مشخصات کتاب

رساله انصافیه

در سؤال از فرقه بهائیة از تصنیفات عالم عامل و فاضل کامل

مرحوم جنّت مکان آقا شیخ محمّد رضا النّجفی رحمة اللّه علیه

خیراندیش دیجیتالی: انجمن مددکاری امام زمان (عج) اصفهان

ویراستار کتاب: خانم زهرا روؤفی

رساله انصافیه

یا هادی

رساله انصافیه

در سؤال از فرقه بهائیة از تصنیفات عالم عامل و فاضل کامل

مرحوم جنّت مکان آقا شیخ محمّد رضا النّجفی رحمة اللّه علیه

این کتاب گوهر گران بهاءِ در جواب

تابع عبد ابَهاءِ

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

الحمد للّه علی آلائه و الصّلوة علی خاتم انبیائه المنزل علیه خاتمة انبائه و علی خلفائه و اوصیائه صورت مکتوب یکی از دوستان بحذف القاب چه می فرمائید در خصوص آیه کریمه یا بَنی آدَمَ اِمَّا یَاْتِیَنَّکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ یَقُصُّونَ عَلَیْکُمْ

آیاتی فَمَنِ اتَّقی وَ اَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاهُمْ یَحْزَنُونَ که یک نفر بھائی استدلال نموده باین که ممکن است بعد از وجود حضرت ختمی مرتبت علیه و آله السّلام ارسال رسل و انزال کتب مستدعی آن که بیان آیه شریفه را بفرمائید بطوری که جواب خصم داده شود

عموم مؤمنین متشکر از برکات موجود مبارک هستیم.

جواب

وجه استدلال بآیه شریفه بر آن چه ادّعاء کرده

معلوم نشد و گویا این مستدل از اهل علم نیست و بر اصول مناظره اطلاع ندارد چه از قواعد مسلّمه بین اهل علم است که مستدلّ باید وجه دلالت دلیل نظری را بر مدّعای خود بیان نماید نه این که اکتفا کند بذکر آیه که ابداً ربطی بمقصود او ندارد و اصل ادّعاءِ او اعجب امر دلیل است چه این مدّعی که خلاف ضرورت دین مقدس اسلام است خلاف مقررّات و مسلّمات بابیّه نیز می باشد و بتصریح

رؤسآ و مؤلّفین آن ها جناب باب و خلفاءِ ایشان از نبوّت بهره ندارند تا چه رسد برسالت که فرع نبوّت و متأخر از آنست چه واضح است که هر رسولی لابدّ نبّی است و تا نبوّت نباشد رسالت متحقّق نخواهد شد و نمی دانم کسی که جهل و بی اطّلاعی او بحدّیست که مقررّات مذهب خود را نمی داند و از کلمات بزرگان او خبر ندارد چگونه تکلّم در تفسیر آیات قرآن مجید می کند و بمیدان مبارزه علمی یا علماءِ اعلام و حادسین

ثغور دین اسلام وارد می شود.

(ای مگس عرصه سیمرغ نه جولان گه تو است) *** (عرض خود می بری و زحمت ما می داری )

و این کم ترین خدّام شریعیت حضرت ختمی مرتبت و حاملین آثار اهل بیت طهارت اوّل تصریح بزرگان این طایفه را بآن چه عرض شد نقل خواهم نمود و جهل این مستدّل را بمذهب خود اشکار خواهم داشت و بعد از آن بمعنی آیه کریمه خواهم پرداخت و بموجب آن چه گفته اند إن علی سائلنا أن نسئله

سؤالی از این طایفه نموده و نجاتمه مهمّه بجواب خاتمه خواهم داد انشآء اللّه تعالیٰ

تهریج صاحب نقطة الکاف نجاتمیّت آن حضرت حاج میرزا جانی کاشانی در کتاب نقطه الکاف صفحه 82 از نسخه مطبوعَه لیدن از بلاد هُلند می گوید ایمان بحضرت خداوند در چهار رکن تمام گردید رکن اوّل توحید بگفتن لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ

رکن ثانی بنبوّت باقرار محمّد رسول اللّه و خاتم النّبییّن و کتابهُ حق رکن ثالث ولایت بانّ

علیًّا علیه السّلام واحد عشر ذرّیته اوصیاءُ رسول اللّه و امنائه فی ملکه رکن رابع اذعان بانّ ابواب الاربع المنصوص و المخصوص من قبل الامام علیه السّلام حقّ و امنائه و حُفّاظ علی دینه این بود عبارت او که بعینها نقل می شود.

با اغلاط آن بحسب قواعد علمّیه و البتّه کسی که کتاب آسمانی او بیان باشد در غلط نوشتن معذور بلکه باید نزد هم کیشان خود مأجور باشد و مراد او بابواب اربع امام چنان چه قبل از این عبارت

تصریح شده بان حسین بن روح و سه نایب خاصّ دیگر رضوان اللّه علیهم می باشد که در ایّام غیبت صغری سفراءِ آن حضرت بودند و این نیابت باصطلاّح این کاتب خاصّه و نقی است و نیابت زمان غیبت کبری عامّه و آثاری چنان چه در صفحه 91 بیان کرده.

و ایضًا در صفحه 52 از کتاب فزبور می گوید پس بدلیل عقل چهار چیز بر پیغمبر لازم است

اوّل آن که ادّعاءِ محال نکند مثل شریک باری تعالیٰ

بلکه ادّعاءِ امکان (ممکن) نماید مثل پیغمبری ولی ادّعایش در خود زمان باشد نه این که من اللّه نسخ آن ادّعاء رسیده باشد مثل ادّعاءِ ختم پیغمبری و ثبوت آن و بعد از ثبوت دیگر ادّعاءِ آن جایز نیست.

و نیز در صفحه 53 می گوید از این جا بود که حضرت پیغمبر آخر الزّمان من بعد از آن که چهل سال از عمر شریف او گذشته مبعوث بامر رسالت شدند و سرّ آن که قبل از چهل سالگی مبعوث نگردیدند

آن بود که چون که آن سیّد امکان نقطه ختم دوره نبوّت بوده و لهذا بایست سیر آن تمام و ظهورش تام باشد و تعبیر از آن حضرت بلفظ ختمی مرتبت در این کتاب بسیار است چنان چه در صفحه 32 و غّیرها و پوشیده نماند که حاجی مزبور میرزا جانی صاحب کتاب مزبور از قدماء بابتیه و اصحاب جناب آقا میرزا علی محمّد می باشد و در طبقه میرزا یحیی ازل و میزرا حسین علی بهاء و سیّد مجیبی دارابی و قرّة العین و شیخ علی ترشیزی ملقّب بجناب

عظیم و غیر هم است و با اکثر آن طبقه مصاحب و موافق و خود و دو برادر او وقتی جناب باب را از اصفهان بماکو می بردند و شبانه روز در کاشان ضیافت شایانی از او نمودند و در غالب وقایع بابیّه حاضر بلکه شریک بوده تا آن که دو سال بعد از قتل باب که سنه 126 است در طهران با عدّه از هم عقید های خود کشته شد و کتاب مذکور قدیمی ترین کتب این طایفه و دارای وقایع مهمّه آن ها است و مع ذلک فرقه بهائیه را بار سنگینی بر دل است

از این کتاب و کمال جدّ و جهد در اتلاف نسخه های این کتاب نمودند.

بجهت این که در این کتاب نصّ صریح باب را بر وصایت و ولایت ازل و فرستادن نوشتجات و مهر و قلمدان را نزد وی و امر بنوشتن هشت واحد بیان و غیره را نقل نموده و قصّه خواب ما در بهارا و در حقّ او ایّام طفولیّت او از خود بها نقل کرده و این مطالب تمام بر خلاف معتقد بهائیان بلکه هرم اساس مذهب آن ها است لهذا یحدّی سعی و کوشش در اعدام کتاب نمودند که نزدیک شده که اثری از آن باقی نماند و لکن از باب اتّفاق نسخه از آن بدست سفیر فرانسه در ایران افتاد و بار و پا نقل نمود و من بعد باهتمام مستشرق مشهود داد وارد برون انگلیسی طبع و نسخ آن در عالم منتشر شد و بر قوّت ازلیّه بر بهائیة و بر قوّت اسلام بر بابیه با بی مفتوح شد که چاره بردار نیست و عجب آن که علی المنقول هنوز در سدد جمع نسخ و اعلام آن هستند غافل از آن که اتسع الخرق علی الرّاقع منه

تصریح حاج میرزا ابوالفضل گلپایگانی بخاتمیّت آن حضرت و پیغمبر نبودن باب

در کتاب فوائد می گوید در ظهور مظاهر امر اللّه عالم دیانت لباس جدید می پوشد و جمیع اشیاء از از شرایع و آداب و عوائد و سنن و القاب متبدّل و متجدّد می گردد لهذا اسماء حسنی و القاب علیا که خاصّه امر اللّه است نیز جدید و بدیع می گردد

(تا این که می گوید) حضرت رسول ملقّب بلقب کریم و اسم عظیم خاتم الانبیاء و خاتم النّبین که هرگز بخاطر یهود و نصاری خطور ننموده بود موسوم و معروف گشت کزاور ظهور نقطه اولی

(یعنی باب) در حینی که اهل اسلام جز لقب قائم و مهدی نمی دانستند حضرتش بامر اللّه و اذنه بالقاب فخیمه باب و نقطه اولی و ربّ اعلیٰ ( تعالی اللّه عمّا یقول ) امتیاز و اشتهار یافت لهذا اتباع آن حضرت وجود مقدسش را جز باین القاب نمی خوانند و حضرتش را به وصف امامت و نبوّت موصوف نمی دانند.

مقام جناب حاجی مرقوم

در این طائفه بر اهل اطّلاع مخفی نیست چه ایشان

اوّل شخص بلکه موّسس این مذهب می باشند و آن چه از وجوه سخیفه و اخبار ضعیفه و تاویلات بارده که دست آویز این جماعت می باشد

اکثر بلکه همه اثر فکر ایشان ست و قلم او در ترویج این مذهب زیاده از قلم اعلی خود باب و خلفاء او اثر داشت و لهذا بملاحظه اختصار و ملول نشدن ناظرین قناعت بنقل از این دو نفر که یکی از طبقه اولی و اصحاب خود باب و دیگری افضل اتباع بهاءِ

نمودیم و در نقل زیاده بر این جز تضییع عمر و کاغذ ثمره نبود.

و این طایفه را اگر چه در این باب دعاوی متناقضه و کلمات غیر مفهومه بسیار است ولکن تعرض آن ها خارج از موضوع بحث است و برای آن چه مقصود است کافی است اعتراف این دو بخاتمیّت حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلم و تصریح صاحب فرائد باین که اتباع باب او را بصفّت نبوت موصوف نمی دانند و بلقّب نبوّت نمی خوانند و تصریح صاحب نقطة

الکاف باین که ناسخ ادّعاء نبوّت بعد از ان حضرت من اللّه رسیده و بعد از آن وجود مقدّس این ادعا جایز نیست؛ فعلی هذا اگر باب این ادعا را نکرده و مدعای او غیر از نبوّت بوده پس آیه از مطلب او اجنبی و بیگانه است و اگر ادّعاء نموده پس خود دعوی او مکذّب او است و کذب او به نفس ادّعاء ثابت و محتاج بمکذّب از خارج نخواهد بود.

پس واضح و معلوم شد که آیه شریفه اگر بر فرض دلالت بر مبعوث شدن هزار پیغمبر بعد از آن حضرت

بنماید چیزی نصیب باب نخواهد شد و زحمت این مستدل بیچاره بهدر خواهد رفت.

و ممکن است بهمین الزام خصم نمود و در رد این استدلال اکتفا کرد ولکن مع ذلک عطف عنان قلم بسوی معنی آیه شریفه خواهیم نمود و چنان چه بی اطلاعی مستدل را بر مذهب خودش واضح داشتیم عدم اطلاع او را بر واضحات قواعد علم و جهل او را بلغت عرب آشکار خواهم داشت.

ترجمه آیه کریمه و معنی آن

چنان چه سابقاً اشاره شد این مستدلّ عامی و از بضاعت علم هیچ بهره ندارد و بحکم (از کوزه همان برون تراود که در اوست) باید استدلال او هم عامیانه باشد و چون لازمست که جواب مناسب سؤال و فهم سائل باشد لهذا آیه شریفه را ترجمه و بعبارت ساده توضیح مراد از آیه را نمودیم و از اهل علم و فضل معذرت می خواهیم.

(چون که با کودک سر و کارت فتاد) *** (پس زبان کودکی باید گشاد )

خداوند جلّت عظمته در اوایل سوره مبارکه اعراف نوع اولاد آدم را مخاطب داشته اوّل بعض نعمت ها که بآن ها کرامت فرموده بیان نموده

وَ لَقَدْ مَکَّنَّاکُمْ فِی الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَکُمْ فیها مَعایِشَ الخ و بعد از آن آن ها را متذکّر بابتداء خلقت خود و اکرامی که به آن ها نمود در امر ملائکه بسجده فرمود وَ لَقَدْ خَلَقْناکُمْ ثُمَّ صَوَّرْناکُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَوَ الخ و بهمین نحو بعد از آیاتی چند که مشتمل است بر نصایح و اوامر و جمیع آن ها خطاب

بنوع بنی آدم است این نوع را مخاطب ما داشته و فرموده یا بَنِی آدَمَ إِمّا یَأْتِیَنَّکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ یَقُصُّونَ عَلَیْکُمْ آیاتِی فَمَنِ اتَّقی وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ یعنی ای اولاد آدم اگر بیایند شما را پیغمبران از جنس شما بخوانند بر شما آیت های مرا پس هر کسی پرهیز کرد و اصلاح کرد پس ترسی بر آن ها نیست و محزون نخواهد شد.

خداوند تعالی در این آیات مبارکات چنان چه بیان نمودیم نوع اولاد آدم را مخاطب داشته

و مختص بطائفه نفرموده پس اوّل شخصی که اولاد آدم موجود شد تا آخر کسی که از آن ها بمتند مخاطب باین خطاب ها می باشد و این آیه همه مانند آیات قبل از آنست هر کسی که از آدم علیه و علی الظاهرین من ولده السّلام بوجود آمده یا بیاید تا آخر دنیا این آیه مخاطب و هر پیغمبری که بعد از آدم علیه السلام مبعوث شده مراد از آیه است و اگر خطاب بطایفه مخصوصی بود هر آینه مخاطب آن طایفه را قرار می داد چنان چه در مواضع دیگر

می فرماید یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا یَا أَهْلَ الْکِتَابِ و . و . چه عدول از ان چه مقصود است بلفظ دیگر خلاف قواعد فصاحت و عربیّت است مگر آن که نکته بدیعیه موجب آن شود و بدون آن حمل کلام فصحاء مخلوقین بر این جایز نیست تا چه رسد بکلام معجز نظام خالق تعالی شأنه و کدام مطلّعی بر واضحات عربیّت احتمال می دهد که مخاطب در آیات سابقه بر این آیه از بیان تمکین در زمین و جعل معاش و نصیحت بفریب نخوردن از شیطان و غیر

آن ها تمام بنی آدم نباشند و حال آن که جمیع در آن مشترکند و کدام عالمی بمسلمّات قواعد فصاحت تجویز می کند اختلاف این آیات را در سوق کلامی که بعضی در حقّ تمام بنی آدم و بعضی دیگر خطاب بطایفه از آن ها باشد حاشا که عالم منصفی کلام اقل فصحاء مخلوقین را بر چنین محمل رکیک زشت حمل نماید تا چه رسد بکلام معجز نظام خالق جلّت قدرته و این معنی نزد اهل علم اوضح از آنست که محتاج ببیان باشد.

الحال باید تأمل نمود در این که این شخص عامی چه خیال عامیانه نموده و بچه جهت از آیه کریمه استفاده بعث رسل بعد از سید کل آن ها کرده چنان چه گذشت بیان این مطلب با سائل است و تا بیان نکند حق جواب ندارد و مع ذلک ان چه بنظر می رسد آنست که گمان نموده خطاب لابد باید بآیندگان باشد چه خطاب گذشتگان ممکن نیست یا این که لفظ صیغه یأتینّکم صیغه مستقبل است یعنی بیایند پیغمبرانی پس شامل پیغمبران که آمده اند

نخواهد شد اگر این توّهم را نموده پس باید دانست که قرآن کریم نازل شد بر حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلم نه این که حادث شد در زمان آن بزرگوار.

علماء اهل سنّت که نصف بیش تر مسلمین اند قرآن را قدیم می دانند باین معنی که تا ذات احدیّت بوده قرآن هم بوده و تا هست قرآن هم هست

و لسان احدیّت از ازل بخطاب یا بنی آدم گویا بوده و تا ابد گویا خواهد بود و در آن مقام ارفع گذشته و آینده نیست و این خطاب از کلّ

مخلوقات است و بعد از فناء کلّ ممکنات و معتزله اگر چه انکار قدیم بودن قرآن را نمودند و علماء شیعه اهل بیت مسلک متوسّطی پیمودند که وسط است بین افراط و تفریط و شرح آن مناست موضوع بحث ما نیست و بهر حال قرآن باتّفاق امّت محمدّیه صلی اللّه علیه و آله و سلم و نبص خود قرآن قبل از بعثت حضرت مرتبت صلی اللّه علیه و آله و سلم بقلم قدرت در لوح محفوظ مرقوم و در لوح محفوظ موجود بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِیدٌ `فِی لَوْحٍ مَحْفُوظٍ و بر آن حضرت نازل فرمود قرآن را چنان چه مکرّر بیان

آن را در خود قرآن فرموده إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةٍ مُبَارَکَةٍ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ و چنان چه عقل بشری از ادراک حقیقت قرآن عاجز است از تعیین مبدء آن هم بطریق یقین عاجز خواهد بود ولکن نظر اعتبار و شواهد آثار مقتضی آنست که تا حقیقت محمدیّه صلی اللّه علیه و آله و سلم جل خالقها که اول مخلوقاتست بوده قرآن هم بوده و آن حقیقت محیّر العقول از قرآن هیچ زمانی منفک نبوده کُنْتُ نَبِیّاً

وَ آدَمُ بَیْنَ اَلْمَاءِ وَ اَلطِّینِ از آن حضرت مرویست و ایضًا ما بین قرآن و سایر کتب آسمانی مشترکاتی هست باین معنی که آیاتی در قرآن موجود است که در آن کتب هم بوده و لو بلفظ دیگر و لغت دیگر چنان چه در سوره اعلی می فرماید إِنَّ هذا لَفِی اَلصُّحُفِ اَلْأُولی صُحُفِ إِبْراهِیمَ وَ مُوسی پس ممکن است که این خطاب از آن قبیل باشد که هر امتّی را در سابق باین خطاب مخایب داشته و امر بمتابعت پیغمبر مبعوث نموده باشد. پس

بر تقدیر تسلیم اختصاص این خطاب و حال آن که وجهی برای تسلیم آن نیست چنان چه دانستی دلیل بر بعث پیغمبری بعد از آن حضرت نخواهد شد

و از آیه شریفه در سوره بقره آیه 36 ظاهر می شود که این خطاب در اوّل هبوط آدم علیه السلام بزمین است قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِیعاً فَإِمَّا یَأْتِیَنَّکُمْ مِنِّی هُدیً فَمَنْ تَبِعَ هُدایَ فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ و هم چنین آیه 121 سوره مریم قالَ اهْبِطا مِنْها جَمِیعاً بَعْضُکُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمّا یَأْتِیَنَّکُمْ مِنِّی هُدیً

فَمَنِ اتَّبَعَ هُدایَ فَلا یَضِلُّ وَ لا یَشْقی و اما لفظ یأتینّکم که بصیغه آینده است پس وجه آن از آن چه گفتم معلوم خواهد شد چه البتّه اگر خطاب مقدّم شد آمدن رسل بعد از آن خواهد بود و زیاده بر آن بر اهل لسان واضح است که صیغه مضارع در کثیری از موارد دلالت بر وقوع فعل دارد فقط چنان چه در آیه شریفه إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً و اگر از این

مطلب اغماض شود مناسب است این مستدل از آیه شریفه واقعه در سوره مبارکه حج للَّهُ یَصْطَفِی مِنَ الْمَلائِکَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ استفاده پیغمبری دیگر برای ملائکه گرام هم بنماید و بتدریج او را ترقی رتبه داده بمقام نقطه و ربّ أعلیٰ رساند و این مقدار کفایت می کند در جواب کلام شخص عامی و اگر از اهل علم بود چنین بی ربطی از او صادر نمی شد و اگر صادر می شد جواب آن بلسان علمی بدو سه سطر

ممکن بود و اگر مع ذلک باز هم محلّ کلامی باشد اظهار دارند کتباً یا لساناً جواب داده شود.

اکنون نوبت سؤال ما است

بدان که بسیاری از مذاهب فاسده مبنی است بر دعاوی محدوده معقوله و اغلب ادلّه که بآن تمسکّ می جویند مطابق است با اصول علمیّه و قواعد منطقیّه و لهذا وظیفه اهل علم جواب دادن از ادله آن ها است بقواعد علمیّه بخلاف این مذهب که مبانی آن نه بعقل نزدیک است

و نه بحدّی محدود است و آن چه دست آویز خود می کنند نه صریح عقل است و نه صحیح نقل بلکه با یک مشت اخبار ضعیفه بلکه مجعوله است یا منقول از کتب غیر معتبره یا مجهوله و یا تأویلات بارده مضحکه در آیات محکمات و صحاح روایات چنان چه نمونه آن را خواهی شنید

و چون این متاع بجز از عوام مشتری نخواهد پیدا کرد و آن سکه های قلب در غیر بازار بی سوادی رواج نخواهد یافت لهذا مبلغین

این طایفه از مناظره اهل علم کناره می جویند و هم خود را مصروف فریب دادن عوام بیچاره می دارند و هر روزی از این قبیل شبهات که نمونه آن گذشت القاء بآن ها نموده و باعث زحمت اهل علم می شوند و چون این قسم شبهات حدّی ندارد و تا این درخت برپا است از این قبیل شاخ ها و برگ ها خواهد بر آورد و میوه تلخ خواهد داد لهذا بموجب قول عرب اقلع الشّجر من عروقه ولا تنضب نفسک یقطع فروعه

سؤال بسیار ساده خالی از هر گونه تعصّب و عبارات زشت نمودیم امید آن که نظر منصفانه در این سؤال بنمایند و تعصّب را کنار گذاشته و خود را بهلاکت ابدی نیندازند و از دین خدا خارج نشوند که انّ الدّین عند اللّه الإسلام و بدینی که قبول خداوند نمی شود متدّین نشوند که وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ اَلْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ و نشوند از کسانی که در حق آن ها فرمود ﴿ کَیْفَ یَهْدِی اللَّهُ قَوْماً)

مقدمه سؤال

بدان که مراتبی که جناب باب در دعاوی خود سیر نمودند از باب امام بودن و بعد از آن مهدی قائم شدن و بعد از آن بمرتبه نقطه اولی و ربّ اعلی رسیدن در هیچ مرتبه از این مراتب منفرد نبودند یعنی ادّعائی نکردند که قبل از ایشان کسی آن ادّعا را ننموده باشد

بابیّت

امّا ادّعاءِ باب امام بودن پس در زمان غیبت صُغری جمع کثیری در قبال نوّاب اربعه و سفراء ممد و حین رضوان اللّه علیهم اجمعین دعوی

بابیّت نمودند مانند شریعی و محمّد بن نصیر نمیری و محمّد بن علّی شلمغانی و بلالی و غیرهم و در کتب حدیث و رجال تفضیل احوال آن ها مفصّل مذکور است بلکه این ادّعاء قبل از غیبت امام عصر و در زمان آباء گرام آن بزرگوار نزد غلاة شیعه متعارف بوده چنان چه در مکتوبی که امام عسکری علیه السلام بعبیدی مرقوم فرموده اند چنان چه شیخ ابو عمرو کشی روایت نموده می فرماید یَزْعُمُ اِبْنُ بَابَا أَنِّی بَعَثْتُهُ نَبِیّاً وَ أَنَّهُ بَابٌ عَلَیْهِ لَعْنَهُ اَللَّهِ

سَخَّرَ مِنْهُ اَلشَّیْطَانُ فَأَغْوَاهُ، فَلَعَنَ اَللَّهُ مَنْ قَبِلَ مِنْهُ ذَلِکَ یعنی گمان می کند إبن بابا ( اسم او محمّد بن الحسن است) که من او را بپیغمبری مبعوث نمودم و او بابست بر او باد لعنت خدا شیطان از او سخریة نمود پس او را اغواء کرد پس لعنت خدا بر کسی که از او قبول کند و در بعضی کتب غلات که نسخه از آن در نجف اشرف بنظر رسید مذکور است که مقام امام بالا تر از آنست که خلق بتوانند او را بشناسند و معنی معرفت امام معرفت باب امام است

و برای هر امامی دو باب معیّن کرده و احوالات آن ها را بیان نموده.

مهدویّت و قائمیّت

و امّا محدویّت و قائمیّت که بعد از بابیّت ادّعاء نموده و مقام اوّل خود را بملّا حسین بشرویه وا گذار کرد نه آن قدر کهنه است که بتوان بیان نمود و نه مدعیان به بقدریست که بتوان شمرد بعد از گذشتن شصت سال و کسری از هجرت یعنی بعد از واقعه جان گداز کربلا جمعی از شیعیان که کیسانیه باشند لقب مهدی را

بمحمّد بن الحنفیّه روا داشتند و چندی نگذشت که محمّد بن عبد اللّه ابن الحسن المثّنیٰ ملقب بمهدی شد و روایت منقوله از حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلم در وصف مهدی (اسمه اسمی و اسم ابیه اسم ابی) را بر او منطبق کردند و بعد از او مهدویّت از اولاد امیر المومنین علیه السّلام تجاوز نمود و در طوائف متعدّده مهدی نمودار شد و قائمی پدید گشت منصور پسر خود را باین طمع مهدی نام نهاد و سلطان محمد فاتح قسطنطنیّه را مهدی دانستند چون در

وصف مهدی وارد شده بود که فاتح آن بلد است ابو الطیب متنبی ابن العمید وزیر معروف را از روی تملّق مهدی خواند و گفت ( و إنْ یکُنِ المَهدیّ مَن بانَ هَدْیُهُ ) (فهذا و الأ فالهدی ما و ما المهدی)

و در کثیری از اصقاع عالم مهدی ها ظاهر شدند و عجب آن که حتی در شجره ملعونه بنی امیّه هم مهدی قائم نمودار شد و در بلاد اندلس که فعلا معروف است باسپانیا ظاهر شد و شرع فسق و فجور را

ترویج نمود و آن قدر زنان و پسران مسلمان ها را هتک نمود که شاعر گفت

(قد قام مهدینا ولکن *** بملة الفسق و المجون)

(من کان من قبل ذا أجما *** فانه الیوم ذو قرون)

و حمزة بن علی که حاکم بامر اللّه علوی مصری را إله و خالق کل شی می خواند اصحاب او او را قائم و امام منتظر دانستند و غیبت او را غیبة الامتحان نامیده اند و محل ظهور او را بلاد تهامه یا اقاصی یمن معیّن کرده اند و در همین ازمنه متمهدی

در سودان و قادیانی که جامع مرتبه مسیحیّه و مهدویّت بود و در بلاد هند الی غیر ذلک.

نقطویّت

و امّا ادعاء نقطویة که مرتبه سوّم از دعاوی باب است پس آن چه فعلا بنظر دارم آن که در زمان سلطنت مرحوم شاه عبّاس اوّل مذهب نقطویّة شیوع پیدا نمود اوّل رئیس آن ها استاد خسرو قزوینی بود و من بعد استاد یوسفی و از علماء آن ها بود شیخ ابو الفضل بن مبارک که نزد محمّد اکبر پادشاه هند بسیار مقرّب بود و از منشوری

که باسم میر سیّد احمد کاشی نوشته معلوم شد که پادشاه مرقوم را گمراه کرده بود و میر سیّد احمد کاشی اعلم آن ها بود که شاه عبّاس با شمشیر بدست خود او را دو نیم نمود و بموجب نقل صاحب تاریخ عالم آراء ظاهر شد که در ممالک محرُوسه این طبقه زیاد شده بودند و ببلاد هند سرایت نموده و شریف املی که جامع کمالات و حامل مقالات مزخرفه و از اکابر این طایفه بود از بیم فقهاءِ فرار بهند نمود و حضرت پادشاه و امراء و اعیان

باو پیر مریدانه باو سلوک می نمودند و آن چه از تعلیمات آن ها فعلاً بنظر دارم ( تا مراجعه شود) قریب بتعلیمات بابیّه است از تناسخ و انکار معاد که هر دو دو رکن معظم مذهب آن ها است.

ربّ اعلی

گمان نمی کنم خود جناب باب چنین ادّعائی نموده و بعد از ادّعاء همسری با آدم تا خاتم علیهم السّلام در مظهر بودن راضی شوند که در عداد نمرود و فرعون محسوب شوند فریاد أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَی

الْأَعْلَی بر آورند چنان چه متوقّع از جناب آقا میرزا ابو الفضل که فاضل این طایفه اند نبودم که رئیس خود را در عبارت سابقه چون گوساله سامری قرار داده خطاب هذا إِلهُکُمْ بطائفه خود نمایند و علی ایُّ حالٍ اگر راضی شوند مطلّع خبیر می داند که این ادّعاء از چه کسانی صادر شد و نتیجه آن چه بود.

ظهور یا مظهریت امر اللّه و مانند این الفاظ

ظهورات بحدّیست که عدّ آن مشگل و تعیین اوّل زمان ظهور این ادّعاءِ در عالم غیر ممکن

اجمالاً مظاهر از ایشان تعدّی نموده بحیوانات هم رسیده چنان چه در مذهب طایفه از ملاحده اسماعیلیه که الی کنون در بلاد هند و بعض بلاد خراسان هستند در خرچنگ و خوگ و حیوانات دیگر ظهورات شده و اسامی پیغمبران هر حیوانی بعنوان پیغمبران حضرت خوگ و حضرت خرچنگ و. و.

با احوالات آن ها موجود و از این قبیل است حیواناتی که معبود مصرییّن و آشورییّن و غیر هما بودند بلکه جمادات هم از این فیض عظیم محروم

نمانده و اکثریت بت پرستان بهمین معنی یا قریب آن تقدیس بت های خود را نموده برای آن ها سجده می کند و الّا محالست کسی که اوّل مرتبه عقل را دارا باشد بدون این تأویل یک قطعه سنگ مصنوع محدود را ذات غیر محدود و صانع کل موجود بداند و بدون هیچ تأویلی او را برای حوائج خود بخواند.

و امّا ظهورات در انسان هم بسیار و تعداد آن موجب ملالت قرأء محترمست و اگر من سَیَظهَر این طلایفه یک مرتبه ظهور نموده باشد خلیفه

حاکم بامر اللّه عبیدی علوی مصری باعتقاد اصحاب او چنان چه در کتاب های حمزة بن علی و غیره مفصّلاً مذکور است ولا مرتبه در ناسوت ظهور نمود بصورت انسانی و در هر ظهوری باسمی دیگر و بلد دیگر چون علی و باری و مؤمل و قائم و غیره در هند و اصفهان و مغرب و غیره و این سوای ظهوراتی است که در ناسوت بغیر شکل بشری ہود قبل از ظهور آدم الصّفا ⁽¹⁾هفتاد ظهور نمود و بین

هر ظهوری 70 روز و هر روزی 70 هفته و هر هفته 70 سال و هر سالی هزار سال بسال های این زمان بالجملة ثبوت مظاهر مبنای اکثر شرایع بت پرستی و ملاحده زمان اسلام است.

دعوی نزول آیات

کسانی که ادّعاءِ نبوّت نمودند در صدر اسلام تا چند قرن بعد از آن به بسیاری از آن ها عباراتی بهم گرد آورده و مدّعی بودند که آیات سماویست و بآن ها بطریق وحی نازل شده چون مسیلمه و سجاح

و غیر هما و چون معروفست و در کتب تواریخ مذکور لهذا حاجت بنقل آن ها نیست.

بلی ما بین آن ها و جناب باب فرقی واضح است چه آیات آن ها عباراتی است با معنی و با قواعد عربیّت مطابق بلکه بسیاری از آن دارای فصاحت و مشتمل بر نکات بدیع و شُروط بلاغت است متنبی بعد از آن که ادّعاء نبوّت کرد و وارد لاذقیّه شد اسماعیل لاذقی در در قصّه مفصّلی که نقل نموده می گوید از او سئوال کردم آیا بر تو وحی نازل می شود گفت بلی گفتم

پاره از آن را برای من بخوان (فاتی بکلام ما مر بسمعی أحسن منه) یعنی پس آورد بکلامی که گوش من بهتر از آن نشنیده بود گفتم چه قدر از این بر تو وحی شده گفت صد و چهارده عبره گفتم عبره چقدر است پس آورد بمقدار بزرگ تر آیه از آیات کتاب خداوند الخ و اگر ترس این نبود که از تأدّب در مناظره خارج باشد می گفتم اگر اسمعیل آیات جناب علی قیل نبیل ⁽¹⁾را بشنید آیا نمی گفت

( فانی بکلامِ ما مر علی بسمعی أسخف و أقبح منه) البتّه می گفت فرق دیگر ان که این آیات مجعوله آن ها که دارای معنی و صحّت الفاظ بود اکتفا به آن نمی کردند و چیزی که خلاف اسباب عادیّه شمرده می شد بان ضمیمه می کردند و اتباع خود را به آن فریب می دادند

مسیلمه رأیة شادن و بیضه قاروده داشت. متنبی صدحه داشت یعنی باران را از هر بقعه زمین که می خواست منع می کرد چنان چه اسمعیل لاذقی در قصّه که بعض آن گذشت مفصّلاً

نقل کرده گویا اتباع آن ها و لو هر قدر عامی و ابله بودند می دانستند که این عبارات نه مثل قرآن است که از طاقت بشر خارج باشد و بالطّبع فرق ما بین کلام خالق و مخلوق را می گذاشتند

لهذا این مدّعیان بیچاره محتاج می شدند بافعال غربیه برای اقامه حجّت خود و از حظّ جناب باب و بخت ایشان بود که اصحابی پیدا نمودند که فرق ما بین هذیان و قرآن نگذارند و الفاظ بی معنی غلط را که اقلّ مخلوقین از آن استنکاف دارند.

کلام خداوند عالم دانند و حاجی گلپایگانی که ربّ النّوع این طایفه است گاه اصل خرق عادت و معجزه را انکار نماید و گاه او را ممکن شمرده لکن دلیل صدق دعوی نداند و گاه هر دو مطلب را تسلیم نموده احتجاج و خواستن آن را از مدّعی وحی جایز نشمارد تا آن که جناب باب و خلفاء ایشان در زحمت نیفتند و از تناقض و اختلاف دعاوی خود باکی ندارد و اعجب آن که با این همه اصرار بر انکار معجزات انبیاء اصحاب او

کتابت نمودن هزار بیت که امر عادی متعارف است دلیل صحّت دعوی او دانند و این مقام جای تعجب است و من بعد اشاره تتمه کلام خواهد شد. إن شاء اللّه.

ادّعاء آوردن شرع جدید

جمله از این مدّعیان شرع تازه آورده بودند و چون روایت مجهوله بلکه مجعوله در وصف قائم یاتی بشرعٍ جدید علی العرب شدید از اعظم ادلّه این طایفه است طرفه آن که شرع بعض آن ها بر ⁽¹⁾

عرب خیلی شدید بود مثلا شلمغانی که در زمان غیبت صغری ادّعاء بابیّت نمود و اعتقادات و تعلیمات او بسیار شباهت دارد با معتقدات جناب باب و تعالیم ایشان از احکام شریعت جدید او یکی این بود چنان چه این اثر در کامل التّواریخ در وقایع سنه 322 نقل نموده لابّد للفاضل منهم ان ینکح المفضول لیولج النّور فیه و من امتنع من ذلک قلب فی الدّور الذّی یأتی بعد هذا العالم امرأة لان مذهبهم (التّناسخ) یعنی لابّد است از برای