظایف روحانیان امسال جزوه کوچکی از طرف معاونت آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظم رهبری تحت عنوان شرح وظایف روحانیان انتشار یافت. در این جزوه چارچوب اقداماتی را که روحانی و معین باید انجام دهند، مشخص شده است. این امر کمک بزرگی بود به سامان یافتن کار روحانی در کاروان و استفاده وی از حداکثر فرصت و امکانات برای تربیت و تعلیم زائران.

وظایف قبل از عزیمت روحانیان عبارت است از: 1- تعلیم مناسک حج.

2- تصحیح قرائت و اذکار نماز زائران.

3- تعلیم تلبیه و دیگر اذکار به زائران و کنترل تلفظ دقیق آنها.

4- تعلیم مسائل ضروری احکام.

وظایف بعد از عزیمت نیز عبارت است از: 1- تلاش بیشتر برای یاد دادن مناسک.

2- همراهی با زائران در اعمال حج. 3- تشکیل جلسات سخنرانی و دعا در کاروانها.

حل مسائل و مشکلات شرعی و معیّن کردن ساعات مشخص برای این کار.

5- شکرت دادن مردم در نماز جماعت برادران اهل سنت.

6- توجیه آنها در زمینه وحدت.

7- بسیج زائران برای شرکت در جلسات و مراسمی که بعثه برگزار می کند. 8- ابلاغ رهنمودهای بعثه حجاج. 9- بیان اعمال و آداب حج.

10- تلاش برای بالا بردن سطح معنویت و تقوای زائران. 11- تلاش برای بالا بردن سطح آگاهی دینی و تاریخ اسلام.

12- سخنرانی به تناسب ایام و مکان های مختلف.

*** یکی از نکاتی که همه ساله به روحانیان تذکر داده شده، این است که با لباس روحانیت در اماکن ظاهر شوند تا اگر برای کسی مسأله ای شرعی پیش آمد مورد

مراجعه قرار گیرند. طبعاً از جهات دیگری نیز این امر سودبخش است. یکی از مهمترین مشکلات، رویارو شدن روحانیان با فتاوای مختلفی است که باید در صدد آشنایی با آن باشند. در این زمینه هر ساله علاوه بر اقدامات معاونت آموزش بعثه رهبری، بعثه های مراجع نیز اقدام به نشر جزواتی می کنند که باید مورد توجه روحانیان قرار گیرد، لزوم هماهنگی بیشتر در نزدیک کردند فتاوا به هم کاملًا محسوس است و در صورتی که چنین اقدامی شدنی باشد باید انجام شود.

از مشکلاتی که امسال در مورد روحانیان مطرح بود، دیر اعلام شدن اسامی برخی از آنان بود و از لحاظ آموزشی برای حجاج مشکلاتی به وجود آورد. این مسأله به دلیل اقداماتی بود که با تلاش فراوان، برای اصلاح وضعیت جدید صورت می گرفت و تا این اواخر به درازا کشید.

نقش اصلاح گر روحانیان در برخودهایی که گاهی میان مأموران سعودی و برخی از زائران صورت می گیرد، بسیار حائز اهمیت است. این مسأله هم به آشنایی بیشتری با زبان عربی نیازمند است و هم جرأت و جسارت می خواهد. دراین باره گزارشهایی در دست است که برخی از روحانیان با وساطت خود توانسته اند از دستگیر شدند بی دلیل برخی از حجاج جلوگیری کنند. این وضعیت در کاهش تنشهای احتمالی بسیار مفید و ضرورت توجه بدان برای روحانیان جدی است.

دیدار بعثه مقام معظم رهبری با ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران

قبل از عزیمت نماینده ولی فقیه حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری به عربستان، در تاریخ 28/ 2/ 71 ایشان به همراه اعضای شورای هماهنگی بعثه و سرپرست سازمان حج با ریاست محترم جمهوری اسلامی آقای هاشمی رفسنجانی دیدار و گفتگو کردند که خلاصه این دیدار در اینجا ذکر می شود: در آغاز جناب حجة الاسلام و المسلمین ری شهری ضمن سخنان کوتاهی گفتند: «با توجه به اهدافی که نظام از حج دارد نخستین مسأله ای که توجه را جلب می کند این است که به صورت کوتاه مدت و موسمی نمی توان با حج روبرو شود و نیاز به برنامه ریزی بلند مدت دارد. متأسفانه در گذشته این مسأله مورد توجه نبود و سوابقی در رابطه با عملکرد بلند مدت موجود نیست و سال گذشته نیز زمان برای برنامه ریزی بلند مدت کافی نبود، لیکن در سال جاری ابتدا سمیناری تشکیل و از صاحبنظران خواسته شد نظرهای خود را ارائه کنند و پس از این مرحله برنامه ریزی انجام گرفت که دو محور اصلی آن: یکی گزینش نیروهایی بود که دارای توانایی مناسب و صلاحیت های لازم باشند و دیگر:

تهیه کتاب حج و سایر کتب مورد نیاز حجاج بود».

ایشان در قسمت دیگری از سخنان خود اظهار کردند: در حال حاضر ما چند مشکل اساسی دارم که عبارتند از: باید نوبت بندی شو و هرکس بداند در چه سالی اعزام می شود.

2- به علت اختلاف فتاوی، اگر فتواهای امام محور نباشد حج که باید محور وحد باشد خود باعث تفرقه خواهد شد. در این زمنیه از طریق شورای استفتاء مسایل مورد نظر را جمع آوری کرده ایم تا از مقام معظم رهبری کسب نظر نماییم.

3- محل قربانگاه که قربانی حجاج از بین می رود.

در ادامه آقای دکتر پورنجاتی گزارشی از اقدامات انجام شده و برنامه ریزی ها را ارائه و ضمن آن به نکات ذیل اشاره نمودند: 1- تفکیک سازمان حج و زیارت از اوقاف و تشکیل شورایعالی سیاستگذاری حج.

2- اقدامات انجام شده در زمینه آموزش و تحقیقات و نیروی انسانی. در این مورد اشاره کردند: طی ارزیابی انجام شده، 70 درصد به نتایج مورد نظر رسیده ایم.

3- تشکیل دفتر امور خبرنگاران و هماهنگی با آنان به صورت متمرکز در ایام حج در بعثه از طریق دفتر.

4- گسترش و توسعه برنامه های آموزشی از طریق صدا و سیما.

5- برنامه ریزی جهت ارتباطات رسمی و گسترش آن در ایام حج.

6- استفاده از نیروهای متخصص و مجرب.

7- کیفیت بخشیدن به کار و کم کردن نیرو.

ایشان در پایان سخنان خود عنوان نمودند: ما حج را از جهات مختلف روشن می بینیم و مسأله خاصی دیده نمی شود.

بنا را بر حج سال قبل گذاشته ایم و از

مسؤولان سیاسی کشور درخواست می کنیم براساس برنامه حج سال 70 ما را کمک نمایند.

سپس آقای رضائی گزارشی از امور اجرائی مربوط به حج، ارائه و ضمن آن عنوان کردند: 1- کارهای انجام شده توسط بعثه در سال گذشته و بخصوص در سال جاری از نظم قابل توجهی برخودار است و در امور اجرائی ما را مساعدت قابل توجه نموده اند.

2- همه ارگانهای دست اندرکار امور حج (16 ارگان) بسیار خوب همکاری کرده اند.

3- مشکلات ارزی سازمان با کمک بانک مرکزی تا حدودی رفع شده است.

4- زائران در خصوص سیاستهای گمرک توجیه شده اند.

5- مسیر انتخاب مدیران گروه همچنین کم کردن حجم نیروهای ستادی (تا حدود یک سوّم) و بالا بردن کیفیت کار از طریق آموزشهای بلند مدت، از اقدامات دیگر امسال است.

6- انتقال اسناد فیشهای تشرف برای فراهم نمودن زمینه جهت تشرف افرادی که توانایی مالی دارند، آزاد اعلام شده است.

آقای رضائی در پایان سخنان خود به این نکته اشاره نمودند که وزیر حج عربستان از برنامه ها و روش اجراء حج ایران تشکر و اعلام کرده است: «شما دنبال کار زائران خو هستید ولی کشورهای دیگر به این مسائل توجه کافی ندارند». سپس رئیس جمهور از علت عدم پرواز مستقیم حجاج به مدینه سؤال کردند که مشکل مربوط به آن توضیح داده شده و ایشان گفتند: این قابل حل

است و ما مسأله را می توانیم پیگیری کنیم.

در ادامه مشکل بازرسی مسافران توسط سپاه و گمرک عنوان شد که آقای هاشمی فرمودند: براساس مصوبه شورای امنیت ملی باید تنها یک ارگان بازدید نماید.

در پایان آقای هاشمی رفسنجانی طی سخنان کوتاهی فرمودند: من واقعاً خوشحال شدم که شما برنامه های بلند مدت و عمیقی دارید. در مورد مسایل سیاسی همانگونه که دکتر پورنجاتی گفتند ما نظرمان همان حفظ دستاوردهای سال گذشته است و از طرف عربستان هم مخالفتی دیده نمی شود.

و مسأله قرانی هم سعی شود در سال جاری حل شود. در مورد اختلاف فتاوی مرا مطلع نمایید اگر کاری لازم است انجام دهم. روحانیان کاروانها هم مسأله مهمی است و نباید احساس منفی در بین باشد. اگر کاری شود که این احساس نباشد خیلی خوب است. اینجا یک محل کار روحانی است که نباید احساس تبعیض و ناعدالتی شود و یقیناً رهبری هم حمایت خواهد کرد.

مسأله آزاد کردن انتقال فیش هم کار خوبی است، من از همه آقایان تشکر می کنم و در خدمت شما هستم. شما سعی کنید حج را ابراهیمی برگزار نمایید.

فصل دوم: راویان حضور

بعثه مقام معظم رهبری و آغاز به کار رسمی آن

بعثه مقام معظم رهبری که مسؤلیت هدایت و راهنمایی زائران خانه خدا را در همه ابعاد به عهده دارد، یکی از نهادهای مهم کشور و دارای وظائف خطیر و بسیار گسترده ای است. برگزاری حج با خصوصیات فعلی از لحاظ تنوع و گستردگی چه در ابعاد اجرائی و چه در امور فرهنگی و سیاسی (داخلی و بین المللی) شاید در مقایسه با هر فعالیتی، نمونه ای منحصر به فرد باشد به خصوص که فعالیتهای آن باید در یک زمان محدود و در شرایط یک کشور بیگانه انجام شود. در این بخش گوشه ای از فعالیتهای عمده بعثه را در موسم حج سال 71 بر می شماریم.

محل بعثه در سال 71 محل بعثه در مدینه منوره هتل الدخیل واقع در تقاطع خیابان ستین و عبدالعزیزبود.

این هتل در طول سال گذشته در اجاره سازمان حج بوده است و تعدادی از مسافران عمره در آن اسکان داده می شدند. در ایام حج این هتل مرکز استقرار نماینده ولی فقیه و تشکیلات بعثه و نیز خوابگاه تعداد زیادی از کارکنان ستاد حج بود. همچنین در این هتل میهمانان و مدعوین بعثه از ایران و خارج از ایران مستقر بودند. این افراد که تعداد آناها بالغ بر 70 نفر می شد عمدةً از شخصیتهای سرشناس علمی و فرهنگی داخل و خارج از کشور و به عنوان پشتوانه های علمی و دینی بعثه دعوت شده بودند. کار اداری بعثه از تاریخ 27/ 2/ 70 آغاز شد و طی چند روز تمام واحدهای مربوط استقرار یافتند ولی شروع رسمی کار بعثه از زمانی بود که نماینده ولی فقیه حضرت حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری وارد مدینه و در محل بعثه مستقر شدند.

مراسم استقبال از نماینده ولی فقه (1/ 3/ 71)

شش روز پس از شروع پروازهای حج، حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری سرپرست حجاج ایرانی، در میان استقبال پرشکوه علماء، روحانیان، مسؤولان بعثه و ستاد و جمع کثیری از زائران، در محل بعثه مقام معظم رهبری استقرار یافتند. ابتدا قرار بود ایشان صحب وارد مدینه شوند اما به دلیل برخی از مشکلات، ورود ایشان به عصر موکول شد. با این حال، تعداد زیادی از حجاج ایرانی از ساعت 16 بعد از ظهر، با وجود آفتاب سوزان، پایاده از محل کاروانهای خود به سمت بعثه حرکت کردند و در زیر آفتاب به انتظار ایشان نشستند. مأموران دولت سعودی که یکباره با این اجتماع روبرو شده و از ن به وحشت افتاده بودند در

عکس فاصله نیم ساعت نزدیک به هفتصد تا هزار نفر از نیروهای ضد شورش خود را به محل انتقال دادند و اطراف استقبال کنندگان را در سه صف فشرده محاصره کردند و تنها محدوده کوچکی را برای رفت و آمد بازگذاشتند. در چنین فضای دلهره آمیزی، نماینده ولی فقیه وارد شدند و به جمع مردم پیوتند.

لازم به یادآوری است که مأموران سعودی نیم ساعت قبل از ورود ایشان تمام بلندگوهایی را که در اطراف بعثه تعبیه شده بود، پایین کشیده بودند اما به

عکس همت برادران، یک سیستم صوتی محدود مجدداً احداث گردید. استقبال کنندگان با شعارهای صل علی محمد- نایب رهبر آمد به ایشان خوش آمد گفتند.

با توجه به کمی فرصت تا مغرب، ابتدا آیاتی چند از قرآن تلاوت شد، آنگاه ایشان طی سخنانی خطاب به زائران گفتند: من به نمایندگی از طرف رهبر معظم انقلاب حضرت آیت اللَّه خامنه ای از احساسات پر شور و گرم و صمیمانه شما زائران خانه خدا جداً تشکر می کنم. احساسات شما نشانگر علاقه و عشق شما به معظم له و همچنین بیانگر عشق و ارادت شما به اسلام و انقلاب اسلامی است.

نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی در ادامه سخنان خود اظهار داشت: امیدواریم در این فرصت گرانبهایی که به دست آمده است، و با توجه به تفاهم و همکاری خوبی که دولت عربستان خواهد داشت بتوانیم براساس مبانی فقهی خود بهتر از سال های گذشته اهداف حج ابراهیمی را تحقق بخشیم. وی افزود: انتظار روح مطهر حضرت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و روح امام عزیز و نیز انتظار مقام معظم رهبری از حجاج ایرانی آنست که نمونه باشند. زائران ایرانی در نمازهای جماعت شرکت کنند و از فرصت به دست آمده نهایت بهره را ببرند. چه بسا که این فرصت در عمر هرکس فقط یکبار بدست آید. شما زائران در کنار مرقد حضرت رسول صلی الله علیه و آله هستید، پس ادب حضور را رعایت کنید. در تمامی مراسمی که در پیش است حضور را رعایت کنید. در تمامی مراسمی که در پیش است نظم، انضباط باید کاملًا رعایت شود. براساس نظم است که می توان به همه اهداف حج رسید و انتظارهای روح پاک امام و رهبر معظم انقلاب را برآورده ساخت.

ایشان در ادامه صحبت افزودند: پیام انقلاب و جمهوری اسلامی، پیام وحدت، مودت، محبت و یگانگی با تمام مسلمانان جهان در پناه پرچم توحید است و این وحدت باید به نحو احسن در ایام حج نشان داده شود. زائران ایرانی باید از هر عملی که موجب اختلاف شود پرهیز کنند.

لازم به یادآوری است که پزشکان، پرستاران، کارکنان و بیماران بیمارستان مدینه منوره واقع در روبروی بعثه مقام معظم رهبری از پشت پنجره ها و مشتاقانه و کنجکاوانه ناظر و شاهد برگزاری مراسم استقبال بودند. همچنین در جمع استقبال کنندگان گروه کثیری از خواهران حضور داشتند.

در پایان مراسم، حاضران برای ادای فریضه نماز در گروههای منظم به سوی مسجد النبی صلی الله علیه و آله رهسپار شدند.

دیدارهای عمومی

یکی از برنامه های جالب و مفید امسال دیدارهایی بود که زائران ایرانی هر روز به طور منظم و گروهی با نماینده مقام رهبری و سرپرست حجاج ایرانی عکس

عکس در محل بعثه داشتند. این برنامه که در طول ایام حج در مدینه و مکه ادامه داشت با برنامه ریزی منظم انجام می گرفت. این مراسم در مدینه هر روز بعد ازظهرها با حضور صدها نفر و در قالب چندین کاروان در محل بعثه و با حضور حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری تشکیل می شد و با قرائت قرآن توسط یکی از قاریان برجسته ایرانی آغاز و با مداّحی یکی از مدّاحان و سخنرانی یکی از علما و شخصیتهای میهمان بعثه ادامه می یافت و در خاتمه، زائران با نماینده ولی فقیه در حج دیدار و مصافحه می کردند.

همین برنامه در مکه مکرّمه هرشب در محل اجتماعات بعثه برگزار می گردید، این برنامه که با این وسعت در سالهای گذشته وجود نداشت، تأثیر بسزایی در انتقال دیدگاههای فرهنگی و سیاسی نظام به زائران داشته است و

عکس در طول این مدت بیش از پانصد کاروان و جمعیتی بالغ بر پنجاه هزار نفر طی این مراسم دیدار داشتند.

دیدارهای خصوصی

علاوه بر دیدارهای عمومی با زائران، حضرت حجة الاسلام و المسلمین ری شهری ملاقاتهای متعددی با شخصیتها، علماء و گروههای مختلف ایرانی و غیر ایرانی داشتند. در این ملاقاتها دیدگاههای جمهوری اسلامی در مسائل گوناگون علمی، فقهی و سیاسی و اجتماعی و گرفتاریها و مشکلات مسلمانان در کشورهای دیگر مطرح می شد و این تبادل افکار هم برای ملاقات کنندگان و هم برای بعثه مقام

معظم رهبری فواید زیادی را دربرداشت، در اینجا فهرست وار مهمترین این ملاقاتها اشاره می کنیم: 1- دیدار رهبر شیعیان پاکستان علامه سید ساجد علی نقوی رهبر شیعیان پاکستان، در محل بعثه در مدینه منّوره، با حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری دیدار و گزارشی از اوضاع سیاسی این کشور و وضعیت پاکستان ارائه کرد. آقای ری شهری نیز لزوم حفظ وحدت بین مسلمین جهان خاصه مسلمانان پاکستان را مورد تأکید قرار داد و نقش علامه سید ساجد نقوی را در جهت اتحاد و یکپارچگی مسلمانان پاکستان، مهم توصیف کرد. 2- دیدار کارکنان و اعضاء دفتر بعثه (3/ 3/ 71) در دیدار با همه کارکنان و اعضاء بعثه مقام معظم رهبری؛ نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی سخنان مبسوطی ایراد کردند که به لحاظ اهمیّت بخشهایی از آن را در اینجا نقل می کنیم: نکته ای که لازم است همه زائران قبر مطهر رسول اللَّه و قبور ائمه اطهار و فاطمه زهرا علیهم الصلاة والسلام، در نظر داشته باشند، رعایت ادب حضور در این اماکن متبرکه است. ما که اعتقاد به زنده بودن رسول اللَّه و ائمه اطهار داریم و نیز پذیرفته ایم که در حضور حق تعالی هستیم در این مکان های مبارک بیش از هر مکان دیگر باید ادب حضور را رعایت کنیم. یعنی در همه حرکات و کارهایی که داریم، خودمان را در محضر

رسول اللَّه ببینیم، خودمان را در محضر فاطمه زهرا و بالاتر از همه خودمان را در حضور خدا بدانیم.

این مهمترین مساله ای است که باید همه به آن توجه داشته باشند و هرکه مسؤولیتش بالاتر است باید ادب حضور را بیشتر رعایت کند. مبادا خدای نخواسته کلمه ای گفته یا حرکتی انجام شود که موجب ناراحتی روح رسول اللَّه شود.

انتظار رسول اللَّه و ائمه اطهار از بعثه مقام معظم رهبری بیش از سایر زائران است چون این بعثه باید هادی و راهنمای زائران باشد.

همه ما باید مواظب خودمان باشیم چه بسا یک حرکت ناروا و نادرست باعث سلب توفیق تا پایان اعمال باشد. گناه یک کلمه دروغ، یک کلمه غیبت در این مکان مقدس، بسیار تفاوت دارد با اماکن دیگر. همان طور که ثواب در این مکان اجر مضاعف دارد. گناه نیز عقاب مضاعف دارد. شما باید بدانید در چه مکان و در چه زمانی کار می کنید. کار اینجا با کار در ایران تفاوت ماهوی دارد. برادران تلاش زیادی می کنند ولی هرچه کار کنیم، کم کرده ایم و مهمتر از آن این است که بدانیم چگونه کار کنیم. ما باید آنطور که شایسته نماینده جمهوری اسلامی است عمل نماییم. در فرصتهایی که در این فضای معنوی به دست می آورید از ارتباط با خدا غفلت نکنید و ساعت خاصی برای عبادت خود قرار دهید. و دائماً باید مراقب حال و نفس خود باشیم که شیطان ما را فریب ندهد.

خدا انشاء اللَّه به همه ما توفیق دهد که هم در کار خود و هم در عبادت موفق باشیم.

3- دیدار سربازرس های حج (4/ 3/ 71) سربازرس های حج که وظیفه ایجاد هماهنگی در نظارت برکاروانهای حج را به عهده دارند با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری دیدار کردند و تذکرات لازم در زمینه فعالیتها به آنها داده شد.

4- دیدار روحانیان کاروانها (5/ 3/ 71) روحانیان همه کاروانها با نماینده محترم ولی فقیه در محل بعثه دیدار کردند. ایشان در این دیدار سخنان مبسوطی ایراد کرد. وی در بخشی از سخنان خود گفت:

ابتدا لازم می دانم از همه برادران عزیز روحانی که مسؤولیت هدایت و آموش زائران خانه خدا را دارند جداً تشکر کنم. بدیهی است مسؤولیت شما عزیزان بسیار سنگین است و برای اینکه این مسؤولیت صحیح و کامل انجام شود فرصت و توان زیادی از شما مصرف می شود و من دعا می کنم خداوند متعال به همه شما توفیق دهد آن طور که خودش می خواهد و مورد رضایت امیرالحاج واقعی ولی عصر علیه السلام هست عمل کنید و عمل نماییم. مسأله مهمی که لازم است خدمت شما عزیزان در این جلسه مطرح شود، مسأله برگزاری مراسم یادبود حضرت امام (ره) می باشد. تصمیم گرفته ایم اگر خدا عنایت کند به دلیل حقی که امام بر حج و حجاج ایرانی دارد هر سال مراسمی به یاد امام در مدینه منوره برگزار شود.

5- دیدار وزیر حج و اوقاف عربستان با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی (7/ 3/ 71) عبدالواسع عبدالوهّاب وزیر حج و اوقاف عربستان، به همراه قائم مقام خود و دو تن از مسؤولان عربستان، با نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی، در مدینه دیدار و گفتگو کرد. ابتدا وزیر حجّ عربستان اظهار داشت: خوشوقتم که از طرف خود و پادشاه، حضور مشاهد مشرّفه خوش آمد بگویم. امیدوارم موسم حج با صلح و صفا به پایان برسد.

وی افزود: سال گذشته ما خوشوقت شدیم از اینکه روابط مجدداً برقرار شد و برادران حجّاج ایرانی تشریف آوردند و روابط خوب شد. ما نمی توانیم بگوییم طرف ایرانی پای بند نبود. بلکه پای بند بود و خیلی خوب بود و من آمده ام که تمایل پادشاه را به شما ابلاغ کنم: ایشان گفتند خوشبختانه روابط بین ایران و عربستان روز به روز بهتر می شود بویژه از لحاظ سیاسی و اقتصادی، روابط رو به بهبودی است.

وزیر حجّ عربستان افزود: برخورد ما با برادران ایرانی چه در زمینه مسائل مذهبی که به عهده شماست و چه در مسائل اداری که به عده آقای رضائی است؛ خوب است و ما احترام بخصوصی برای آن قائل هستیم. حجّاج ایرانی در نزد ما، از امتیاز خاصّی برخوردارند.

وی گفت: پیام مقام معظم رهبری که به برادران شیعه و ایرانیان سفارش کرده اند که با برادران اهل سنّت همسویی داشته باشند؛ بسیار با درایت و حکیمانه بوده است و حقیقه اصطکاک بین شیعه و سنّی را کاهش می دهد و این حتمی است و شما هم می دانید.

پس از سخنان وزیر حج عربستان، نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج اظهار داشتند: بحمداللَّه روابط ایران و دولت سعودی در شرایط خوبی است و امیدوارم که در آینده بهتر بشود. همه تلاش ما در سال گذشته و امسال این بوده و هست که دو نکته حفظ شود: اوّل اینکه مراسم حج ما براساس فقه ما در یک حدّاقل قابل قبول برای مردم ما و برای دولت ما باشد.

نکته دوم اینکه ما در کشور شما کاری نکنیم که روابط ما صدمه ببیند.

حجة الاسلام و المسلمین ری شهری افزودند: مراسمی که ما داریم مانند بزرگداشت رحلت حضرت امام (ره) یا دعای کمیل که شبهای جمعه می خوانیم و امشب هم می روند و می خوانند؛ سیاسی نیست و مراسم اصلی ما که مراسم بائت است و در مکّه مکرمه انجام می شود از نظر فقه ما، رکن حجّ ماست لذا در مقابل بعثه در سال گذشته انجام دادیم و این یک واجب شرعی است. به نظر ما توافق نامه بر این شکل عمل شد و امسال هم عمل می شود، آن چیزی که سبب می شود که مردم ما حسّاسیت نشان دهند این است که پلیس ضد شورش به

آنها نزدیک و باعث عکس العمل شوند. در ورود من به مدینه با این مشکل مواجه بودیم و ما مردم را کنترل کردیم و من میهمان شما بودم و این درست نبود که با کلاه و سپر و لباس بیائید و جای گله هست.

مطلب دیگر که لازم است بگویم آن چیزی است که سال گذشته در ملاقات با ملک راجع به ساختمان بقیع مطرح شده بود، ملک هم گفته بودند ما برای اینجا برنامه داریم و از طریق وزیر حج مسأله را با شما در میان خواهیم گذاشت. مردم ما علاقه دارند ساختمان بقیع که مدفن مفاخر اسلام از جمله اولاد پیامبر صلی الله علیه و آله است که به صورت آبرومند ساخته شود و حاضرند همه مخارج آنرا پرداخت کنند و آقای هاشمی رفسنجانی نیز بر این نکته تأکید دارند.

سپس نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی با تأکید بر اینکه مراسم برائت همچون سال گذشته انجام خواهد شد و در دعای کمیل نیز هیچگونه سخن مشکل آفرین وجود ندارد اطمینان داد که از سوی زائران ایرانی حرکتی که موجب تشنج و اختلاف شود انجام نخواهد گرفت. سپس چند جلد کتاب دعا و آداب حرمین که دعای کمیل هم در آن چاپ شده بود به میهمانان هدیه شد، در پایان توسط مترجم توضیح داده شد که نماینده محترم ولی فقیه و امیرالحاج بیش از 50 اثر تألیف کرده و حافظ کل قرآن می باشند.

6- دیدار جمعی از بسیجیان زائر با سرپرست حجاج (8/ 3/ 71) در این دیدار که در محل بعثه مقام معظم رهبری انجام شد، ایشان طی سخنانی ضمن ارج نهادن به مقام شامخ بسیجیان و رشادتهای آنان در جبهه های نبرد حق علیه باطل، در زمینه فیض بردن هرچه بیشتر از اماکن مقدّسه

در مهبط وحی (مکه و مدینه) اظهار داشت:

در مقام دعا و نیایش، از مکتب دعای حضرت سجاد علیه السلام بیاموزیم که که خواسته های ما چیزهای شخصی و جزئی نباشد حضرت سجاد علیه السلام در دعای خود در صحیفه می فرماید:

«خدایا درهای گناه و معصیت را در دل من ببند و قلب و دل مرا محل توجه و یاد خودت قرار بده!» 7- دیدار تعدادی از زائران جزائر کومور با سرپرست حجاج ایرانی (10/ 3/ 71) بر اساس خبر منتشر شده در «نشریه زائر» ⁽¹⁾مورخ 10/ 3/ 71: یکی از زائران خانه خدا از جزائر کومور پس از این دیدار در گفتگویی با خبرنگار این نشریه گفت: دولت جمهوری اسلامی ایران با کشور ما روابط سیاسی دارد و بهتر است در راستای روابط سیاسی، به فعالیتهای فرهنگی و مذهبی و اعزام مبلغ برای مسلمانان آنجا بپردازند.

وی افزود: مسلمانان جزائر کومور از کمبود کتب اعتقادی و مذهبی شکایت دارند در حالی که فعالیتهای مسیحیان در آن کشور به حدی زیاد است که تعدادی از مسلمانان را مسیحی کرده اند.

کومور بین تانزانیا و ماداگاسکار در اقیانوس هند قرار دارد، و از موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی خوبی برخوردار است. کومور قبلًا مستعمره فرانسه بود، در حال حاضر کشور کوچک مستقلی است.

8- دیدار حجاج بوسنی هرزگوین با نماینده ولی فقیه (10/ 3/ 71) جمعی از جوانان بوسنی هرزگوین که از طریق آلمان به حج آمده بودند، با نماینده مقام معظم رهبری دیدار کردند. ابتدا گزارش جامعی از جنایات صربها نسبت به مسلمانان بوسنی هرزگوین به اطلاع سرپرست حجاج ایرانی رسید. سپس جناب آقای ری شهری طی سخنانی در مورد توجه خاص ایران اسلامی به مسلمانان در فلسطین، و در جمهوریهای تازه استقلال یافته آسیای مرکزی و ... گفت: مقامات ایرانی توجه عمیقی به مردم بوسنی هرزگوین دارند و تمام تلاش خود را جهت پایان دادن به تجاوزهای صربها بکار بسته اند.

9- جمعی از علماء آذربایجان (شوروی سابق) با نماینده ولی فقیه حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری دیدار کردند (چهارشنبه 13/ 3/ 71) 10- ملاقات فرزند آیة العظمی اراکی با سرپرست حجاج ایرانی (15/ 3/ 71) حضرت حجة الاسلام و المسلمین مصلحی (فرزند حضرت آیة اللَّه العظمی اراکی) همراه حجج الاسلام قرهی و خرازی با سرپرست حجاج دیدار کردند.

در این ملاقات حجة الاسلام مصلحی با اعلام نظرهای حضرت آیة اللَّه اراکی پیرامون محل ذبح قربانی حجاج با عنایت به اینکه انجام بعضی از اعمال مانند طواف مستحبی، حضور در حجر اسماعیل و ... عمل واجب افراد دیگر را مشکل می کند، درخواست کردند نماینده محترم ولی فقیه به زائران تذکر دهند: از انجام اعمال مستحب که مزاحم انجام تکلیف واجب دیگران می شود، خودداری نمایند.

11- دیدار اعضای دفتر بعثه مقام معظم رهبری با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی یک روز پس از پایان مراسم شکوهمند برائت از مشرکان، اعضای دفتر بعثه مقام معظم رهبری با سرپرست حجاج ایرانی دیدار کردند. ایشان طی سخنان کوتاهی ضمن بیان مسؤولیتهای سنگین بعثه مقام رهبری به ویژه اعضاء دفتر اظهار داشتند: در این بعثه که بخشی از تشکیلات مربوط به مقام معظم رهبری است و مسائل مستقیماً با ولایت فقیه ارتباط دارد، خوبی ها مضاعف، تلاشها مضاعف و پاداش ها هم مضاعف است، پس انتظار آنست که توش و توانی به کار گرفته شود که چهره کار و چهره دفتر و چهره بعثه آنگونه که خداوند می خواهد و نیز مورد رضایت مقام رهبری است، حفظ شود.

امسال کارهای دفتر نسبت به سال گذشته از قوت بیشتری برخوردار بود و مشکلات سال پیش وجود نداشت و امیدواریم خداوند به همه عزیزان پاداش مضاعف عنایت فرماید. البته این به معنای پایان کار نیست و باید کارها با همان تلاش و انرژی که تا کنون وجود داشته است ادامه یابت و کار دفتر همچنان تا پایان به قوت خود باقی است و از خداوند استمداد می کنیم کمک کند که بتوانیم آبروی رهبری و نظام را حفظ کنیم.

نماینده ولی فقیه در پایان سخنان خود فرمودند: فراموش نکنیم که در روزهای عرفه و در ایام تشریق از این فضای نورانی و معنوی و روحانی استفاده کنیم. هنر ما این است که هم کارمان را بطرز احسن و اکمل انجام دهیم و هم از این فضا استفاده معنوی کنیم.

12- دیدار اعضاء واحد کتاب حج (18/ 3/ 71) شورای تنظیم کتاب حج سال 71 با نماینده ولی فقیه دیدار کردند. ایشان پس از استماع گزارش کار شورا ضمن بیان تذکراتی فرمودند: جوّ حاکم بر کتاب باید جوّ فرهنگی باشد گرچه ذکر امور اجرائی و خدماتی هم لازم است ولی همه امور رفاهی مقدمه اجرائیی و خدماتی هم لازم است ولی همه امور رفاهی مقدمه است برای انجام مناسک حج و بهره گیری از فضای معنوی و عرفانی آن و دستیابی به مقاصد اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و حج و لذا سعی شود با قلمی شیوا فضای معنوی و واقعیتهای موجود در این مکان های شریف به گونه ای ترسیم و به خوانندگان انتقال یابد.

13- ملاقات اعضاء بعثه حضرت آیة اللَّه العظمی گلپایگانی با نماینده مقام معظم رهبری (18/ 3/ 71) اعضاء و نمایندگان بعثه حضرت آیة اللَّه العظمی گلپایگانی در دیدار با حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی، گزارشی از فعالیتهای این بعثه را به اطلاع ایشان رساندند.

در این دیدار که حجة الاسلام و المسلمین سید جواد گلپایگانی فرزند حضرت آیة اللَّه العظمی گلپایگانی نیز حضور داشت، گزارشی از مراجعات زائران به بعثه ایشان، به اطلاع نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی رسید و ایشان موفقیت اعضای بعثه حضرت آیة اللَّه العظمی گلپایگانی در انجام مراسم حج را از خداوند بزرگ مسألت کردند.

14- دیدار رئیس نهضت انقلاب اسلامی کشمیر و امام جمعه سرینگر (19/ 3/ 71) جمعی از علماء و مجاهدان کشمیر همراه با رئیس نهضت انقلاب اسلامی کشمیر با نماینده مقام رهبری و سرپرست حجاج دیدار کردند.

15- دیدار علمای اهل سنت با نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج (24/ 3/ 71) در این دیدار که مسؤول واحد اهل سنّت میهمان بعثه، حضور داشتنند نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج طی سخنانی فرمودند: لازم می دانم از حسن مدیریت واحد اهل سنت و همه برادران که در این واحد خدمت کرده اند و همه علماء و دانشمندان و عزیزان اهل سنت که افتخار دادند و ما در بعثه مقام معظم رهبری در خدمتشان بودیم تشکر کنم. بحمداللَّه امسال ما به نحو چشمگیری نسبت به سالهای قبل پیشرفت داشتیم، پیشرفت کار کاملًا محسوس است. هدف همه این تلاشها تحقق وحد جامعه اسلامی است و این آرزوی هر مسلمان معتقد به مبانی اسلامی و هر مسلمان هوشیار است. اگر کسی به این هدف نیندیشد یا انسان جاهلی است که نمی فهمد در دنیا چه می گذرد و دشمنان اسلام چه می خواهند بکنند یا اعتقاد به اسلام ندارد یعنی دروغ می گوید. وگرنه نمی توان گفت انسان معتقد به اسلام باشد، آرزو داشته باشد که اسلام در جامعه پیاده شود و هوشیار باشد و بداند که توطئه دشمنان اسلام چیست در عین حال بگوید ما باید در برابر هم صف آرایی کنیم و اختلافات مذهبی را تبدیل به اختلافات فرقه ای و سیاسی بکنیم یعنی هم برای

خودمان مشکل درست می کنیم، هم برای جهان اسلام. جمهوری اسلامی از این حرکت هدفی ندارد جز اینکه اسلام پیاده شود. البته دشمنان، مسائل زیادی را مطرح می کنند و برای اینکه به اهداف خودشان برسند همه تلاش خود را صرف این کار می کنند که جمهوری اسلامی را چیز ترسناکی معرفی کنند ولی بحمداللَّه در شرایط فعلی جهان، این مسائل خریدار ندارد.

در همه جای دنیا علمای اسلامی و مسلمانان هوشیار شده اند. امیدوارم انشاء اللَّه این حرکت برای سالهای آینده قوی تر بشود و برادرانی که در خدمتشان هستیم سفیران بسیار قوی و کارآیی باشند برای رساندن ندای وحدت و هماهنگی و همدلی در تحقق اهداف اسلامی.

حدود 25 سال قبل یکی از دانشجویان در مقاله ای به عنوان رساله پایان تحصیلی خود، نوشته بود: اگر اسلام در منطه زنده شود برای دول غربی و کشورهای ابر قدرت همان خطری را دارد که در صدر اسلام برای ایران و رم داشت. این واقعیت را دشمن درک کرده و ما هم باید بدان توجه کنیم. به خصوص علمای اسلام به این نکته باید توجه داشته باشند، چون مردم تابع علما هستند. اگر ما صحیح حرکت نکنیم گناه آنها هم به گردن ما خواهد بود. ما باید دست به دست هم بدهیم و با این توطئه دشمن مقابله کنیم. بهترین جای این کار همین مکه، در کنار خانه خدا و حرم رسول اللَّه صلی الله علیه و آله است که با برنامه های قوی انجام شده و انجام خواهد شد. امیدوارم مرکزی باشد برای وحدت و نزدیک شدن اذهان، انشاء اللَّه ملاقات با علماء هم از اهدام مهم ماست. اگر علمای کشورهای اسلامی به هم نزدیک شوند و اگر نشست و برخاست های علمی و دوستانه باشد و از اینجا دعوت شوند به ایران و بالعکس و حتی از همه کشورهای اسلامی؛ خیلی خوب خواهد بود. اگر بتوانیم علماء را به هم نزدیک کنیم مردم به

راحتی قبول می کنند. اگر ده عالم را به هم نزدیک کنیم و با هم وحدت داشته باشند دهها هزار انسان را به هم نزدیک کرده ایم و این کار اساسی است.

16- دیدار قاریان قرآن با نماینده ولی فقیه (25/ 3/ 71) قاریان و حافظان قرآن کریم که در حج سال 71 با بعثه مقام رهبری همکاری داشته اند، با سرپرست حجاج ایرانی ملاقات کردند. در این دیدار ابتدا طی گزارشی از نحوه انتخاب قاریان و حافظان از میان بهترین استادان قرآن، اظهار شد: تلاشهای برادران و برنامه های منظم بعثه در این مورد، عنایت ویژه مقام معظم رهبر انقلاب اسلامی نسبت به حفظ و قرائت قرآن کریم، توجه خاص نماینده ولی فقیه نسبت به تقویت برنامه های قرآنی در بعثه (با توجه به اینکه ایشان امیرالحاج حافظ کل قرآن هستند و طلایه دار حجاجی هستند که از کشور ولایت علی علیه السلام به حج سفر می کنند) همچنین ترکی حافظان و استادان و حضور یک روحانی در میان آنان که هم حافظ کل قرآن است و هم حافظ کل نهج البلاغه، حضور فعال قاریان و حافظان بعثه در کاروانها، سمینارها، محافل مختلف و بعثه های دیگر کشورها، سمینارها، محافل مختلف و بعثه های دیگر کشورها، فزونی رشد کیفی کار علیرغم کمی تعداد آن و ضرورت تدابیر بهتر برای رشد فکری در این زمینه در سال های آتی از اموری است که مورد توجه خاص باید قرار گیرد.

آنگاه نماینده ولی فقه و سرپرست حجاج ایرانی ضمن تشکر از همه این عزیزان و با تقدیر از زحمات آنان و آرزوی مقبولیت این تلاشها، از درگاه الهی طلب کرد که خداوند تبارک و تعالی همه این تلاشگران را بپذیرد و آنان را در

صحرای محشر در صف اهل قرآن محشور فرماید. وی سپس به آیه شریفه قرآن کریم و حدیثی از امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه قرآنی استناد کرد که فرموده اند: قسم به خدا که این حق قرآن است که حروفش را حفظ کنید و کلماتش را با شکل خاصی تلاوت کنید، عده ای هستند که حروف را حفظ ولی حدود را ضایع می کنند؛ نتیجه این که وقتی انسان قرآن را تلاوت می کند باید در قرآن تدبر کند، یعنی بیش از اینکه تلاش کنیم که زیبا و شیوا بخوانیم و قرآن را حفظ کنیم (گرچه این هم به جای خود ارزشمند است) باید برای حفظ حدود قرآن تلاش کنیم. آنکه با قرآن بیشتر سرو کار دارد باید توجهش به حدود قرآن و به خداوند و نازل کننده قرآن بیشتر باشد و در این صورت است که حسن تلاوت ظاهر می شود.

17- دیدار خبرنگاران و گروههای خبری و تبلیغی با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی (دوشنبه 25/ 3/ 71) در ایام پایانی سفر حج و در آخرین روزهای فعالیتهای تبلیغی در مکّه مکرّمه و سرزمین عربستان، خبرنگاران، تصویربرداران، عکاسان و مجموع گروههای خبری، تولیدی و تبلیغی و نمایندگان اعزامی از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، خبرگزاری جمهوری اسلامی و روزنامه های کثیر الانتشار کشور که در حج سال 71 در بخش «امور خبرنگاران» با بعثه مقام معظم رهبری همکاری کرده اند؛ با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و گفتگو کردند. در این دیدار ابتدا مسؤول دفتر بعثه رهبری با معرفی حاضران، گزارشی از

فعالیتهای این مجموعه را به اطلاع رساند و تأکید کرد که طبعاً فعالیت خبری در کشوری بیگانه آنهم با خصوصیات عربستان، کار مشکلی است. وی با اشاره به پیگریهای دفتر بعثه رهبری برای دریافت مجوّز رسمی کار (که با انجام همه تلاشها متأسفانه به نتیجه نرسید) گفت: افراد با ابتکارات شخصی و تلاشهای فردی در تهیّه خبر، فیلم و عکس توانستند به موفقیتهای زیادی دست یابند و تهیّه برنامه های حج در مقایسه با سال گذشته در مقیاس وسیعی گستردگی داشت و برادران، مراسم برائت، ایّام تشریق و دیگر مراسم را با تلاش بسیار، برای جهانیان ارسال کرده اند. آنگاه حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست زائران ایرانی خانه خدا ضمن قدردانی از تلاش برادران اظهار داشت: بحمداللَّه امسال در بخش خبری و انعکاس اخبار و پیامهای حج، برادران عزیز، موفق بودند و بیش از سال گذشته موفقیت داشتند. من لازم می دانم از همه عزیزان و دست اندرکاران، دفتر حج صدا و سیما، خبرنگاران خبرگزاری جمهوری اسلامی و خبرنگاران همه جراید جداً تشکر کنم.

بحمداللَّه با حسن تدبیر و اداره ای هم که وجود داشت مشکلات پارسال وجود نداشت و رسماً لازم است از جناب آقای دکتر هاشمی که مسؤولیت این کار را به عهده داشتند تشکر کنم. ایشان ضمن سفاشر به برادران در مورد ضبط و ثبت صحنه های به یاد ماندنی حج، تأکید کردند که: برادران تلاش کنند آنچه را دیده اند و شنیده اند و

مشاهده کرده اند در دو بعد برای مردم بیشتر از گذشته مجسم کنند: الف- بعد سیاسی- (مراسم ضد استکباری در مدینه- مکه که کار بسیار عظیمی است)، اگر ما شرایط و محتوی را در نظر بگیریم این مراسم کار بسیار با ارزشی بود.

بنابر این حواشی برنامه ها را در بعد سیاسی و نقشی که این مراسم در هشیاری جامعه اسلامی دارد با ذوق و سلیقه و ابتکار خود بنویسند و به تصویر بکشند.

شکرگزاری قلم به دستنانی که می توانند خوب و زیبا بنویسند همین است که خاطرات و آنچه را که دیده اند بنویسند.

ب- بعد معنوی: ابعاد معنوی عرفات، مشعر، منی، دعای کمیل، و مجموعه رویدادهای این سفر اگر با قلم زیبا و ذوق و سلیقه مناسب نوشته شود خیلی اثر دارد.

شکرانه این نعمت الهی این است که خدمتی را شروع کرده اید کامل کنید.

سرپرست حجاج ایرانی با ابراز تشکر مجدد به ویژه از صدا و سیما به دلیل فعالیت آنان و انعکاس شایسته مراسم برائت (تهیه و پخش تصاویر مراسم) اظهار داشت:

اگرچه شکوه معنوی با ابزار مادی قابل اندازه گیری نیست، ولی می توان با قلم و تصویر دورنمایی از شکوه معنوی مراسم را به نمایش گذاشت که این نیز در آشنا کردن مردم با معنویات حج خیلی مؤثر است.

18- دیدار اعضای انتظامات، سقایت و تبلیغات کارواها با نماینده مقام معظم رهبری (25/ 3/ 71) اعضای انتظامات، سقایت و تبلیغات کاروانها که در برگزاری مراسم گوناگون از جمله مراسم پر شور و پر شکوه برائت با بعثه مقام معظم رهبری همکاری کرده اند، در یک اجتماع عظیم با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار کردند.

در این گردهمایی بزرگ که در محل اجتماعات بعثه برگزار شد، پس از تلاوت قرآن کریم و نوحه خوانی و ذکر مصیبت اهل (ع)، حجة الاسلام انصاری گزارشی را در زمینه فعالیتهای داوطلبانه نیروهای انتظامات، سقایت و تبلیغات و صدا رسانی به اطلاع رساند و همکاری و تلاش صمیمانه آنان را در برگزاری مراسم بزرگداشت سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی (ع)، مراسم استقبال از نماینده ولی فقیه، مراسم پرشکوه دعای کمیل در مدینه و مراسم عظیم برائت در مکه یادآور شد.

آنگاه حجة الاسلام والمسلمین ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی طی سخنانی با ابراز امتنان و قدردانی از زحمات و تلاشهای مخلصانه این عزیزان گفت:

بحمداللَّه یکی از مهمترین نقاط قوت مراسمی که برگزار شد (مراسم برائت) برای جمهوری اسلامی ایران، همچنین برای بعثه مقام معظم رهبری و برای زائران حج در سال 71 افتخار آفرین بود، انتظامات قوی، سقایت کافی و همچنین تبلیغات و صدا رسانی، خوب بود. بنده به عنوان کوچکترین خدمتگزار خانه خدا از همه شما تشکر و از درگاه الهی بهترین

پاداش ها را برای شما آرزو می کنم. او بهترین پاداش دهنده به این تلاشهاست.

نماینده ولی فقیه سپس با ذکر مطالبی در مورد انجام وظیفه برادران همه را به رعایت تقوا و توشه گرفتن از این مکان روحانی و معنوی دعوت کرد و اظهار داشت:

بهترین چیزی که می توانیم از این سرزمین نورانی، سرزمین وحی، سرزمین توحید به ارمغان ببریم پیوند با صاحب این بیت است. پیوند با خداست که مستلزم داشتن همت، هشیاری و تنبه لازم است. مبادا چیزی با این پیوند شریک شود. امام چهارم علیه السلام می فرماید: خدایا ما را از کسانی قرار بده که برای نزدیکی و پیوند با خودت انتخاب کرده ای. در جمله ای دیگر می فرماید: خدایا چقدر لذتبخش است طعم نزدیکی با تو، چقدر گواراست شراب محبت تو ...

حجة الاسلام و المسلمین ری شهری به زبان حال نیروهای سقایه گفت: در عرفات، مشعر و منی به دیگران آب دادیم، و از آب گوارای محبت خدا در کنار خانه اش نوشیدیم، نکند خدای نخواسته لب تشنه از این چشمه محبت و ولایت بیرون برویم؟

خدایا من به زائران تو آب دادم، تو نیز یک جرعه از آب گوارای سرچشمه رحمت خودت بر کویر دل من بریز.

مراقب باشیم که توفیق الهی را به آسانی از دست ندهیم و شیطان به رایگان این سعادت و توفیق را از دست ما نگیرد. بیاییم رضایت خدا را به دست آوریم که رضایت او همه چیز است.

19- دیدار مجاهدین افغانستان با نماینده ولی فقیه در حج (25/ 3/ 71) جمعی از علما و اعضای بعثه مهاجران و مجاهدان افغانستان با حجة الاسلام و المسلمین آقای ری شهری دیدار کردند. در این دیدارشان ضمن قدردانی از حضور آنان در بعثه مقام معظم رهبری فرمودند: پیروزی انقلاب اسلامی افغانستان سبب روشنی چشم همه مسلمین جهان و علاقمندان به اسلام شد و این پیروزی را امام امت (ره) پیش بینی کرده بودند و به تحقق پیوست. بحمداللَّه با تلاش همه مجاهدان این انقلاب پیروز شد.

20- دیدار جمعی از شیعیان اتریش به سرپرستی دکتر لنسل مسؤول مرکز اسلامی اتریش (25/ 3/ 71) جمعی از شیعیان اتریش به سرپرستی دکتر لنسل مسؤول مرکز اسلامی کشور اتریش همراه با خانواده های خود با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و به طور مفصل گفتگو کردند.

این نشست دوستانه و خالصانه که متأثر از صفای معنوی و روحانی اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و یادآور آرمانهای والا و پیامهای سرنوشت ساز منادی اسلام ناب حضرت امام خمینی (ره) بود برای هر انسان مشتاق و شیدای انقلاب اسلامی که به صدور انقلاب به معنای واقعی، می اندیشد غرور آفرین، شور انگیز و امیدوار کننده بود. فضای پر احساس و شوق برانگیز و نشاط آور این مجلس بی ریا و عرفانی قلب هر مؤمن انقلابی را که رشحه ای از رشحات اسلام ناب و نهضت جهانی اسلامی رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و فرزند خلفش امام خمینی (ره) را احساس می کند به تپش مقدس وا می دارد.

یک انسان غربی که عمری را در دنیای پر فساد و پر تلاطم اروپا زیسته و اینک

با گرایش به اسلام و تشیّع، نشان می دهد که پیام والای امام و انقلاب را به خوبی درک و دریافت کرده است و نیز خانواده ای که با رهنمودها و تلاشهای مقدس او بر چنین گرایشی افتخار می کند و بر این پیمان و میثاق استوار مانده است، در تاریخ پرحماسه و خونبار انقلاب اسلامی اثری جاودان خواهد نگاشت.

نامگذاری فرزند چنین مسلمان واسته به نام روح اللَّه حاکی از عشق عمیق و سرشار او به امام راحلمان (ره) است و صوت اذان فرزند دیگر او (علی) نشان از نفوذ پر عمق اسلام و ایمان در اعماق وجود این خانواده است. آقای دکتر لنسل گزارش خود را با تشکر از نماینده مقام معظم رهبری و سرپرست حجاج آغاز کرد و خدای را شکر و سپاس گفت که توفیق چنین سفر و امکان این زیارت را عنایت فرموده است. وی به عنوان قدر شناسی از مقام والای امام عززمان و رهبر فقیدمان (ره) خاطره گرانقدر امام را یادآور شد و برای اعتلای درجات روحی آن دردانه یگانه زمان تقاضا کرد حاضران در مجلس فاتحه بخوانند. وی سپس با اشاره به مسأله خودسازی بیشتر برای فعالیتهای گسترده در مرکز نهضت اسلامی و اتریش در جهت هدایت دیگر اشخاص به سمت اسلام، گفت: این سفر مقدس برای ما نتایج بسیار خوب و ثمر بخشی در برداشت و امیدواریم در جهاد اکبر و مبارزه با نفس پیروزی بیشتری به دست آوریم تا به وظایف الهی خود بیشتر عمل کنیم.

دکتر لنسل همچنین با بیان وضعیت مرکز فعالیت خود گفت:

این مرکز حدود ده سال است که فعالیت دارد و هدف آن جمع آوری مسلمانان و هدایت آنان به سمت اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و تبیین و تعلیم اسلام ناب و تبلیغ و ترویج آن است.

وی همچنین گفت: با وجود امکانات کم و محدود و مشکلات موجود فصلنامه ای را منتشر می کنیم که در آن به تبلیغ اسلام، آگاهی مسلمانان و مبارزه با شیطنت ها و توطئه های تبلیغاتی استکبار به ویژه شیطان بزرگ می پردازیم. همچنین یکی دیگر از وظایف مرکز اسلامی اتریش آگاهی دادن و آماده کردن نسل جوان است تا بتوانند در آینده روبروی مشکلات اجتماعی قرار بگیرند و به همین منظور من خانواده خود را همراه خود به سفر حج آورده ام تا نشان دهم که راه سختی در پیش داریم و باید آماده مقابله با آنها باشیم.

دکتر لنسل در پایان با اظهار امتنان از حجة الاسلام و المسلمین ری شهری به عنوان یک شخص شناخته شده در مجمع شیعیان اتریش گفت: مقاله ای از جناب عالی را درباره امامت، در فصلنامه خود ترجمه و چاپ کردیم و امیدواریم در آینده از نظرهای شما بیشتر استفاده کنیم و در راه تروج اسلام مورد استفاده قرار دهیم.

آنگاه حجة الاسلام و المسلمین ری شهری، نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی ضمن ابراز مسرت از دیدار و حضور این عزیزان و خدمتگزاران به اسلام و انقلاب اسلامی در کشور اتریش و آرزوی موفقیت برای آنان در تعقیب اهداف اسلام، خطاب به دکتر لنسل اظهار داشت: سخنان جنابعالی که حاکی از اطلاع عمیق از مسائل اسلامی است بسیار خوشحال کننده است. نقطه ای که شما شروع کردید برای نشر فرهنگ اسلامی، نقطه بسیار اساسی

است، زیرا اسلام از خودسازی انسان شروع می شود و این نکته ای است که امام (ره) در وصیتنامه خود متذکر شده اند: اگر انسان در جهاد اکبر پیروز شد، همه چیز و همه کس اصلاح می شود. وی افزود: آمادگی شما برای تحمل مشکلات و بکارگیری همه توان برای تعقیب اهداف اسلامی، اساسی ترین نکته ای است که هر مسلمان باید به آن توجه داشته باشد و مطمئن باشید، موفقیت شما در تحقق اهداف اسلامی در منطقه ای که هستید قطعی است. در این دیدار فرزند آقای لنسل با صدای دلنشینی اذان گفت و مورد تشویق نماینده محترم ولی فقیه قرار گرفت.

21- دیدار اعضای بعثه پاکستان با نمانده ولی فقیه در حج (25/ 3/ 71) اعضای بعثه پاکستان شامل جمعی از علمای شیعه این کشور همراه سید ساجد نقوی رهبر نهضت فقه جعفری پاکستان با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و گفتگو کردند.

در این دیدار که در محل بعثه مقام معظم رهبری انجام شد، ابتدا آقای سید تقی شاه مسؤول بعثه پاکستان ضمن معرفی حاضران از نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی تشکر کرد و گزارشی را در مورد نحوه فعالیت و مشکلات بعثه پاکستان به استحضار رساند.

آنگاه نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی با ابراز تشکر از حضور برادران در بعثه مقام رهبری و تجلیل از خدمات و تلاشهای آنان در راه خدمت به

اسلام و مسلمین به ویژه خدمات شایسته جناب آقای سید ساجد نقوی که رهبری شیعیان پاکستان را به عهده دارد برای همگی آرزوی توفیق بیشتر در راه خدمت به اسلام و هشیاری مسلمین نمود.

حجة الاسلام و المسلمین ری شهری همچنین با یادآوری مشکلات سایر بعثه ها، از جمله بعثه مقام معظم رهبری در سرزمین عربستان و نیز مشکلات طبیعی موسم حج اظهار داشت: اگر به طور دقیقتر برای بعثه ها برنامه ریزی شود. میزان مشکلان کمتر خواهد بود و فعالیتها بهتر و کاملتر انجام خواهد شد.

وی در پایان با اعلام آمادگی بعثه مقام معظم رهبری برای خدمت به سایر بعثه ها به ویژه آنانکه در هشیار کردند مسلمین تلاش می کنند، برای همه آرزوی قبولی طاعات و زیارات کرد و اظهار امیدواری نمود که همگی بتوانند با کوله باری از معنویت روحانیت و نورانیت این سررزمین را به سوی کشورهای خود ترک کنند.

در پایان این دیدار آقای ساجد تقوی ضمن مطالب کوتاهی از نماینده ولی فقیه و سرپرست و حجاج تشکر کرد و تحمل مشکلات و خدمت به مسلمین را از وظایف همه دانست و خواستار رهنمود بیشتر از نماینده ولی فقیه شد.

22- دیدار اعضای بعثه مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق با حجة الاسلام والمسلمین ری شهری نماینده ولی فقیه (25/ 3/ 71) گروهی از علمای عضو مجلس انقلاب اسلامی عراق که عضویت بعثه عراق را به عهده دارند همراه با حجة الاسلام سید باقر حکیم رئیس مجلس اعلای عراق با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی در

محل بعثه مقام معظم رهبری دیدار کردند.

در این دیدار ابتدا حجة الاسلام حکیم گزارش کوتاهی از وضعیت بعثه عراق و نیز مجمع اهلبیت (ع) را به اطلاع رساند.

آنگاه نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج طی سخنانی ضمن تبریک متقابل عید سعید قربان اظهار امیدواری کرد که: حج همه این عزیزان و دوستداران اهلبیت مورد قبول درگاه الهی قرار گیرد و همگی با دست و توشه پر از معنویت و روحانیت به موطن خود بازگردند.

وی با اشاره به شرایط سخت زندگی مردم عراق زیر فشار دیکتاتوری حاکم بر این کشور اظهار امیدواری کرد که: خداوند متعال به برکت دعاهایی که در این سرزمین مقدس به درگاه او می شود، فرج مردم عراق را نزدیک کند و مردم مظلوم و مسلمان این کشور را از ظلم ظالم ترین دیکتاتورهای جهان نجات دهد و انقلاب اسلامی عراق به پیروزی برسد تا مردم آزاد شوند و از شرایط بسیار سختی که بر این کشور و مردم حاکم است نجات یابند.

حجت الاسلام والمسلمین ری شهری سپس با تجلیل از تلاشهای آقای حکیم و دیگر دست اندرکاران بعثه عراق در دستیابی به موفقیت های چشمگیر آن به ویژه در دو سال اخیر اظهار امیدواری کرد که این بعثه به موفقیتهای بیشتری دست یابد.

23- دیدار هیات نظارت با نماینده مردم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی (26/ 3/ 71) اعظای هیأت نظارت با حجة الاسلام و المسلمین ری شهری، نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار کردند.

در آغاز جلسه مسؤول هیأت نظارت، گزارش جامعی در زمینه فعالیتهای هیأت در مدینه منوره و مکه معظمه به اطلاع رساند و درباره سیستم های کامپیوتری، اطلاعات آماری، تکمیل فرم ها توسط بازرس ها، داده پردازی های موجود به کامپیوتر، فرم های نمونه، فعالیتهای موفق بازرس ها، دریافت 90 درصد از اطلاعات کاروانها، اطلاعات مربوط به ایّام تشریق و مراسم مکه و مدینه و جمع آوری و کلاسه کردن و تحویل آنها به کامپیوتر، همچنین مشکلات و موانع کار، مشکلات مسکن، مشکلات حمل و نقل و ضرورت کمک به سازمان حج برای تجهیز و تکمیل سخن گفت.

در این جلسه همچنین جناب آقای دکتر پور نجاتی مطالب کوتاهی درباره ضرورت دریافت اطلاعات از سازمان بیان داشت و نیز درباره مشکلات همکاران، ضرورت بازنگری سازمان در وضعیت موجود، شکل تداوم کار مجموعه ضمن پرهیز از دخالت اجرایی، سرپرست کمبود نقصان در بخش های پزشکی و حمل نقل.

سپس حجة الاسلام والمسملین ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی ضمن ابراز تشکر از همه کسانیکه کار سنگین نظارت را به عهده گرفته و عهده دار مسؤولیت عمده بازرسی و نظارت بوده اند، اظهار امیدواری کردند که با توجه به مشکلات و تجربه امسال، برای سال بعد با آگاهی بیشتر و پیگری های جدی تر برنامه ریزی شود.

وی با اشاره به مشکلات موجود، به خصوص در زمینه مسکن حتی در مراسم عمره تأکید کرد برای رفع مشکلات و رسیدگی به زائران سوریه، عمره و حج و نیز رفع تبعیض ها، مسأله تغذیه، مسکن و ... با تشکیلات منسجم، کار قوی ارائه شود.

24- دیدار خلبانان آزاده با نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی (26/ 3/ 71) گروهی از خلبانان آزاده و جانباز کشورمان از نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران که مدت 10 سال در اسارت رژیم بغداد بوده اند با حجة الاسلام والمسلمین محمدی ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی دیدار و گفتگو کردند.

در این دیداد پس از یک گزارش کوتاه از وضعیت برادران آزاده و جانباز در موسم حج و اظهار رضایت از خدماتی که در اختیار آنان بوده است نامه ای از سوی این برادران قرائت شد که در آن مراتب آمادگی برای هرگونه جانبازی در راه آرمانهای امام امت (ره) و رهبر انقلاب اسلامی اعلام شده بود.

آنگاه نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج طی سخنانی با تجلیل از فداکاری های آنان اظهار داشت:

شجاعت، تعهد و ایمان خلبانان قهرمان و ایثارگر نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی طبعاً موجب اعجاب دوستان و حتی دشمنان انقلاب اسلامی شده است. امیدوار هستیم که جهاد و تلاش این عزیزان مورد رضای حضرت حق و ولی عصر (ارواحنا فداه) قرار گرفته باشد.

وی با قدر شناسی از این آزادگان که با 10 سال اسارت افتخار آزادگی و نام شریف آزاده را برای خود کسب کرده اند از درگاه الهی برای آنان طلب توفیق کرد و گفت:

امیدوارم با این توفیق، بر سر پیمان، و عهد و میثاقی که با امام (ره) و جمهوری اسلامی و خلف صالح امام حضرت آیت اللَّه خامنه ای فرمانده کل قوا بسته اید استوار بمانید.

بازدید نماینده محترم فقیه و سرپرست حجاج از ستاد حج و هیات پزشکی حجة الاسلام والمسلمین محمدی ری شهری نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی بیت اللَّه الحرام صبح روز یکشنبه 3 خرداد از ستاد حج و هیأت پزشکی جمهوری اسلامی ایران در شهر مدینه منوره بازدید کرد.

آقای ری شهری در جریان بازدید از ستاد حج جمهوری اسلامی ایران از قسمتهای مختلف این ستاد دیدن کرد و در هر قسمت توضیحات لازم از سوی مسؤولان به ایشان ارائه شد.

حجة الاسلام و المسلمین ری شهری در حالی که از سوی آقای رضائی رئیس سازمان حج و زیارت و جمعی از اعضای دفتر بعثه مقام معظم رهبری همراهی می شدند در میان استقبال گرم حجاج ایرانی و غیر ایرانی بیت اللَّه الحرام از هیأت پزشکی حج و بیمارستان ایران در مدینه بازدید کردند.

در جریان بازدید از این بیمارستان، دکتر صدر رئیس هیأت پزشکی جمهوری اسلامی ایران در مراسم حج، با ارائه گزارشی از فعالیتهای این هیأت در حج امسال، یادآور شد:

در بیمارستان مدینه، تمام تخصص های مورد نیاز از جمله قلب، جراحی عمومی، چشم گوش و حلق و بینی، اتاق های ویژه سی سی یو، آزمایشگاه ودندانپزشکی دایر است و از آغاز عملیات انتقال حجاج به شهر مدینه تاکنون بیش از یازده هزار و پانصد نفر بیمار به بیمارستان مدینه مراجعه کرده و تحت مداوا قرار گرفته اند.

وی میانگین مراجعه بیماران به این بیمارستان را در روز حدود 2500 نفر اعلام کرد که ده درصد آنها را حجاج سایر ملیت ها تشکیل می دهند دکتر صدر یاد آور شد که به علت ارائه آموزش های لازم بهداشتی و مناسب بودن وضعیت هوا تعداد مراجعه کنندگان به مراکز درمانی ایران نسبت به سالهای گذشته کاهش داشته است.

سپس، حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری و هیأت همراه از قسمتهای مختلف بیمارستان مدینه بازدید کردند و در هر قسمت ضمن عیادت از بیماران بستری شده، جویای حال آنها شدند.

نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی در پایان این بازدید در گفتگویی با خبرنگاران با تشکر از فعالیتهای شبانه روزی کادر پزشکی جمهوری اسلامی ایران، در مراسم حج یاد آور شد: گروه پزشکی جمهوری اسلامی ایران همواره به عنوان موفّقترین گروهی که به حجاج بیت اللَّه الحرام خدمات درمانی ارائه می کند، مطرح بوده است و فعالیت های اعضای هیأت پزشکی در این زمینه قابل ستایش است.

عکس وی با اشاره به ملاقات خود با بیماران بستری شده در بیمارستان مدینه، تأکید کرد: زائرانه ایرانی که دچار بیماری های حاد هستند، از عزیمت به عربستان خودداری کنند، زیرا ممکن است به سبب شدت یافتن بیماری به ایران بازگردانیده شوند.

بیانیّه ها

نماینده مقام معظم رهبری و سرپرست حجاج علاوه بر دیدارها و ملاقات ها و سخنرانی ها در بعضی از مقاطع نظرات و تذکرات لازم را از طریق بیانیه و اصلاعیه به اطلاع مخابان خود می رساندند. ما در اینجا دو نمونه از بیانیه های ایشان را نقل می کنیم، یکی از تذکرات ضرور به زائران و دیگری پیام به مسلمانان شبه قاره هند: 1- تذکّرات مهم بعثه مقام معظم رهبری به زائران عزیز بسمه تعالی ضمن دعا و آرزوی توفیق برای هرچه بهتر برگزار کردن اعمال مناسک حج نظر زائران گرامی را به تذکرات زیر جلب می نماییم: 1- همانگونه که در پاسخ استفتائات اخیر نماینده محترم ولی فقیه از مقام معظم رهبری تصریح گردیده و همواره مورد تأکید امام راحل (ره) نیز بوده است هرگونه عملی که موجب وهن مذهب و خدشه به حیثیت نظام شود جایز نیست، بنابراین لازم است از برگزاری نماز در قبرستان بقیع و محوطه مجار آن و بستن

هرجگونه نخ و پارچه به پنجره های آن یا روضه خانی با بلندگو و سینه زنی در انتظار زائران دیگر و یا خواندن مرثیه هایی که موجب لطمه به وحدت مسلمین شود یا برداشتن خاک و بوسیدن درهای خودداری کنند و با برادران روحانی از گروه ارشاد بعثه، همکاری نمایند.

2- استفاده از مهر و چوب و سنگ و امثال اینها هنگام نماز در مسجد النبی صلی الله علیه و آله یا مسجد الحرام و مساجد دیگر جایز نیست.

3- بلند خواند زیارتنامه و بلند سلوات فرستاند و استعمال دخانیات در مسجد النبی صلی الله علیه و آله و مسجد الحرام و مساجد دیگر موجب ایذاء دیگران می شود و باید از آن پرهیز شود.

4- از انداختن عریضه و پول داخل ضریح مطهر حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله خودداری نمایند.

5- متأسفانه گاهی مشاهده می شود برخی از خواهران زائر، حجاب اسلامی را به طور کامل، رعایت نمی کنند. لازم است با درک مسؤولیت دینی و انقلابی در این امر مهم مواظبت کنند.

6- خروج زائران از مسجد النبی صلی الله علیه و آله و مسجد الحرام ومساجد دیگر هنگام شروع نماز موجب هتک شیعه و نظام جمهوری اسلامی خواهد شد. ضروری است در این گونه مواقع در نماز شرکت کنند و از مراجعه به بازار و خرید اکیداً پرهیز نمایند.

امید است با رعایت جدی موارد مذکور رضایت حق تعالی فراهم گردد.

بعثه مقام معظم رهبری 7/ 3/ 71

2- پیام نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی به مسلمانان شبه قاره هند و پاکستان ضمن عرض سلام به مردم عزیز پاکستان و مردم مسلمان شبه قارّه هند و همه عزیزانی که سخن مرا می شنوند، سخنی که بنده با آنها دارم در کنار مرقد مطهر حضرت رسول اللَّه و فاطمه زهرا و ائمه بقیع صلوات اللَّه علیهم اجمعین، این است که به مهمترین ویژگی عصر حاضر که اسلام گرایی مردم جهان است عنایت کافی کنند.

عصر حاض را در واقع باید عصر اسلام و عصر قرآن نامید. مردم جهان به تدریج به این واقعیت پی برده اند که تنها قدرتی که می تواند علیه ظلم و بی عدالتی و فساد مقابله کند قدرت اسلام است.

پس از فروپاشی قدرت شرق و زمین گیر شدن ابرقدرت غرب در اصلاح امور و اجرای عدالت و حقوق بشر (اخیراً رسوایی شیطان بزرگ آمریکا در این زمینه به طور محسوس برای همه مردم آشکار شد) مردم جهان به تدریج به این نتیجه رسیده اند و می رسند که تنها قدرت ضد استکباری و ضد ظلم و بی عدالتی اسلام است.

مسلمانان باید پیش از آنها به این قدرت خود توجه کنند. دشمن متوجه این قدرت شده است و تنها راهی که برای مقابله با اسلام و خیزش اسلامی در کشورهای مسلمان به نظر می رسد ایجاد اختلاف میان مذاهب و جریان های مختلف اسلامی است.

این توطئه دشمن را باید همه مسلمانان جهان، پیرو هر مذهبی هستند، درک کنند، هوشیار باشند و با هوشیاری خود، آن را خنثی کنند و با وحدت کلمه، زمینه

جهانی شدن اسلام را فراهم نمایند. همان وعده ای که خداوند با صرات در قرآن داد: ... هو الذی أرسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره الکافرون.

فلسفه رسالت پیامبر اسلام و رسول گرامی (که در حال حاضر زائران خانه خدا از همه کشورهای اسلامی افتخار حضور در کنار مرقد او را دادند) جهانی شدند اسلام است و جهانی شدن اسلام جز از راه اتحاد مسلمین امکان پذیر نیست.

فلسفه رسالت پیامبر اسلام و رسول گرامی (که در حال حاضر زائران خانه خدا از همه کشورهای اسلامی افتخار حضور در کنار مرقد او را دارند) جهانی شدن اسلام است و جهانی شدن اسلام جز از راه اتحاد ملمین امکان پذیر نیست.

مردم عزیز پاکستان معدود ملمانان عزیزی هستند که اسلام انقلابی در آنها ریشه دارد و امید می رود انشاء اللَّه در کشورشان به طور جدی اسلام گسترش یابد و در جهانی شدن اسلام هم مسلمانان پاکستان و هم هند سهم وافری داشته باشند.

توصیه من به مسلمانان عزیز و ارجمند پاکستان و شبه قاره هند این است که همه توان و تلاش و کوشش خودشان را برای ایجاد وحدت کلمه مسلمین جهان به کار گیرند.

مسلمانان عزیز شبه قارّه هند و پاکستان بدانند جمهوری اسلامی ایران و برادران مسلمان ایران در کنار آنها هستند و هرگونه حمایتی که از آنها ساخته باشد خواهند کرد. وظیفه و مسؤولیت سنگین خود را در مورد اسلام در عصر حاضر به خواست خدا ادا کنند.

والسلام علیکم و رحمة اللَّه وبرکاته

میهمانان بعثه

یکی از اقدامات امسال بعثه، استفاده از حضور میهمانان بعثه در بخشهای تبلیغی و فرهنگی بود. در سال جاری حدود 40 نفر از علماء و مدرسین بزرگ حوزه عملیه قم و دانشمندان بنام کشور به عنوان میهمانان بعثه حضور داشتند که عکس

عکس البته سال ها قبل نیز کسانی از بزرگان به صورت میهمان به بعثه دعوت می شدند ولی امسال با برنامه ریزی صحیح از وجود آنان بهره برداری شد. برخی از این شخصیتها همه روزه در اتاق مراجعات خارجی با افراد برجسته غیر ایرانی که با سفر حج آمده بودند و احیاناً برای کسب اطلاع از وضعیت انقلاب اسلامی و مکتب تشیع به بعثه ایران مراجعه می کردند؛ به بحث و گفتگو می نشستند و حاصل این مباحثات در اکثر مواقع بسیار مطلوب بود. برنامه دیگر سخنرانی این میهمانان در کاروانهای حجاج ایرانی به مناسبتهای گوناگون بود. در مجموع بیش از 120 سخنرانی توسط آنان در مکه و مدینه ایراد گردد و از شبی 3 جلسه تا 17 جلسه و از تجمع حداقل 2 کاروان تا 15 کاروان در یک محل برای استماع سخنرانی وجود داشته است.

فصل سوّم: میعاد با عشق

اشاره

امام خمینی (ره): از امور مهمه ای که لازم است حجاج محترم و امرای کاروانها وقت شریفشان را صرف آن کنند یاد دادن و یاد گرفتن مسائل حج است که کوتاهی از آن ممکن است موجب زحمتهای فراوان شود از قبیل بطلان حج یا باقی ماندن به احرام.

علمای اعلام کاروانها از زوّار کاروان خویش دعوت نمایند و برای آنان مجلس درس مناسک قرار دهند و حجاج واجب است برای گرفتن، لحظه ای را کوتاهی نکنند و با تمام توان، مسائل را یاد بگیرند و با علم به مسائل، مناسک را عمل کنند.

صحیفه نور، ج 18، ص 88

نقش روحانی در حج

نظارت بر حسن اجرای مطالب آموزش داده شده در موسم حج نیز برادران بخش معاونت فرهنگی و ارشاد کوشش دارند تا امر نظارت بر حسن اجرای آموزشهای داده شده را عهده دار باشند. بخشی از آنها در زمینه امور روحانیان است و بخشی نیز در مورد توجیه مسائل فرهنگی و زیارتی حجاج خانه خدا و حرم رسول اللَّه صلی الله علیه و آله. در قسمت اول با استفاده از نیروهای مجرب روحانی، امر نظارت بر روحانیان صورت می گیرد. بخری از این برادران روزانه به بسیاری از کاروانها سرکشی و درباره مشکلات و مسائل مبروط به مسائل آموزشی و وظایف روحانیان تحقیق و بررسی می کنند. نتایج ارزیابی آنان، در گزینش سالهای آتی مورد استفاده قرار می گیرد و در موسم حج نیز تا ن جا که ممکن باشد مشکلات را رفع می کنند. این افراد رهنمودهای بعثه را نیز به روحانیان کاروانها می رسانند. فعالیت این برادران روحانی در آفتاب گرم عربستان و در محیطهای پراکنده به جستجو از وضعیت کاروانها مشغول هستند بسیار ستودنی و قابل تحسین است و

در بهبود اجرای مسائل آموزشی حج نقش مؤثری دارد.

گروه ارشاد

در زمینه توجیه مسائل فرهنگی و زیارتی حجاج نیز، معاونت فرهنگی و ارشاد با استفاده از روحاینان معین کاروانها و همکاری برخی از فضلای روحانی، به طور بسیار منظم اقداماتی را در ایام حج انجام می دهند. طبیعی است که یکی از سیاستهای اصولی بعثه مقام معظم رهبری اجرای فتاوای حضرت امام و دستورهای مقام معظم رهبری در زمینه وحدت اسلامی است. این رسالت ایجاب می کند تا حجاج و زائران خانه خدا و حرم رسول اللَّه صلی الله علیه و آله از دست زدن به اقداماتی که مخالف با وحدت امت اسلامی است و شیعیان را از دیگر امت اسلامی جدا می کند، خودداری کنند. با وجود روحانیان کاروانها و راهنمایی های آن ها، به علّت عدم آشنایی برخی از زائران، این معاونت نیروهایی را در جهت هدایت زائران بکار می گیرد.

امسال تعداد 67 نفر از روحانیان معین کاروانها تحت عنوان «گروه ارشاد» سازمان یافتند و به صورت معین های کاروانها، منظم و براساس زمانبندی، در مسجد الحرام حضور داشتند، تا گر برخی امور نامطلوب و موهن رخ داد جلوگیری کنند. این افراد نقش مهمی هم در زدودن تنشهای احتمالی میان مأموران دولت سعودی و حجاج دارند. اصول این تذکرات که ضمن دو صفحه به برادران گروه ارشاد ارائه شده، عبارت است از نماز نخواندن در کنار قبرستان بقیع، نبستن نخ یا پارچه به پنجره های بقیع، کنترل روزه خوانی هایی که با صدای بلند برگزار می شود و در بین آنها مسائل خلاف وحدت وجود دارد، جلوگیری از سینه زنی در انظار عمومی، نهی حجاج ایرانی از خروج از مسجد به هنگام نماز جماعت، جلوگیری از سیگار

کشیدن در مسجد الحرام، مسجد النبی و کنار بقیع، نهی از برداشتن خاک بقیع، پرهیزدادن زنان زائر از پوشیدن لباسهای نامناسب و لزوم رعایت حفظ حجاب، تذکر بر عدم مخالطت با مردان جهت استلام حجر، نهر خانم ها از چانه زدنهای بیمورد در فروشگاهها، جلوگیری از فروش انگشتر، زعفران و دیگر اشیاء در سرگذرها و ... اینها اصول تذکراتی است که روحانیان معین برای حفظ شخصیت زائران ایرانی و در راستای حفظ وحدت اسلامی به حجاج ارائه می دهند.

از کارهای حاشیه ای برادران گروه ارشاد در بقیع و اطراف حرم، صحبت با زائران خارجی است که در گزارش های آنان منعکس است. این اقدام شایسته به ویژه در بقیع می تواند در شناساندن ائمه اطهار علیهم السلام و مسائل انقلاب اسلامی مؤثر باشد.

امسال کاملًا احساس می شد که با وجود این برادران از دشواریهای موجود کاسته شده است و زائران عزیز بسیاری از موارد را رعایت می کنند. امسال نیز بحمداللَّه گروه ارشاد به همت فاضل محترم حجة الاسلام والمسلمین جعفری گیلانی به صورت یک گروه منظم به انجام این وظیفه خطیر پرداختند و به خوبی مسؤولیت خود را ایفا نمودند.

تهیه نقشه بقیع و توزیع آن

از اقدامات مفیدی که امسال در سطح وسیع صورت گرفت تهیه نقشه نسبه دقیقی از قبور شناخته شده بقیع بود، این نقشه در تیراژ خوبی تکثیر شد و در اختیار حجاج قرار گرفت. پس از چند روز، احساس شد که ترجمه عربی، اردو و انگلیسی و ترکی آن مورد نیاز است که تهیه شد. نیاز به این این نقشه برای کسانی که از هر ملیتی وارد بقیع می شوند کاملًا محسوس بود و این حرکت توانست یک

اقدام مفید تبلیغاتی به حساب آید.

نقشه ای نیز از مسجد النبی تهیه شد و در اختیار زائران قرار گرفت. از برخی اماکن دیگر هم با کوشش معاونت آموزش و تحقیقات در برخی دیگر از واحدهای بعثه و ستاد تهیه شد که در شناخت مسجدالحرام، منی، عرفات و ... بسیار مفید و کارساز بود.

وجود و حضور این نقشه ها در دست مردم می توانست احیاگر آثار جاودان اسلام در مدینه باشد.

تهیه فیلم از اعمال حج

از اقدامات جالب دیگری که توسط این معاونت امسال صورت گرفت و کاربرد آن در سالهای آینده خواهد بود، تهیه فیلم مستندی از همه مراحل اعمال حج بود این فیلم قرار است در سال آینده در اختیار جمهوری اسلامی و مدیران کاروانها گذاشته بود تا در آموزش حجاج از آنها استفاده کنند.

آنچه ضبط شده، سیزده برنامه است: آغاز آن آمدن به مدینه و محرم شدن در مسجد شجره و آخر آن اعمال حج تمتمع پس از آمدن از منی است.

علاوه بر آن از برخی آثار تاریخی مذهبی نیز همراه با توضیحاتی که برخی استادها با حضور در همان مکانها داده اند، فیلمهایی تهیه شده است.

واحد اهل سنّت در بعثه

سابقه تشکیل چنین واحدی در بعثه به تاریخ پیدایش خود بعثه باز می گردد. از آن روی که اصولًا تعدادی از زائران ایرانی از برادران اهل سنّت اند، طبعاً بعثه مسئولیت آنان را نیز بر دوش داشته است. این واحد اکنون از دفاتر مستقل ستادی

است و مستقیماً زیر نظر نماینده مقام معظم رهبری فعالیت می کند.

اهداف تشکیل این واحد در بعثه عبارت است از: 1- رسیدگی و پی گیری امور کاروانهای برادران اهل سنت که امسال سی کاروان بود.

2- ایجاد زمینه برای بهره مندی از این سفر پربار برای کسانی که به انقلاب و جنگ خدمت کرده اند.

3- اقدام برای تقریب بین مذاهب اسلامی. 4- ایجاد جایگاهی برای اهل سنت در بعثه برای برگزاری هرچه بهتر مراسم حج جهت برادران اهل سنت.

5- تبلیغ انقلاب اسلامی و زدودن شبهاتی که در ارتباط با وضعیت اهل سنت در ایران وجود دارد.

وظائف این واحد چند جهت دارد: 1- آموزش و توجیه دست اندرکاران حج اعم از ناظران، روحانیان و بازرسان نسبت به مسأله وحدت. 2- ایفای نقش مشاورت در بعثه در ارتباط با مسائل اهل سنت. این واحد کار خدمت به واحدهای دیگر ار در مسائل مربوط به اهل سنت برعهده دارد و این کار را اولا با شرکت در جلسات شورای عالی بعثه و ثانیاً با تهیه گزارش درباره موارد تفرقه انگیز انجام می دهد.

3- نظارت و ارزیابی روحانیان کاروانهای برادران اهل سنت.

4- نظارت بر کاروانها در موسم حج، حل مشکلات آنها. برای این کار

بازرس هایی برای هر کاروان در نظر گرفته شده است. در موسم حج نیز واحد اهل سنت اقدامات زمان بندی شده ای را جهت برگزاری چند گردهمایی و انجمن واره (سمینار) و ملاقات با علمای اهل سنت جزیرة العرب، تدارک دید که گزارش آنها را در جای خود خواهیم آورد.

واحد اهل سنت جهت انجام این مسؤولیت ها و نیز قدردانی از برادران اندیشمند از اهل سنت، تعدادی از آنان را به عنوان میهمان دعوت کرد که در بعثه و در کنار برادران شیعه خود زندگی کنند.

کارهای انتشاراتی واحد اهل سنت قبل از موسم واحد اهل سنت در فرصت اندک دو سه ماهه نزدیک موسم حج تصمیم گرفت تلاشهایی جهت تهیه جزوه های راهنما و کتب مناسک اهل سنت انجام دهد، در این مسیر با استفاده از نیروی کارشناس و با تجربه ای که در سالها مستقیماً در مناطق اهل سنت ایران کار علمی با روحانیان اهل سنت داشته اند توانست جزوه ها و کتابهای زیر را تهیه کند: 1- مناسک فقه حنفی در بررسی علمی و مقایسه ای که توسط بعضی فضلا در دفتر نماینده رهبری در امور اهل سنت بلوچستان انجام گرفت از بین کتب مناسک حنفی از قبیل: 1- مناسک تألیف مولوی شهدا مسکانزهی 2- مناسک تألیف مولوی تربت جام 3- راهنما و مسائل حج تألیف مفتی اعظم پاکستان محمد شفیع مؤسس دارالعلوم کراچی

کتاب اخیر برگزیده شد و سپس توسط بعضی اعضاء واحد، بررسی و اصلاح گردید و جهت تأیید به مترجم آن جناب مولوی محمد حسن بیجارزهی که شاگرد مؤلف بوده است ارجاع شد، تا مقدمه جدیدی هم بر آن بنویسند، سپس کتاب در 90 صفحه تکثیر و به بعثه تحویل شد تا جهت استفاده به مدینه ارسال گردد.

2- مناسک فقه شافعی نخست از یکی از مدرسان مرکز بزرگ اسلامی یکی از کشورهای عربی درخواست شد تا مناسک شافعی را خلاصه کند، زیرا کتاب مناسک مختصری وجود نداشت، پس از تدوین و چند بار بررسی و اصلاح و بازنویسی، برای اعتبار یافتن بیشتر اثر، از سه نفر از علماء بزرگ شافعی ایران یعنی: 1- ماموستا قاضی خضری امام جمعه اشنویه 2- ماموستا عبداللَّه محمدی امام جمعه بوکان و نماینده خبرگان 3- شورای روحانیت سنندج درخواست شد که برای تقریظ بنویسند و این کار انجام شد. سپس تکثیر و تحویل بعثه گردید.

3- وحدت اسلامی این رساله که در سال گذشته از سوی واحد اهل سنت بعثه تهیه و تکثیر و منتشر شده بود، مورد بررسی مجدد و اصلاح و اضافات قرار گرفت و پس از تکثیر تحویل بعثه شد.

4- آشنایی با مذاهب اسلامی و اهل سنت در ایران این جزوه در 60 صفحه به عنوان یک حرکت ابتکاری توسط بعضی

کارشناسان علمی واحد تهیه و تدوین و تکثیر و تحویل بعثه شد که مورد استقبال مسؤولان بعثه و برخی دیگر از شخصیتهای علمی علاقمند به این مسائل، قرار گرفت، اهم موضوعات آن به قرار زیر است: تاریخچه پیدایش مذاهب پنجگانه اسلامی- تاریخچه پیدایش مکاتب کلامی در اسلام بیوگرافی ائمه اربعه اهل سنت- وضعیت جغرافیائی اهل سنت در ایران و جهان خدمات نظام جمهوری اسلامی به اهل سنت ایران به صورت آمار مستند در کردستان و بلوچستان- اسامی شهدای روحانیت اهل سنت کردستان جهت پیروزی نظام اسلامی- شیوه برخورد بایسته شیعیان با اهل سنت. 5- زیارتنامه حضرت رسول صلی الله علیه و آله به خاطر ضرورت یک زیارتنامه معتبر تألیف علمای اهل سنت برای زائران سنی ایرانی و غیرایرانی از ماموستا ملا قادر بنی عباسی خواسته شد که جزوه ای تدوین کند، ایشان رساله ای علمی و معتبر تدوین کردند و پس از بررسی و ویرایش به بعثه جهت تصویب تحویل شد. اقدامات دیگر علمی: 1- «تهیه کتابخانه اهل سنت» مشتمل بر مهمترین متون فقهی استدلالی شافعی و حنفی. 2- دعوت دو مفتی شافعی و حنفی ایران و استقرار آنها در دفتر استفتائات واحد جهت پاسخگویی به سؤالات.

نشریه زائر

در گنجینه تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ملت ها بخصوص پس از اختراع صنعت چاپ و بالاخص در سده های اخیر مطبوعات اعم از روزنامه ها و مجلات، جایگاه مهمی یافته و به عنوان یکی از منابع اساسی تحقیق همواره مورد استفاده محققان و اندیشمندان بوده اند.

در کشور ما گرچه انتشار نشریات به شکل امروزین آن سابقه دیرینه ای ندارد اما دست کم از سالهای مقارن مشروطیت و پس از آن، علیرغم حاکمیت استبداد و فضای سانسور (به جز مقاطع خاص) مطبوعات به عنوان یک رکن مؤثر در شکل دهی افکار عمومی مطرح بوده است.

علاوه بر این، نشریات و مطبوعات به عنوان آئینه اوضاع و شرایط اجتماعی و به مثابه بخشی از اسناد تاریخی مورد توجه قرار گرفته است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به لحاظ ویژگی فرهنگی نهضت اسلامی، فضای مناسب تری برای انتشار اخبار و اطلاعات و معرفی اندیشه های اندیشمندان فراهم گردید.

یکی از عرصه های پرحادثه و شکوهمند که در عین حال نقش عامه مردم در آن کم نظر است، عرصه حج است که ثبت و ضبط جلوه های این نمایش عظیم بخصوص آنگونه که ایرانیان پس از پیروزی انقلاب اسلامی انجام می دهند؛ می تواند به مثابه میراث فرهنگی این انقلاب به نسلهای آینده منتقل شود.

از سال 1361 هجری شمسی تا سال 1366 نشریه ای با نام خبرنامه در موسم حج، انتشار می یافت، لیکن از سال 1370 که بار دیگر سرزمین وحی، حجاج ایرانی را در آغوش خود گرفت به لطف الهی همّت برخی از علاقمندان به

فرهنگ اسلامی، در موسم حج، اقدام به انتشار نشریه ای روزانه به نام زائر گردید.

در سال 71 علیرغم محدودیتها و دشواریهای موجود، نشریه زائر از لحاظ تنوع مطالب، غنای محتوی، کیفیت ظاهری، صفحه آرایی و طرّاحی، توزیع سریع و به موقع و ... از رشد چشمگیری برخوردار و تفاوت آن با سالهای گذشته کاملًا محسوس بود.

این نشریه که تأثیر گسترده ای در سالم سازی فضای فرهنگی و فکری زائران ایرانی خانه خدا داشت، در انتقال سریع پیامهای مهم و ضرور به همه کاروانها، از بین بردن زمینه هرگونه شایعه و اخبار کذب با انتشار اخبار صحیح، آگاه نمودن زائران از توطئه ها و دسیسه های تازه ای که همه روزه برای ایجاد تفرقه و مأیوس کردن مسلمین طراحی و اجرا می نمودند، آشنا نمودن حجّاج با آثار و امکنه اسلامی در مکّه و مدینه و موارد دیگر به خوبی رسالت خود را به انجام رسانید.

اولین شماره نشریه زائر همزمان با ورود نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی به مدینه منوره در تاریخ اوّل خرداد ماه برابر با 21 ذی القعده منتشر گردید و تا پایان مراسم حج بدون وقفه، همه روزه ادامه یافت و با انتشار آخرین شماره در تاریخ پنجم تیر ماه برابر با 25 ذی الحجّه، جمعاً سی و پنج شماره منتشر شد. تعداد صفحات هر شماره بین 19 تا 21 صفحه بود.

نشریه زائر چون مخاطبان گوناگونی، در سطوح مختلف علمی و فکری داشت و طیف گسترده ای را در برمی گرفت و بایست خوانندگان خود را از هر سطح اقناع می کرد، لزوماً دارای بخشهای مختلف و متنوعی بودبه گونه ای که همه را به مطالعه ترغیب کرده بود. در سر مقاله اولین شماره زائر آمده بود:

با فرارسیدن موسم حج و حضور زائران در سرزمین وحی، نشریه زائر باردیگر انتشار روزانه خود را از سر می گیرد و می کوشد تا در این سفر روحانی، همه جا، پابه پا، همراه راهیان این راه و در خدمت آنان باشد.

نشریه زائر، مجموعه ای است از با اهمیت ترین رویدادهای سیاسی ایران و جهان، اهم اخبار و رخدادهای مربوط به حج، مقالات سیاسی، شعر، قصیده و قطعات ادبی، آشنایی با اماکن متبرکه، دانستنیهای سودمند درباره حجاج و زائران سایر کشورها، نکات اخلاقی، توضیحاتی پیرامون برخی از مسائل مبتلابه در ایام حج، مصاحبه با صاحبنظران، انعکاس اخبار مربوط به زائران و ... دهها نکته مطلب خواندنی و دانستنی دیگر ... که اینهمه، تنها با همراهی و همکاری شما زائران گرامی امکان پذیر خواهد بود و هم از این روی، چشم به راه خبر، مطلب، مقاله، شعر، نکته و ... بالاخره، پیشنهادها و انتقادهای شما هستیم ... باشد که از این طریق، آنگونه که بایسته است طی طریق کنیم، «بایدها» بجای آوریم و از «نبایدها» دوری گزینیم.

گفتنی است که طی چند روز اخیر، کسانی از تاریخ انتشار اولین شماره زائر در موسم حج امسال پرسیده اند و بعضاً دلشوره ناشی از تأخیر احتمالی آن را نیز پنهان نکرده اند. در پاسخ، اشاره ای به زمان انتشار و آغاز آن خواهیم داشت، نکته ای نیز درباره چرایی این انتظار ... الف: اولین شماره نشریه زائر، همه ساله در موسم حج با ورود نماینده محترم ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی منتشر می شود. آخرین شماره آن نیز با عزیمت ایشان به ایران همزمان خواهد بود.

ب: و اما دبراه پی جویی زائران بر این باوریم که این پی جویی از نیاز آنان به حضور در متن زمان حکایت می کند و قبل از آنکه مایه دلگرمی دست اندکاران

نشریه زائر باشد- که هست- از شور برخاته از شعور زائران ایرانی بیت اللَّه الحرام مایه می گیرد، چرا که آنان به مراسم سیاسی عبادی حج از دریچه ای می نگرند که امام راحل ما- رضوان اللَّه تعالی علیه- می نگریست و بدیهی است که نگاه از این زاویه با حضور در حاشیه همخوان نیست و این اصلی ترین نقطه ای است که در آن ضرورت انتشار نشریه زائر با نیاز زائران پیوند می خورد. نشریه زائر، می کوشد تا با امکانات- هرچند محدودی- که در اختیار دارد، از یکسو پوشش خبری و تحلیلی مناسبی برای زائران ایرانی بیت اللَّه الحرام و مدینه النبی صلی الله علیه و آله فراهم آورد و از سوی دیگر پیوند آنان را با یکدیگر و نیز با مسؤولان برگزاری حج تأمین نماید و ... باشد تا از این سفر روحانی که با پای دل پیمودنی است بهره ای شایسته برند و رضای خداوند تبارک و تعالی را بدست آورند ...

انشاء اللَّه ...

فصل چهارم: با یاد یاران

مراسم و اجتماعات

امسال نیز چون سالهای گذشته در کنار انجام مراسم و مناسک حج، گردهمایی ها و مراسم مختلفی به مناسبت های گوناگونی تشکل شد. برخی از این مراسم از سوی بعثه مقام معظم رهبری و با مدیریت و هدایت تشکیلات بعثه، طراحی و اجراء گردید مانند مراسم برائت از مشرکان، یادواره امام خمینی (ره) و برخی از سوی حجاج غیر ایرانی و گروههای اسلامی سایر کشورها که بعثه مقام رهبری به عنوان میهمان در آنها شرکت داشتند.

از آنجایی که جمهوری اسلامی ایران با الهام از رهنمودهای روشنگر امام راحل (ره) بر این عقیده است که حج کانون همبستگی و محل طرح مشکلات مسلمانان جهان و آگاهی از گرفتاریهای دیگر مسلمانان است، بعثه مقام رهبری، از برگزاری مراسم و سمینارهای متعدد از سوی مسلمانان کشورهای گوناگون حمایت

و پشتیبانی می کند و آنرا بهترین راه رسیدن به اهداف مقدس حج و انجام کامل حج ابراهیمی می داند.

اینک به ذکر کلیه این مراسم و تشریح آنها می پردازیم و ابتدا از مراسمی که توسط جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید آغاز می کنیم:

مراسم یادواره امام خمینی قدسَّ سِرّه در مدینه منوره

از آنجایی که امسال، زائران ایرانی خانه خدا، در ایام رحلت امام در حرمین شریفین بودند، بعثه مقام معظم رهبری دو برنامه برای بزرگداشت سالگرد امام راحل تدارک دید. یک برنامه به عنوان یادواره امام در مدینه که در تاریخ 5/ 3/ 71 برگزار شد و برنامه دیگری در مکّه مکرّمه که در تاریخ 14/ 3/ 71 به عنوان مراسم سالگرد رحلت امام برپا گردید. پیش از برگزاری مراسم دکتر پورنجاتی قائم مقام نماینده مقام معظم رهبری در حج، طی مصاحبه ای درباره انگیزه برگزاری این مراسم در مدینه منوره اظهار داشت:

به طور کلی این مراسم برای بزرگداشت مقام حضرت امام (ره) است و زائران ما و همه آنهایی که با اندیشه های بلند و افکار حضرت امام (ره) آشنایی دارند، مطلع هستند که نقش حضرت امام (ره) و حقی که برگردن مسلمین در زمینه معرفی حج واقعی یا همان حج ابراهیمی دارند ایجاب می کند که در مجموعه برنامه های حج، به طور برجسته و مشخص مراسمی برای حضرت امام (ره) داشته باشند.

مراسم یادواره در ساعت 5 روز سه شنبه 5/ 3/ 71 در فضای نسبةً وسیعی که در پشت محل بعثه قرار داشت، با حضور دهها هزار تن از زائران ایرانی برگزار شد. پیش از آن، در مراسم استقبال از نماینده مقام معظم رهبری، قریب هزار تن از نیروهای انتظامی در چند صف منظم، قسمتی از اطراف جمعیت را محاصره کرده بودند اما در این مراسم، تنها از دور و داخل چند دستگاه ماشین، مراسم را نظاره می کردند.

کاروانهای ایرانی از ساعت چهار به بعد پیاده و منظم از اطراف و اکناف این

شهر مقدس راهی محل مراسم شدند. پیش از مسؤولان سقایت حجاج با تلاش فراوان، آب آشامیدنی حجاج را در اطراف مراسم آماده ساخته بودند. این قادام آنان با توجه به گرمی شدید هوا قابل ستایش بود. پارچه های سیاه به شکل شال بر روی دشداشه ها و پیراهنهای سفید زائران حالت عزاداری را یادآوری می کرد.

در کنار جایگاه چند ردیف از جانبازان جنگ تحمیلی با ویلچرهای خود در صفوف منظم حضور داشتند و این نیز جلوه خاصی به مراسم داده بود. جمعی از زائران خارجی نیز با وجود تهدیدها و خطراتی که برای آنان داشت در این مراسم عکس شکرت کرده بودند. در کنار مراسم نیز چند نفر از مأموران کشور عربستان از مراسم

فیلمبرداری می کردند.

مراسم با تلاوت آیات قرآن و نیز اجرای برنامه قرائت جمعی از سوی قاریان نمونه کشور آغاز شد. ابتدا یکی از روحانیان انگیزه تشکیل مراسم را به دو زبان عربی و انگلیسی بیان کرد و پس از آن نیز نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی حضرت حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری به ایراد سخنرانی پرداختند. ایشان در ضمن سخنان خود اظهار داشتند: جهان استکبار چه بخواهد یا نخواهد حرکتی که حضرت امام (ره) در راه وحدت و یکپارچگی مسلمانان پایه گذاری کرد، منجر به نظام نوین جهانی اسلام خواهد شد. و این نظام براساس آرمانهای امام راحل شکل خواهد گرفت و هم اکنون نیز این نظام در حال شکل گیری است. ایشان در ادامه افزودند: آمریکای تبه کار نمی تواند نظم نوین خود را برجهان تحمیل کند و بهترین سند ناتوانی آمریکا این است که به دلیل ضدیت با حقوق بشد، بی عدالتی، نابرابری، ظلم و ستم و زورگویی در داخل سرزمینش زمین گیر شده و فریاد مظلومیت سیاهان آمریکا به گوش جهانیان رسیده است.

سرپرست حجاج ایرانی اشاره کرد که زائران و حجاج ایرانی دومن بار است که در کنار مرقد حضرت رسول صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام بقیع به یاد و نام امام اجتماع می کنند تا خاطره رهبری مرد الهی عظیمی را گرامی دارند که به اسلام و مسلمین عزت و عظمت بخشید و جهان اسلام را به تحرک و جوشش درآورد سپس گفت: ما برای بزرگداشت مردی گرد آمده ایم که ابرقدرتهای

شرق و غرب را به زانو درآورد، بنیان کاخهای استکباری جهان را به لرزه افکند.

وی افزود: امام تجسم عینی اسلام در عصر حاضر بود. یاد امام، یاد اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و یاد گذشته پرافتخار مسلمانانی است که انقلاب اسلامی صدر اول را در این سرزمین نور و خاستگاه وحی آغاز کردند، یاد امام یاد قرآن کفر ستیز و ضلم و ضد تباهی است.

حجت الاسلام محمدی ری شهری سپس به تشریح یکی از ویژگیهای بارز حضرت امام خمینی (ره) پرداخت و گفت: امام نمونه بارز یک رهبر مردمی بود. نه تنها مردم ایران بلکه هر مسلمانی که در هر نقطه از جهان به سرنوشت اسلام و مسلمین علاقه مند است، یه این مرد الهی عشق می ورزد. هر مسلمانی که به احکام نورانی قرآن می اندیشد، به امام عشق می ورزد، بلکه هر انسان آزاده ای که به رهایی بشریت از ظلم و ستم و تباهی فکر می کند و با افکار نورانی امام آشنایی دارد به این مرد الهی عشق می ورزد. امام در دل تمام انسانهای آزاده جهان جای دارد. وی افزود: مسأله ای که برای رهبران کشورهای اسلامی قابل توجه است، این است که علت عشق و علاقه مردم به امام خمینی چیست؟ امام چه کرد که در دل همه مردم آزاده جهان جای گرفت؟

سرپرست حجاج ایرانی با اشاره به این مطلب که حضرت امام خمینی (ره) هیچ قدمی در راه کسب شهرت و محبوبیت برای خود برنداشته است، علت عزت و عظمت امام و عشق و علاقه مردم به ایشان را ایمان و عمل صالح آن بزرگوار دانست و با اشاره به آیه شریفه ای از قرآن کریم گفت: خداوند در قرآن کریم می فرمایند: کسانی که ایمان و عمل صالح داشته باشند، خدا محبت آنان را در دل مردم قرار می دهد و امام همینگونه بود.

اما آنها که خدایان زورگوی زمین را برای عزت و محبوبیت می پرستند، سخت در اشتباهند.

کرنش به قدرتمندان و زورگویان برای کسب عزت و قدرت و محبوبیت، عملی کاملًا اشتباه است و رهبران کشورهای اسلامی می توانند این واقعیت را که امام محبوبیت و عزت خود را در سایه ایمان و عمل صالح به دست آورده است، در عمل تجربه کنند.

حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری یادآوری کرد که:

این ایمان و اعتقاد راسخ امام به مبدأ و معاد بود که او را در برابر طوفان مشکلات و در برابر همه فشارهای مختلف از سوی ابرقدرتهای شرق و غرب، چون کوه، مقاوم و استوار کرده بود واز هیچ مشکلی نمی هراسید.

امام نه تنها خود اینگونه بود بلکه هنر امام در این بود که یک امت را اینگونه پروراند و آنها را پرچمدار مقاومت علیه استکبار در عصر حاضر کرد و امروز خلف صالح او حضرت آیة اللَّه خامنه ای پرچمدار این مقاومت است.

سرپرست حجاج ایرانی با اشاره به این نکته که حضرت امام محبوبیتشان در

میان مسلمانان جهان را وسیله ای برای ایجاد اتحاد وحدت کلمه در میان آنان قرار دادند، گفت: یکی از مسائل مهمی که امام مکرر در پیامهای حج به آن تکیه می فرمودند موضوع وحدت مسلمین بود که رهبر معظم انقلاب و خلف صالح امام نیز در پیامهای خود به عنوان یکی از سیاستهای محوری حج، بر این نکته تکیه و تأکید دارند.

نماینده ولی فقیه اضافه کرد: اگر مسلمانان متحد بودند امروز فلسطین در اشغال صهیونیستها و اشغالگران قدس شریف نبود. و رژیم صهیونیستی نمی تونست به جنوب لبنان حمله کند و حزب اللَّه را به خاک و خون بکشد. اگر مسلمانان متحد بودند می توانستند به راحتی جلوی این اعمال وحشیانه و ددمنشانه را بگیرند. اگر مسلمانان متحد بودند، مردم مسلمان جمهوری آذربایجان مورد حمله مهاجمان ارمنی قرار نمی گرفتند. مسلمانان بوسنی و هرزه گوین از مرد و زن و پیر و جوان و کودک، به دست صربها قتل عام نمی شدند، اگر مسلمانان متحد بودند امروز مسلمین کشمیر تحت فشار قرار نداشتند و می توانستند سرنوشت خود را در دست بگیرند. اگر مسلمین متحد بودند آمریکای جهانخوار و تبهکار نمی تونست زورگویی کند.

حجة الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری اظهار داشت: حضرت امام (ره) پرچمدار وحدت مسلمین بود و امروزه این پرچم به دست خلف صالح او حضرت آیة اللَّه خامنه ای است. شایان ذکر است در این مراسم بیش از 25 هزار تن از حجاج ایرانی و گروه

کثیری از زائران کشورهای دیگر شرکت داشتند. مراسم در ساعت 5/ 6 با آرامش کامل خاتمه یافت و زائران به سوی مسجد النبی صلی الله علیه و آله و مساجد محل خویش برای شرکت در نماز جماعت حرکت کردند.

امام خمینی (ره): از جمله مطلبی که باید سفارش کرد- هرچند سفارش شده است- آن است که در راهپیمایی ها، در عین حال که باید فریاد برائت از مشرکان و ستمکاران به طور کوبنده و باشرکت همگانی باشد که صدای مظلومیت مسلمانان و ملت های تحت سلطه ابرجنایتگاران را به گوش جهانیان برساند و خفتگان را بیدار و ساکتان در مقابل جباران را هشدار و ناهیان از معروف و آمران به منکر را که برخلاف فرمان خداوند و دستور قرآن مجید و سنت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله به طرفداری از مشرکان و خونخواران بین المللی، جانفشانی و یقه درانی می کنند، بویژه آخوندهای درباری جیره خوار که با قلم و بیان خود نور خدا و شعله ای که در جهان برای رهاندن مظلومان از تحت ستم ستمگران افروخته شده، می خواهند خاموش نمایند، به جای خود بنشانند، لازم است نظم و ترتیب و آداب اسلامی را به طور شایسته و دقیق مراعات نمایند و از شعارهای خود ساخته که ممکن است با القای منحرفان برای ایجاد اغتشاش و صدمه زدن به آبروی زائران شرکت کننده از تمامی کشورهای اسلامی و خصوصاً جمهوری اسلامی باشد، جداً خودداری کنند صحیفه نور، ج 19، ص 201

مراسم برائت از مشرکان

پایه گذار سنت برائت ازمشرکان، ابرهیم علیه السلام است، آنگاه که با تبر خویش بتکده مشرکان را به ویرانه تبدیل کرد. ادامه دهنده این سنت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله است که در سال نهم هجرت با فرستادن امام علی علیه السلام به مکه، پیام برائت را به گوش مردم رساند: ان اللَّهِ بری من المشرکین و رسوله احیاگر این سنت فراموش شده، امام راحل است که فرمود: «حج بی برائت حج نیست» و مراسم حج را تبدیل به نهضتی برای انقلاب درونی بر ضد هوای نفس و انقلابی بیرونی برضد شیطان بزرگ کرد.

امسال نیز چون سال گذشته و سالهایی که امام عزیز در قید حیات بود، مراسم برائت با شکوه تمام برگزار شد. روز ششم ذی حجه، برای بسیاری از مسلمانان که به این سفر ملکوتی می آیند شناخته شده است و جمع کثیری از آنان در انتظار فرا رسیدن این روند. رهبر معظم انقلاب اسلامی، خلف ساحل امام راحل، قبل از موسم حج در دیدار با کارگزاران حج فرمودند:

«شرکت در مراسم برائت یک واجب قطعی و عینی است و بدون آن حج زائران ما دچار اشکال خواهد شد.» به دنبال تأکید مقام معظم رهبری و نماینده ایشان، در عصر روز ششم ذی الحجّه، جمعیتی بالغ بر یکصد هزار نفر در فضائی وسیع در اطراف محل بعثه مقام معظم رهبری اجتماع کردند و شاهد برنامه هایی بودند که در ارتباط با برائت از مشرکان از محل بعثه پخش می گردید.

عکس

فضای محفل: بیزاری از شرک کارگزاران بعثه، از ساعت ها قبل از مراسم، زیر آفتاب سوزان مکه، سرگرم تهیه مقدمات برنامه بودند و با نصب پلاکاردها و تنظیم یک سیستم صوتی قوی و با وجود کمبودها، زمینه لازم را برای برگزاری هرچه بهتر مراسم آماده کردند.

عکس صدها نفر از زائرانی که از قبل به عنوان «سقایة الحجاج» در نظر گرفته شده بودند، با بازوبندهای مشخص و نظمی خاصّ کار تأمین آب زائران را تدارک دیده بودند و با وجود شدت گرما این مهم را به انجام رساندند.

پلیس سعودی از ساعتها قبل از حوالی مراسم نیروهای ضد شورش خود را

با تجهیزات کامل آماده کرده بود و یک فروند هلیکپوتر نیز مرتباً بر فراز محل برگزاری مراسم، اوضاع را ارزیابی می کرد. تعداد مأموران سعودی ناظر در اطراف مراسم و مدخلهای ورودی حدود 4 هزار نفر بود که هشت دستگاه ماشین ضد شورش و آبپاش نیز در اختیار داشتند.

برادران جانباز ما، با وجود همه مشکلات، همه در مراسم حاضر بودند و با شعارهای کوبنده خود نقشی چشمگیر را در مراسم به عهده داشتند.

عکس

جمعیت حاضر در صحنه به اندازه ای بود که از همان دقایق شروع برنامه انتهای جمعیت به چشم نمی آمد.

عکس از سوی پلیس عربستان، در اطراف مراسم و برفراز ساختمان های مقابل بعثه بیش از ده دوربین بزرگ و دو دستگاه ضبط سوت غول پیکر نصب شده بود. این درحالی بود که یک دوربین بزرگ و یک دستگاه ضبط صدا از حدود 20 روز قبل از آن مشغول ضبط و ثبت حرکت های اطراف بعثه بود.

در ساعت 16 تنها در عرض 5 دقیقه ماکت بزرگ مسجد الاقصی در وسط میدان و در میان جمعیت برپا و نصیر پارچه ای بزرگی از حوادث انقلاب اسلامی در قطع 20 در 8 متر از بالای ساختمان بعثه آویخته شد.

درهمین ساعت یکباره صدها پرچم که بر روی آنها شعارهای «اللَّه اکبر» «لا اله الا اللَّه» «محمد رسول اللَّه» «الموت لامریکا» «الموت لاسرائیل» «یا ایها المسلمون اتحدوا اتحدوا» «واعتصمو بحبل اللَّه جمیعاً ولاتفرقوا» نوشته شده بود از میان جمعیت برخاست و فضای مراسم را آذین بست. نسیم ملایمی که همزمان عکس وزیدن گرفت، صحنه مراسم را با وجود این پرچم ها هرچه بیشتر دیدنی و جذاب کرد.

آغاز مراسم مراسم در ساعت 30/ 16 با قرائت آیاتی چند توسط قاری نوجوان «جواد فروغی» آغاز شد.

در ادامه مراسم، پیام حضرت آیة اللَّه خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی از سوی نماینده ایشان حضرت حجة الاسلام و المسلمین رسولی محلاتی قرائت گردید. ⁽¹⁾پس از آن شعارهای «بت یدالکافرین- من بلد المسلمین» «الموت لامریکا» «الموت لاسرائیل» و شعارهای دیگر از بلندگو پخش شد و زائران، رسا با آن همراهی می کردند.

سخنرانی سرپست حجاج ایرانی

آنگاه نماینده مقام معظم رهبری و سرپرست حجاج ایرانی حضرت حجة الاسلام و المسلمین ری شهری به ایراد سخنرانی پرداخت. ایشان طی سخنانی با سپاس به درگاه خداوند متعال به خاطر اعطای توفیق برگزاری مراسم پرشکوه برائت از مشرکان و سردمداران کفر و الحاد از حجاج بیت اللَّه الحرام به خاطر حضور در این مراسم پر صلابت تقدیر و تشکر کرد. سرپرست حجاج ایرانی در ادامه سخنان خود با تأکید بر اینکه مهمترین و اصلی ترین و فوری ترین مسأله ای که امروز باید در این اجتماع عظیم مورد توجه قرار گیرد مصائب و مشکلات جهان اسلام است؛ محرومیت مسلمین جهان را از حق تعیین سرنوشت سیاسی خود، بزرگترین مصیبت جهان اسلام دانست. نماینده ولی فقیه افزود قدرتهای استکباری و در رأس

آنها فرعون آمریکا با تمام امکاناتی که دارند تلاش می کنند تا اسلام بر سرنوشت مسلمین حاکم نگردد.

حجة الاسلام و المسلمین ری شهری با اشاره به جریان الجزایر، کشتار عکس بی رحمانه مردم مسلمان فلسطین توسط رژیم اشغالگر قدس، تجاوز ظالمانه رژیم صهیونیستی به مردم بی گناه لبنان، قتل عام فجیع مسلمانان بوسنی و هرزگوین، تجاوز بی شمانه ارمنستان به خاک آذربایجان، آوارگی مردم مسلمان برمه، گرفتاری مردم عراق به دست رژیم دیکتاتور صدام، ضدیت با حقوق انسانها از سوی دولتهای استکباری و در رأس آنها بزرگترین دشمن جهان اسلام آمریکا، مورد تأکید قرار داد و اظهار داشت:

همه مصائب جهان اسلام امروز از سوی بت های نوین جهان شرک و در رأس آنها بت بزرگ آمریکا است.

سرپرست حجاج ایرانی، نخستین شرط برائت از مشرکان را در عصر حاضر شناختن بت و بت پرستی دانست و افزود: ما در این مکان مقدس جمع شده ایم تا نه تنها با شعار بلکه با عمل از بتهای نوین جهان شرک و در رأس آنها از بت بزرگ آمریکای تبهکار اظهار برائت کنیم و راه مبارزه با این بت ها را به مسلمین و مرد آزاده جهان نشان دهیم.

حجة الاسلام ری شهری تأکید کرد: راهی که احیاگر حج ابراهیمی، حضرت امام خمینی (ره) برای شکستن این بتها و حل مشکلات و مصائب جهان اسلام و مستضعفان جهان ارائه کرد و به وسیله خلف صالح ایشان حضرت آیة اللَّه خامنه ای تداوم دارد، همان راهی است که چهارده قرن قبل قرآن اعلام کرده است.

ایشان سپس: وحدت کلمه مسلمین، مستضعفان و پابرهنگان جهان را به عنوان تنها راه چاره برای شکستن این بتها ذکر کرد.

سرپرست حجاج ایرانی در قسمت دیگری از سخنان خود با اشاره به فروپاشی نظام کمونیستی، پیروزی انقلاب اسلامی افغانستان، بازگشت بخشی از کشورهای آسیای میانه به آغوش اسلام و سرانجام گسترش موج اسلام خواهی جهان را در آستانه تحولات سریع و فراگیر شدن جهانی اسلام به رهبری ولی اللَّه الاعظم حضرت بقیة اللَّه دانستند.

حجة الاسلام ری شهری در ادامه سخنانش با

اشاره به سخنان جورج بوش که گفته بود: «ایران برای آمریکا از بمب هسته ای خطرناک تر است» افزود:

آمریکا نگران قدرت اسلام است، ایران بدون اسلام خطری برای آمریکا نیست، اسلام بزرگترین خطر برای آمریکاست.

نماینده ولی فقیه با اظهار این مطلب از امام راحل که فرموده بودند، آمریکا هیچ غلطی نمی توند بکند، «نظم نوین» آمریکا را برای مقابله با انقلاب اسلامی محکوم به شکست دانست و از مسلمین الجزایر، مسلمانان افغانستان، میانمار، کشمیر، بوسنی و هرزگوین و مبارزان لبنان و فلسطین خواست تا با تمسک به اسلام و برائت از مشرکان، مشکلات خود را حل نمایند. حجة الاسلام ری شهری در خاتمه سخنان خود اعتراف اخیر رئیس جمهوری آمریکا را بهترین سند برای اثبات تداوم خد امام در جمهوری اسلامی ایران دانست و افزود، این اعتراف ثابت می کند که ملت مسلمان ایران و دولت اسلامی ایران به رهبری حضرت آیة اللَّه خامنه ای همچنان در راه امام خمینی (ره) یعنی همان راه اسلام ناب محمدی مقاوم و استوار باقیمانده است.

پس از پایان سخنرانی، متن سخنان ایشان به زبان عربی و انگلیسی نیز برای زائران غیر ایرانی ترجمه شد. آنگاه متن قطعنامه مراسم برائت از مشرکان توسط حجة الاسلام و المسلمین محمدی عراقی قرائت گردید و حاضران در پایان هر بند با فریاد تکبیر آنرا تأیید می کردند.

متن قطعنامه