مشخصات کتاب

سرشناسه:ماهنامه موعود،1380

عنوان و نام پدیدآور:شماره 29 و 30 - اسفند 1380/ ماهنامه موعود

ناشر چاپی : ماهنامه موعود

مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ۱۳90.

مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و ماهنامه

شماره 29 و 30 - اسفند 1380

تنظیم عقربه ها، روی ساعت 25

اسماعیل شفیعی سروستانی

شاید خواننده این سطور تصور کند که نگارنده نیمه خالی لیوان را می بیند، می خواهد جماعت مسلمین را بدبین و نا امید سازد، خانواده ها را بترساند و یا هنوز در حال و هوای سال 57 زندگی می کند. شاید هم دوم خرداد را درک نکرده مهم نیست شاید هم آنچه که نگارنده برایش مثل مرغ نیم بسمل بال بال می زند مهم نباشد. و صد البته برای همه آنهایی که شباهنگام در خانه های امن و راحت سر بر بالش می گذارند نیز مهم نیست مثل همة وقت ها و ایّام و سال هایی که در نظر آنها مهم نبود و در چشم به هم زدنی گذشت تا آنکه ... سیل آمد!

این سیل خیلی پیش از این به راه افتاده بود. صدای توفندة غرشش را می شد شنید. خودمان را مثل جالیزبان در وقت برداشت محصول به کری زده بودیم اینک تنها کافی است کمی از لاک خود ساخته بدر آئیم و پشت در اتاق و خانه خودمان را نظاره کنیم آن وقت گوش و چشممان شاهد عرض و طول این سیل بنیان کن که همه چیز و همه کس را با خود می برد خواهد بود.

مجالی برای هیچکس نمانده است . همان وقتی که با خوش خیالی همه خبرها را شایعه می پنداشتیم و به شعار دل خوش کرده بودیم سیل از کوهسار کنده شده بود و پیش می آمد. همان وقتی که به صورت سازی دل خوش می داشتیم و در بیش و کم لبخند و خوشامد هواداران حقوق بشر چرتکه می انداختیم .

این سیل بعکس همیشه از میانه شهر به راه افتاد. کوچه و پس کوچه ها را پشت سر گذارد و محله ها را نابود کرد؛ همان وقتی که پشت سر هم بیانیه می دادیم و سمینارهای رنگ و وارنگ برگزار می کردیم آرشیو مطبوعات لبریز از میلیون ها بیانیه است و خانه های چتربازان سمینارها مملو از انواع کیف و قلم و هدایای مدیران ادارات روابط عمومی .

همان وقتی که چشمانمان را بر روی خطاهای دوستان و همنشینان می بستیم و با چشم پوشی از خطاها از ماده ها و تبصره های قانونی برای خلاصی بخشیدن دوستان از مخمصه های سوء استفاده ها، اختلاس ها، سوء مدیریت ها و... مدد می جستیم سیل از خانه خود کنده شده بود و پیش می آمد.

آن روز که گفت وگو در بارة جوانان و زنان را وجه المصالحة زد و بندهای سیاسی ساختیم در هوای جمع آوری آرا به عَلَم کردن ساختمان ها و سازمان های بی خاصیت مشغول شدیم و همه فرصت های برنامه ریزی جدّی و کارساز را از دست دادیم صدای غرش سیل شنیده می شد. درست همان ایّام که چشم براه سرمایه های خارجی بودیم و چشمانمان را بر اعداد و ارقام نجومی سوء استفاده ها و اختلاس ها می بستیم

آن روزها بیش از هر چیز و پیش از هر اقدام به پر کردن اوقات فراغت و راه انداختن کارناوال های شادی می اندیشیدیم همان ایّام که بر سر میراث انقلاب چانه می زدیم و با انواع حیل سعی در حذف رقیب داشتیم و توسعه سیاسی و اقتصادی را حلّال مشکلات معیشتی فرهنگی می پنداشتیم و مثل همین امروز که در میان آیات و روایات به دنبال راه تأیید «گفتگوی تمدن ها »می گردیم سعی در مستند ساختن تز توسعه سیاسی و اقتصادی داشتیم بله همان روزها سیل از میان شهرهای بزرگی چون تهران هم گذشت و به حاشیه شهرستان ها رسید. همة سنت های فرهنگی را در نوردید. نگاه و نگرش جمعیتی کلان از میان نوجوانان و جوانان را در بارة عالم و آدم دیگرگون ساخت اخلاق سوداگرانه را به میان تاروپود و بود و نبود مردم دواند. همه تعریف و نگاه در بارة دین دینداری و دینداران را قلب کرد و آنهمه را ناکارآمد جلوه داد. همة اعتماد و اطمینان را مخدوش ساخت بی قراری و دغدغه را روزیف روزان و شبان مردم کرد. آینده را تیره و تار جلوه داد. یأس را قرین بیکاری و آن دو را یار و همراه اعتیاد و انحراف ساخت لاقیدی و ولنگاری را سنتی حسنه ادب و آداب دانی را بدعت و سوءاستفاده از موقعیت ها را نوعی زیرکی و زرنگی قلمداد کرد. آیا این همه جز امواج سیل خروشان بود که پیش می آمد؟!

آیا حوصله ورق زدن روزنامه ها و مجلاتی را که دردمندانه از اینهمه گفت وگو می کردند دارید؟ آثار همه مردان و زنانی که فرزندان همین دیار، همین انقلاب و همین دین بودند و کسی تابشان نمی آورد.

سیل محصول غفلت ماست غفلت از سنت های خداوندگار هستی در پهنه زمین و پیامد تعطیل همه آنچه به اجرای آن مأمور بودیم و خود را معذور گمان کردیم

غفلت از اجرای عدالت عدالتی که استراتژی اعلام شدة پیشوایان دین برای زیستن در عصر غیبت است آیا به حقیقت ما مأموران معذور بودیم

سیل محصول غفلت از غرب یهودیت صهیونیستی بیماری شایع روشنفکری و تاریخ دویست ساله بود و همه آنچه که استکبار طی سال های دراز برای بلعیدن سرزمین های اسلامی و جهان سومی تدارک دیده بود. سیل محصول غفلت از نسلی بود که در کنار ما چون جوانه ای سر برآورده بود و دنیای کودکی و نوجوانی را به دور از همه غوغا پشت سر می نهاد. سیل محصول غفلت از قیامت کبرای حضرت خداوندی بود. و ناتوانی این انسان غافل از پاسخگویی در پیشگاه خدا، ائمه هدی (ع و هزاران شهید.

اینک آنچه سیل بر جای گذارده جمعیتی کلان از خیل میلیون ها نوجوان و جوان است جمعیتی مبتلا، چشم به راه آلودة اعتیاد، گرفتار در دام باندهای جرم و جنایت بی تفاوت جویای نان و کار و هزاران سؤال بی جواب در بارة ما، خودش آینده و دغدغه هایش آیا با اینهمه وزیران و وکیلان و مدیران را مجالی برای صدور بیانیه هست آنان که بر صندلی امضا، ثروت و قدرت تکیه می زنند و از پشت شیشه های رنگین اتومبیل ها عالم و آدم را رنگین می بینند و در خانه گرم سر بر بالش نرم می گذارند.

واقع امر این است که همه ما نیازمند کمی خدا ترسی هستیم جرعه ای انصاف لحظه ای نگاه صادقانه به پیرامون خود. همه ما نیازمند خیزشی بزرگیم برای جبران رفته ها، نجات آنها که در سیلاب غرقه اند و نیازمند بیمناک شدن از سنت های لا یتغیر خداوندگار.

در چنین غوغایی برخی گمان می کنند کار از کار گذشته و چاره ای

جز زانوی غم بغل گرفتن و در انتظار قضا و قدر نشستن نیست بهمان سان که جماعتی فرض می کنند جهان به کامشان است و هیچ مانع و رادعی نمی توانند آنان را از آنچه می کنند و می پندارند باز دارد. به حقیقت چنین نیست بی گمان خداوندگار هستی همة کسانی را که در انتظاری منفعل نشسته اند نمی بخشد. و این انفعال را عذری نمی شناسد. همة ما مکلفیم همة آنان که از قدرتی برخوردارند و همة آنان که باب گفت وگو، امر به معروف و نهی از منکر و تلاش مجاهدانه را بر خود بسته اند.

همه ما ناگزیر به درک صمیمانه این نکته ایم که نمی توان دست بر کلاه خود گرفت و خود را رهانید. و این اولین قدم است بیرون آمدن از خود و پس از آن خود راه بگویدت که چون باید رفت

پیشتر، متذکر این نکته بوده ایم که خداوند بزرگترین تکلیف عالم را بر دوش بزرگترین مرد عالم نهاده است بزرگترین تکلیف اقامه عدل و بزرگترین مرد، امام عدل و تکلیف ما، تنظیم عقربه ها، همه جهت ها و همه تلاش ها همسو با آن تکلیف بزرگ است

همه بچه ها، همه نوجوانان و همه جوانان منتظرند و امام عصر (ع منتظرند و مضطر .

أمّن یجیب المضطرّ ءاذا دعاه و یکشف السوء.

آفات جهانی شدن

دکتر حسن بلخاری مقدمه:

جمهوری اسلامی ایران در جهان معاصر به عنوان یک تمدن مستقل و مدعی صاحب هویت که انقلابش در راستای اجرای احکام اسلامی و جریان نهضت سیدالشهداء (ع) و همچنین تعالیم ائمه اطهار (ع) است، در موقعیت بسیار ویژه و حساسی قرار دارد. برخی از تمدن های جهان معاصر آنچنان که هانتیگتون در نظریه برخورد تمدن ها به آن اشاره می کند، به نظر می رسد جهانی شدن را پذیرفته اند.

در خصوص مفهوم جهانی،»لاتوش« تعبیری دارد که پسندیده تر است و آن »غربی شدن جهان« می باشد. برخی جریان غربی شدن را پذیرفته اند، یا در حال پذیرش آن هستند و یا مخالفتی با آن ندارند و فقط تمدن اسلامی و بویژه تمدن شیعی است که تفاوت ماهوی با روند جهانی شدن دارد. ولی متأسفانه در این قلمرو هنوز نتوانسته است جایگاه خودش را بیابد.

ما برای شیعیان حرف و سخن بسیار داریم ولی برای غیرشیعیان نه اینکه نداشته باشیم، بلکه زبان بیان آن را نداریم. بنابراین در این قلمرو نظر به اینکه جایگاه خودمان را نیافته ایم، محکوم به هضم هستیم. هیچ شکی نیست که در این قلمرو، تعالیم شیعه به حرکتی نیاز دارد تا در مسیر این رود خروشان که معیارهای ثابتی را در دهکده جهانی حاکم کرده برده نشود لازمه این کار دو چیز است:

انقلاب اسلامی ایران در حال حاضر در موقعیت بسیار حساسی قرار گرفته که با موقعیت بیست و دو سال پیش آن بسیار متفاوت است. بیست و دو سال پیش، انقلاب ایران موج وسیعی را در جهان به وجود آورد که بسیاری از معادلات سیاسی را به هم زد. آن زمان ما در قلمرو هجمه قرار داشتیم، در قلمرو بیان خود و تبیین خود، آن هم در قلمرو جهانی خسته از دوران جنگ سرد؛ و از این رو در این قلمرو بستر بسیار مناسبی مهیّا گردید تا فرهنگ اسلام را در سراسر جهان ترویج نماییم.

امّا در حال حاضر مسائل مختلف و متعددی سبب شده تا ما در موقعیت دیگری قرار داشته باشیم، بحمدالله هویت انقلاب حفظ شده، رهبری به طور دقیق مثل حضرت امام (ره) قدم بر می دارند، اصول و اصالت ها محفوظ است؛ امّا شدت هجمه ها نسبت به اول انقلاب بسیار افزون تر شده است.

بنابراین عقل نیز حکم می کند، هنگامی که هجمه ای سنگین شد، مدافع نیز مستحکم تر و در جهت دفاع از ارزش های خود آماده و به روز شود، متأسفانه ما در این مسأله با مشکل مواجه هستیم. دانشگاه های ما، حوزه های ما و دیگر مراکز ما در این قلمرو عقب مانده اند. امروز جهانی شدن در لایه های فرهنگی نفوذ کرده و گاهی جهان بینی ها را می سازد و تا این قلمرو را نشناسیم و بررسی دقیق نکنیم نمی توانیم دفع آفت نماییم. لازمه این کار این است که این بحث یکی از جدّی ترین مباحث آسیب شناسی انقلاب اسلامی شود؛ چرا که اگر آسیب ها را بشناسیم قادر به دفع آنها خواهیم بود. ضعف ما از عدم ایمان ما و قدرت ما نیست، بلکه از عدم شناخت، به روز کردن معارف و جهان شناسی ماست. الآن دو چیز جهان را به سمت غربی شدن پیش می برد که یکی اقتصاد و دیگری فرهنگ است که در ادامه بحث به این دو می پردازیم.

1-1. تأثیر اقتصاد بر زندگی انسان

اقتصاد در قلمرو زندگی انسان معاصر فراتر از یک ابزار عمل می کند و حتی در مواردی به جای هدف نشسته است.

»پوستمن«،2 در کتاب تکنوپلی3 این اصطلاح را تصویر جهانی می داند که تکنولوژی فرهنگ سازی کرده و اقتصاد، فرهنگ را به سیطره خودش در آورده است. عمده ترین ابزار تکنولوژی در عرصه جهانی سازی اقتصاد شامل این موارد است:

الف) کامپیوتر: امروز اطلاعات4، هویت انسان را می سازد و به قول یک منتقد آمریکایی در جهانی که همه چیز انسان کامپیوتریزه شده مانمی توانیم به صراحت بگوییم که این انسان است که کامپیوتر را اداره می کند یا کامپیوترها انسان را اداره می کنند. »پوستمن« در این خصوص می گوید: »در جهان امروز عبارت »کامپیوترها به ما چنین می گویند« به جای »خدا چنین گفته« نشسته است«.

ب) سینما: جهان امروز جهان تصویر است و تمدن های موفق، تمدن هایی هستند که قادرند معنای تصویر را ترجمه نمایند. هر تصویر معادل هزار کلمه است و اثر ماندگاری که در ذهن مخاطب می گذارد بسیار قوی تر از اثر سخنرانی و کلام است.

فیلم ماتریکس5 فیلمی است که در سال 2000 م. ساخته شده و هم اکنون فیلم ماتریکس 2 و 3 در حال ساخته شدن است در این فیلمما شاهد سال 2199 م. یعنی 200 سال بعد هستیم. این فیلم، فیلمی است که از تسلط عجیب تکنولوژی و اقتصاد بر انسان بحث می کند. و واقعیت هم این است که یکی از اصلی ترین بسترهای جهانی شدن اقتصاد است.

این که شما از رسانه ها می شنوید و می بینید که هر جا کنفرانس جهانی شدن برگزار می گردد مورد اعتراض کارگران و قشرهای پایین جامعه واقع می شود به این علت است که بسیاری از آنان احساس می کنند اقتصاد در قلمرو جهانی، بشدت نظام طبقاتی را به هم می زند. اخیراً گزارشی از اینترنت تحت عنوان »گلوبالیزیشن« 6دریافت کرده ایم که در مجله سیاست خارجی بود. در این گزارش آمده که »مقدارثروت 200 نفر در کره زمین معادل ثروت دو میلیارد انسان است« بنابراین جهانی شدن اقتصاد بشدت منجر به شکاف طبقاتی در جوامع شده و ضربات سهمگینی را بر بدنه اقشار پایین جامعه وارد می آورد. 1-2. تأثیر اقتصاد بر فرهنگ

فرهنگ در قلمرو جهانی شدن مهمتر از اقتصاد است و هویتش را از اقتصاد و قوانین و فرمول های اقتصادی می گیرد. »چارلی چاپلین« فیلمی تحت عنوان »عصر جدید« دارد که در این فیلم، انسان که یک مهره و چرخ دنده محسوب می شود هویت و ماهیتی جدا از هویت و ماهیت انسانی پیدا می کند. چون اقتصاد بنا به سیطره اش تمامی رفتارها و منابع رفتاری و کرداری انسان را کنترل می کند.

به عنوان نمونه در سه یا چهار سال گذشته، پاکستان - که اولین جمهوری اسلامی جهان است - تعطیلی رسمی هفته خود را از جمعه به یکشنبه تغییر داد. دلیل این امر ضررهای هنگفت اقتصادی بود که متوجه تجار و تکنوژیست های پاکستانی شد و آنها به این نتیجه رسیدند که زمان ارتباطشان با جهان سرمایه داری فقط سه روز در هفته است؛ زیرا پنج شنبه و جمعه کار در پاکستان تعطیل است و شنبه و یکشنبه کشورهای آسیای جنوب شرقی تعطیل هستند و این بی نظمی خاصی به وجود آورده که مانع از تجارت آنها می شود. و به همین جهت دولت پاکستان تحت فشار گروه مزبور مجبور شد تعطیلی رسمی هفته را از روز جمعه که روز تعطیل رسمی مسلمانان جهان است به روز یکشنبه تغییر دهد. البته این تغییر با فرهنگ اسلامی ما سازگار نیست؛ زیرا گاهی ما زمان را جزء چهارم ماده می دانیم. در این قلمرو زمان خط ممتدی است که در بستر این خط ممتد وقایع جاری می شود و شما نمی توانید بگویید این نقطه از بستر قدسی است چون فرض شده که زمان یک رود جاری است که وقایع بر سطح آن می گذرد در این جا »زمان« تأثیری در حسن و قبح امور ندارد.7

امّا در تفکّر اسلامی ما زمانی به نام زمان قدسی داریم؛ یعنی معتقدیم انسانی که از سپیده دم

پنج شنبه تا غروب جمعه فوت می کند برخوردی که با او در عالم برزخ می شود با کسی که غیر از این روزها فوت می کند یکسان نیست. بدین جهت در این جا تفاوت در زمان قدسی، در عالم هویت ما تفاوت ایجاد می کند. تغییر جمعه به یکشنبه در قلمرو اقتصاد قابل قبول است؛ امّا شما نمی توانید تصور کنید که این تغییر تنها یک مسأله اقتصادی است و هیچ ربطی به هویت اسلامی ما ندارد.

زمان قدسی مختص ما هم نیست این زمان شامل مسیحی ها، هندی ها و حتی اسطوره های یونانی هم می شود. اکنون ما بسادگی زمان را تغییر می دهیم و در این قلمرو یک ملت و یک تمدن اسلامی را از برکات آسمانی و الهی محروم می کنیم و محور این تغییر هم اقتصاد است. در اقتصاد جهان هویت انسان تابع کارکرد مصرف گرایانه اوست. اگر بخواهیم مسأله جهانی شدن اقتصاد را نپذیریم از یک سو در قلمرویی قرار داریم که این رود ما را می برد و از سوی دیگر اگر بخواهیم آن را بپذیریم، دیگر نمی توانیم بگوییم چه باید وارد بشود و چه نباید وارد شود. زیرا این فرمول های اقتصادی است که مصرف و نوع کار را تعیین می کند. اکنون ما در چنین قلمرویی چه خواهیم کرد؟ هر چند این بحث، بحث الآن نیست بحث آینده است امّا خوشا به حال تمدن هایی که به استقبال آینده می روند. تمدن شیعی یک تمدن بسیار غنی است، امّا آنچه مهم است زمان شناسی است، اگر امروز را بشناسیم می دانیم چگونه به استقبال فردا برویم؟

شما سال های 79-78 را با سال های 69-68 مقایسه کنید. یکی از عواملی که سبب شد در تهران ما با پسران آرایش کرده روبرو شویم این بود که در این دهه همه چیز ما اقتصاد شد. و بعد هم گفتیم یک راه داریم تا اقتصاد ما شکوفا شود و آن این که مصرف را دامن بزنیم، امروز تبلیغات تلویزیون چند صد برابر تبلیغات سال 68 شده است.

بنابراین می توان بصراحت گفت اقتصاد و مصرف گرایی منجر به تخریب هویت فرهنگ اسلامی ما شده است. ما در سال های 65-64 هیچگاه شاهد چنین فاجعه فرهنگی که امروز شاهد آن هستیم، نبودیم. امّا حالا شما در همین تهران با گروه های »گانزز رفزز8« مواجههستید (در ادامه همین مبحث بیشتر درباره آن صحبت خواهیم کرد.) بنابراین یکی از آفات جهانی شدن مسائل اقتصادی همین تأثیری است که این مسایل در فرهنگ و هویت انسانی ما می گذارد. 2. جهانی شدن فرهنگ

2-1. رسانه های اطلاعاتی

رسانه های اطلاعاتی مرزهای جهان امروز را به مرزهای شیشه ای تبدیل کرده اند و به عبارتی مرزها را حذف کرده اند تا دهکده جهانی محقق گردد. بدین ترتیب نقش این رسانه ها اگر به عنوان یک ابزار مورد توجه قرار گیرند مشکلی به وجود نخواهد آمد امّا اگر این رسانه ها، خود پیام شدند قطعاً مشکلات جدّی را گریبان گیر جوامع خواهند کرد.

»مک لوهان« 9نظریه پرداز دهکده جهانی ارتباطات می گوید: »رسانه یک ابزار نیست، خود پیام است« تلویزیون ابزار پیام رسانی نیستخود پیام است. بنابراین یکی از مهم ترین عواملی که امروزه جهانی شدن را می سازد رسانه های ارتباطی قدرتمند است. نمونه اینها اینترنت است. اینترنت پرچم جهانی شدن فرهنگ است.

اینترنت یک شبکه اطلاع رسانی جهانی است که به شما قدرت می دهد تا در هر جا که باشید بتوانید از طریق اینترنت وارد کتابخانه کنگره آمریکا شده و از آن استفاده کنید. همچنین می توانید از طریق سایت های اینترنت از جدیدترین کشفیات مطلع شده و از آن بهره ببرید؛ و از این جهت بسیار عالی است. امّا مشکل این جاست که معمولاً تمدن های شرقی وقتی با یک تکنولوژی مدرن مواجه می شوند ذوق زده شده و آسیب شناسی نمی کنند. آن وقت لطمه هایی که بر بدنه فرهنگ این تمدن ها می نشیند بسیار سنگین تر از لطمه هایی است که بر صاحبان صنایع وارد می شود. اخیراً گزارشی از اینترنت تحت عنوان »اینترنت یا اینترسکس«10 دریافت کردیم. این گزارشمقدار دو سال تجارت اینترنت11 در سال های 98 و 99 میلادی را در حدود 410 میلیارد دلار تخمین زده است. از این 410 میلیارددلار 246 میلیارد دلار آن (حدوداً 59 الی 60 درصد) متعلق به تجارت سکس است. این مسأله بسیار حائز اهمیت است که قدرت جهانی در عصر معاصر 60 درصد از تجارت الکترونیکی خودش را صرف مسأله سکس می نماید. از همین آمار می توان رشد جهانی شدن را تشخیص داد. 2-2. تحوّل در تعاریف

تحوّل در تعاریف مهمترین بعد اخلاقی و فرهنگی جهان معاصر است. در اینترنت سایتی است که آمده در اتاق های پرو یک نمایشگاه، دوربینی جاسازی کرده که افراد بدون اینکه بدانند فیلم آنها ضبط می شده و به مرکز این سایت ارسال می گردید.12

این سایت پس از مدتی لو می رود و با تهیه کنندگان آن برخورد شده و جریمه می شوند. امّا آنها با بستن قرارداد با افراد کار خود را به صورت قانونی درآورده و به کارشان ادامه می دهند به صورتی که دادگاه هم نتواند به آنها چیزی بگوید.

ببینید این مهم است. مرزها در حال از بین رفتن است. در فقه اسلامی حد و حدود مطرح است. در زندگی جمعی انسان، حدود »ذاتی« است. آقای »مایور«13 در جریان آیات شیطانی سخنانی در دفاع از سلمان رشدی مطرح کرد که به او نامه ای نوشتم تحت عنوان »حدود،جوهره ذاتی زندگی جمعی انسان« یعنی در زندگی جمعی، حد ذاتی است، نفی حد، نفی هویت انسان است. دیوار در زندگی جمعی ذاتی است چون حریم می سازد. امّا انسان در جهان معاصر به دلیل اینکه انحرافش را قانونی می کند حد و حدودها را برمی دارد.

پیامبر اکرم (ص) می فرماید: »روزی می رسد که مردم آمر به منکرند و ناهی از معروف، نه از آن جهت که معروف را معروف و منکر را منکر می دانند؛ بلکه از آن جهت که تعریفشان از منکر معروف است«.

جهان امروز این است و اینترنت این کار را می کند. امروزه فیلم هایی در غرب ساخته می شود که بدیهی ترین مفاهیم فطری را آن چنان با تکنیک تصویر عوض می کنند که مخاطب آن را حق می پندارد. سایت هایی در اینترنت وجود دارد که با برخی از زنان و مردان قرارداد می بندند تا اجازه دهند در فضای خصوصی منزلشان دوربین مخفی بگذارند و این سایت ها به صرف داشتن قرارداد به کار خود ادامه می دهند و هیچ مرجعی در غرب با آنها کاری ندارد، چون استنادشان به قرارداد است و می گویند نمی توان مانع از حق شخصی افراد شد.14 روزانه 7500 نفر از این سایت ها دیدن می کنند و ما قریب به دو میلیون سایت پرنوگرافی در اینترنت داریم.

گزارشی در یکی از مجلات خارجی خواندم که خوب است به قسمتی از آن توجه کنید:

»در نتیجه حکومت های بلامنازع این سایت ها، ارزش های اخلاقی پیشین، راه تغییر در پیش گرفته اند. مثلاً زنانی که در سایت های پرنوگرافی مشابه شغل خود را...« در این گزارش عبارت »شغل خود را« این مفهوم را در ذهن متبادر می سازد که، کار خلاف در این سایت ها گناه نیست بلکه یک شغل است و این بدان معناست که در قلمرو جهانی شدن با انحراف روبرو نیستیم، با تمدنی روبرو هستیم که انحراف را انحراف محسوب نمی کند.

اکنون شیعه در این قلمرو چه باید بکند؟ و چه وظیفه ای دارد؟ اجازه دهید به نمونه ای دیگر اشاره کنم. گروه 15»گانزز رفزز«16 که درجاهای مختلف پارتی17 دارند، یکی از گروه هایی است که ما در تهران با آن مصیبتی داریم. اخیراً یک گروه 30 یا 40 نفره که از دختر 12 ساله تا پسر 17 ساله را شامل می شد در یک منزلی در تهران دستگیر کردند که بعد فهمیدیم گروه »گانزز رفزز« هستند. این گروه ها به صورت مختلط دور هم جمع می شوند، ابتدا اعمال منافی عفت انجام داده و سپس روی سرشان یک پیشانی بند یا هدبند می بندند و زیر این هدبندها مواد مخدر جاسازی می کنند. نوارهای موسیقی متال، راک و... را می گذارند، که تأثیر روان شناسی این نوارها فاجعه است.18 نوارها را تا صدای 130 با استریوهای بسیار قوی باز می کنند. تحرک روانی جسمی و جنسی بالا، آنها را از حالت طبیعی خودخارج کرده ودر این حال حرکت های غیرطبیعی از خود بروز می دهند. از دیوار بالا می روند، همدیگر را گاز می گیرند، خود را از بالا به پایین پرت می کنند و... این تحرک زیاد منجر به آزاد شدن انرژی بدن شده و عرق های بدن منافذ پوستی را باز می کند و منافذ پوستی که باز شد، فشار هدبند، مواد مخدر را به صورت مستقیم از طریق این منافذ وارد خون می کند و ورود این مواد به خون، آنها را به حالت جنون در می آورد و در اوج جنون وارد دستشویی فرنگی شده و درب آن را باز کرده، محتویات آن را سر می کشند.

من نشسته ام با اینها حرف زده ام، اینها گفته اند که شما برای ما ثابت کنید اینها انحراف است تا ما این کار را نکنیم، یعنی انسان به جایی می رسد که دیگر انحراف را، انحراف محسوب نمی کند. نتیجه

جهانی شدن برای کشورهای جهان سوم بویژه برای کشور جمهوری اسلامی ایران که دارای یک فرهنگ اصیل اسلامی است، یک آفت است. این آفت در دو بعد جهانی شدن اقتصاد و فرهنگ قابل طرح است. در بعد جهانی شدن اقتصاد، از آن رو که این کشورها در مقابل ورود تکنولوژی مدرن غربی که دارای فرهنگ مصرفی خاص خود می باشد، آسیب شناسی نمی کنند، منجر به شکاف طبقاتی و تخریب فرهنگ بومی می شود و این می تواند برای هر کشوری بزرگترین تهدید باشد. در بعد جهانی شدن فرهنگ نیز باید گفت، فرهنگ کشورهای غربی به واسطه رسانه های اطلاعاتی قدرتمند، مرزها را شکسته و بدون هیچ مانعی وارد کشورهای جهان سومی از قبیل ایران و دیگر کشورهای اسلامی شده و بر فرهنگ آنها مسلط می شوند و چون در فرهنگ غرب ضد ارزش ها یک حالت قانونی به خود گرفته اند انسان به مرحله ای می رسد که دیگر انحراف را انحراف محسوب نمی کند. به همین علت، روز به روز از هویت انسانی خود دورتر می شود. از این رو ورود چنین فرهنگی به کشورهای جهان سوم شدیداً فرهنگ و هویت انسانی - اسلامی آنها را تخریب کرده و بر آنها مسلط می شود؛ و چون در این کشورها توان کنترل و نظارت نیز پایین است، این مسأله به تخریب هویت آنها ختم می گردد و کشوری که هویت نداشته باشد، هیچ چیز نخواهد داشت: امّا چون ما ناگزیر، در جریان این رود پرتلاطم قرار خواهیم گرفت، باید ضمن شناخت آینده و مصایب و مشکلات آن، با آسیب شناسی دقیق، در پی دفع آسیب برآییم.

پی نوشت ها:

× متن حاضر سخنرانی دکتر حسن بلخاری است که با اصلاحاتی تقدیم خوانندگان عزیز موعود می شود.

2.Postman .V .

3.Technopoly .

4.Information .

5.Matrix .

6.Globalization .

8.Gunses roses .

9.Lohum .c .M .

internet or inter sex10 .

13.Mayour .

16.Gunses roses .

فجر مقدس-1

بررسی رویدادهای شش ماهه دوم آخرین سال غیبت حضرت مهدی (ع

مجتبی السادة

ترجمه محمود مطهری نیا روزانه شاهد اتفاقات زیادی هستیم و اخبار متنوعی را می شنویم در نقطه ای زمزمه ای ویرانگر و در نقطة دیگر طوفانی خانمان برافکن رخ می دهد. در کشوری کودتای نظامی می شود و در کشوری دیگر جنگ و کشتاری وحشیانه را نظاره می کنیم هواپیمایی در اینجا سقوط می کند و تصادفی هولناک در آنجا رخ می دهد. پشت سرهم و بدون حتی لحظه ای توقف این جریان ها به وقوع می پیوندند. مردم اگر این همه اخبار و اطلاعات را خود به خود از یاد نبرند خود تلاش می کنند که آنها را فراموش کنند. آیا هیچ از خود پرسیده ایم شاید برخی از این اتفاقات نوید نزدیک شدن لحظه دیدار و زمان ظهور مهدی ع باشند؟

بسیاری از مردم ما اصلاً نمی دانند که نشانة ظهور یعنی چه چون تا به حال چیزی در این باره نشنیده اند و خود هم به دنبال جستجوی چنین مطلبی نبوده اند. لذا با دیدن چنین جریان هایی هیچ چیز به ذهن آنها خطور نمی کند. متأسفانه برخی از افراد هم که در مورد بعضی از این نشانه ها حرف هایی شنیده اند وقتی آنها را می بینند و یا خبر آن را می شنوند چنان بی تفاوت رد می شوند که گویی اتفاقی نیفتاده است نتیجه مواجه شدن بعضی دیگر هم با این وقایع چیزی جز ایجاد شک و شبهه در اذهان آنها نیست آنهم به حدی که قدرت تشخیص خود را به کل از دست داده و مبهوت و متحیر می شوند.

با توجه به این همه بی خبری سعی کرده ایم تا آنجا که می شود پردة ابهام را از مسئله نشانه های ظهور حضرت مهدی (ع بزداییم و به شکل جدیدی این مطلب را طرح کنیم به طوری که هر فرد مؤمن و متعهدی بتواند با پیگیری جریان ها برحسب تاریخ وقوع آنها چشم انتظار آمدن حضرت و دیگر حوادث و وقایع مرتبط با آن باشد.

بسیاری از نویسندگان نشانه های ظهور را به دو دسته حتمی و غیرحتمی دسته بندی می کنند و به طرح و بحث آنها می پردازند. برخی دیگر هم به طور اجمالی و فشرده با نگاهی گذرا به این مطلب رد می شوند. در حالی که در زمان حاضر آنچه مهم است این است که هر فرد بتواند با پیگیری این حوادث در دام آنها که به دروغ ادعای مهدویت می کنند نیفتاده و به خاطر کثرت و وفور اتفاقات دچار سردرگمی نگردد.

این سلسله مقالات نیمه دوم سالی را که آخرین سال غیبت است و به ظهور حضرت مهدی (ع ختم می شود، به تصویر می کشد. برای استخراج مجموعه این رویدادهای پی درپی به آن دسته از احادیث تمسک جسته ایم که به تاریخ خاصی اعمّ از روز، ماه یا سال اشاره داشته اند که بحمداللّه همه علائم حتمیه در این محدوده گنجیده اند. البته لازم است بگوییم که بسیاری از علائم ظهور حضرت زمان خاصی را مشخص نمی کنند و از همین رو در این مقالات چندان به آنها نپرداخته ایم و برخی را هم که لازم بود پیش از ورود به بحث راجع به ماه های سال قبل از ظهور مطرح شوند، در بخش اول مطالب آورده ایم : انواع ظهور

همانگونه که غیبت حضرت ولی عصر(ع به دو بخش صغری و کبری تقسیم شده است در مورد ظهور حضرتش هم ظهور اصغر و ظهور اکبر (فجر مقدس را می توان دید.

برای واضح تر شدن این مطلب باید گفت

غیبت صغری آن زمانی مطرح شد که شیعیان پس از مدت ها ارتباط مستقیم و از نزدیک با امام زمان خویش ع هنوز چندان آمادگی فهم و قبول بحث غیبت و ندیدن ایشان را نداشتند؛ چرا که نمی دانستند بدون حضور امام چگونه می توان از سویی با یکدیگر همراه و همگام و متحد بود و از سوی دیگر احکام شرعی و مسایل دینی را استنباط و استخراج کرد. علاوه بر ده ها مطلب دیگری که آنها را به سوی امامشان متوجه می کرد و باید در عصر غیبت خود بر عهده می گرفتند.

هر چند در عصر غیبت صغری این طور نبود که هر کس بتواند به خدمت حضرت مهدی (ع برسد لیکن با وجود چهار نایب حضرت ارتباط شیعیان همچنان با امام خویش برقرار بود، تا مبادا به خاطر این تغییر وضعیتف ناگهانی دچار حیرت و سردرگمی شوند. در طول این مدت که حدود 70 سال طول کشید تا حدی موضوع غیبت برای شیعیان جا افتاد و از لحاظ ذهنی و فکری برای حضور در عصر غیبت کبری آماده شدند.

همانند این جریان را در آن سوی قضیه هم خواهیم داشت یعنی همانطور که عصر غیبت به دو بخش صغری و کبری تقسیم شد تا مردم با مفهوم غیبت علاوه بر آشنایی انس بگیرند، در مورد ظهور هم چنین مطلبی صادق است و عصر ظهور به دو بخش اصغر و اکبر (فجر مقدس تقسیم می گردد. در عصر ظهور اصغر هر چند مردم توفیق زیارت حضرتش را پیدا نمی کنند لیکن حوادثی را مشاهده می کنند که مقدمات ظهور اکبر به شمار می آیند و مردم را برای زندگی در آن زمان آماده می کنند.

این تقسیم بندی را می توان از برخی روایات برداشت کرد. مثلاً در برخی احادیث حضرت را به خورشید فروزان تشبیه نموده اند. به خوبی می دانیم که پیش از غروب خورشید اشعه های آفتاب تا مدت معینی می ماند و پس از آن سیاهی شب بر آسمان سایه می افکند و طلوع خورشید هم سریعاً واقع نمی شود بلکه پس از آنکه زمان اذان صبح شد به مرور هوا روشن شده و در پی آن شعاع های نورانی خورشید در آسمان پدیدار می شود.حضرت مهدی ع هم که خورشید تابان آسمان امامتند، خواهی نخواهی پیش از آنکه وجود مقدسشان بخواهد بر همگان ظاهر و آشکار گردد، باید ظهور اصغری داشته باشند که زمینه ساز آن ظهور اکبر گردد.

البته نباید توقع داشت که شرایط غیبت صغری با ظهور اصغر یکسان باشد. همانطور که آنچه از خورشید پیش از غروب و پس از طلوعش می بینیم یکسان نیست

برخی از مسائلی که شاید در عصر ظهور اصغر دیده شوند از این قرار است 1. بالا رفتن سطح فهم عمومی و پیشرفت دانش و فناوری

در این عصر پیشرفت های علمی عظیم و اکتشافات محیر العقولی از بشریت دیده می شود که پیش از آن سابقه نداشته است همان انسانی که تا دو قرن قبل بر چهارپایان سوار می شد و به این سوی و آن سو می رفت این روزها از اتومبیل و هواپیما استفاده می کند و تلفن تلویزیون رادیو، کامپیوتر و... جزئی از زندگی روزمره اش شده است منابع نفتی و معادن فلزات مختلف را استخراج کرده و تا آنجا که بتواند برای استفاده خود به کار می برد. این تحولات به قدری است که به اندازه کل تحولات علوم و فنون بشری تا قرن نوزدهم که ابتدای آن است برابری می کند.

چنین تحوّل علمی و صنعتی را مقدمه ظهور حضرت مهدی (ع برشمردیم چرا که لازم است همه آنها که بناست با حضرتش بیعت کنند، عظمت آن دسته از مواهب و نعماتی را که به آن حضرت عنایت شده درک کنند. اینکه حضرت مثلاً در یک چشم برهم زدن از شرق عالم به غرب می روند یا در زمان ظهور یارانشان در حالی که شب در رختخواب خویش بوده اند صبح در خدمت آن حضرت قرار می گیرند. باید بدانیم که مافوق قدرت بشری است

بنابر آنچه در میان علما مشهور است معجزات پیامبران و کرامات

ائمه (ع الزاماً بر اساس آن علوم و فنونی بود که در آن عصر زندگی می کردند. پس حضرت مهدی (ع هم در آن زمان ظاهر می شوند که دانش و تکنولوژی و فنون و تسلیحات به حداکثر رشد خود رسیده باشد و بشر بتواند با ساخت سفینه های فضایی به راحتی بر مریخ گام نهاده و اختراعات مختلف خود را در آنجا مستقر کند.

در آن عصری که انسانها تنها با اینترنت و یا دیگر وسایلی که تاکنون اختراع شده اند و یا پس از این اختراع خواهند شد از نقاط دور دست با هم صحبت می کنند معجزه ایشان این خواهد بود که بدون استفاده از هیچ ابزار و وسیله ای سخنش را به گوش تمام ساکنان زمین برساند و همه هم به زبان خود آن را بفهمد.

مسلماً دانشمندان و متفکرانی که از مغزهای الکترونیکی وسایل مدرن ماهواره ها و... برای ایجاد ارتباطات صوتی وتصویری در اقصی نقاط جهان استفاده می کنند، در مقابل این کرامت حضرت ـ که بدون استفاده از هیچ وسیله ماهواره ای صوت و تصویر خویش را به هر جا که بخواهد منتقل می کند ـ سرتسلیم فرود می آورند و آن حضرت را غیر از دیگران یافته و اعمالش را خارق العاده می شمارند و با ایمان آوردن آنها دیگران هم حتماً به آن وجود مقدس ایمان خواهند آورد.

در روایات آمده است که حضرت و یارانشان از ابرها برای رفت و آمد خویش استفاده می کنند. طبیعتاً آن دسته مخترعان و سازندگان هواپیماها و ماهواره ها و سفینه های فضایی در مقابل چنین وسیله نقلیه ای احساس خواری می کنند.

مضاف بر اینکه چنین دیدگاه ها و اکتشافات علمی به انسان ها قدرت درک و فهم کرامات حضرت مهدی (ع را می دهد که به طور طبیعی هر کس نمی تواند چنین اعمالی را انجام دهد. به عبارت دیگر خداوند متعال نظریات علمی این زمان را به آن حد از رشد می رساند که زمینه های ظهور اکبر (فجر مقدس فراهم شود.

. دلبسته شدن مردم به امام عصر (ع و ازدیاد یاد حضرت

از جمله اموری که این روزها با آن مواجه هستیم (خصوصاً هر چه جلوتر می رویم این است که بسیاری از مردم را می بینیم که هر قدر با مشکلات بزرگ و بیشتری روبرو می شوند توجهشان به حضرت مهدی (ع و علائم ظهور ایشان بیشتر می شود. در عین حال که امیدشان بیش از پیش گشته و چشم انتظار حوادثی هستند که در آینده ای نزدیک یا دور اتفاق خواهد افتاد.

به همین علت است که کتاب ها و نویسندگان بیشتری را در این زمان مشاهده می کنیم که به این خواسته پاسخ داده و تلاش در خور تقدیری را برای ترسیم آینده بر طبق احادیث و روایاتی که در دسترس دارند از خویش نشان می دهند. این امر علیرغم آن رویه ای است که در قرون اولیه اسلامی دیده می شود که صرفاً به نقل احادیث و سندها پرداخته و در قرن های بعد هم بحث های کلامی را به آن می افزودند.

بحمداللّه دراین روزها می بینیم که ده ها و صدها کتاب و مقاله در تمام جهان اسلام با سبک و سیاق های مختلفی ابعاد موضوع را مورد بررسی قرار داده اند و این همان چیزی است که می تواند مورد پسند واقع شود. البته قابل ذکر است که این فعالیت ها منحصر به شیعه نمی شود بلکه دیگر مذاهب و مکاتب هم در این زمینه فعالیت می کنند.

میزان توجه و یاد شیعیان نسبت به حضرت ولی عصر (ع را می توان با دوره های گذشته مقایسه نمود که تا مدت ها قبل چقدر اقبال مردم به جلسات دعای ندبه کم بوده است و این روزها در کمتر محله ای است که دعای ندبه خوانده نشود. به علاوه که مجالس بزرگ با نام ایشان و کتاب های مختلف و جشن های میلاد حضرت هر کدام به نوعی مردم را متوجه نام و وجود مقدس و مبارک ایشان می گرداند.

آیا انتشار نام و صفات امام زمان (ع به این شکل و میزان در مدارس و مساجد و خیابان ها و جلسات و در

میان عموم مردم خود دلیلی بر

نزدیکی طلوع خورشید وجودی حضرت بقیة اللّه (ع نمی باشد؟! 3. صحبت های عمومی در جهان در مورد تشکیل حکومت جهانی واحد (دهکده جهانی

اگر به تاریخ نظری بیفکنیم می بینیم که تاریخ تشکیل سازمان ملل متحد پس از جنگ جهانی اول و دوم است پس از آنکه جهانیان خسارت های جبران ناپذیر آن دو جنگ را به جسم و جان انسان ها دیدند، گروهی بر آن شدند که چنین مجموعه ای را تشکیل دهند تا هر گاه در میان کشورها و دولت ها اختلافاتی پیش آمد رایزنی های لازم را برای رفع جنگ انجام دهند.

عالمان اسلامی هم برای اولین بار تحت عنوان «رابطة العالم الاسلامی سالانه یک مرتبه همگی در کنار هم جمع می شوند. می توان دیگر مجامع جهانی موجود را به آن اضافه کرد.

این گونه دیدگاه ها و تشکیل چنین سازمان های بین المللی خود حکایت از آن می کند که جهان نیازمند حکومت واحد جهانی است که بتواند امنیت آرامش و عدالت را در آن حاکم کند که جز حکومت جهانی حضرت مهدی (ع هیچ چیز نمی تواند پاسخگوی این نیاز عمومی مردم جهان باشد که این مورد دلیلی آشکار بر طلوع آن فجر مقدس در پس دوران ظهور اصغر است آری همگان ندا برآورده ایم که ای مهدی صاحب الزمان (ع ! جهان در انتظار حکومت جهانی توست .

لازم است در اینجا این نکته را تذکر دهیم که وقتی از ظهور اصغر صحبت می کنیم قصد ما این نیست که

ـ العیاذ بالله ـ برای ظهور مقدس حضرت ولی عصر (ع زمانی تعیین کنیم زیرا این مسئله چیزی است که صرفاً خداوند متعال از آن خبر دارد و در اصل ممکن است آنچه ما در ظاهر می بینیم نقطه آغاز ظهور مقدس ایشان باشد و این احتمال هم وجود دارد که چنین نباشد و خدای ناکرده این شب تار و سیاه غیبت ادامه یابد. تحقق این مسئله کلاً تحت اراده الهی است و خداوند هم «فعال لما یرید» است پی نوشت ها

رجعت؛ یک اتفاق ، یا یک ضرورت

سید علی محمد رفیعی از سوی برخی از منکران یا تردیدکنندگان در باره رجعت، گاه این پرسش ها یا تردیدها مطرح می شود که:

از بسیاری آیات و روایات چنین برمی آید که ظلم و ستم، به ویژه ستمی که پاسخ داده نشود و در آن حق مظلوم از ظالم گرفته نشود، حدودی که جاری نشوند و مجازات هایی که به اجرا در نیایند، همه و همه به تنهایی و در کنار یکدیگر، مایه آن خواهند شد که نظم زمین و آسمان بر هم خورد، باران در جای خود نبارد، نعمت ها دگرگون شوند، سرزمین های آباد، بایر، خشک و غیر زراعی شوند، باغ ها و درختان به شوره زار تبدیل شوند، روحیات مردم تغییر یابد. و از این قبیل آثار وضعی و پیامدهای طبیعی گناهان اجتماعی که بر عالم تکوین تاثیر خواهند نهاد. از سوی دیگر، می دانیم که قرار است پس از ظهور، زمین سراسر آباد و سر سبز شود و هر چیزی به جای خود بازگردد. و می دانیم که عالم، عالم علل و اسباب است و قرار است کار این جهان، جتی پس از ظهور نیز، جز در مواردی خاص، با علل و اسباب پیش رود. بر اساس این دانسته ها، اگر قرار باشد زمین آباد شود، باید علت ها و سبب های خشکی و خرابی آن از میان برود. حال اگر این علت ها و سبب ها این باشند که در زمان های گذشته خونی به ناحق ریخته شده، حقی غصب شده و ستمی بر کسی رفته است و در پی آن کیفری در کار نبوده و به همین خاطر، زمین هایی سر سبز، کویر و شوره زار شده اند، ضروری است که آن افراد و عوامل زنده شوند، حدود و مجازات ها به اجرا درآیند و حق ها به جای خود باز گردند تا باران هایی که به این دلایل بر سر زمین یا سر زمین هایی نباریده اند باز ببارند و نعمت هایی که راه آنها بسته شده بود باز ارزانی زمین و زمینیان شوند. ب) ضرورت تاریخی - عقیدتی

می دانیم که بسیاری از پیروان ادیان و مذاهب نادرست، آنها که تعصب و عنادی ندارند،

حق را می پذیرند و اگر تشخیص خود را غلط دانستند، نظر خویش را تغییر می دهند، تنها به خاطر این پیرو برخی دین ها و مذهب ها شده و در عقیده خود مانده اند که نمی توانند بپذیرند که پیشوایانشان دروغ گفته اند، به نیرنگ دست یازیده اند، توطئه اندیشیده اند، دین ساخته اند و آن را به خدا نسبت داده اند، یا دینی الهی را در حساس ترین شرایط تاریخی خود به انحراف کشانده اند. این افراد اگر بدانند که در گذشته چه رخ داده است و این را از زبان همان بدعتگران، دین سازان و انحراف آفرینان بشنوند از عقیده خویش دست خواهند برداشت و به حق خواهند گروید. از دیگر سو می دانیم که قرار است پس از ظهور، همگان به حق گرایند و با رغبت، به مذهب و آیینی رو کنند که حق است و قرار است تنها با آنان ستیز شود که حق را در می یابند امّا بر باطل خود اصرار می ورزند. بر این اساس، اگر قرار باشد که در این دنیا حق بر پیروان و مذاهب و ادیان باطل که حسن ظن به پیشوایان خود دارند آشکار شود، راهی جز این نیست که همان پیشوایان باطل از همان جایگاهی که پیروانشان به عنوان آرامگاه برای آنان می شناسند بیرون آیند، دو باره زنده شوند و خود اقرار کنند که چگونه آیندگان را اغفال کرده،به اشتباه کشانده و گمراه ساخته اند. جز این طریق، پیروان حقجو امّا خوشبین، به گمراهی پیشوایان خود یقین نخواهند یافت و پیروان معاند و حق ستیز شناخته نخواهند شد. به همین ترتیب، لازم است که پیامبران نیز پا به این جهان بگذارند تا شاهدی باشند برای آیین حقی که آورده اند و میزانی برای سنجش دیگرگونی ها و تحریف هایی که در آیین آنان صورت پذیرفته است . ج) ضرورت کمال انسانی

هدف از آفرینش انسان ها رسیدن به کمال و نزدیکی به کمال مطلق است که از آن با »قربة الی الله« یا تقرب و »نزدیکی به خدا« یاد می شود. این نزدیکی به خدا برای هر انسان باید در طول عمر محدود او در این دنیا به دست آید .هر لحظه این عمر اگر برای هر انسان، باایمان و عمل صالح و بهترین عمل در هر لحظه همراه باشد، آن انسان پس از مرگ خویش در بالاترین و والاترین درجات جا خواهد داشت. هر لحظه که برای هر انسان به گونه ای مطلوب سپری می شود، در آخرت برای او سال ها، قرن ها و هزاره ها پیشرفت خواهد بود و هر لحظه که از دست او برود، در جهان دیگر باید سالها، قرنها و هزاره ها را طی کند تا به آن نقطه ای برسد که می توانست با یک لحظه دنیا برسد. مؤمنانی هستند که پس از مرگ و دیدن آنچه به دست آورده و آنچه از دست داده اند آرزو می کنند که باز به دنیا باز گردند، عمل صالح کنند. در راه خدا کوشش، تلاش و جهاد نمایند، به مردم خدمت کنند، در راه استقرار حقیقت و تاسیس و استمرار حکومت حق بکوشند و در این راه رنج ببینند و در صورت لزوم کشته شوند تا به درجاتی بالاتر و والاتر از آن چه هم اکنون در آن هستند دست یابند. اینان مشتاق این هستند که از بهشت برزخی با همه نعمت هایش بیرون آیند و رنج زندگی دنیا را به جان بخرند تا آن گاه که باز می گردند در مراتبی بالاتر قرار گیرند، مراتبی که بدون این کوشش ها، تلاش ها و مجاهدت های چند روزه دنیا باید با سال ها، قرن ها و هزاره ها در عالم دیگر بدست آید. از دیگر سوی هستند انبیا، جانشینان انبیا و اولیایی که در این دنیا آمدند و رفتند امّا مردم نتوانستند بیش از قطره ای از دریای وجود آنها بهره ببرند. آنها نیز مشتاق هستند که به این دنیا باز گردند تا باز در راه خدا به هدایت مردم بپردازند و بخش هایی دیگر از ظرفیت های گسترده و پهناور وجود خویش را در اختیار مردم بگذارند. با این کار، هم سهمی در استقرار دین حق در سرتاسر گیتی بر عهده بگیرند، هم دیگر نیروها و توان های آنها بی حاصل نماند،هم خود از این طریق تقربی بیشتر کسب کنند. برای اینکه ظرفیت های بالقوه مؤمنان خالص به فعل آید و برای آن که ظرفیت های بالفعل انسان های کامل در خدمت ایمان، مؤمنان و حکومت ایمانیان به کار گرفته شود و برای اینکه استعدادها و توان هایی که خداوند در انسان ها نهاده است عبث نباشد، ضروری است که مؤمنان استوار و انسان های کامل دو باره در این جهان حاضر شوند و راه نیمه تمام خود را تمام کنند. امّا مؤمنانی هستند که بیم آن دارند که اگر به این دنیا باز گردند، گرفتار ضعف ها، خطاها و وسوسه هایی شوند که آنها را از مرتبه خویش پایین تر خواهد آورد. چنین مؤمنانی مایل نیستند که به این جهان برگردند و نیز بر نخواهند گشت

سیمای موعود (ع) در قرآن- قسمت اول

سعید مقدس اشاره: سیمای درخشان ائمه هدی (ع) در قرآن کریم همواره روشنگر راه شیعیان و پیروان ایشان بوده و هست و در این میان آیات مربوط به موعود آخرالزمان (ع) دریای نوری است که تلألؤ آن افق های آینده جامعه بشری را آشکار می کند و به قلب مؤمنین اطمینان می بخشد.

در این رهاورد قطره ای از این دریا را هدیه به پیشگاهش می کنیم.

از هر جزء قرآن کریم یک آیه که براساس روایات درباره آن وجود مقدس است همراه با حدیثی از امامان معصوم (ع) استخراج کرده ایم. 1

فاستبقواالخیرات أین ما تکونوا یأت بکم اللّه جمیعاً.

{P پس در خیرات پیشی بگیرید، هرکجا باشید خداوند همه شما را خواهد آورد.

امام صادق (ع) می فرمایند:

الخیرات الولایة و قوله تعالی: »أین ما تکونوایأت بکم اللّه جمیعاً«؛ یعنی أصحاب القائم (ع) الثلاثمائة و البضعة عشر [رجلاً] قال: هم و اللّه الأمّة المعدودة، قال: یجتمعون واللّه فی ساعة واحدة قزع کقزع الخریف.

{P خیرات، ولایت است و فرمایش خدای تعالی که: »هر کجا باشید خدا همه شما را خواهد آورد«؛ منظور اصحاب قائم (ع) سیصد و ده و چند [مرد] است« فرمود: »به خدا سوگند امت معدوده ایشانند«. حضرت فرمود: »همچون ابرهای پاییزی پی درپی در یک ساعت جمع خواهند شد«. 2

و لنبلونّکم بشی ءف من الخوف و الجوع و نقص من الأموال و الأنفس و الثمرات و بشّر الصابرین.

{P و شما را به چیزی از ترس و گرسنگی و کمی مال و جان ها و ثمرات می آزماییم و بشارت ده صابران را.

امام صادق (ع) می فرمایند:

لا بّد أن یکون قیام القائم، علیه السلام، سنة تجوع فیها الناس و خوف شدید من القتل و نقص من الأموال و الأنفس و الثمرات و أنّ ذلک فی کتاب اللّه یبیّن ثم تلا هذه الایة.

{P ناچار پیش از قیام قائم سالی خواهد بود که مردم در آن گرسنگی کشند و ترس شدیدی از کشتار به آنها رسد و در اموال و جان ها و ثمرات کمبودی حاصل گردد و البته در کتاب خدا به روشنی آمده است.

سپس این آیه را تلاوت کردند. 3

وله أسلم من فی السموات و الأرض طوعاً و کرهاً و إلیه یفرجعون.

{P و هر که در آسمان ها و زمین است خواه و ناخواه مطیع خداست و همه به سوی او رجوع خواهند کرد.

امام صادق (ع) فرمودند:

إذا قام القائم (ع) لا تبقی أرض إلّا نودی فیها بشهادة أن لا إله إلّا اللّه و أنّ محمّداً رسول اللّه.

{P وقتی قائم قیام کند زمینی باقی نمی ماند مگر آنکه در آن به یکتایی خداوند و رسالت محمد ندا داده شود. 4

یا أیّها الذین آمنوا اصبروا و رابطوا و اتّقواللّه لعلّکم تفلحون.

{P ای کسانی که ایمان آوردید صبر کنید و یکدیگر را به صبر وادارید و مرابطه کنید و تقوا پیشه سازید، شاید که رستگار شوید.

امام باقر (ع) درباره این آیه فرمودند:

إصبروا علی أداء الفرائض و صابروا عدّوکم و رابطوا امامکم (المنتظر).

{P صبر کنید بر انجام واجبات و با دشمنانتان پایداری کنید و با امامتان مرابطه نمایید. 5

و من یطع اللّه و الرسول فأولئک مع الذین أنعم اللّه علیهم من النبیّین و الصدّیقین و الشهداء و حسن أولئک رفیقاً.

{P و هر کس خدا و رسول را اطاعت کند پس آنان البته با کسانی که خدا بر آنها نعمت داده از انبیاء و صدیقین و شهداء خواهد بود و [اینان] چه نیکو رفیقانی هستند.

امام صادق (ع) می فرمایند:

»نبیین« رسول خدا(ص) است، »صدیقین« علی (ع) است، »شهدا« حسن و حسین (ع) هستند، »صالحین« ائمه اند و »نیکو رفیقان« قائم از آل محمد (ص) است.

پی نوشت ها:

مهندسی احیاگری دینی

فرامرز (صادق) سهرابی

زندگی انسان ها در مسیر تکاملی خویش در هر دورانی از ویژگی های خاصی برخوردار است. بر اساس این روند تکاملی، هر قوم و ملتی در دوران خود برای رسیدن به اهداف و آرمان هایی که دارد، نیازمند به نوعی »مهندسی اجتماعی« متناسب با همان دوران و ویژگی های خاص آن است.

آن گاه که عنصر دین و مکتب نیز در این بحث ملحوظ می شود، گر چه به مفاهیمی چون تکامل، آرمان و محتوای مهندسی اجتماعی معنا و صبغه ای خاص داده و به آنها هویت و رنگ تعالی و قداست معنوی می بخشد، امّا در مرحله تحقق عینی از قاعده و ملاکی که ذکر آن گذشت، مستثنی نیست .

جریان دوران غیبت و زندگی شیعیان و پیروان مکتب امامت هم در همین قالب و بینش قابل ارزیابی و بررسی است.

اکنون ما در زمان غیبت امام و حجت حق به سر می بریم. این امر در اثر روی برتافتن بشر از حق، پیروی از هواپرستی و جهل و استکبار او، و در یک سخن، نتیجه عدم بلوغ کامل بشریت است .

بر اساس آنچه گفتیم این دوران نیز از ویژگی ها و خصوصیات معین برخوردار است و بشر در مسیر تکاملی اش باید شرایط خاصی را در خود به وجود آورد تا به اهداف و آرمان های والایی که دارد، نایل گردد. ما از این ویژگی ها و شرایط خاص، تعبیر به »مهندسی احیاگری دین« می کنیم. که در واقع نوع خاصی از همان »مهندسی اجتماعی« مربوط به یک »جامعه منتظر« است؛ جامعه ای که در انتظار ظهور یک »مصلح جهانی« به سرمی برد.

در میان لایه های مختلفی که امروزه در میان مردم دنیا وجود دارد، منتظران یا همان شیعیان و پیروان مکتب امامت، نزدیک ترین لایه مردم به آن »مصلح« هستند. آنان برای رسیدن به جامعه آرمانی خود، تکالیف و وظایفی دارند که به لحاظ ضرورت زمینه برای بنای این جامعه با انجام آنها باید آن »مهندسی احیاگری دین« را به وجود آورند. چگونه می توان به این بلوغ رسید

امّا این زمینه سازی و مهندسی اجتماعی خاص جامعه منتظر، چگونه صورت می پذیرد؟ طرح اسلام و هندسه فکری شیعه در این بستر چیست ؟و به تعبیر دیگر، چگونه می توان به بلوغ مذکور رسید؟

چگونه باید مکتب انتظار را در عینیت اجتماعی به صورت فرهنگ درآورد و حرکت تاریخ را به سمت و سوی زمان ظهور پیش برد و سرعت بخشید؟

از آنجا که هر مهندسی اجتماعی بر اساس یک هندسه فکری و اعتقادی شکل می گیرد، در این زمینه باید به سراغ هندسه فکری و بینش اعتقادی شیعه رفت. آنچه به طور اجمال می توان گفت این است که طرح اساسی و هندسه فکری شیعه در پاسخ به سؤالات فوق، همانا »نظام ولایت« است. نظام ولایت، در واقع، روح و زیر بنای تمامی دستگاه های فکری، اعتقادی، ارزشی و عملی شیعه به شمار می آید.

تنها در ارتباط با این اصل اصیل است که ابعاد گوناگون مکتب شیعه و فرهنگ انتظار شکل می گیرد و مهندسی احیاگری دین با هدف رسیدن به جامعه آرمانی ظهور تحقق عینی می یابد.

تبیین استدلالی مطلب مذکور تفصیل خاصی را می طلبد که در مجال این مقال نمی گنجد؛ امّا از اشاره به آن دریغ نمی ورزیم.

بینش فلسفی و مکتبی هر دو بیانگر این حقیقت است که خداوند متعال بر اساس حکمت و جعل خویش، نظام ولایت را خاستگاه، بستر و سبب تکامل انسان و جهان قرار داده است. در واقع نظام تکامل موجودات در عالم هستی، بر مبنای نظام ولایت پیش می رود.

در بینش فلسفی، حقیقت مزبور بر اساس قواعدی چون »امکان اشرف«1 و مانند آن تبیین می شود و در تبیین مکتبی و دلیل نقلی، آیات و روایات بسیاری روشنگر آن هستند. 1. آیات

از آیات قران، تنها به دو آیه اشاره می کنیم:

اول: »... و کونوا مع الصادقین«؛ همواره با »صادقین2« باشید. »صادقین« در مصداق اتم و اکمل خود، امامان معصوم (ع) هستند3.بر این اساس، قرآن به همه مسلمانان دستور می دهد که با ائمه اطهار (ع) »معیت« داشته و »با آنها باشند« و هیچگاه از آنان جدا نگردند.4

و دوم: »یا أیّها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوا لعلکم تفلحون5«؛ ای مومنان، استقامت ورزید و یکدیگر را به صبر و پایداری فرا خوانید و رابطه داشته و تقوا پیشه کنید، باشد که رستگار گردید.

در این آیه، »رابطوا« بر اساس روایات به »لزوم ارتباط و اتصال با نظام ولایت و امامت« به خصوص »رابطه با امام منتظَر« تفسیر شده است.6

بر مبنای این آیه شریفه، خداوند متعال دستور می دهد که همگان رشته ایمان و اعتقاد، دل و قلب و عمل و کردار خویش را به حبل ولایت و امامت امام عصر (ع) متصل نمایند تا بتوانند راه رستگاری و سعادت را بپیمایند. 2. روایات

در این زمینه روایات بسیاری وجود دارد که به بیان برخی از آنها می پردازیم:

اول: امام صادق (ع) فرمود: »انّ ولایتنا ولایة الله عزوجل...7«؛ همانا ولایت ما اهل بیت ولایت خدای عزوجل است.

دوم: امام ششم (ع) فرمود: »نحن السبب بینکم و بین الله عزوجل8«؛ ما خاندانیم سبب و واسطه میان شما و خداوند متعال .

بر اساس بینش فوق الذکر (که کاملاً مجمل بیان گردید):

اولاً: نظام تکامل فردی و اجتماعی انسان تنها بر نظام ولایت ائمه (ع) مبتنی است.

ثانیاً: ولایت ائمه (ع) از ولایت خداوند سرچشمه گرفته بلکه عین آن است .

نتیجه آن که برای نیل به بلوغ عقلی، تکامل فردی و اجتماعی، سعادت و رستگاری و تحقق مهندسی احیاگری دین و خلاصه زمینه سازی برای ظهور امام عصر (ع) جز اتصال به نظام ولایت و معیت و رابطه با امام و حجت حق از ابعاد گوناگون راه دیگری وجود ندارد. ابعاد اتصال به نظام ولایت

برای پیمودن این راه باید در وجوه مختلف به نظام ولایت و امامت اتصال و ارتباط پیدا کرد. این ابعاد عبارتند از بعد اعتقادی، قلبی و عملی. رابطه و معیت یا اتصال در بعد اعتقادی به معنای پذیرش و اعتقاد به نظام امامت و ولایت است .

و در بعد قلبی به مفهوم تسلیم و خلوص کامل در محبت و مودت نسبت به صاحب ولایت است .

و بالاخره در بعد عملی عبارت است از پویش راه دین، بندگی خدا و آمادگی برای فداکاری و جانفشانی در کوی ولایت امامت .

در تأکید بر دو بعد اول، امام باقر(ع) می فرماید:

إنّما کلف الناس ثلاثة: معرفة الأئمة و التسلیم لهم فی ما ورد علیهم و الردّ إلیهم فی ما اختلفوا فیه .9

مردم در [ اصول حرکت تکاملی خویش ] تنها به سه امر مکلف شده اند: به شناخت ائمه و معرفت رهبران دین، به تسلیم شدن در برابر آنچه از ایشان به آنها می رسد و این که در اختلافات فقط ایشان را مرجع خود قرار دهند.

البته در منابع روایی اعم از احادیث ادعیه و زیارات، حقایق و معارف بسیاری دراین زمینه وجود دارد که »زیارت جامعه کبیره« از بهترین آنهاست.

فرازهایی10 همچون:

قلبی لکم مسلّم؛ دل و قلب من تسلیم شماست .

و رأیی لکم تبع؛ رأی و نظر من تابع شماست .

و نصرتی لکم معدّة؛ یاری و نصرت من برای شما آماده است (من آماده یاری شما هستم).

فمعکم معکم لا مع غیرکم؛ من فقط با شما هستم، آری فقط با شما و نه با غیر شما. 11

و دیگر فرازها مانند اینها بیانگر حقایقی است که ذکر آنها گذشت .

در »زیارت آل یاسین« نیز بر این حقایق تاکید شده است به خصوص در خلوص در محبت در این زیارت می خوانیم:

و مودتی خالصة لکم12؛ دوستی و مودت من خالص و کامل برای شماست.

آسیب شناسی دینی نیز به خوبی نشان می دهد که دشمنان هم دقیقاً همین محورها و نقاط کلیدی را نشانه رفته اند و از طریق »محو« و »تبدیل« یا دیگر طرق تاکنون به توطئه های گوناگونی دست زده اند .

به بیان دیگر دشمنان دین در وهله اول در صدد »محو« تمامیت دین است و اگر به آن دست نیافت به دنبال »تبدیل« احکام آن خواهد رفت و آن را دچار التقاط و امتزاج می کند. و از همین روست که شیعیان همواره آرزو می کنند که با ظهور امام عصر (ع) آنچه از دین خدا »محو« شده بازیابی شود و آنچه که »تبدیل شده«، اصلاح گردد.13

از آنچه گفتیم چنین به دست می آید که سازه ها و محورهای اساسی »شناخت و اعتقاد«، »تسلیم«، »تبعیت و اطاعت«، »خلوص در محبت« و »آمادگی برای فداکاری و جانفشانی« چهار عامل اساسی و بنیادی در تحقق مهندسی احیاگری دینی یا زمینه سازی برای ظهور امام عصر(ع) و به تعبیر دیگر »هندسه فکری و عملی شیعه« به شمار می آید. تاکیداً یادآوری می کنیم که عقلانیت و پشتوانه های فکری و اندیشمندانه این هندسه و مفاهیم و عوامل دوم تا چهارم در همان بعد اول یعنی »شناخت و اعتقاد« به طور کامل و عمیق تضمین و تأمین گردیده است«. نتیجه

نتیجه آنچه تاکنون گفتیم به طور مختصر چنین است که برای زمینه سازی و آمادگی جهت رسیدن به زمان ظهور و به تعبیری »مهندسی احیاگری دین« در زمان غیبت باید:

رابطه این سه عامل با عامل چهارم یعنی آمادگی نیز همین گونه است؛

ّف پی نوشت ها

× نگارش اولیه این مقاله توسط برادر ارجمند حجة الاسلام سهرابی و بازنویسی و تکمیل آن توسط برادر ارجمند مرتضی مهدوی صورت گرفته است .

متذکر می شویم که با جست وجو در ادعیه مربوط به امام عصر (ع) در کتاب مفاتیح الجنان و دیگر کتب ادعیه، فرازهای متعدد دیگری وجود دارد که بیان کننده حقایق مذکور است .