مشخصات کتاب

سرشناسه:ماهنامه موعود،1380

عنوان و نام پدیدآور:شماره 25 - فروردین و اردیبهشت 1380/ ماهنامه موعود

ناشر چاپی : ماهنامه موعود

مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ۱۳90.

مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و ماهنامه

شماره 25 - فروردین و اردیبهشت 1380

شأن سیاست !

اسماعیل شفیعی سروستانی

دیر زمانی است که همه اقوام بر اثر غلبة سیاست بر سایر مناسبات فردی و جمعی و به تبع آن نافذ شدن حکم سیاستمداران بر همة امور فرهنگی و مادی مواجه با نوعی درهم ریختگی و آشفتگی در میان معاملات و مناسبات هستند. شاید این وضع به زمانی برگردد که تشکیلاتی با عنوان «دولت دایر مدار همة امور مفلکی و فرهنگی شد و چونان رازقی فعال مایشاء، همه مقدرات و مقدورات جغرافیای بزرگی از یک سرزمین را در کف خویش گرفت و شأنی بالاتر از همه شؤون برای خود قایل شد؛ تا جایی که امروزه همة شؤون و وظایف اهل تفکّر و فرهنگ و ادب را نیز از آن خود ساخته است در این مقال یک روی سخن به «شأن سیاست در نسبت با سایر شؤون برمی گردد و یک روی دیگر به آنچه که محصول این وضع است نزد اهل حکمت و معرفت شأن سیاست دون شأن فرهنگ است چنانکه در تقسیمات حکمت نظری و عملی «سیاست مفدن هم عرض و در کنار «تدبیر منزل آمده است دو امری که اگر در نسبت با حکمت نظری و اهل معرفت نباشند و نیرو از منبع فیض و عقل کلی دریافت نکنند باعث بروز تباهی و فساد در همة امور می شوند.

پوشیده نیست که متفکران از منظری والا ناظر همة مناسبات مردم و واقف بر ارتباط میان همة اجزاء و نسبت جملگی آنها با کل هستی و عالم غیبی و ملکوتی اند. چنانکه انبیا با تمسک به وحی به تدبیر و تأمل در همة امور ملکی می پرداختند و در رتبه ای پایین تر حکیمانی چون افلاطون و فارابی بر آن بودند که حاکمان باید در زمرة حکیمان باشند تا معاش و معاد مردم روی به صلاح آرد. امروزه به تبع غلبة فرهنگ و تمدن غربی و بسط اندیشه ماکیاولی رابطه و نسبت میان ملک داران و اهل حکمت چنان گسسته است که سیاستمداران را با اهل معرفت کاری نیست و اهل معرفت نیز در خلوت خود پذیرای میهمانان ملک داری نیستند. از این موضوع در نظام نظری با عنوان «جدایی دین از سیاست یاد می کنند. سیاستمداران از مسند قدرت دربارة همه چیز و همه کس داد سخن می دهند بی آنکه در ملک داری خود را محتاج کسب و درک «خرد سیاسی بدانند. برخی نویسندگان مزدبگیر نیز اسباب مشتبه شدن امر را فراهم می سازند. اینان با نگارش مقالات و مطالب دست دوم سیاسی اجتماعی اقتصادی ادبی و... برای مردان سیاست چنین وانمود می کنند که این سیاستمدار است که از مسند قدرت می تواند برای همه چیز حد و مرز تعیین کند و آنگاه عموم مردم نیز متأثر از تبلیغات پرسر و صدا، شأن سیاست را اجلّ از همة شؤون فرض می کنند. از همینجاست که با گسست رابطة اهل تفکّر و فرهنگ و سیاستمداران ابتذال و لاابالیگری و بی خردی در میان جامعه جاری و ساری می گردد و رابطه میان عمل و نظر از هم می گسلد. هیچکس خود را متعهد به آنچه می گوید نمی داند. چرا که در واقع نمی داند که چه می گوید. به همان سان که در میدان عمل خود را مستغنی از متفکران و اهل نظر می پندارد و هر چه می خواهد می کند، بی آنکه کسی را یارای تعرض به او باشد. از اینرو آشفتگی در میان احوال و مناسبات راه می یابد و به تبع آن بروز خسارات اخلاقی و مالی همه سطوح را در خود فرو می برد و جوامع را مستعد فساد و تباهی می سازد.

غرض از این نوشتار تذکر این معنی است که غفلت از «اهل نظر» و مردان «قبیلة فرهنگ چگونه موجب بروز فساد در ارکان حیات اجتماعی اقتصادی و سیاسی می شود. و این بیماری عصر حاضر در میان همه اقوام و ملل است ما هم کم و بیش گرفتار همین وضع هستیم بروز و ظهور سیاستمداران و احزاب سیاسی نورسته فقدان طرحهای کلان حکومتی مجادلات نفس گیر سیاسی مسند نشینی جوانان خامف ره نرفته در امور مهم و سرنوشت ساز، جداافتادگی صاحبان قدرت از اهل تفکّر و معرفت و بالاخره بروز ناملایمات تشویش و نوعی بی هویتی در میان جوانان محصول همین وضع است امان از روزی که همة کسانی که مسبب این وضع بوده اند بخواهند برای درمان اینهمه درد نیز دارو و درمانی بیابند. آنگاه حال بیمار دیدنی است دانستیم که «سیاست و دیانت از هم منفک و جدا نیستند امّا ندانستیم که پیش از هر امر سیاست نیازمند اتکاء تام به خرد و حکمت سیاسی منشعب از تفکّر دینی است و چنانکه ندانستیم اگر مردم در مدرسه فرهنگ و ادب و دین آموخته نشوند و متأثر از معلمان حقیقی متذکر عالم معنی نگردند در میدان سیاست همه چیز را تابع هواجس می پندارند و خود را به هلاکت می افکنند چنانکه نورسته ها در مسند قدرت اموری چون فاضلاب و نان و آب را هم آلودة پندارهای سیاسی خویش می سازند. و از بام تا شام هر رطب و یابسی را به هم می بافند تا اغراض خویش را ثابت نمایند. وقتی تفکّر از میانه برمی خیزد «اغراض خود را می نمایاند. به قول حافظ

«چون غرض آمد هنر پوشیده شد»

آنچه بنای حیات قومی را در عرصة تاریخ قوام می بخشد «فرهنگ و تفکّر» است اگر این بنا متزلزل شود، بنای سیاست و ملک داری نیز بی بنیاد می شود. وقتی شعر و موسیقی و معماری و شهرسازی و اقتصاد و سایر مناسبات و معاملات تابع هواجس سیاسی شد؛ همه چیز از جایگاه خویش خارج می شود؛ عالی جای خویش را به دانی می دهد و فرهنگ و تفکّر تابع سیاست می شود. اردیبهشت ماه هر سال برای یکی دو روز سخن از فرهنگ و انقلاب فرهنگی به میان می آید و پس از آن در بقیه ایّام سال چنان به فراموشی سپرده می شود که گویی فرهنگ از هیچ جایگاه و رتبه ای در حیات این دیار برخوردار نیست از خانه فرهنگ و ادب این سرزمین کالایی جز سیاست زدگی صادر نمی شود؛ زیرا متولیان امور فرهنگی قطب نمای خود را بر مدار سیاستمداران تنظیم کرده اند. آنچه که امروزه به جای «ملک داری مبتنی بر تفکّر و فرهنگ نشسته و بخوبی خود را می نماید سیاست زدگی و سیاست بازی منفعلی است که خود هادم فرهنگ است مباد روزی مصداق کسی باشیم که بر سر شاخ بن می برید، بی گمان نیازمند تجدید نظری جدّی دراین باره ایم پیش از آنکه بیش از این خانة فرهنگ و دیانت و اخلاق روی به ویرانی آورد. والسلام

سردبیر

هالیوود و مهدویت-1

هالیوود و مهدویت

فیلمسازان آمریکایی مهدویت را نشانه گرفته اند!

گفت و گو با دکتر حسن بلخاری

اشاره

دکتر حسن بلخاری فارغ التحصیل رشته ادیان و عرفان از اساتید دانشکده هنر دانشگاه تهران و آشنا با علوم ارتباطات هستند. با توجه به اطلاعات جامعی که ایشان در زمینه فعالیتهای رسانه های غربی درخصوص مقابله اندیشه اسلامی و بویژه موضوع مهدویت دارند، خدمت ایشان رسیدیم و سؤالاتی را درهمین زمینه مطرح کردیم با تشکر از اینکه وقت گرامیتان را دراختیار ما قرار دادید، به عنوان اولین سؤال بفرمائید که نقش و جایگاه سینما و رسانه های صوتی تصویری در غرب و خصوصاً آمریکا چیست به یک عبارت جهان امروز جهان تصویر است و عمده ترین مصداق این تصویر سینماست «پفستمن در کتاب «زندگی در عیش مردن در خوشی خود سه دوره را یا سه سپهر را اصطلاحاً برای انتقال معلومات ذکر می کند. دورة اول دوره انتقال معلومات به وسیله زبان بود. پدر می گفت فرزند حفظ می کرد، دوره دوم دورة مکتوب بود و کتاب حافظ و حامل معنا برای نسل بعدی شد. ایشان سومین دوره را دورة تصویر می داند که تصویر سینمایی و تلویزیونی جای دو موج قبلی نشسته است البته تحلیل ایشان این است که این تصویرها به صورت خاص دارد ساخته می شود و به جهان ارائه می شود، ما در قلمرو افزایش دامنة جهل انسان قرار داریم تا علمش تحلیلی که پستمن ارائه می دهد تحلیل درستی است و این تقسیم بندی نسبت به سه دورة انتقال معلومات واقعیت قضیه این است که ما داریم در عصر تصویر و عصر سینما زندگی می کنیم و عنوانی که شما تحت عنوان دنیای anformatic ، information یا اطلاعات و انفجار اطلاعات دارید عصاره اش تصویر است یعنی از یک طرف ما الان در عصر اطلاعات زندگی می کنیم که این اطلاعات جذابترین مؤثرترین کارآمدترین و ماندگارترین شیوة ابراز آن تصویر است البته فقط این نیست که حالا قدرتها دارند از این عنصر بالاترین استفاده را می کنند. ذهنیت مخاطبها هم چنین قدرت و جایگاه پذیرشی را دارد. ما در شبانه روز بین 78 تا 79% اطلاعات دریافتی روزانه را از چشممان به دست می آوریم و بقیه حواس درصد بعدی را به خود اختصاص می دهند. درعین حال شما اگر به سیستم دریافتی انسان نگاه کنید می بینید که نیمکرة راست مغز مربوط به علوم حضوری و شهودی به صورت تصویر است طبق تحقیقاتی که طی 10، 15 سال گذشته صورت گرفته انسان با نیمکره راست مغزش با اطلاعات برخورد شهودی می کند یعنی در آنجا ماندگار است و بزرگترین و عمیق ترین تأثیرات را روی شخصیت انسان می گذارد. مجموعة این قضایا که

من به صورت مختصر خدمت شما عزیزان ذکر کردم معنایی را می سازد که تصویر را کارآمدترین عامل نه تنها برای انتقال معلومات بلکه تأثیرگذاری روی شخصیت و روان افراد قرار می دهد. این مقدمه به نحوی بیانگر جایگاه تصویر و سینماست

ببینید! غرب در ذات تکنولوژیکی خودش تفوق طلب است یعنی ما بحثی داریم در فلسفه علم که علم وقتی مجتمع شد فی حد نفسه قدرت را به دنبال می آورد. برگردیم به همان کلامی که «فرانسیس بیکن در ابتدای رنسانس گفته که «هدف نهایی علم قدرت است . در چنین فضایی غرب برای اعمال این قدرت و کسب مطامع بیشتر از تصویر دارد بهترین استفاده را می کند. هالیوود به عنوان مرکز فیلمسازی آمریکا، که در سال 700 فیلم تولید می کند و سالانه 15، 16 میلیارد دلار سود خالص دارد و نزدیک به 78% سینماها و تلویزیونهای جهان از آن تغذیه می شوند. شما کلمات را که کنار هم قرار بدهید به صورت بسیار وسیعی نشان می دهد که ما با چه قدرت و تأثیر و برنامه ریزی عظیمی از آن طرف روبه رو هستیم واقعیت مسأله این است که غرب به اهمیت قدرت و تاکتیک تصویر پی برده است و از آن در قالب سینما دارد استفاده می کند. ما در غرب فیلم خنثی نداریم یعنی از این 600، 700 فیلمی که در سال تولید می کند 30، 40 فیلم است که در سطح جهان مطرح می شوند، البته آنها را هم خودشان مطرح می کنند با اسکارهایی که می دهند و بعضاً هم به دلیل جذابیتهای عامه ای که دارند در سطح جهان مطرح می شوند و واقعاً فرهنگسازی می کنند. مانند جریانی که «تایتانیک با دو میلیارد بیننده در سطح جهان ایجاد کرد. این نکات را به صورت پراکنده دارم عرض می کنم چون درهر بفعدش یک معنای عظیمی وجود دارد، می خواهم با این دلایل نشان بدهم که غرب به قدرت عظیم سینما پی برده است به همین دلیل الان مهمترین کاری که می کند این است که مبانی نظری خودش را که محصول ایده ها و اهدافش است به زبان تصویر ترجمه می کند. یعنی من بزرگترین ویژگی غرب را ترجمة معنا به تصویر می دانم چون روانشناسی مدرن بیانگر این است که تأثیری که تصویر دارد هیچ کلامی ندارد و بحثی در روانشناسی داریم که هر تصویر معادل هزار کلمه است

کار دیگر تصویر و سینما توأماً درگیر کردن احساسات و ادراک است سخنورها ادراک را مخاطب قرار می دهند و فیلمهای بی محتوا احساس را و فیلمهای هدفمند ادراک و احساس را با هم در چنین قلمرویی احساس جذابیت را، ادراک معناپذیری را و جمع آنها سینما را می سازد. من معتقدم و در حقیقت واقعیتهایی جهانی و هالیوود و فرهنگسازی آن بیانگر این است که غرب دارد از سینما حداکثر استفاده را می برد، چون برایش استفاده دارد لذا جایگاه ویژه ای هم دارد. با توجه به اهمیت مسأله فرهنگ سازی که فرمودید، نکته ای که معمولاً در فرهنگها مطرح است مقوله ای به نام «مدینة فاضله و یا «آرمانشهر» است و قطعاً غرب هم به دنبال ترویج چیزی با این عنوان است برای عرضه الگوی مطلوب غرب دراین زمینه سینما و رسانه های تصویری چه نقشی را ایفا می کنند؟ ما در دهة 90 دو اتفاق جدّی داشتیم در چارچوب همین آرمانشهری که غربیها تعقیب می کنند: یکی کاربرد اصطلاح نظم نوین جهانی (New World Order) توسط بوش و گفتند ما داریم این را تعقیب می کنیم و یکی هم نظریه پایان تاریخ فوکویاما. در نظریه پایان تاریخ فوکویاما می گوید: دموکراسی لیبرال آرزوی نهایی است که با فروپاشی رقیب سرسخت لیبرالها که کمونیسم بود، ما داریم وارد این فضا می شویم و تاریخ دارد عملاً پروسة تکاملی خودش را درحد نهایی اش طی می کند. این دو مسأله به نحوی از نیت سیاسی غرب در Globalization (جهانی شدن و در ایجاد یک فرهنگ جهانی و تحمیل آن بر جهان پرده برداشت می خواهم این نکته را خدمتتان عرض کنم که رسانه ها مهمترین و اصلی ترین ابزار تسلط فرهنگی غرب محسوب می شوند چون اولاً تصویر یک زبان بین المللی است ما در زبان مشکل داریم مثلاً یک آفریقایی اگر زبان انگلیسی نداند نمی تواند با فرهنگ غرب ارتباط برقرار کند. ولی ازطریق تصویر چرا. اخیراً در یکی از روزنامه ها گزارشی خواندم با عنوان مسجد و ماهواره که بررسی کرده بود تأثیر ماهواره را در فرهنگ مراکش به عنوان یک کشور مسلمان نتایجی که گرفته بود وحشتناک بود، نسبت به آن مبانی ارزشی که ما داریم

می خواهم این نکته را خدمتتان عرض کنم که غرب مدینة فاضله ای در ذهن خودش ساخته گرچه در خود غرب هم این مدینة فاضله منتقدان جدّی خودش را دارد مثل «آلن دومینو»، «برژینسکی و «روژه گارودی هم به عنوان یک مسلمان ولی واقعیت قضیه این است که آن کسانی که دارند برنامه ریزی می کنند در این قلمرو اینها دنبال اهداف و منافع خاص خودشان هستند و سعی می کنند که این مدینة فاضله را فقط و فقط ازطریق تصویر به وجود بیاورند. الان مقاله و سخنرانی جواب نمی دهد. سمینارهای تخصصی شاید روشنفکران جهان سومی را مجاب کند امّا غرب یکی از اهداف اصلی اش جلب افکار عمومی است در فضایی که دموکراسی اصل می شود رأی عمومی قدرت ساز است به همین دلیل شما باید روی رأی عمومی کار بکنید، روی جلب آراء عمومی باید کار کنید، لذا او هدف جدّی اش را جلب ا فکار عمومی قرار داده و فیلمها دارند در این قلمرو آن کار را می کنند،

شما اگر به مجموعة فیلمهایی که در این دو دهه بویژه پس از طرح نظم نوین ساخته شده نگاه کنید این مسأله کاملاً ملموس است اجازه بدهید من یک مثال مصداقی مشخص بزنم آمریکایی ها فیلمی ساخته اند به روز استقلال (Independence day) . این فیلم از لحاظ جلوه های ویژه (Special effect) بسیار بالاست و خیلی هم در آمریکا مطرح شد و در جهان هم روی آن خیلی تبلیغ شد. چهارم ژوئیه در تقویم آمریکایی روز استقلال آنها محسوب می شود. در این فیلم یک گروه فضایی به کره زمین حمله می کنند و امریکایی ها دفاع می کنند، درنهایت در روز استقلال اینها دشمنان را دفع می کنند. خیلی ها این فیلم را به عنوان action و با جلوه های ویژة برتر گرفتند امّا به پیامی که این فیلم داشت اصلاً توجه نشد.

پیام این بود که آمریکا و نظام فرهنگی حاکم بر غرب تنها سیستمی است که جهان را از خطراتی که وجود دارد حفظ می کند و این پیام را در اکثر فیلمها ترویج و تبلیغ می کند، حتی در فیلمی که اخیراً تلویزیون ما (احتمالاً در ایّام نوروز 79) نشان داده شد که باز هم آدم فضایی ها حمله می کنند، آمریکایی مردم را نجات می دهند. در فیلم پیشگوئیهای نوستر آداموس که حتماً بحثمان به آن خواهد رسید این امریکاست که مقابل مسلمانها می ایستد یا مثلاً بازی کامپیوتری خیلی مشهور «یا مهدی که اسم اصلی اش ûPersian Gulf inferno (جهنم خلیج فارس است خلیج فارس را مرکز حرکتهای تروریستی جهان جلوه می دهد. ما در بعد روانشناسی می گوئیم این بازی افراد را نسبت به امام زمان و لفظ «یا مهدی شرطی می کند ولی وقتی باطن قضیه را نگاه می کنید می بینید پیام دیگری هم دارد و آن این است که وقتی خلیج فارس مرکز حرکتهای تروریستی جهان می شود حضور نظامی امریکا در خلیج فارس توجیه می شود. غرب یکی از کارهایش این است که قبل از اینکه به عملیات گسترده دست بزند ازطریق رسانه ها کار خودش را توجیه می کند. شما جریان خلیج فارس را ببینید، ما یک بحث بسیار مهمی را درباره بحران خلیج فارس داشتیم که گفتند جنگ رسانه هاست نه جنگ تسلیحات سی ان ان (CNN) نقش بسیار جدّی داشت وقتی که فضا دارد وارد چنین قلمرویی می شود، رسانه ها در پیاده کردن اهداف غرب نقش جدّی دارند. مثال ملموس دیگری را خدمتتان عرض کنم ما الان جنگی را در نظام جنگهای مدرن داریم جنگ اینترنت و الکترونیک به عنوان مثال یکی دوماه پیش بود که اسرائیلیها سایت حزب الله را شکسته بودند و پرچم اسرائیل را در سایت آنها گذاشته بودند و کاری که حزب اللهی ها کرده بودند خیلی جالب بود، آنها آمده بودند ساعتها کنگره «کفنفست اسرائیل و مراکز حساس اسرائیل را اشغال کرده بودند، یعنی بلافاصله جواب داده بودند و پاتک کرده بودند. لذا می بینید اصلاً فضای جنگها، برخوردها و تأثیرگذاری در جهان دارد عوض می شود و من در قلمروهای مختلف که بررسی کرده ام دیده ام که در اکثریت این قلمروها تصویر است که حرف اول را می زند، همه می خواهند مخاطب را جلب کنند آن هم به بهترین و جذابترین شکل که تصویر است یک جمله خدمتتان عرض کنم که عصارة بحثم و جواب کلی سؤال شما باشد که غربیها اولاً قطعاً مدینة فاضله دارند، این مدینة فاضله را دارند ذکر می کنند که همان دموکراسی لیبرال است

وقتی تافلر در کتاب «جابجایی قدرت خودش می گوید: «بسیاری از فرهنگها و مردم جهان تشنة اقتباس از زندگی مفد و فرهنگ غربی هستند» (که من روی این اصطلاح تکیه می کنم دارد به نحوی تبلیغ می کند گرچه برخوردش نقادانه است ولی بطن این نقادی از لحاظ روانشناسی متهم است و در اصل تبلیغ است

ثانیاً، بستر این جهانی سازی و این معنا که جهان را تحت این مدینة فاضله تسخیر کنند رسانه ها هستند. من در همین فضا یک نکته مهم دیگر را عرض کنم که باز مصداقی است ما در سال 2000 فیلم دیگری داشتیم در هالیوود با عنوان ماتریکس (Matrix) . این فیلم فروش و استقبال غیرمنتظره ای داشت

چهار جایزه اسکار گرفت ،به دلیل اینکه جلوه های ویژه و بهترین تدوین صدا و مواردی از این قبیل داشت من در دانشگاههای کشور بحثی تحت عنوان «هویت انسان فردا» داشتم و بعد از آن نقد و نمایش ماتریکس و اخیراً این برنامه را در دانشگاه تهران داشتیم نکته مهمی که در چارچوب بحث ما از این فیلم وجود دارد این است که در این فیلم هویت انسان آینده که به ماشین تبدیل شده زیر سؤال می رود. امّا نجاتی که برای فرار از این بحران ذکر می شود شهری است به اسم Zion (صهیون یعنی شما در این فیلم پنج شش بار کلمه صهیون را می شنوید با اصطلاح لاتین آن و با چهرة شهر منجی یعنی تصویری که ارائه می شود این است که فقط یکجاست که در آنجا می توانید نجات پیدا کنید، چه در قلمرو ماده و چه معنا و آن Zion است

می خواهم عرض کنم که وقتی شما می بینید که ماتریکس ساخته می شود و در جهان آن را در بوق و کَرنا می کنند، جلوه های ویژه بسیار عظیمی درآن به کار می رود که واقعاً حیرت انگیز و بسیار جالب است امّا برفراز این معانی صهیون قرار داده می شود یعنی اینکه برای غرب جا انداختن مسألة مدینة فاضله مهم است و بسترش را تصویر برگزیده است مگر در دهة 50 میلیونها دلار در صحراها خرج ساختن فیلمهای پرخرجی مثل «بن هور» و «ده فرمان موسی نشد؟ الان این مسأله برای ما دارد کشف می شود که در آن زمان اسرائیل مشکل مشروعیت را داشت و مشکل مشروعیت را فقط تصویر حل می کرد. سینماها هم پر می شد، خبری خواندم که وقتی فیلم بن هور وارد ایران شد، (حالا چطور اسرائیل با رژیم تماس گرفته بود نمی دانم بسرعت ترجمه شد. یعنی در تاریخ سینمای ایران فیلمی که بسرعت و در کمترین زمان ترجمه و دیالوگهای آن جهت ارائه آماده شد، فیلم بن هور بود و بعد هم ده فرمان اسرائیل قدرت تصویر را شناخت و از سیستم سینما استفاده کرد و خود را جا انداخت این مثالها بحث را برای خواننده ملموس می کند. من یک سخنرانی در دانشگاه شیراز داشتم سال 77 که بحثم مهدویت و غرب بود ـ بحثی که در جاهای مختلف دارم ـ در آنجا از کنفرانس سال 1984 تل آویو پرده برداشتم و سیاستهایی که اینها داشتند و بازی کامپیوتری «یا مهدی را به آنها نشان دادم چند روز بعدش بخشهای مهم سخنرانی من و تصاویری از این بازی در مجلة دانشگاه شیراز منتشر می شود و پنج شش صفحه را به خود اختصاص می دهد. این مجله در اینترنت سایت داشت حدود یکماه بعد تدوین کنندگان مجله رفته بودند که مجله خودشان را ورق بزنند دیدند که مثلاً از صفحه 4 یکدفعه می رود به صفحه 11، یعنی بررسیهایی که کرده بودند دیدند که سیستمی (که آنها حدس می زدند اسرائیل بوده سایت را شکسته و وارد آن شده بود و این چند صفحه را حذف کرده بود. چرا؟ چون اینترنت جهانی است یعنی اینقدر برای آنها رسانه ها مهم است با توجه به مطرح بودن بحث آیندة جهان در صحبتهای اندیشمندان مختلف غربی نظیر هانتینگتون و فوکویاما و... و مسأله آرماگدون (Armageddon) یا نبرد آخرالزمان دیدگاه غرب نسبت به مسألة آخرالزمان چیست و چطور می توان این نظریه پردازی را در صحنة عمل سیاسی و نظامی و فرهنگی و سینمایی دید؟ به نکته مهمی اشاره کردید. اگر شما به تاریخ سینما مراجعه کنید از تقریباً 1964، 1965 (غیر از مسأله اسرائیل که مربوط به دهة 50 است و به فیلم بن هور یازده اسکار دادند) سینما وارد مرحلة جدیدی می شود که این مرحله توجیه کننده افزایش قدرت تسلیحاتی شرق و غرب است یعنی از آن موقع فیلمها می روند سراغ بشقاب پرنده ها و موجودات فضایی مثل فیلمهای جنگ ستارگان (Jour locus) که از همان

موقع شروع شد، بعد کشف شد که شرق و غرب که این فیلمها را می سازند تعمّد دارند. اگر انسان نسبت به یک قدرت فضایی بسیار قدرتمند ترسانده می شد تلاش در جهت افزایش قدرت تسلیحاتی شرق وغرب توجیه می شد و توجیه هم شد.

یک دروغ اگر به حد تواتر برسد می شود حقیقت وقتی ده نفر هی بیایند یک دروغ را تکرار کنند، انسان از لحاظ روانی تکان می خورد. فیلمهای مختلف وقتی بینندگان را می ترساندند توصیه می کردند که ما باید این فضا را رشد بدهیم پس اینکه ذهن طراح غرب درجهت شیوع مطلوبهای خودش و جا انداختن آن در سطح جهان با تصویر مسأله کاملاً روشنی است چرا که نیازی به ایجاد رابطه ندارد. تاریخ سینما و همچنین گذر زمان و پرده برداشتن اهداف پشت پرده غرب این را روشن می کند. امّا این موضوع چه ارتباطی با بحثهای آخرالزمانی (فیوچریسم که مثل تافلر و فوکویاما، هانیتنگتون و برژینسیکی و... مطرح می کنند، دارد؟

واقعیت قضیه این است که بحث آینده گرایی در غرب خیلی جدّی است و به عبارتی جدی تر از فضای ما و علتش هم این است که ما با مسأله انتظار در بعد مذهبی و دینی خودمان روبرو می شویم حضرت امام زمان علیه السلام در قلمرو دینی ما حضور دارد. من البته حالا یک بحثی را خدمتتان ارائه می دهم که این مطلب در تمامی ابعاد سیاسی و اجتماعی و فرهنگی شیعة ناب حضور دارد ولی در ذهن عامه وقتی بعد مذهبی مطرح است امام زمان علیه السلام مطرح است در بعد سیاسی و اجتماعی و علمی دیگر مطرح نیست امّا در غرب بحث آینده نگری در تمامی ابعاد فوق العاده جدّی است به همین دلیل متفکران بخش مهمی از افکارشان را صرف این می کنند، چرا؟ چون قلمرو Scientific (علمی غرب بالاست شما در علوم تجربی وقتی به دوتا فرمول برسید می توانید پیش بینی

کنید. یعنی با چهار مورد استقراء وقتی آزمایش کردید و به یک نتیجه رسیدید قانون می سازید که پس در این شرایط اگر چنین بشود، چنان می شود. این «می شود» امری آینده ای است امر زمانی فراحال و فراگذشته است در ذات تمدنهای بشدت علم گرا متأثر از آینده نگری و پیش بینی علم فی نفسه روانشناسی وجامعه شناسی و سیاست و... آن جامعه هم آینده نگر می شود و دنبال سیستمهایی می گردد که به آینده نفوذ کند. فیلمی دارند آمریکائیها که بسیار هم قوی هست به اسم Goast (روح که ترجمه دقیقش در فارسی می شود «شبح . این فیلم چند اسکار گرفت و خیلی مطرح شد و در میان دبیرستانیهای خود ما هم خیلی سر و صدا کرد، چون خیلی ها از آنها می گفتند ما کلام معلم را وقتی سر کلاس راجع به روح حرف می

پی نوشت ها: 1. «در دسامبر 1984 م (1356 ش ) در دانشکدة تاریخ دانشگاه تل آویو با همکاری مؤسسة مطالعاتی شیوهه ـ که یک مؤسسه مطالعاتی غیرانتفاعی است و متصل به صهیونیسم ـ کنفرانسی با حضور 300 شیعه شناس درجة یک جهان برگزار شد و ظرف مدت 3 روز در آن 30 مقاله ارائه شد و به قول مارتین کرامر یکی از شیعه شناسان جهان که دبیر این کنفرانس بود، هدف اصلی از برپایی این کنفرانس شناخت مفاهیم محوری در تمدن شیعة اثنی عشری و بعد بالطبع شناسایی انقلاب اسلامی سال 57 در کشور ایران بود». تهاجم یا تفاوت فرهنگی حسن بلخاری ص 93.

ماهنامه موعود، سال پنجم، شماره 25.

باغبان باغستان توحید

سید صادق موسوی گرمارودی

بیابان در کوره خورشید می سوخت تا چشم کار می کرد خشکی بود و صحرای لخت و عور که سایة تک درختی هم نوید آسایشی در گذرنده برنمی انگیخت

هرم گرما از زمین برمی خاست و سرابی می ساخت که ذهن عطشان رهگذر را به رؤیائی شیرین و لذت بخش می کشید، رؤیای برکة آبی زلال و سایه سار چندین نخل و جان پناهی در برابر هجوم گرمای بی امان کویر...

بوته های خار، بی بهره ای بر شاخه خاکستری و ساکت در غربت صحرا، همراه باد گرم مویه می کردند.

گاهی هجوم باد، موجی از شنهای زمین را می پراکند و به صورت رهگذر می ریخت

گرسنه و تشنه از راهی دور می آمد، لباسی مندرس بر تن داشت دستار را دور سر و صورت پیچیده بود و جز دو ردیف مژه خاک آلود که چشمان تشنه و مضطرب مرد را حفاظت می کرد همة صورتش در سربند پنهان بود.

تا مدینه ساعتی راه مانده بود. از عمق سراب در سمت راست او گاهی بلندی کوههای سنگی و تیره در چشمان او پیدا می شد و زمانی در سراب ناپدید می گشت

زبان خشکیده اش به کام چسبیده بود. فقیر بادیه نشینی بود که به امید زندگی راحتی به سوی مدینه راه می سپرد. باد پیراهن بلند عربی اش را که از ساق پا می گذشت به بازی می گرفت

دست را حمایل چشمها نمود و دو پلک را بر هم فشرد و دیده را به دورسوی افق دوخت دیگر ردیف کوههای نه چندان بلند از دامن سراب بالا ایستاده بودند.

با دست راست دامن لباس را از خاک صحرا تکاند و بستة زیربغل را روی سر نهاد و با دست دیگر تعادل بسته را روی سر نگاهداشت او همة دار و ندارش را روی سر داشت و به سرعت قدمها می افزود.

موج گرم باد، دستانش را می آزرد و شن پراکنده در فضا مجبورش می ساخت تا دست را گاهی سپر چشمها سازد. تنها شیون نسیم در لابلای خاربوته ها بود که تنهایی کویر را فریاد می کرد. از آخرین تپة شنی بالا آمد و بر فراز ارتفاع کوتاه آن ایستاد. نگاهی به کوههای روبرویش انداخت و سپس دیده ها سنگین شد و به پایین تر نگریست

زیرپا، در امتداد نگه عطشان و گرسنه اش حلقة سبز نخلستانهای مدینه به گرد شهر و زیر حرارت آفتاب لمیده بود و آنهمه باغستانهای زمردگون بشارت زمزمة جویهای جاری آب بود که روح خسته اش را نوازش می کرد، و دل محرومش را امیدوار می ساخت

قدمها را یله کرد تا هر کجا که دلخواهش است بر زمین استوار شود و پیش رود. در افکار دراز خودش غوطه می خورد: «شاید در مدینه بتوان نان راحتی به دست آورد، شاید بتوان کاری برای خود دست و پا کرد، شاید...».

از زادگاه کوچک خود خسته شده بود. آنهمه صحراگردی و هر روز چشم به غروب خونین صحرا دوختن و هر سحر با ستاره های درشت و روشن و دست چین کویر به صبح نگریستن برایش یکنواخت و ملالت آور بود. دل پرعاطفه اش از رنج فقر و بی عدالتیهای محیطش می گداخت و روحش که به پاکی و سادگی گلبوته های غریب دهکده اش بود به امید فضای سالم تری به سوی شهر پرواز می کرد.

از واحه ای در عمق صحرا می آمد و اکنون به سرزمین پیامبر، صلی اللهعلیه وآله و علی علیه السلام گام می نهاد. جانش مثل فوج چلچله ها که مژده بهاران با خود دارند به سوی این شهر مقدس بال و پر گشوده بود.

چقدر دوست داشت فرزندان فاطمه علیهاالسلام دختر پیامبر خدا را ببیند،

در محفل حسن بن علی علیه السلام فرزند بزرگ علی علیه السلام بنشیند،

به گفتار حسن بن علی علیه السلام ریحانه رسول خدا گوش بسپارد،

و برتر از همه در مسجدالرسول بلندترین شخصیت اسلام وارث علم الهی علی علیه السلام را ببیند و چشم را به چشمان مقدسش بدوزد و از عطر روحانی آن ملکوتی جان را عطرآگین سازد.

از کشتزاری گذشت و چشمانش دنبال جوی آبی می گشت تا جگر تفته اش را آسوده سازد ولی آبی نیافت

باغها را گویا چند روز پیش تر آب بسته بودند و اکنون در جویها از آب خبری نبود. به نخلها رسید که انبوه و سردرهم قد برافراشته بودند. خود را به سایه آنها کشید، راه را کوتاه تر کرد و از کنارة جوی به میان باغ رفت شاید هم امیدوار بود قبل از اینکه وارد شهر شود جوی آبی بیابد...

نسیم نسبتاً خنکی به صورتش خورد و حریرگونه نوازشش کرد. در زیر سایة نخلی تکیه بر تنه ستبر آن داد و نشست تا کمی بیاساید.

غیر از صدای جیرجیرکها و گنجشکها که از فراز نخلها می خواندند، صدایی چون تماس لبه تبری بر تنه درختی یا ضربه بیلی بر لبه جویی به گوشش خورد و بدقت گوش سپرد.

گویا باغبانی در انبوه نخلها مشغول آبیاری زمین یا بریدن شاخه ها و علفهای هرزه بود. با خود گفت

حتماً آبی و غذایی پیش او یافت می شود تا بتوان لب تشنه را تر کرد و شکم گرسنه را به لقمه ای راضی نمود.

برخاست و به دنبال صدا روان شد. هرچه پیش می رفت صدا واضح تر و رساتر به گوش می رسید. راهش را به سوی وسط باغ و به دنبال صدا کج کرد تا اینکه بالاخره از پشت چند نخل مردی را دید که پشت به او مشغول کار بود. جلوتر رفت و سلام کرد. مرد باغبان برگشت و با مهربانی و لبخند جواب سلام گفت

میانه بالا بود

با چشمهایی به گیرایی یک باغ پر از نرگس

با برآمدگی شکمی برابر سینه

علامت سجده بر پیشانی

با لباسی وصله دار

کمربندی از لیف خرما بر کمر

دامن لباسش کوتاه بود و پا را نمی پوشاند

سپیدرو بود و دانه های عرق بر صورت مهربانش نشسته بود

انبوه محاسن سپید، هیبتی روحانی بر آن چهره بخشیده بود

ابروانی کشیده

و پیشانی بلند، چون آئینه صفات الهی داشت

مرد غریب به این منظره باشکوه نگریست و حالتی روحانی دلش را انباشت و آهسته گفت

از راه دور می آیم گرسنه و تشنه هستم آیا پیش شما غذایی یا آبی پیدا می شود که رفع خستگی کنم

مرد با لبخند گفت

زیر آن درخت کوزه آبی و سفره نانی هست

و با دست اشاره به نخل کهنی در همان نزدیکی نمود.

مرد به سوی درخت رفت کوزه آبی یافت و سفره ای که در آن چند گرده نان جو بود. بفراغت نشست و از کوزه آب نوشید. قدری مکث کرد و دوباره نوشید تا سیراب شد. سپس دست به سفره برد و قرص نانی برداشت اما هرچه کرد آن را بشکند نتوانست

با خود گفت

ـ بنده خدا از من فقیرتر است چه نان سخت و خشکی برای ناهار آورده چطور می تواند چنین نان مانده و خشک شده ای را بخورد؟

دلش به حال مرد باغبان سوخت بعد از تلاش بسیار وقتی دید که نمی تواند نانها را بخورد برخاست و به سوی باغبان بازگشت و گفت

ـ برادر عزیز، از لطفی که در حق من کردی ممنونم ولی ..

باغبان لبخندی زد و عرق پیشانی را با پشت دست پاک کرد و گفت

ـ فکر می کردم بتوانی نانهای جو را بخوری اما خشک شده است باید در آب خیساند یا لااقل عادت به خوردنش داشت حال که نتوانستی غذای مرا بخوری من تو را به جایی راهنمایی می کنم تا آسوده و بی منت بتوانی غذایی بیابی اگر هم حاجتت را بگویی یقیناً کمکت خواهند کرد.

مرد پرسید:

ـ این سخاوتمند چه کسی است او را کجا بیابم

باغبان گفت

ـ به داخل شهر می روی و از مردم سراغ خانه حسن بن علی را می گیری وقتی به خانه او رسیدی خواهی دید که در باز است و سفره طعام را پهن کرده اند. ناهارت را بخور و گرفتاریت را هم با او در میان بگذار. رهگذر پرسید:

ـ می شود براحتی او را دید؟

باغبان جواب داد:

ـ چرا نمی شود؟ او در همان اطاقی که از مهمانان پذیرایی می کند نشسته است و منتظر افرادی چون تو است

برو، خودت خواهی دید و یقین داشته باش که در آنجا مشکلت را هم برطرف خواهند کرد.

ـ گفتی حسن بن علی

ـ بله .. حسن بن علی

مرد گفت

ـ سالها آرزوی دیدار این خاندان را داشته ام حتماً خواهم رفت اما از کدام طرف باید بروم

باغبان در حالیکه تکیه بر بیل داشت و عرق از چهره اش پاک می کرد گفت

ـ از این راه ..

و اشاره به سویی کرد. مرد گفت

ـ از محبتی که کردی شرمنده ام ان شاءالله اگر عمری باقی بود جبران خواهم کرد.

لبخند بر لبهای مرد باغبان نشست و گفت

ـ احتیاجی به جبران ندارد. زودتر حرکت کن در پناه خدا برادرم

مرد خداحافظی کرد و از راهی که باغبان نشانش داده بود به سوی شهر رفت در حالیکه فکر باغبان پیر و نانهای جوینش مشغولش داشته بود.

شهر در آرامش نیمروز، می رفت تا از مرز ظهر بگذرد. صدای مؤذن از مسجد رسول خدا برخاست صدای زنگ کاروانی که وارد شهر می شد از دور به گوش می رسید. مردی در کناری مشغول وضو گرفتن بود. بچه ها در سایه نخلها به بازی مشغول بودند و صدای مؤذن به هر کوی و برزن سر می کشید. آوای اذان رسا و گیرا در فضا می پراکند:

«أشهد أنّ محمداً رسول الله»

مرد غریب زیرلب درودی فرستاد و از رهگذری سراغ خانه حسن بن علی علیهماالسلام را گرفت گذرنده با دست به کوچه ای اشاره کرد. تشنگی او فرو نشسته بود ولی گرسنگی توان او را بریده بود. غریبانه و پرسان پرسان دنبال خانه را گرفت مدتی از ظهر می گذشت که در مقابل دری باز توقف کرد.

بله همانجا بود... مضیف خانه حسن بن علی

وارد شد. در اطاقی بزرگ جمعی نشسته بودند و سفره ای با غذایی ساده گسترده بود. سلامی کرد و جوابی نیکو شنید.

سر راست کرد، مردی در حدود سی و پنج سال با لبخندی دائمی بر لب جواب سلامش را داده بود. با او احوالپرسی کرد و خوشامد گفت و به سفره دعوتش نمود. وقتی کناره سفره نشست دعوت کننده با وقاری که تنها در قدیسان می توان سراغش را گرفت از مسکن و مقصدش پرسید و مرد غریب خلاصه و مختصر جواب گفت و شروع به خوردن کرد.

وقتی قدری از گرسنگی آسوده شد با چشم دنبال حسن بن علی علیهماالسلام گشت و حدس زد کدامیک باید باشند ولی برای اطمینان از مردی که کنار دستش مشغول صرف غذا بود آهسته پرسید:

ـ کدامیک از این مردان حسن بن علی است

مرد پاسخ داد:

ـ همان که جواب سلامت را داد و احوالت را پرسید.

حدسش درست بود. بدقت به چهره آسمانی آن معصوم نگریست جلالی در آن رخسار ملکوتی بود که هر بیننده را مجذوب می کرد. مرد همانطور که مشغول غذا خوردن و تماشای حسن بن علی بود به یاد مرد باغبان و آن نانهای خشکش افتاد که حتی نتوانسته بود بشکندشان

با خود گفت

ـ شرط مروت نیست که من اینجا خود را سیر کنم و از این غذا برای او نبرم

به این خیال قدری به اطراف خود نگاه کرد و وقتی کسی را متوجه ندید، مقداری نان برداشت و لابلای آن قدری غذا ریخت و آهسته در بقچه ای که لباس سفرش را در آن نهاده بود گذاشت

این حرکت از چشمان حسن بن علی علیهماالسلام پنهان نماند. دید که مرد غریب لقمه ای می خورد و لقمه ای در بسته اش پنهان می کند.

وقتی غذا تمام شد و سفره را برچیدند، حضرت او را صدا کرد و در نزد خود نشاند و آهسته فرمود:

ـ برادر، چرا در هنگام غذا، خودت را به زحمت می انداختی می خواستی راحت غذایت را بخوری و بعد هرچه می خواستی برمی داشتی یا می گفتی برایت در ظرفی کنار بگذارند تا با خودت ببری از این گذشته تو می توانی تا هر وقت که بخواهی پیش ما بمانی

مرد غریب شرمنده از کار خویش گفت

ـ به خدا قسم برای خود برنمی داشتم بلکه خواستم برای کسی ببرم

حضرت فرمود:

ـ می خواستی او را هم همراه بیاوری

مرد گفت

ـ او در بیرون شهر است من خسته و تشنه و گرسنه از راه رسیده بودم در ابتدای باغهای اطراف شهر در نخلستانی با او برخوردم و در حالیکه از شدت کار و گرمی هوا، عرق از سر و رویش می ریخت از او طلب آب و غذا کردم او هرچه داشت پیش من نهاد. در سفره اش فقط چند قرص نان جو بود، آنهم بقدری خشک و سخت بود که نتوانستم بخورم وقتی در محضر شما مشغول غذا خوردن بودم به یاد او و آن غذای فقیرانه غیرقابل خوراکش افتادم و دلم به حالش سوخت داشتم برای او غذا کنار می گذاشتم او در حق من نیکی کرد، خواستم فراموشش نکرده باشم

حضرت فرمود:

ـ این نشانه ها که تو می دهی برایم آشناست آیا محاسنش سپید نبود؟

مرد با تعجب گفت

ـ بلی موی صورتش سپید بود. رویی چون آفتاب داشت پیشانی اش بلند و چشمانش درشت بود و لباسی وصله دار بر تن داشت او نشانی منزل شما را به من داد، آیا او را می شناسید؟

حضرت فرمود:

ـ بله برادر. من او را می شناسم او همیشه غذایش همانطور است او با توانایی چنین روزگار می گذراند.

مرد با تعجب پرسید:

ـ او کیست که شما را می شناسد و مرا به اینجا راهنمایی می کند و شما هم او را می شناسید ولی به خانه شما نمی آید که غذای بهتری بیابد؟

لبخندی بر لبان مقدس حسن بن علی علیهماالسلام نشست و چشمان خدابینش غرق اشک شد و فرمود:

ـ او پدر من «علی است

غریب رهگذر، مبهوت به لبان حضرت مجتبی علیه السلام می نگریست در عمق دو چشم به بهت نشسته اش همه وجدان و عاطفه اش بود که به اشک تبدیل می شد. احساس کرد که زمزمة جویبار یگانگی است که او را به باغستانهای توحید می برد.

ماهنامه موعود سال پنجم-شماره 25

همسفر با تو تا کربلا

مریم ضمانتی یار

نمی توانم دست خودم نیست همة وجودم در اشتیاق کربلا می سوزد.

محمد از جا برخاست پارچه های روی پیشخوان حجره را جمع کرد تا حجره را برای رفتن به نماز ببندد. همانطور که پارچه ها را روی طاقچه داخل حجره می چید، گفت سید مهدی کار درستی نمی کنی عشق و علاقه به امام حسین علیه السلام جای خود، حفظ جان و مال هم جای خود. دلت به حال خودت نمی سوزد، به حال فرزندانت بسوزد. آن اطفال معصوم را یتیم نکن

سید مهدی آشفته از روی چهارپایه بلند شد و پارچه ای که دردست محمد بود از او گرفت و گفت

سید مهدی دلتنگ پارچه را به او پس داد و رویش را برگرداند. محمد چند لحظه تأمل کرد، دستش را روی شانة سید گذاشت وگفت من سالها با پدرت دوست بوده ام خدا می داند که برایم چقدر عزیزی قصد ناامید کردن تو را هم ندارم

سید چشمان پر از اشکش را به زیر انداخت و قطره های اشک آرام بر روی محاسن سیاهش غلطید و گفت تو هم برای من عزیزی و مثل پدرم قابل احترام امّا درست مثل این می ماند که تو به تشنه ای که دارد از شدت عطش جان می دهد بگویی آب ننوش حتی اگر بر سر چشمة آب مارهای سمی هم خوابیده باشند، عطش زده فقط به آب فکر می کند و نمی تواند به خطر مارهای سمی فکر کند.

محمد که دلش از استدلال غریب سید مهدی لرزیده بود سکوت کرد و خود را مشغول جمع کردن پارچه ها نشان داد. سید دوباره روی چهارپایه نشست زانوهایش می لرزید. انگار نمی توانست روی پا بایستد. مرتضی که از تجار حله بود، با یک بارف پارچه از راه رسید و سلام کرد. محمد به استقبال او جلو رفت

مرتضی با دیدن چهرة اشک آلود سید مهدی جا خورد: سلام سید، اتفاقی افتاده

سید برخاست و جواب سلام مرتضی را داد امّا نتوانست توضیحی برای اشکهایش بدهد. فقط صورتش را پاک کرد، امّا دوباره غرق اشک شد. دیگر اختیار گریه دست خودش نبود.

محمد، مرتضی را از تعجب وشگفتی درآورد و گفت سیدمان دلش هوای کربلا کرده

مرتضی جا خورد: کربلا؟ آن هم در این شرایط !

مرتضی دو دست سید را گرفت و گفت گوش کن سید اوضاع به شدت وخیم است تمام نواحی اطراف کربلا را قبیلة عنیزه قرق کرده اند. همة راهها بسته است یک لشکر از سپاهیان عثمانی به کمک سربازان عراق آمده اند و همه جا سرداران عثمانی چادر زده اند، امّا عنیزه آنقدر سریع در شب عمل می کنند و زائران را به اسارت می برند که می گویند کم کم سرداران عثمانی هم وحشت کرده و می خواهند آن نواحی را تخلیه کنند. خودشان هم قبول دارند که از عهدة این راهزنان سنگدل برنمی آیند. اصلاً معلوم نمی شود چطور اموال زائران را غارت می کنند و آنها را کجا می برند. مدتهاست تجارت ما هم دچار کساد شده و ناامنی راه کار ما را هم دچار مشکل کرده آنوقت تو می خواهی از شهر و دیار امنف خودت به کربلا بروی و...

سید مهدی دل شکسته کلام مرتضی را قطع کرد و گفت می دانم چقدر می گویید...

مرتضی پارچه های خودش را تحویل محمد داد و گفت بیا برویم مسجد، نماز ظهرمان را بخوانیم تو هم دست از این اصرار بی جا بردار.

محمد پارچه ها را در طاقچة حجره جا داد و در حجره را بست و هرسه راهی مسجد حله شدند. فکر می کردند سکوت سید نشانة تسلیم و پذیرش اوست هر سه کنار چاه آب رفتند و وضو گرفتند و به شبستان مسجد رفتند. مؤذن اذان می گفت و مردم سرگرم آماده شدن برای نماز جماعت ظهر و عصر بودند. سید مهدی در سکوت کامل سربه زیر انداخته بود. محمد و مرتضی با آرامش خاطر از پذیرش سید ازجا بلند شدند تا قامت نماز ببندند. امّا در دل سید مهدی غوغایی بود که نمی توانست به خاطر آن جلوی ریختن اشکهایش را بگیرد. وقتی سر بلند کرد تا قامت به نماز ببندد، صورتش را خیس اشک دیدند. امّا هیچکدام به خودشان اجازه ندادند کلمه ای بر زبان بیاورند.

زهرا همانطور که لباسهای سید را تا می کرد و در کوله بار سفرش می گذاشت اشک می ریخت و حرفی نمی زد. سید کنارش زانو زد و گفت لااقل حرفی بزن اعتراضی بکن چیزی بگو، این سکوت اشکبار تو دارد مرا دیوانه می کند.

زهرا لباس سید را بویید و بوسید و حرفی نزد. لباس از اشک چشمانش خیس شد. سید لباس را از او گرفت و گفت اینطور که تو گریه می کنی داری مرا آتش می زنی حرف بزن

زهرا سکوت طولانی اش را در برابر نگاه ملتمس سید شکست و گفت خودت که بهتر ازمن همه چیز را می دانی و با این همه می خواهی بروی

زهرا آخرین تکه لباس را هم تا کرد و بلند شد: من دل تو را می شناسم وقتی کربلایی شود هیچ چیز جلودارش نیست

زهرا رو برگرداند و گفت دلم می خواهد با تو بیایم ولی می دانم نمی توانی در چنین شرایط خطرناکی مرا با خودت ببری وقتی خودم در این اشتیاق دارم می سوزم چطور می توانم تو را از رفتن منع کنم

سید مهدی مبهوت از این کلام همسرش از جا بلند شد و گفت تو با رفتن من مخالف نیستی مثل محمد و مرتضی و همة مردم شهر مرا از خطرات راه پرهیز نمی دهی

سید با نگاهی حق شناس به چشمان پر از اشک همسرش خیره شد و برای زمانی طولانی هر دو گریه کردند.

اسب خسته و خیس عرق از نفس افتاده بود و وقتی به رود «هندیه رسید پاهایش سست شد و کنار آب ایستاد، سید از اسب پیاده شد تا نفسی تازه کند. آبی به صورتش زد. در آن سوی رود جمعیت زیادی پراکنده شده بودند. سید فهمید اینها همه زائرانی هستند که تا اینجا آمده اند و بعد از این جرأت رفتن ندارند. سر به سوی آسمان بلند کرد و گفت : یا حسین من به عشق تو راهی کربلا شده ام از عمق خطراتی هم که در پیش رویم هست باخبرم .. امّا خودم را به تو سپرده ام .. مرا روسفید کن ..

سوار اسب شد و به آب زد و خودش را به آن طرف رود رساند و به سمت چادرهایی که از دور پیدا بود به تاخت پیش رفت مرد عربی که کنار چادرش نشسته بود و با لیف خرما سبد می بافت با دیدن سواری که به سرعت پیش می آمد از جا بلند شد. سید به او که رسید افسار اسب را کشید و پیاده شد. مرد عرب جلو رفت و سید سلام کرد. جواب او را داد و پرسید: تو هم زائر کربلائی !

سید حس کرد او هم مثل بقیه فقط قصد منصرف کردن او را دارد. برگشت و کنار رود رفت وضو گرفت و همانجا کنار آب نماز ظهر و عصرش را خواند. آسمان ابری بود و هنوز نمازش را نخوانده بود که نم نم باران هم شروع شد و بر دلتنگی و غربت آن بیابان افزود. سید مهدی سر به زیر انداخته و در دل مشغول ذکر و دعا بود و باران آرام بر سر و رویش می بارید. مرد عرب کنارش آمد و گفت باران تو را خیس می کند. به چادر من بیا و مهمان من باش تا ببینیم خدا چه می خواهد.

سید دعوت مرد عرب را از سر غربت و ناچاری پذیرفت و با او به چادرش رفت مرد پیاله ای چای داغ برایش ریخت و به دستش داد و گفت که هستی و اهل کجایی

سید پیاله را گرفت و نشست سید مهدی قزوینی هستم در قزوین به دنیا آمده ام و پدرم به نجف کوچ کرده و ساکن نجف و حله شدم و اکنون در نجف حوزة درس علوم دینی دارم

سید آمد حرفی بزند که صدای همهمة جمعیت را شنید، به سرعت هر دو از چادر بیرون دویدند.

سید پرسید: چه خبر شده

چیزی نگذشت که مرد عرب برگشت سید جلو رفت و پرسید: چه خبر شده

سید جا خورد: امکان ندارد، کاری که از دست سرداران لشگر عثمانی برنیامده وسربازان خودمان را هم در برابر آنها به زانو درآورده از دست چند مرد قبیلة چادرنشین بنی طرف برمی آید؟ حتی اگر اسلحة گرم هم داشته باشند، همگی آنها کشته می شوند.

مرد عرب نگاهی به جمعیت انداخت و گفت تا به حال هرگز گروهی به سنگدلی و بی رحمی عنیزه راه را بر زائران کربلا نبسته بودند.

لحظاتی هر دو با سکوت و نگرانی به جمعیت که همصدا فریاد می زدند، چشم دوختند، امّا زمانی نگذشت که جمعیت ناگهان از آن شور و التهاب افتاد و زمزمه ای در میان آنها پیچید و پای همه زائران را سست کرد. مرد عرب متعجب به میان جمعیت رفت و خیلی زود برگشت و گفت سید تواز کجا می دانستی قضیه چیست !

سید آهسته با خودش گفت ولی اینها همه به عشق کربلا آمده اند، دل نمی کَنَند که برگردند.

زائران همه برگشتند و مردان بنی طرف هم به چادرهایشان رفتند. ازجمعیت زائر دیگر هیچ کس به چادرهای بنی طرف برنگشت هرکدام روی زمین در سیاه چادرها نشستند. با این حرفی که در بین جمعیت پیچیده بود نه امکان ماندن داشتند و نه پای برگشتن مردان بنی طرف هم سر و صدایشان خوابید.

نم نم باران هنوز ادامه داشت و آسمان را ابری تیره پوشانده بود. دیدن آن همه زائر ناامید و رانده از همه جا دل سید مهدی را از جا کند. می دانست هرکدام مثل او به هزار امید راهی این سفر شده بودند و حالا نه راه رفتن داشتند و نه دل برگشتن خیلی از آنها از نجف و حله چند روز پیاده آمده بودند و حالا ناامید و خسته یک گوشه کفز کرده و به دور دست خیره شده بودند. به راهی که در انتهای آن همة امید آنها نهفته بود، راهی که به کربلا ختم می شد و در بین آن مردان بی رحم عنیزه کمین کرده بودند. قطره های باران بر سر و روی سید مهدی می بارید و باعث می شد قطره های اشک او را از چشمان کنجکاو مرد عرب پنهان کند...

پشت به چادر و مرد عرب کرد و زیر باران رو به دشت شروع به رفتن کرد. همانطور که قدم می زد و اشک می ریخت با خود می اندیشید: همه گفتند نرو... حالا برگردم به چه رویی در چشمان دیگران نگاه کنم و بگویم امام حسین مرا نپذیرفت .. رود هندیه در دل دشت به سوی دجله پیش می رفت یک لحظه با خودش فکر کرد کاش خودم را به آب بزنم و با شنا تا فرات بروم .. امّا خیلی زود از این فکر پشیمان شد. او تحمل شناکردن در این مسیر طولانی را نداشت از راه خاکی تا کربلا سه ساعت راه بود...

یاد حرفهای مرتضی و محمد افتاد، نمی خواست قبول کند که حق با آنهاست تمام وجودش در یک کلمه خلاصه شده بود و آن هم «کربلا» بود. ناگهان حس کرد صبرش از این ناامیدی و بلاتکلیفی تمام شده است سرش را رو به آسمان بلند کرد و درحالیکه به شدت اشک می ریخت بلند فریاد زد: یا حسین .. اگر مرا به عنوان زائر خودت قبول نداشتی تا اینجا چرا مرا کشاندی ... چرا در همان حله مانعم نشدی تو که مرا نمی خواستی چرا شعله ورم کردی .. می بینی که دارم می سوزم .. هق هق گریه کلام را در گلویش خفه کرد. به زانو روی خاک دشت فرود آمد و نالید: چرا کمکم نمی کنی ... این همه که از کرامت تو گفته اند قصه که نیست .. تمام وجودش در آتش شوقف زیارت کربلا می سوخت و تنها چیزی که نمی خواست بپذیرد این بود که باید برگردد و به کربلا نرود. اشک تمام محاسن سیاهش را خیس کرده بود. در دور دست افق ابرهای تیره بر زمین سایه انداخته بودند و بعد از ظهر سنگین و غم گرفته ای بود. سر بلند کرد و نالید: یا حسین نگو که باید برگردم نگو که به کربلایت راهم نمی دهی نگو که زائرت را از خودت می رانی .. نگو... نگو... ناگهان از پشت پردة اشک حس کرد تک سواری از دور به سویش می آید. با دو دست چشمانش را از اشک پاک کرد تا سوار را بهتر ببیند. از جا برخاست و قدمی جلو گذاشت سوار به او نزدیک شد. شخصی که سوار بر اسب بود لباس عربی پوشیده بود و نقاب زردی به چهره داشت نیزة بلندی در دست داشت و شمشیری به کمر بسته بود. به او که رسید دهانة اسب را کشید و اسب راهوار و زیبایش آرام ایستاد. آن شخص نقاب از چهره اش برداشت سیمایی در نهایت حفسن و ملاحت داشت و چشمانی درخشان و نافذ. نگاهش دل سید مهدی را از تمام غمی که داشت نجات داد. امّا نفهمید چرا ناگهان با دیدن این چهره احساس آرامش و سبکی کرد. آن شخص او را به نام صدا زد: سید مهدی سوار شو. سید دلش فرو ریخت بی آنکه بداند این شخص در این غربت نام او را از کجا می داند، گفت

سید به خود آمد و با سرعت به طرف اسبش دوید و افسار آن را از تیرک چادر مرد عرب باز کرد و سوار شد. مرد عرب به سراغ جمعیت رفته بود و در چادرش نبود. اسب سوار به سوی جمعیت به راه افتاد. پیغامش به سرعت در بین جمعیت پیچید و همه به جنب و جوش درآمدند و زمانی نگذشت که همه سواره و پیاده به راه افتادند. شور و شوقی عجیب پاهای بی رمق و خستة زائران را توان بخشید. و همه در کنار رود هندیه به سمت کربلا به راه افتادند. سوار نیکو با کمال آرامش اسب را پیش می برد، امّا اسب سید مهدی پشت سر او با نهایت سرعت می تاخت ولی فاصلة معین بین آنها کم نمی شد تا بتواند با او صحبت کند.

از تپة سلیمانیه که کمین گاه عنیزه بود بالا رفتند. قلب سید آرامش پیدا کرده بود و با حضور سواری که پیش روی آنها می رفت احساس امنیت دلپذیری سراسر وجودش را دربر گرفته بود.

از دور راهزنان شمشیر به دست عنیزه با چادرها و اسبهایشان دیده می شدند. آن شخص اسب سوار که جلوتر از کاروان زائران پیش می رفت به هر گروه از عنیزه که می رسید کلامی می گفت و آنها بدون تأمل مثل کسانی که از سپاهی توانمند بگریزند کوچ می کردند و به سرعت دور می شدند. زمانی نگذشت که بیابان از مردان عنیزه خالی شد و حتی یک نفر از آنها باقی نماند و تنها غباری در افق دیده می شد که نشان می داد تمام قبیلة عنیزه به اطراف گریخته اند. به تپه ای که رسیدند سوار از تپه به زیر آمد ووقتی سید مهدی و همراهانش به فراز تپه رسید در پایین آن اثری از آن سوار نبود. تا چشم توان دیدن داشت زمین و آسمان دیده می شد و هیچ نشانی از آن سوار نبود...

سید مهدی ناگهان مثل کسی که از خوابی شیرین بیدار شده باشد، به خود آمد و اندیشید: خدایا تنها کسی که قادر بود این جمع بی پناه را به کربلا برساند امام زمان بود. چرا من نفهمیدم .. چرا...

دروازة کربلا از دور نمایان شد و زائران با دیدن دروازة شهر و اینکه بدون خطر به کربلا رسیده بودند یک صدا شور و فریاد شدند. سربازان محافظ دروازه با دیدن انبوه زائرانی که به سوی شهر در حرکت بودند، فریاد شوق سر دادند و سید مهدی با خودش نجوا می کرد و اشک می ریخت و می نالید: خدایا... جز امام زمان چه کسی نام مرا در این غربت می دانست و جز او چه کسی می توانست از میان سپاه دشمنی بی رحم ما را به کربلا برساند... وای بر من .. من او را دیدم او مرا صدا کرد. با من همراه شد و من نفهمیدم ونشناختم که او کیست .. اسب او آرام می رفت و اسب من به سرعت و من نفهمیدم چرا هرچه بیشتر اسب می تازم به او نمی رسم ..

سربازان دروازة شهر را به روی زائران تشنه و گریان گشودند. سربازی از میان آنان فریاد زد: سبحان الله این صحرا پر از زائر شده پس مردان عنیزه کجا رفته اند که این همه زائر به کربلا رسیده

سید مهدی دستی برای او تکان داد و میان گریه گفت «ما هم صاحبی داریم .. ما که بدون صاحب نیستیم .

زائران همگی وارد شهر شدند. ورود آنها جان تازه ای به شهر داد. زائران به خاطر رسیدن به کربلا اشک می ریختند و مردم ساکن کربلا به خاطر گشوده شدن حلقة محاصرة عنیزه بعد از ماهها بی خبری و اضطراب کربلا مدتها در محاصره بود و راهزنان عنیزه اجازة خارج شدن به مردم را نمی دادند و کسی هم اجازة ورود به کربلا را نداشت آسمان کربلا آفتابی و آبی بود و از آن ابر تیرة دشت خبری نبود. سید مهدی ساعتش را نگاه کرد. هنوز یک

پی نوشت:

با استفاده از: جنة المأوی محدث نوری دارالسلام شیخ محمود عراقی

حکومت جهانی در عصر فن آوری

پرسش و پاسخ با آیةالله امامی کاشانی و حجةالاسلام والمسلمین کورانی اشاره:

در سومین اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی، علیه السلام، آیةالله امامی کاشانی و حجةالاسلام والمسلمین کورانی در فضایی صمیمی و پر از معنویت به پرسشهای حضار درباره حضرتش پاسخ دادند که متن کامل این جلسه تقدیم حضورتان می گردد. با توجه به جمله »یملاء الأرض قسطاً و عدلاً« [حضرت مهدی، علیه السلام، زمین را پر از قسط و عدل می کنند] چطور است که باز هم گناه دیده می شود آن هم در حدی که برای اجرای حدود لازم می شود حضرت به علم خویش عمل کنند - آنگونه که صبح جناب عسکری، دام ظله، فرمودند؟ حجةالاسلام کورانی: درست است که حکومت حضرت مهدی، علیه السلام، کل جهان را در برمی گیرد ولی هیچ اجباری برای مردم جهان وجود ندارد. مسأله امکان و قدرت بر انجام معصیت و طاعت محفوظ است و خداوند می خواهد که این اصل محفوظ بماند. »افنّف السّاعة آتیة أکاد اخفیها1« برخی چیزها هم در عقاید وجود دارد که خداوند نمی خواهد کاملاً روشن شوند. اهل گناهان و مفسدین در زمان حضرت، صلوات الله علیه، هر چند کم اند ولی می مانند. مثلاً دجال که سنّیها در کتابهایشان خیلی بزرگش کرده اند بر اساس منابع مإ؛ یک ضدانقلاب و ضدحرکت برای حضرت از ناحیه یهودیان و نواصب است. در آن زمان اینقدر مسائلی نظیر ارتباط با دیگر کرات و آسمانها با معجزاتی که به دست حضرت ظاهر می شود، روشن می شوند که کم هستند کسانی که ایمان نمی آورند لذا مسأله قضا و حکومت و تعزیرات خیلی لازم است. آیةالله امامی کاشانی: یک بحثی وجود دارد که جهان به سوی تکامل می رود و دو نقطه تکامل در همه ادیان و اسلام مطرح است که نقطه دوم به نسبت اولی اکمل و کاملتر است. نقطه اول تکامل، حکومت امام عصر، ارواحنافداه، است. نقطه دوم هم قیامت است که در قیامت همه حقایق روشن می شود و دیگر کسی قدرت خلاف گفتن را هم ندارد. حتی در آنجا وقتی به او بگویند تو چنین کردی نمی تواند بگوید نه و انکار کند. »شهد علیهم سمعهم و أبصارهم2« آنجا عالم بتمام حقیقته و بشراشر وجوده عیان شده است و آن تکامل تکامل واقعی است.