مشخصات کتاب
عنوان و نام پدیدآور : راهنمای حجاج بیت الحرام/ [تهیه کننده] حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت
مشخصات نشر : تهران: حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، []۱۳۷۱.
مشخصات ظاهری : ۷۵ص؛ ۱۲ x۲۰س م
شابک : ۲۵۰ریال
موضوع : حج -- راهنماها
شناسه افزوده : حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت
رده بندی کنگره : BP۱۸۸/۸/ر۲ ۱۳۷۱
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۳۵۷
شماره کتابشناسی ملی : م ۷۸-۲۴۱۲۰
دعای سفر
اشاره
«سُبْحانَ الَّذی، سَخَّرَ لَنا هذا وَما کُنّا لَهُ مُقْرِنینَ، وَانّا الی رَبّنا لَمُنقَلَبُونَ. اللّهُمَّ انی اعُوذُبِکَ مِن وَعْثاءِ الَّفَر، وکأبَةِ الْمُنْقَلَبِ، وسُوء المَنْظَرِ فی الأهْلِ والْمالِ والوَلَدِ. اللّهُمَّ انْتَ عَضُدیَ وَناصِری، بِکَ أهُلُّ وَ بِکَ أسیرُ. اللّهمَّ انّی اسْألُکَ فی سَفَری هذا السُّروُرَ والْعَمَلَ بِما یُرْضیکَ عَنّی. اللّهُمَّ اقْطَعْ عَنّی بُعدَهُ ومَشَقَّتَهُ وَاصْحِبْنِی فیهِ، وَاخْلُفْنی فی اهْلی بِخیَیْر، لاحَولَ ولاقُوَّةَ الّا بِاللّهِ العَلیِّ العَظیمِ. اللّهُمَّ انّی عَبْدُکَ، وَهذا ما سَخَّرْتَهُ لی مِنَ المَرْکُوبِ، والوَجْهُ وَجْهُکَ، والسَّفَرُ الَیْکَ، وَقَدِ اطَّلَعْتَ عَلی مالَم یَطَّلِعْ عَلَیْهِ احَد غَیْرُکَ. فَاجْعَلْ سَفَری هذا کّفارة لِما قَبْلَهُ مِن ذُنوُبی وکُنْ عَوْناً لی عَلَیْهِ، واکْفِنی وَعْثَهُ وَ مَشَقَّتَهُ وَلَقِّنی مِن القَولِ والعَمَلِ رِضاکَ فانَّما انَا عُبْدُکَ وبِکَ وَلَکَ».
پاک و منزه است خداوندی که این مرکب را مسخّر ما ساخت و اگر لطف و عنایت او نبود ما هرگز توان تسخیر آن را نداشتیم و ما بسوی پروردگارمان باز می گردیم. هیچ جنبش و نیرویی جز به یاری خداوند نیست.
بار خدایا! از دشواری سفر، و اندوه مراجعت، و مشاهده ناگواری ها در خانواده و مال و فرزندم به تو پناه می برم.
خداوندا! تو یار و یاور منی، با کمک تو کوچ نموده و مسافرت می کنم.
پروردگارا! از تو می خواهم تا در این مسافرت شادمانی و عملی که موجب خشنودی توست به من عنایت فرمایی.
معبودا! دوری و سختی راه را بر من آسان فرما، مرا در این سفر همراه باش و خیر و نیک بختی را در غیاب من در خانواده ام مقدّر فرما که هیچ قدرت و حرکتی جز به یاری خداوند بزرگ میسر نیست.
بار خدایا! همانا من بنده تو هستم و تو بودی که این وسیله را در اختیارم گذاشتی، قصد و نیت من توئی، و سفرم به سوی توست.
خداوندا! تو بیش از هر کس دیگری بر اسرار من
آگاهی پس مرا یاری کن تا در این سفر گناهان گذشته خود را جبران نموده و بر آنها خط بطلان بکشم.
معبودا! توان تحمل دشواری و مشقت مسافرت را به من عنایت فرما.
خداوندا! به من بیاموز تا در کردار و سخن خشنودی ترا بجویم، همانا من بنده تو هستم و برای تو و بسوی تو رهسپارم.
با درود و سلام به روح مطهر و منور رهبر کبیر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی و به ارواح شهدای عظیم الشأن انقلاب و جنگ و با آروزی طول عمر و سلامتی برای رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیةالله خامنه مدظله.
بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت نظر شما خواهران و برادران عزیز و گرامی، حجاج بیت الله الحرام را به این نکات جلب می نماید:
«ان اوّل بیت وضع للناس للذی ببکة مبارکا وهدی للعالمین، فیه آیات بینات مقام ابراهیم و من دخله کان آمنا، ولله علی الناس حج البیت من استطاع الیه سبیلا ومن کفر فان الله غنی عن العالمین».
شناخت خدا، و ورود به محفل انس و محبت، و محراب بندگی و عبادت و اتصاف بهصفات ربوبی، تخلق به اخلاق الهی، و تحصیل مرتبه خلیفةاللهی، هدف اساسی آفرینش را تشکیل می دهند.
رسیدن به این اهداف والا و مقدس، مستلزم بهره وریصحیح از «وحی»، و به کارگیری بجا و به موقع «عقل» و توجه دائم به ذات اقدس پروردگار و خالص ساختن یاد او، و تحمل رنج ها و سختی های راه خدا، و خویشتن داری از آلوده شدن به حطام دنیوی و رذائل اخلاقی است. تا ظاهر آراسته گردد و باطنصفا یابد، و جان جلا پیدا کند، و راه به سوی پروردگار مهربان روشن شود.
بر این اساس، خداوند منان برای هدایت انسان ها «پیام» و «پیام آوران» را فرستاد، و تقل را حجت قرار داد، و احکام و دستورات را مقرر فرمود، تا زمینه «خودسازی» و سازندگی میسر گردد، و راه عبودیت هموار و حجت بالغه الهی تمام. حضرت امام راحل رحمه الله می فرمایند: «تمام مسائل برای معنویات است، پیغمبرها هم که آمدند و احکام را منتشر کردند، برای این است که مردم را تزکیه بکنند «یزکیهم ویعلمهم الکتاب» همه برای این آمدند
که مردم را با مبدأ وحی آشنا کنند، سیر الی الله بدهند، هدایت بهصراط مستقیم بکنند». تا انسان (این گل سر سبد آفرینش) چه کند؟ و کدام راه برگزیند؟ راه وفاق یا طریق خلاف؟! «انا هدیناه السبیل اما شاکرا واما کفورا».
نظری بر محتوای برخی احکام عبادی اسلام:
هم اکنون محتوای برخی از دستورات عبادی را مرور کنیم تا مطلب روشن تر شود:
نماز: نماز طهارت است، توجه قلب است، ذکر الله است، ارتباط با خدا است، عبادت است، اظهار بندگی و نیازمندی است، وسیله وصل است، معراج مؤمن است، و قربان کل تقی.
روزه: روزه، امساک است، کف نفس است، ریاضت است، تزکیه است، تصفیه است، مبارزه با هواهای نفسانی و خواهش های شیطانی است، پرهیز است و رسیدن به تقوی.
انفاقات مالی: انفاقات مالی تطهیر اموال است، و تزکیه نفوس، و تمرین قطع علائق از حطام دنیا.
انفاقات جانی: انفاقات جانی موجب اعتلای کلمه
حق، و تحصیل عزت و آبرو است.
و اما حج: درباره حج بیت الله باید گفت: «آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری» زیرا به فرموده مؤلف کتاب محکم «جواهر الکلام» مرحوم آیةالله العظمی حاج شیخ محمد حسین نجفی رحمه الله «الحج ریاضة نفسانیّة، وطاعة مالیّة، وعبادة بدنیّة قولیّة وفعلیّة وجودیّة وعدمیّة».
یعنی اعمال حج، مجموعه ای است از ریاضت دادن نفس بر ترک خواسته ها، و دگرگون سازی عادت ها، و برنامه جامعی است در زمینه خودسازی و فرمان بری خداوند است، در امور مالی، و گذشت از دنیا و ثروت است، مانند پرداخت زکات، خمس وصدقات.
و هم تحرک و تلاش و عبادت بدنی است مانند: طواف، نماز، سعی، رمی و ... و دستوراتی که برخی را باید انجام داد و بعضی را باید ترک نمود.
پس حج از آن جهت که ذکر الله است و در عین حال تلاش و تحرک بدن را لازم دارد مانند نماز است.
و از آن جهت که در آن رنج ها و سختی ها مثل جهاد است.
و از حیث خودداری و کف نفس از مشتهیات مثل روزه است.
و از آن نظر که مستلزمصرف مال است، مانند زکات و انفاقات است.
و با این همه نتایج و آثار معنوی و سازنده، که در حج وجود دارد، درس هایی از ایمان و اخلاص، وصحنه هایی از مقاومت و ایثار، و مناظری از ترک دنیا، و انتقال به عالم آخرت، و حشر و نشر، و گرفتاری های خاص روز قیامت را به زائران خانه خدا می آموزد. و به تعبیر حضرت امام خمینی رحمه الله:
«مناسک حج مناسک زندگی است و از آنجا که جامعه اسلامی از هر نژاد و ملتی باید ابراهیمی شود تا به خیل امت محمدصلی الله علیه و آله پیوند خورد و یکی گردد و ید واحده شود، حج تنظیم و تمرین و تشکل این زندگی توحید است، حج عرصه نمایش و آئینه سنجش استعدادها و توان مادی و معنوی مسلمانان است».
پس توفیق شرکت در کنگره شکوهمند، و اجتماع عبرت آموز و انسان ساز حج، می تواند بهترین فرصت و مناسبت ترین زمینه را در اختیار برادران و خواهران قرار
دهد، که از میان میلیون ها مسلمان ارزومند موفق به برگزاری حج و حضور در مواقف و مشاعر، و انجام مناسک و شعار، شده اند.
البته، دست یافتن به اهداف بلند و ثمرات شیرین، اسلامی- انسانی این فریضه الهی، مشروط است، به داشتن شناختی دقیق و همه جانبه، و عملیصحیح و بر اساس موازین، از حج اسلامی، بویژه ابعاد ژرف معنوی و اسرار گسترده باطنی آن، وگرنه هیچ گاهصورت عاری از معنا و جسم خالی از روح، آن آثار شگفت معنوی و نتایج و منافع عظیم سیاسی- اجتماعی و اقتصادی را نخواهد داشت. و به فرموده حضرت امام رحمه الله: «حج برای نزدیک شدن، و اتصال انسان بهصاحب خانه است، و حج تنها حرکات و اعمال و لفظها نیست، و با کلام و لفظ و حرکت خشک، انسان به خدا نمی رسد».
بنابراین باید هر فرد مسلمانی که عازم زیارت بیت الله می شود، علاوه بر مسائل و آداب ظاهری این فریضه بزرگ الهی، به فراگیری و شناخت و درک مقاصد باطنی و اسرار معنوی، به فراگیری و شناخت و درک مقاصد باطنی و اسرار معنوی حج بپردازد. تا با توفیق زیارت خانه خدا و حضور در مواقف و مشاعر، جوهر حج را که «هجرت به سوی
خدا است» در سرّ ضمیرش زنده سازد. و خانه دل را براستی بیت حق گرداند.
اگرچه مع الأسف کم نیستند کسانی که بار سفر می بندند و زحمت طی طریق به خود می دهند و به حج می روند و پا جای پای ابراهیم و اسماعیل و هاجر می گذارند، ولی به راهی که رسول خداصلی الله علیه و آله هموار کرده نمی روند، و نمی دانند هدفشان از این مسافرت چیست؟! و خدا از آنها چه خواسته؟ و به فرموده حضرت امام امت قدس سره: «میلیون ها مسلمان هر سال به مکه می روند و پا جای پای پیامبر و ابراهیم و اسماعیل و هاجر می گذارند. ولی هیچکس نیست که از خود بپرسد، ابراهیم و محمد علیهما السلام، کی بودند و چه کردند؟ هدفشان چه بود؟ از ما چه خواسته اند؟ گویی به تنها چیزی که فکر نمی شود، به همین است. مسلّم حج بی روح و بی تحرک و قیام، حج بی برائت، حج بی وحدت، و حجی که از آن هدم کفر و شرک بر نیاید حج نیست».
پس ای برادر و خواهری که آهنگ سفر کرده ای، می دانی که رهسپار کدامین دیاری؟ و به کجا می روی؟ و برای چه می روی؟ و بر کی وارد می شوی؟ و به فرموده
امام راحل رحمه الله:
«مهم آن است که حاج بداند که کجا می رود، و دعوت چه کسی را اجابت می کند؟ و میهمان کیست؟ و آداب این میهمانی چیست؟ و بداند هر خودخواهی، و خودبینی با خداخواهی مخالف است، و با هجرت الی الله مباین، و موجب نقض معنویت حج است».
آری تو عزم دیاری دوست داری، سرزمینی که در آن خانه خدا است، نخستین خانه ای که برای مردم بنا نهاده شده: خانه کعبه.
می روی تا در سرزمین وحی، در کنارکعبه معظمه با خدایت پیمان ببندی که همچون باینش حضرت ابراهیم خلیل و پاسدار حرمتش حضرت محمد امین علیهما السلام حاکمیت بت ها و بت پرستان را بر سرنوشت خود و بندگانش پذیرا نباشی.
و همواره مبارزه بی امان را با مستکبرین و مفسدین فراموش نکنی.
و تا ابدیت، سر از عبودیت و بندگی حضرت حق برنتابی.
پس باید که حرمت این سفر و احترام هم سفرها را
بداری، و قوانین و مقررات را محترم شماری، و آداب حج و زیارت را بدانی، و غرض الهی حج و زیارت را به اغراض حیوانی و خواهش های نفسانی و اعمال و رفتار غیراسلامی- انسانی- آلوده نسازی و اخلاص در عمل را که اساس بنیان آن است فراموش نکنی، تا خداوند به لطف و کرمش توفیق بهره مندی از آن مواقف کریمه، و مشاهد مشرفه و اماکن و مراقد متبرکه را مرحمت فرماید.
حضرت امام رحمه الله در این رابطه می فرمایند:
«واز مهمات در همه عبادات، اخلاص در عمل است، که اگر خدای ناخواسته کسی عملی را برای خودنمایی و عرضه به دیگران انجام دهد، و خوبی عملش را به رخ دیگران بکشد عمل او باطل است، و حجاج محترم مواظب باشند که رضای غیرخدا را در اعمال خود شرکت ندهند».
رهنمودهای حضرت امام خمینی «قدس سره» به زائرین بیت الله الحرام
اشاره
رهنمودهای معنوی:
1- «مراتب معنوی حج که سرمایه حیات جاودانه است و انسان را به افق توحید و تنزیه نزدیک می نماید حاصل نخواهد شد مگر آنکه دستورات عبادی حج به طورصحیح و شایسته و مو به مو عمل شود. و حجاج محترم و روحانیون معظم کاروان ها تمام همّ خود راصرف در تعلیم و تعلم مناسک حج کنند».
2- «جهات معنوی حج بسیار است و مهم آن است که حاج بداند که کجا می رود؟ و دعوت چه کسی را اجابت می کند؟ و میهمان کیست؟ و آداب این میهمانی چیست؟ و بداند هر خودخواهی و خودبینی با خداخواهی مخالف است و با هجرت الی الله مباین و موجب نقض معنویت حج است و اگر همین یک جهت عرفانی و معنوی برای انسان دست دهد و لبیک به راستی مقرون به ندای حق تعالی تحقق حقیقی یابد، انسان در همه میدان های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و حتی نظامی پیروز می شود و برای
چنین انسانی شکست مفهومی ندارد.
خداوند تعالی شمه ای از این سیر معنوی و هجرت الهی را نصیب همه ما فرماید».
3- حج برای نزدیک شدن و اتصال انسان ها بهصاحب خانه است و حج تنها حرکات و اعمال و لفظها نیست و با کلام و لفظ و حرکت خشک، انسان به خدا نمی رسد ...».
4- «شما امروز در این سفر در بوته امتحان قرار دارید چون نمونه و الگویی از ملت ایران هستید و باید بدانید که چشمان کنجکاوصدها هزار زائر که از اطراف جهان حول مرکز وحی گرد آمده اند با دقت حرکات و اعمال شما را تحت نظر دارند».
5- «در هر حال زائران ایرانی به نقش و رسالت خود در تمامی مراحل حج توجه کنند که تمامی اعمال و رفتار آنان با دقت مورد توجه و نظر دوستان و دشمنان انقلاب است.
و دشمنان انقلاب درصدد دست یافتن به سوژه ای ولو مختصر جهت تخریب قداست و اعتبار الهی مردم کشور ما می باشند.
و دوستان و طرفداران انقلاب مشتاق آشنایی با روش و سیره و خصوصیات این ملتی که آوازه نام و نشانش به یاری خداوند در سراسر عالم طنین افکنده است گردیده اند».
6- «اشخاصی که حج می روند هم باید توجه بکنند که خدای نخواسته حجشان مخلوط به معصیت نشود همه اش اسلام و همه اش عبادت باشد.
راهپیمایی ها عبادت باشد نه معصیت، شعارها عبادی باشد نه معصیتی، و جوری باشد که برای خدا باشد.
نه این طور نیست که هرکس هر کاری دلش می خواهد بکند و به هرکس می خواهد بد بگویند.
باید این مسائل روی برنامهصحیح که از قبل ریخته می شود باشد».
7- «زائرین محترم که در جوار خانه خدا و محل
رحمت او هستند با همه بندگان خدا با رفق و مروت و اخوت اسلامی رفتار نمایند و همه را بدون در نظر گرفتن رنگ و زبان، منطقه و محیط از خود بدانند و همه با هم ید واحده قرآنی باشندتا بر دشمنان اسلام و انسانیت چیره شوند».
8- «این سفر الهی را شما می روید و رجم شیطان می کنید اگر چنانچه خدای نخواسته خودتان از جنود شیطان باشید خودتان را هم رجم می کنید.
شما باید رحمانی بشوید تا رجمتان رجم جنود رحمانی به شیطان باشد».
9- «به حجاج محترم ایرانی که حامل پیام اسرام و قرآن کریمند و حامل پیام انقلاب اسلامی می باشند سافرش کرده و می کنم که در آن مواقف شریعه چه در مکه معظمه و چه در مدینه منوره، مدارا با مسلمین و مسالمت را حتی با مأمورین آنجا از دست ندهید.
و در آن مراکز که محل امن است به مقابله بر نخیزید و با همه با اخلاق انسانی- اسلامی برخورد کنید و با نصیحت
برادرانه و موعظه حسنه، همه مسلمانان را از اعمال خشونت بازدارید و به دستور خداوند تعالی با جاهلان مدارا نمایید».
10- «به زائرین محترم تذکر می دهم که در این مواقف معظمه و در طول سفر به مکه مکرمه و مدینه منوره از انس با قرآن کریم اینصحیفه الهی و کتاب هدایت غفلت نورزید که مسلمانان هرچه دارند و خواهند داشت در طول تاریخ گذشته و آینده از برکات سرشار این کتاب مقدس است».
11- «از مهمات در همه عبادات، اخلاص در عمل است که اگر خدای نخواسته کسی عمل را برای خودنمایی و عرضه به دیگران انجام دهد و خوبی عملش را به رخ دیگران بکشد عمل او باطل است و حجاج محترم مواظب باشند که رضای غیر خداوند را در اعمال خود شرکت ندهند».
12- «در اماکن مقدسه خدا را بخوانید و با دعا و نیایش روح خود را پالایش کنید. آنهایی که به خیال
خودشان مردم را از دعا و ذکر، پرهیز می دهند تا مردم به دنیا بپردازند می دانند که همین دعا آدم را می سازد اقامه عدل را دنیا همین انبیایی کردند که اهل ذکر و فکر و همه چیز بودند، قیام ضدّ ستمگرها را همین ها کردند».
تذکرات به روحانیون:
1- «لازم است به حضرات آقایان علما و روحانیون محترم کاروان ها تذکر دهید که قبل از حرکت مجالسی تشکیل دهند و حجاج محترم را با مسائل شرعی و وظایف انسانی آشنا کنند».
2- «یکی دیگر از وظایف مهم هم قضیه آشنا کردن مردم است به مسائل حج، آدم بسیار می بیند که حج می روند، زحمت می کشند لکن مسئله حج را نمی دانند و آنجا گرفتار می شوند ....
باید آقایان برای مردم جلسه درس قرار بدهند و به مردم آداب حج، اجبات حج و محرمات حج را بگویند آدابش هم نشد، نشد اما محرمات و واجبات را به مردم
تعلیم کنند و این جلسات را هر روز داشته باشند.
مردم هم موظفند که بروند پیش آقایان و در این درس ها شرکت بکنند و مسائل حج را یاد بگیرند که بعدها وقتی آمدند گرفتار نشوند که من طوافم چه جوری بود آیا درست است یا نه؟»
3- روحانیون و مدیران و مسئولین محترم کاروان ها و حج با توجه به مسئولیت خطیری که در اداره و توجیه زائرین محترم پذیرفته اند و با در نظر گرفتن شرایط استثنائی کشور جمهوری اسلامی ایران باید تمام همت و تلاش خود را در برگزاریصحیح و منظم حج بکار گیرند و با سعهصدر و بدور از هرگونه توقع و منتی زائران محترم بیت الله را در آموزش و تعلیم مناسک و مسائل حج همراهی نمایند.
و متناسب با حضور قشرهای مختلف اعم از بی سواد و باسواد برای آنان برنامه ریزی کنند و از نقش سازنده خود و تأثیر بزرگی که حج برای همیشه در سرنوشت انسان می گذارد غافل نشوند، چرا که در آن فضا و شرایط معنوی همه دل ها برای تحول و پذیرفتن حق آماده است».
«یکی از فرصت های بسیار مناسب و مغتنم برای روحانیون ارتباط باصاحب نظران و اندیشمندان و علمای کشورهای اسلامی است.
هرچند که استکبار جهانی و یا سران بعضی کشورهای اسلامی به شدت از این نوع ملاقات ها و رابطه ها بیمناک و از آن جلوگیری و مراقبت می نمایند. ولی برنامه ریزی سالم و استفاده کردن از این موقعیت مناسب برای تبادل افکار و اندیشه ها و پیدا کردن راه حل برای معضلات جوامع اسلامی از خواسته های جمهوری اسلامی ایران بوده است. و در این فرصت مغتنم روحانیون معظم و مسئولین تبلیغات حج برای انتقال تجارب انقلاب و ارائه خط مشی های سیاسی در پرتو احکام قرآن و نقش عظیم روحانیت اسلام در رهبری مردم و جامعه نقش کارسازی باید ایفاء بنمایند».
5- «و به روحانیون محترم عرض می کنم که علاوه بر آنکه مسائل را به طور وضوح که همه کس بفهمد در جلسات متعدد به گروه خود یاد دهید در وقت اعمال آنان
نیز مواظب آنها باشید و آنها را هدایت فرمایید».
6- «روحانیون عزیز در عین حالی که مسائل را به طور واضح و دقیق بیان می کنند، ولی از مشکل تراشی و حالت های وسواس گونه که زائران را در شک و تردید و احتیاطهای بی مورد قرار می دهند خودداری کنند.
چرا که وسواس در برنامه و عبادت ها و ادعیه موجب کسالت و بی توجهی در واجبات می شود».
7- «از مسائل دیگری که آقایان روحانیون که در کاروان ها هستند باید به مردم بگویند امور سیاسی است که در حج واقع می شود و باید روی نظام باشد. اینکه هرکس خودش بخواهد یک کاری بکند درست نیست و این هرج و مرج همیشه غلط بوده، هر امری باید یک نظمی داشته باشد، برای فلان امر می خواهند اجتماع کنند باید کسی که متکفل امور حج است برنامه بدهد و روی آن برنامه عمل بکنند هرکس یا هر گروهی خودش علیحده روی مذاق خودش که بین مذاق ها اختلاف هم خیلی هست بخواهد عمل کند آنجاها گرفتاری پیدا می شود، و بدتر از
آن این است که گاهی برای جمهوری اسلامی اسباب وهن شود نباید کاری بکنند که برای جمهوری اسلامی یک بدنامی پیدا شود».
تذکرات به زائرین:
1- «از زائران محترم کشور ایران تقاضا دارم که توجه کنند از چه کشوری می روند؟ و به سوی کی رو آورده اند؟ از کشوری می روند که برای اسلام عزیز و اجرای احکام نورانی آن بجای احکام طاغوت بپا خواسته و زن و مرد و پیر و جوان هرچه داشته اند فدا کرده اند .... و بسوی کشوری می روند که خانه خداوند تعالی و کعبه آمال انبیاء عظام و اولیاء کرام و محط وحی و مهبط جبرئیل امین و ملائکة الله است ....
و به سوی مدینه محمدصلی الله علیه و آله می روند تا محمدی شوند و چگونه زیستن و چگونه مجاهدت کردن و چگونه رفتن به سوی معشوق را بیاموزند، رفته اند به سوی قبر رسول عظیم الشأن و قبور اولیاء عظیم المنزله ای که لحظه ای به دنیا و زخارف آن توجه نکرده اند و به جز خدا و اوامر او
نیندیشیده اند و به جز رضای او قدم برنداشته اند».
2- «لازم است حجاج مسائل حج را از واجبات و محرمات نزد علمای اعلام به خوبی یاد گیرند تا خدای نخواسته تخلفاتی حاصل نشود که موجب هدر رفتن زحمات آنان گردد یا موجب مُحِل نشدن آنان شود و برای خودشان اشکالاتی پیش آید».
3- «بر شما ملت عزیز اسلامی که برای ادای مناسک حج در این سرزمین وحی اجماع کرده اید لازم است از فرصت استفاده کرده به فکر چاره باشید، برای حل مسائل مشکله مسلمین تبادل نظر و تفاهم کنید.
باید توجه داشته باشید که این اجتماع بزرگ که به امر خداوند تعالی در هر سالی در این سرزمین مقدس فراهم می شود شما ملت های مسلمان را مکلف می سازد که در راه اهداف مقدسه اسلام، مقاصد عالیه شریعت مطهره، و در راه ترقی و تعالی مسلمین و اتحاد و پیوستگی جامعه اسلامی کوشش کنید در راه استقلال و ریشه کن کردن سرطان استعمار، همفکر و هم پیمان شوید، گرفتاری های ملل مسلم
را از زبان اهالی هر مملکت شنیده و در راه حل مشکلات آنان از هیچگونه اقدامی فروگذار نکنید برای فقرا و مستمندان کشورهای اسلامی کفر کنید. برای آزادی سرزمین اسلامی فلسطین از چنگالصهیونیسم، دشمن سرسخت اسلام و انسانیت چاره اندیشی کنید. از مساعدت و همکاری با مردان فداکاری که در راه آزادی فلسطین مبارزه می کنند غفلت نورزید».
4- «اینجانب امیدوارم که حجاج عزی ایدهم الله تعالی از خود و دوستان خود مراقبت نمایند که در این عبادتِ با عظمتِ الهی آلوده به گناه و خطایا نشوند. در میقات های الهی و مقامات مقدس، در جوار خانه پر برکت خداوند تعالی آدابِ حضورِ محضرِ مقدسِ خداوندِ عظیم مراعات، و قلوب حجاج عزیز از تمام وابستگی های به غیر حق آزاد، و از آنچه غیر دوست هست تهی و با انوار تجلیات الهی منور گردد تا اعمال و مناسک این سیر الی الله با محتوای حج ابراهیمی و پس از آن حج محمدیصلی الله علیه و آله آراسته گردد و با سبکباری از افعال طبیعت همگان سالم از وِزرهای منی و منیت، با کوله باری از معرفت حق و عشق محبوب، به