مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : قرآن، مهدی (عج) و جوانان/محمدرضا نصوری

مشخصات نشر : قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، ۱۳۸۹.

مشخصات ظاهری : [۱۱۹]ص.

وضعیت فهرست نویسی : در انتظار فهرستنویسی (اطلاعات ثبت)

شماره کتابشناسی ملی : ۴۱۴۵۳۳۶

اشاره

 قرآن، مهدی (عج) و جوانان

مؤلف/ محمدرضا نصوری

ناشر/ بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج)

ویراستار/ محمدرضا مجیری

صفحه آرا/ رضا فریدی

چاپ/ کمال الملک

نوبت چاپ/ پانزدهم ـ تابستان 1391

شمارگان/ پنج هزار نسخه

قیمت/ 2000 تومان

مراکز پخش:

ص. پ: 119-37135 / تلفن: 7737801 / فاکس:7737160

WWW.IMAMMAHDI313.COM

info@imammahdi-s.com

ISBN: 978-964-7428-41-5

فهرست مطالب

مقدمه8

بخش اول: جوان و قرآن15

بخش دوم: یاران جوان23

الف. عصر بعثت25

ب. واقعه عاشورا38

ج. عصر ظهور44

چرا جوان؟45

بخش سوم: حکومت جهانی جوانان67

رهبر جوان69

بخش چهارم: وظایف جوان منتظر79

الف. امام شناسی81

علم امام83

عصمت امام83

آراستگی به کمالات اخلاقی84

نصب امام از سوی خدا85

ب. حق شناسی90

ج. آسیب شناسی94

برداشت نادرست از انتظار95

تعجیل96

توقیت96

ملاقات گرایی98

مدعیان دروغین مهدویت و نیابت خاصه و عامه99

عدم پیروی از ولایت فقیه و نواب عام100

محبوب کیست؟102

محبت طرفینی103

محبت و هدایت105

لازمه های محبت105

انتظارهای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف از جوانان110

جوان در آخرالزمان111

دعای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف 113

الف. بینش عمیق به حق تعالی119

ب. بینش عمیق به امام علیه السلام 121

ج. بینش عمیق به انسان و هستی124

کتابنامه134

مقدمه

تمام فراز و نشیب دوران زندگی، سه مرحله است: «کودکی، جوانی، پیری». جوانی منزل قدرت و قوت است که دو طرف آن را ضعف و ناتوانی احاطه کرده است؛ بنابراین، بهار عمر، جوانی است. هر فردی در پیمودن راه زندگی و طی کردن پستی ها و بلندی های آن، مانند کوه نوردی است که یک روز دامنة فراز را می پیماید تا خود را به مرتفع ترین قله کوه برساند و روز دیگر از دامنه نشیب عبور می کند تا به آخرین نقطه نزولی برسد.

هنگام پیمودن دامنه فراز، هر روز که بر وی می گذرد، چشم اندازش وسیع تر می شود و نقاط تماشایی را بیشتر می بیند. وقتی به قله کوه قدم می گذارد، به همه جا تسلط می یابد و عالی ترین مناظر را مشاهده می کند؛ برعکس، هنگام پیمودن راه نشیب، هر روز که بر او می گذرد، چشم اندازش محدود تر می شود و نقاط

تماشایی، یکی پس از دیگری پنهان می گردد.

ایام جوانی، رسیدن به مرتفع ترین و عالی ترین منازل زندگی است. از دیدگاه جوان، مناظر زیبا و چشم اندازهای مطبوع و دل انگیز بسیار است. روح جوانان، لبریز از آمال و آرزو و سرشار از عشق و امید است. ایام جوانی، دوران درخشندگی و فروغ زندگی، دوران سرور و شادمانی، ایام قوت و قدرت، زمان نشاط و امید و دوران کار، کوشش، شور و هیجان است. مقام معظم رهبری می فرماید:

وقتی با جوانان هستم و در محیط جوان قرار دارم، احساس من مثل احساس کسی است که در هوای صبحگاه تنفس می کند؛ احساس تازگی و طراوت می کنم.⁽¹⁾

بی شک، جوانان از مهم ترین سرمایه های یک جامعه به شمار می آیند؛ چون فطرت و طبیعت پاک جوانان همواره با هیجان و پویایی همراه است و طلایه دار کاروان خیر، نیکی و سعادت می باشد.

در تمام جوامع بشری، جوانان سمبل نشاط و بالندگی هستند و تأثیر جوانان در هر جامعه با تحولات عظیم اجتماعی و فرهنگی رابطة مستقیم دارد؛ از این رو جوانان پیوسته مورد عنایت ویژه فرستادگان الهی و مصلحان بوده اند. پیشرفت و تعالی هر جامعه در گرو

پیشرفت جوانان آن است. نیروی خستگی ناپذیر و فطرت حقیقت پذیر جوانان، تا زمانی که از مسیر الهی خارج نشده، تضمین کنندة سعادت و هدایت جامعه است.

جوانان، بازوی قدرتمند دفاع و سازندگی هر جامعه و تأثیرگذارترین افراد در تحولات جامعه اند؛ پس باید تلاش کنیم این نیرو و استعداد عظیم و ارزشمند در مسیر سعادت و بالندگی به کار گرفته شود.

در قرآن و روایات، از این مقطع زیبای زندگی،با عنوان «احسن تقویم» یاد شده است و در روایتی این کلام خداوند متعال )لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ⁽¹⁾را به دروان جوانی تفسیر فرموده اند.⁽²⁾

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم دربارة این ایام سفارش خاصی به ابوذر داشته است. آن حضرت می فرماید:

ای ابوذر! جوانی ات را قبل از پیری غنیمت دان.⁽³⁾

جوانی، یکی از نعمت های بسیار مهم الهی است؛ زمان توشه گیری برای آینده و عصر سرنوشت است؛ پس باید قبل از فرارسیدن خزان عمر و از دست دادن بهار زندگانی، از فرصت جوانی بهره برد.

در روایات، این دوران را زمینه ای برای آینده و سرنوشت بیان فرموده اند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید:

قدر جوانی را قبل از فرارسیدن پیری بدان.⁽¹⁾

به فرمودة پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، با این وجود که در آینده از همة عمر سؤال و جواب می شود، از «جوانی» به طور ویژه سؤال و باز خواست می شود:

انسان در روز قیامت، قدم از قدم برنمی دارد، مگر این که دربارة چهار چیز از او سؤال می شود: از عمرش که در کجا صرف کرده و از جوانی اش که به چه کاری مشغول بوده و از ثروتش که از چه راهی به دست آورده و از دوستی اهل بیت علیهم السلام که چه انجام داده است.⁽²⁾

مقام معظم رهبری در تعبیر بسیاری زیبایی می فرماید:

جوانی در انسان، عبارت از دوران خاصی از عمر است که در آن دوران، انسان به شکفتگی و بالفعل شدن بسیاری از استعدادهای خود می رسد؛ یعنی دوران بروز استعدادها و دوران اوج زیبایی ها و جوشش استعدادها و توانایی هایی است که در انسان هست.⁽³⁾

اگر کسی عمرش را در راه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف صرف کند، برای این سؤالات بهترین پاسخ را دارد؛ پس چه بهتر که از

بهار عمر برای خدمت به ولی الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف بهره جست و این ایام را غنیمت شمرد. حضرت امام خمینی رحمة الله در وصیت نامه ای اخلاقی خطاب به فرزندش می گوید:

عزیزم! از جوانی به اندازه ای که باقی است، استفاده کن که در پیری همه چیز از دست می رود؛ حتی توجه به آخرت و خدای متعال. از مکاید بزرگ شیطان و نفس اماره آن است که جوانان را وعدة صلاح و اصلاح در زمان پیری می دهد، تا جوانی با غفلت از دست برود، و به پیران وعدة طول عمر می دهد، تا لحظة آخر با وعده های پوچ، انسان را از ذکر خدا و اخلاص برای او باز دارد، تا مرگ برسد و در آن حال، ایمان را ـ اگر تا آن وقت نگرفته باشد ـ می گیرد. پس در جوانی که قدرت بیشتری داری، به مجاهدت برخیز و از غیر دوست ـ جلّ و علا ـ بگریز و پیوند خود را هر چه بیشتر ـ اگر پیوندی داری ـ محکم تر کن و اگر خدای نخواسته نداری، تحصیل کن و در تقویتش همت گمار که هیچ موجودی جز او ـ جلّ و علا ـ سزاوار پیوند نیست. و پیوند با اولیای او، اگر برای پیوند به او نباشد، حیلة شیطانی است که از هر طریق، سدّ راه حق کند.⁽¹⁾

نگارنده با تقدیم این اثر به ساحت نورانی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف و همه جوانان و مهدی باوران، توفیقات وافر برای همه عزیزان را از خداوند متعال خواستار است.

در پایان، از تلاش همه عزیزان که در تهیه و تدوین این اثر ما را یاری کردند، به خصوص فاضل ارجمند، حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا فؤادیان تشکر و قدردانی می کنم.

امیدوارم خداوند متعال به همه تلاشگران عرصة مهدویت و شما خوانندگان، لطف و عنایت خاص مرحمت فرماید. در پایان خواهشمندم ما را از نظرات و پیشنهادات خود بهره مند فرمایید.

اللهم عجل لولیک الفرج

و من الله التوفیق

سیزده رجب 1428 مطابق با 6/5/1386

حوزه علمیه قم

محمدرضا نصوری

بخش اول: جوان و قرآن

اشاره

قرآن کلام خداوند است که دستورات الهی در آن نهفته است و انسان می تواند به وسیلة انس با قرآن بهره های زیادی ببرد؛ به خصوص جوانان هرچه به قرآن نزدیک شوند، صفا و معنویت خاصی در آن ها جلوه گر خواهد شد و به همان نسبت از انحرافات و فساد اخلاقی به دور خواهند بود. امام سجاد علیه السلام می فرماید:

اگر تمام اهل مشرق و مغرب از دنیا برود، هرگز از تنهایی وحشت نمی کنم، هنگامی که قرآن همراه من باشد.⁽¹⁾

لذا جوان باید طبق رهنمودهای معصومان علیهم السلام به قرآن اهمیت بیشتری دهد و برای خود برنامه ریزی کند تا هرچه بهتر از این کتاب الهی بهره مند شود.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

هر کس در حال جوانی قرآن بخواند و با ایمان هم باشد، قرآن با گوشت و خونش بیامیزد و خدای بلندمرتبه او را با فرشتگان پیغام برنده و نیک رفتارش رفیق کند و قرآن

برای او در روز قیامت پرده و مانعی از آتش باشد... .⁽¹⁾

آخرین کتاب آسمانی که در برگیرندة همه مسائل است، درباره جوان و سیمای او و ویژگی ها و مصادیقی از جوانان موفق در طول تاریخ، مطالبی بیان کرده که به برخی از آنان اشاره می شود:

1. جوان بت شکن

حضرت ابراهیم علیه السلام یکی از چهره های قرآن است که مبارزات و مناظره های دوره های جوانی او در آخرین کتاب آسمانی جلوه های ویژه ای دارد. او با جرات، صراحت و صلابت، همراه منطق، استدلال و قدرت، انسان های زمان خود را به یکتاپرستی دعوت نموده و بت های بی فایده را با تبرش شکست و نابود کرد و تلی از چوب و سنگ به وجود آورد.

مردم از همدیگر می پرسیدند: «چه کسی چنین کاری را انجام داده است؟» عده ای گفتند: «ما شنیده ایم جوانی بت ها را به زشتی یاد می کند و به او ابراهیم می گویند».⁽²⁾

بت شکن جوان و قهرمان توحید، با اتهام توهین به خدایان به دربار نمرود احضار می شود و آن جا با شور جوانی، با استدلال های محکم، نمرود را مقلوب

می سازد.⁽¹⁾این مبارزه حضرت ابراهیم علیه السلام با شرک و بت پرستی در جوانی، برای همة جوانان الگوی مناسبی در برابر زشتی های جامعه می باشد.

2. جوان صبور

حضرت اسماعیل علیه السلام وقتی به حدّ رشد رسید، پدر بزرگوارش به او گفت: «من در خواب دیده ام تو را سر می برم. نظرت در این باره چیست؟»⁽²⁾

اسماعیل جوان نیز جانانه و سربلند جواب داد: «ای پدر! آن چه خداوند متعال به تو امر کرده است، انجام بده؛ به خواست خداوند، من را از بردباران خواهی یافت».⁽³⁾

این فداکاری و جانبازی حضرت اسماعیل علیه السلام هر ساله روز عید قربان در خاطره ها و جان ها زنده می شود. آمادگی حضرت اسماعیل علیه السلام در مذبح توحید برای اجرای فرمان الهی، الگویی برای همة جوانان در تسلیم و صبر است.

3. جوان پاک دامن

حضرت یوسف علیه السلام که برابر خواهش های نفسانی زلیخا حاضر به معصیت نشد⁽⁴⁾، بی گناه به زندان افتاد. در

زندان، با تعبیر خواب دو جوان، سیمای نیکوکاری، علم، اندیشه و فراست این جوان پاک دامن بر دیگران آشکار شد.⁽¹⁾نفس ستیزی حضرت یوسف علیه السلام در هنگام مهیا بودن شرایط گناه، الگویی برای همة جوانان می باشد.

4. جوان پاک سرشت

حضرت یحیی علیه السلام در زمان پسرخاله اش، حضرت عیسی علیه السلام هنگامی که عیسی علیه السلام هنوز میان مردم زندگی می کرد و به آسمان صعود نکرده بود، برابر پادشاه خطاکار و معصیت طلب زمانش ایستاد، و این امر، موجب شهادتش گردید.⁽²⁾حضرت یحیی علیه السلام در مبارزه با ظلم زمان و همراه نشدن با آن، الگویی برای همة جوانان است.

5. جوان غیور

حضرت موسی علیه السلام با تمام تدابیر امنیتی و سخت گیری های فرعون، پا به عرصه وجود گذاشت و دربار فرعون، محل رشد و نمو او شد. آن حضرت، در جوانی به حمایت بنی اسرائیل پرداخت؛ از این رو مجبور شد برای حفظ جانش وطنش را ترک کند. او صحرای سینا را پشت سر گذاشت و با زحمات طاقت فرسا خود را به «مدین» شهر شعیب پیامبر رساند. غیرت این جوان سبب شد به دختران شعیب کمک کند. او مانند دیگران، به جامعه

خود بی تفاوت نبود.⁽¹⁾

6. جوان شجاع

حضرت داوود علیه السلام جوانی است که در مقابلة سپاه طالوت با لشکر باطل جالوت، پهلوان لشکر کفر (جالوت) را نقش بر زمین ساخت. خداوند متعال هم مقام نبوت، حکمت و سلطنت را به او بخشید.⁽²⁾وی با به کار بستن قدرت و قوت جوانی برای مبارزه با طاغوت، الگویی برای همة جوانان است.

7. جوان پندپذیر

فرزند لقمان، جوانی است که پای سخنان پدر می نشیند. لقمان حکیم، آن قدر سخنانش مهم است که خداوند متعال برخی از آنان را در قرآن کریم برای ما به یادگار نهاده است و یک سوره قرآن کریم نیز به نام او است. اما نکته مهم این است که فرزند جوانش مورد خطاب قرار گرفته و این سخنان برای همة جوانان در همة ایام آموزنده است.⁽³⁾

8. جوان مؤمن

در زمان دقیانوس، هفت جوان از خانواده های محترم به خداوند متعال ایمان آوردند.⁽¹⁾آن ها برای حفظ ایمان و جان خود به ترک وطن مجبور شده و به غار پناه بردند.⁽²⁾چون خسته بودند، همگی خوابیدند و این استراحت، 309 سال به طول انجامید. مبارزة این جوانان با کفر و هجرت برای حفظ ایمان خود، الگویی برای همة جوانان است.

شایان ذکر است که در قرآن کریم، درباره جوان و روحیه جوان تعبیرات «شابّ» «فتی »و «فتیة» را به کار برده است که معادل فارسی آن «جوانمردی» است؛ از این رو اگر اصحاب کهف به لحاظ سن هم جوان نبودند؛ ولی از قلب جوان و روحیة جوانمردی که از حالات جوانان است بهرة کامل داشتند. نمونه تاریخی آن، عمرو بن حمق خزاعی است. وی در دوران جوانی، به پیامبر آب آشامیدنی داد. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بعد از آشامیدن آب در حق او چنین دعا کرد: «خدایا او را از جوانی بهره مند ساز!». در اثر این دعا، او تا سن هشتاد سالگی روحیة جوانی داشت و در صحنه های نبرد در رکاب

امیرمؤمنان علیه السلام مانند سایر جوانان می درخشید.⁽¹⁾

به فریادم رس ای پیر خرابات

به یک جرعه جوانم کن که پیرم

نزد اکثر انسان ها، جوانی مرحله ای خاص از سن و سال است؛ اما جوانی به روح بشر مربوط است. شخصی که از لحاظ جسمی پیر است، می تواند از نظر روحی جوان باشد.

بخش دوم: یاران جوان

اشاره

در همه انقلاب ها و نهضت ها جوانان جایگاه ویژه ای دارند و ارتباطی دو سویه بین قیام ها و جوانان برقرار است؛ یعنی هم رهبران قیام ها مشتاقند اطرافیان و پیروان جوان داشته باشند و هم جوانان خواستار قیام و انقلابند. بنا به فرمایش مقام معظم رهبری:

جوان در هر جامعه و کشوری، محور حرکت است. اگر حرکتِ انقلابی و قیامِ سیاسی باشند، جوانان جلوتر از دیگران در صحنه اند. اگر حرکت سازندگی یا حرکتِ فرهنگی باشد، باز جوانان جلوتر از دیگرانند و دست آن ها کارآمدتر از دست دیگران است. حتی در حرکت انبیای الهی هم ـ از جمله حرکت صدر اسلام ـ محور حرکت و مرکز تلاش و تحرک، جوانان بودند.⁽¹⁾

از این رو ردپای جوانان در شکل گیری همه جریانات دیده می شود. بی شک در انقلاب جهانی حضرت

مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف هم نقش جوانان بسیار پررنگ است؛ همان طوری که در ادوار انبیا و اوصیای گذشته این نقش قابل دقت و بررسی است و تاریخ شاهد و گواه مناسبی بر این حقیقت است؛ از این رو، دو جریان مهم تاریخ اسلام «بعثت و عاشورا» را که زمینه ساز و مقدمه ظهور آخرین حجت الهی است، از این زاویه بررسی می کنیم.

الف. عصر بعثت

اشاره

در طول تاریخ جوانان، لبیک گوی دعوت ها و بهترین یاران و انصار بوده اند. با سرزدن سپیده اسلام نیز طیف گسترده ای از جوانان پرشور، گرداگرد شمع وجود پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حلقه زدند. این استقبال در کلام آخرین فرستادة برحق این گونه منعکس شده است:

خداوند مرا به پیامبری برانگیخت، پس جوانان با من هم پیمان شدند و یاری ام کردند؛ ولی بزرگسالان با من مخالفت کردند.⁽¹⁾

سپس پیامبر اعظم علیه السلام این آیه شریف را قرائت فرمود:

)فَطَالَ عَلَیْهِمْ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ(⁽²⁾

عمرشان طولانی گشت در نتیجه قلب هایشان قساوت یافت.

گسترش روز افزون جمعیت جوان به اطراف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سبب

اختلافات شدیدی در خانواده ها بین جوانان و سالمندان شد.⁽¹⁾جوانان با الهام از فطرت پاک خود، آن چنان شیفته آموزه های زیبای پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم شدند که ابوجهل ضمن سخنرانی آتشین خود، مسلمان شدن جوانان را فساد و گمراهی دانست و تعالیم رسول خدا را سبب انحراف و فساد جوانان خواند.⁽²⁾«مصعب»، فرستاده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در مدینه با استقبال خوب جوانان روبه رو شد و آنان دعوت او را پذیرفتند.⁽³⁾

آن روی دیگر سکه یعنی استفاده از نیروی جوان برای پیش برد اهداف رسالت نیز سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بوده است. جوانان لایق، بسیار مورد توجه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بودند و آن حضرت در کارهای حساس و خطیر از جوانان بهره می برد، تا جایی که مورد اعتراض برخی از افراد قرار گرفت؛ از این رو به آنان فرمود:

کسی به سبب جوانی و کم سالی با او(عتّاب بن اسید) مخالفت نکند؛ چرا که بزرگ، برتر نیست بلکه برتر، بزرگ است.⁽⁴⁾

عصر بعثت که عصر شکوفایی فضیلت ها است، زمان رویکرد جدید به جوانان نیز می باشد.⁽⁵⁾جوان، مظهر طراوت

و کوشش و آیت پیروزی است. نور توانایی در پیشانی او می درخشد و در تمام عرصه ها حضوری کارآمد دارد. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم بسیار به جوانان اهمیت می داد، از نیروی آنان بهره می جست و با آنان مشورت می کرد.

در سال سوم هجرت که قریش با سه هزار مرد جنگی به سمت مدینه رهسپار بود. اصحاب و بزرگان معتقد بودند باید درون شهر منتظر آنان بود؛ ولی جوانان معتقد بودند باید در خارج شهر با آنان جنگید؛ پس با این رأی مخالفت کردند و گفتند: «ای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ! ما را برسر دشمن ببر، تا گمان نکنند ترسیده ایم و از ناتوانی و زبونی در شهر مانده ایم».⁽¹⁾

در نتیجه اصرار جوانان، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نظر آنان را مقدم داشت و تصمیم گرفتند در خارج از شهر به جنگ آن ها بروند. این، جلوه ای از توجه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به نظر و روحیه جوانان است. آن حضرت، حتی از قدرت و قوت جوانان برای تبلیغ اسلام نیز استفاده می کرد.

مصعب بن عمیر دل های جوانان را به سوی اسلام جذب کرد. معاذ بن جبل از سوی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مأمور تعلیم قرآن و بیان احکام در شهر مکه شد.⁽²⁾عمرو بن حزم به نجران اعزام شد، تا اسلام را انتشار دهد.⁽³⁾همة این

موارد، گویای این واقعیت است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به رشد و تربیت نیروی جوان بسیار اهتمام داشت. سپردن فرماندهی سپاه برای رشد آنان و شکستن نظام های جاهلی، نمونه ای از این مسأله است.

جلال الدین رومی، اعتراض جمعی از یاران رسول خدا به سپردن فرماندهی لشکر به جوانی از طایفه هزیل و پاسخ آن حضرت را به شکلی مبسوط به نظم آورده است که گزیده ای از آن تقدیم می شود:

گفت نه نه یا رسول الله مکن

سرور لشکر مگر شیخ کهن

یا رسول الله جوان ارشیرزاد

غیر مرد پیر سرلشکر مباد

هم تو گفتی و گفت تو گوا

پیر باید، پیر باید پیشوا

یا رسول الله درین لشکر نگر

هست چندین پیر از وی پیشتر

گفت پیغمبر که ای ظاهر نگر

تو مبین او را جوان و بی هنر

ای بسا ریش سیاه و مرد پیر

ای بسا ریش سپید و دل چو قیر

عقل او را آزمودم بارها

کرد پیری آن جوان در کارها

پیر، پیرِ عقل باشد ای پسر

نه سپیدی موی اندر ریش و سر

ما که باطن بین جملة کشوریم

دل ببینیم و به ظاهر ننگریم⁽¹⁾

سپردن عَلَم و بیرق سپاه به جوانان، جلوه ای دیگر از این مسأله است.⁽²⁾انتخاب جوانان برای مأموریت های ویژه مانند ابلاغ احکام، سوره ها و نامه ها، قضاوت،

مدیریت های سیاسی، از بین بردن بت ها و... به خوبی گواه تربیت نیرو و تکیه بر جوانان است.

نمونه بارز دیگر برای این مسأله فراگیری زبان های خارجی توسط برخی جوانان به دستور پیامبر است. به سفارش و توصیه رسول گرامی صلی الله علیه و آله و سلم جوان پرشور مسلمان، زید بن ثابت، به فراگیری خط و زبان یهودیان (عبری) پرداخت، تا به خواندن مکاتبات یهودیان شبه جزیره عربستان تسلط یابد. همچنین وی زبان سریانی را که گویش رایج مسیحیان بود، در مدت هفده روز فراگرفت.⁽¹⁾

سیره اشرف مخلوقات، تکیه و توجه به بهار عمر و بهترین دوره زندگانی انسان است. جوانان زیادی در عصر نبوی درخشیدند. نمایندگان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و نامه بران او معمولاً جوانان بودند. نمونه های زیر، گویای این واقعیت است:

1. جان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام اولین مسلمان در سن 13 یا 15 سالگی و شخصیتی بود که جان پیامبر محسوب می شد.⁽²⁾وی بارها جان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را در شعب ابی طالب،

لیلة المبیت و جنگ ها نجات داد؛ تا جایی که جبرئیل ندا داد: « جوانمردی غیر از علی و شمشیری جز ذوالفقار نیست.»⁽¹⁾پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم براساس لیاقتش بارها به او مسئوولیت های سنگین و مهمی را واگذار کرد؛ مانند قرائت و رساندن پیام سورة برائت و اعزام به یمن با وجود افراد کهنسال و مهم تر از همه رهبری مسلمانان بعد از خودش را به او سپرد.

2. نماینده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

جعفر بن ابی طالب ده سال از برادر خود حضرت علی علیه السلام بزرگ تر بود. او در آغاز اسلام، بیست سال سن داشت و دومین مرد مسلمان شناخته شده است.⁽²⁾وی دوران جوانی بسیار پاکی داشت. روزی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از او پرسید: «آن چهار خصلت تو که موجب خشنودی خداوند شده است، چیست؟» جعفر گفت: «یا رسول الله! اگر به این دلیل نبود که خدا به شما خبر داده است، هرگز آن ها را آشکار نمی ساختم: هرگز می گساری نکردم؛ زیرا دانستم عقل را تباه می کند. هیچ گاه دروغ نگفتم؛ زیرا فهمیدم دروغ ارزش آدمی را می کاهد. ابداً قصد زنا نکردم؛ چرا که بیم داشتم آنچه دربارة دیگران روا دارم، درباره ام

انجام پذیرد. بت ها را پرستش نکردم؛ زیرا موجودی بی سود و زیان است.» پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به نشانة تحسین دست برشانة جعفر زد و فرمود: «به راستی سزاوار است خداوند به تو دو بال ارزانی دارد، تا با فرشتگان در بهشت پرواز کنی».⁽¹⁾

این جوان، رهبری گروهی از مسلمانان را بر عهده داشت که به حبشه هجرت کرده بودند. اقدام وی در محفل بزرگ نجاشی و معرفی زیبای دین اسلام و قرائت آیاتی از سوره مریم، جلوه ای باشکوه از تکیه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بر جوانان است. آن جوانمرد، پس از بازگشت-در حالی که فرماندهی سپاه اسلام را برعهده داشت- در جنگ موته به شهادت رسید.

3. هم سفر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

زید بن حارثه سومین مرد جوانی است که مسلمان شد⁽²⁾و تنها صحابی ای است که نامش در قرآن کریم آمده است.⁽³⁾وی در سفر طایف همراه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود و برابر هجوم و سنگباران، خودش را سپر پیامبر کرد و چندین جای بدنش جراحت برداشت. زید جوان، در بیش تر غزوات و جنگ های عصر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شرکت داشت و

در هشت سریه امیر لشکر بود؛⁽¹⁾تا آن که در سال هشتم، در نبرد موته پس از شهادت جعفر بن ابی طالب مسؤلیت فرماندهی را بنا به توصیه و سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به عهده گرفت و در نبردی سخت، پیاده جنگید و میان نیزه داران دشمن به شهادت رسید.⁽²⁾

4. شاگرد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

عبدالله بن مسعود، جوان بیست سالة مکه، بیست و سومین نفری بود که به دین اسلام گروید.⁽³⁾شور و نشاط، جدیت و قوت ایمان وی سبب می شد همواره نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آمد و شد داشته باشد. وی حدود هفتاد سورة قرآن را از زبان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم شنید و بقیه را از محضر امیرالمؤمنین علیه السلام فرا گرفت.⁽⁴⁾وی پیرو واقعی ثقلین بود. عشق او به قرآن و اهل بیت علیهم السلام ستودنی است و در این زمینه الگوی مناسبی برای نسل امروز است.

5. زائر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

جابر بن عبدالله انصاری یکی از جوانان تلاشگر و پرشور مدینه بود که در تمام صحنه های حماسی، حضوری نمایان داشت. او نخستین بار در دوران نوجوانی همراه پدر و برخی

از یثربیان در سال سیزدهم بعثت در قصبة منی پیامبر را زیارت کرد.⁽¹⁾وی در نوزده غزوه از بیست و یک غزوه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حضوری جانانه داشت.⁽²⁾از ویژگی های او، عشق و ارادتش به پیامبر و اهل بیت علیهم السلام است. جابر در روز تولد امام حسین علیه السلام برای عرض تبریک به منزل حضرت زهرا علیهما السلام رفت و در دستان حضرت فاطمه علیهما السلام لوح سبزی مشاهده کرد که اسامی امامان علیهم السلام بر آن نوشته شده بود، و از آن یادداشت برداشت.⁽³⁾وی اولین زائر قبر امام حسین علیه السلام است و سلام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را نیز به امام باقر علیه السلام رسانده است.⁽⁴⁾

6. همراه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

سعد بن مالک بن سنان، معروف به ابو سعید خدری، از جوانان صدر اسلام بود که در دانش و علم، سرآمد هم سالان خود به شمار می آمد⁽⁵⁾و در دوازده غزوه هم پای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در میدان های جنگ حضور حماسی داشت.⁽⁶⁾

7. دلداده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

معاذ بن جبل که در سن هجده سالگی مسلمان شده

بود، در نخستین نبرد (جنگ بدر) در حالی که بیست بهار از عمرش می گذشت، شرکت کرد. او همواره در کنار پیامبر حضوری چشم گیر داشت. معاذ در هنگام تصدی مسؤلیت ترویج دین در شهر مکه، حدود بیست و شش ساله بود.⁽¹⁾

8. مبلّغ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

مصعب بن عمیر، اولین نماینده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به مدینه برای تبلیغ احکام اسلام، جوان وارسته ای بود که لیاقتش سبب شد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به او توجه ای ویژه داشته باشد.⁽²⁾وی از خانواده های ثروتمند و جوانی خوش سیما بود که پس از آگاهی از حضور جوانان مکه در خانة زید بن ارقم، آن جا آمد و اسلام را اختیار کرد. والدین او از این کارش بسیار ناراحت شدند و او را در خانه زندانی کردند؛ ولی او از دینش دست برنداشت. وی اولین کسی بود که در مدینه نماز جمعه برپا کرد و عاقبت در جنگ احد به فیض شهادت رسید.⁽³⁾

9. فرماندار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

عتاب بن اسید، جوان بیست و یک ساله ای است که پس از فتح مکه به عنوان امیر از سوی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برگزیده شد. وی اولین امیری بود که نماز جماعت را در مکه

برگزار کرد. ⁽¹⁾

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم پس از صدور فرمان حکومت مکه برای عَتّاب، درباره اهمیت این مسؤلیت خطاب به او فرمود:

ای عَتّاب! می دانی تو را بر چه کسانی گماشتم؟ تو را بر مردمان شهر خدای متعال گماشتم. اگر برای آنان بهتر از تو سراغ داشتم، او را بر ایشان می گماشتم.⁽²⁾

روشن است که انتخاب یک جوان به فرمانداری مکه بسیار حساس بوده و از سویی موجب ناراحتی و رنجش آنان می شد؛ از این رو آن حضرت برای پیشگیری از اعتراض آنان در نامة مفصلی خطاب به مردم مکه نوشت:

کسی در نافرمانی از او به کمی سنش استدلال نکند؛ زیرا مسن تر، شایسته تر نیست؛ بلکه شایسته تر، بزرگ تر است.⁽³⁾

وی تا آخر عمر نیز فرماندار مکه بود و رفتار شایسته او برگ زرینی بر افتخارات جوانانی است که به نحو احسن از مسؤلیت ها پیروز و سربلند بیرون می آیند.

10. فرمانده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

اسامة بن زید جوان هجده ساله ای است که از سوی

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به فرمانده نظامی لشکر اسلام انتخاب و معرفی شد.⁽¹⁾حتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مخالفان از فرمان او را لعن و نفرین کرد. انتخاب او در روزهای آخر عمر شریف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و با حضور بسیاری از اصحاب بزرگ، حکایت از این دارد که جوانان از بهترین نیروهایی هستند که در شرایط مهم سیاسی و بحران ها قابل تکیه و اعتماد هستند؛ به همین دلیل هیچ گاه به سبب کم بودن سن افراد، بهانه جویی در مسؤلیت آنان روا نیست. شایسته سالاری، از دستورات اسلام است.

11. مرید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

حنظله، فرزند ابوعامر، جوانی از قبیلة خزرج بود که در شب پیش از جنگ احد با دختر عبدالله بن ابی سلول ازدواج کرد. او از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای ماندن در شهر و رفتن نزد همسرش اجازه خواست. پیک وحی با آیه ای برای اجازه دادن نازل شد؛⁽²⁾پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیز اجازه داد. صبح زود حنظله برای این که فرصت جهاد را از دست ندهد، با حالت جنابت در نبرد حاضر شد و هنگامی که قصد کشتن ابوسفیان را داشت، یکی از مشرکان به سویش آمد و او را با نیزه به شهادت رساند. بعد از جنگ، بدن او را شسته دیدند، و علت را جویا شدند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«دیدم فرشتگان، میان زمین و آسمان، حنظله را با آب باران در برگ هایی از طلا غسل می دادند».

بدین سبب وی «غسیل الملائکه» یعنی غسل داده شده توسط فرشتگان نام گرفت.⁽¹⁾

12. یار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

عمار بن یاسر که مادرش سمیه، نخستین زن شهید در راه خدا بود، از جوانان پیشتاز در ایمان و هجرت است. در آغازین روزهای جلوة اسلام، همراه پدر و مادرش شکنجه های مشرکان را تحمل کرد و بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همراه حضرت علی علیه السلام بود و در جنگ صفین شهد شهادت نوشید. بدین سان، پیشگویی شگفت انگیز پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به واقعیت پیوست که فرموده بود: «تو را گروه متجاوز می کشند».⁽²⁾

همچنین شهادتش، گواهی بر حقانیت امیرمؤمنان علیه السلام و ستمگری معاویه شد.

بنابراین تکیه بر جوانان سیرة پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است و جانشینان برحق پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیز همین روش را داشتند. ما برای رعایت اختصار، این مسأله را فقط در رخداد مهم عاشورا که زمینه ساز ظهور است، بررسی می کنیم.

ب. واقعه عاشورا

اشاره

حماسه سازی جوانان در حساس ترین واقعه جهان که در سال 61 ق به وقوع پیوسته، بسیار واضح و روشن است. بیشتر قهرمانان کربلا را جوانان تشکیل داده اند. جوانان شهید بنی هاشم در کربلا که شش نفرشان از فرزندان امیرالمؤمین علیه السلام و بقیه فرزندان امام حسن مجتبی علیه السلام، امام حسین علیه السلام، حضرت زینب علیها السلام و عقیل بودند، نقش ویژه ای در خلق این حماسه داشتند.

1. عباس بن علی علیه السلام

در فضیلت حضرت عباس علیه السلام همین بس که امام صادق علیه السلام می فرماید:

عمویم عباس، دارای بصیرتی نافذ و ایمانی محکم و پایدار بود و در رکاب امام حسین علیه السلام جهاد نمود و نیکو مبارزه کرد، تا به شهادت نایل آمد.⁽¹⁾

امام سجاد علیه السلام در فضل حضرت ابوالفضل می فرماید:

خدا عمویم عباس را رحمت کند! او خود را فدای برادرش حسین علیه السلام کرد؛ تا این که هر دو دست او قطع شد و خداوند به او همانند جعفر طیار، دو بال عطا فرمود که در بهشت با فرشتگان پرواز کند. برای عباس در بهشت درجه ای است که تمام شهدا در قیامت به آن درجه غبطه می خورند.⁽²⁾

ابن فندق می گوید: ابوالفضل عباس هنگام شهادت 34

سال داشت.⁽¹⁾او جوانی بسیار رشید و پرچمدار لشکر امام حسین علیه السلام بود. در شهادت او امام حسین علیه السلام فرمود:

برادر! با رفتنت کمر من شکست و صبرم تمام شد.⁽²⁾

2. علی بن الحسین علیه السلام

حضرت علی اکبر علیه السلام در اوایل خلافت عثمان متولد شد. او از جد بزرگوارش حضرت علی علیه السلام روایت نقل کرده است. مادر آن حضرت، لیلا بوده است. در روز عاشورا هنگامی که از پدرش اذن جنگ طلبید، امام علیه السلام پس از اجازه، نگاهی محبت آمیز به او کرد و سر خود را پایین افکند و اشک در چشمان مبارکش حلقه زد. آن گاه آن حضرت دست به آسمان بلند کرد و فرمود:

خدایا! گواه باش جوانی را برای جنگ به میدان فرستادم که از نظر خلق و خوی و سخن گفتن، شبیه ترین فرد به رسول تو بود.⁽³⁾

مورخان دربارة  سن مبارک علی اکبر علیه السلام نظرات مختلفی دارند. عده ای مانند شیخ مفید⁽⁴⁾، خوارزمی، طبرسی⁽⁵⁾، شیخ صدوق⁽⁶⁾و قاضی نعمان مصری می گویند: سن

مبارک او هنگام شهادت، هجده سال بود. عده ای دیگر سن او را موقع شهادت 29 سال می دانند (مانند بلاذری⁽¹⁾و فخر رازی⁽²⁾). در هر صورت، حضرت علی اکبر علیه السلام جوانی بسیار خوش سیما و با ملاحت بود که افتخار شهادت در رکاب پدر نصیبش شد.⁽³⁾

3. ابراهیم بن علی

محدث قمی، ابن شهرآشوب و ابوالفرج اصفهانی نام وی را در ردیف شهدای کربلا ذکر کرده اند.⁽⁴⁾ابن فندق بیهقی نیز وی را از شهدای کربلا می داند و می گوید: «ابراهیم هنگام شهادت بیست سال داشت».⁽⁵⁾

4. جعفر بن علی

پدرش امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام و مادرش فاطمه ام البنین است.⁽⁶⁾ابن شهرآشوب می گوید:

جعفر، بعد از بردارش عثمان وارد میدان شد و این اشعار را خواند:

انّی انا جعفر ذوالمعال

ابن علی الخیر ذوالنوال

ذاک الوصیُّ ذوالسنا والوالی

حسبی بعمی جعفر ُ والخال

احمی حسیناً ذا الندی المفضال⁽¹⁾

[من جعفر صاحب مراتب هستم و فرزند علی، صاحب کرم، که او وصی پیامبر و دارای مرتبه ای بلند است. عمویم جعفر مراکافی است. حسین را حمایت می کنم که صاحب فضل و کرم است.]

ابوالفرج اصفهانی می نویسد: «جعفر هنگام شهادت نوزده سال داشت.»

5. عبدالله بن علی

شیخ مفید رحمة الله می نویسد:

هنگامی که پرچمدار کربلا حضرت ابوالفضل علیه السلام به کشته های فراوان خودشان نگریست، به برادران مادری خود (عبدالله، جعفر و عثمان) گفت: «به پیش ای فرزندان مادر!» عبدالله وارد میدان نبرد شد و پس از جنگ شدید و نمایانی با هانی بن ثبیت به شهادت رسید.⁽²⁾

ابوالفرج اصفهانی می گوید:

عبدالله هنگام شهادت 25 ساله بود و فرزند نداشت.⁽³⁾

6. عثمان بن علی علیه السلام

مرحوم سماوی می گوید: عثمان دو سال بعد از برادرش عبدالله به دنیا آمد و مادرش فاطمه ام البنین است. او

چهار سال با پدرش و پانزده سال با برادرش بود.⁽¹⁾ابوالفرج اصفهانی می گوید:

خولی بن یزید اصبحی، تیری به طرف عثمان پرتاب کرد و وی را به شهادت رساند و سر وی را قطع کرد. عمر مبارک او هنگام شهادت 21 سال بود.⁽²⁾

7. عبدالله بن مسلم بن عقیل

بدون تردید، آل عقیل در روز عاشورا نقش بسیاری ایفا کردند و بالاترین خسارت ها را بر پیکر پوسیده بنی امیه وارد ساختند. مشهور است که در کربلا، نه تن از آل عقیل از جمله عبدالله بن مسلم به شهادت رسیدند. مادر عبدالله، رقیه، دختر حضرت علی علیه السلام بود.⁽³⁾ابن فندق عمر شریف او را هنگام شهادت 26 سال ذکر کرده است.⁽⁴⁾

8. عبدالله بن عقیل

ابوالفرج اصفهانی مادر وی را ام ولد می داند. روز عاشورا در رکاب امام حسین علیه السلام روانة میدان شد و جنگید و عاقبت به دست شخصی به نام عثمان بن خالد و مردی از قبیلة همدان شهید شد.⁽⁵⁾ابن فندق سن عبدالله را هنگام شهادت 33 سال ذکر کرده است.

9. عبدالله محسن بن عقیل

ابوالفرج اصفهانی مادر وی را ام ولد ذکر می کند. او روز عاشورا شربت شهادت نوشید. قاتلان وی عثمان جُهنی و بُسر حمدانی بودند.⁽¹⁾ابن فندق عمر او را در موقع شهادت 35 سال ذکر کرده است.⁽²⁾

10. جعفر بن عقیل بن ابی طالب

ابوالفرج اصفهانی مادر وی را ام الثّغر دختر عامر از قبیلة کلاب می داند و بنا به قول دیگری مادر وی خوصا، دختر ثغریه است.⁽³⁾ابن فندق سن او را هنگام شهادت 32 سال می داند.⁽⁴⁾

11. ابوبکر بن علی

نام وی، محمد اصغر یا عبدالله است و مادر وی، لیلا دختر مسعود بن خالد بن مالک است. روز عاشورا، نبرد جانانه ای کرد و عاقبت به دست مردی از قبیلة همدان شربت شهادت نوشید. سن او موقع شهادت بنا به نقل فندق 25 سال بود.⁽⁵⁾

12. محمد بن ابی سعید بن عقیل

مادر وی ام ولد بوده است. بیهقی سن محمد را هنگام

شهادت 27 سال ذکر کرده است.⁽¹⁾

13. عمرو بن جناده

او فرزند جنادة ابن حارث است که بعد از شهادت پدرش در رکاب امام حسین علیه السلام به شهادت رسید. سن او هنگام شهادت، یازده سال بوده است.⁽²⁾

14. محمد بن مسلم بن عقیل

در روز عاشورا همراه بنی هاشم و فرزندان ابوطالب، وارد میدان شد و در سن 27 سالگی شربت شهادت نوشید.⁽³⁾

ج. عصر ظهور

اشاره

ویژگی های جوان آن قدر مهم و باارزش است که در تشکیل حکومت جهانی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف وجود یاران جوان چشم گیر و نمایان است. امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید:

یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف جوانند و پیر در آن ها نیست، مگر به قدر سرمه چشم یا به اندازه نمک در زاد و توشه سفر؛ و نمک، کمترین وسیله سفر است.⁽⁴⁾

در این حدیث، تعداد یاران غیر جوان امام، به مقدار سرمه در چشم و نمک در وسایل سفر بیان شده است. بسیار روشن است که این تعبیر کنایی، اشاره مستقیم به کثرت یاران جوان در حکومت جهانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف است.

در روایت دیگری صادق آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم این شکوه و زیبایی را این گونه بیان می فرماید:

جوانان شیعه، بر پشت بام های خانه های خویش استراحت می کنند که ناگهان به ندای صاحب خود، در یک شب، بدون وعده قبلی، پاسخ می دهند و صبح را در مکه حضور دارند. ⁽¹⁾

در روایات دیگری این اجتماع بی نظیر و باشکوه جوانان به اجتماع پاره ابرهای پاییزی تشبیه شده است⁽²⁾که گویا کنایه از سرعت اجتماع جوانان باشد.

چرا جوان؟

با توجه به خصلت، مرام و شخصیت جوانان در عصر ظهور، اکثر یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از این گروه سنی هستند. برخی از این ویژگی ها که سبب حضور عارفانه و

عاشقانه جوانان می باشد، بدین شرح است:

1. صفای باطن

نداشتن لجاجت، همراه فطرت پاک از خصوصیات منحصر به فرد جوانان است.

جوان، به سبب داشتن فطرت پاک، همواره با پویایی و هیجان به دنبال سعادت و گذشت از رسوم و عقاید تقلیدی است. اگر چه برخی در تعیین مصداق خیر و نیکی و یافتن راه، دچار سردرگمی و اسیر و گرفتار چاه می شوند، خود این حرکت و تلاش و نداشتن توقف و سکون، ناشی از روحیة حقیقت طلبی جوانان است. مقام معظم رهبری در این باره می فرماید:

طبیعت جوان، میل به معنویت و میل به صفا است... طبیعت جوان، پاکی و میل به پاکی، محبت و میل به محبت، معنویت و میل به معنویت، روشن بینی و میل به روشن بینان است. طبیعت جوان مقابله با زورگویی ها است. شما در هیچ جای دنیا سراغ ندارید که نهضتی از طرف جوانان به نفع دخالت بیگانگان درست شده است. همیشه در هر کجای دنیا که نهضت جوان، درست شده، علیه دخالت بیگانگان بوده است.⁽¹⁾

لذا در همة دوران ها شاهد حضور جوانان هستیم. این مسأله در انقلاب اسلامی ایران نیز از همین حقیقت

سرچشمه گرفته است. مقام معظم رهبری، می فرماید:

در پیروزی انقلاب اسلامی، جوانان و نوجوانان ما نقش اساسی و تعیین کننده ای داشتند و محصلین مدارس در جمع انبوه ملت ما و در راهپیمایی های چند میلیونی و حوادث خونین انقلاب حضور فعال خود را به اثبات رسانده، نسل نو ما رسالت خود را چه در دوران انقلاب و چه در حوادث دشوار پس از آن به انجام رسانده و آن روزی که دشمنان انقلاب و منافقین در سراسر کشور دست به آشوب و فتنه انگیزی زدند و همچنین در دورانی که جنگ از سوی دشمن متجاوز با حمایت های قدرت های بزرگ بین المللی به ما تحمیل شد، باز نقش جوانان در دفاع از آرمان های انقلاب یک نقش درخشان و برجسته بود.⁽¹⁾

یکی از مهم ترین عوامل موفقیت پیامبران- با وجود بسیاری از محرومیت ها - پرداختن به نیازهای فطری انسان ها بوده است. وجود این ویژگی در اسلام، به صورت کامل تر و جدی تر، سبب شد در زمان کوتاهی جوانان مهاجر و انصار که از فطرت پاک تر و آگاه تری برخوردار بودند، از اولین گروندگان به اسلام باشد. جوانان صدر اسلام، نه برای هواهای نفسانی و نه مادیات و نیازهای جسمانی، بلکه خسته از محیط آلوده و تشنه معرفت در پی پاسخ به نیاز فطرت بودند. حتی

برای برخی از آنان، پذیرش اسلام همراه بسیاری از محدودیت ها، سختی ها، فشارها، تهدیدها و کنار گذاشتن منزلت های ظاهری، تجملات و ثروت بود؛ ولی حاضر شدند همة این مسائل را با دل و جان قبول کنند. جوانان، از نظر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم گوی سبقت را در پذیرش اسلام ربودند و در این خصوص بر پیران فضیلت یافتند. روایت شده است پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

به شما دربارة جوانان به خیر و نیکی سفارش می کنم؛ چرا که آنان از نظر قلبی، پاک تر و مهربان ترند. خداوند مرا بشارت دهنده به رحمت و بیم دهنده از عذاب خویش فرستاد. جوانان با من همراه و هم سوگند شدند و پیران با من به مخالفت برخاستند.⁽¹⁾

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این آیه شریف را قرائت فرمود:

(فَطَالَ عَلَیْهِمْ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ)⁽²⁾

عمرشان طولانی گشت؛ در نتیجه قلب هایشان قساوت یافت.

این گروه، به طور طبیعی کم تر از بزرگ ترها در تاریکی های روحی و قساوت قلب غرق شده اند و غالباً دارای صفای باطن، قلبی پاک، فکری جوان و دلی روشن می باشند.⁽³⁾به همین دلیل زودتر و بیش تر از