مشخصات کتاب

سرشناسه : نبوی، مجید

عنوان و نام پدیدآور : جشن نیمه شعبان/ نویسنده سیدمجید نبوی؛ [برای] موسسه فرهنگی مذهبی هیئت قائمیه اصفهان.

مشخصات نشر : اصفهان: انتشارات محبان، 1387.

مشخصات ظاهری : ۷۰ص.؛ ۱۳ × ۱۰/۵ س م.

شابک : ۴۰۰۰ریال: 978-964-8592-31-5

موضوع : نیمه شعبان

موضوع : جشن ها -- شیعه

شناسه افزوده : مجتمع فرهنگی مذهبی هیئت قائمیه اصفهان

رده بندی کنگره : BP۲۵۹/۸/ن۲ج۵ ۱۳۰۰ی

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷۴

شماره کتابشناسی ملی : ۳۴۹۹۸۸۲

---

تلفن: ۰۹۱۳۲۰۰۰۱۰۹ - 03134490125

آدرس اینترنتی:

www.ghaemiyeh.com

info@ghaemiyeh.com

اشاره

مراسم ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام بعد از ولادت با برکت فرزند گرامیش حضرت بقیت الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف دستور دادند که مقدار زیادی نان و گوشت بخرند و میان فقیران شهر سامرا تقسیم کنند.⁽¹⁾

و نیز برای او هفتاد قوچ عقیقه کرد.⁽²⁾

امام مهدی، علی محمد علی دخیل، ص ۴۷.

و چهار تا از آنها را برای یکی از اصحاب خود به نام ابراهیم فرستاد و نامه ای با درون مایه زیر به او نوشت:

بسم الله الرحمن الرحیم

این گوسفندها از فرزندم محمد مهدی علیه السلام است. خودت از آنها بخور و هر

کس از شیعیان ما را دیدی، به او هم بخوران⁽¹⁾

شیعیان وقتی از ولادت آن حضرت با خبر شدند، سرتاسر وجودشان را سرور و شادی فرا گرفت و دسته دسته خدمت امام عسکری ع می رسیدند و ولادت آن بزرگوار را به ایشان تبریک میگفتند. شاعران شعر های بسیاری در این باره می سرودند و بدین وسیله، سرور و خوشحالی خود را آشکار

می کردند.⁽²⁾

این روز بزرگ، مظهر نشاط و شادی مسلمانان به ویژه شیعین جهان است و از آنجا که این شادی برای اهلبیت عطا است شیعه باید شادیش هم سو با فرح و شادی آنان باشد.

آداب شادی در سیره ی معصومین علیهم السلام

لازمه ی محبت و دوستی اهل بیت عالی و شیعه بودن این است که باید در تمام ابعاد زندگی از امامان معصوم علیهم السلام پیروی نمود؛ چه در مسائل اعتقادی، عبادی، سیاسی و اجتماعی و چه در غم ها و شادی ها.

حضرت علی فرمودند:

انْظُرُوا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّکُمْ فَالْزَمُوا سَمْتَهُمْ وَ اتَّبِعُوا أَثَرَهُم فَلَنْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ هُدًی وَ لَنْ یُعِیدُوکُمْ فِی رَدًی. ⁽¹⁾

توجه کنید به اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و در جهت و راه آنها بروید و پیروی کنید آثارشان را؛ چرا که آنها شما را از راه هدایت خارج نمی سازند و در پستی نمی اندازند.

نخستین الگوهای رفتار و حساسیت های انسان در دوران کودکی، پدر و مادرند، سپس معلمان و مربیان و همسالان، ولی آن چه می تواند معیار

حساسیت و رفتار برای همگان در همه ی زمان ها باشد، شیوه ی رفتار معصومین علیهم السلام است.

امام رضا علیه السلام به ریان بن شبیب فرمودند:

إِنْ سَرَّکَ أَنْ تَکُونَ مَعَنَا فِی الدَّرَجَاتِ الْعُلَی مِنَ الْجِنَانِ فَاحْزَنْ لِحُزْنِنَا وَ افْرَحْ لِفَرَحِنَا ⁽¹⁾

اگر دوست داری در درجات عالی بهشت، همراه ما باشی، محزون باش به حزن ما و خوشحال باش برای شادی ما.

بر خلاف سنت های غلطی که در میان جوامع اسلامی رواج دارد و فکر می کند، در روزهای شادی هر کاری را که خواسته باشند، می توانند انجام دهند و روزهای شادی را روزهای لهو و خوشگذرانی می دانند، امامان معصوم ما در چنین روزهایی ، ضمن شادی و سرور، برنامه هایی داشتند که از مجموع

آنها یک نکته استفاده می شود و آن این است که در روزهای شادی نه تنها تکالیف شرعی نباید تعطیل شود، بلکه تکلیف و عبادت بیش از روزهای دیگر

است. اصولا چنین روزها، روزهای عبادت و بندگی است؛ نه روزهای غفلت .

برای این که از مظاهر شادی و سرور معصومین علیهم السلام پیروی نماییم، فهرستی از مظاهر شادی ایشان را بر می شماریم.

تکبیر و تهلیل گفتن

پیامبر اکرم و فرمودند: زَیِّنوا أعیادَکُم بِالتَّکبیرِ⁽¹⁾

عید هایتان را به الله اکبر گفتن زینت دهید.

خود آن حضرت، هنگامی که از خانه به سمت مصلی بیرون می رفتند از منزل تا مصلی با صدای بلند الله اکبر ولا اله الا الله می فرمودند.⁽²⁾

پوشیدن لباس پاکیزه

از برخی روایات استفاده می شود که امامان معصوم علیهم السلام در زمان های خاصی چون عید غدیر و بعضی از اعیاد اسلامی، در لباس و پوشش خود تغییری ایجاد و لباس شادی بر تن می کردند.

امام صادق علیه السلام فرمودند: لازم است شخص مؤمن در روز غدیر، پاکیزه ترین و مناسب ترین لباس خود را بپوشد.

⁽³⁾

تبسم و لبخند

امام رضا علیه السلام فرمودند:

روز غدیر، روز تبسم بر مؤمنان است. کسی که در این روز به روی مؤمن، تبسم کند، خداوند در روز قیامت نظر رحمت بر او می افکند.⁽¹⁾

تبریک و تهنیت گفتن

تبریک و تهنیت گفتن از برجسته ترین آداب هر عیدی است و در اسلام نیز سنت تبریک و تهنیت در مناسبت هایی مانند عید غدیر، جایگاه ویژه ای دارد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر تبریک گفتن در چنین روزی، تأکید می کردند و به مردم می فرمودند: «هنئونی» ؛ مرا تبریک بگویید! مرا تبریک بگویید.⁽²⁾

شادی کردن

حضرت علی علیه السلام فرمودند:

وَ أَظْهِرُوا... وَ السُّرُورَ فِی مُلَاقَاتِکُمْ

در برخوردهایتان، شادی را آشکار کنید. ⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمودند: روز غدیر، روز خوشحالی و شادی است.⁽²⁾

دعا و روزه

شیخ طوسی روایت کرده است که توقیعی به دست قاسم بن علای همدانی وکیل امام حسن عسکری علیه السلام رسید، مبنی بر این که روز سوم شعبان، سال روز ولادت امام حسین علیه السلام، روزه بدارد و این دعا را بخواند: اَللّ-هُمَّ اِنّی اَساَلُکَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فی هذَا الْیَوْمِ...⁽³⁾

نماز

از دیگر اعمال اعیاد اسلامی، نماز و عبادت است؛ در روز جمعه، نماز جمعه و در عید فطر و قربان، نماز مخصوص عید و در عید غدیر نماز مخصوص سفارش شده است.⁽¹⁾

عطر زدن

از جمله سنت های پسندیده که همیشه مطلوب است، به ویژه در روزهای عید و شادی، «عطر زدن» است. امام صادق علیه السلام فرمودند:

کانَ رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم یُنفِقُ فی الطِّیبِ أکثَرَ مِمّا یُنفِقُ فی الطَّعام⁽²⁾

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم برای عطر بیش از طعام، بها می دادند و بیش تر پولشان را خرج آن می کردند.

اطعام طعام

فیاض بن محمد طوسی می گوید:

در یکی از سال ها روز عید غدیر به حضور امام رضا علیه السلام شرفیاب شدم، دیدم گروهی در خدمت حضرت هستند. حضرت آنان را برای افطار در خانه اش نگه داشت و به خانه های آنان نیز طعام، لباس، انگشتر و کفش فرستاد.⁽¹⁾

مرحوم علامه مجلسی ما می نویسد:

در یکی از سال ها که روز عید غدیر مصادف شده بود با روز جمعه حضرت علی علیه السلام بعد از نماز جمعه با فرزندان و گروهی از شیعیان به منزل امام حسن علیه السلام جهت اطعامی که حضرت بدین مناسبت برایشان تدارک دیده بود، رفتند.⁽²⁾

انفاق و کمک به فقراء

یکی از برنامه های اعیاد اسلامی، کمک و دستگیری از فقراء و نیازمندان است، مثلا در عید فطر ، زکات فطره و در عید قربان، گوشت قربانی و در سایر

اعیاد نیز صدقه سفارش شده است.

زینت کردن

علامه طباطبایی در ذیل آیه «خُذُواْ زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِ ّ مَسْجِدٍ... ⁽¹⁾

می فرماید: زینت برای مسجد، زینت و زیبایی است که به هنگام حضور در مسجد مناسب است انجام شود که به طور طبیعی ابتدا برای نماز و طواف است و از اطلاق آیه استفاده می شود که در همه ی نمازهای عید و جماعت های روزانه و دیگر عبادت ها، مناسب و مطلوب است.⁽²⁾

صله دادن

از سنت های معصومان در روزهای شادی و سرور، صله و هدیه دادن است.

در حالات حضرت موسی بن جعفر ال آمده است:

روز عیدی مردم به دیدن آن حضرت آمده و هدایایی آورده بودند، آخرین نفر آنها پیر مرد فقیری بود که پیش آمد و عرض کرد: من هدیه ای ندارم جز بیست بیت شعر که جدم در مدح جدت گفته است. پس آن اشعار را خواند، حضرت فرمود: «هدیه تو را قبول کردم». سپس تمام هدایایی که برای او

آورده بودند، به آن پیر مرد بخشید.⁽¹⁾

ولیمة

یکی از سنت های اسلامی در شادی ها، سنت ولیمه است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:

«لا وَلیمَةَ إلاّ فی خَمسٍ : فی عُرسٍ، أو خُرسٍ، أو عِذارٍ، أو وِکارٍ، أو رِکازٍ»⁽¹⁾

ولیمه و اطعام در پنج مورد بیشتر تاکید شده است:

۱. عروسی،

۲. هنگام تولد نوزاد،

۳. ختنه اولاد،

۴. موقع خرید خانه،

۵. در مراجعت از زیارت خانه خدا.

پیامبر اکرم و هنگام تزویج میمونه دختر حارث، ولیمه داد. ⁽²⁾حضرت علی علیه السلام برای عروسی حضرت زهرا سلام الله علیها مهاجرین و انصار را دعوت کرد و آنها را طعام و ولیمه داد. ⁽³⁾

تغییر ذائقه و تنوع

یکی از نمونه های مظاهر شادی معصومان عالیة ، ایجاد تنوع در غذا و میوه است. از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند:

أطرِفُوا أهلِیکُم کُلَّ یَومِ جُمُعَةٍ بِشَی ءٍ مِنَ الفاکِهَةِ و اللَّحمِ حَتَّی یَفرَحوا بِالجُمُعَةِ .⁽¹⁾⁽²⁾

برای خانواده هایتان در هر جمعه، مقداری میوه و گوشت خریداری نمایید تا با خوردن میوه و غذاهای خوشمزه در روز جمعه خوشحال شوند.

توسعه ی زندگی

امام رضا علیه السلام فرمودند: خداوند کسی را که روز عید غدیر ، بر عیال خود توسعه دهد، رحمت می کند و او را از آتش دوزخ دور می گرداند.⁽³⁾

همایش

گردهمایی یکی از اعمال و آداب روزهای عید است.

علی علیه السلام فرمودند: اِجْمَعُوا یجْمَعِ اللهُ شَمْلَکم ⁽¹⁾

در روز عید غدیر گرد هم آیید تا خداوند امور تان را از نابسامانی و پراکندگی

هدیه دادن

یکی از سنت های نیکو در اعیاد اسلامی هدیه دادن است.

امام رضا علیه السلام فرمودند:

فَأَفْضِلْ عَلَی إِخْوَانِکَ فِی هَذَا اَلْیَوْمِ

در این روز (عید غدیر ) بر برادرانت بخشش کن.⁽²⁾

نیکی و احسان

احسان و نیکی یکی دیگر از آداب اعیاد اسلامی است.

حضرت علی علیه السلام فرمودند: به یکدیگر نیکی کنید که خداوند میان شما الفت پدیدار سازد و نیکی در این روز موجب افزایش مال و عمر می شود.

امام صادق علیه السلام فرمودند: و أکثِر بِرّهُم

در روز غدیر به برادران ایمانیات بسیار نیکی کن.⁽¹⁾

دید و بازدید

دید و بازدید، یکی از آداب روزهای عید و روزهای شادی است. این سنت،

مردم را شاداب تر و نام و یاد عید را در دل و ذهنشان ریشه دار تر می کند و در

روایات مورد توجه قرار گرفته است.

چند هشدار

الف. مجالس شادی نباید همراه با گناه باشد؛

حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در پیام خود به شیخ مفید فرموده اند:

فَلْیَعْمَلْ کُلُّ امْرِء مِنْکُمْ بِما یُقَرَّبُ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنا، وَلْیَتَجَنَّبْ ما یُدْنیهِ مِنْ کَراهِیَّتِنا وَ سَخَطِنا

پس هر کدام از شما باید بگونه ای رفتار کند که او را به محبت ما نزدیک کند و از هر کار که موجب ناراحتی و خشم ما می گردد اجتناب ورزد.

و متاسفانه، گاهی شادی ها آن چنان با گناه همراه است که شادی با گناه مساوی می شود.

ب. با اذیت و آزار همراه نباشد؛

یکی از شرایط شادی این است که با اذیت و آزار دیگران همراه نباشد، متأسفانه امروزه بسیاری از شادی های ما با آزار دیگران همراه است. مانند: بلند کردن

صدای موسیقی و آهنگ های مبتذل، انفجارهای تفریحی در شب های شادی ...

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: مَن آذی مُؤمنا فَقَدْ آذانی⁽¹⁾

کسی که مؤمنی را آزار دهد مرا آزار داده است.

ج. لهو نباشد؛

در آیین اسلام، سرگرمی های زیانبار و همه ی عوامل بازدارنده از پیشرفت های معنوی، ممنوع است. موسیقی و غنای حرام، یکی از سرگرمی های زیان بار است که آدمی را از توجه به خدا و آخرت باز می دارد.

موسیقی، اثری هم چون الکل و افیون، در روح و روان انسان دارد؛ یعنی با رخوتی که در اعصاب ایجاد می کند، موجب می شود که انسان موقتا از واقعیت های زندگی فاصله بگیرد، لذا مراجع تقلید ، شنیدن و نواختن موسیقی را حرام می دانند. ⁽²⁾

استفتائات از مراجع تقلید

سؤال: اخیرا در میلاد ائمه علیهم السلام یا مناسبت های دیگر تحت عنوان موسیقی سنتی کنسرت های موسیقی بر پا می کنند، یا سرودهایی با آهنگ به صورت طرب آور با خوانندگی های سبُک اجرا می کنند آیا رواج این حرکت ها از سوی هر گروه و نهاد در فرهنگ سراها یا مساجد و حسینیه ها، چه صورتی دارد و آیا اساسا با توجه به سیره ائمه معصومین علیهم السلام می توان به نام اهل بیت علیهم السلام به چنین اقداماتی دست زد؟

جواب: حضرت آیت الله خامنه ای:

هرگونه خوانندگی و نوازندگی که متناسب با مجالس عیش و نوش و خوشگذرانی باشد جایز نیست و از هر کاری که با شؤنات مساجد و حسینیه ها سازگار نباشد باید اجتناب کرد.

حضرت آیت الله صافی گلپایگانی:

تمام اعمال مذکور در سؤال، حرام و ترک آنها واجب است چه در مسجد باشد یا غیر آن. خداوند مؤمنین را از شرور و فتن آخرالزمان محفوظ دارد.

حضرت آیت الله بهجت:

برپایی و شرکت در این مجالس حرام است.

حضرت آیت الله سیستانی:

اگر لحن آواز از الحان اهل لهو و لعب باشد به احتیاط واجب حرام است و اگر موزیک مناسب مجالس لهو و لعب باشد حرام است. در غیر این دو صورت نیز

مناسب نیست و بخصوص اجرای آن در مساجد اگر هتک باشد حرام است.

حضرت آیت الله مکارم شیرازی:

کلیه صداها و آهنگ هایی که مناسب مجالس لهو و فساد است حرام است.⁽¹⁾

معرفی کتاب

در زمینه ی جشن ها و یادبودها کتاب هایی نوشته شده است که می توان از میان آن ها به کتاب های زیر اشاره کرد:

المواسم و المراسم سید جعفر مرتضی، نشر سازمان تبلیغات؛

بزرگداشت ها در اسلام محمد سپهری، سازمان تبلیغات اسلامی؛

کتاب شرع و شادی، ابوالفضل طریقه دار، نشر همسایه؛

کتاب غم و شادی، نشر صفحه نگار؛

زندگی شادی بخش، اکرم مقدم، نشر حضور؛

خنده. شوخی شادکامی، احمد لقمانی، نشر سابقون؛