مشخصات کتاب
سرشناسه: اجلاس سالانه ایفلا ( هفتاد و هشتمین : 2012م= 1391 : هلسینکی، فنلاند)
IFLA General Conference ( 78th : 2012 : Helsinki, Finland)
عنوان و نام پدیدآور:گزیده مقالات ایفلا 2012 و 2013 (هلسینکی، فنلاند، 17-11 آگوست 2012) (سنگاپور، 23-17 آگوست 2013) [کتاب]/ ویراستار علمی رضا خانی پور، با همکاری محبوبه قربانی؛ نمایه ساز حمید سلیم گندمی.
مشخصات نشر:تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1395.
مشخصات ظاهری:703 ص.: مصور، جدول، نمودار.
فروست: همایش های کتابداری.
شابک:500000 ریال: 978-964-446-460-7
وضعیت فهرست نویسی: فاپا
یادداشت: ص. ع. به انگلیسی:IFLA 2012 & 2013 78th, 11-17 August 2012, Helsinki, Finland...
یادداشت: کتابنامه.
یادداشت: نمایه.
موضوع: کتابداری -- کنگره ها
موضوع: Library science -- Congresses
موضوع:اطلاع رسانی -- کنگره ها
موضوع: Information science -- congresses
شناسه افزوده: خانی پور، رضا، 1345 - ، ویراستار
شناسه افزوده: قربانی، محبوبه، 1353 -، ویراستار
شناسه افزوده: سلیم گندمی، حمید، 1343-
شناسه افزوده: اجلاس سالانه ایفلا ( هفتاد و نهمین : 2013م= 1392 : سنگاپور)
شناسه افزوده:IFLA General Conference ( 79th : 2013 : Singapore)
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شناسه افزوده: ایفلا
شناسه افزوده:International Federation of Library Associations and Institutions
رده بندی کنگره:Z672/5/الف3 1391
رده بندی دیویی: 020/621
شماره کتابشناسی ملی: 4456783
دسترسی و محل الکترونیکی: http://dl.nlai.ir/UI/1cd2641e-53cc-4daf-bd42-1c5aacd89fa6/Catalogue.asp
خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان
ویراستار کتاب: شهناز محققیان
اشارة
گزیده مقالات ایفلا 2012 و 2013
(هلسینکی، فنلاند، 17-11 آگوست 2012)
(سنگاپور، 23-17 آگوست 2013)
ویراستار علمی
رضا خانی پور
با همکاری
محبوبه قربانی
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
فهرستنویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه : خانی پور، رضا، 1345 - ، گردآورنده، ویراستار
گزیده مقالات ایفلا 2012 و 2013 (هلسینکی فنلاند 11- 17 آگوست 2012) (سنگاپور، 17-23 (آگوست 2013)/ [تدوین و] ویراستار علمی رضا خانی پور، با همکاری محبوبه قربانی؛ نمایه ساز حمید سلیم گندمی.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران 1395
مشخصات ظاهری: 703 ص
شابک: 978-964-446-460-7
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
موضوع: کتابداری -- کنگره ها
موضوع: Library science -- Congresses :
موضوع: کتابداری-- مقاله ها و خطابه ها
موضوع: Library science -- Addresses, essays, lectures
موضوع: اطلاع رسانی -- کنگره ها
موضوع: congresses -- Information science
موضوع : اطلاع رسانی-- مقاله ها و خطابه ها
موضوع: Addresses, essays, lectures -- Information science
شناسه افزوده: قربانی، محبوبه، 1353 -، گردآورنده، ویراستار
شناسه افزوده: سلیم گندمی، حمید، 1343
شناسه افزوده: اجلاس سالانه ایفلا (هفتاد و هشتمین : 2012 م = 1391 : هلسینکی فنلاند)
شناسه افزوده: (IFLA General Conference ( 78th : 2012 : Helsinki, Finland)
شناسه افزوده: اجلاس سالانه ایفلا (هفتاد و نهمین : 2013 م = 1292 : سنگاپور)
شناسه افزوده: (IFLA General Conference ( yath : 2013 : Singapore
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: Z672/5 1395 43 گ 2خ/
رده بندی دیویی: 020/621
شماره کتابشناسی ملی: 4456783
شابک: 7- 460-446-964-978
سازمان اسناد و کتابخانه ای
جمهوری اسلامی ایران
گزیده مقالات ایفلا 2012 - 2013
ویراستار علمی: رضا خانی پور با همکاری محبوبه قربانی
نمایه ساز: حمید سلیم گندمی
ناشر: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان: 300 نسخه / چاپ اول 1395
چاپ و صحافی: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
سید آصف آصفی
طرح جلد، صفحه آرایی: شهره خوری، علیرضا خورسندی
ناظر فنی: پرویز بختیاری
بها 500000 ریال
نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق) بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
دفتر فروش: 81623277- 81623315 دورنگار: 81623301
وب گاه : www.nlai.ir پست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir
فهرست مندرجات 2012-2013
17- نوآوری در داده های پژوهشی ملی در کانادا/ نوشته لین کوپلند، برنت رو / ترجمه زهرا اباذری/ 2012
35- خدمات کتابخانه ملی (اِس بی اِن) و مدیریت مجموعه های خاص در نمایه چندرسانه ای / نوشته پاتریتسیا مارتینی، گابریلا گونتاردی/ ترجمه اظهره احمدی/ 2012
43- هدایت از کتابخانه: اقدامات مدیریت داده ها در دانشگاه نورث آمپتون/ نوشته میگی پیکتون، سارا جونز، مارکی گای / ترجمه مریم اسدی/ 2012
59- حمایت از جوامع دانش بنیان: توسعه خط مشی ملی برای کتابخانه ها/ نوشته کارول پریستلی/ ترجمه امیررضا اصنافی/ 2012
75- داده های پیوندی برای کتابخانه ها: مزایای انتقال مفهومی از ساختارهای رکوردی کتابخانه ای به مدل های داده ای بر پایه آر.دی.اف/ نوشته گِتِنه آلمیو، برت استیونز، پنی راس، جین چندلر/ ترجمه سعیده اکبری داریان/ 2012
109- پیایندهای جدید، نقشه های جدید، موضوعات جدید؟/ نوشته شارون دایاس - کوریا / ترجمه زینب پاپی/ 2012
127- دیدن همه فیل: رویکرد جامع به مدیریت حفاظت منابع کتابخانه ای/ نوشته هیتر براون، راس هاروی/ ترجمه مهسا پورحقانی/ 2013
145- عوامل تغییر: کتابداری بین المللی، توسعه و نظریه جهانی شدن/ نوشته اِستیو ویت / ترجمه زهرا تهوری/ 2012
163- ارزیابی قابلیت و دسترس پذیری کتاب خوان های الکترونیکی برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند: مرحله نخست / نوشته اِستفانی ماتا، لوری بونیچی/ ترجمه افسانه تیموری خانی / 2012
177- یکپارچه سازی حفاظت فیزیکی و رقومی سازی: فرایندی مؤثر در کتابخانه ملی فرانسه/ نوشته فیلیپ والِس/ ترجمه زهرا جعفرزاده کرمانی، گیسو گمرکی/ 2013
191- کتابخانه های آفریقا به عنوان مراکز آموزش الکترونیکی/ نوشته تورد هُیویک ترجمه لاله جولاهی/ 2012
215- به سوی کمال در پژوهش های تطبیقی و بین المللی کتابداری و اطلاع رسانی/ نوشته لور پیتر جوهان/ ترجمه نجلا حریری/ 2012
239- برنامه حفظ و نگهداری رویدادنامه ها: حفظ و نگهداری اخبار و روزنامه های رقومی/ نوشته نیک کرابنهوفت، کاترین اسکینر، مت شولتس و فردریک زانت/ ترجمه مهدی خادمیان/ 2013
251- تنوع فرهنگی در کتابخانه های دانشگاه تورنتو/ نوشته جک هانگ- تات لئونگ/ ترجمه رضا خانی پور/ 2013
265- روابط درونی سواد اطلاعاتی با استفاده از محیط های آموزش مجازی/ نوشته دیوید وی. لورتشا، بلانچ وولز/ ترجمه فریبرز درودی/ 2012
281- مدیریت چالاکی: راهبردهایی برای موفقیت در مدت زمان تغییرات سریع (مطالعه موردی) یک کتابخانه دانشگاهی استرالیایی/ نوشته اندرو ولز/ ترجمه محبوبه ربیعی/ 2013
293- دوره برخط گسترده آزاد (موک) و کتابخانه: پرداختن به روند تکامل تعلیم و تربیت/ نوشته ماریلن کالتر/ ترجمه عارف ریاحی/ 2013
303- کتابخانه مجهز به نقشه موضوعی= کتابخانه مطلوب تر: درآمدی بر طرح "کتابخانه ملی لهستان"/ نوشته بارتلومی ولودار چیک/ ترجمه فیروزان زهادی / 2012
321- مشارکت و آموزش: یک دستور العمل برای آموزش/ نوشته تیمو روحلا، ماریتا هارجونپا، آنکی مولاری/ ترجمه حمید سلیم گندمی/ 2013
331- استانداردهای توصیفی ایالات متحده برای اسناد، نسخ خطی تاریخی و کتاب های نادر/ نوشته جی. گوردون دینز، کوری ال. نیمر/ ترجمه لیلی سیفی/ 2012
347- عوت به ضیافت: خدمات دسترسی به کتاب های الکترونیکی در کتابخانه های عمومی انگلستان/ نوشته هلن برازیر/ ترجمه فرزانه شادانپور/ 2012
361- ساخت پل ها: از کتابخانه های یوروپیانا تا روزنامه های یوروپیانا / نوشته سوزان کی. ریلی/ ترجمه صدیقه شاکری/ 2012
371- نقش کتابخانه ها در نگهداری و مراقبت از داده های پژوهشی در آلمان: یافته های یک مطالعه/ نوشته اَشیم اُسوالد، استفان استراثمن/ ترجمه سید مهدی طاهری، سید محمد موسوی/ 2012
387- توسعه خدمات جدید در محیط حومه شهر - اتاق مطالعه مایلی پیورو به یک کتابخانه رسانه تبدیل شد./ نوشته کورت هیرن/ ترجمه نرگس خاتون عزیزیان/ 201
393- بهبود عملکردها: استانداردهای آماری در کتابخانه های جهان / نوشته تورد هُیویک / ترجمه سید ابراهیم عمرانی/ 2013
409- روابط بین دارندگان حقوق انحصاری کتابخانه ها و کاربران/ نوشته محمد شفیق، آبیدا حنیف/ رجمه سعید غفاری/ 2012
417- صدور مجوز رسانه های دیداری شنیداری علمی در آلمان/ نوشته الکه برم ترجمه سهیلا فعال / 2012
431- کتابخانه های مجازی در مؤسسات سرمایه گذار پژوهشی، رویکرد متن باز به اشاعه اطلاعات برای دانشگاهیان، گروه های پژوهشی و جامعه/ نوشته دیه گو فریرا اوکا، گیلرمه گیاکتو موریرا، رُزالی فاوِرو کِرزیزانووسکی، اینِس ماریا دِموریس ایمپراتریز / ترجمه محبوبه قربانی 2013
445- کتابشناسی ملی از اینترنت می پرسد: آیا تلاش می کنی مرا از میان برداری؟ /نوشته یِروسلاو پاسِک، مَگدانا کِرینیسکا / ترجمه معصومه کربلا آقایی کامران/ 2012
463- پیاده سازی نظام مدیریتی هوشمند از طریق پردازش شبکه های اجتماعی/ نوشته مارگارت تان /ترجمه احترام کیانمهر/ 2013
477- آماده سازی کتابشناسی ها برای آینده، الگویی پژوهش محور برای کتابشناسی ها/ نوشته هِگ اِستنسرود حسین، ایرن هول/ ترجمه عباس گیلوری/ 2013
489- آرشیوسازی انقلاب مصر: طرح "دانشگاه همگام با میدان تحریر" مستندسازی 25 ژانویه 2011 و بعد آن/ نوشته استیون اور گولا/ ترجمه نرگس محمد علی پور/ 2013
499- خدمات مرجع بر فراز آسمان ها: خروج کتابداران از حصار کتابخانه/ نوشته سارا وینگیت گری/ ترجمه فرناز محمدی/ 2012
515- ایمنی در چندینگی: شبکه های حفاظت رقومی توزیع شده/ نوشته اِرون تِراب، مارتین هالبرت/ ترجمه امیر مقدمی/ 2012
537- رهبری در مواقع تغییر / نوشته پترا دارن/ ترجمه عصمت مومنی / 2012
551- گسترش کتابداری حرفه ای: نفوذ جوامع محلی نمونه/ نوشته شوکرایا بنتی حج یون، گیتا آلبرت/ ترجمه زهره میرحسینی/ 2013
569- تحولی زنده و پویا: چگونه کتابخانه ها می توانند "آرشیوهای پویا" را به منظور پشتیبانی، بکارگیری و مستندسازی جنبش های اجتماعی بکار گیرند/ نوشته تا ما را رودز / ترجمه اعظم نجفقلی نژاد / 2013
585- پیوند جنبه های نظری و عملی در آموزش علوم کتابداری و اطلاع رسانی در آمریکای لاتین و کارائیب/ نوشته فیلیبِرتو فیلیپه مارتینِز آرِلاندو، جِیمی رایوز اورتگا/ ترجمه لیلا نعمتی انارکی/ 2012
599- کتابخانه های دولتی یونان: وضعیت فعلی و ملاحظات آینده/ نوشته ماریا مونوپولی، آنا ماستور/ ترجمه مرضیه هدایت/ 2012
619- آموزش و یادگیری فهرستنویسی و رده بندی علوم کتابداری و اطلاع رسانی/ مطالعاتی در آفریقای جنوبی، برزیل و ایالات متحده آمریکا/ نوشته دنیس ان. اوکالا و لیدمیلا او کالا، هوپ ا. اولسون و جینت آر، گلاور خوزه اوگوستو گویماراس/ ترجمه طاهره یعقوب پور نرگسی/ 2012
641- نمایه ها
سخن نخست:
ایفلا (فدراسیون بین المللی انجمن ها و مؤسسات کتابداری) از جمله مهمترین سازمان های مستقل، غیر دولتی و غیر انتفاعی در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی است. هدف این فدراسیون برقراری ارتباط همکاری و ارتقای تفاهم بین المللی، پژوهش، توسعه و پیشرفت در موضوعات گوناگون این حوزه همچون سازماندهی اطلاعات، کتابشناسی، خدمات اطلاع رسانی، آموزش و ... است.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در راستای وظایف ذاتی خود و به منظور اشاعه اطلاعات جدید و دانش افزایی در این عرصه از سال 1374 اقدام به ترجمه و انتشار گزیده مقالات مهم ارائه شده در گردهمایی سالانه ایفلا نموده است.
آن چه که در این ارتباط ضروری به نظر می رسد این است که اعضای هیأت علمی استادان و کارشناسان خبره و اصولا جامعه کتابداری ما، می بایست علاوه بر بومی سازی تجارب مفید سایر کشورها، به مباحث بنیادی نظریه پردازی نیز در این حوزه توجه ویژه ای مبذول نمایند.
اگر فناوری های جدید در عرصه ارتباطات و اطلاعات ابزاری برای تعمیق، تحلیل و غنی سازی تمدن فرهنگ و تاریخ و پیشینه گرانسنگ علمی ما باشد، جایگاه و منزلت علم اطلاعات و دانش شناسی در کشور متحول خواهد شد و از این رهگذر در عرصه های جهانی حرف های زیادی برای گفتن خواهد داشت.
امید که به مدد توفیقات الهی همکاری های همه جانبه و سازنده و هم افزایی دانش و تجربه متخصصان حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی در این مسیر گام هایی ماندگار و ارزشمند بردارند و نقش حساس و تحول آفرین خود را به نحوی شایسته و در خور تحسین ایفا نمایند.
در پایان از دکتر رضا خانی پور که این کتاب به کوشش ایشان تدوین یافته است و نیز همکاران انتشارات که در آماده سازی آن تلاش داشته اند سپاسگزاری می نمایم.
سید رضا صالحی امیری
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی
جمهوری اسلامی ایران
پاییز 1395
مقدمه:
*مقدمه: (1)
ایفلا (فدراسیون بین المللی انجمن ها و مؤسسات کتابداری)، نهادی مستقل، غیر حکومتی و غیر انتفاعی است. از مهمترین اهداف آن می توان به ارتقای تفاهم بین المللی همکاری، گفت و شنود و پژوهش و توسعه در همه حوزه های کتابداری؛ شامل کتابشناسی، خدمات اطلاع رسانی آموزش ایجاد تشکیلاتی که جنبه های بین المللی کتابداری را تقویت و ارائه نماید اشاره نمود.
به منظور دستیابی به اهداف پیشگفته ایفلا در زمینه انواع فعالیت هایی که مناسب و مفید تشخیص داده می شود تصمیم گیری می کند. این فعالیت ها عبارتند از حمایت و هماهنگی مطالعات و پژوهش ها، گردآوری، بررسی انتشار و اشاعه اطلاعات مرتبط با فعالیت های کتابداری تهیه کتابشناسی اطلاعات و آموزش، سازماندهی و برگزاری همایش های تخصصی همکاری با مؤسسات بین المللی در حوزه کتابداری و اطلاع ،رسانی سند پردازش آرشیوداری و ایجاد دفاتر برای انجام وظایف مشخص.
ایفلا در سال 1927 در گردهمایی بین المللی در شهر ادینبورو ادینبورگ) اسکاتلند تأسیس شد. نخستین اجلاس ایفلا پس از جنگ جهانی دوم در سال 1947 در اسلو با حضور پنجاه و دو نماینده از 18 کشور برگزار شد مهمترین دستاورد این اجلاس، توافقنامه همکاری میان ایفلا و یونسکو و همچنین پذیرفته شدن ساختار بین المللی فهرستبرگه ها بود مقر اصلی ایفلا، کتابخانه سلطنتی در شهر لاهه هلند است.
عضویت:
ایفلا دو نوع عضویت با حق رأی دارد: انجمن ها و مؤسسات. هم اکنون ایفلا بیش از 1700 عضو از یکصد و پنجاه و پنج کشور جهان دارد اعضای آن به هفت گروه اصلی از جمله انجمن ها مؤسسات ،افراد شرکت ها و کتابخانه های آموزشگاهی تقسیم می شوند
1) اطلاعات مقدمه بیشتر از این منبع اخذ شده است: http://www.ifla.org
شاخه ها و بخش ها
هشت شاخه اصلی ایفلا که هر کدام بخش های گوناگونی دارند، عبارتند از:
کتابخانه های پژوهشی عمومی اعم از ملی دانشگاهی و پارلمانی؛
کتابخانه های تخصصی؛
کتابخانه های عمومی که بخش های کتابخانه های نابینایان، کودکان، آموزشگاهی و سیار در آن قرار دارند؛
کنترل کتابشناختی اعم از کتابشناسی، فهرستنویسی رده بندی و نمایه سازی؛
مجموعه سازی و خدمات عمومی؛
مدیریت و فن آوری اطلاعات؛
آموزش و پرورش؛
فعالیت های منطقه ای.
برنامه های اصلی
ایفلا دارای 32 بخش و چندین میزگرد و گروه های کاری است که جنبه های متنوع و گسترده حوزه های کتابداری و اطلاع رسانی را در بر می گیرد؛ اما دارای 6 برنامه اصلی است ایفلا همکاری میان بخش ها را برای به ثمر رساندن آن ها مورد تأکید و تشویق قرار می دهد این شش برنامه عبارتند از:
1) (Universal Bibliographic Control and International MARC Core Program (UBCIM
2) (Universal Availability of Publication (UAP
3) International MARC Program (IMP)2
4) (Preservation And Conservation Core Program (PAC
5) (Universal Dataflow Telecommunications (UDT
6) (Advancement of Librarianship in the Third World (ALP
بودجه
کمک های مالی همکاران ایفلا، برخی از کشورها، نهادها، مؤسسات، نمایندگی ها و شرکت ها به منظور برگزاری همایش ها و کارگاه های آموزشی طرح های مطالعاتی و پژوهشی و همچنین دریافت حق عضویت است این ها در واقع تأمین کننده بخش عمده بودجه ایفلا محسوب می شوند فروش انتشارات نیز از منابع درآمدی این نهاد است برنامه های حرفه ای ایفلا با کمک های یونسکو و دیگر نهادهای ملی و بین المللی حمایت می شود. فعالیت های اصلی ایفلا مورد حمایت بیست کتابخانه ملی در سطح جهان است. شش کتابخانه ملی و دانشگاهی نیز انجام این برنامه ها را برعهده دارند یا به عنوان دبیرخانه ایفلا فعالیت می کنند.
انتشارات
نتایج و دستاوردهای علمی برنامه ها و اهداف ایفلا که در گروه های حرفه ای آن متجلی می شود در انتشارات، ذخیره و انتشار می یابد عمده انتشارات ایفلا شامل این عناوین است:
مجله ایفلا. (1)چهار شماره در سال انتشار می یابد. معمولا هر نسخه اخبار و وقایع فعالیت ها و عناوین جاری ایفلا را پوشش می دهد همچنین موضوعات گوناگون بین المللی در حوزه کتابداری، از جمله آزادی اطلاعات، حفاظت، خدمات به نابینایان و مالکیت فکری را در برمی گیرد.
گزارش سالانه. (2)دستاوردهای سال گذشته ایفلا را منعکس می نماید.
انتشارات پیایندی ایفلا. (3)توسط انتشارات آلمانی Saur Verla .k.G در مونیخ انتشار می یابد.
گزارش های تخصصی ایفلا. (4)پیایندهایی که گزارش های مرتبط با نشست های حرفه ای و تخصصی و رهنمودهای اجرایی را ارائه می دهند و از سال 1984 توسط دبیرخانه مرکزی انتشار می یابند.
کنترل کتابشناختی و فهرستنویسی بین المللی.(5)
راهنمای ایفلا. (6)که هر دو سال یکبار منتشر می شود.
و سایر موارد. (7)
زبان
زبان های رسمی ایفلا، انگلیسی فرانسوی، روسی، آلمانی و اسپانیولی است.
وب گاه های ایفلا
عمده ترین وب گاه های ایفلا در حال حاضر عبارتند از:
1.http://archive.ifla.org
2.http://blogs.ifla.org
3.http://extranet.ifla.org
4.http://work-report.ifla.org
5.webmaster@ifla.org پست الکترونیکی ایفلا:
به منظور توسعه علم اطلاعات و دانش شناسی و نیز اشاعه اطلاعات و دانش افزایی در این حوزه سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران از سال 1374 همه ساله ترجمه گزیده ای از مقالات ارائه شده در فراهمایی سالانه ایفلا را منتشر می کند. از این مجموعه تاکنون ترجمه گزیده مقالات ایفلا 1994 کوبا؛ 1995 ترکیه؛ 1996 چین؛ 1997 دانمارک؛ 1998 هلند؛ 1999 بانکوک؛ 2000 بیت المقدس؛ 2001 بوستن؛ 2002 گلاسکو؛ 2003 برلین؛ 2004 آرژانتین؛ 2005 اسلو؛ 2006 سئول؛ 2007 دوربان، 2008 کبک - 2009 میلان (در یک مجلد) و 2010 گوتنبرگ - 2011 سن خوان پورتوریکو (در یک مجلد) منتشر شده است.
در مجلد حاضر نیز تصمیم گرفته شد که ترجمه گزیده مقالات فراهمایی سال های 2012 و 2013 تنظیم و منتشر شود. فراهمایی سال 2012 در شهر هلسینکی فنلاند و سال 2013 در سنگاپور برگزار شد موضوع و درونمایه کلی گردهمایی هلسینکی " کتابخانه ها :اکنون الهام بخش شگفت آور، توانبخش" (1)و " سنگاپور " کتابخانه های آینده بی نهایت احتمالات " (2)بود.
از مجموعه مقالات ارائه شده در سال های 2012 و 2013 تعداد 64 مقاله با عنایت به اهمیت موضوعات رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و نیازهای جامعه کتابداری و مراکز اطلاع رسانی انتخاب و برای ترجمه ارسال شد.
تعداد 40 مقاله که بیشتر آن ها در مهلت اعلام شده بدستمان رسید پس از انجام امور مربوط به
مقابله ویرایش و آماده سازی، آماده انتشار گردید به منظور حفظ انسجام و یکدستی مجموعه مقالات برای مقالاتی که چکیده نداشتند چکیده تدوین شد همچنین به جهت تسهیل و تسریع بازیابی اطلاعات محورهای کلی موضوعی و نمایه موضوعی بدان افزوده گشت.
در پایان از زحمات همه مترجمان محترم که با سازمان همکاری مؤثری داشتند سپاسگزاری می نمایم همچنین از سرکار خانم مریم فرهنگ رنجبر برای بازبینی و یکدست سازی مقالات و همکاران مسئول در واحد چاپ و انتشار سازمان صمیمانه قدردانی و تشکر می نمایم.
رضا خانی پور
عضو هیأت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی
جمهوری اسلامی ایران
چکیده
انجمن کتابخانه های عضو کتابخانه های پژوهشی ملی کانادا (سی ای آراِل) (1)در سرپرستی و دسترسی به داده های پژوهشی در دانشگاه ها و همچنین نوآوری های مختلف در داده های پژوهشی ملی و منطقه ای و به عنوان سازمان ارائه دهنده مقالات و آموزش اطلاع رسانی نقشی فعال داشته است. مؤسسه اطلاع رسانی فنی و علمی کانادا (سی آی اس تی ای) (2)نیز در مسائل مربوط به حفظ و سرپرستی داده های پژوهشی علمی فعالانه عمل کرده است سی ای آرال در سال های 2010 و 2011 نوآوری بالقوه حفظ داده های پژوهشی با سرمایه ملی را مورد بررسی قرارداد گروهی متخصص از پژوهشگران رشته های مختلف بر اساس رایزنی با مؤسسات سرمایه گذار، گروه های فناوری اطلاعات (آی تی) (3)ملی معاونان پژوهشی دانشگاه و دیگران در ارائه وضعیت هر یک از کتابخانه های (سی اِی آر اِل) و فعالیت های جمعی و ترویج اهمیت خدمات و راه بردی حفظ سرپرستی داده های پژوهش های ملی کانادا به طور موفقیت آمیزی عمل کرده اند. نوآوری در بکارگیری نقش آفرینان اصلی (سازمان های آی تی، کتابخانه ها، دولت، دانشگاه ها، کتابخانه و آرشیوهای کانادا، سی آی اِس تی آی) و ارائه وضعیت کتابخانه ها در رابطه با نقش حساس آن ها دسترسی سرپرستی و حفظ داده های پژوهشی با همکاری سازمان آی تی با موفقیت رو بر و شد. سی آی اس تی آی (آردی اس دبلیو جی) (4)در فرایند شکل گیری داده های پژوهشی کانادا جهت ترویج و جمع آوری منابع مالی برای زیر ساخت داده های پژوهشی ملی قرار گرفت نوآوری های دیگر توسط سی ای آر ال، سی آی اس تی ای سازمان های ملی آی تی و کتابخانه های منفرد و منطقه ای تداوم دارد.
کلیدواژه: کتابخانه های عضو کتابخانه های پژوهشی ملی کانادا (سی ای آر ال) داده های پژوهشی موسسه اطلاع رسانی فنی و علمی کانادا (سی آی اس تی آی) نوآوری
نوآوری در داده های پژوهشی ملی در کانادا
اشاره
*نوآوری در داده های پژوهشی ملی در کانادا (1)
مقدمه
انجمن کتابخانه های پژوهشی کانادا که از سال 1976 شروع به کار کرد شامل 29 کتابخانه پژوهشی دانشگاهی و سازمان کتابخانه ای پژوهشی ملی است. سیای آرال در ارتباط با تحول مداوم ارتباطات علمی، حمایت از پیامدهای مطلوب در محیط سیاست عمومی فدرال و تقویت و ترویج کتابخانه های پژوهشی کانادا قرار دارد (5)سی ای آر ال از نوآوری های مرتبط با منابع نهادینه ای، دسترسی باز، و انتشار اینترنتی حمایت می کند. بویژه، سی ای آر اِل طی چند سال در زمینه مدیریت داده ها، ارائه گزارش ها و مقاله های متعدد (6)و حمایت برنامه های آموزشی و مؤسسه علوم اینترنتی پژوهشی بطور متمرکز عمل کرده است. در ضمن سی ای آرال در رایزنی های بودجه ای فدرال و تأکید بر اهمیت حمایت ملی از آرشیوسازی داده های پژوهشی تلاش کرده است بسیاری از کتابخانه های مستقل پژوهشی کانادا خدمات داده ای را که از طریق کتابخانه داده ای پژوهشی از اوایل دهه 70 ارائه داده اند بر علوم اجتماعی خریداری شده و دارای مجوز مرکز داده های پژوهشی و خدمات و داده های مالی تأکید داشته اند در بسیاری از موارد این امر بر اساس رشد و حمایت جمعی از ابزارهای ذخیره سازی و بازیابی صورت گرفته است.
مؤسسه اطلاع رسانی فنی و علمی کانادا (سی آی اس تی آی) (7)بازوی کتابخانه علوم شورای پژوهشی ملی کانادا نیز در پیشبرد مباشرت داده های پژوهشی مبتنی بر گروه کار راهبردی داده های
1) National Research Data Initiativas in Canada
2) Lynn Copeland: Former Dean of Library Services, Simon Fraser Univers ity and Project Co- coordinator CNCDI Vancouver, BC, Canada copeland@sfu.ca
3) Brent Roe: Executive Director, Canadian Association of Research libraries, Ottawa ON, Canada, brent .roe@carl-abrc.ca
4) دانشیار و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
5) Home. Canadian Association of Research Libraries, 2011. Web site. April 23, 2012. http://www.carlabrc.ca
6) Available at http://carl-abrc.ca/en/scholarly-communications/data-manage- ment-sub-committee.htmlpapers and http://carl-abrc.ca/fr/communication-savante/gestion-des-donnees-sous-com- ite.htmldocuments.
7) Canada Institute for Scientific and Technical Information. NRC National Sci- ence Library. National Research Council Canada, March 26, 2010. Web site. April 23, 2012. <http://cisti-icist. nrccnrc. gc.ca/eng/ibp/cisti/index.html>.
پژوهشی (آر دی اس دبلیو جی) خود تحت رهبری پام بیورنسون (1)، مدیر عامل سی آی اس تی آی به همراه نمایندگانی از سازمان های مختلف مرتبط با مدیریت داده های پژوهشی نقشی اساسی داشته است. آر دی اس دبلیو جی مایل به درک این نکته بود که چرا برخی از پیشنهادات از سوی مشاوران ملی در مورد دسترسی به داده های پژوهشی علمی سال (2004 ان سی ای اس آر دی) (2)(3)با موفقیت مواجه شد در صورتی که رایزنی های بعدی موفقیت چندانی نداشت. آر دی اس دبلیو جی، متوجه شکاف های اساسی در شالوده داده های پژوهشی کانادا (جدول یک) شد و گفت: "داده ها مواد خام اقتصاد مبتنی بر معرفت هستند تغییر و تحول مجدد مؤثر آن ها درون وضعیتی ارزشمندتر مقیاس موفقیت اقتصادی خواهد بود. فقدان سیاست های سازگار اجرایی نقطه ضعفی در برابر رقبای بین المللی محسوب می شود. (4)شکاف های سطحی در خط مشی ها استانداردها، پژوهش، ارائه و دسترسی و شکاف های عمیق تر در سرمایه گذاری نقش ها و مسولیت ها، منابع رقومی معتبر، مهارت ها و آموزش، سیستم های پادشدهی و قدر شناسی و محافظت مورد بررسی قرار گرفت. در هیچ حوزه ای شکاف ها کوچک یا صفر نبودند. در نتیجه کانادا در این حوزه ها بر تری نداشت.
در سال 2010 بنیاد نوآوری کانادا (سی اف آی) (5)(6)به فراخوانی طرح های کارآمد پرداخت این بنیاد نهادهایی را پیش از این سرمایه گذاری کرده بود همچون مراکز داده های پژوهش ملی شبکه علوم پژوهشی کانادا (سی آر کی ان)، (7)کنسرسیوم اصلی رقومی آکادمیک دارای مجوز مجموعه های الکترونیکی و نشریات اینترنتی هم افزایی و نوآوری دیگر مرتبط با کتابخانه های پژوهشی کانادا. منابع مالی به طرح های متعدد مدیریت داده ای در سطح نهادهای مجزا یا میان نهادی داده شد یا قرار بود که داده شود. این طرح ها عبارت بودند از: طرح اجلاس شبکه ای مرکز بین المللی داده ای (پولاریر) (8)متعلق به دانشگاه آلبرتا، دانشگاه واترلو و اسکولارز پرتال (9)(سازمان خدماتی با مجوز رقومی شورای کتابخانه های دانشگاهی اوناریو) و همچنین سه بخش دولتی فدرال طرح سرمایه گذاری در دانشگاه سایمون فریزر (اس اف یو) (10)برای حفظ داده های پژوهشی در زمینه های مختلف علوم اجتماعی، طرح سی اف آی از سوی اس اف یو و دانشگاه مونترال در مورد طرح سینرجیز و موارد دیگر.
سی ای آرال با این پیش زمینه به بررسی امکان نوآوری داده های پژوهشی ملی و ارائه آن در
1) Pam Bjormson
2) (National Consultation on Access to Scientific Research Data (NCASRD
3) Research Data Strategy Working Group. National Consultation on Access to Scientific Research Data (NCASRD). Canada Institute for Scientific and Technical Information, March 8, 2012. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/ncasrd/index.html.
4) Research Data Strategy Working Group. Stewardship of Research Data in Can- ada: A Gap Analysis. Canada Institute for Scientific and Technical Information, October 2008. PDF Web docu- ment. April 23, 2012. <http://publications.gc.ca/collections/collection_2009/cnrc-nrc/NR16-123- 2008 E.pdf>.
5) (Canada Foundation for Innovation (CFI)
6) INNOVATION.CA. Canada Foundation for Innovation, 2012. Web site. April 23, 2012. http://www.innovation.ca/en.
7) (Canadian Research Knowlegd Network (CRKN
8) Polar year
9) Scholars Portal
10) (Simon Fraster University (SFU
قالب نوآوری موسوم به "زیر ساخت داده ای جمعی ملی کانادا" (سی ان سی دی آی) (1)پرداخت در نهایت سی اف آی تصمیم گرفت تا بر اساس برنامه های سرمایه گذاری فعال تا آن زمان طرح های زیر ساخت پژوهشی ملی را سرمایه گذاری .نکند با این حال سی ای آر ال در حال آرشیوسازی بر خی موفقیت ها در زمینه ایجاد ارتباطات و درک مشترک مرتبط با سازمان های آی تی شوراهای واگذاری اعتبار، پژوهشگران و مدیران دانشگاه ها بود. امید است این تلاش ها موجب نوآوری های بیشتر و نهایتاً حمایت های مالی در سطح ملی شود دیدگاه سی ان سی دی آی همواره بر این پایه است که:
منافع ارائه و طرح مجدد داده های پژوهشی بسیار زیاد است و دامنه ای از موضوعاتی مانند طراحی ژنوم انسان شناسایی سیارات و منظومه های شمسی جدید کشف ذخایر نفتی از طریق بررسی مجدد داده های ماهواره ای را در بر می گیرد تصور کنید که در صورتی که تمامی داده های پژوهشی از این طریق ارائه شود میزان کشفیات جدید تا چه اندازه افزایش خواهد یافت بنا بر گفته گروه فوق متخصص اتحادیه اروپا: " ما در آستانه جهشی عظیم در توانمندی علمی مبتنی بر داده ها قرار داریم" (سوار بر موج، ص 9) در حقیقت دسترسی به داده های رقومی ماهیت و دامنه تلاش های پژوهشی در تمامی حوزه ها در قرن بیست و یکم را به طور شگرف مجدداً تشریح می کند.
دیدگاه ما آینده ای است که در آن، کانادا همگام با روند پژوهش های شدیداً داده ای سرمایه گذاری می کند آینده ای که در آن کانادا رهبر دنیای پژوهش و فناوری و مکانی برای نوآوری وخلاقیت کارآفرینی می شود. این آینده قابل دسترسی است اما مستلزم ارائه زیر ساخت مدیریت داده های پژوهشی در مقیاسی ملی است. این زیرساخت باید قابل انعطاف و معتبر، امن، کاملا باز منطقه ای و جهانی، علمی و کاملا قابل اجرا باشد. داده های پژوهشی بر اساس این زیر ساخت و کنترل های مناسب مربوط به امنیت و حریم شخصی می تواند به طور گسترده برای تمامی بخش های دانشگاهی صنعتی، دولتی و عمومی با امکانات بسیار و باروری متقابل عقاید و دیدگاه های قابل دسترس باشد که به ارائه راه حل های خلاقانه حمایت از ارائه محصولات جدید و ترویج درک بیشتر مسائل پیچیده می پردازند کانادا با چنین زیر ساختی قادر خواهد بود نقشی اساسی در عرصه پژوهش های جهانی داشته باشد" (ص 3).
رایزنی ها
سی ای آر ال در ارتباط با رایزنی های مربوط به کتابخانه ها، شوراهای واگذاری اعتبار و سی اف آی،
1) (Canadian National Collaborative Data Infrastructure(CNCDI
گروه های گروه های ملی آی تی (بویژه سی ای ان ای آر آی) (1)، شبکه پژوهشی رقومی ملی کانادا با سرعت بالا (2)سی یو سی سی آی او شورای مسئولان اصلی اطلاع رسانی دانشگاه کانادا (3)و کانادا کامپیوت (4)کنسرسیوم پردازش سطح بالای ملی کانادا (5)حامی پژوهش های دانشگاهی به همراه اعضای سرشناس دولتی و دانشگاه قرار داشت نتایج این رایزنی ها، مبنای درک اولیه سی ان سی دی آی را شکل داد.
سی ای آر ال الگویی برای خدمات و امکانات زیر ساخت مدیریت داده های پژوهشی ارائه داد که شامل مسئولیت هایی است که کتابخانه و اعضای آی تی باید مدّ نظر داشته باشند (شکل های 2 و 3).
سه طبقه بندی مربوط به مسئولیت زیر ساخت داده های پژوهشی تعیین شد و طرح اولیه کار شامل هزینه های اصلی هر طبقه بندی ارائه گردید این سه طبقه بندی عبارت بودند از منابع ذخیره سازی ،اضافی مراکز جذب علمی، سایت های ریز خدمات. سه طبقه بندی شناسایی شده مفهومی بودند و انتظار می رفت که موسسه ها مسئولیت بیش از یک طبقه را در نظر گیرند و در ضمن ویژگی های هر طبقه بندی در ارتباط با مراحل اولیه طرح بود (6).
گروه متمرکز پژوهشگران از رشته ها، تجربیات حرفه ای، مناطق زبان ها و جنسیت های مختلف در مارس 2011 تشکیل شد و پس از آن گزارشی ارائه داد (7)نتیجه گیری های گزارش گروه متمرکز در چارچوب بندی سرپرستی داده ها از سوی کانادا و زیرساخت مدیریت و حمایت حائز اهمیت بود.
مقوله های مطرح توسط گروه متمرکز حول محور حریم شخصی، اصول اخلاقی و دسترس پذیری، فرهنگ داده ای و حمایت، حقوق داده ای، مالکیت و دارایی فکری، منبع سازی معتبر و حمایت ابر داده ها و استانداردها (کیفیت و قابلیت کار متقابل) و در ارتباط با طرح ضرورت هماهنگی و شناسایی حدود طرح و چالش های تکنیکی مربوط به آن قرار داشت.
این گروه واکنش های منفی احتمالی نسبت به این طرح را به صورت زیر شناسایی کرد هراس از "دولت" و حریم شخصی، اعتقاد به کم ارزشی داده ها خارج از طرح اصلی پژوهش فقدان درک نقش کتابخانه ها نگرانی در مورد تأثیر منفی در پژوهش تجاری سازی داده ها و اعتقاد به این که بخش تجاری می تواند آن را سریعتر انجام دهد.
تأثیرات بالقوه عدم حفظ داده های پژوهشی عبارت بودند از فقدان کنترل بر داده های با ارزش پژوهشی مورد لزوم برای پژوهش های بعدی هراس از این که دانشگاه ها نتوانند از عهده رسالت حمایت از پژوهش های برتر برایند، نگرانی از این که ممکن است برای اجرای عملکردها و خط مشی های مبتنی
1) CANARI
2) Canada's Advanced Research and Innovation Network. CANARIE, 2009. Web site. April 23, 2012. http://www.canarie.ca.
3) CUCCIO-CDPIUC. Canadian University Council of Chief Information Offi- cers, October 20, 2011. Web site.April 23, 2012. <http://www.cuccio-cdpiuc.ca/ en/index.php>.
4) Canada Compute
5) Home. Compute/Calcul Canada, 2011. Web site. April 23. 2012. <https://com- putecanada.ca/index.php/en/>.
6) Canadian National Collaborative Data Infrastructure Project Preliminary Business Plan - Draft 3. Canadian Association of Research Libraries, September 16, 2011. PDF Web document. April 23, 2012. <http://carlabrc. ca/uploads/pdfs/CNCDI_preliminary_BusinessPlan-draft_3.pdf>.
7) Shearer, Kathleen. Canadian National Collaborative Data Infrastructure Proj- ect: Report of Research Data Symposium: March 10 & 11, 2011. Canadian Association of Research Libraries, April 15, 2011. PDF Web document. April 23, 2012. <http://carl-abrc.ca/uploads/pdfs/researcher_data_con- sultation march 11- final.pdf>.
بر مدارک داده های کافی موجود نباشد هراس از این که مقوله های قضایی مربوط به مالکیت و فقدان کار متقابل ممکن است دسترسی به داده ها را دشوار ،کند تأثیر منفی در جامعه، اقتصاد و سلامت افراد (و تأثیر منفی کاهش دهنده)، دیگر کاهش رقابت بین المللی برای کانادا در عرصه پژوهش، عدم استفاده شایسته از داده ها و در نهایت نگرانی از این که مجموعه داده ها قابل کار متقابل نباشند.
تأثیرات مثبت پژوهش نگهداری و سرپرستی داده ها عبارت بودند از دسترسی بیشتر به داده های پژوهشی برای تحقیق و سیاست گذاران افزایش سرعت اکتشاف ارتباطات قدرتمندتر میان پژوهشگر و سیاست/ عملکرد، انتظار این که ابزارهای نوآوری و فناوری ها برای بهره گیری از داده ها به طرق جدید بوجود می آیند ایجاد همکاری گسترده تر میان صنعت و پژوهش علمی، حمایت ها و منابع مدیریت داده های رشته های تخصصی در دسترس بیشتر خواهند بود، ارائه وسیع تر داده ها، کار برد گسترده تر استانداردها و یکپارچگی داده ها گسترش مشوق ها برای پژوهشگران جهت ارائه داده های خود قدردانی از کسانی که از این داده ها بهره می برند ارائه پروتکل ها برای مدیریت حقوق و مالکیت درک کلی از داده ها به عنوان دارایی مهم عمومی ارائه پروتکل ها برای تضمین محافظت و ناشناس ماندن داده ها و ارائه عملکردها و خط مشی های مستحکم در کلیه نهادهای ملی واگذاری اعتبار پژوهشگران بیشتر از مکانیک ها در زمینهٔ پژوهش مدیریت داده ها وقت صرف می کنند این امر مستلزم طرح های کامل طبقه بندی چند بعدی و امکانات بی پایان برای پژوهش های جدید است.
عدم تداوم سی ان سی دی آی
در نهایت، با توجه به عدم سرمایه گذاری ملی طرحی در دوره اخیر سی اف آی و تمرکز شدید بر طرح های تحقیقات تخصصی، تصمیم بر این شد که در این مرحله تقاضای سی ان سی دی آی پذیرفته نشود با این وجود، اهمیت بازبینی طرح سی ان سی دی آی بطور کامل از بین نرفت. اکنون که سی ای آر ال به عنوان عامل اصلی گسترش راهبردی ملی در زمینه زیر ساخت داده های پژوهشی بشمار می رود باید سه ستون عمده شبکه های ارتباطی با سرعت بالا عملکرد قوی پردازش و مدیریت داده ها و خدمات نگهداری در نظر گرفته شود. سی ای آرال در زمینه ستون آخر مبتنی بر ارائه طرح ها و فرصت های سرمایه گذاری های آینده کوشیده است.
سی ای آرال طی دوره طرح سی ان سی دی آی در رابطه با مسئله مدیریت داده های پژوهشی در سطح ملی به عنوان هماهنگ کننده عمل می کرد. در زمینه ایجاد روابط با سرمایه گذاران دیگر، بسط توصیف مسئله و تشریح صریح مدیریت و حفظ داده ها، نقش اساسی کتابخانه های سی ای آر ال در عرصه داده های پژوهشی است در ژانویه ،2012 هیئت مدیره سی ای آر ال گزارش نهایی طرح را
پذیرفت این طرح بر پیشرفت های مهم نوآوری سی ان سی دی آی و تداوم مشارکت با گروه های دیگر سرمایه گذار جهت افزایش آگاهی و درک ضرورت سرپرستی داده های پژوهشی کانادا تاکید می ورزد. (1)
پیشرفت های جدید در چشم انداز مدیریت داده های پژوهشی کانادا
هیئت مدیره سیای آرال طی بررسی گزارش نهایی طرح سی ان سی دی آی بر اساس اطلاعات مطرح از سوی مؤلفان آن، اقداماتی برای هدایت نوآوری های مدیریت داده های پژوهشی سی ای آر ال در سال 2012 و پس از آن انجام داد و معتقد بود که همکاری یکی از اصول اساسی کتابخانه های تحقیقاتی کانادا بشمار می رود. (2)تجربه سی ای آر ال و تخصص کتابخانه های عضو آن در امر مدیریت و نگهداری در این مورد می تواند زمینه سازی ارائه زیر ساخت داده های پژوهشی ملی مبتنی بر مواردی غیر از سرمایه گذاری را تسهیل کند. نوآوری های داده ای کتابخانه های مجزا و منطقه ای تحقیقاتی و سیای آرال در بخشی از نوآوری های زیر فعالانه می کوشند.
گروه کار راهبردی داده های پژوهشی و اجلاس سران داده های پژوهشی کانادا
به طور خلاصه، پیش از فروپاشی نوآوری سی ان سی دی آی سی آی اس تی آی آر دی اس دبلیو جی (سی ای آرال عضوی از آن است) میزبانی "اجلاس سران داده های پژوهشی کانادا" (3)را در 14 و 15 سپتامبر 2011 بر عهده داشت (4)، این اجلاس به جای روشن نمودن "مقوله داده" (5)بر اساس رایزنی با تمامی گروه های سرمایه گذار جامعه، در صدد بود آن چه را که باید و می توانست انجام شود در رایزنی با گروه های سرمایه گذار جامعه و بطور واقع گرایانه مشخص کند. این اجلاس در زمینه ارائه توصیه های مؤثر و رضایت گروه های شرکت کننده برای حمایت و اقدامات عملی موفق بود (6).
بلافاصله پس از آن، آر دی اس دبلیو جی بر ضرورت و ایجاد فرصت برای حمایت سازمان های سرمایه گذار به منظور تشکیل گروه الگو به عنوان گروه هماهنگ کننده و گردآورنده منابع مالی تاکید ورزید تا بتواند از طرح های مهم جهت توانمندسازی بیشتری پژوهشگران در آرشیوسازی داده های خود و استفاده مجدد آن توسط دیگران حمایت کند. تصور و پیشبینی بر این بود که سازمانی جدید موسوم به "داده های پژوهشی کانادا" (7)می تواند بخشی از بودجه اولیه خود را از طریق گروه هایی همچون
1) Copeland, Lynn and Martha Whitehead. Canadian National Collaborative Data Infrastructure Project: Final Report (see above).
2) Board of Directors. CARL Research Data Management Initiatives: Next Steps. Canadian Association of Research Libraries, January 2012. PDF Web document. April 23, 2012. <http:// carlabrc. ca/uploads/pdfs/cncdi_next_steps.pdf>.
3) Canadian Research Data Summit
4) Research Data Strategy Working Group. The 2011 Canadian Research Sum- mit. Canada Institute for Scientific and Technical Information, January 30, 2012. Web site. April 23. 2012. <http://rds-sdr.cisti-icist.nrccnrc. gc.ca/eng/events/data_summit_2011/index.html>.
5) Data issue
6) Research Data Strategy Working Group. Successful Canadian Research Data Summit held September 14-15. Canada Institute for Scientific and Technical Information, September 20, 2011. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/data_summit.html.
7) Research Data Canada
شورای واگذاری اعتبار، انجمن های کتابخانه های تحقیقاتی و (سی آی او) (1)دانشگاهی، شبکه های ملی تحقیقاتی با سرعت بالا و نهادهای پردازش سطح بالا تأمین کند (2).
اجلاس سران سی یو سی سی آی او: زیر ساخت رقومی برای پژوهش ها
*اجلاس سران سی یو سی سی آی او: زیر ساخت رقومی برای پژوهش ها (3)
در سال 2010 سی آی او دانشگاهی (مانند سی یو سی سی آی او) در واکنش به رایزنی های ملی در مورد "راهبردی اقتصاد رقومی" کانادا با چندین سازمان آی تی حامی پژوهش های دانشگاهی همکاری کرد. (4)آنان معتقد بودند به جای رویکرد مرحله به مرحله موجود در رابطه با زیرساخت پژوهشی کانادا باید به رویکرد یکپارچه ملی بر اساس "زیر ساخت پژوهش، آموزش و نوآوری (آر ایی آی)" (5)روی آورد. بخشی از این زیرساخت نظام منابع داده ای پژوهشی است. (6)زمانی که این عقیده در پاییز 2011 مطرح شد که سرمایه گذاری اساسی برای نوآوری سی ان سی دی آی در آینده نزدیک روی نخواهد داد، سی یو سی سی آی او برای جلسه سران برنامه ریزی کرد: "جلسه سران زیرساخت رقومی در سال 2102: تقدم پژوهشگران کانادایی" در 13 و 14 ژوئن 2012 برگزار شد. (7)این اجلاس و سازمان جدید منشعب از آن با تأکید بر مفهوم وسیع تر زیر ساخت رقومی پژوهش مبتنی بر مدیریت داده های پژوهشی از جنبه های بسیار مهم مدیریت داده ای بر خوردار خواهند شد. هنوز مشخص نیست چگونه این گروه جدید مکانی را برای داده های پژوهشی کانادا بیابد، لیکن با حضور سازمان های اصلی سرمایه گذار در هر دو گردهمایی این فعالیت های مشابه نمایانگر نیاز مبرم به سازمانی است که بتواند این مقوله ها را متمرکز کند.
مرکز آی بی ام توسعه و تحقق کانادا
در 10 آوریل 2012، ایجاد زیر ساخت فوق پردازش و پردازش کُر با سرمایه گذاری 175 میلیون دلاری آی بی ام، 20 میلیون دلاری دولت فدرال و 15 میلیون دلاری دولت استانی اونتاریو اعلام شد. (9)هفت دانشگاه اونتاریو در ایجاد تسهیلات فوق پردازش در دانشگاه تورنتو کانون پردازش کُر در دانشگاه وسترن (لندن، اونتاریو) و ساخت "مرکز داده ای" در باریراتا پاییز 2012 مشارکت داشتند. بنا بر گفته "زمینه ساز" آی بی ام این طرح، این سرمایه گذاری ها به پژوهشگران آی بی ام و دانشگاه ها کمک می کند تا از عملکرد بالا و توانمندی های پردازش کُر جهت مدیریت بهتر و بکارگیری "داده های
1) CIO
2) Research Data Strategy Working Group. 2011 Canadian Research Data Sum- mit Final Report Released. Canada Institute for Scientific and Technical Information, January 30, 2012. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/data_summit_report.html.
3) CUCCIO
4) Industry Canada. Government of Canada Launches National Consultations on a Digital Economy Strategy. Government of Canada, September 1, 2010. Web site. April 23, 2012. http://www.ic.gc.ca/eic/site/ic1.nsf/eng/05531.html.
5) (Research education and innovation(REI
6) CANARIE et al. "Canada's Digital Environment for Research, Innovation and Education," July 8, 2010. The Digital Economy in Canada. Government of Canada, March 30, 2012. Web doc- ument. April 23, 2012. http://www.digitaleconomy.gc.ca/eic/site/028.nsf/eng/00437.html.
7) Unpublished correspondence.
8) IBM
9) "Groundbreaking research collaboration creates a new economic cornerstone for Canada," April 10, 2012. News. IBM (Canada), n. d. Web document. April 23, 2012. http://www.ibm.com/news/ca/en/2012/04/10/t770509v27527r12.html.
عظیم برای رفع چالش های اساسی در شهرها مراکز بهداشتی و سیستم های مدیریت آب و انرژی بهره برند. (1)
مؤسسه مدیریت داده های پژوهشی سی ای آر ال در حال برنامه ریزی برای 2013
سی ای آر ال این نکته را درک کرد که مهمترین نقش کتابخانه ها در زمینه مدیریت داده ها، همکاری با پژوهشگران و یاری به آنان جهت ایجاد و توصیف داده ها و قرارگیری و استفاده از داده های آرشیو شده برای استفاده مجدد است. بر این اساس مؤسسه مدیریت داده های پژوهشی برای کتابخانه های علمی را در سرتاسر کانادا تأسیس کرد تا توانمندی های کتابخانه ها در زمینه مدیریت داده ای افزایش یابد. (2)انتظار می رود که نخستین مؤسسه در بهار سال 2013 شروع به کار کند از سویی دیگر کارگاه عمومی یک روزه مقدماتی در مورد داده ها در سال های 2009 و 2010 از سوی سی ای آر ال بر گزار شد این مؤسسه نخستین فرصت یادگیری مدیریت داده های پژوهشی در کانادا محسوب می شود.
نوآوری داده های باز دولت فدرال
طی سال 2010 گروهی کوچک از اعضای کارکنان دولتی کانادا یک پرتال ساده و بی ایجاد کردند تا دسترسی عموم به مجموعه های اطلاعاتی دولت فدرال آسان گردد. این مجموعه اطلاعاتی حداقل به صورت نظری برای عموم موجود بود این پرتال ذاتاً توجه همگان را جلب کرد و در مارس 2011 رئیس خزانه داری (استوکول دی) (3)اعلام کرد که دولت فدرال طرح یکساله آزمایشی داده های باز را راه اندازی کرده است. در این طرح دولت 260000 مجموعه اطلاعاتی را از طریق "پرتال داده ای باز" (4)به عنوان عنصر " راهبردی اقتصاد رقومی" (5)دولت و تعهد او به دولت باز در اختیار عموم قرار داده است. (6)بخش اعظم داده های موجود ماهیتاً جغرافیای فضایی بود. با این حال، دولت متعهد شد در آینده حوزه های دیگر را هم اضافه کند.
در مارس 2012 رئیس هیئت خزانه داری تونی کلمنت گسترش طرح پرتال داده های باز برای سه سال آینده را با اعلام "طرح اقدام دولت باز کانادا" (7)مطرح کرد و افزودن مجموعه های اطلاعاتی را به مجموعه های اطلاعاتی دیگر اعلام داشت. (8)تا زمان نگارش این ،مقاله حدودا 12000 مجموعه اطلاعاتی غیر جغرافیای فضایی برای جستجو در این پرتال موجود بود با دید طعنه آمیز در سال
1) Bendzsa, Carrie. "BACKGROUNDER IBM Canada Research and Develop- ment Centre." Ideas from IBM, n. d. Microsoft Word document on Web. April 23, 2012. <http://www.ibm.com/ibm/ideasfromibm/ca/en/files/en_ca_research_net- work_backgrounder.doc>.
2) Unpublished CARL Data Management Subcommittee minutes.
3) Stockwell Day
4) Open Data Porta
5) Digita economy strategy
6) Treasury Board of Canada Secretariat. "Minister Day Launches Open Data Portal," March 17, 2011. Media. Government of Canada, March 17, 2011. Web site. April 23, 2012. <http://www. tbs-sct.gc.ca/media/nrcp/ 2011/0317a-eng.asp>.11
7) Canadas Open Government Acition Plan
8) Treasury Board of Canada Secretariat. "Minister Clement Releases Open Gov- ernment Action Plan," April 12, 2012. Media. Government of Canada, April 12, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.tbssct.gc.ca/media/nr-cp/2012/0412- eng.asp>.
2010 همان آقای کلمنت سرشماری اجباری و بلند مدت ملی را باطل کرد و به جای آن بررسی داوطلبانه را جایگزین نمود. (1)با این وجود دولت فدرال دسترسی عمومی به مجموعه های اطلاعاتی دولتی را آسان کرده و ظاهراً درک ارزش آن را برای پژوهش دانشگاهی و تجارت و صنعتی خصوصی امکان پذیر ساخته است.
عملیات کاربردی سرمایه گذاری برای ذخیره سازی داده ها از سوی کانادا کامپیوت
در پاییز سال 2011، کانادا کامپیوت، سازمان ملی پردازش با کارایی بالا، برنامه ای عملیاتی تحت نام لیدینگ اج فاوند (2)برای افزایش توانمندی ذخیره سازی داده ها به سی اف آی ارائه داد. (3)سی اف آی تا پاییز 2012 طرح های موفق را اعلام نکرد.
سرمایه گذاری مجدد دولت برای سی اف آی و سی اِی اِن اِی آر آی ای
*سرمایه گذاری مجدد دولت برای سی اف آی و سی اِی اِن اِی آر آی ای (4)
در حالی که بودجه 2012 فدرال بودجه ای صرفه جویانه با پیش بینی از دست رفتن 19000 شغل خدمات اجتماعی فدرال است، (5)دولت به حمایت خود از علوم و تحقیقات ادامه داد. سی اِف آی در میان تسهیلات دیگر، پانصد میلیون دلار دیگر برای پنج سال آینده از سال 2014 و 2015 دریافت می کند. این امر ارائه برنامه های سرمایه گذاری برای رشد زیر ساخت مدیریت داده های ملی را امکان پذیر ساخته است. به علاوه، سی ای ان ای آر آی ای، شبکه ملی پژوهش رقومی با سرعت بالا سرمایه دوساله 40 میلیون دلاری دریافت کرد در حقیقت وجود این نهاد به عنوان عناصر اصلی زیر ساخت مدیریت داده های ملی حائز اهمیت است.
سی آی اس تی آی، کتابخانه های پژوهشی کانادا و گروه های ملی آی تی در زمینه زیر ساخت داده های پژوهشی ملی با یکدیگر همکاری می کنند. سی ان سی دی آی بخش مهم این فرایند است و سی ای آرال که نقش فعال در زیر ساخت داده های پژوهشی در کانادا دارد، برای ایجاد فرصت های سرمایه گذاری ملی در آینده نزدیک می کوشد. (6)
Web site. April 23, 2012. <http://sciencepolicy.ca/news/canarie%E2%80%99s-re- sponse-kathryn-anthonise
1) "Clement won't back down on census," July 22, 2010. CBC, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.cbc.ca/news/politics/story/2010/07/22/statscan-cen- sus-tories-.html>.
2) Leading Edge Fund
3) Unpublished correspondence.
4) CANARIE
5) "Chapter 3.1: Supporting Entrepreneurs, Innovators and World-Class Re- search." Budget 2012. Government of Canada, March 29, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.budget.gc. ca/2012/plan/chap3-1-eng.html>.
6) 30. "CANARIE's Response: Kathryn Anthonisen," April 9, 2012. Home. Canadi- an Science Policy Centre, n. d.
جدول 1- سی آی اس تی
آی آر دی اس دبلیو جی - سرپرستی داده های پژوهشی در کانادا: تحلیل شکاف
تصویر
تصویر
تصویر
منابع
Home. Canadian Association of Research Libraries, 2011. Web site. April 23, 2012. http://www.carlabrc.ca
Available at http://carl-abrc.ca/en/scholarly-communications/data-manage- ment-sub-committee.htmlpapers and http://carl-abrc.ca/fr/communication-savante/gestion-des-donnees-sous-com- ite.htmldocuments.
Canada Institute for Scientific and Technical Information. NRC National Sci- ence Library. National Research Council Canada, March 26, 2010. Web site. April 23, 2012. <http://cisti-icist. nrccnrc. gc.ca/eng/ibp/cisti/index.html>.
Research Data Strategy Working Group. Research Data Strategy. Canada Insti- tute for Scientific and Technical Information, January 30, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://rds-sdr. cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/>.
Research Data Strategy Working Group. National Consultation on Access to Scientific Research Data (NCASRD). Canada Institute for Scientific and Technical Information, March 8, 2012. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/ncasrd/index.html.
Research Data Strategy Working Group. Stewardship of Research Data in Can- ada: A Gap Analysis. Canada Institute for Scientific and Technical Information, October 2008. PDF Web docu- ment. April 23, 2012. <http://publications.gc.ca/collections/collection_2009/cnrc-nrc/NR16-123- 2008E.pdf>.
INNOVATION.CA. Canada Foundation for Innovation, 2012. Web site. April 23, 2012.
http://www.innovation.ca/en.
Copeland, Lynn and Martha Whitehead. Canadian National Collaborative Data Infrastructure Project: Final Report. Canadian Association of Research Libraries, January 2012. PDF Web doc- ument. April 23, 2012. < http://carl-abrc.ca/uploads/pdfs/carl_cncdi_final_report.pdf>.
Canada's Advanced Research and Innovation Network. CANARIE, 2009. Web site. April 23, 2012. http://www.canarie.ca.
CUCCIO-CDPIUC. Canadian University Council of Chief Information Offi- cers, October 20, 2011. Web site.April 23, 2012. <http://www.cuccio-cdpiuc.ca/ en/index.php>.
Home. Compute/Calcul Canada, 2011. Web site. April 23. 2012. <https://com- putecanada.ca/index.php/en/>.
Canadian National Collaborative Data Infrastructure Project Preliminary Business Plan - Draft 3. Canadian Association of Research Libraries, September 16, 2011. PDF Web document. April 23, 2012. <http://carlabrc. ca/uploads/pdfs/CNCDI_preliminary_BusinessPlan-draft_3.pdf>.
Shearer, Kathleen. Canadian National Collaborative Data Infrastructure Proj- ect: Report of Research Data Symposium: March 10 & 11, 2011. Canadian Association of Research Libraries, April 15, 2011. PDF Web document. April 23, 2012. <http://carl-abrc.ca/uploads/pdfs/researcher_data_con- sultation march 11- final.pdf>.
Copeland, Lynn and Martha Whitehead. Canadian National Collaborative Data Infrastructure Project: Final Report (see above).
Board of Directors. CARL Research Data Management Initiatives: Next Steps. Canadian Association of Research Libraries, January 2012. PDF Web document. April 23, 2012. <http:// carlabrc. ca/uploads/pdfs/cncdi_next_steps.pdf>.
Research Data Strategy Working Group. The 2011 Canadian Research Sum- mit. Canada Institute for Scientific and Technical Information, January 30, 2012. Web site. April 23. 2012. <http://rds-sdr.cisti-icist.nrccnrc. gc.ca/eng/events/data_summit_2011/index.html>.
Research Data Strategy Working Group. Successful Canadian Research Data Summit held September 14-15. Canada Institute for Scientific and Technical Information, September 20, 2011. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/data_summit.html.
Research Data Strategy Working Group. 2011 Canadian Research Data Sum- mit Final Report Released. Canada Institute for Scientific and Technical Information, January 30, 2012. Web site. April 23, 2012. http://rds-sdr.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/data_summit_report.html.
Industry Canada. Government of Canada Launches National Consultations on a Digital Economy Strategy. Government of Canada, September 1, 2010. Web site. April 23, 2012. http://www.ic.gc.ca/eic/site/ic1.nsf/eng/05531.html.
CANARIE et al. "Canada's Digital Environment for Research, Innovation and Education," July 8, 2010. The Digital Economy in Canada. Government of Canada, March 30, 2012. Web doc- ument. April 23, 2012. http://www.digitaleconomy.gc.ca/eic/site/028.nsf/eng/00437.html.
Unpublished correspondence.
"Groundbreaking research collaboration creates a new economic cornerstone for Canada," April 10, 2012. News. IBM (Canada), n. d. Web document. April 23, 2012. http://www.ibm.com/news/ca/en/2012/04/10/t770509v27527r12.html.
Bendzsa, Carrie. "BACKGROUNDER IBM Canada Research and Develop- ment Centre." Ideas from IBM, n. d. Microsoft Word document on Web. April 23, 2012. <http://www.ibm.com/ibm/ideasfromibm/ca/en/files/en_ca_research_net- work_backgrounder.doc>.
Unpublished CARL Data Management Subcommittee minutes.
Treasury Board of Canada Secretariat. "Minister Day Launches Open Data Portal," March 17, 2011. Media. Government of Canada, March 17, 2011. Web site. April 23, 2012. <http://www. tbs-sct.gc.ca/media/nrcp/ 2011/0317a-eng.asp>.11
Treasury Board of Canada Secretariat. "Minister Clement Releases Open Gov- ernment Action Plan," April 12, 2012. Media. Government of Canada, April 12, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.tbssct.gc.ca/media/nr-cp/2012/0412- eng.asp>.
"Clement won't back down on census," July 22, 2010. CBC, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.cbc.ca/news/politics/story/2010/07/22/statscan-cen- sus-tories-.html>.
Unpublished correspondence.
"Chapter 3.1: Supporting Entrepreneurs, Innovators and World-Class Re- search." Budget 2012. Government of Canada, March 29, 2012. Web site. April 23, 2012. <http://www.budget.gc. ca/2012/plan/chap3-1-eng.html>.
"CANARIE's Response: Kathryn Anthonisen," April 9, 2012. Home. Canadi-
an Science Policy Centre, n. d.
Web site. April 23, 2012. <http://sciencepolicy.ca/news/canarie%E2%80%99s-re- sponse-kathryn-anthonisen>.
چکیده
نمایه اس بی ان، یک نمایه چند رسانه ای است که فهرست واحد مجموعه هایی با بیش از 4700 کتابخانه ایتالیا با عملکرد گوناگون را توصیف می کند. در حال حاضر این فهرست بیشتر از 11 میلیون توصیف کتابشناختی و بیش از 3 میلیون نویسنده برای 55 میلیون موقعیت موجود را شامل می شود در این نمایه انواع گوناگون مواد ذخیره شده اند انتشارات جدید و قدیمی سایر مواد مانند موسیقی گرافیک نقشه کشی (1)مدارک و همچنین تمام مواد غیر کتابی که توسط کتابخانه های ایتالیایی امانت داده می شوند مانند ویدیو، کتاب های الکترونیکی، ریزنگاشت ها آثار سه بعدی هنری و گروه آثار عتیقه و غیره نمایه اس بی ان یک قدم به سمت شبکه خدمات گسترده تر برای کتابخانه ها و استفاده کنندگان در دیدگاه "مبتنی بر ابر" (2)فهرست نویسی است.
کلید واژه: نمایه اس بی ان، چند رسانه ای، مواد غیر کتابی، کتابخانه های ایتالیایی، ابر
خدمات کتابخانه ملی (اِس بی اِن) و مدیریت مجموعه های خاص در نمایه چند رسانه ای
*خدمات کتابخانه ملی (اِس بی اِن) و مدیریت مجموعه های خاص در نمایه چند رسانه ای (1)
collections in the multimedia Index
نوشته پاتریسیا مارتینی (2)و گابریلا گونتاردی (3)ترجمه اطهره احمدی (4)
موسسه مرکزی برای فهرست نویسی واحد در کتابخانه های ایتالیایی و اطلاعات کتابشناختی در سال 1951 با هدف اصلی فهرست نویسی میراث ملی اطلاعات کتابشناختی ایجاد شده است. این هدف بر اساس راهبرد همکاری قابل توجه میان کتابخانه های ایتالیایی حتی نهادهای متفاوت مانند ایالت، ناحیه، دولت، دانشگاه و بخش خصوصی دنبال می شود.
برای توسعه بخشیدن به مجموعه علم کتابشناختی و همچنین ساده کردن استفاده (آی سی سی یو) (5)به عنوان هماهنگ کننده پایگاه های اطلاعات کتابشناختی و خدمات ملی خدمات کتابخانه ملی اس بی ان، امانت بین کتابخانه ای و تحویل مدرک، پایگاه های اطلاعاتی که در چاپ ایتالیایی قرن 16 را مورد ملاحظه قرار داده اند آگاهی ملی در مورد نسخه ها و راهنمایی برای کتابخانه های ایتالیا عمل می کند برای حمایت فعالیت های فهرست نویسی در کتابخانه های ایتالیایی، این موسسه مسئولیت راهنمایی ایجاد و تطابق و انتشار قواعد استاندارد و تعریف مقررات و دستورالعمل هایی برای فهرست نویسی تمام گونه های مواد شامل نسخه های خطی تا اسناد چندرسانه ای را برعهده دارد.
در سال های اخیر فعالیت اصلی این موسسه به سمت زمینه رقومی سازی محتوای فرهنگی و تعریف استانداردهایی برای تجمیع و دستیابی به منابع میراث فرهنگی هدایت شده است. از طرفی وزارت میراث فرهنگی و فعالیت های آی سی سی یو طرح های عمده رقومی میراث فرهنگی را در مقیاس ملی هماهنگ می کنند. به عنوان مثال درگاه فرهنگ اینترنتی (1)(که در سال 2001 ایجاد شده)، دسترسی یکپارچه به منابع رقومی کتابخانه های ایتالیایی، آرشیوها، کتابخانه ها و سایر موسسات فرهنگی را توسعه داده است.
این درگاه یک موقعیت مجازی است برای جستجوی اطلاعات کتابشناختی و مجموعه های رقومی که از طریق مشارکت کتابخانه های رقومی در دسترس قرار گرفته اند.
از طریق درگاه فرهنگ اینترنتی، استفاده کنندگان می توانند در مجموعه های رقومی کاتولوگ ها و پایگاه های اطلاعاتی تخصصی مانند خدمات کتابخانه ملی آمار نسخه های خطی موجود در کتابخانه های ایتالیایی و آمار ملی کتاب های ایتالیایی قرن شانزدهم را مرور و جست و جو نمایند. آی سی سی یو همچنین مسئول فرهنگ ایتالیایی: درگاه ملی است که یوروپیانا را با محتوای ایتالیایی تامین می کند.
این موسسه در اروپا و در سطح بین المللی مسئول هماهنگ کردن طرح های زیادی در زمینه رقومی سازی محتوای فرهنگی مانند: مینروا، (2)میشایل، (3)آتنا (4)دی سی نت، (5)یوروپیانا، ایندیکیت، (6)میراث مرتبط، (7)کتابخانه رقومی جهانی (دبلیو دی ال) (8)است.
خدمات کتابخانه ملی اس بی ان، یک شبکه ملی کتابخانه های ایتالیایی هدفمند به سمت تاسیس فهرست واحد ایتالیایی و کنترل کتابشناختی بر اساس مقررات بین المللی کنترل کتابشناختی جهانی و دسترس جهانی به انتشارات است.
از سال 1992 تاکنون شبکه برخط شامل 4700 کتابخانه مرتبط شده توسط 78 شبکه محلی به سرور مرکزی است که فهرست نامیده می شود. این شبکه یک پایگاه اطلاع رسانی بالغ بر 11 میلیون توصیف کتابشناختی عناوین و بالغ بر 3 میلیون نویسنده برای 55 میلیون اطلاعات موجودی را میزبانی می کند.
یکی از اهداف اصلی توسعه نمایه اس بی ان ایجاد یک پایگاه منحصر چندرسانه ای از اجتماع پایگاه های اطلاع رسانی موجود کتاب های ،مدرن کتاب های قدیمی و موسیقی است. نمایه اس بی ان شامل یک پایگاه اطلاع رسانی از انتشارات جدید و قدیمی پیشینه های همه انواع مواد شامل ،کتاب ها ویدیوها پیایندها، مقالات، کتاب های ضبط شده و موسیقی ها، کتاب های الکترونیکی، صفحات موسیقی، عکس ها، پوسترها، نقاشی ها، طراحی ها، نقشه ها و غیره و درصورت دسترس پذیری پیوندی به تصاویر رقومی فایل های مستند نام نویسندگان و همچنین سرعنوان های معناشناختی (موضوعی و رده ای) محل های نشر استاندارد شده و تجهیزات چاپ است که در این نمایه جمع شده اند.
نظام مرکزی خدماتی را برای کتابخانه ها به منظور اشتراک فهرست ها فراهم کرده است.
قبل از فهرست نویسی، کتابخانه ها، کتابشناختی توصیفی انتشارات در فهرست مشترک را جست و جو می.کنند اگر پیشینه یافت شد، کتابخانه این پیشینه را برداشته و اطلاعات موجودی را اضافه می کند هر پیشینه (شامل عنوان، نویسنده، موضوع، و غیره) می تواند جست و جو و برداشت شود تا دوباره برای فهرست نویس جدید مورد استفاده قرار بگیرد. علاوه بر این اگر کسی این پیشینه را تغییر دهد، نظام مرکزی می تواند نسخه به روز شده آن را از کتابخانه هایی که این پیشینه را به امانت گرفته اند، در پایگاه اطلاعاتی خویش زمانی که به آن نیازمندند بفرستد.
عملکرد نمایه اس بیان شامل یک هسته اطلاعات و عملکردهای مشترک در تمام موارد گونه ها خطوط فهرست نویسی مختلف است که فهرست نویسی اصلی را با داده های خاصی با در نظر گرفتن انواع مختلف غنی می سازد.
یک برچسب حوزه ای با عنوان نوع ماده خط فهرست نویسی را برای این مواد انتخاب می کند:
امِ مواد مدرن: (1)تک نگاشت ها، ادواری هایی که تاریخ انتشار دارند، روز نشر بعد از 1830.
ایی مواد قدیمی: (2)تک نگاشت هایی از تاریخ روز نشر تا 1830
یو نسخه های موسیقی: (3)اسناد چاپی شامل موسیقی آزاد و منابعی که تاریخ بندی شده اند از قرن شانزدهم تا کنون که قرار گرفته اند در بالغ بر 500 موسسه عمومی و خصوصی.
جی مواد گرافیکی: (4)نقاشی ها، طراحی ها، پوسترها و عکس ها و تصاویر و غیره که تاریخ زده شده اند، از قرن شانزدهم تا کنون
سی مواد نقشه کشی: (1)نسخه های مواد نقشه کشی و اسناد چاپی که از قرن شانزدهم تاکنون تاریخ زده شده اند.
علاوه بر نوع ماده که اطلاعاتی را در مورد مجموعه داده های مخصوص فراهم شده می دهد زمینه بعدی: گونه ای از پیشینه (یونی مارک) (2)است که محتوای منابع را مشخص می سازد.
موادی مانند آثار ضبط شده صوتی، مواد صامت، مواد پروژکتوری ویدیویی، منابع الکترونیکی یا چند رسانه ای ها آثار سه بعدی هنری و آثار عتیقه در حال حاضر زمینه های خط فهرست نویسی مشخصی ندارند و به عنوان مواد مدرن توصیف می شوند، اما با حق تعیین نوع پیشینه برای مثال موسیقی انتشار یافته، گرافیک و غیره.
کتابخانه ها می توانند توصیف انواع مختلف اسناد فقط با "هسته" (3)اطلاعات را انتخاب کنند حتی اگر به آن ها پیشنهاد شود که آن را با تمام خصوصیاتشان برای ایجاد یک رکورد کتابشناختی با کیفیت بالا فهرست نویسی کنند این انتخاب می تواند به موقعیت های مختلفی بستگی داشته باشد. کتابخانه دارای موارد اندکی از مواد باشد و شاید کتابدار نمی تواند همه آن اطلاعات خاص مورد درخواست را فراهم سازد نظامی که در مدیریت کتابخانه استفاده می شود اجازه فهرست نویسی کامل انواع مواد را نمی دهد.
نمایه اس بی ان برای هر نظام مدیریت کتابخانه که تفاهم نامه کاربردی اس بی ان مارک را استفاده می کند باز .است این قالب جدیدی از مارک نیست، بلکه تفاهم نامه ای است که برای به اشتراک گذاشتن عملکرد فهرست در خدمات نظام مدیریت بین کتاب خانه ای ملی و نمایه هایی که از پیام های ایکس ام ال (4)و یک طرح بر اساس مفاهیم و نشان های مارک استفاده می شود. نظام های محلی وارد فعالیت می شوند تا خدماتی را تقاضا کنند که فهرست مشترک فراهم شده را قابل ملاحظه قرار می دهند.
خدمات برخط فراهم شده از:
جست و جو (اسناد و مدخل های مرجع)
بومی کردن با دو معنی متفاوت کتابخانه مالک سند و یا پیشینه های کتابشناختی است که در پایگاه اطلاع رسانی محلی در دسترس است دومین نوع بو می کردن برای کتابخانه هایی که می خواهند رکوردهای تغییر یافته توسط کتابخانه های دیگر دریافت کنند مناسب است.
فهرست نویسی (اسناد و مدخل های مرجع)
تصحیح (اسناد، مدخل های مرجع، پشنهادها و طرح های اصلاحی)
الزامات داده هایی که مشخص شده اند (تا رکوردهای تغییر یافته توسط دیگر کتابخانه ها را دریافت کنند).
از سال 1992 تا 2004 نظام مرکزی می توانست پیام ها را تنها توسط برنامه های نرم افزاری تبادل کند که براساس تفاهم نامه اس بیان ،بودند بعد از آن برای این که تعداد کتابخانه هایی را که در اس بی آن شرکت می کنند افزایش دهد، نظام مرکزی تفاهم نامه جدید اس بیان مارک را برای تسهیل توسعه واحد فهرست مشترک توسط پشتیبان نرم افزار پذیرفت
امروزه نظام مرکزی بسیار منعطف تر است:
• سطوح مختلفی از همکاری را به وجود می آورد.
بومی سازی و دریافت کتابشناختی بدون فهرست نویسی پیشینه های جدید
دریافت کتابشناختی بومی سازی و فهرست نویسی پیشینه های جدید
دسترسی کامل کتابخانه هایی که قادر به فهرست نویسی و به روز رسانی پیشینه ها هستند،
همان طوری که پیشینه های تغییر داده شده توسط کتابخانه های دیگر را پذیرفته اند.
• اجازه می دهد که کتابخانه سطوح توصیفی را انتخاب کنند مشخص می کند:
چه نوعی از موادی را که آن ها فهرست می کنند تمام داده های خاص را فراهم می کند.
چه فایل های مستندی (نویسنده، موضوع، مکان نشر و ناشر) را می توانند مدیریت کنند (ایجاد پیشینه های جدید، تصحیح و ... ) یا این که فقط دریافت یا برداشت کنند.
همچنین انعطاف پذیری همکاری بین کتابخانه ها به نرم افزار اجازه می دهد که تکامل محصولات جدید را کم و بیش توسعه بدهد واحدهای فهرست نویسی مشترک برای ال ام اس (1)ها به منظور تبادل پیام های بین کتابخانه ها و نمایه توسعه یافته است که باید در گواهی موسسه ارائه شود. این گواهی هم برای سطح همکاری و انتخاب ویژگی های خاص مورد نیاز است.
باید تأکید شود که مدیریت شبکه برای کیفیت اطلاعات به خاطر تعداد فزاینده کتابخانه ها و مؤسسات در حال همکاری است. این مسئله با عواملی همانند نظارت ابزارهای فهرست نویسی و ثبت مشخصات کتابخانه ها به صورت متفاوت بر طبق مشارکت واقعی آن ها در ایجاد فهرست واحد سرو کار دارد.
در پایان نگاهی به پیشرفت آینده مدیریت مجموعه سازی در اس بی ان داریم. مشارکت قوی
1) LMS
دنیای کتابخانه در فرآیند داده های پیوندی و وب معنایی که به سمت نگرش جدیدی برای ساختار فهرست های مجموعه ای پیش می رود.
آی سی سی یو در حقیقت تلاش های خودش را به سمت بعضی از فعالیت ها هدایت کرده است. پیاده سازی ناحیه صفر (آی اس بی دی) (1)جدید در نظام اس بی آن که محتوای سند و نوع محمل مورد استفاده را بیان کند برای این که محتوای آن را منتقل کند این مسئله مهمی برای فراهم آوردن اطلاعات جامعی در بابت نوع و پیچیدگی منابعی که در حال افزایش هستند و به علاوه تسهیل دسترسی به اطلاعات از هر سطحی از استفاده کنندگان است.
فعالیت های دیگر به لحاظ توسعه به سمت داده های بین کتابخانه ای یک کارگروه ملی در حال بررسی توسعه استانداردهای کتابخانه ای است که با داده های بین کتابخانه ای برای تعریف و ترسیم عناصر اس بی آن در ثبت فراداده بر پایه اِس کِی اُ اف/ آر دی اف (2)است.
باید تاثیر عظیم گروه تولید داده های بین کتابخانه ای (3)را ملاحظه کنیم. گزارش پایانی در دنیای کتابخانه که به سمت رویکرد جدیدی راجع به رویههای جاری برای تولید و تحویل اطلاعات کتابخانه ها و گام جدیدی برای رسیدن به فهرست نویسی مبتنی بر ابر است.
چکیده
این مقاله اقدامات مدیریت داده ها در دانشگاه نورث آمپتون و نقش مهم کتابخانه در پیشبرد این کار را منعکس می کند. در طول دو سال گذشته دانشگاه چندین ابزار را که توسط مرکز پردازش رقومی بریتانیا فراهم شده پیاده سازی کرده است هم اکنون نیز مستقیما با این مرکز برای پیاده سازی خط مشی جدید داده های پژوهشی همکاری می کند و کتابداران را آموزش می دهد تا مدیریت داده های پژوهشی را پشتیبانی نماید مرکز پردازش رقومی با چندین دانشگاه در این مورد همکاری می کند که دانشگاه نورث امپتون در بافت وسیعتری از بریتانیا نمونه ای از آن است.
کلید واژه: دانشگاه نورث آمیتون، پردازش رقومی، داده های پژوهشی.
هدایت از کتابخانه: اقدامات مدیریت داده ها در دانشگاه نورث آمپتون
نوشته میگی پیکتون (2)، سارا جونز (3)، مارکی گای (4)ترجمه مریم اسدی (5)
مقدمه
اشاره
عصر رقومی فرصت های جدیدی را فراهم می کند و پژوهشگران را وا می دارد تا داده های خود را برای استفاده و سرمایه گذاری در اختیار قرار دهند پیشرفت در فناوری پرسش های جدیدی را مطرح می سازد که باید به آن ها پاسخ داده شود. داده های زیادی هم اکنون تولید، پردازش و به اشتراک گذاشته می شود، به طوری که چالش های جدی برای مدیریت آن ها در مقیاس جهانی فراهم می کند. چنین فرصت هایی منوط به مدیریت خوب داده هایی است که به طور مناسب مستند سازی شده تا برای دیگران قابل درک باشد، و برجسته کردن اهمیت عملیات مدیریت خوب داده های پژوهشی است.
پیشرفت در قوانین و مقررات پژوهشی مدیریت داده های پژوهشی را در برنامه های مؤسسات قرار داده است. چندین تقاضای مهم آزادی اطلاعات برای داده های پژوهشی تاثیر بدی بر مقررات سازمانی داشته و خطرات مدیریت ضعیف داده ها را مورد توجه قرار داده است در همان زمان تغییرات موثر در قوانین پژوهشی، نقش دانشگاه ها را در حمایت از مدیریت موثر و اشتراک داده های پژوهشی روشن
کرده است. اصول مدیریت داده ها به عنوان یک کالای عمومی، منجر به پیش نیازهایی برای شفافیت بیشتر و توصیف تمامیت پژوهش شده است. با تغییر چشم انداز، بسیاری از مؤسسات آموزش عالی (1)در حال توسعه خط مشی ها و برنامه های اجرایی برای مدیریت داده های پژوهشی هستند چارچوب خط مشی داده های پژوهشی شورای پژوهشی علوم طبیعی و مهندسی (2)، که در ماه می سال 2011 عرضه شد انگیزه خوبی برای بسیاری از دانشگاه ها در این حوزه به وجود آورد این خط مشی زمان بندی روشنی برای پیاده سازی فراهم می کند یعنی شورای پژوهشی علوم طبیعی و مهندسی از سازمان های پژوهشی انتظار دارد تا برای توسعه نقشه راهی برای مدیریت داده های پژوهشی از اول می 2012 سرمایه گذاری ،نمایند و تا اول می 2015 به طور کامل این انتظارات را برآورده سازند.
درباره مرکز پردازش رقومی
*درباره مرکز پردازش رقومی (3)
مرکز پردازش رقومی به عنوان مرکزی ملی تاسیس شد. هدف این بود که چالش های موجود در پردازش رقومی را - که هیچ موسسه یا رشته ای به تنهایی نتوانستند از عهده آن برآیند - حل کند. این مرکز در سال 2004 تاسیس شد و هم اکنون در سومین مرحله خود با اعضاء گروهی قرار دارد که سه دانشگاه ادینبرگ، بث و گلاسکو (4)پایه گذاری کرده اند. فعالیت های کاری آن در طول سه مرحله ظهور کرده و تغییرات جدیدی از توسعه ابزارهای پردازش تا ظرفیت سازی توانمندسازی و مهارت ها برای مدیریت ،داده در جامعه پژوهشی و آموزش عالی بریتانیا صورت گرفته است. این تغییرات جدید وابستگی زیادی به سهم شبکه ای متخصصان فراتر از مرکز پردازش رقومی داشته است که در رشد سریع عملیات مدیریت داده های پژوهشی موثر خواهند بود.
در طول دوره 2013/2011 شورای سرمایه گذاری آموزش عالی انگلستان تحت بودجه نوگرایی دانشگاه ها (5)مرکز پردازش رقومی را تاسیس کرد تا به دانشگاه ها در توسعه خدمات و استراتژی های مدیریت داده های پژوهشی کمک کند در حال حاضر این مرکز در حال انجام فعالیت های عمیقی همراه با 18 موسسه آموزش عالی با نگاهی به افزایش قابلیت های مدیریت داده ها و توسعه مدلی قابل انتقال برای فعالیت های آینده در سایر دانشگاه های بریتانیایی است. یکی از مؤسسات در برنامه فعالیت مرکز
پردازش رقومی دانشگاه نورث آمپتون است که در آن فعالیت های مدیریت داده های پژوهشی توسط کتابدار پشتیبان پژوهشی هدایت می شود.
درباره دانشگاه نورث آمپتون
دانشگاه نورث آمپتون دانشگاه نسبتا جدیدی است که تنها در حال اعطای مدرک دانشگاهی با درجه تحقیقاتی از سال 2005 بوده است برای افزایش اعتبار جاه طلبی دانشگاه آن را به یک مرکز منطقه ای، ملی و بین المللی برای انتقال دانش و پژوهش تبدیل کرد بنابراین دوره ای که دنبال شد تمرکز زیادی بر پژوهش داشت، و از چشم انداز کتابخانه، مجموعه اقداماتی برای پشتیبانی پژوهشگران مشاهده شد.
در سال 2007 ساختاربندی دوباره سازمانی کتابخانه و خدمات فناوری اطلاعات منجر به ایجاد پست هایی برای پشتیبانی از پژوهش شد. کتابخانه بر اساس دارنده پست به توسعه خدمات برای پژوهشگران در دانشگاه پرداخت در شمار نخستین فعالیت ها ایجاد و اسپارگاه موسسه ای به نام مجموعه پژوهش ها و پایان نامه های نورث آمپتون (1)بود.
کتابخانه در جذب سرمایه از کمیته مشترک نظام های اطلاعاتی (2)برای حمایت از این کار، فرصت خوبی یافت کمیته مشترک نظام های اطلاعاتی همچنین طرح دیگری را به نام طرح کیپ ای تی (3)را پشتیبانی کرد، (هیچکاک، 2010 الف) (4)که به موضوع هایی از قبیل حفاظت از محتوای و اسپارگاه توجه می کرد. در طول دوره آموزشی کیپ ایت، کارکنان کتابخانه نخستین بار با برخی از ابزارهای مدیریت داده های مرکز پردازش رقومی آشنا شدند و نقشی برای کتابداران در استفاده و حمایت از آن ها شناسایی شد (هیچکاک، 2010 ب).
نقش کتابداران در حمایت از مدیریت داده های پژوهشی
نورث آمپتون در داشتن کتابدارانی که به نوعی فعالیت های مدیریت داده های پژوهشی را هدایت نمایند، تنها نیست بسیاری از فعالیت های مرکز پردازش داده ها با گروه های پشتیبانی پژوهشی و خدمات کتابداری ارتباط دارد نیمی از فعالیت ها از طریق کتابخانه آغاز شده و بسیاری دیگر از طریق دفترهای پژوهشی در کتابخانه در حال اجرا است. تنها دو فعالیت از 18 ،فعالیت از طریق خدمات
فناوری اطلاعات هدایت می شود.
در واقع، اقدامات مدیریت داده در چندین دانشگاه بریتانیا از کتابخانه منشاء گرفته است. برای مثال، کتابخانه داده ها در مرکز ملی داده های علمی (ای دی آی ان ای) (1)در دانشگاه ادینبورگ در آغاز فعالیت و تداوم آن موثر بوده است. (رایس و هیووُد، 2011) (2)در ضمن، کتابخانه بودلیان در دانشگاه آکسفورد نقش مهمی در مدیریت بلندمدت، انتشار و استفاده دوباره از داده های پژوهشی از طریق واسپارگاه دیتا بانک (3)آن ایفا می کند و طرح های مدیریت داده های پژوهشی کمیته مشترک نظام های اطلاعاتی در دانشگاه نورث آمپتون نقش کتابداران موضوعی را در حمایت از مدیریت داده های پژوهشی مطرح کرده است. (جی آی اس سی، 2012 الف؛ 2012 ب) (4)این فعالیت ها در سایر کشورها به طور موازی حرکت می کند که در آن کتابداران به طور طبیعی مسئولیت حمایت از مدیریت داده های پژوهشی را برعهده دارند، برای مثال در آمریکای شمالی که در آن سنت مدارس اطلاعاتی (5)قوی وجود دارد. (اچ اس وی وهالت، 2010). (6)
در بریتانیا، کتابخانه های دانشگاهی نوعا میزبان و اسپارگاه موسسه ای برای دسترسی به انتشارات پژوهشی هستند بدین ترتیب آن ها اغلب دروازه بان هایی هستند که در هنگام مطرح شدن پرسش هایی درباره مدیریت داده ها وارد عمل می.شوند وجود مهارت های علم اطلاعات در کتابداران و آرشیویست ها عناصر تشکیل دهنده مهم برای مدیریت داده های پژوهشی است. گزارش 2012 آر ال یو کی (7)درباره مهارت یابی دوباره برای پژوهش (آکلند، 2012) به نقش و مهارت های مورد نیاز کارکنان و کتابداران برای حمایت و پیشبرد موثر نیازهای اطلاعاتی پژوهشگران نگاهی می اندارد. "این گزارش بیان می کند که پر واضح است که ماهیت پژوهش در مؤسسات مان تغییر می کند بنابراین نقش کتابخانه در حمایت از پژوهش مهم است" (دیوید پراسر (8)در آکلند، 2012، پیشگفتار)
داده ها به عنوان یک خروجی پژوهشی اهمیت دارند و به طور فزایندهای انتظار می رود تا منتشر و به اشتراک گذاشته شوند (بورگمن، 2011) (9)کتابداران اشتراک آزاد نشریات را هدایت کرده اند بنابراین
به خوبی می توانند در جایگاهی قرار گیرند که بتوانند توصیه هایی کنند در مورد این که چگونه می توان از ملزومات داده ای بهتر حمایت کرد وجود تجربه کتابداری در کارگروه های موسسه ای و گروه های رهبری که مصصم به طراحی راهبردهای موسسه ای و زیر ساختی هستند، ضروری است تا نیازهای عملیاتی و قانونی جدید را برآورند.
توسعه خط مشی داده های پژوهشی در دانشگاه نورث آمپتون
در سال 2010، زمانی که کارکنان کتابخانه نخستین بار با ابزارهای مرکز پردازش داده ها آشنا شدند، کمتر درباره ملزومات ذخیره سازی داده های پژوهشگران دانشگاه یا در واقع با جریان کاری پژوهش در ایجاد و مدیریت داده ها آشنا بودند هیچ خط مشی وسیعی از ذخیره داده ها و روش سازماندهی برای مدیریت داده های پژوهشی در دانشگاه نورث آمپتون وجود نداشت.
با حساس شدن برای تغییرات در چشم انداز پژوهشی توصیف شده در بالا، مدیران ارشد پژوهشی، از پیشنهاد کتابخانه برای اجرای طرح چارچوب دارایی داده ای داف استقبال کردند. (داف) (1)روش شناسی است که دانشگاه ها را قادر می سازد تا مجموعه داده های پژوهشی و نیز آگاهی رسانی ها خط مشی ها و عملیات ها برای پردازش و حفاظت داده ها را کنترل کنند بنابر این طرح مذکور برای درک فعالیت های مدیریت داده های پژوهشی موجود در نورث آمپتون و فراهم کردن پایگاهی روشن جهت پشتیبانی از اقدامات مدیریت داده ها ایده آل بود.
روش شناسی داف متشکل از چهار مرحله است:
برنامه ریزی تعریف هداف و دامنه پیمایش و اجرای پژوهش اولیه
شناسایی آن چه از دارایی های داده ای که موجود است و طبقه بندی آن ها برای تعیین این که کجاها به تحلیل عمیق تر نیاز دارند.
شرایطی که در آن به چرخه زندگی اطلاعات توجه می شود تا جریان های کاری پژوهشگران درک شود و نقاط ضعف در تولید داده ها و فعالیت های پردازش شناسایی گردد.
گردآوری اطلاعات و پیشنهادهایی برای بهبود مدیریت داده ها. (دی سی سی، 2009، ص 5) (2)
در نورث آمپتون، گروه طرح متشکل از متخصصان حمایت پژوهشی کتابخانه و دو پژوهشگر طرح (هر دو کارورزهای فارغ التحصیل) بودند. بورد پژوهشی متشکل از کارکنان با تجربه در و اسپارگاه ها مدیریت پیشینه ها و مجموعه سازی گروه را پیشنهاد کردند طرح در هشت هفته از
می تا جون 2010 اجرا شد.
هدف از طرح سه بعد داشت:
بررسی انواع داده های ذخیره شده در کل دانشگاه، فعالیت های مدیریت داده های موجود پژوهشگران و خطرات مرتبط با این فعالیت ها.
فراهم کردن شواهدی برای آگاهی از خط مشی احتمالی مدیریت داده های جدید و خدمات برای برآوردن نیازهای پژوهشگران و سرمایه گذاران.
افزایش آگاهی در میان پژوهشگران درباره فعالیت مدیریت خوب داده ها شامل ذخیره سازی و دسترسی کوتاه مدت و طولانی مدت داده ها.
به دنبال 4 مرحله روش شناسی داف نخستین بار گروه طرح سایر کاربردهای روش شناسی داف را بررسی و دامنه کلی و رئوس طرح را تعریف نمود با داشتن این اطلاعات، تصمیم گرفته شد که داده ها به سه شیوه گردآوری شود مصاحبه با مدیران پژوهشی در هر شش مدرسه؛ پیمایش برخط پژوهشگران؛ و مصاحبه های عمیق دنباله دار با پژوهشگرانی که داوطلب تکمیل پیمایش شدند.
مصاحبه با مدیران پژوهشی، درک وسیعی از فعالیت های مدیریت داده در رشته های مختلف به گروه طرح داد و فرصتی برای خرید از پژوهشگران اثر گذار در هر مدرسه به دست آمد پیمایش برخط که برای تمام پژوهشگران در موسسه باز بود و 80 پاسخ را دریافت کرد، موضوعاتی مانند انواع اندازه ها و قالب های داده های پژوهشی نگهداری شده، مالکیت آن، ابزارهای ذخیره شرایط ،امنیتی اشتراک و دسترسی در دوره کوتاه مدت و بلندمدت و شرایط سرمایه گذاران را در بر گرفت مصاحبه نهایی با 16 پژوهشگر، گروه طرح را قادر ساخت تا یافته های مهمی از پیمایش را دنبال و اطلاعات فنی دیگری درباره اشیای داده های تخصصی را گردآورد.
یافته های یافته های طرح در گزارش طرح توصیف می شود. (آلکسوژیانوپولوس (1)و دیگران، 2010). تعدادی شواهد پدیدار شد بر مبنای نیازها و رفتارهای مختلف و داده های پژوهشی سه نوع پژوهشگر عام از قبیل دانشجوی پژوهشی پژوهشگر مستقل و پژوهشگر گروهی همکار شناسایی شد.
برخی رفتارهای رایج شناسایی شد برای مثال پژوهشگران بسیار از نرم افزار مایکروسافت برای تولید مدارک و صفحه گسترده (2)استفاده می کنند. بنابراین به طور مداوم انواع فایل های داک (3)و ایکس
اِل اس (1)تولید می نمایند و به همین صورت جی پگ (2)قالب ترجیحی برای فایل های تصویری بود. در عوض، تغییر بسیار مهمتر در انواع فایل ها برای استفاده از فایل های پایگاه اطلاعاتی فایل های صوتی و تصویری وجود داشت.
این یافته ها کاربردهای مهمی برای پردازش داده ها دارد، رفتارها و نیازهای ذخیره سازی داده ها ظهور کرد که در کل چرخه پژوهش، با ابزارهای متفاوت ذخیره سازی که در مراحل گردآوری داده ها، تحلیل و تکمیل طرح مهم است تغییر می کند. برای این که داده ها به اشتراک گذاشته شود، امکان دسترسی به سرور اشتراکی ضروری بود اما در شرایطی که این امکان وجود نداشت پست الکترونیکی پر استفاده ترین بود تعدادی از پژوهشگران نورث آمپتون در آن زمان به سرمایه گذاری در مجموعه ای از داده های پژوهشی با دسترسی باز اجباری پاسخ دادند و تنها بیش از نیمی از آن ها در واسپارگاه دانشگاه برای داده علاقمند بودند (یا با دسترسی آزاد یا با دسترسی بسته).
گزارش طرح داف تعدادی پیشنهاد ارائه کرد که در میان آن ها، ایجاد خط مشی داده های پژوهشی دانشگاه به چشم می خورد. به محض وصول گزارش، کمیته پژوهشی دانشگاه کارگروه داده های پژوهشی را تشکیل داد کارگروه متشکل از نمایندگانی از جامعه پژوهشی مدیریت پیشینه ها و کتابخانه بود و متخصصان پشتیبانی پژوهشی کتابخانه آن را اداره می کردند.
کارگروه دامنه بالقوه خط مشی، درباره شرایط آن در چرخه پژوهشی و ارتباطش با سایر خط مشی های دانشگاه (برای مثال، خط مشی های اخلاق پژوهشی و سوء رهبری آموزشی) بحث کردند. همچنین کمیته پژوهشی روشن ساخت که خط مشی باید با یک رویه حمایتی مناسب همراه شود.
با توجه به بررسی انجام شده هر دو خط مشی داده پژوهشی سرمایه گذاران، از سوی شوراهای پژوهشی بریتانیا (3)اصول مشترک درباره خط مشی داده ها (آر سی یو کی، بی تا) (4)و اصول مشترک سایر مؤسسات (مانند دانشگاه ملبورن، 2010) تشکیل شد. کارگروه خط مشی را پیشنهاد کرد که در آن پژوهشگران انتظار داشتند تا پیشنهادهای مهم شوراهای پژوهشی بریتانیا برای نگهداری پیشینه ها امنیت داده و دسترسی آزاد دنبال شود. (آر سی یو کِی، 2009، ص 5) (5)
با تسهیل این مورد، پژوهشگران انتظار داشتند تا برنامه مدیریت داده ها در آغاز هر طرح تکمیل شود. نیز، از دانشگاه درخواست شد تا امکان ذخیره سازی اختصاصی برای هر داده پژوهشی فراهم شود، و
برای کارکنان کتابخانه و مدیریت پیشینه ها آموزش و پشتیبانی مناسب به دست آید.
تعدادی ابزار و سیاهه کنترل قابل دسترس برای برنامه ریزی مدیریت داده ها - برای مثال ابزار دی ام پی، (1)دی ام پی برخط (2)و سیاهه کنترل برنامه ریزی مدیریت داده خدمات ملی داده استرالیا (3)- وجود دارد. کارگروه دی ام پی برخط را به عنوان ابزار پیشنهادی اش انتخاب کرد مرکز پردازش رقومی دی ام پی برخط را گسترش داد تا به پژوهشگران کمک کند که به ملزومات مدیریت داده های سرمایه گذاران اصلی شوراهای پژوهشی بریتانیا در زمان ارائه پیشنهاد امتیاز، پاسخ دهند به هر حال در نورث آمپتون احساس شد که نیاز بیشتری به ابزار عمومی تر وجود دارد؛ ابزاری که عملکرد خوب حمایتی در مدیریت داده ها داشته باشد صرف نظر از کسانی که آن را سرمایه گذاری کردند یا حتی از این که آیا پژوهش از خارج در کل سرمایه گذاری شود یک بار دیگر کتابداران راه را که ارتباط با کارکنان مرکز پردازش رقومی بود، برای تولید پیش نویس جدیدی در دی ام پی برخط هدایت کردند.
نخستین پیشنهاد برای خط مشی داده های پژوهشی کارگروه در کمیته پژوهشی دانشگاه، در ژانویه 2011 ارائه شد اعضای کمیته برخی نگرانی ها را مطرح کردند احساس شد که خط مشی بسیار تجویزی بوده، و مرتبط یا قابل قبول برای تمام رشته ها نبود لذا در برخی موارد تکرار کار ضروری بود. خط مشی اصلاح شده، نه تنها همان انتظارات را نگاه داشت بلکه تشویق شد به جای این که ایجاد برنامه مدیریت داده ها را متعهد شود و فرایند کنترل کمتر رسمی را پیشنهاد کند از سوی کمیته پژوهشی دانشگاه در جون 2011 (دانشگاه نورث آمپتون، 2012) تصویب شد.
پیاده سازی خط مشی داده های پژوهشی نورث امپتون
وجود خط مشی به تنهایی رفتار را اصلاح نمی کند. پیاده سازی مستلزم زیرساخت مناسب، دفاع مشتاقانه و رهبری سازش گرانه اولیه است این چالش ها هم اکنون با پشتیبانی مرکز پردازش رقومی در حال انجام شدن است.
بسیاری از زیر ساخت ها مربوط به محل است پس گام اولیه برای نورث آمپتون جا دادن مدیریت خوب داده های پژوهشی در مؤسسه است. مرکز پردازش رقومی و کارکنان کتابخانه با یک گروه آزمایشی از پژوهشگران کار خواهند کرد تا پیاده سازی عملی خط مشی را آزمون .کنند تجربیات پژوهشگران مبنای آموزش و منابع پشتیبانی را تشکیل خواهد داد تا خط مشی بیشتری گرد آوردند. پیشنهادی برای
مسیر آموزشی برنامه جِ آی اس سی ام آر دی (1)ارائه شده است (جی آی اس سی 2012 ج) تا این کار را حمایت کند. در صورت موفقیت تعدادی گزارش های اضافی شامل تهیه مجموعه ای از مطالعات موردی نمونه ها تولید خواهد شد.
مهم است که گروه آزمایشی طیف وسیعی از سناریوهای پژوهشی را، با پوششی از رشته های مختلف و همکاری بین رشته ای ارائه کند. در حالت ایده آل، آن طیف، شامل اعضای تمام شش مدرسه دانشگاهی خواهد بود پژوهشگران شرکت کننده باید طیف متنوعی از انواع داده ها و قالب ها را ایجاد کنند تا امکان فرایندهای واسپاری برای پایگاه های داده ای باز و بسته برای آزمون شدن فراهم شود. استفاده از گروه آزمایشی دو هدف را در نظر دارد پژوهشگران شرکت کننده دیدگاه ها و نیازهای مدیریت داده های پژوهشی رشته های خود را مطرح خواهند کرد. (بنابراین کمک می کنند تا خلاءها در تهیه شناسایی شده و منابع آموزشی مرتبط توسعه یابد) و خروجی های حاصل شده، فواید بالقوه ای از فعالیت مدیریت خوب داده های پژوهشی را نشان می دهد همچنین تشریح می کند که چگونه این کار، می تواند از طریق سایر طرح های پژوهشی تحقق یابد برنامه های مدیریت داده ها از سوی اقتباس کنندگان اولیه ایجاد شد برای مثال به عنوان مدلی برای سایرین عمل خواهد کرد تا دوباره هدف گذاری شود.
تجربه عملیاتی بدست آمده از حمایت مدیریت داده های پژوهشی، از طریق گروه آزمایشی محتوایی برای دومین مجموعه منابع آموزشی فراهم خواهد شد که کتابداران دانشگاهی، مدیران و روسای پژوهشی، کارکنان فناوری اطلاعات و مدیران پیشینه ها که مدیریت داده پژوهشی را حمایت می کنند آن را هدف گذاری کرده اند. این منابع، منابع موجود مانند منابع دوره آموزشی دی سی سی دی سی 101 (2)(دی سی سی، 2008) و کتابداران 4 داده هوشمند (3)از طریق کنسرسیوم تری تی یو (4)در هلند را ترسیم خواهد کرد (تری تی یو. دیتا سِنتروم (5)، بی تا) شیوه، قالب و طول آموزش نیازهای مخاطبان متنوع را منعکس خواهد کرد اما احتمالا شامل کارگاه های آموزشی عملی، دوره های آموزشی آنلاین و گفت و گوهای کوتاه برای افزایش آگاهی است.
همچنین بازخورد از گروه آزمایشی معایب آن را نشان می دهد تا به اصلاح خدمات موجود کمک نماید. در چارچوب توسعه زیر ساخت وظیفه اصلی باقی مانده در نورث آمپتون، توسعه امکان ذخیره سازی
داده های مرکزی است. ماهیت این داده ها قرار است تعریف شود، اما از طریق طرح های کاری مانند دیتا فلو (1)در دانشگاه آکسفورد و ام ای دی ای ام (2)در دانشگاه منچستر (کتابخانه دانشگاه جان رایلندز (3)، بی تا) مطلع خواهند شد. این مورد به سرعت در حال اجراست و گزینه هایی برای ذخیره سازی محلی شبکه ای و ابری فراهم می کند که نیاز به توجه دارد
موقعیت دانشگاه نورث آمپتون در بافت بریتانیا
علی رغم وجود دانشگاه پس از 1992 دانشگاه نورث آمپتون در رأس منحنی چارچوب مدیریت داده های پژوهشی است. در حالی که بسیاری از مؤسسات تنها در حال آغاز بررسی فعالیت جاری برای تعریف استراتژی مدیریت داده های پژوهشی شان هستند، نورث آمپتون در حال انجام این کار از سال 2010 بوده است در واقع پست کتابخانه تخصصی برای حمایت از پژوهش مناسب و بجا از 2007 بوده است.
این الگو زمانی مستحکم تر می شود که نورث آمپتون را با دو دانشگاه دیگر بعد از 1992 که با مرکز پردازش رقومی در حال همکاری هستند مقایسه کنیم. در هر دو مورد، کانون فعالیت تا این تاریخ تعهد ارزیابی چارچوب دارایی داده ای (داف) و کمک به تعریف خط مشی مدیریت داده های پژوهشی بوده است. مؤسسه دیگری که به مرکز پردازش رقومی در پیاده سازی خط مشی کمک می کند فقط دانشگاه ادینبورگ (4)است. یک دانشگاه قدیمی تر دانشگاه گروه متمرکز پژوهشی راسل (5)است که پیشرفت ها در حوزه مدیریت داده های پژوهشی را برای سال های زیادی هدایت کرده است.
وجود یک دانشگاه کوچک تر و کم تر متمرکز پژوهشی نورث آمپتون را به خوبی در جایگاه نوآوری قرار می دهد تصمیم ها می تواند سریعا گرفته شود و پژوهشگران به نظر می رسد برای آزمایش اقدامات جدید راضی تر هستند در مورد برخی از دانشگاه های بزرگ تر، مقاومت برای خدمات مرکزی و ترس از دست دادن استقلال برای حذف موانع پذیرفته نشده است.
برخلاف این، میزان کم منابع داخلی قابل دسترس مسئولیت برای حمایت پژوهشی را تقویت می کند تا به طور خلاقانه تری به دنبال حمایت خارجی یعنی سرمایه گذاری طرح، کارورزی یا فعالیت های مؤسسه ای باشیم پس چالش تضمین می کند که انتقال دانش با پیچیدگی و تا حد امکان مهارت بالای
کارکنان دانشگاه دائمی است.
نتیجه گیری
دانشگاه نورث آمپتون در حال انجام برنامه گسترده خود است تا مرکز منطقه ای ملی و بین المللی در پژوهش و انتقال دانش را رهبری .کند فعالیت های بیان شده در این مقاله، تعهد دانشگاه را در حمایت از پژوهش در طول چندین سال تشریح می کند، نیازهای مدیریت داده های پژوهشی شناسایی و بیان شده و حمایت در جریان کاری پژوهشگران برای بهبود فعالیت ها قرار داده شده است. نقش محوری کتابخانه در این اقدامات، راهنمای روندهای کلی تر است و کاربردهای وسیعتر مدیریت داده های پژوهشی برای این بخش را برجسته می نماید.
در عوض ترس هایی وجود دارد که تبدیل رقومی آینده، کتابخانه ها را تهدید می کند (لومباردی، 2000). (1)مدیریت داده های پژوهشی کاربردپذیری مجموعه مهارت های کتابداران را برجسته می نماید. مدیریت داده های پژوهشی نقش جدید برای کتابخانه ها پیشنهاد می کند یعنی حمایت از پژوهشگران برای تولید محتوا اشتراک داده هایشان برای کسب تاثیر علمی و درک و استفاده دوباره از مجموعه داده های دیگران. کتابداران سابقه طولانی در تهیه چنین حمایتی برای رسانه های چاپی دارند. به علاوه کتابداران می توانند با پژوهشگران در سطح ،بنیادی خصوصا ارتباط علمی و با کتابداران موضوعی درگیر شوند. نقش کتابخانه در دانشگاه نورث آمپتون در حال تغییر است و بسیاری از دانشگاه های بریتانیایی با مرکز پردازش رقومی در حال همکاری هستند کتابداران در حال فراهم کردن حمایت مدیریت داده های پژوهشی از طریق رهنمود، آموزش، و برنامه های توسعه ای و گسترش زیرساخت های فنی هستند تا تمام انواع محصولات پژوهشی را مدیریت کنند و به اشتراک گذارند مدیریت مؤثر و اشتراک داده های پژوهشی و نیز ،نشریات کیفیت پژوهش را توصیف نموده و اعتبار موسسه را تأیید و پشتیبانی می نماید. با توجه به ضرورت فراهم کردن حمایت مدیریت داده های پژوهشی، کتابداران در قلب دستورکار مؤسسات باقی خواهند ماند.
1) Lombardi
منابع
3TU.DataCentrum (n.d.) Data intelligence [online]. Available from http://datain- telligence.3tu.nl/en/home/ [accessed 26.04.12].
Alexogiannopoulos, E., McKenney, S. and Pickton, M. (2010) Research Data Management Project: a DAF investigation of research data management practic- es at
The University of Northampton [online]. Northampton: University of Northampton. Available from: http://nectar.northampton.ac.uk/2736/ [accessed 26.04.12].
Auckland, M. (2012) Re-skilling for research [online]. Available from: http:// www.rluk.ac.uk/files/RLUK%20Re-skilling.pdf [accessed 26.04.12].
Borgman, C.L. (2011). The conundrum of sharing research data. Journal of the American Society for Information Science and Technology. [online] 1-40 Available from: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1869155 [accessed 26.04.12].
DCC (2008) DCC Digital curation 101 workshop [online]. Available from: http://www.dcc.ac.uk/events/workshops/dcc-digital-curation-101-workshop [accessed 26.04.12].
DCC (2009) Data Asset Framework: Implementation guide [online]. Available from http://www.data-audit.eu/docs/DAF_Implementation_Guide.pdf [accessed 26.04.12].
DCC (n.d.) Institutional engagements [online]. Available from http://www.dcc. ac.uk/community/institutional-engagements [accessed 26.04.12] EPSRC (n.d.) EPSRC policy framework on research data [online]. Available from: http://www.epsrc.ac.uk/about/standards/researchdata/Pages/default.aspx [accessed 26.04.12].
Hitchcock, S. (2010a) KeepIt: Kultur, eCrystals, EdShare (and NECTAR) – pre- serve it! [online]. Available from: http://preservation.eprints.org/keepit/ [accessed
26.04.12].
Hitchcock, S. (2010b) KeepIt course: revision, conclusion and evaluation. 30 September 2010. Diary of a repository preservation project [online]. Available from: http://blogs.ecs.soton.ac.uk/keepit/2010/09/30/keepit-course-revision-con- clusionand- evaluation/ [accessed 26.04.12].
Hswe, P. and Holt, A. (2010) Guide for research libraries: the NSF data sharing policy [online]. Available from: http://www.arl.org/rtl/eresearch/escien/nsf/index. shtml [accessed 26.04.12].
JISC (2012a) DataPool [online]. Available from: http://www.jisc.ac.uk/whatwe- do/programmes/di_researchmanagement/managingres earchdata/infrastructure/ datapool.aspx [accessed 26.04.12].
JISC (20126) IDMB: Institutional data management blueprint [online]. Avail- able from: http://www.jisc.ac.uk/whatwe do/programmes/mrd/rdmi/idmb.aspx [accessed 26.04.12].
JISC (2012c) Managing research data programme 2011-13 [online]. Available from: http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/programmes/di_researchmanagement/ managingres earchdata.aspx [accessed 26.04.12]. 10
The John Rylands University Library (n.d.) MaDAM [online]. Available from: http://www.library.manchester.ac.uk/aboutus/projects/madam/ [accessed 26.04.12]
Lombardi, J. V., (2000) Academic Libraries in a Digital Age. D-Lib Maga- zine [online]. 6 (10). Available from: http://www.dlib.org/dlib/october00/lom- bardi/10lombardi.html [accessed 26.04.12]
RCUK (n.d.) RCUK Common principles on data policy [online]. Avail- able from: http://www.rcuk.ac.uk/research/Pages/DataPolicy.aspx [accessed 26.04.12].
RCUK (2009) RCUK Policy and code of conduct on the governance of good research conduct [online]. Available from: http://www.rcuk.ac.uk/Publications/
researchers/Pages/grc.aspx [accessed 26.04.12].
Rice, R. and Haywood, J. (2011) Research data management initiatives at University of Edinburgh. The International Journal of Digital Curation [on- line]. 2 (6), 232-244. Available from: http://www.ijdc.net/index.php/ijdc/article/ view/194/259 [accessed 26.04.12].
University of Melbourne (2010) Policy on the management of research data and records [online]. Available from http://www.unimelb.edu.au/records/research. html [accessed 26.04.12].
University of Northampton (2012) Research data policy [online]. Available from https://www.northampton.ac.uk/info/20283/academic-research/1606/re- search-datapolicy [accessed 26.04.12].
چکیده
به رسمیت شناختن نقشی که کتابخانه ها می توانند در جامعه اطلاعاتی، در پرکردن شکاف رقومی و در توانایی منحصر به فرد خود جهت حمایت از اهداف توسعه یک کشور، ایفا کنند، منجربه علائق تازه در استقرار خط مشی های کتابخانه ملی شده است این مقاله یافته های پژوهشی را ارائه می دهد که گروهی از پژوهشگران بین المللی و ملی از قاره های اروپا آمریکا، آسیا و آفریقا طی سال های 2010 - 2012 انجام داده اند. پژوهش حاضر سه بخش دارد: پژوهش رومیزی به تهیه یک مقاله پیش ،زمینه ای توسعه مطالعات موردی جهت به تصویر کشاندن عمل تفکر روبه جلو خلاقانه و توسعه یک چارچوب از پیش نویس خط مشی کتابخانه منجر شد دسترسی به نتایج کامل پژوهش از طریق نشانی زیر فراهم است. (1)
کلید واژه: شکاف رقومی، جامعه اطلاعاتی، کتابخانه های ملی، خط مشی کتابخانه
1) www.nida-net.org/activities
حمایت از جوامع دانش بنیان: توسعه خط مشی ملی برای کتابخانه ها
اشاره
نوشته کارول پریستلی (2)| ترجمه دکتر امیررضا اصنافی (3)
مقاله حاضر، به عنوان یک پیش زمینه، جهت ارائه در هلسینکی که تمرکز عمده آن بر پیشرفت ها در زمینه مذکور در سال 2012 است مطرح می شود.
یک خط مشی ملی برای کتابخانه ها چیست؟
به عبارت ساده، یک خط مشی، برنامه ای از اقدام یا بیانیه ای از اهداف و مقاصد است که چارچوبی را برای عمل فراهم می سازد یک خط مشی با هدف هدایت، تحت تأثیر قراردادن و تعیین تصمیمات اقدامات و مسائل دیگر توسعه می یابد؛ که به معنی یک هدف است پس، یک خط مشی کتابخانه ملی چارچوبی برای توسعه برنامه ریزی شده و هماهنگ کتابخانه های یک کشور است. این یک برنامه اقدام و بیانیه ای از آرمان های پیشنهاد شده یا سازگاریافته توسط یک دولت است.
یک خط مشی کتابخانه ملی متفاوت از قوانین و مقررات کتابخانه است که این دومی مسئولیت های قانونی را مطرح می کند. هر خط مشی کتابخانه ملی باید با این قانون و قوانین مرتبط جدید مطابقت داشته باشد تغییرات در قانون، معمولاً مستلزم روزآمدی یک خط مشی موجود هستند یک خط مشی کتابخانه ملی با دستنامه رویه ها و دستورالعمل هایی که رهنمودهایی را درباره بهترین و موثرترین
شیوه های اجرای خط مشی فراهم می سازند نیز متفاوت است. مقررات، آن چه را که باید در جهت حمایت از یک خط مشی انجام شود توصیف می کنند.
خط مشی های کتابخانه ملی ممکن است بخشی از سیاست های گسترده تر مانند سیاست های اطلاعات ملی راهبردهای فناوری اطلاعات ملی، سیاست های آموزش ملی و سیاست های کتاب ملی را شکل دهند؛ توسعه و ارتباط درونی آن ها به قبل از پیدایش این راهبردهای گسترده تر نیازی ندارد آن ها همچنین می توانند به صورت همراه یا مستقل برای انواع خاص کتابخانه ها (مثل کتابخانه های عمومی یا دانشگاهی) یا نظام های کتابخان های فردی (مثل یک شهرستان خاص یا اختیارات محلی) توسعه یابند. "کتابخانه های ملی" (که در کشورهای بسیاری، مسئولیت انواع کتابخانه های عمومی و سایر انواع کتابخانه ها را بر عهده دارند) ممکن است خط مشی هایی را توسعه دهند که این حوزه ها را پوشش دهد؛ اما فی نفسه، خط مشی های کتابخانه ملی نیستند.
روند پس از جنگ جهانی دوم تا سال 2000
در دوران پس از جنگ جهانی دوم، برنامه ریزی توسعه کتابخانه زیر چتر یک چارچوب خط مشی ملی به صورت یک آرمان مورد علاقه و قابل بحث درآمد مثلاً در بریتانیا، گزارش مک کالوین (1)از سال 1942 و گزارش رابرتس (2)از سال 1957 هر دو بر ضرورت تنظیم یک خدمت کتابخانه ای صادقانه تحت نظارت دولت مرکزی با حداقل استانداردها و بازرسی های دوره ای تأکید داشتند. در کشورهای افریقایی، برخلاف بریتانیا، اروپا و ایالات متحده، هیچ ساختارِ از قبل موجود مدیریتی کتابخانه ای وجود نداشت، بنابراین راه اندازی نظام های واقعی کتابخان های ملی به عنوان بخشی از توافقات استقلال، امکان پذیر است در واقع نظام های کتابخانه ملی تمایل دارند به شبکه کتابخانه عمومی تبدیل شوند. یونسکو از سال 1970 به بعد، از طریق برنامه نظام اطلاعات ملی (ناتیس) (3)ترویج ایده نظام های کتابخان های و اطلاع رسانی یکپارچه آغاز نمود و از طریق یک خط مشی اطلاع رسانی ملی برنامه ریزی کرد. نظام اطلاعات ملی در دل برنامه اطلاعات عمومی (جی آی پی) (4)قرار گرفت که هدف آن، رسیدن به یک نظام اطلاع رسانی علمی بین المللی ملل متحد علمی جهان (یونی سیست) (5)و نیز ایجاد نظام های اطلاع رسانی ملی در هر کشور بود. ایفلا در برنامه یونیسیست، به وسیله ترویج کنترل کتابشناختی
جهانی (یوبی سی) (1)و دسترسی جهانی به انتشارات (یو ای پی) (2)مشارکت کرد در سال 1985، یونسکو کتابی تحت عنوان رهنمودهایی در رابطه با خط مشی اطلاعات ملی دامنه تدوین و پیاده سازی (3)تولید نمود. این راهنما یک رویکرد گام به گام را برای خط مشی اطلاعات ملی فراهم ساخت ولیکن در خصوص این که کاربران تصمیم می گیرند که کدام بخش ها از مفهوم، به موقعیت آن ها ارتباط دارد آن ها را راهنمایی نکرده و رهایشان کرده است.
دهه 1990 با توسعه فناوری های اطلاعاتی، در تسهیل دسترسی به اطلاعات و نیز رشد آگاهی نسبت به اهمیت اطلاعات برای توسعه و مفهوم جامعه اطلاعاتی مواجه شد.
ایفلا (نیگراد) (4)تأیید کرد که مقدار زیادی از اطلاعات را تولید و مصرف می کند که فناوری اطلاعاتی، تولید و دسترسی به این اطلاعات را ساده تر نموده است اقدامات تازه از همه انواع کتابخانه ها و نیز متولّیان به شیوه ای درخواست شد که کتابخانه ها را در برنامه ریزی ملی، در بر گیرند. نتیجه حاصل، این بود که خط مشی های اطلاعات ملی بیش از پیش مورد نیاز است؛ البته از نوعی که یونسکو در دهه های 1970 و 1980 ترویج کرد ولی به راهبردهای فناوری اطلاعات نیز شامل اینفورماتیک تلماتیک (5)پرداخته بود.
از 135 کشوری که ایفلا در سال 1997/1996 بررسی کرد. 55 پاسخ دریافت گردید 34 کشور خط مشی های اطلاعاتی ملی (ان آی پی) (6)یا راهبردهای فناوری اطلاعات ملی(ان آی تی اس داشتند، 10 کشور در حال بحث در این زمینه بودند و 11 کشور پاسخ منفی .دادند پاسخ های مثبت نشان داد
که کتابخانه ها به عنوان ابزارهای مهم به عنوان نقاط دسترسی عمومی به دانش و اطلاعات و به عنوان مراکز اطلاعاتی پیش رونده به سوی توسعه فناوری اطلاعاتی ملی مشاهده می شدند با این حال کشورهای بسیاری نشان دادند که سازگاری با یک خط مشی ساده تر از پیاده سازی آن است پژوهش به این نتیجه رسید که فناوری اطلاعات به اجبار در دستورکار قرار گرفته و هیچ کشوری را دست نخورده رها نکرده بود خط مشی های اطلاعاتی ملی و راهبردهای فناوری اطلاعات ملی قطعاً مثال های قابل توجه برای بخش کتابخانه به شمار می رفت و نشان داد که کتابخانه ها باید نقش فعالی ایفا کنند.
در طول این سال ها نیاز به بخش کتابخانه جهت مشارکت در سایر سیاست ها، به صورت قضیه ای مورد بحث در افریقا درآمده است برای دستیابی به اطمینان از این که زنجیره کتاب به عنوان یک قضیه
1) (Universal Bibliographic Control (UBC
2) (Universal Access to Publications (UAP
3) Guidelines on National Information Policy: scope, formulation and implementation
4) Niegaard
5) سرویس هدایت یا جابجایی پیام: این سرویس کاربران را قادر می سازد تا پیام ها را با یکدیگر مبادله کنند مترجم
6) (National Information Policies (NIPs
مهم ملی مورد تأیید، حمایت، پرورش و نگهداری قرار می گیرد، فراخوانی برای خط مشی های کتاب ملی اعلام شد. این قضیه از سال 1996 به بعد در بسیاری از اینداباها (1)
ایندا با یک همایش مهم است که توسط مردان برخی قبایل کشور آفریقای جنوبی برگزار می شود. این واژه از عبارت زبان زولو (Zulu) گرفته شده و معنای تجارت یا امر مهم را می دهد. مترجم
(به عنوان مثال، مک کارتنی) (2)که در نمایشگاه های کتاب زیمباوه برگزار شد، مورد بحث قرار گرفت یونسکو از سال 1997، "خط مشی کتاب ملی: رهنمودی برای کاربران در زمینه " (3)منتشر کرد. این کتاب، عموماً تأیید می کرد که توسعه کتابخانه باید با توسعه خط مشی کتاب، تلفیق شود. با این حال، همزمان، برخی اظهار نظر کردند که توسعه یک خط مشی کتاب ملی، نیازمند متعهد بودن طیف گسترده ای از افراد است. نتیجه بسیار اندکی از این ابتکارات به دست آمد.روند دهه 1990 بی نتیجه بود یا خیر برای توسعه خط مشی های کتابخانه ملی در بستر سیاست های گسترده تر همچون اطلاعات، فناوری، کتاب ها یا تعلیم و تربیت مولد بود یا این که آیا یک خط مشی کتابخانه ملی باید به تنهایی تهیه شود متعاقباً به طور یکپارچه با دیگر سیاست ها تلفیق شود.
روندها سال 2000 به بعد
سال های اولیه قرن جدید، با تأکید براین قضیه مواجه شد که چگونه پیشرفت های فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی تغییراتی را در مدیریت دانش به وجود آورده بود که منجر به توسعه جامعه اطلاعاتی جهانی گردید این امر، به واسطه برگزاری اجلاس جهانی در ارتباط با جامعه اطلاعاتی (4)در دو مرحله سال های 2003 و 2005 ثابت شد هدف آن استقرار پایه هایی یک جامعه اطلاعاتی و به جریان انداختن یک طرح عملی به هم پیوسته بود که هر دو هنوز در حال پیشرفت هستند یک نتیجه، توسعه برنامه های ملی فناوری اطلاعاتی و ارتباطی بود.
یک "شکاف رقومی" (5)آشکار بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه وجود داشت که مورد دوم، سطوح پایین تری از سرمایه انسانی، ایجاد محتوای بومی زیر ساخت های فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی و دسترسی به آن ها را در اختیار دارند کمیسیون اقتصادی ملل متحد برای آفریقا (یو ان ایی سی ای) (6)این امر را در سال 1996 با قبول کردن آن از ابتکار جامعه اطلاعاتی افریقا (ای آی اس آی) (7)که
دولت های افریقایی را به آغاز فرایند توسعه اطلاعات ملی و خط مشی ها و طرح های ارتباطات تشویق می کند، به رسمیت شناخته شد اهداف توسعه هزاره (ام دی جی) (1)و برنامه های عملی اجلاس جهانی در ارتباط با جامعه اطلاعاتی به دولت های آفریقایی در این مسیر انگیزه بیشتری می دهد آی اس تی آفریقا (خط مشی های فناوری اطلاعات و ارتباطات) یک ابتکار با ذینفعان متعدد، که بر کاهش شکاف رقومی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا تمرکز داشت هم اینک یک سپردنگاه از خط مشی های فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی که در افریقا و اکثر کشورهایی که بین سال های 2000 تا 2010 این خط مشی ها را نوشته یا ویرایش نموده اند گرد می.آورد مشکل برای بخش کتابخانه این است که اکثر خط مشی های ملی فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی کشورهای افریقایی - اگر نگوییم همه آن ها برای کتابخانه ها در چارچوب فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی نقشی قائل نشده اند. بر فناوری بیش از حد تأکید شده و در موضوعات گنجانده شده و مورد بحث اشاره ای به کتابخانه ها نشده است.
وضعیت مشابهی در سایر بخش های دنیای در حال توسعه وجود دارد نشست شبکه اطلاعاتی آسیا اقیانوسیه (آیین) (2)که در سال 2007 برگزار شد، اظهار نگرانی شد از این که کتابخانه ها از خط مشی های اطلاعاتی ملی کشورهایشان کنار گذاشته شده اند و براین نکته توافق کردند که مؤلفه کتابخانه باید در تمام خط مشی های اطلاعاتی ملی مطرح گردد و توافق شد که مجموعه ای از استانداردها برای آن آی پی ها اعلام شود (سین جوآن یی). (3)
این امر، فقدان شناخت از نقشی است که کتابداران می توانند و باید در جامعه اطلاعاتی و بر پل زدن بر شکاف رقومیی ایفا کنند که به علاقه احیاء شده در ایجاد خط مشی های کتابخانه ملی منجر شده است.
در اروپا ابلیدا (دفتر اروپایی کتابخانه، اطلاعات و آرشیوهای سندپردازی) (4)و ناپل (متولیان ملی در کتابخانه های عمومی اروپا) (5)کنفرانس مشترکی را در سال 2009 به منظور بحث پیرامون اهمیت یک خط مشی کتابخانه های برای اروپا برگزار کردند این کنفرانس، رهنمودهایی را در خصوص قوانین کتابخانه و خط مشی در اروپا (ماریتزن) (6)تعیین کرده است که سنجه های خط مشی ملی باید تأیید کنند که کتابخانه ها پیکره های ضروری در حفظ و توسعه مردم سالاری .هستند شماری از کشورهای اروپایی، در فرایند شکل گیری خط مشی های کتابخانه ملی درگیر بوده یا هستند در فنلاند، وزارت
آموزش و پرورش، مسئولیت طرح ریزی خط مشی های کتابخانه ملی را بر عهده دارد و یک برنامه مداوم از اظهارات و راهبردهای سیاست، تمرکز بر کتابخانه های ایالتی و عمومی دارد؛ موضوع مقاله باربرو وایجل راینینن (1)که به آن اشاره می شود. لتونی و لیتوانی کشورهایی هستند که در حال حاضر در فرایند تدوین خط مشی ها مشارکت دارند لیتوانی قانونی در زمینهٔ کتابخانه ها با بسیاری از قواعد و یک برنامه بلندمدت برای نوسازی کتابخانه های عمومی دارد. تغییرات دولت در روش های برنامه ریزی راهبردی و رهنمودها برای خط مشی فرهنگی که در سال 2010 صادر شد منجر به این امر گردید که بخش کتابخانه، محتوای اسناد موجود را بررسی نماید و درباره توسعه یک خط مشی کتابخانه ملی بحث کند.
در افریقای جنوبی، کشورهای متعددی که در راستای تهیه خط مشی های کتابخانه ملی فعالیت می کنند با تأکید بر کتابخانه های عمومی در حال آغاز کار هستند. کلمبیا در سال 2010 قانونی را از تصویب گذراند که طی آن، شبکه ملی کتابخانه های عمومی سازماندهی می شوند (کلمبیا، وزارت فرهنگ). این قانون، تمام وسائل فنی مالی، و سازمانی و نیز برنامه ریزی ضروری و تناسب حوزه هایی که باید انجام شود تعریف می کند. این خط مشی، تنها برای کتابخانه هایی است که به وسیله دولت اداره می شوند. سایر کتابخانه های عمومی یا شبکه ها، جامعه، کتابخانه های آموزشگاهی یا دانشگاهی را پوشش نمی دهد اما انواع دیگر کتابخانه ها در یک کمیته فنی که توسط قانون، تصریح شده برای انجام رایزنی و ارائه مشاوره، در آن شامل می شوند. شیلی نیز تصویب قانونی مشابهی را مورد توجه قرار داده است.
در افریقا، نامیبیا (آن گونه که در سطور پایین تر مقاله هم ذکر شده)، یک خط مشی جامع کتابخانه ملی را ایجاد کرده است و کنیا و اوگاندا در فرایند اتمام تدوین خط مشی های کتابخانه عمومی هستند. در آوریل 2012 چند کشور دیگر (شامل غنا، افریقای جنوبی و تانزانیا) بحث هایی در خصوص توسعه خط مشی ها آغاز کرده اند.
سه مثال از کشورهایی که خط مشی های ملی را برای کتابخانه ها کامل کرده اند
اشاره
بررسی و ارزیابی بهترین عملکرد جاری تیم تحقیقاتی را به سوی شناسایی سه مطالعه موردی از کشورهای فنلاند، نامیبیا و نیوزلند رهنمون ساخت.
فنلاند
همان گونه که در سطور بالا نیز ذکر شد، باربرو و ایجل راینینن، مشاور امور کتابخانه از وزارت آموزش
1) BarbroWigell-Ryynänen
و فرهنگ فنلاند، در نشست ان لیپ اس آی جی (1)نیز به ارائه کار پرداخته و بهترین مکان را برای ارائه خلاصه کارشان در نظر گرفته است. با این حال، برای علاقه مندان مطالعه موردی راجع به فنلاند در پژوهش شبکه اطلاعات و دسترسی رقومی (نیدا) (2)، توسط باربرو تهیه شده و از طریق نشانی زیر دسترس پذیر است: (3)
نامیبیا
در سال 2009 خدمات آرشیوها و کتابخانه های ملی نامیبیا (4)پیشنهادهایی را برای یاری در خصوص تجدید خط مشی کتابخانه ملی نامیبیا به عنوان فاز دوم از یک ارزیابی راهبردی و تحلیل اقتصادی بخش کتابداری و اطلاع رسانی درخواست نمود. خط مشی پیشین در سال 1997 (وزارت آموزش ابتدایی نامیبیا) و در سال های حائل در تغییرات دور از دسترس که در محیط اطلاعاتی ملی و محلی نه حداقل با ظهور فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی اتفاق افتاده بود نگارش شد. به علاوه، نامیبیا چشم انداز سال 2030 یک راهبرد جدید برای توسعه ملی ارائه کرد که در آن نیاز به تحول در اقتصاد، با بخش آموزش و یادگیری شامل آموزش مستمر و کتابخانه ها نقش مهمی را ایفا می کند آرمان های چشم انداز 2030 در آخرین طرح توسعه ملی و برنامه بهبود بخش آموزش و یادگیری (ای تی اس آی پی) (5)گنجانده شد یک راهبرد ملی جدید برای کتابخانه ها برای نشان دادن راهنمایی و برنامه ریزی سهم بخش کتابخانه در این چشم انداز مورد نیاز بود.
ائتلاف مبتنی بر شرکای ام دی آر لندن، (6)و شبکه اطلاعات و دسترسی رقومی، برای کار با خدمات کتابخانه ها و آرشیوهای ملی انتخاب شد یک گروه مشاوره تحقیقات خود را در این زمینه آغاز نمود و گزارش های آن مبنایی برای پیش نویس یک سند خط مشی ملی برای بخش کتابخانه و اطلاع رسانی شد که در سال 2010 به خدمات کتابخانه ها و آرشیوهای ملی ارائه گردید (ام دی آر / شبکه اطلاعات و دسترسی رقومی).
خط مشی ملی ویرایش شده چهار بخش را در بر می گرفت:
بافت: نیاز به یک خط مشی جدید، اهداف توسعه ملی و اهداف عمده از یک راهبرد برای کتابخانه های ملی نامیبیا
عناصر کلیدی راهبردی:
هماهنگی، رهبری و بازاریابی: نقش ها و روابط شورای اطلاع رسانی و کتابخانه نامیبیا، شورا و اعضای حرفه ای انجمن اطلاع کاران نامیبیایی.
مقررات: تجدید عملکرد سال 2000 با توجه به تغییرات پدید آمده ،پیرامون به وسیله فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی و تمرکززدایی در نامیبیا.
منابع انسانی: مواجه شدن با نیازهای کاربران واقعی و بالقوه عرضه کافی کارکنان ورزیده و ماهر، از جمله بهبود ساختار نیروی انسانی و فرصت های یادگیری.
منابع:
اشاره
منابع اطلاعاتی برای خدمات کتابخانه و اطلاع رسانی
محتوای نامیبیایی
اطلاعات برای توسعه
بودجه
فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی
خط مشی ها برای بخش های کتابخانه و اطلاع رسانی فردی:
کتابخانه ملی نامیبیا
آرشیو ملی نامیبیا
کتابخانه های اختصاصی و پژوهشی
کتابخانه های جامعه
کتابخانه های آموزشگاهی مراکز رسانه، بی ای اس و منابع برای معلمان
کتابخانه های آموزش عالی
خدمات کتابخانه ها و آرشیوهای ملی در روند انتشار سند قرار دارد ضمناً نسخه ای از گزارش مشاور، از طریق نشانی زیر قابل دسترسی است. (1)
نیوزلند
در هنگام پژوهش، کتابخانه ملی نیوزلند با یک مطالعه موردی برمبنای سند خط مشی شان در سال
1) www.mdrpartners.com/projects/namibia-library-strategy
2007، نیدا را فراهم کرد؛ با این حال، به واسطه شماری از تغییرات قابل توجه در خدمات عمومی در نیوزلند، حداقل کتابخانه و آرشیوهای ملی نیوزلند با بخش امور داخلی در اول فوریه 2011 ادغام شدند. نسخه ای اصلی اما قدیمی از مطالعه موردی، از طریق وبسایت زیر قابل دسترس است. (1)
لیکن، مقالات ارائه شده توسط کارکنان کتابخانه ملی نیوزلند، آخرین اندیشه ها را از نیوزلند ارائه خواهد داد.
کلمبیا
دو هدف مقدماتی کلمبیا، دقیقاً آن هایی است که مربوط به کتابخانه عمومی آرمانی هستند یک مؤسسه خدمات پایه و مکمل را فراهم می سازد که همه ویژگی های متنوع و ،فرهنگی قومی و اجتماعی همه شهرها و بخش های کلمبیا و کتابخانه ای با تجهیزات و زیرساخت منطبق با حداقل نیازمندی های فنی که در ویژگی حقوقی هر شهر با خدمات رایگان تعریف شده است یک کتابخانه عمومی باید با موضوع بحث روز نیز اوضاع خود برای تغییر خدمات با شبکه ملی کتابخانه های عمومی و با سایر شبکه های کتابخانه ها در کشور و فراتر از آن ارتباط برقرار کند این امر برای کتابخانه عمومی به عنوانی بالاتر از یک وظیفه الزامی است و باید ادارات محلی و ملی آن را تضمین کنند. قانون کلمبیایی کتابخانه های عمومی (2)تمام ابزارهای فنی، مالی و سازمانی و نیز کلیه برنامه ریزی های لازم و حوزه های هماهنگی را جهت ارائه خدمات تعریف می کند.
محتوا
قانون کتابخانه های عمومی، خط مشی ملی شبکه ملی کتابخانه های عمومی را مبنا می گذارد. برای انجام این امر، این قانون رهنمودهای فنی را در چند مورد پی می گیرد: عملکرد تمامی کتابخانه های عمومی دولتی در کشور زیرساخت های آن ها، خدمات پایه ای که باید به صورت رایگان ارائه نمایند و پرونده پرسنل جهت تکمیل آن ها این قانون، ابزارهایی را برای توسعه پایدار کتابخانه های عمومی، با مشوق های مالیاتی برای کسانی که عملکرد منابع عمومی هماهنگی ملی و محلی تعهدات سازمانی، مشارکت شهروندی مدیریت و سنجش عملکرد و غیره تعریف می کند. مفاد قانون، نباید سایر کتابخانه ها یا شبکه ها را مانند بانک شبکه جمهوری کتابخانه ها، شبکه بودجه منفعت خانواده کتابخانه ها کتابخانه های جامعه و کتابخانه های آموزشگاهی و دانشگاهی پوشش بدهد، حتی اگر
تصور شود همه آن ها در کمیته فنی ملی کتابخانه های عمومی، جایگاهی دارند.
عناصر راهبردی کلیدی عبارتند از:
استفاده عمومی و علاقه اجتماعی، سرمایه گذاری اجتماعی و خدمات عمومی
عملکرد کتابخانه عمومی
میراث کتابشناختی
مسئولیت ها: تقسیم شدن به سطح ملی سطح بخشی و سطوح شهری و منطقه ای
ابزارهای پیاده سازی همچون منابع ضروری برای انجام خدمات مورد نیاز هستند. نمونه های فراوانی از این ابزارها وجود دارند؛ مانند مجموعه ای از سازوکارهای مالی مشوق ها برای صنعت نشر.
مفهوم شبکه
سرتاسر "قانون کتابخانه های عمومی" (1)شبکه ملی کتابخانه های عمومی (2)به صورت مفصل درباره کتابخانه های عمومی در فضاهای ملی، بخشی، منطقه ای و شهری بحث شده است. تجهیزات و میراث خدمات کتابشناختی، منابع زیرساخت ها و پرسنل آن، مأموریت حمایت از عموم را از طریق کاربران و جوامع کامل می کند. این قضیه از طریق مجموعه ای از استانداردها افراد، فرایندها و منابع هدف برای جلوگیری از تلاش های مضاعف، به صورت مفصل مورد بحث قرار می گیرد. این مورد وحدت معیار و اهداف را از طریق اصول و قواعد برای تفسیر و برنامه های کاربردی هدف در توسعه و انتقال از مفهوم معاصر یک کتابخانه عمومی ترویج می دهد شبکه همچون هر مؤسسه در جستجوی اهداف سازنده است که تعامل را تسهیل نماید.
خط مشی شبکه ملی کتابخانه های عمومی با برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی در تمامی سطوح، با مفاهیم زیر، تلفیق می شود:
نیاز به شامل بودن در طرح توسعه ملی طرحی مرتبط با ارتقاء شبکه؛
ایجاد برنامه های بخشی، منطقه ای و شهری با توجه به خط مشی ها و راهبردهای برنامه توسعه ملی؛
طرح های محلی توسعه یافته که با طرح های عملی در ارتباط باشند.
چارچوب خط مشی کتابخانه ملی
پس از مرحله تحقیقاتی که به صورت خلاصه، در سطور بالا ذکر شد دو مدل چارچوب خط مشی گسترش یافت یکی برای بخش گسترده که به طور کامل یکپارچه شده، و دیگری که برای بخش فرعی کتابخانه عمومی به صورت اختصاصی تهیه گردید این مورد. از طریق یک فرایند مشاوره ای از جلسات و کارگاه های آموزشی در اروپا و در آفریقا توسعه یافت و برای شبکه نیدا و ذینفعان علاقه مند پست شد. نسخه هایی از چارچوب ها از طریق نشانی زیر یافت می شود. (1)
مشارکت کنندگان همچنین چند دستورالعمل ساده را برای کمک به کسانی که در ابتدای راه توجه به توسعه یا تجدید یک خط مشی هستند ترسیم کردند. به طور خلاصه خط مشی کتابخانه باید در فرایندی مشاهده شود که شامل موارد زیر است:
الف) ارزیابی عملکرد و زیرساخت کنونی بخش یا بخش فرعی کتابخانه بر اساس ملزومات مطرح شده جهت توسعه کشور و نیازهای شهروندان آن. بنابراین، ارزیابی کتابخانه ها در بافت سیاست های توسعه دولت پایه ریزی خواهد شد که معمولاً از طریق سند "چشم انداز"، طرح های توسعه ملی طرح های استخدامی و غیره به طور مفصل درباره آن ها بحث می شود.
ب) درک و تحلیل قابلیت های واقع بینانه و دست یافتنی مالی دولت و منابع تکمیلی به سوی کتابخانه ها (یا بخش فرعی کتابخانه)
ج) تحلیل و درک از تأثیر بالقوه ای که کتابخانه ها در آینده می توانند و باید در توسعه کشور مشارکت کنند.
د) آماده سازی سند خط مشی کتابخانه؛
ه) آماده سازی طرح های عملی جامع و عملیاتی کوتاه، میانه و بلندمدت برای بخش (یا بخش فرعی) کتابخانه. این امر باید طرح های سالانه توسعه یافته در فاصله زمانی سه یا پنج ساله را در بر گیرد طرح های عملی باید شامل برنامه های کاری و نیز برنامه های بودجه باشد.
و) توسعه راهبردها و ابزارها برای نظارت ارزیابی و بازخورد مستمر از نتایج به برنامه ریزی و فرایندهای پیاده سازی خط مشی.
در پاسخ به درخواست تازه ترین اقدام پیگیری توسط نیدا عبارت است از آماده سازی چارچوب های مدل مکمل، هم برای ارزیابی بخش و هم به منظور تحلیل مالی.
1) www.nida-net.org/activities
نتیجه گیری
از مطالبی که مطرح می شد، می توانیم نتیجه بگیریم که:
• خط مشی های ملی برای کتابخانه ها بخشی از یک طرح کلی بزرگ تر از اطلاعات مرتبط و هم سایر سیاست های ملی مثل تعلیم و تربیت هستند. آن ها در دیگر سیاست ها مشارکت کرده و به آن ها مرتبط اند، ولی وابسته نیستند آن ها ممکن است در وهله اول به صورت مجزا و مستقل توسعه یابند. ضرورت دارد همچنان که اوضاع و سیاست های یک کشور توسعه می یابد و تغییر می کند این سیاست ها نیز روزآمد شوند.
• سیاست های ملی برای کتابخانه ها از نیازها و اوضاع سیاسی اقتصادی و اجتماعی بر می آید آن ها زیر ساخت و عملکردهای کتابخانه موجود را ترقی می دهند. آن ها اولویت های کتابخانه یک کشوررا منعکس می سازند.
• قوانین کتابخانه، وجود و مسئولیت های کتابخانه یک کشور را تصویب می کنند یک خط مشی کتابخانه ملی تضمین می کند که کتابخانه ها مطابق با این قانون و در مؤثرترین شیوه ممکن عمل می کنند.
• سیاست های ملی برای کتابخانه ها که یکبار نوشته شد و آن گاه به صورت رسمی توسط دولت تصویب شد چارچوبی را برای ارائه خدمات کتابخان های فراهم می سازد. این که خط مشی توسط دولت در دست نگارش باشد، تضمینی از حمایت مالی و یارانه است.
• وجود فردی در مسئولیت دولتی برای توسعه همه کتابخانه ها در یک کشور قاعده مند ساختن یک خط مشی صادقانه کتابخانه ملی را آسان می کند.
• راهبردها و خط مشی های کتابخانه ملی به کتابخانه ها اعتبار و دید سیاسی می دهد چیزی که غالباً بخش کتابخانه فاقد آن بوده است نقش مهمی که کتابخانه ها در توسعه و رفاه عمومی جامعه ایفا می کنند به رسمیت شناخته شده و در همه سیاست ها و طرح های دولت تلفیق می شود.
منابع
Colombia, Ministry of Culture.Law of libraries: an easy to understand guide. Bogota, 2010.
Finland. Ministry of Education.Finnish Public Library Policy 2015: national strategic areas of focus. 2009.
ICT policies.IST Africa. Retrieved 26 February 2011 from <http://www.istafri- ca. org/home/default.asp?page=ictpolicies>
IFLA/UNESCO:
The public library service: IFLA/UNESCO guidelines for development. Mu- nich: Saur, 2001.
Statement on libraries and sustainable development, submitted to UN World Summit on Sustainable Development, 2002.
Multicultural library manifesto. UNESCO General Conference, 2009. (35C/51) MDR/NIDA.Consultancy Team. Supporting peoples' needs in Namibia's
knowledgebased economy: a renewed library and information policy framework for Vision 2030. 2010 Retrieved 24 April 2012 from <www.mdrpartners.com/ projects/namibialibrary strategy/>
McCartney, M. ed. National book policies for Africa: the key to longterm de- velopment. Harare: Zimbabwe International Book Fair Trust, 1996.
McColvin, Lionel R. The Public Library System of Great Britain: a report on its present condition with proposals for Post war Reorganisation, the Library Association, 1942
Mauritzen, I. Council of Europe / EBLIDA guidelines on library legislation and policy in Europe: commentary on the provisions. Retrieved 24 April 2012 from http://nbs.ac.rs/view_file.php?file_id=1440
Namibia. Ministry of Basic Education and Culture.Legislation Committee. In- formation for selfreliance and development: a policy framework for libraries and allied information agencies for Namibia. 1997
National Library of New Zealand. New generation National Library: strategic directions to 2017. Corporate Publications, 2007.
NIDA, Supporting Societies' Needs: a Model Framework for Developing a Policy for Libraries:
Understanding Public Libraries in Colombia, 2011 Retrieved from <www.ni- danet. org/activities/policy/
NIDA, Supporting Societies' Needs: a Model Framework for Developing a Policy for Libraries, 2011 Retrieved from <www.nidanet.org/activities/policy/
Niegaard, H. National information policies/national IT strategies: a survey. 1999. Retrieved 8 February 2011 from <www.ifla.org/VII/s8/proj/nipstrat.htm>
Sin Joan Yee. [Report on] APIN meeting, 2007. Retrieved 24 April 2014 from <http://portal. UNESCO.org/ci/en/files/24690/11807018211APIN07_Report on_APIN.pdf/A PIN07%2BReport%2Bon%2BAPIN.pdf>
UNECA. The value of library services in development, 2003. (E/ECA/DISD/ CODI.3/16)
UNESCO. Guidelines on National Information Policy and Plan: scope, formu- lation and implementation: scope, formulation and implementation, UNESCO and UNISIST, 1983
چکیده
اصول و استانداردهای فراداده ای جاری، منجر به تولید فراداده های مدرک گرا به جای داده گرا و همچنین فراداده های قابل خواندن توسط انسان به جای قابل پردازش با ماشین شده اند. برای این که کتابخانه ها فراداده های اشتراک پذیر میان کنش پذیر و قابل استفاده مجدد را ایجاد و مهار نمایند، انتقال مفهومی با سازگاری مدل های کتابخانه های جاری مثل توصیف و دسترسی منبع (آر دی ای) و ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی (اف آر بی آر) به مدل هایی بر پایه اصول " داده های پیوندی" (1)می تواند حاصل شود. در زمینهٔ قالب های فنی، کتابخانه ها می توانند به سوی قالب های فنی داده ای نظیر چارچوب توصیف منبع (آر دی اف)، بدون کنار گذاشتن عملیات فراداده ای جاری حرکت نمایند این مقاله شش توصیه کلیدی برای کتابخانه ها و مراکز استاندارد ارائه می دهد این توصیه ها عبارتند از: رفع چالش ها و استفاده از فرصت های ارائه شده توسط روندهای فناورانه جدید اتخاذ کمیته نیازمندی های اصول " داده های پیوندی"، ایجاد هستی شناسی ها، تصمیم گیری در خصوص آن چه از مدل های کتابخانه ای جاری باید حفظ شود، بخشی از "داده های پیوندی ابر" (2)شدن و ایجاد رویکردهای فراداده ای ترکیبی از (استانداردگرا و اجتماع گرا). در پایان مقاله با شناسایی و بحث بر روی پنج مزیت عمده چنین مفهومی سازی مجدد فراداده ای خاتمه می یابد مزایای مذکور شامل اشتراک و دسترس پذیری فراداده ها بازیابی تفالی منابع اطلاعاتی شناسایی فراداده های نوپا و نوآورانه جست و جو بر پایه چهریزه و فراداده های غنی از پیوند هستند.
کلید واژه ها: فراداده ها، استانداردهای فراداده ای مارک "داده های پیوندی" آر دی اف، فراداده های اجتماع گرا، رویکردهای فراداده ای ترکیبی.
"داده های پیوندی برای" کتابخانه ها: مزایای انتقال مفهومی از ساختارهای رکوردی کتابخانه ای به مدل های داده ای بر پایه آر.دی.اف
اشاره
*"داده های پیوندی برای" کتابخانه ها: مزایای انتقال مفهومی از ساختارهای رکوردی کتابخانه ای به مدل های داده ای بر پایه آر.دی.اف (1)
نوشته گِیِنه آلمیو (2)، برت استیونز (3)، پنی راس (4)، جین چندلر (5)، ترجمه سعیده اکبری داریان (6)
sakbaridaryan@gmail.com
مقدمه
اصول، استانداردها و پروتکل های جاری مورد استفاده در کتابخانه ها برای پشتیبانی از کارکردهای فراداده ها، تاریخی ماندگار داشته است (دِنتون، 2007 (7)، دانسایر، 2009 (8)ایفلا، 2009 (9)لوبتسکی، 1953 (10)رایت، 2007). (11)تاریخچه فهرست نویسی کتابخانه ای دوره چند هزار ساله ای است که قدمت آن به روزهای کتابخانه اسکندریه در قرن سوم میلادی بر می گردد. جایی که در آن کتابدار کالیماخوس (12)
1) Linked Data for Libraries: Benefits of a Conceptual Shift from Library-Specific Record Structures to RDF-based Data Models
2) Getaneh Alemu
3) Brett Steven s
4) Penny Ross
5) Jane Chandler
6) دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی و مشاور معاونت پژوهش فناوری و برنامه ریزی سازمان اسناد و کتابخانه ملی
7) Denton
8) Dunsire
9) IFLA
10) Lubetzky
11) Wright
12) Callimachus
کتابشناسی نظام مندی از ادبیات یونانی را تهیه کرد (دی، 2005 (1)رایت، 2007) مورویل (2005) (2)می پندارد که تاریخچه فهرست نویسی حتی به زمان امپراطوری آشوریان بر می گردد که پادشاه آشوربانیپال (3)کتابخانه ای با 30000 لوح گلین در سال 650 میلادی ساخت. اگرچه تلاش ها در خصوص استانداردسازی فهرست نویسی، در قرن 19 میلادی آغاز گردید. (کویل (4)و هیلمن، 2007 (5)دنتون، 2007؛ و اینبرگر، 2005، 2007 (6)رایت، 2007) پیشگامان اصلی فهرست نویسی نوین سر آنتونی پانیستی (7)، چارلز کاتر (8)، ملویل دیویی (9)، پل اُتله (10)، اس. آر. رانگاناتان (11)و سیمور لوبتسکی هستند (دنتون، 2007؛ لوبتسکی، 1953؛ رایت 2007). کنسرسیوم های منطقه ای و بین المللی، آثار پیشگامان مذکور را مطرح نمودند، این کنسرسیوم ها طرح های معطوف شده به قوانین و اصول فهرست نویسی بسیار دقیق و مورد تایید را آغاز کردند که متعاقباً منجر به چنین انتشارات استانداردی به عنوان اصول پاریس، 1961؛ قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن، 1967 (12)فهرستنویسی ماشین خوان (مارک) (13)، در اواخر دهه 60 میلادی؛ استاندارد بین المللی توصیف کتابشناختی (آی اس بی دی) (14)برای انتشارات تک نگاشت، 1971؛ ملزومات کارکردی برای پیشینه های کتابشناختی (اف آر بی آر)، 1996 (15)و توصیف و دسترسی منبع (آر دی ای)، 2010 (16)شد (دنتون، 2007).
اما از آن جا که مجموعه ها در کتابخانه های رقومی به رشد خود ادامه می دهد، اصول و استانداردهای فراداده ای جاری تحت بررسی عمیقی قرار گرفته است (آلمیو، استیونز (17)و راس، 2012 (18)کویل، 2010 (19)
1) Day
2) Morville
3) Assurbanipal
4) Coyle
5) Hillmann
6) Weinberger
7) Sir Anthony Pannizzi
8) Charles Cutter
9) Melville Dewey
10) Paul Otlet
11) S.R. Rangabatgab
12) (Anglo-American Cataloguing (AACR
13) (Machine-Readable Cataloguing (MARC
14) (International Standard Bibliographic Description (ISBD
15) (Functional Requirement for Bibliographic Records (FRBR
16) (Resource Description and Access (RDA
17) Stevens
18) Ross
19) Coyle
کویل و هیلمن؛ 2007 لاگوز، 2010 (1)متس، 2004 (2)شرکی، 2005 (3)ولتمن ، 2001 (4)کنسرسیوم وب جهانی، 2011 (5)و اینبرگر، 2005، 2007). منتقدان معتقدند که استانداردهای کتابخانه ای جاری همان محدودیت های اصلی نظام فهرست برگه سنتی را به همراه دارند از این رو این استانداردها در مسیر غلبه بر محدودیت ها و نیز برقراری ارتباط در چشم انداز اطلاعاتی امروزی شکست خورده اند. (کویل، 2010؛ کویل و هیلمن، 2007؛ و اینبرگر، 2005، 2007). اساساً فراداده ای که از طریق استفاده استانداردهای فراداده ای و قالب های فنی جاری تولید می شود با استفاده انسان هماهنگ شده است تا پردازش با ماشین. این مسأله از محدودیت های فنی و مفهومی استانداردها و فناوری های مورد استفاده در کتابخانه ها ناشی شده است. کویل (2010) بیان می کند که: "فهرست کتابخانه ای بافتار انحصاری برای داده های کتابخانه ای بوده است". از این رو در برقراری ارتباط با تهیه کنندگان اطلاعاتی بیرونی شکست می خورد.
چالش های اصول، استانداردها و پروتکل ها، از دو منظر می تواند نگریسته شود: مفهومی و فنی. زیربنای مفهومی استانداردهای فراداده ای جاری نظیر اف آر بی آر و آر دی ای، منجر به تولید رکوردهای فراداده ای هماهنگ با استفاده انسان به جای پردازش با ماشین شده است (کویل و هیلمن، 2007). به علاوه زمانی که چنین اصول فراداده ای با استفاده از قالب های فنی مثل مارک پیاده سازی شده اند رکوردهای حاصل مشکلات تکراری بودن فراداده ناهماهنگی فقدان ریزدانگی (6)و پیچیدگی داده ها را به نمایش می گذارند. (کویل، 2010 ، کویل و هیلمن، 2007 دی، 2000؛ گونتر (7)و مکالوم، 2003 (8)تنانت، 2002). (9)اگرچه فراخوان پایان دادن به کاربرد مارک از مدت ها قبل داده شده است. (تنانت، 2002)، استاندارد مذکور در ساختار فراداده ای غالب که در کتابخانه ها تا به امروز استفاده می شود وجود دارد این مسأله مستقیماً می تواند از چند دلیل ناشی شود از جمله این حقیقت که مارک عمیقاً منشا کتابخانه ای دارد، بنابراین ایجاد هر تغییری حقیقتا بسیار دشوار و هزینه بر خواهد بود؛ یا این که مارک به قدر کافی مناسب برای کتابخانه هاست و در راستای اهداف کتابخانه ها خدمت می کند؛ دی گر
آن که قالب های جایگزین از جمله زبان نشانه گذاری گسترش پذیر، (1)توانایی ارائه عمل پذیری لازم برای تغییرات مورد نیاز را ندارند؛ با این وجود هنوز در مورد کفایت مارک شک های عمده ای وجود دارد این مساله توسط چندین متخصص فراداده ای فاش شده است که اعلام می کنند این استاندارد برای فراداده ی عمل پذیر (2)و پردازش پذیر (3)با ماشین مناسب نیست. (کویل، 2010) کویل و هیلمن، 2007؛ والیس، 2011 (4)، الف، 2011 ب).
جایگزین های پیشنهادی، پذیرش "داده های پیوندی" هستند همان گونه که مبدع آن؛ برنرز لی (5)و دیگران (2001) بیان می کنند، وب اصلی از لحاظ مفهومی مدرک گرا بوده است که در آن پیوندها هیچ بار معنایی ندارند. و زمانی که با قالب های فنی مثل زبان نشانه گذاری فرامتنی (اچ تی ام ال) (6)پیاده سازی می شوند، صفحات وب حاصل بیشتر هماهنگ با استفاده انسان هستند تا پردازش با ماشین وب برای اشتراک مدارک و ایجاد امکانات همکاری فوق العاده کارآمد بوده است اما وقتی که مدرک در صفحه کامپیوتری کاربر ارائه و نمایش داده می شود به مداخله انسان برای درک معناشناختی اش نیاز دارد. به عبارت ساده، ماشین ها نمی توانند معنای چنین مدارکی را دریابند. برای کاهش این محدودیت، برنرز لی و دیگران (برنرز لی 1997 برنرز- لی، 1998؛ برنرز- لی و دیگران 2001) مفهوم "داده های پیوندی" را ابداع کردند. فناوری ها برای پیاده سازی "داده های پیوندی" شامل آر دی اف، (7)آر دی اف اس (8)و اسپارکیوال (9)و او دبلیو ال (10)هستند (آلمناگ (11)و هندلر 2008؛ برنرز لی، 1998؛ دکر (12)و دیگران، 2000؛ کنسرسیوم وب جهانی، 2004 الف، 2004 ب). مطابق نظر آلمناگ و هندلر (2008) هدف اصلی [داده های پیوندی] پشتیبانی از وب توزیع شده ای در سطح داده به جای سطح ارائه [مدارک] است. با استفاده از ارجاع جهانی که یو آر آی ها (13)نامیده می شوند به جای داشتن یک صفحه وبی که به صفحه دیگری اشاره می کند، یک فقره (14)داده می تواند به فقره داده دیگری اشاره کند. علیرغم
توجه فزاینده در "داده های پیوندی" هنوز مباحثه گسترده و مداومی وجود دارد بر سر این که آیا تغییرات زیادی در اصول مفهومی سنتی کتابخانه محور مثل آردی ای و اف آر بی آر وجود دارد همچنین این موضوع در مورد سوال دیگری نیز صدق می کند این که آیا تغییر در قالب های فنی از مارک به آر دی اف باید تکاملی و به صورت تدریجی باشد، یا آیا دلیل قانع کننده ای برای کنار گذاشتن همه یا تعدادی از قالب های سنتی مذکور و پذیرش این رویکردهای جدید وجود دارد. (کویل، 2010 کویل و هیلمن، 2007؛ مارکم، 2011 (1)استایلز، 2009 (2)استایلز آیرز (3)و شبیر، 2008 (4)کنسرسیوم وب جهانی، 2011؛ والیس 2011 الف، 2011 ب).
چالش مهم دیگری که مراکز معتبر استانداردها و کتابخانه ها در مورد مفهومی سازی مجدد (5)فراداده ای جاری باید در نظر بگیرند، مفهوم رویکردهای وب 2 در تولید و استفاده از فراداده ها در کتابخانه های رقومی است. با وجود این که نقش وب 2 برای کتابخانه ها به صورت گسترده تایید شده است، همان طور که اونز (2009) (6)خاطر نشان می کند، "پیامدهای ضمنی آن هنوز کاملاً مشخص نشده است به ویژه برای کتابداری". به همین سبب به نظر لاگوزا (2010) ناسازگاری مفهومی بین مدل های کتابخانه سنتی و رویکردهای نوپای وب 2 وجود دارد رویکردهای فرادادهای اجتماع گرا (وب 2) به دلیل مسطح و یک بعدی بودن و همچنین دردسرهای ناسازگاریش مورد نقد قرار گرفته اند(گروبر، 2007، 2008) (7)در حالی که از سوی دیگر رویکردهای فراداده ای استانداردگرا برای سلسله مراتبی سفت و سخت شان، عدم موفقیت در ارائه واژگان کاربران مورد انتقاد واقع هستند. (شرکی، 2005؛ ولتمن، 2001 واینبرگ، 2007)
برعکس، گروبر (2007) و مورویل (2005) بیان می کنند که فراداده های تولید شده توسط کاربر و مهار شده توسط متخصص به عنوان رویکردهای متضاد نباید در نظر گرفته شود اینان معتقدند که این دو نه تنها بایستی با یکدیگر همزیستی داشته باشند، بلکه متقابلا به یکدیگر شکل دهند. از منظر استفاده بهینه از قابلیت های "داده های پیوندی" (وب 3) رویکرد فراداده ای ترکیبی بسیار حیاتی است. این رویکرد نه تنها شامل توصیف فیزیکی اشیای اطلاعاتی است (مانند نویسنده، عنوان، شابک، موضوع، قالب و غیره)، بلکه عناصر توصیف کننده ی چهریزه های فرهنگی- اجتماعی اش را نیز ثبت
می کند (برچسب های کاربر یادداشت ها، مرورها، پیوندها، رتبه بندی ها، توصیه ها).
به عبارت دیگر، ارائه فضای اجتماعی فراداده (وب 2) باید همان قدر مهم در نظر گرفته شود که ثبت عناصر فراداده ای واقع گرا و استاندارد شده (وب 1) که تاکنون برای توصیف ویژگی های فیزیکی اشیای اطلاعاتی مورد استفاده بوده است. به ویژه به منظور غنی سازی فراداده ای، فراداده های تولید شده توسط کاربر (اجتماع گرا) همراه با فراداده هایی که کتابدار بر پایه استاندارد تولید می کند مهار می شوند. این مقاله بر روی چالش های اصول و استانداردهای فرادادهای جاری بحث می کند، و مزایا و دلایل ایجاد انتقال مفهومی از رویکردهای فراداده ای مدرک گرا به داده گرا را بیان می دارد دو دسته گسترده اصلی یعنی اصول فراداده ای (مثل آر دی ای و اف آر بی آر) از یک سو و قالب های رکوردی فنی (مثل مارک) از سوی دیگر معرفی می شوند، پیشنهاد می شود که این دسته ها باید اصلاح، تعدیل یا حفظ شوند به طوری که با اصول "داده های پیوندی" انطباق یابند.
اصول داده های پیوندی
"داده های پیوندی" همان گونه که از نام آن بر می آید مدل داده ای است که عناصر فراداده ای ساختار یافته را شناسایی و توصیف می کند و با این عناصر پیوند می گیرد، مشابه با کارکرد نظام های پایگاه داده ای رابطه ای، اگر چه سازنده در مقیاس و بی عمل می کند. همه هدف "داده های پیوندی" تسهیل قابلیت استفاده مجدد، پیوند متقابل، یکپارچگی و اشتراک داده ها است. (برنرز- لی، 2009؛ شادبولت، 2010 (1)کنسرسیوم وب جهانی، 2011) برنرز- لی (2007) خاطر نشان می کند که: "افزودن یک صفحه، محتوا ارائه می کند؛ اما افزودن یک پیوند، سازماندهی، ساختار و تأیید اطلاعات وبی را ارائه می دهد که محتوا را به مجموعه ای با ارزش زیاد تبدیل می کند".
مهم است که یادآوری کنیم "داده های پیوندی" فرامدلی است که در آن چارچوبی برای تعریف، طراحی، ایجاد و نگهداری فرانماها و واژگان از هر نوع و هر اندازه در حوزه معینی ارائه می کند. این مسأله در حقیقت به این معنی است که مؤسساتی مثل کتابخانه ها الزاما نیازی به کنار گذاشتن استانداردهای فرادادهای واژگان مهار شده، لیست های مستند و فراداده های قدیمی ندارند با این وجود به منظور ارتباط با دنیای "ابر داده های پیوندی" از مؤسسات انتظار می رود که اصل" داده های "پیوندی را بپذیرند.
اصول "داده های پیوندی" از بنیادی ترین جزء آن یعنی استفاده جهانی از یو آر آی منحصر به
1) Shadbolt
فرد در قالب نام ها برای نامیدن چیزهایی مثل اشیای اطلاعاتی، افراد مکان ها و رخدادها آغاز می شود (برنرز- لی، 2009). اصول اساسی دیگر عبارتند از: توانایی دسترسی به یو آر آی معین با استفاده از پروتکل اچ تی تی پی (1)به منظور بازیابی اطلاعات مرتبط نظیر آن چه به این یو آر آی معین ارجاع می دهد؛ استفاده از قالب های داده ای نظیر آردی اف/ ایکس ام ال، استفاده از زبان های تعریف واژگانی مثل آردی اف اس و او دبلیوال و استفاده از زبان پرس و جو (2)نظیر اسپارکیو ال و نهایتا اتصال درون سو و برون سوی پیوندها در خارج از مجموعه داده ای است بدین طریق داده ها غنی سازی شده بایستگی بافتاری برقرار می شود.
"داده های پیوندی" برای مدل سازی فراداده کتابخانه ای
"داده های پیوندی" و فناوری های وابسته اش نقش های مهمی در اشتراک، ارائه، رمزگذاری و مدل سازی فراداده ها دارند. استفاده از یو آر آی ها برای اسامی عناصر فراداده ای، برچسب ها و روابط، چالش های نامگذاری و شناسایی در استفاده از عناصر را کاهش می دهد نشان داده شده است که مدل داده ای ساده آردی اف ایجاد پیوندهای معنایی بین عناصر اطلاعاتی را امکان پذیر می کند (کویل، 2010 کویل و هیلمن، 2007؛ دی، 2000، 2003 الف، 2003 ب، هلن، 2010 (3)نیلسون، 2010 (4)، روتنبرگ، 2008 (5)استایلز و دیگران، 2008؛ کنسرسیوم وب جهانی، 2011؛ والیس 2011 الف، ویلسون، 2010) (6).
فرضیه نظام های بسته در برابر نظام های باز
اصول "داده های پیوندی" در نظام تعاملی پویا و باز عمل می کنند. اگرچه استانداردهای کتابخانه ای اغلب در محیط راکد و بسته و جدا از چشم انداز همگانی فضای وب عمل نموده اند. طبق نظر آلمناگ وهندلر (2008)، "داده های پیوندی" مدل داده ای توزیع شده ای ارائه می دهد که از طریق آن "هر کسی می تواند هر چیزی درباره هر موضوعی بگوید" و در نتیجه موجب "تنوع ها و عدم توافق ها" درباره مفهوم موجودیت ها می شود. به طوری که مؤلفان بیان می کنند: "دنیای باز دنیایی است که در آن باید فرض کنیم در هر زمانی اطلاعات جدید می تواند پدیدار شود و ما نباید بر مبنای اطلاعات موجود در یک برهه
زمانی نتیجه گیری کنیم".
در محتوای کتابخانه رقومی، فرض نظام های باز برای آزمون پذیری مشارکت های فراداده ای جدید از نقطه نظرهای متنوع مناسب است و به موجب آن مزایای بسیار از اثرات شبکه ای با به کارگیری یو آر آی ها حاصل می شود. هستی شناسی ها یعنی ویژگی های واضح مفاهیم در حوزه معین با استفاده از واژگان و روابط بین آن ها می توانند ترکیب تطبیق و یکی شوند (گروبر 1993).
وضعیت موجود استفاده از "داده های پیوندی" در کتابخانه ها
به نظر می رسد انگیزشی به ویژه در بین سازمان های بخش عمومی مثل کتابخانه های ملی برای قابل دسترس نمودن داده های کتابشناختیشان رایگان و باز وجود دارد (ویلسون، 2009) در سال 2011 کتابخانه کنگره دو گزارش معتبر منتشر کرد که به اهمیت فراداده باز کتابخانه ای در قالب هایی که به آسانی قابل دسترس و استفاده مجدد هستند پرداخته بودند. (کتابخانه کنگره، 2001؛ کنسرسیوم وب جهانی، 2011). همان گونه که هاسلوفر (1)و آیزاک (2011) (2)خاطر نشان نمودند یوروپیانا (3)و کتابخانه های ملی و منطق های وابسته به آن موافقت کرده اند به سوی "داده های پیوندی" حرکت کنند. کتابخانه بریتانیا قبلا "مدل داده های "پیوندی را ایجاد نموده است. (کتابخانه بریتانیا، 2011). به همین سیاق، یوروپیانا مدل فرادادهای خود را از ویژگی" عناصر معنایی یوروپیانا" (4)به "مدل داده ای یوروپیانا" (5)بازبینی نموده است. مدل اخیر با "داده های پیوندی" هماهنگ تر بود. (دیور (6)و دیگران 2012 هاسلوفر آیزاک، 2011).
ویلسون (2010) بیان می کند که تصمیم کتابخانه بریتانیا در انتشار رایگان داده های کتابشناختی مطابق با تعهد دولت انگلستان در راستای شفافیت و پاسخگویی است. نویسنده همچنین یادآوری می کند که بخشی از حرکت "داده های پیوندی" می تواند به رشد انتظارات کاربران کتابخانه ای نسبت داده شود این انتظارات به منظور مشاهده کتابخانه ای است که با روندهای موفقیت آمیز فناورانه، خود را روزآمد نگه داشته است مدل داده ای کتابخانه بریتانیا چندین هستی شناسی و واژگان موجود مبتنی بر یو آر آی را ادغام کرده و به کار برده است، مثل فایل مستند مجازی بین المللی (7)، سر عنوان
موضوعی کتابخانه کنگره (1)، لکسوو (2)(لیست نویسه ها واژه ها و اصطلاح های مهارشده ارجاعی یو آر أی) (3)، پایگاه اطلاعاتی، جغرافیایی (4)کدهای زبان و کشور در قالب مارک، پایگاه اطلاعاتی دیویی (5)(گروه های سطح بالای پایگاه اطلاعاتی دیویی)، مش- آپ کتابی آردی اف (6)(اطلاعات درباره کتاب ها و نویسندگانشان) (کتابخانه بریتانیا، 2011).
پذیرش کند "داده های پیوندی" برای "فراداده کتابخانه ای
گزارش "گروه تکوین داده های پیوندی کتابخانه ای کنسرسیوم وب جهانی" (2011) (7)حاکی از روند کند کتابخانه ها در "پذیرش داده های پیوندی" است. با این وجود توصیه های جدی به کتابخانه ها برای پذیرش اصول "داده های پیوندی" ارائه می دهد. این گزارش بر اهمیت تولید داده های کتابخانه ای کتابشناختی به صورت باز و رایگان قابل دسترس در قالبی کهر اشتراک پذیر گسترش پذیر و به آسانی قابل استفاده مجدد باشد،" تأکید می کند (کنسرسیوم وب جهانی، 2011).
گزارش یادشده همچنین خاطرنشان می کند که استانداردهای کتابخانه ای (مارک، 39/50) (8)تنها برای جامعه کتابخانه ای طراحی شده است و برای افراد بیرونی، استفاده مجدد و ترکیب آن با سایر داده ها دشوار است این گزارش کاملا منطبق بر ارزیابی هایی است که کویل (2010) و استایلز و دیگران (2008) سامان داده اند. آن ها بر تولید فراداده های کتابخانه ای امروزی و پذیرش چالش ها تاکید کرده اند و با پذیرش استانداردهای وب پایه با قابلیت استفاده مجدد مطلوب پیوند متقابل و اشتراک فراداده ای، از پرداختن به این چالش ها حمایت می کنند.
شادبولت و هال (2006) اظهار کردند که جذب (9)"به معنای نایل شدن به نقطه ای است که در آن استفاده مجدد تفالی داده های خود و دیگران امکان پذیر می شود". آن ها متأسف هستند که تلاش کمی در گسترش و ارتقای استفاده گسترده تر از وب معنایی وجود دارد. بخشی از این وضع می تواند ناشی از تأکید بی موردی باشد که بر زبان ها صورت گرایی ها، استانداردها و معناها گذاشته شده است به نظر واینبرگر (2012)، وب معنایی بنیادی بر ساخت هستی شناسی هایی که بازنمون دانش در دنیا
هستند تأکید می کند اما این مساله نشان می دهد که اگر ما برای گنجاندن داده های پیوندی فراوان ولی ناقص و ایجاد آن به صورت گسترده با قابلیت دسترسی در شکل استاندارد شده درست حرکت کنیم، شبکه به طور چشمگیری به فراساختار ارتقا یافته دانش تبدیل می شود.
با توجه به تلاش و سرمایه گذاری قابل توجهی که قبلا توسط سازمان هایی مثل ایفلا کتابخانه کنگره، (1)او سی ال سی (2)و کتابخانه های ملی دیگر در ایجاد و نگهداری قالب رکوردی مارک هزینه شده است، انتقال به "داده های پیوندی" مسأله مهمی است. این که کتابخانه ها مقادیر مهمی رکوردهای فراداده ای با ارزش در قالب مارک دارند، حقیقت مسلمی است. برای مثال، کتابخانه بریتانیا رکوردهای کتابشناختی ملی را برای افراد ،بیرونی از طریق دسترسی برپایه حق اشتراک از دهه 50 میلادی آغاز نمود. در ابتدا استفاده از قالب های چاپی و سپس به دنبال آن پیاده سازی اتوماسیون کتابخانه ای را با استفاده از استاندارد مارک ایجاد نمود (کتابخانه بریتانیا، 2011؛ ویلسون، 2010).
به گفته والیس (2011 ب) هم اکنون تعدادی کتابخانه های ملی و موسسات میراث فرهنگی منطقه ای (مثل اجلاس کتابخانه های ملی اروپایی (3)و یوروپیانا) که تعهداتشان را برای پیوستن به جریان "داده های پیوندی" باز اعلام کرده اند چالش های اساسی در استفاده مجدد از داده هایشان .دارند او ادعا می کند در حالی که تبدیل رکوردهای کتابخانه ای قدیمی به آردی اف بسیار حیاتی است مجموعه های داده ای حاصل، هنوز در قالب اصطلاحات و زبان های ویژه کتابخانه ای حفظ می شوند که این قالب "برای هر کسی غیر از کتابدار که این داده ها را جست و جو کند، غیر قابل فهم است".
چالش های پذیرش "داده های پیوندی" در کتابخانه ها
مسیر حرکت به سوی پذیرش "داده های پیوندی "بدون چالش نخواهد بود زمانی که "داده های پیوندی" به کتابخانه ها بیایند چند چالش اساسی وجود دارد که باید رفع شود نخست، گسترش استفاده از استاندارد مارک به عنوان پایه ی نظام های فعلی مدیریت کتابخانه ای و نیز فراداده های قدیمی که در طی سالیان ایجاد شده است. قالب مارک با وجود غالب بودن به عنوان ساختار فراداده ای مدرک گرا و رکوردی به جای قالب عمل پذیر داده گرا مطرح می شود. (کویل، 2010؛ کویل و هیلمن، 2007؛ استایلز، 2009؛ استایلز و دیگران 2008). تقریباً بیلیون رکورد در قالب های مارک وجود دارد هرگونه تلاشی در ایجاد کوچک ترین حرکت پیامدهای بزرگی در ارتباط با منابع به همراه
خواهد داشت. اگرچه محدودیت های استاندارد مارک آشکار شده است، از سال های نخست دهه 2000، کتابخانه ها به استفاده از آن تاکنون ادامه داده اند (تاننت، 2002). موضوع حاضر این نیست که کتابخانه ها و موسسات استانداردها از محدودیت های مارک ناآگاه هستند اما حقیقت این است که قالب های جایگزین مثل ایکس ام ال، مناسب تر از مارک نبوده است.
چالش دوم که توسط "گروه تکوین داده های پیوندی کتابخانه ای کنسرسیوم وب جهانی" بیان شده عدم توافقی است که بین اصلاح استانداردهای کتابخان های و استانداردهای وب پایه وجود دارد در این زمینه، استایلز (2009) به تضادهایی استناد می کند که می تواند از استفاده مدل اف از بی آر پدید آید. استایلز (2009) ادعا می کند که: "هیچ کس درباره آثار بیان و نمودهایی که ساختارهای هسته مدل اف آر بی آر هستند صحبت نمی کند، بنابراین چرا داده های ما را به این طریق توصیف می کنند؟"
به همین سیاق، والیس (2011 الف) مدل ساده انگاری را ارائه می دهد که روی شیئ (فقره ای) مثل کتابی خاص تمرکز می کند تا انتزاع های آن نظیر اثر بیان و نمود. هر دو نویسنده موافقند که چنین انتزاع هایی مورد استفاده روزانه توسط ناشران فهرست نویسان و کاربران کتابخانه ای نیست. به ویژه والیس توصیه می کند که کتابخانه و جامعه ی داده های پیوندی باید در خصوص هماهنگ شدن این تفاوت ها کار کنند تا قابلیت استفاده مجدد و گسترش پذیری داده های کتابخانه ای به وسیله افراد بیرونی حوزه آن تسهیل شود.
والیس استدلال می کند که نوآوری های جدید در ایجاد استانداردهای کتابخانه ای مثل آردی ای و اف آر بی آر باید به سمت سادگی پیش روند و در عین حال از فراداده های غنی که از طریق استفاده "داده های پیوندی" امکان پذیر خواهد بود بهره گیرند.
سومین چالش، مواجهه پذیرندگان بالقوه با پیچیدگی فناوری های "داده های پیوندی" مثل آردی اف/ ایکس ام ال، آر دی اف اس، او دبلیو ال، و اسپارکیوال است. فقدان آشکار ابزارها و نرم افزارهای تولید "داده های پیوندی" در کتابخانه ها وجود دارد برنرز لی خاطرنشان نموده است که: "به سبب آن که نوشتن صفحه وبی و ایجاد پیوند با صفحات دیگر آسان است، وب [فعلی] رشد نموده است. "برنرز- لی، 2007)
با توجه به این مسأله، قطعا بایستی یادگیری و استفاده از فناوری های مذکور مشابه سادگی ایجاد صفحات اچ تی ام ال در طی روزهای اولیه وب .باشد این فناوری ها عموما برای افرادی خارج از جامعه ی "داده های پیوندی" خیلی پیچیده اند. برای جذب وسیع تر ،مشارکت هر کسی با مهارت های پایه طراحی وبسایت باید بتواند صفحه ای براساس فناوری های "داده های پیوندی" ایجاد کند.
آخرین اما مهمترین مسأله این که تلاش های فعلی برای پذیرش اصول "داده های پیوندی" و انتشار
داده های کتابشناختی بر فراداده های قدیمی استاندارد گرا تمرکز دارد و گرایشی به رویکردهای فراداده ای (کاربر مدار) (1)اجتماع گرا وجود ندارد.
توصیه هایی برای ایجاد انتقال مفهومی
در ،ادامه برای این که کتابخانه ها و مراکز استاندارد به رفع چالش های اساسی یادشده اقدام کنند، به شش توصیه اصلی اشاره می شود. این توصیه ها عبارتند از:
کتابخانه ها بایستی چالش هایی را که توسط "داده های پیوندی" به وجود می آید رفع کنند.
پذیرش کمینه نیازمندی های اصول "داده های پیوندی".
ایجاد هستی شناسی ها موجودیت ها (گروه ها)، عناصر (خواص) و ارزش ها (نمونه ها).
تصمیم گیری در خصوص آن چه باید حفظ شود.
جز وب "داده های پیوندی" شدن
پذیرش رویکرد فراداده های ترکیبی
کتابخانه ها بایستی چالش هایی را که توسط "داده های پیوندی" به وجود می آید، رفع کنند.
در سایه وجود پارادایم های وب 2 و وب 3 فعلی و با هدف بهره برداری از مکانسیم شناسایی منحصر به فرد جهانی، ویژگی های پیوند متقابل و قابلیت استفاده مجدد اصول "داده های پیوندی" حاصل شده است کتابخانه ها، مراکز معتبر استاندارد و سازمان هایی مثل ایفلا باید چالش ها را رفع کنند و از فرصت هایی که توسط روندهای فناورانه فعلی ارائه می شود استفاده کنند. در این مورد، کویل خاطرنشان می کند: "تغییری که ما باید به آن بپردازیم، این است که وب به طور فزاینده ای منبع اطلاعاتی برای پژوهشگران و جستجوگران است و کتابخانه ها نیازمند پیوند به داده های وب هستند".
گزارش گروه تکوین داده های پیوندی کتابخانه ای کنسرسیوم و ب جهانی "که قبلاً به آن استناد شد، همچنین نیاز به حرکتی از استانداردهای خاص کتابخانه ای و قالب های رکوردی (مثل مارک، زد 39/50) به استانداردهای "داده های پیوندی" و قالب های داده ای مثل آردی اف را تأیید نمود. انتقال فراداده های کتابخانه ای قدیمی از محتوای ایک آن به محتوای وبی، با چالش های عظیمی روبرو خواهد شد. از این رو همکاری و تشریک مساعی نزدیک بین ذی نفعان مختلف مثل کتابخانه ها، آرشیوها و
1) user-driven
موزه ها، ناشران و سازمان های استاندارد که همبسته می شوند، بسیار حیاتی است.
پذیرش کمینه نیازمندی های اصول "داده های پیوندی"
کتابخانه ها و مراکز معتبر استاندارد بایستی کمینه نیازمندی های اصول "داده های پیوندی" را بپذیرند. از این رو سازگاری فراداده های کتابخانه ای قدیمی به ساختارهای "داده های پیوندی" و استفاده از قالب آر دی اف/ ایکس ام ال اجباری خواهد بود. گزارش گروه تکوین داده های پیوندی کتابخانه ای کنسرسیوم وب جهانی" (2001) نشان می دهد که کتابخانه ها، مراکز استاندارد و ،کارگزاران از ارتباط با نوآوری های استانداردسازی شده داده های پیوندی بهره برداری خواهند نمود. کنسرسیوم وب جهانی" (2011). استفاده از یو آر آی ها و یو آر آی های اچ تی تی پی، آردی اف و پیوند درونی یا بیرونی با مجموعه های داده ای به همنوایی با کمینه نیازمندی های اصول"داده های پیوندی" منجر خواهد شد.
ایجاد هستی شناسی ها، موجودیت ها (رده ها) عناصر (خواص) و ارزش ها (نمونه ها)
به علاوه به ایجاد انتقال مفهومی از درک فراداده های کتابخانه ای به عنوان یک مدرک یا رکورد به آن چه کویل (2010) «فراداده عمل پذیر» می نامد، یعنی فراداده ای که ماشین خوان، میانکنش پذیر و دارای قابلیت ترکیب مجدد است نیاز داریم برای قابلیت به انجام رسیدن این مسأله بایستی پیشاپیش مدل های فراداده ای هستی شناسی ها تولید شوند در پایان اف آر بی آر و آردی ای باید مرحله مرکزی را برای خدمت کردن در قالب مدل های داده ای کتابخانه ای سطح بالا به عهده گیرند.
طبق نظر هوریج (1)، ناب لاوج (2)، رکتور (3)، استیونز (4)و رو (2004) (5)هستی شناسی ها به اخذ دانش درباره حوزه معینی با ارائه مفاهیم و روابط بین آن ها کمک می کنند. همان گونه که نوی (6)و مک گینس (7)شرح می دهند هستی شناسی ها امکان اشتراک درک عمومی از ساختار اطلاعات بین افراد یا عناصر نرم افزار را فراهم می کنند؛ استفاده مجدد از حوزه دانش را با ایجاد فرضیه های آن حوزه تفکیک آن از دانش اجرایی و کمک به تحلیل آن را تسهیل می کنند. طبق نظر برنرز- لی و دیگران (2001). واژه هستی شناسی نظریه ای درباره ماهیت هستی بیان نمی کند. از این رو اصطلاح هستی شناسی به عنوان "مدرک یا فایلی که رسما روابط بین اصطلاح ها را تعریف می کند" ذکر
می شود. (برنرز- لی و دیگران، 2001) طبق نظر هوریج و دیگران (2004) هستی شناسی ها برای اخذ
دانش در حوزه خاص مورد استفاده قرار می گیرند اگر چه بیشترین تعریف استفاده شده هستی شناسی توسط گروبر 1993) به عنوان "ویژگی شفاف مفهوم سازی" داده شده است (گروبر، 1993).
طبق نظر نوی و مک گینس (2000) ایجاد هستی شناسی شامل فرآیند تعریف گروه ها، گروه های ،فرعی خواص و نمونه ها (ارزش ها) است توصیه می شود که در ایجاد هستی شناسی های فراداده های کتابخانه ای باید از ساختارهایی مثل ساختارهای فناوری های وب معنایی استفاده کرد. به علاوه گفته می شود که در ایجاد هستی شناسی ها باید متمرکز عمل شود و ترجیحا بر عهده موسساتی بنیادی نظیر ایفلا، کمیته اجرایی گسترش و توسعه (1)آر دی ای، کتابخانه بریتانیا، کتابخانه کنگره و او سیال سی گذاشته شود، اگر چه نمی توان مانع مشارکت های غیر متمرکز و نوآوری های ارائه شده توسط افراد و جوامع شد.
تصمیم گیری در خصوص آن چه نیاز است حفظ شود
باید بین مدل های کتابخانه ای و قالب های رکوردی تمایز قائل شد چراکه کتابخانه ها با پذیرش اصول زیربنایی فراداده های کتابخانه ای همانند آن چه در مدل های کتابخانه محور موجود مثل آردی ای و اف آر بی آر آشکار شده است منتفع خواهند شد اگر چه کتابخانه ها با کنار گذاشتن قالب ها و پروتکل های جستجو و بازیابی منسوخ (برای مثال مارک و زد 39/50) می توانند نفع ببرند.
با توجه به این مسأله نویسندگان بر آن می شوند که فراخوان کنار گذاشتن مدل های فراداده ای موجود (مثل آردی ای و اف آر بی آر) را در برابر ویژگی وب معنایی اعلام .کنند. به علاوه خاطر نشان می شود که سازمان های بین المللی نظیر ایفلا و نیز مراکز معتبر استاندارد منطقه ای و کتابخانه ها باید هدایت و به کارگیری تلاش های هماهنگ را در نوآوری های معطوف به مدل ها و استانداردهای فعلی منطبق بر اصول "داده های پیوندی" را بر عهده گیرند برای بهینه نمودن مزیت این فرایند کتابخانه ها باید بیشتر دانش و تخصصشان را در تولید واژگان مهار شده، مثل سرعنوان های موضوعی کتابخانه کنگره (2)و سرعنوان های موضوعی پزشکی (3)و فهرست های معتبر به کارگیرند.
در ادامه مطالب بالا، این مقاله دو شرط لازم را معرفی کرده است یعنی مزایای مدل های موجود مفهومی سازی مجدد مثل آردی ای و اف آر بی آر، تا ایجاد آن ها سازگار با اصول "داده های پیوندی" باشد و کتابخانه ها بایستی رکوردهای فراداده ای سازگار با مارک را به قالب های سریالی (4)آردی اف/
ایکس ام ال تبدیل کنند تا خروج از مارک و مشتقات آن به آرامی روی دهد. از سوی دیگر، نیاز به ایجاد انتقال مفهومی از قالب های داده ای رکوردگرا به قالب های داده ای آر دی اف گرا وجود دارد.
جزئی از "داده های پیوندی" وب شدن
زمانی که مجموعه های داده ای تحت اصول "داده های باز پیوندی" منتشر می شوند این فرایند وب معنایی متصل جهانی را تولید می کند جایی که در آن کاربران و نرم افزارها می توانند به شناسایی انتخاب، پذیرش استفاده و استفاده مجدد داده ها بپردازند در حال حاضر "ابَر داده ها" نسبتاً نامتجانس به نظر می رسند به این دلیل که داده های متعلق به دولت ها، بنگاه ها و کتابخانه ها در انباره های بسته و مجزا ذخیره و نگهداری می شوند (کنسرسیوم وب جهانی، 2011).
همان گونه که در گزارش کنسرسیوم وب جهانی (2001) اشاره شده است بیشتر محتوای داده های پیوندی ابر امروزی نتیجه انتقال های موقت یکباره مجموعه داده های قابل دسترس عمومی در آردی اف است و نظمی در کنترل های دقیق یا روزآمدی آن ها نیست.
این مسأله نشان می دهد که تلاش هماهنگ شده بیشتری برای ایجاد و نگهداری نامگان های (1)معتبر و دائمی، واژگان (هستی شناسی ها) و نیز مجموعه های داده ای مورد نیاز خواهد بود با پذیرش مناسب اصول "داده های پیوندی"، کتابخانه ها نه تنها بخشی از داده های ابر مذکور خواهند شد بلکه همچنین بازیگران اصلی در قالب سازمان هایی خواهند بود که بخش عظیمی از داده های فهرست مستند و کتابشناختی قدیمی را حفظ می کنند حتی اگر بیشتر این دارایی ها فعلا در انباره ها و قالب های کتابخانه ای محبوس شوند.
یکی از راه های اطمینان از پایداری و اعتبار داده های ابر، استفاده مجدد از هستی شناسی های موجود (واژگان) و یو آر آی هاست. برخی از نامگان های موجود شامل آر دی اف اس، او دبلیو ال، دابلین کور، فایل مستند مجازی بین المللی (2)، طرح فرند آو اِ فرند (3)، اسکیما دات اُرگ (4)، واژگان کتابخانه بریتانیا (5)، پایگاه اطلاعاتی جغرافیایی، لکسوو، کدهای زبان و کشور در قالب مارک، پایگاه اطلاعاتی رده بندی دیویی و مش- آپ (6)کتابی آر دی اف هستند.
پذیرش رویکرد فراداده های ترکیبی
در تایید این مطلب که هستی شناسی ها (1)و رویکردهای وب 2 مکمل یکدیگر هستند(گروبر 2007، مورویل، 2005؛ رایت، 2007)، ذکر این نکته اهمیت دارد که هر نوع مفهومی سازی مجدد مدل فراداده ای از نقاط قوت مختلف این پارادایم ها بهره مند شوند برای ،نمونه گنجاندن همکاری و مشارکت کاربر در ایک های کتابخانه،ای سرویس وب 2 را ایجاد می کند. به همین سیاق فناوری های وب 2 و وب 3 مکمّل یکدیگرند. از این رو می توانند رضایت کاربران را با مهار حجم قابل توجهی از داده ها که در وب 2 وجود دارد و استفاده از ظرفیت های فناورانه ای که توسط وب 3 حاصل شده است ارتقا بخشند (گروبر 2007، 2008).
گروبر (2007) بحث می کند که رویکردهای فرادادهای اجتماع گرا تک بعدی هستند و از این رو به واسطه ناهمخوانی و فقدان سازماندهی سردرگمی ایجاد می کنند در حالی که رویکردهای فراداده ای استانداردگرا به دلیل عدم سازگاری با زبان طبیعی کاربران مورد انتقاد قرار گرفته اند.
مشابه با این مساله، مورویل (2005) بیان می کند که وب اجتماعی و وب معنایی با یکدیگر وجود خواهند داشت و متقابلا یکدیگر را شکل می دهند در حالی که رده بندی های عامه در فراساختارهای فراداده ای رده بندی پوشش داده می شوند، واژگان متحول و قرار کاربران را لحاظ می کنند. (نیز نگاه کنید کمبل (2)و فاست، 2006 (3)اسمیت، 2008). (4)در گذار از یک پارادایم به الگوی دیگر کتابخانه ها و کتابداران باید تصمیم گیرند کدام یک از اصول استانداردها و قالب ها به الگوی بعدی منتقل شوند و کدام ها کنار گذاشته شوند برای نمونه در حرکت از رویکرد فرادادهای مهار شده توسط کتابدار (استانداردگرا) به اجتماع گرا این مهم دریافت شد که کتابداران محدودیت ها را برای کاربران جدید کاهش دهند. برای فراهم نمودن امکان مشارکت کاربران مشارکت آن ها در تولید ،فراداده که خود به این معنا است که کتابدارن بایستی از رعایت قوانین سفت و سخت کنترل های کیفی دقیق فراداده ای چشم پوشی کنند.
مزایای فراداده های کتابخانه ای پیوندی برای کتابخانه های رقومی
پذیرش اصول "داده های پیوندی" در استانداردهای کتابخانه ای مزایای بسیاری به همراه دارد. در این جا بر روی پنج مزیت کلیدی بحث می شود. این مزایا عبارتند از:
اشتراک و دسترس پذیری فراداده ها
تسهیل جستجوی تفالی منابع اطلاعاتی
شناسایی فراداده های نوپا و نوآورانه
جستجو بر پایه چهریزه
فراداده های غنی از پیوند
اشتراک و دسترس پذیری فراداده ها
یکی از قابلیت های اصلی فناوری های وب 2 معماری آن است که مشارکت را تسهیل می کند (اورایلی، 2005) (1)و موانع را برای مشارکت کنندگان به حداقل رسانیده است. مرکزیت این معماری مشارکتی اهمیت پذیرش باز بودن برای اشتراک و همکاری بر پایه اعتماد متقابل است (الکساندر، 2006 (2)اندرسون، 2006 (3)، 2010؛ شرکی، 2005؛ تپ اسکات (4)و ویلیامز، 2010 (5)ایدِل (6)واینبرگر، 2005؛ 2007). وب 2 بیشتر با نگرش و فرهنگ سروکار دارد تا فناوری (میلر، 2005)
از سوی دیگر وب 2 اختراع جدیدی نیست؛ بلکه مشخصه وب 2 فرهنگ همکاری و مشارکتی است که حول فناوری های وب 1 ساخته شده است تا کاربران، تولید کنندگان و مصرف کنندگان خود فعال محتوا باشند. تپ اسکات و ویلیامز در کتاب پرفروش خود و یکی" نومِکس" (7)بیان داشتند که: "ما به سبب تغییرات عمیق فناوری، جمعیت شناسی، تجارت و جهان وارد عصر جدیدی شده ایم که در آن افراد در مسایل اقتصادی به نحو بی سابقه ای مشارکت دارند."
آن ها "باز بودن" (8)را یکی از مبانی اصلی همکاری گروهی، اشتراک و فعالیت های جهانی معرفی می کنند که هر یک از این ها امکانات بیشتری را در اختیار افراد و استعدادها قرار می دهند همچنین آن ها خاطر نشان نمودند که: باز بودن، با صداقت، شفافیت، آزادی، انعطاف پذیری، گسترش، اشتغال و دسترس پذیری همراه می شود. طبق نظر آن ها، روندهای جاری اقتصادی، اجتماعی و فناورانه اعلام می کنند که باز بودن الزاما با تعدی به مالکیت معنوی ارتباطی ندارد همچنین آن ها بیان داشتند که فرهنگ باز بودن و شناسایی مداوم مزایای بالقوه آن، این" تصور" متداول را ردّ می کند که بر اساس آن،
رقابت شرکت ها بر اساس حفاظت بیشتر منابع مورد نظرشان در صندوقچه های بسته است."
الکساندر (2006) بیان می کند که جریان چند جهتی اطلاعات بین تولید کنندگان و مصرف کنندگان و حوزه های متقابل سرورها و ماشین ها، لزوم باز بودن انباره های اطلاعاتی و پروراندن سرویس های اشتراکی را نشان می کند. نویسنده خاطر نشان می کند که حتی سایتهای تجاری نظیر آمازون، به کاربرانشان اجازه می دهند تا "شماره های شابک را از لیست فهرست هایشان هاروست کنند." او اشاره می کند که: "باز بودن به عنوان یک ویژگی در این حرکت نوپا باقی می ماند هم از لحاظ ایدئولوژیکی و هم از نظر فناورانه."
میلر (2005) این مسأله را در بافتار کتابخانه ها قرار می دهد او می گوید که اصول وب 2 با اندیشه ی داده های آزاد پیش بینی شده است که در آن، داده ها به راه های گوناگون "در معرض ارائه، بازیابی و مدیریت قرار می گیرند." بنابراین احتمال غیر قابل تصور در خصوص تغییر قالب و استفاده مجدد داده ها به منصه ظهور می رسد.
در ضمن "داده های پیوندی" بدون این که الزاماً باز باشند می توانند مورد استفاده قرار گیرند (کابدن، (1)بلک، (2)گیبینز، (3)کار (4)و شاد بولت، 2011 شادبولت، 2010؛ کنسرسیوم وب، 2011). همان گونه که برنرز- لی (2010) تأکید می کند باز بودن داده ها چهار مزیت بزرگ را برای جامعه به ارمغان می آورد. برنرز لی (2010) در سخنرانی آنلاین خود، مجددا مأموریتش در خصوص پیوند داده ای را با استناد به شماری از نوآوری ها و طرح های بین المللی، منطقه ای و جامعه گرا تکرار می کند که اصول "داده های پیوندی" پذیرفته شده هستند و بنابراین داده ها با استفاده از فناوری های یو آر آی ها و آر دی اف به طور باز قابل دسترس خواهند بود.
همان گونه که نویسنده خاطرنشان می کند داده های باز می تواند به راه های غیرقابل تصوری دوباره مورد استفاده قرار گیرند برای نمونه، داده های باز دولتی این امکان را فراهم می کند که پرداخت کنندگان مالیات کنترل کنند که چگونه، کجا و برای چه اهدافی پولشان توسط نمایندگان منتخب آن ها صرف شده است. برنرز لی (2010) تأکید می کند که حرکت باز بودن داده ها "به تازگی آغاز شده است".
مفهوم داده های "پیوندی باز، پیامدهای گسترده ای را فراهم می کند برای روشی که فراداده ها در کتابخانه ها، تولید، قابل دسترس، اشتراک گذاری و ترکیب مجدد شوند. فراداده های کتابخانه ای
پیوندی می توانند "به صورت رایگان قابل استفاده، قابل استفاده مجدد و قابل توزیع مجدد [...] با استفاده از شناسگرهای منحصربه فرد جهانی باشند، تا آثار، اماکن، افراد، رخدادها، موضوع ها و سایر اشیاء یا مفاهیم مورد نظر طراحی شوند کتابخانه ها این امکان را فراهم می نمایند که منابع در گستره وسیعی از داده ها مورد استناد قرار گیرند و بنابراین توصیف های فرادادهای آن ها به طور غنی تری قابل دسترس خواهد بود."
پذیرش اصول "داده های پیوندی" و ایجاد فراداده های کتابخانه ای قابل دسترس برای استفاده مجدد داده های تکراری غیر ضروری را که قبلا در جای دیگری قابل دسترس بوده است از طریق منابع معتبر حذف می.کند این مساله سبب می شود چندین کتابخانه بتوانند پیوند متقابلی بین منابع شان ایجاد نمایند، بنابراین همکاری تسهیل می گردد.
سر انجام "داده های پیوندی" باز چشم انداز قابلیت مشاهده فراداده های کتابخانه ای را از طریق پیوندها می گشایند در حالی که به طور همزمان امکان برقراری پیوند به منبع اطلاعاتی غیر کتابخانه ای نظیر گوگل ویکی پدیا، لایبرری تینگ، (1)سایت یولایک (2)و آمازون فراهم می شود.
تسهیل بازیابی تغالی منابع اطلاعاتی
طبق گزارش های رسیده، شماری از نوآوری های علمی برجسته ی مهم، نتیجه بازیابی های تفالی توسط دانشمندان بوده است (کامپا، 2008 (3)استوسکف، 2005 (4)زوکرمن، 2010). (5)چنین بازیابی های غیر منتظره و پیش بینی نشده ای به صورت مطبوعی دانشمند را متعجب می کند. همان گونه که استوسکف (2005) بیان می کند، اغلب چنین کشف هایی بیشتر برای مشاهده گر کنجکاو و دارای ذهن باز اتفاق می افتد تا دانشمندی که چنین سرنخ هایی را به عنوان انحراف از مسیر اصلی تلقی می کند او تأکید می کند که: "مشاهده و کنجکاوی، پیش درآمدهای ضروری کشف علمی هستند. باید اذعان شود که جستجوهای تفالی، ارزش مهمی در پیشرفت علم هستند و اغلب جهش های فکری مهمی را ارائه می کنند." (استوسکف، 2005).
اصطلاح تفالی در 1754 به وسیله مورخ انگلیسی به هوراس والپول (6)وضع شد. (مرتن (7)و باربر، (8)
2004). در یکی از 46 نامه اش به دوست خود نوشت:
"من سعی می کنم برای تو توضیح دهم: تو با اقتباس بهتر از تعریف متوجه خواهی شد. زمانی افسانه ی کودکانه ای را به نام "سه شاهزاده در سرنتیپ" خواندم: آن ها بر بلندی ها سفر می کردند و اغلب در حال جستجوی تصادفی و هوشمندانه بودند چیزهایی که آن ها در جستجویش نبودند برای مثال یکی از آن ها دریافت قاطری که نابینایی از چشم راست همان جاده را به تازگی پیموده است، زیرا تنها علف های سمت چپ خورده شده بودند. " (مرتن و باربر، 2004).
هم چنین جستجوی تفالی اطلاعات به عنوان موضوعی در پژوهش های کتابداری و اطلاع رسانی مطرح است اگر چه پژوهش درباره این موضوع خیلی کم است (فاستر (1)و فورد، 2003). (2)
فاستر و فورد (2003) بیان می کنند که مدل های فعلی رفتار اطلاع یابی کاربر (مثل اینگورسن، 1996 (3)ویلسون و والش، 1996 (4)ویلسون، 1997؛ کولتاو، 1993 (5)ساراسویک، 1996 و اسپینک، 1997) (6)توجهی به مساله "تفالی" ندارند. فاستر و فورد (2003) گزارش دادند که نزدیک ترین ارجاع به این مفهوم، همان است که ویلسون و والش، 1996 و ویلسون، 1997، این پدیده را "توجه غیر فعال" (7)و "جستجوی غیر فعال" (8)نامیدند.
فاستر و فورد (2003) این موضوع را با جزئیات بیشتری بررسی کردند، این که دسترسی تقالی به اطلاعات به پژوهشگر کمک می کند تا مرزهای جدیدی را در جست و جو برای بازیابی ترسیم کند. در حالی که فاستر و فورد (2003) ربط آن را برای درک کامل رفتار اطلاع یابی کاربران خاطر نشان نمودند، می گویند: بخشی از ماهیت مساله ساز مطالعه تفالی می تواند به مشکلات کنترل نظام مند و نیز پیش بینی این که چگونه مساله تقالی می تواند تجربه های کاربر را ارتقا دهد نسبت داده می شود از آن جا که خدمات کتابخانه ای به سوی آنلاین شدن است کاربران به جست و جو در پایگاه های اطلاعاتی برای دستیابی به منابع اطلاعاتی از پیش تعیین شده تکیه می کنند کاربران فرصت جستجوی تفالی منبع اطلاعاتی را که می تواند از طریق مرور قفسه فیزیکی کتابخانه ای به دست آید از دست می دهند. (فاستر و فورد، 2003؛ میسیس، 2001). (9)
خاطر نشان می شود که در پایگاه های اطلاعاتی کتابخانه ای با رابط کاربری جستجوی فقره ای از پیش تعیین شده احتمال نتایج جستجوی مناسب به صورت تقالی وجود ندارد.
روند دسترسی آزاد به قفسه های فیزیکی کتابخانه، بازیابی تغالی را به کتاب یا مجله ای امکان پذیر می کند، آن کتابخانه هایی که مخازن کتاب بسته ،دارند چنین بازیابی های تصادفی را در قفسه های کتاب برای مراجعان فراهم نمی کنند. طراحی ایک ها برای پاسخگویی به جست و جوهایی است که فقره های از پیش تعیین شده را بازیابی می کنند. (برای مثال با استفاده از نام نویسنده یا عنوان). ایک ها شبیه دسترسی بسته به کتاب های موجود در قفسه های فیزیکی کتابخانه هستند، چرا که هر دو متکی به تطبیق پاسخ با پرس و جوی های مشخص کاربران هستند.
به بیانی ساده، عنصر بازیابی دل پذیر تفالی که به وسیله قفسه های باز کتابخانه ای تحقق می یابد در صورتی که کتابخانه های رقومی منحصرا روی تطبیق پرس و جوهای کاربر متمرکز هستند این نوع بازیابی دلپذیر می تواند کاملا از بین برود سپس این مسأله یا این سوال را مطرح می کند که: "چگونه چنین بازیابی تفالی می تواند در طراحی کتابخانه های رقومی قرارگیرد؟"
از آن جا که دسترسی به اشیای اطلاعاتی در کتابخانه های رقومی به استفاده از فراداده بستگی دارد بخشی از راه حل در انتخاب رویکردهای فراداده ای قرار می گیرد بنابراین این مساله حائز اهمیت است که چگونه رویکردهای فرادادهای اجتماع گرا می تواند در کنار فراداده های کتابخانه ای قدیمی برای ارتقای تجربه های کاربران از طریق بازیابی تفالی استفاده شود و مورد بررسی قرار گیرد؟ به بیان دیگر، نقش "داده های پیوندی" در پرورش نیازهای تفالی باید مورد پژوهش قرار گیرد
فراداده های پیوندی برای شناسایی الگوهای استفاده منبع فراداده های نوآورانه و نوپا
تعداد زیادی نظام های فراداده ای تغییرات و نوآوردهای اصطلاحات اشیا را منعکس می کنند (برای مثال، سونامی، جمهوری چک برای چکسلواکی سابق یا روسیه برای اتحاد جماهیر شوروی؛ یا مک برای مکینتاش). (1)بهتر است این نظام ها قابلیت بازیابی اشیای اطلاعاتی را پشتیبانی کنند به همین دلیل است که واژگان اطلاعات حرفه ای کتابداری در برابر زبان پدیدآورندگان و کاربران محتوا عجیب و غریب به نظر می رسند بایستی ابهام موجود در اطلاعات خاص علوم رده بندی رفع گردد. (بربوزا، 2008). (2)
از آن جا که هدف اصلی الحاق فراداده ها به اشیای اطلاعاتی، فراهم نمودن قابلیت بازیابی اشیای
اطلاعاتی است، فراداده ها باید با توجه به میزان ربط آن ها در مواجهه با هدف مذکور به جای طریقی که شیء اطلاعاتی در روش هستی شناسانه و عینی رسم شود مورد قضاوت قرار گیرند از این رو، فراداده های اطلاعاتی باید از تغییرات اصطلاحات در طی زمان آگاه شوند و چنین تغییراتی را منعکس کنند. کتابخانه ها در زمان فهرست چاپی می کوشیدند فهرست برگه هایشان را به بهترین نحو روزآمد و رواج آن را حفظ کنند. پیامدهای روزآمدی رکوردهای منبع به این معنا بود که حتی اگر لغات و اصطلاحات جدید ارائه و موجب توجه کتابداران شده بود، این روزآمدی الزامی، تأخیر زمانی بسیاری به همراه داشت این مسأله منحصر به کتابداران نبود و در روزآمدی شکل های مختلف داده ای در مدخل دایره المعارفی چاپی نیز صدق می کرد.
نظام کتابخانه رقومی که با رویکردهای فراداده های ترکیبی پیریزی شده (فراداده اجتماع گرا و استانداردگرا) و به وسیله قابلیت های فناورانه و معناشناختی داده های پیوندی تکمیل شده است (یو آر آی آر دی اف، او دبلیو ال، اسپارکیوال)، موقعیت بهتری برای ارائه توصیف فراداده ای کامل ترو غنی تری برای اشیای اطلاعاتی دارد همچنین دقت بیشتری در انعکاس اصطلاحات و تعابیر مختلف به کار گرفته شده توسط کاربران خواهد داشت.
افزون بر این "داده های پیوندی" امکان تحلیل الگوهای استفاده منبع- مانند تعداد کلیک ها مجموع دانلودها، بسامد برچسب های مورد استفاده (کلادهای برچسبی)، میانگین رتبه بندی ها، و منابع توصیه شده مورد تایید - را تسهیل می نمایند. برای مثال اخیراً لایبرری تینگ دات کام (1)خصیصه هایی نظیر "زیت گیست" (2)یعنی "روح زمان" و تحلیلی از محبوبترین کتاب ها به وسیله روش میانگین رتبه بندی ابرهای برچسبی و کتاب های پربازدید را ارائه می دهد.
"داده های پیوندی" به عنوان مدل داده ای و مجموعه ای از چارچوب های فناورانه توسط خود داده ها پابرجا نمی ماند و بدون داده های پایه هیچ هدفی را زیر پوشش نمی گیرد از این رو ممزوج نمودن فراداده های کتابخان های قدیمی که توسط کتابداران و فراداده اجتماع گرا که توسط کاربر تولید شده است و هر دو به یک میزان اهمیت دارند حیاتی است ترکیب اخیر، به ویژه از منظر نیاز به شناسایی الگوها و نوآوری های استفاده مناسب است. مرزهای فناورانه و مدلسازی که توسط "داده های پیوندی" ارائه شده است به طور قابل ملاحظه ای سبب موفقیت فعالیت های معطوف به شناسایی الگوهای استفاده منبع واژگان جدید و نوآورانه که توسط کاربران به کار گرفته می شود خواهد شد. این ها به کتابخانه ها کمک خواهد کرد که از نظر ،راهبردی زمانی که منابع تهیه می شوند تصمیم گیری
صحیحی نمایند (خرید کتاب ها، اشتراک نشریات)، که همه این ها بازگشت سرمایه را توجیه خواهند کرد.
جستجو بر پایه چهریزه
مرور چهریزه ای به استفاده از ابعاد و ویژگی های مختلف هنگام جست و جو در نظام اطلاعاتی اشاره می کند که هدف آن ارتقای جست و جو پذیری است (مورویل، 2005). طبق نظر مورویل (2005) ایده ی استفاده از چهریزه در کتابخانه ها توسط اس آر. رانگاناتان متداول گردید.
تفاوت استفاده از چهریزه ها با استفاده از رده بندی ها این است که در آن یک فقره تنها در یک مکان منفرد در سلسله مراتب قرار می گیرد که این مسأله، راه های جایگزین جستجو را محدود می کند. و اینبرگر با مفهوم چندسویگی (1)تد نلسون (2)موافق است و اینبرگر مخالف مفهوم اتخاذ ساختار جست و جوی کامل، از پیش تعیین شده و منحصر به فرد است. افراد وانمود می کنند که چیزها را عمیقا سلسله مراتبی دسته بندی شده و ترتیبی نگه داشته اند در حالی که این امر مقدور نیست. هر چیزی عمیقا چندسویه است. واژه چندسویگی که تد نلسون ابداع کرده (کسی که واژه فرامتن به ایشان نسبت داده می شود) به ارتباط و همبستگی مفاهیم اشاره دارد بنابراین او معتقد است که هر تلاشی برای مقوله بندی ساختگی است. (برای اطلاعات بیشتر از چندسویگی تد نلسون، نگاه کنید به: واینبرگر، 2007؛ رایت، 2007). واینبرگر بحث می کند که اشیای اطلاعاتی رقومی می توانند به روش های متعددی مبتنی بر بافتار و نیازهای کاربران ذخیره، مقوله بندی و ارائه شوند (واینبرگر، 2007). واینبرگر (2007) می گوید:
در رده سوم این نظم [در متن کامل کتابخانه های رقومی] یک برگ [یک شیء اطلاعاتی] می تواند در شاخه های عدیده ای برای افراد متفاوت قرار گیرد و درعین حال همان شیء اطلاعاتی را می توان - اگر شخص با رویکرد متفاوتی به همان موضوع نگاه کند- در شاخه دیگری قرار داد. علت این نیست که دانش ما از دنیا شکل دیگری به جز شکل درختی به خود می گیرد یا به شکل درخت چهار بعدی تصور ناپذیر در می آید. دانش بی شکل است راه های زیبا، قوی و مفید بسیار زیادی برای درک دنیای ما وجود دارد.
و اینبرگر در کتاب خود با عنوان " فراتر از فهم" (3)عقیده دارد که "راهکار مشکل فزونی اطلاعات، ایجاد فراداده بیشتر است" با این وجود او به اهمیت پالایش نتایج مرتبط مبتنی بر چهریزه های
متفاوت اشاره می کند. مایدا (2006) (1)در کتابش با عنوان "قوانین ساده سازی" (2)بیان می کند که "ساده سازی عبارت است از حذف بدیهیات و افزودن نتایج ارزشمند".
در اصل کتابخانه های رقومی از محدودیت هایی که ناشی از قفسه فیزیکی در کتابخانه های سنتی است، رها هستند. از این رو کتابخانه های رقومی کاربران را برای پالایش اطلاعات در بسیاری از روش ها با استفاده از کلیدواژه ها و مقوله ها در قالب چهریزه ها در بازیابی اشیای اطلاعاتی توان می بخشند. به واسطه قدرت ساختار پیوند در داده های پیوندی و غنای فراداده ای که از طریق استفاده از دو رویکرد فراداده های اجتماع گرا و استاندارد گرا تولید خواهد شد گروهی از چهریزه ها برای پالایش محتوایی که به کاربر ارائه شده است مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
همچنین غنای فراداده ای می تواند در پروفایل های کاربر مورد استفاده قرار گیرد تا نظام های کتابخانه های رقومی بتوانند نتایج جستجو را شخصی سازی و بافتاری سازی (3)نمایند. اخیرا لست دات اف ام (4)، لایبرری تینگ و آمازون دات کام (5)مصادیقی هستند که در آن ها از جست و جوی چهریزه ای و پالایش فراداده ای استفاده می شود.
فراداده های غنی از پیوند
در حال حاضر، در نمایش اپکی پیوند به فراداده ها تنها می تواند به نقطه مشخصی حرکت کند و زمانی که فقره داده ای دیگر پیوند داده نمی شود رسش فوری به بن بست اتفاق می افتد برای مثال رابط کاربری های فعلی امکان یافتن کتاب خاصی را به کاربر می دهند تا بر روی نام نویسنده کلیک کند، انتشارات آن نویسنده را ببیند و شاید کتاب های مشابه مرتبط را پیدا کند معمولا ایک ها پیوند مستقیمی به صفحه سرگذشتتنامه ای نویسنده یا از آن جا به ویکی پدیا گوگل بوک، و بازگشت به صفحه فهرست کتابخانه ای (اپک) را ارائه نمی دهند. کتاب توصیف شده با فراداده های فراوان در محیط داده های پیوندی می تواند به هر چیزی که مرتبط است پیوند داده شود. این مسأله بستگی به تشخیص کاربر دارد که تصمیم بگیرد جست و جو را وقتی که نیاز اطلاعاتی اش رفع شده است متوقف ،کند یا جست و جو در اطلاعات مفهومی و مرتبط را ادامه دهد.
به بیان دیگر، هر قسمت از فراداده با پیوندی غنی شده است مگر این که فراداده از نوع ساده ای
نظیر سنّ فرد باشد که در این جا نیازی نیست به صفحه دیگری پیوند داده شود.
فراداده های غنی شده با پیوندهای مفهومی و مرتبط برای کاربران این امکان را فراهم می کنند که به صورت یکپارچه بین پایگاه های اطلاعاتی ناهمخوان و تهیه کنندگان بیرونی اطلاعات نظیر سایر کتابخانه ها و موتورهای کاوش جستجو کنند داده های پیوندی با موجودیت های شناسایی جهانی و منحصر به فرد (مانند آثار، افراد، اماکن و رخدادها)، عناصر فراداده ای یا مشخصات نویسنده، عنوان، موضوع، روابط و ارزش های متناظر موارد شماری از راه های غنی کردن اشیای اطلاعاتی با فراداده را که بازیابی اطلاعات را تسهیل و تجربه کاربر را در کتابخانه های رقومی ارتقا خواهد بخشید ارائه می نماید.
نتایج
استانداردها و مدل های کتابخانه ای جاری برخی محددیت های ذاتی را که از نظام فهرست برگه سنتی به ارث برده شده منتقل کرده اند فراداده هایی که با استفاده از این مدل ها تولید می شوند اساسا با استفاده انسانی هماهنگ شده اند تا پردازش ماشینی داده های پیوندی به عنوان راهکاری برای امکان ایجاد فراداده های داده گرا و قابل پردازش ماشینی در نظر گرفته شده اند. با این وجود پذیرش داده های پیوندی در ایجاد و استفاده واقعی به عنوان فراداده کتابخانه ای هنوز در مرحله نوباوگی است.
پیشنهاد می شود که مدلهای کتابخانه ای ،موجود نظیر آردی ای و اف/ آر بی آر، از منظر سازگاری آن ها با اصول داده های پیوندی مفهومی سازی دوباره شوند؛ و کتابخانه ها بایستی رکوردهای فرادادهای سازگار با مارک را به قالب های سریالی آردی اف ایکس ام ال تبدیل کنند بدین وسیله خروج آرام از مارک و مشتقات آن اتفاق می افتد با توجه به این مسأله استدلال می شود که فراخوان کنار گذاشتن مدل های فراداده ای موجود نظیر آردی ای و اف آر بی آر در برابر خصیصه های "داده های پیوندی" است که در آن استانداردهای ناهمخوان و واژگان مهار شده می توانند در همان محیط به خوبی همزیستی داشته باشند محیطی که در آن این منابع (اشیا) با استفاده از یو آر آی جهانی منحصر به فرد و مدل داده ای سطح بالایی به نام آردی اف ارجاع و به کار گرفته می شوند. در این زمینه بایستی در هر طرح نوآورانه پذیرش اصول داده های پیوندی دستورالعمل های بهینه که کتابداران طی قرون گذشته در خصوص نگهداری و حفظ واژگان مهار شده نظیر نام های مستند و سرعنوان های موضوعی آموخته اند در کنار ارزش تجربه ی تعیین نیازهای کاربران به کار گرفته شود گفته می شود پذیرش مناسب "داده های پیوندی" برای فراداده های کتابخانه ای به کتابخانه ها کمک خواهد کرد تا کاربردها و خدمات نوین کتابخانه ای را نظیر مرور چهریزهای مرور تفالی فراداده های نوآورانه و شناسایی روندهای
نوپا و واژگان کاربر ایجاد کنند.
منابع
Alemu, G., Stevens, B., & Ross, P. (2012). Towards a Conceptual Framework for User-Driven Semantic Metadata Interoperability in Digital Libraries: A Social Constructivist Approach. New Library World, 113(1/2), 38-54.
Alexander, B. (2006). Web 2.0: A New Wave of Innovation for Teaching and Learning? EDUCAUSE Review, 42(2), 32-44.
Allemnag, D., & Hendler, J. (2008). Semantic Web for the Working Ontologist: Effective Modeling in RDFS and OWL. Amsterdam: Morgan Kaufmann.
Anderson, C. (2006). The Long Tail: How Endless Choice is Creating Unlimit- ted Demand. London: Random House Business Books.
Anderson, C. (2010). Free: How Today's Smartest Businesses Profit by Giving Something for Nothing. London: Random House Business Books.
Barbosa, D. (2008). Taxonomy Folksonomy Cookbook. Retrieved from http://solutions.dowjones.com/cookbook/ebook_sla2008/cookbookebook.pdf
Berners-Lee, T. (1997). Metadata Architecture. Retrieved from http://www.w3.org/DesignIssues/Metadata.html
Berners-Lee, T. (1998). What the Semantic Web can Represent. Retrieved from http://www.w3.org/DesignIssues/RDFnot.html
Berners-Lee, T. (2007). Testimony of Sir Timothy Berners-Lee Before the United States House of Representatives Committee on Energy and Commerce
Subcommittee on Telecommunications and the Internet. Retrieved from http://dig. csail.mit.edu/2007/03/01- ushouse-future-of-the-web.html
Berners-Lee, T. (2009). Linked Data. Retrieved from http://www.w3.org/DesignIssues/LinkedData.html
Berners-Lee, T. (2010). Tim Berners-Lee: The Year Open Data Went World-
wide. from http://www.ted.com/talks/tim_berners_lee_the_year_open_data went worldwide.html
Berners-Lee, T., Hendler, J., & Lassila, O. (2001). The Semantic Web: A New form of Web Content that is Meaningful to Computers will Unleash a Revolution of New Possibilities. The Scientific American, 284(5), 34-43
Brand, S. (1994). How Buildings Learn: What Happens after They're Built. London: Viking.
Brand, S. (1999). The Clock of the Long Now: Time and Responsibility (1st ed.). New York: Basic Books.
Campa, R. (2008). Making Science by Serendipity. A review of Robert K. Merton and Elinor Barber's the Travels and Adventures of Serendipity. Journal of Evolution and Technology 17(1), 75-83.
Campbell, D. G., & Fast, K. V. (2006). From Pace Layering to Resilience Theory: The Complex Implications of Tagging for Information Architecture. Pa- per presented at the The 7th Information Architecture Summit, Vancouver, British Columbia, Canada.
Cobden, M., Black, J., Gibbins, N., Carr, L., & Shadbolt, N. (2011). A Re- search Agenda for Linked Closed Data. Paper presented at the Second Internation- al Workshop on Consuming Linked Data. Retrieved from http://eprints.ecs.soton. ac.uk/22711/3/position.pdf
Coyle, K. (2010). Library Data in a Modern Context. Library Technology Re- ports 46(1), 5-13.
Coyle, K., & Hillmann, D. (2007). Resource Description and Access (RDA): Cataloging Rules for the 20th Century. D-Lib Magazine, 13(1/2).
Day, M. (2000). Resource Discovery, Interoperability and Digital Preserva- tion: Some Aspects of Current Metadata Research and Development. VINE, 36(117), 35-48.
Day, M. (2003a). Integrating Metadata Schema Registries with Digital Pres- ervation Systems to Support Interoperability: A Proposal. Paper presented at the International Conference on Dublin Core and Metadata Applications, Seatle.
Day, M. (2003b). Preservation Metadata Initiatives: Practicality, Sustainabil- ity, and Interoperability. Paper presented at the ERPANET Training Seminar on Metadata in Digital
Preservation. Retrieved from http://www.ukoln.ac.uk/preservation/publica- tions/erpanetmarburg/ day-paper.pdf
Decker, S., Melnik, S., Van Harmelen, F., Fensel, D., Klein, M., Broekstra, J., et al. (2000). The Semantic Web: The Roles of XML and RDF. IEEE Internet Computing, 15(3), 63-74.
Denton, W. (2007). FRBR and the History of Cataloging. In A. G. Taylor (Ed.), Understanding FRBR: What it is and How it Will affect Our Retrieval (pp. 35-57). Westport, Connecticut: 16 Libraries Unlimited.
Doerr, M., Gradmann, S., Hennicke, S., Isaac, A., Meghini, C., & Van de Som- pel, H. (2012). The
Europeana Data Model (EDM). Paper presented at the World Library and In- formation Congress: 76th IFLA General Conference and Assembly, Gothenburg, Sweden.
Dunsire, G. (2009). UNIMARC, RDA and the Semantic Web Paper presented at the World Library and Information Congress: 75th IFLA General Conference and Council Re-
trieved from http://www.ifla.org/files/hq/papers/ifla75/135-dunsire-en.pdf Evans, W. (2009). Building Library 3.0: Issues in Creating A Culture Of Par- ticipation. Oxford: Chandos.
Foster, A., & Ford, N. (2003). Serendipity and Information Seeking: an Empir-
ical Study. Journal of Documentation, 59(3), 321-340.
Gruber, T. (1993). Toward Principles for the Design of Ontologies Used for Knowledge Sharing. International Journal Human-Computer Studies, 43, 907- 928.
Gruber, T. (2007). Ontology of Folsonomy: A Mash-up of Apples and Oranges. International Journal on Semantic Web & Information Systems, 3(2).
Gruber, T. (2008). Collective Knowledge Systems: Where the Social Web Meets the Semantic Web. Journal of Web Semantics: Science, Services and Agents on the World Wide Web, 6(1), 4-13.
Guenther, R., & McCallum, S. (2003). New metadata standards for digital resources: MODS and METS. Bulletin of the American Society for Information Science and Technology, 29(2). Haslhofer, B., & Isaac, A. (2011). data.europeana.eu - The Europeana Linked Open Data Pilot. Paper presented at the DC-2012 International Conference on Dublin Core and Metadata Applications, The Hague, The Netherlands.
Helen, W. (2010). Linked Data and Libraries. Catalogue & Index(160), 2-5.
Horridge, M., Knublauch, H., Rector, A., Stevens, R., & Wroe, C. (2004). A Practical Guide to Building OWL Ontologies Using the Prot'eg'e-OWL Plugin and CO-ODE Tools Edition 1.0
Available from http://www.co-ode.org/resources/tutorials/ProtegeOWLTutori- al.pdf IFLA. (2009). Functional Requirements for Bibliographic Records: Final Report: International Federation of Library Associations and Institutions.
Lagoze, C. (2010). Lost Identity: the Assimilation of Digital Libraries into the Web. Cornell
University, School of Information Science. Library of Congress. (2011). A Bibliographic Framework for the Digital Age.
Washington, D.C.:
Library of Congress.
Lubetzky, S. (1953). Development of Cataloging Rules Library Trends 2(2), 179-186.
Marcum, D. (2011). A Bibliographic Framework for the Digital Age. Washing- ton, D.C.: Library of Congress.
Massis, B. E. (2011). "Serendipitous" browsing versus library space. New Li- brary World, 112(3/4), 178-182.
Mathes, A. (2004). Folksonomies - Cooperative Classification and Commu- nication Through Shared Metadata Retrieved from http://www.adammathes.com/ academic/computer-mediatedcommunication/ folksonomies.html
Merton, R. K., & Barber, E. (2004). The Travels and Adventures of Serendip- ity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science. Princeton: Princeton University Press.
Miller, P. (2005). Web 2.0: Building the New Library Ariadne, 45.
Morville, P. (2005). Ambient findability. Sebastopol, CA: O'Reilly.
Nilsson, M. (2010). From Interoperability to Harmonization in Metadata
Standardization: Designing an Evolvable Framework for Metadata Harmoniza- tion. Unpublished PhD, School of Computer Science and Communication, KTH, Stockholm.
Noy, N. F., & McGuinness, D. L. (2000). Ontology Development 101: A Guide to Creating Your First Ontology. Retrieved from http://protege.stanford.edu/publications/ontology_development/ontolo- gy101-noymcguinness.
html O'Reilly, T. (2005). What is Web 2.0: Design Patterns and Business Mod- els for the Next Generation of Software. Retrieved from http://oreilly.com/web2/ archive/what-is-web-20.html Rothenberg, J. (2008). Interoperability as a Semantic Cross-cutting Concern Interoperabiliteit. Eerlijk zullen we alles delen. Den Haag.
Shadbolt, N. (2010). data.gov.uk - The Linked Data Revolution. Paper present- ed at the Innovating Through Information Lecture Series. Retrieved from http:// eprints.ecs.soton.ac.uk/18787/17 Shirky, C. (2005). Ontology is Overrated: Cate- gories, Links, and Tags. Clay Shirky's Writings About
the Internet. Retrieved from http://www.shirky.com/writings/ontology_over- rated.html Smith, G. (2008). Tagging People-Powered Metadata for the Social Web. Berkeley, CA: New Riders.
Stoskopf, M. K. (2005). Observation and cogitation: how serendipity provides the building blocks of scientific discovery. Institute for Laboratory Animal Re- search, 46(4), 332-337.
Styles, R. (2009). Bringing FRBR Down to Earth. http://dynamicorange. com/2009/11/11/bringingfrbr- down-to-earth/
Styles, R., Ayers, D., & Shabir, N. (2008). Semantic MARC, MARC21 and the Semantic Web. Paper presented at the Linked Data on the Web (LDOW2008). Retrieved from pdf http://events.linkeddata.org/ldow2008/papers/02-styles-ayers-semantic-marc.
Tapscott, D., & Williams, A. D. (2010). Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything (Expanded ed.). London: Penguin Books.
Tennant, R. (2002). MARC must die. Library Journal. Retrieved from http://www.libraryjournal.com/article/CA250046.html
The British Library. (2011). Free Data Services. Retrieved December 14, 2011, from http://www.bl.uk/bibliographic/datafree.html
Udell, J. (2004). Collaborative Knowledge Gardening with Flickr and del.icio. us, Social Networking
goes Beyond Sharing Contacts and Connections. InfoWorld. Retrieved from http://www.infoworld.com/d/developer-world/collaborative-knowledge-gar- dening-020
Veltman, K. H. (2001). Syntactic and Semantic Interoperability: New Ap-
proaches to Knowledge and the Semantic Web. New Review of Information Net- working, 7(1), 159-183.
W3C. (2004a). OWL Web Ontology Language Overview. from http://www.
w3.org/TR/owl-features/ W3C. (2004b). RDF Primer. W3C Recommendation. Re- trieved from http://www.w3.org/TR/2004/REC-rdf-primer-20040210/basicconcepts
W3C. (2011). Library Linked Data Incubator Group Final Report: W3C.
Wallis, R. (2011a). Library of Congress to Boldly Voyage to Linked Data Worlds. http://consulting.talis.com/2011/11/library-of-congress-to-boldly-voyage-to- linked-dataworlds/ Wallis, R. (2011b). Will Europe's National Libraries Open Data In An Open Way? Retrieved from http://dataliberate.com/2011/09/will-europes-national-libraries-open-data-in- an-open-way/Weinberger, D. (2005). Tagging and Why it Matters. Retrieved from http://cyber.law.harvard.edu/sites/cyber.law.harvard.edu/files/07-Why Tag- gingMatters.pdf
Weinberger, D. (2007). Everything is Miscellaneous. New York: Times books.
Weinberger, D. (2012). Too Big to Know: Rethinking Knowledge Now That the Facts Aren't the Facts, Experts Are Everywhere, and the Smartest Person in the Room Is the Room. New
York: Basic Books Wilson, N. (2010). Linked Data Prototyping at the British Library. Paper presented at the Talis Linked Data and Libraries event. Retrieved from http://blogs.talis.com/nodali- ties/neilwilson- lightning-talk-%E2%80%93-linked-data-and-libraries-2010
Wright, A. (2007). Glut: Mastering Information Through the Ages. Ithaca: Corenell University Press.
Zuckerman, E. (2010). Desperately Seeking Serendipity. Retrieved from http://www.chi2011.org/program/plenaries.html
About the authors
Getaneh Alemu is a PhD student in the School of Creative Technologies, and Dr Brett Stevens (Principal Lecturer, School of Creative Technologies), Dr Penny Ross (Senior Lecturer, School of Computing) and Jane Chandler (Principal Lec- turer, Faculty of Creative and Cultural Industries), all at the University of Ports- mouth, Portsmouth, UK. Getaneh Alemu is the corresponding author and can be contacted at: Getaneh. Alemu@port.ac.uk
چکیده
این مقاله پیشرفت های جدید در نشریات ادواری را بررسی می کند و نشان می دهد که آن ها برای کتابخانه چه مفهومی دارند. نشریات الکترونیکی رایج با تحولات پیشرو و پیچیده و نشریات دسترسی باز، مورد بحث قرار گرفته است نقش ها چالش ها و موضوعات برای انجام وظایف سنتی کتابخانه شامل فراهم آوری آماده سازی دسترسی (فراهم کردن دسترسی) آرشیو کردن و حفاظت از منابع را افزایش می دهد به علاوه نقش ها مسئولیت ها چالش ها و موضوعات جدید برای کتابخانه ها که با ارتباط علمی- پژوهشی مرتبط هستند ابتکار عمل آن ها را مورد رسیدگی قرار می دهد نویسنده نقش های کتابخانه در نشریات آماده سازی دسترسی (فراهم کردن دسترسی) را بحث می کند و حفاظت از افزایش مستمر (متوالی) منابع به سرعت در حال تکامل و دارای اهمیت است. این مقاله اشاره می کند که برای کتابخانه ها پیشرفت های مهم در نشریات ادواری اهمیت دارد و راه حل هایی برای موضوعاتی که پیش آمده ارائه می کند و همکاری کردن با نگه دارندگان (1)در موقع مناسب و مقتضی را گسترش می دهد.
کلید واژه: نشریات ادواری، نشریات الکترونیکی، دسترسی، حفاظت
1) Stakeholders
پیایندهای جدید نقش های جدید، موضوعات جدید؟
اشاره
*پیایندهای جدید نقش های جدید، موضوعات جدید؟ (1)
مقدمه
به طور قطع قرن بیست و یکم دوره ای شگفت انگیز است که درگیر پیایندها و دیگر منابع مستمر (متوالی) است. دنیای ما به سرعت در حال تغییر و تکامل است. یک دهه قبل یا ،بیشتر بسیاری از ما درگیر انتقال منابع از چاپی به الکترونیکی شده بودیم به نظر می رسد انتقال از محیط چایی به محیط الکترونیکی مشخص ترین و مهمترین رخدادی است که احتمالا می تواند ترکیب حاملان اطلاعات و دنیای اطلاعات را در کنار هم داشته باشد. کتابداران و افرادی که درگیر صنعت مستمر (متوالی) پیایندها هستند و در هر کجا در طول پیوستار در تغییر از محیط چاپی به محیط الکترونیکی می کوشند که مانند تغییر شکل سیاره است. پیشرفت های جدید در نشریات ادواری بر مجموعه های کتابخانه دسترسی و حفاظت تاثیر گذاشته است. هر چند ما هیچ انتقال و تغییر منابع را از چاپی به الکترونیکی آماده نکرده بودیم کتابخانه ها و کتابداران گذشته را انتقال می دهند و دسترسی به نشریات الکترونیکی ساده و جدید را فراهم کرده و نقش های آن ها به دنبال آن افزایش می یابد. اکنون یک مجله الکترونیکی پایه، نشریه الکترونیکی سنتی برای بسیاری از
ما محسوب می شود و مسئولیت های ما را در نشریات، آماده سازی دسترسی (فراهم کردن دسترسی) و حفاظت از منابع مستمر (متوالی) که به سرعت در حال تکامل هستند، توسعه می دهد در حال حاضر محیط محرک ،ما تغییر و چالش را ادامه می دهد این مقاله برخی از موضوعات نقش ها و پیایندهای جدید را برای دست اندرکاران نشریات ارائه می کند. هر چند بسیاری از موضوعات نشریات و نقش های چندگانه را خلاصه کردیم اما کتابخانه ها و کتابداران با چالش های در خور خود مواجه شده اند.
پیایندهای جدید
پیشرفت ها و ایده های جدید در نشریات ادواری، هم در مجلات و مقاله شامل نشریات الکترونیکی با تحولات پیش رو و جدیدتر، پیشرفت هایی را برای پژوهشگران و محققان به ارمغان آورده است ناشران و دیگر افراد در حال تجربه تنوع پیشرفت ها و نوآوری های فناورانه هستند اکنون پیشرفت ها در نشریات دسترسی باز و سنتی در ناشران بزرگ و کوچک موجود است نوآوری ها و تغییرات در محتوا زمینه و بافت نظر خواهی از اهل فن و بازخورد کشف، داده های پیوندی، صفحه آرایی، دسترسی، انتقال، ذخیره و حفاظت مقاله و مجله تاثیر دارد. (1)
websites including Elsevier's Article of the Future, Springer Healthcare, JOVE, PLos, Nature, Alex- ander Street
(Press and others (Elsevier 2012; Springer 2010; JoVE; PLos
محتوا
گستره وسیعی از رسانه های متفاوتی وجود دارد که ویژگی های خاصی برای افزایش مجله ها ارائه شده تا محتوای مقالات توسعه یابد برخی از این ویژگی ها شامل: ویدئوها کلیپ های صوتی با اندازه های متفاوت برای اهداف مختلف است. برخی از ،ویدئوها کلیپ های صوتی چکیده هایی هستند که ،نویسندگان در مورد یافته های پژوهشی خود بحث کرده اند یا نمای کلی از آثارشان را فراهم می کنند برخی ارائه های طولانی تر از تجارب، موسیقی، روش ها، مطالعات موردی یا سایر اطلاعاتی که در قالب /دیداری شنیداری بهتر نمایش داده می شود. برخی اوقات، ویدئوها جاری هستند و به
1) The presentation will include demonstrations of several of the new features using examples from several publishers
عنوان بدنه اصلی مقاله یا کل مجله در قالب ویدئو ارائه می شود (انتشارات خیابان الکساندر؛ جُو) (1)اما اغلب ویدئوها دارای محتوای اضافی نیز هستند هم در مقاله هم انتهای سایر قسمت های محتوا قرار گرفته اند و با کلیک کردن بر روی یک پیوند قابل دسترسی است که یا به عنوان محتوای اضافی جدا از مقاله و یا در یک موقعیت متفاوت در وب قرار گرفته است. همچنین قرار گرفتن انیمیشن ها در مقالات به عنوان تصاویر خلاصه ای هستند که به سرعت توجه کاربران را جلب می کنند یا به صورت دیگری محتوا را افزایش می دهند نقشه های تعاملی ،گوگل ویژگی های سه بعدی نمودارهای گوناگون شکل ها چارت ها فرمول ریاضی جداول لوحه ها و مطالعات موردی از انواع مختلف اغلب به عنوان ویژگی های ماوس بر (2)که اکنون در نشریات پیوسته هستند تا محتوا را افزایش داده و منابع را برای کاربران آشکار سازند اسلایدها و خلاصه بخش ها، ارائه به صورت پاورپوینت و آزمون های تعاملی از ویژگی های متداولی هستند که به بسیاری از نشریات اضافه شده است (الزویر، 2012، اشپرینگر، 2010). (3)
متن و زمینه (بافت)
علاوه بر ویژگی محتوایی غنی، پیایندهای جدید ویژگی های جدیدی دارند یا ویژگی هایی را برای کمک به کاربر افزایش داده اند تا منابعی را که در متن ارائه شده اند تعیین کند. برخی از ویژگی های اضافه شده شامل چکیده های بسط داده شده کلیدواژه ها و رئوس مطالب از ویژگی های خاص در مقاله است پیوندهای مستقیم به مراجع در مقاله ها دیده می شود که نسبتا به عنوان پیوندهایی به تعاریف، وبگاه نویسنده وبگاه حمایت کنندگان سازمان ها و اطلاعات اضافه و وابسته دیگری که در مورد منابع ارائه می شود که در مقاله اصلی نیست اطلاعات مفصل در مورد روش های پژوهش مراجع و یافته ها الگوهای سه بعدی از مولکول های شیمیایی و مرکب، الگوهای زمین شناسی و الگوهای دیرین شناسی استریو، ساختارهای فسیلی، تاکسونومی ها، درخت های دانش عکس ها جزییات آزمایش، ارائه ها بیوگرافی نویسنده که در خود مقاله نیست و برخی
از ویژگی ها به عنوان اضافاتی به منابع بیرونی پیوند داده می شود. ویژگی ها تنها به وسیله تصور نویسنده یا ناشر محدود می شود پیوندها به پایگاه اطلاعاتی مخزن داده صفحات گسترده و دیگر مجموعه داده ها که براساس آن منابع ارائه شده در مقاله است و اکنون در بسیاری از نشریات به منظور ارائه متن کامل مقاله هستند. اغلب پیوندها به منابع بیرونی، به عنوان فراپیوند به منابع ارائه می شوند اما کدهای سوالات پژوهش به عنوان پیوندهایی به منابع پیوست یا پایگاه های اطلاعاتی نشان داده می شوند (الزویر 2012 اشپرینگر 2010، د شوتر، 2010). (1)
بازخورد و نظر خواهی از اهل فن
ویژگی های شبکه اجتماعی وب 2 برای تعامل و بازخورد کاربر، از ویژگی های بیشتر پیایندهای جدید هستند. فیس بوک، فلیکر، تویتر، یوتیوب، بلاگ ها، ویکی ها و..... ویژگی های بازخورد اجتماعی برای بسیاری از پیایندها در سطح مقاله، مجله یا در وب سایت ناشران دارای اهمیت است. استفاده از قابلیت های شبکه اجتماعی قبل از انتشار فرصت های چندگانه ای برای پژوهشگران در جهت همکاری، بازخورد و اشاعه سریع اطلاعات مرتبط با حوزه کاری آن ها را فراهم می کند. وب 2 قبل و بعد از انتشار نظرخواهی از اهل فن، رتبه و روز آمدسازی مجله و مقاله از ویژگی های مهم برای بسیاری از نشریات .هستند برخی از مقالات، تنها روز آمدسازی شده و با استفاده از رسانه اجتماعی بازنگری و منتشر می شوند رسانه اجتماعی اجازه بازخورد سریع را به نویسندگان و ناشران می دهد (کَسلا (2)وکالوی 2010 (3)، کتابخانه عمومی علوم (4)، دی (5)(دانشگاه اُ. شاتُن 2012). (6)
کشف
همراه پیایندهای جدید ملزومات فراداده ای جدیدی برای کشف توسعه پیدا کرده است. توسعه همه منابع و ویژگی های شبکه اجتماعی به یک پیایند یا مقاله ارتباط پیدا می کند که محتوای اضافی متن یا تعامل را فراهم می کند و باید فراداده ماشین خوان،
به ترتیب برای منابع مرتبط، اسناد یا گفتگوها ارتباط یافته تا یک مقاله در مسیر معناداری قابل دسترس و پیوند باشد. بسیاری از استانداردهای جدید توصیفاتی برای مقاله انواع رسانه و اسناد بوجود آمده و درک و استفاده از پروتکل توصیف آرشیوی باز برای گردآوری فراداده (1)، و دابلین کور (2)اهمیت فزاینده ای یافته است. تدوین فراداده استنادی و کتابشناختی بنیادی به قدر کافی طولانی نیست.
داده های پیوندی
همچنین ایده وب معنایی و داده های پیوندی اهمیت فزاینده ای می یابد. در عوض مخازن نگهداری اطلاعات از قبیل فهرست های کتابخانه و پایگاه های داده ای یک وب معنایی جدید به وجود آمده که تمام وب یک پایگاه داده ای و همه داده موقعی که استفاده مناسب از فراداده های ماشین خوان می شود در پیوند و ارتباط با هم است میلر (3)و وستفال 2011 (4)، نوع داده پیوندی) (5)داده ماشین خوان و قابل خواندن توسط انسان براساس استانداردهای کنسرسیوم وب جهانی (6)مانند چارچوب توصیف منبع (آر دی اف) (7)یا زبان هستی شناسی وب (8)که اجازه استفاده از خلاصه واژگان استاندارد شده وابسته به اطلاعات داده، رساله و یافته های ارائه شده در یک مقاله را که بیشتر مطلوب است می دهد (دی. شاتُن، 2009، کنسرسیوم شبکه جهانی وب).
صفحه آرایی
بسیاری از ناشران در حال جستجو برای انتشار مقاله ها به دو صورت فایل های پی دی اف (9)یا اچ تی ام ال (10)و به دنبال تجربه با صفحه آرایی مختلف مقاله هستند که با
1) (Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PM
2) Dublin Core
3) Miller
4) Westfall
5) Nature Linked Data
6) (World Wide Web Consortium (W3C
7) (Resource Description Framework (RDF
8) Web Ontology Language (OWL2)
9) (Portable Document Format( PDF
10) (Hypertext Markup Language (HTML
محیط پیوسته دارای مطلوبیت و امکان پذیری خواهد بود صفحات تقسیم بندی شده (1)جعبه محاوره ای (2)برنامه گشودنی، (3)بخش های پیمایش (4)و درشت نماها (5)از ویژگی های قالب جدید هستند که به وجود آمدند پی دی اف، اچ تی ام ال قالب های شناخته شده تری برای ارائه اسناد و منابع الکترونیکی بر روی وب هستند، اما آن ها ضرورتاً برای برخی از ویژگی های مقاله ها و پیایندهای جدید یا در مورد دسترس پذیری پی دی اف مناسب نیستند (الزویر، 2012؛ اشپرینگر، 2010).
انتقال
پیایندهای سنتی با ابزار سنتی، هم به شکل نشریات چاپی یا الکترونیکی به رایانه ها منتقل می شدند. تا این که اخیراً بیشتر کتابخانه ها تنها علاقه دارند که خودشان دسترسی به متون در کتابخانه یا به رایانه های رومیزی خانگی یا لپتاپ را فراهم کنند. به طور کل، با پیایندهای جدید و پیشرفت ها در محیط پیوسته، کاربران پیایند انتظار دارند که اطلاعات به آن ها در هر جا هر زمانی که آن ها می خواهند بر روی هر کدام از ابزارهای مدرن منتقل شود تا انتخاب نموده و در هر لحظه استفاده کنند آی پدها (6)آی پادها، (7)آیفون ها، اندرویدها، (8)خواندن الکترونیکی لپ تاپ ها و رومیزی ها تنها اسامی از چند ابزار هستند که برای استفاده همگان است کاربردهای نرم افزار برای دسترسی استفاده و منفعت آن از ویژگی های پیایندهای جدید هستند و باید بوسیله کتابخانه ناشران یا برخی دیگر از فراهم کنندگان قابل استفاده و موجود باشد.
1) Split Screens
2) Dialog Boxes
3) Pop Ups
4) Scrolling عمل حرکت اطلاعات صفحه نمایش به جهات مختلف
5) Magnifiers
6) آی پد (iPad) یک لوح رایانه ساخت شرکت اپل است این رایانه که از سیستم عامل IOS بهره می برد تنها دارای یک صفحه نمایشگر چند لمسی 9٫7 اینچی با دقت بالا است و کاربری آن با انگشتان دست امکان پذیر است. آی پد برای نخستین بار در روز 7 بهمن 1388 (27 ژانویه2010) توسط استیو جابز معرفی شد این دستگاه از اواخر ماه مارس سال 2010 برای فروش به بازار عرضه شد.
7) آی پاد (iPod) نام دستگاه پخش صوتی رقومی شرکت اپل است که برای نخستین بار در 23 اکتبر سال 2001 به بازار عرضه شده است. آی پاد محبوبترین دستگاه پخش موسیقی رقومی همراه است بطوری که در فوریه سال 2007 بیش از 73 درصد سهم بازار را به خود اختصاص داده بود.
8) Androids نام سیستم عاملی است که گوگل برای تلفن همراه و لوح رایانه و هم اکنون برای تلویزیون نیز عرضه می نماید و با همکاری ده ها شرکت بر روی دستگاه های مبتنی بر اندروید قرار می دهد. اندروید بر پایه هسته لینوکس ساخته شده است.
ذخیره و حفاظت
ملزومات جدید برای ذخیره و حفاظت داده های تحقیق روش شناسی ها و تولیدات علمی مرتبط، بوسیله انواع جدید از مقاله های مجلات ارائه می شود. گرفتن یا ضبط منابع (1)پیوند دادن و ذخیره منابع و اطلاعات در قالب محتوا و متن جدید و ویژگی های مکالمه ای وب 2 در نظر گرفته شده است و اهمیت آن دنبال خواهد شد ملزومات فضای ذخیره برای چندرسانه ای، داده و همه قطعات ارتباطی بزرگ خواهد بود و مقوله ها حفاظت شده و شاید گسترده تر از دنیای پیوسته ذخیره شوند.
دسترسی
با مجله های جدید قالب های جدیدتر بسیار برای دسترسی ها و ملزومات بسیاری برای دسترسی و استفاده دوباره بوجود آمده است هزینه حق اشتراک مرسوم دسترسی، اکنون تنها یک شکل از دسترسی متون علمی و سایر ابزارها بیشتر مطلوب هستند. اشتراک های سنتی غالبا تنها به تولید پرداخت می شود و ضرورتی نیست که همه منابع وابسته بر روی اینترنت موجود باشد. استفاده دستور مشتری (2)و تقاضای در دست چاپ مقالات شاید راه حل های متنوعی برای خرید حق اشتراک مجله باشد، اما آن ها همیشه راه حل های مطلوب برای دسترسی طولانی مدت، بودجه بندی، حفاظت یا ایجاد مجموعه نیستند. ایجاد روش های دسترسی طولانی و استفاده دستور مشتری به طور خودکار دسترسی نمی دهد یا اجازه کشف پیشرفت های متن را نمی دهد یا مذاکره ممکن است بوسیله ویژگی های شبکه اجتماعی موجود در نشریات ادواری جدید ایجاد شود. مانع دسترسی باز و رایگان و استفاده دوباره ممکن است بوسیله محیط پیوسته به مراتب قالب مطلوب تری برای دسترسی به متون علمی و تعداد نشریات دسترسی باز موجود باشد که به سرعت در حال رشد است راهنمای مجله های دسترسی باز (3)که فهرستی از بسیاری نشریات دسترسی باز را دارد و به طور جاری، شامل بیش از 7662 مدخل است (دوآج، 2012).
چندین نوع و نکته از مجلات دسترسی باز وجود دارد. شامل الگوهای دسترسی باز
طلایی و سبز با استفاده رایگان و در ازای پول و امکان استفاده دوباره از آن هاست به علاوه نشریاتی که یک ترکیبی از هزینه و دسترسی باز هستند. الگوی سبز دسترسی باز، خودآرشیوی یا واسپاری تولیدات آثار علمی را دربر می گیرد و برخی اوقات داده بر آن اساس است در سازمان با دیگر مخازن که منابع می تواند به طور رایگان قابل دسترس و استفاده باشد. بارگذاری مقاله یک واسپاری است که اغلب نسخه قبل از چاپ یک مقاله است اما برخی اوقات آن نسخه نهایی مقاله بارگذاری شده بعد از یک دوره توقف است (کرافورد 2011). (1)
با الگوی طلایی دسترسی باز، مقالات بر روی وب سایت نشریات برای استفاده رایگان قابل دسترس هستند اما اغلب نویسندگان هزینه نشر را می پردازند یک الگوی دسترسی باز نشریات تولیدات پژوهشی و داده، اکنون بودجه در اختیار دولت است و بودجه ها و کمک های مالی پژوهش بارها برای نویسندگان پرداخت و مطالبه می شود. بسیاری از مؤسسات بودجه های مجلات دسترسی باز را ایجاد کرده اند تا پژوهشگران آن ها مطالبات مربوط به نشریات دسترسی باز را پوشش دهند تغییر استفاده سطح مقاله برای استفاده دستور مشتری و مخازن سازمانی تغییر بالقوه ای برای ماهیت یک پیایند به عنوان یک واحد دارد، زیرا آن خرید را به سطح مقاله کاهش می دهد.
نقش های جدید
نقش های کتابخانه در نشر، فراهم آوری آماده سازی دسترسی (فراهم کردن دسترسی) و حفاظت و توسعه و افزایش منابع مستمر (متوالی) اهمیت دارد و به سرعت درحال تکامل است پیایندهای جدید، محیط پیوسته و تحولات جاری در نظام ارتباط علمی با نقش های سنگین یا جدید، مسئولیت ها و چالش هایی برای کتابخانه ها و کتابداران به عنوان حامیان دسترسی ناشران ،مجله مدیران و حامیان مخازن و حق مؤلّف، چندرسانه ای، وب 2، تکنولوژی و متخصصان فرداده، پدید آورده است.
حامیان دسترسی باز
سلامت نظام ارتباط علمی اهمیت حیاتی برای دانشگاه و کتابخانه دانشگاهی دارد. بیشتر
1) Crawford
کتابداران و افراد بسیاری توافق دارند بر این که نظام ارتباط علمی نمی تواند حمایت طولانی از نظام نشریات داشته باشد که تولیدات آثار علمی اغلب خارج از دسترس و قیمت و حق اشتراک آن ها خود مانعی برای دسترسی محسوب می شود. سایر موانع در مخازن است که تولید آثار علمی غیر قابل دسترس و موجود برای استفاده و استفاده دوباره بسیاری از افراد .است کتابداران در آموزش کاربران راجع به اهمیت موضوعات وابسته به ارتباط علمی نقش حیاتی دارند آن ها متخصصانی در موضوعات مفصل پیرامون الگوهای نشریات حق مؤلّف، حقوق نویسنده مجله میزبان، حفاظت، بازاریابی و ازدیاد دیگر موارد مربوط به مرغوبیت دسترسی و نشریات دسترسی باز دارند. کتابخانه ها شکلی از شرکا و همکارانی هستند که با اعضای هیات علمی ویراستاران مجله نویسندگان و دیگر نگهدارندگان ارتباط دارند تا راه حل های جدید و الگوهای نشریات را بیابند و موانع دسترسی را برطرف کنند، که این امر برای کتابخانه ها بسیار جدی است (کرافورد، 2011).
ناشران مجله
نقش کتابخانه های پژوهشی به عنوان ناشران و میزبانان مجلات علمی رشد سریعی داشته و شاخصی برای ارزش کتابخانه های پژوهشی و دیگر مکان ها در دستیابی به روش های جدید برای حمایت از ارتباط علمی است اوایل سال 2007 بررسی انجمن کتابخانه های پژوهشی نشان داد که با پایان گرفتن سال 2007، 44 درصد از 80 پاسخ دهندگان کتابخانه های انجمن کتابخانه های پژوهشی گزارش کردند که آن ها خدمات نشر را منتقل کردند و 21 درصد دیگر در فرایند توسعه برنامه ریزی خدمات نشر بوده اند. از سال 2007 (هان، 2008)، (1)بسیاری از خدمات نشر کتابخانه ای جدید بوجود آمدند. به طور کل کتابخانه ها می کوشند خدماتی بر مبنای الگوهای جدید نشریات دسترسی باز فراهم کنند بلکه در الگوهای دسترسی ،سنتی با موانع آن ها و هزینه های سنگین که با نگهداری برنامه های اشتراک محور ارتباط دارد. انواع بیشماری از برنامه ها و سطوح خدمات موجود است و نقش های میان کتابخانه تغییر زیادی یافته است. برخی کتابخانه ها برنامه خدمات نشر کامل و گسترده ای با دیگر خدمات رقومی مناسب مثل حفاظت رقومی، مخزن رقومی و برنامه های رقومی انسانی را فراهم می کنند خدمات
1) Hahn
شامل آماده کردن خدمات مشاوره ای برای نشر یا آماده سازی خدمات مخزن سازمانی است (جوت کنت، 2010 (1)، مون پری (2)و همکاران، 2011). برخی برنامه های نشر تلزم مشارکت ملی مانند برنامه همیاری کانادایی (3)است (دوکاس (4)و تاکاه، 2007). (5)حمایت مالی و الگوهای شغلی از یک مؤسسه به مؤسسه دیگری متفاوت است کتابخانه از برنامه های نشر و مجله میزبان که پیچیدگی کمتری دارد حمایت می کند و ممکن است در گذشته از نرم افزار منبع باز (اُ جِی اس) (6)، نظام نشر رقومی کتابخانه دانشگاه کرنل (7)و سایر نرم افزارها از فعالیت های نشر حمایت کند که بر آن اساس دسترس پذیر شده اند (طرح دانش عمومی (8)کتابخانه دانشگاه کرنل، 2008) (9)
میزبانی و نگهداری مخزن
نگهداری و میزبانی مخازن دسترسی باز، برای بسیاری از کتابخانه های پژوهشی دانشگاهی عادی شده .است مزایای مفصل استفاده موضوعی سازمانی و انواع دیگر مخازن پژوهشگران و اعضای هیأت علمی را تشویق نموده تا آثارشان را به صورت واسپاری به مخزن ارائه دهند آماده سازی و نگهداری نرم افزار مخازن جاری و کمک به هدایت پژوهشگران برای توافق با ناشر و موضوعات حق مؤلف از نقش های مهم کتابخانه ها است. بدست آوردن فراداده مناسب قابل استفاده برای کشف مقولات قرار گرفته در مخازن است و نظم و ترتیب آرشیوی از وظایف مهم کتابخانه محسوب می شود شرکت سهامی یا سازمانی این اختیار و اعتبار را داده که نقش های کتابخانه ها را در موارد بسیاری در ارتباط با سازمان و سایر انواع مخازن بالا برده است.
حق مؤلّف، چندرسانه ای، وب 2، متخصصان فراداده و فناوری
پیایندهای جدید، پیشرفت های وب و فناورانه برای کتابخانه ها و کتابداران وظایف جدیدی
را در فراهم آوردن متخصصان و خدمات بر مبنای فناوری ها و منابع جدید ضروری کرده است. کتابداران نقش هایی را به عنوان متخصصان حق مؤلف، استفاده از چندرسانه ای ویژگی های وب 2، دابلین کور، تفاهم نامه های ابتکار آرشیو باز برای گردآوری فراداده و طرح های فراداده ای ایفا می کنند به علاوه نقش هایی در حمایت و روزآمد سازی نرم افزار استفاده شده برای نشر مجله، مدیریت مخزن و سایر وظایف کتابخانه نیز بر عهده دارند (کالهون، 2007) (1)پیشرفت های مستمر ،نشریات نرم افزار آرشیوی و مخزن به علاوه انتقال پایدار داده، که درست به دست آمده است و تولید نشریاتی که با پیشرفت هایی در متن، محتوا، شبکه اجتماعی و سایر ویژگی های پیایندهای جدید خوب حفظ شده .است فراهم کردن ابزارها و حمایت از کشف خدماتی مثل سامن، (2)خدمات کشف ابسکو (3)، مرکز پریمو (4)یا (وُردکَت لوکال)، (5)به علاوه یک میزبان از سایر ابزارها مثل ابزارهای بلاگینگ که از پیایندهای جدید و ارتباط علمی پژوهشی که نقش های کنونی برای کتابداران هستند، حمایت می کند (اندرسن و درِسِلهاوس، (6)2011، دی شاتُن، 2012)
موضوعات جدید
برای کتابخانه ها بررسی پیشرفت های مهم در نشریات ادواری و ارتباط علمی پژوهشی بر یک اساس در حال پیشرفت و مهم است، و راه حل های رو به جلویی(پیشتازی) برای موضوعات که روی داده، ارائه می کند. برخی از موضوعات جاری مربوط به دست اندرکاران نشریات، شامل یافته ها و پیشرفت ها از بهترین مجموعه ها از منابع گسترده و موجود تضمین طولانی مدت حفاظت و دسترسی به پیایندها مقالات و داده که از دنیای پیوسته منتشر می شود. تضمین حفاظت ملی و آرشیوی مناسب و داده ها و تولیدات پژوهشی
1) Calhoun
2) Summon is a discovery tool for searching the most of the library collection - books, articles, theses and more
3) EBSCO Discovery ServiceTM brings together the most comprehensive collection of content- including superior indexing from top subject indexes, high-end full text and the entire library collection—all within an unparalleled full-featured, customizable discovery layer experience. Ebsco Discovery Service
4) Primo Central is a vast cross-disciplinary index containing millions of journal articles, e-books and more from a wide range of information providers, available in a single search
5) Worldcat local
6) Anderson and Dresselhaus
دولتی، و آموزش و ارتباط با حامیان و مشوقان حق مؤلّف و سایر موضوعات اطلاعاتی است. همچنین موضوعات شامل: حمایت از تولید پیایندهای جدید که حاصل نرم افزار پیشرفته تر که هم اکنون در بسیاری از عملیات استفاده می شود، نگهداری و پشتیبانی از نرم افزار ملزومات ذخیره سازی بزرگ برای تولید نگهداری و آرشیو انواع جدید از نشریات می باشد. نگرانی ها برای کتابخانه ها و کتابداران اهمیت دارد و مستلزم یافتن روش هایی است که پژوهشگران را تشویق نموده تا الگوهای نشرشان را تغییر دهند، فراهم کردن شواهدی برای ارزش تطبیقی نشریاتی که با الگوهای گوناگون نشریات تولید می شوند و کمک به پژوهشگران تا روش های جدید ارتباط علمی، پژوهشی، الگوهای دسترسی باز و پیشرفت و رشد مخزن را کسب کنند بسیاری البته یک موضوع در حال پیشرفت برای کتابخانه ها ناشران، تولیدکنندگان دانش و کاربران است. برای کتابخانه ها یافتن الگوهای بودجه برای حمایت و پشتیبانی از فعالیت های ارتباط علمی پژوهشی مثل خدمات نشر و نگهداری مخزن، یافتن بودجه برای محتوا دسترسی به اطلاعات از طریق ابزارهای سنتی یافتن بودجه برای خلق فراداده، برای خلق و پیاده سازی استاندارد برای کشف ابزارها، فراهم کردن انتقال ابزارهای چندرسانه ای و توسعه زیرساخت ها مناسب، از موضوعات جاری و درحال پیشرفت هستند یافتن بودجه برای کارکنان که خدمات را فراهم می کند و اجرای همه وظایف برای حمایت از فعالیت های آتی و جاری کتابخانه لازم بوده و یک نگرانی اصلی برای بیشتر کتابخانه ها است. بسیاری از خدمات با مشکلاتی روبرو هستند که به عنوان نتیجه عمومی شدن ،آن ها که در سطوح خدمات نگهداری می شوند. برای کتابخانه ها همچون ناشران همچنین موضوعات شامل نیاز به حمایت از اطلاعات و محتوای نشریات در قالب ها، زبان ها و ویژگی های مختلف است. ایجاد همکاران جدید افزایش یافته و همکاری ها با اعضای هیات علمی و سایر کاربران کتابخانه ها مراکز پژوهشی موزه ها مدارس دارای رتبه و درجه (دارای اعتبار) بخش های آی تی ناشران، انتشارات دانشگاهی به طور فزایندهای اهمیت یافته است. برای کتابخانه ها بررسی پیشرفت های مهم در نشریات ادواری ضروری است و راه حل هایی برای موضوعاتی که در بالا مطرح شد ارائه می کند.
نتیجه گیری
بسیاری از موضوعات مربوط به پیایندهای جدید و نقش های جدید برای کتابخانه ها
و کتابداران وجود دارد دست اندرکاران نشریات دانش و تخصص خود را برای نشان دادن بیشتر در موضوعاتی که در قرن 21 توسعه یافته ارتقا داده اند. تمرکز موضوعات پیرامون حفاظت سازماندهی، آموزش، همکاری، ارتباط، کشف، دسترسی، آرشیو، نرم افزار بودجه بندی توسعه ،مجموعه حق مؤلّف و توسعه یا استفاده از طرح های مختلف فراداده است این موضوعات و چالش هایی است که کتابداران و کتابخانه ها را آماده می کند تا تخصص قابل توجهی در مقابله با آن به دست آورند دانش و مهارت های به دست آمده نشان می دهد که موضوعات در مجموعه کتابداران است بنابراین کتابداران نیاز دارند که نقش کاری فعالی را از طریق چالش ها و موضوعاتی که روی ،داده به عهده بگیرند. موضوعات بسیار آشناست، اما زمینه تکامل یافته .است کتابداران و کتابخانه ها خود را برای روبرو شدن با آینده آماده می.کنند این رویارویی شامل پیایندها و نقش های جدیدی است اما موضوعات آشناست دست اندرکاران نشریات نیاز دارند در جلو در خط (مقدم باشند و به عنوان دنیای جدید پیایندها آشکار شوند.
منابع
Alexander Street Press. Alexander Street Press. http://alexanderstreet.com/ (accessed May 14, 2012).
Anderson, Kent, and Angela Dresselhaus. 2011. Publishing 2.0: How the Inter- net Changes Publications in Society. The Serials Librarian. April 11. doi:10.1080/0361526X.2011.556432. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/0361526X.2011.556432 cessed May 14, 2012). (ac-
Calhoun, Karen. 2007. "Being a librarian: metadata and metadata specialists in the twenty-first century." Library Hi Tech 25 (2): 174-187. doi:10.1108/07378830710754947. http://www.emeraldinsight.com/10.1108/07378830710754947 (accessed May 14, 2012)
Cassella, M., and L. Calvi. 2010. "New journal models and publishing perspec-
tives in the evolving digital environment." IFLA Journal 36 (1) (April 26): 7-15. doi:10.1177/0340035209359559. http://ifl.sagepub.com/cgi/doi/10.1177/0340035209359559 (accessed May 14, 2012). Cornell University Library. 2008. DPubs: Digital Publishing System. Cornell University Library. http://dpubs.org (accessed May 14, 2012).
Crawford, Walt. 2011. Open Access: What You Need to Know Now. Chicago: American Library Association. DOAJ. DOAJ: Directory of Open Access Journals. http://www.doaj.org/doaj?func-byCountry&uiLanguage=en (accessed May 14, 2012). De Schutter, Erik. 2010. Data publishing and scientific journals: the future of the scientific paper in a world of shared data. Neuroinformatics. Humana Press Inc. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20835853 (accessed May 14, 2012).
Devakos, Rea, and Karen Turko. 2007. "New Options for University Publish- ing. Synergies Building National Infrastructure for Canadian Scholarly Publish- ing." ARL 252/253: 16-19. http://www.arl.org/bm-doc/arl-br-252-253-synergies. pdf (accessed May 14, 2012).
Dublin Core Metadata Initiative. Dublin Core Metadata Initiative. http://dub- lincore.org/(accessed May 14, 2012).
Elsevier. 2012. Article of the Future. Elsevier B.V. www.articleofthefuture. com (accessed May 14, 2012).
Hahn, Karla L. 2008. Research Library Publishing Services New Options for niversity Publishing. Library. Association of Research Libraries. http://www.arl.org/bm-doc/research-library-publishing-services.pdf cessed May 14, 2012). (ac- Initiative, Open Archives. Open Archives Initiative Protocol for Metadata Har- vesting. http://www.openarchives.org/pmh/ (accessed May 14, 2012).
JoVE. JOVE. www.Jove.com (accessed May 14, 2012). Jottkandt, Sigi. 2010. Libraries as Publishers: New Roles for Libraries. http:// eprints.rclis.org/18415/ (accessed May 14, 2012). Maughan Perry, Anali, Carol Ann Borchert, Timothy S. Deliyannides, Andrea Kosavic, Rebecca Kennison and Sharon Dyas-Correia. 2011. "Libraries as Jour- nal 11 Publishers." Serials Review 37 (3) (September): 196-204. doi:10.1016/j.serrev.2011.06.006. http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0098791311001018 May 14, 2012). (accessed
Miller, Eric, and Micheline Westfall. 2011. “Linked Data and Libraries." The Serials Librarian 60 (1-4) (April11):17-22. Doi:10.1080/0361526X.2011.556427. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/0361526X.2011.556427 cessed May 14, 2012). (ac- Nature. Nature Linked Data. www.data.nature.com (accessed May 14, 2012).
Public Knowledge Project. PKP: Public Knowledge Project. http://pkp.sfu.ca (accessed May 14, 2012). Public Library of Science. PLos Public Library of Science. Public Library of Science. www.plos.org (accessed May 14, 2012). Shotton, David. 2009. "Semantic publishing: the coming revolution in scientific journal publishing." Learned Publishing 22 (2) (April 1): 85-94. doi:10.1087/2009202. http://openurl.ingenta.com/content/xref?genre=article&issn=0953- 1513
&volume=22&issue=2& page=85 (accessed May 14, 2012). Shotton, David (University of Oxford). 2012. "Five stars of online journal ar- ticles." D-Lib Magazine 18 (1/2): 1-17. Http://www.dlib.org/dlib/january12/shot- ton/01shotton.html (accessed May 14, 2012). Springer. 2010. Springer Healthcare Communications. Springer Healthcare Ltd. www.springerhealtcare.com (accessed May 14, 2012).
World Wide Web Consortium. W3C Standards. World Wide Web Consortium. http://www.w3.org/standards/semanticweb/data (accessed May 14, 2012).
چکیده
ما به روش های جدیدی برای اندیشیدن به حفاظت مجموعه های هیبرید روزآمد نیاز داریم؛ به رویکردی جامع تا عرصه های به شدت پراکنده حفاظت مادی و رقومی را با یکدیگر ترکیب کنیم منابع اطلاعاتی نیازمند حفاظت را اولویت بندی کنیم، به شکل دهی روندهای کاری جامع کمک کنیم و به اشتراک گذاشتن راهبردی ها بین قالب های رقومی و فیزیکی را ممکن سازیم این مقاله با بهره گیری از افسانه هندی فیل و شش مرد نابینا به رویکردی جامع راه جسته است. در این مقاله برخی از راهبردهای پیشگیری و نسخه برداری به عنوان نمونه هایی از رویکردهای کاربست این اصول رایج در قالب های رقومی و فیزیکی، بررسی می شود و با تذکر نکاتی در مورد فواید دیدن تمامی فیل حفاظت پایان می یابد.
کلید واژه ها: نگهداری رقومی؛ نگهداری سنتی؛ مدیریت حفظ و نگهداری؛ مدیریت ریسک
دیدن همهٔ فیل: رویکرد جامع به مدیریت حفاظت منابع کتابخانه ای
اشاره
*دیدن همهٔ فیل: رویکرد جامع به مدیریت حفاظت منابع کتابخانه ای (1)
راه های جدید اندیشیدن به حفاظت
امروزه شکاف بزرگی میان حفاظت سنتی (فیزیکی) و رقومی وجود دارد از یک طرف حفاظت سنتی به مراقبت از مواد فیزیکی می پردازد تا از دسترسی نسل های فعلی و آتی به آن ها اطمینان حاصل شود. مواد کتابخانه ای سنتی (ادکاک 1998 (5)، ص 8) شامل مواد آنالوگ کاغذ بنیانی نظیر کتاب ها، مجلات و روزنامه ها، دستنوشته ها، نقشه ها، عکس ها، میکروفرم ها، مواد سمعی بصری و طیف گسترده ای از سایر مصنوعاتی از این دست است که امکان دارد در مجموعه چنین موسساتی نگهداری شوند (اد کاک 1998، ص 52-35)؛ در طرف دیگر حفاظت رقومی قرار دارد که از مواد رقومی برای اطمینان از دسترسی به آن ها در طول زمان مراقبت می کند. حفاظت رقومی این چنین تعریف شده است مجموعه اقدامات مدیریت شده لازم برای کسب اطمینان از این که مواد رقومی تا زمان لازم در دسترس هستند. حفاظت رقومی... عبارت است از کلیه اقدامات لازم برای حفظ دسترسی به رسانه های رقومی، فراتر از محدودیت های رسانه یا تغییر در فناوری (حفظ وابستگی رقومی، 2008، تعاریف). (6)
1) Seeing the whole elephant: an integrated approach to managing preservation
2) Heather Brown: Artlab Australia, and State Library of South Australia, Adelaide, Australia. Email: Brown.Heather@dpc.sa.gov.au.
3) Ross Harvey RMIT University, Melbourne, Australia. Email: rharvey@gmx.com.
4) مدیر کتابخانه و آرشیو شرکت انتشارات فنی ایران ای میل mahsa_poorhaghani@yahoo.com
5) Adcock.
6) Digital Preservation Coalition 2008 Definitions.
این شکاف طی سال ها باعث رشد دانش، تخصص و پیدایش حرفهٔ جداگانه در میان متخصصان حفاظت، کارشناسان (1)آی تی سایر متخصصین حفظ مواد سنتی و رقومی شده است. دانش کارشناسی حاصل شده بسیار ارزشمند و پیشرفت آن قابل درک است؛ اما به موازات آن که راه های بیشتری برای فکر کردن به حفاظت رقومی و مدیریت آن یافته ایم، چنین تفکیکی پایدار نخواهد ماند.
مجموعه های هیبریدی به روش های جدید برای اندیشیدن به حفاظت نیاز دارند امروزه حفاظت نیز مانند مسائل دیگر کتابخانه به تدریج دچار تغییرات اساسی می شود. مواد رقومی هم آن هایی که از ابتدا رقومی بوده اند و هم آنان که رقومی شده اند به جمع کثیر مواد فیزیکی اضافه شده اند که به حفاظت نیاز دارند.
پل کانوی (2007) (2)به پاره ای از این تغییرات اشاره می کند که در پاسخ متخصصان حفاظت به مسئله مجموعه های هیبرید امروزی، اهمیت بسیار دارد؛ وی به ویژه به تغییر در برخی مفاهیم بنیادین حفظ و نگهداری اشاره می کند. یکپارچگی (3)یکی از آن ها است.
دست اندر کاران حفاظت در شیوه عمل سنتی، یکپارچگی مادی شیئ را با پرهیز از تغییر آن حفظ می کردند. آن ها یکپارچگی معنایی را نیز با مستند کردن زنجیره تصدی و اقداماتی که برای حفاظت شیء صورت گرفته است حفظ می کردند.
این روش برای مواد رقومی بکار نمی آید اساسا به این دلیل که در فرایندهای حفاظت مواد رقومی باید فایل های رقومی تغییر داده شوند حفظ یکپارچگی فیزیکی مواد رقومی تقریبا غیر ممکن (یا بسیار دشوار) است، اما می توان به دقت (وسواس) تغییرات لازم و زنجیره مالکیت را مستند کرد همان طور که کانوی (2007) بیان می کند: «نهایتا دنیای رقومی اصول حفاظت سنتی را از ضمانت یکپارچگی فیزیکی شیء به مشخص کردن ایجاد شیء تبدیل می کند که یکپارچگی معنایی مشخصه اولیه آن است».
اکنون به رویکردی جامع برای ترکیب عرصه های پراکنده حفاظت رقومی و فیزیکی نیاز داریم در حال حاضر تقریبا مجموعه های همه کتابخانه ها هم رسانه های آنالوگ دارند و هم رقومی پس شناخت شیوه مدیریت حفاظت مواد رقومی و آنالوگ ضرورتی برای حرفه است. ایده آل این است که برای مدیریت حفاظت و نگهداری رویکردی جامع اتخاذ شود رویکردی که هر دو روش را گرد هم آورد و عقلانی سازد با این حال اکنون نمی دانیم که چنین رویکرد جامعی چگونه است باید سیاست ها
و اقدامات جدیدی در پیش گیریم و از روش های جدیدی برای اندیشیدن به حفاظت استفاده کنیم که بتواند همه مواد را در بر گیرد برای آگاهی از اولویت بندی منابع اطلاعاتی نیاز به حفظ و نگهداری یاری رساندن به شکل دهی روند کاری جامع و امکان به اشتراک گذاشتن راهبردها بین قالب های رقومی و فیزیکی، چنین رویکرد جامعی لازم است.
نگریستن به تمامی فیل
اشاره
این مقاله با بهره گیری از افسانه هندی فیل و شش مرد نابینا به رویکردی جامع راه جسته است، نمادی که یادآور خرد و فرزانگی در میان بسیاری از فرهنگ هاست روایت های مختلفی از این داستان وجود دارد. شش مرد نابینا فیلی را لمس می کنند تا بفهمند چه شکلی است. هر کدام جائی از بدن فیل را لمس می کند تنه، خرطوم، گوش، دم و عاج مردان نابینا اطلاعاتشان را با هم قیاس می کنند و میانشان اختلاف به وجود می آید؛ چرا که هر یک تنها بخشی از فیل را شناخته بود در نهایت فهمیدند که هیچ یک از آن ها کل فیل را نشناخته است. همان طور که جان گادفری سکس (1)در شعرش آن را بیان می کند:
چنین شد که مردان هندوستان *** فتادند در خشم و در داستان
و هریک شده غرقه در ذهن خویش *** که من نیک تر گویم از دیگران
دریغا که هر یک به بیراهه بود *** به جزئی فرو مانده از بیکران (ساکس 1964).
این داستان تشبیه مناسبی است که نیاز به راه های جدید اندیشیدن به حفاظت مجموعه های پیچیده و هیبرید امروزی را نشان می دهد با نگریستن و درک ماهیت جامع حفاظت و این که چطور همه بخش های مجموعه های هیبرید با هم ارتباطی درونی دارند می توانیم دیدگاه همه جانبه جدیدی به دست آوریم که ما را در مدیریت موثرتر حفاظت در قرن 21 یاری رساند چنین دیدگاهی را مایکل
کلونان (20020 ص 232) (2)تحت عنوان «راه نگریستن» (3)توصیف کرده است دیدگاه ویدر نقطه مقابل دیدگاهی است که حفاظت را صرفا مجموعه ای از اقدامات مجزا در نظر می گیرد
دو بخش زیر به درک و مدیریت کلیت حفاظت می پردازد مرحله نخست می گوید چگونه می توان با تکیه بر اصول رایج ،فعلی دیدگاه جامع و یکپارچه ایجاد کرد؛ و در گام بعد بررسی می شود که چگونه این اصول می توانند عملا در شکل دهی به راهبردهای مدیریت حفاظت مجموعه های فیزیکی و رقومی در کتابخانه های قرن بیست و یکم بکار گرفته شوند.
گام نخست: شکل گرفتن دیدگاهی جامع
اشاره
یکی از راه های شکل گیری دیدگاهی جامع تعیین اصول و راهبردهای کلیدی است که به مدیریت حفاظت مواد فیزیکی و رقومی کمک می کنند.
در این مقاله، واژه اصول (1)به هنجارهای بنیادین بالادستی اشاره دارد نظیر تضمین کیفیت و جامعیت که زیربنای راهبردها و اقدامات است؛ راهبرد (2)به جهت های اصلی و مجموعه اقداماتی اشاره دارد نظیر نسخه برداری فراداده های حفاظت و آمادگی و واکنش به بلایای طبیعی.. اقدامات (3)نیز به انجام فعالیت های ویژه ای اشاره دارد که بخشی از راهبردها هستند نظیر آماده سازی فهرست اولویت های .نجات این ها بخشی از راهبرد آمادگی در برابر بلایای طبیعی است. این اقدامات وجه تمایز حفاظت رقومی و فیزیکی هستند.
اصول رایج
در نوشته ها به اصولی اشاره می شود که در مدیریت جامع حفاظت رایج است. به عنوان مثال وب (2004) از اصول رایجی نام می برد که در هر دو قالب رقومی و فیزیکی کاربرد دارند نظیر مداخلات حداقلی کیفیت بالا حفظ دیدگاه بلند مدت و اهمیت ثبت و ضبط مستندات حفاظت وی به اصل نظارت نیز اشاره می کند که مدت ها در حفاظت مواد فیزیکی سنتی کاربرد داشته است. به باور وی، از این اصول می توان در حفاظت فناوری های رقومی جدید نیز استفاده کرد (باستین، (4)کلونان و هاروی 2011، ص 11610؛ هاروی 2010 الف؛ کانوی 2010) اصول دیگر کانوی، شامل طول عمر، انتخاب کیفیت، یکپارچگی و دسترسی به مفاهیم بالا بسیار مرتبط است (2007)؛ گروه دیگری از اصول در عرصه هایی از توانایی پاسخ گفتن به حجم زیاد گرفته تا ساختار مواد رقومی وجود دارد که هاروی و مَهارد (5)پیشنهاد کرده اند (2013).
یک اصل که مدیریت حفاظت سنتی و رقومی را به هم مرتبط می کند مدیریت ریسک است. مدیریت ریسک به ابزاری جا افتاده ای در کاهش سیستماتیک خطر و شکل دهی به اولویت ها و جهت های برنامه حفاظت فیزیکی سنتی برای کاهش خسارات در حال حاضر و آینده تبدیل شده است (اشلی (1)- اسمیت 1999، (2)و 2001؛ ایک رام (3)و سی سی آی، 2012). (4)چارچوب ریسک نیز در حفاظت رقومی، به ویژه در بستر برنامه های حفاظت، به خوبی برقرار شده است (کنی (5)و دیگران، 2002؛ هاروی 2010ب، ص83- 64، 135) و چارچوب های مدیریت حفاظت کلیدی نظیر مدل مرجع سیستم اطلاعات آرشیوی باز (اُ ای آی اس) (6)(سی سی اِس دی اس 2012) (7)و الگوی چرخه زندگی مرکز گزینش رقومی (دی سی سی 2008) (8)را تایید می کند. همچنین با سیستم های بازرسی کلیدی نظیر سازمان جهانی استانداردسازی (ایزو) (9)بازرسی و صدور گواهی تایید برای مخازن نگهداری منابع رقومی مرتبط است. فهرست اولیه ای از اصول رایج در جدول 1 آمده است.
جدول 1. اصول رایج حفاظت
تصویر
1) Ashley
2) Smith
3) .ICCROM (international centre for the study of the preservation and restoration of cultural propert.
4) CCI
5) Kenney
6) (Open Archival Information System Reference Model (OAIS.
7) (Consultative Committee for space data systems(CCSDS
8) Digital Curation Centre Curation Lifecycle Model=DCC
9) (International Organization for Standardization (ISO.
تصویر
این اصول، وجوه مشترک مدیریت حفاظت را در قرن 21 به دست می دهند و می توانند درست مانند ساختار استخوان بندی فیل، همه اجزای حفاظت را اعم از قالب های رقومی و غیر رقومی به هم ارتباط دهند یا قطع کنند درک این ارتباطات داخلی اصول رایج خطر راه اندازی برنامه نگهداری را
کاهش می دهد که صرفا به بخشی از حقیقت می پردازد مثل نگریستن صرف به خرطوم فیل و از سایر مواد و قالب ها غافل می ماند.
گام دوم: بکارگیری اصول رایج به عنوان راهبردی
اشاره
گام بعدی در رویکرد جامع به مدیریت حفاظت و نگهداری زمانی برداشته می شود که اصول ذکر شده در میان قالب های رقومی و سنتی (فیزیکی)، عملا در سطح راهبردی بکار گرفته شوند. پتانسیل ارتباطات درونی در سطح راهبردی را می توان در بطن این دو قلمرو گسترده یافت نگهداری پیشگیرانه و نسخه برداری
راهبردهای پیشگیری
اشاره
راهبردهای مربوط به حفاظت پیشگیرانه به دستورالعمل ها و یا مجموعه اقداماتی اطلاق می شود که به جلوگیری از آسیب دیدگی یا تاخیر در آسیب دیدگی مواد رقومی و فیزیکی هر دو به کار می آید در بخش بعدی درباره چهار راهبرد پیشگیری سخن می گوییم : 1) واکنش و آماده سازی برای بلایای طبیعی، 2) کنترل و پایش محیطی، 3) ارزیابی الزامات حفاظت و 4) حفاظت در برابر تهدیدها و آسیب ها چگونه می توان این راهبردها را در مورد قالب های رقومی و سنتی(فیزیکی) به کار برد تا بدین طریق فرصتی برای هماهنگی نزدیک تر مدیریت حفاظت فراهم شود.
آماده سازی برای بلایای طبیعی و واکنش به آن
راهبرد آماده سازی برای بلایای طبیعی و واکنش به آن، یکی از راهبردهای پیشگیرانه اصلی است که بر کاهش ریسک آسیب به مواد در هنگام وقوع بلایای طبیعی توجه می کند. راهبردهای واکنش و آماده سازی برای بلایای طبیعی، هم در مورد مواد فیزیکی و هم رقومی در چارچوب مدیریت ریسک پشتیبانی می شوند.
اجزای تشکیل دهنده راهبرد بلایای طبیعی - چه برای مواد فیزیکی باشد و چه برای مواد رقومی مشخصا بازدارندگی، (1)آماده سازی (2)واکنش (3)و بازیابی (4)خواهد بود به عنوان مثال در سند ایزو دی آی اس 16363 موارد زیر خواسته شده است: «مستندسازی این که چه چیزهایی نسخه پشتیبان دارند و
به چه تعداد؛ بازرسی/ موجودی نسخه های پشتیبان؛ سنجش اعتبار نسخه های پشتیبان تکمیل شده؛ برنامه ها، سیاست ها و مستندسازی بازیابی در شرایط بلایای طبیعی؛ تمرین فرار از آتش؛ بررسی نسخه های پشتیبان؛ قراردادهای پشتیبانی برای نرم افزار و سخت افزارهای مربوط به مکانیزم تهیه نسخه پشتیبان» (ایزو 2011، بخش 2.1.1.5).
راهبردی بلایای طبیعی که صرفا بر مواد فیزیکی یا رقومی تمرکز کند مانند این است که تنها به گوش یا دم فیل نگریسته شده است به عنوان مثال، «برنامه ها، سیاست ها و مستندسازی بازیابی در شرایط بلایای طبیعی تمرین فرار از آتش و بررسی نسخه های پشتیبان» را که در سند ایزو/ دی آی اس 16363 عنوان شده است می توان برای مواد فیزیکی نیز بکار برد.
علاوه بر آن، راهبردی که مدیریت ریسک یکپارچه و هماهنگی برای مواد فیزیکی و نیز رقومی اعمال کند، برای مدیران حفاظت این امکان را فراهم می کند که تصمیمات آگاهانه تر و متناسب تر بگیرند و اقداماتشان را اولویت بندی کنند یک مثال خاص از تصمیم هایی که در پاسخ به بلایا در خصوص مجموعه های رقومی می توان گرفت، مورد مجموعه هایی است که نسخه پشتیبان آن ها در خارج از محل نگهداری می شود. این گونه تصمیمات را می توان با تصمیم هایی در مورد مجموعه های آنالوگ همسو کرد که نسخه ای از آن ها در خارج از محل نگهداری می شود.
اما زمانی که اصول و راهبردها در سطح اقدامات ویژه بکار گرفته می شوند تمایز آشکاری میان رقومی و فیزیکی پدید می آید. باز چالش در دیدن همه فیل و تشخیص ارتباط میان اجزای آن است. همان طور که برای مواجهه با بلایا در مورد مواد کاغذی یا فیلم ها اقدامات زیادی باید انجام شود، اقدامات فنی متفاوتی نیز لازم است تا داده های موجود در اشیاء رقومی ثبت و نگهداری شوند چنین اقدامات حفاظت تخصصی و مشخص کاملا ضرورت .دارند مدیریت حفاظت موثر از مجموعه های هیبرید قرن بیست و یکمی به فهم اصول کلی حفاظت و نیز توانایی بیشینه سازی امکانات هماهنگ سازی و به کارگیری راهبردهای بلایای رایج نیاز دارد.
کنترل و پایش محیطی
در مورد موادّ فیزیکی مجموعه ها راهبرد کنترل و پایش محیطی اطمینان ایجاد می کند که شرایط محیط نگهداری آن ها بازرسی و در سطحی حفظ شود که سرعت فرسایش را کاهش می دهد. نوسانات شدید و سریع دما و رطوبت می تواند مشکلاتی در مجموعه های فیزیکی پدید آورد مانند تاب برداشتن، ترک خوردن، قارچ زدگی افزایش سرعت فرسایش شیمیایی همچنین نور و اشعه فرابنفش زیاد موجب محوشدگی غیرقابل بازگشت در مواد حساس به نور می شود. گرد و غبار و آلاینده ها
می توانند تخریب فیزیکی و شیمیایی را سرعت بخشند کنترل و پایش محیط مجموعه های فیزیکی به مدیران حفاظت کمک می کند تا شرایط را کنترل کنند و در نتیجه بتوانند بر ماهیت و سرعت فرسایش مقدر در مجموعه اثر گذارند به موازات آن، کنترل و پایش محیط و راهبرد حفاظت برای مناطقی که رسانه های ذخیره اطلاعات رقومی در آن نگهداری می شوند بسیار اهمیت دارد.
پارامترهای مهم محیطی برای «محیط فیزیکی» (1)و مراکز به شدت حفاظت شده ذخیره سازی کامپیوتری برای ذخایر رقومی اهمیت حیاتی دارد (اُسی ال سی (2)و آر ال جی (3)ص 13).
مشابهت های آشکاری بین راهبردهای کنترل و پایش محیطی مواد فیزیکی و رقومی وجود دارد. ابزارها و چارچوب های کاری سنجش و پایش، به ویژه سنجش و پایش دما، رطوبت نسبی و کیفیت هوا شباهت دارند.
به نظر می رسد که نقاط اصلی تفاوت در سطوح مشخصی از ابزارها یافت می شود به عنوان مثال درجه بهینه دما، رطوبت نسبی نور و اشعه فرابنفش و کیفیت هوا در مورد انواع مختلف مواد مجموعه فیزیکی تفاوت دارد (بی اس آی، 2012 (4)استاندارهای ملی نیروی کار 2011 (5)آی پی آی، 2013). (6)به همین ترتیب در مجموعه های رقومی شرایط پیشنهادی ویژه ای برای اتاق کامپیوتر از نظر دما رطوبت نسبی جریان و کیفیت هوا وجود دارد (ای اس اچ آر ای ایی، 2008). (7)ایزو 1999، طبقه 8) این خصوصیات، تا زمانی مهم هستند که وجوه مشترک راهبردی کلی را نپوشانند پتانسیل برای سازگاری بیشتر کنترل و پایش محیطی مجموعه های کتابخانه های رقومی و فیزیکی؛ و بنابراین ایجاد ارتباطات درونی مدیریت حفاظت جامع («کلیت فیل») افزایش یافته است.
ارزیابی الزامات حفاظت
ارزیابی الزامات یا ممیزی های حفظ و نگهداری، راهبردی است که در شناسایی سیستماتیک و اولویت بندی تعدادی از فاکتورهای مهم از جمله مناطق ریسکی و آسیب پذیر و تخریب های موجود در مجموعه های سنتی به خوبی بنا نهاده شده است (ای آی سی سی ام 2008). (8)نویسندگان پیمایش انجام شده مرکز مشاوره حفاظت کتابخانه بریتانیا بیان می کنند: «مجموعا نتایج ممیزی.... مدارک
1) physical environment
2) (Online Computer Library Center, Inc. (OCLC
3) Communications is a Ghanaian ICTcompany based in Accra RLG.
4) BSI
5) National Standards Taskforce
6) IPI) International Press Institute).
7) Australian Institute for the Conservation of Cultural Materials (AICCM.
8) Of Heating Refrigerating and Air-Conditioning Engineers(ASHRAE) American Society.
محکمی از اقدامات ارزیابی فراهم می سازد و برای تغییر پیشنهادهایی ارائه می کند که برای ارتقای استانداردهای مراقبت ضرورت دارند» (پیچ (1)و فاستر 2013 ص 3). (2)این ممیزی سیستماتیک یا «گرفتن نبض» (3)در مجموعه های سنتی، در محیط رقومی با عملکرد «برنامه ریزی حفظ و نگهداری» (4)در چارچوب کاری اُ ای آی اس (سی سی اس دی اس 1- 20124 ص) (5)ما به ازایی دارد. همچنین در اصول مدیریت ریسک جا افتاده است که شامل پایش و «فراهم سازی گزارش های دوره ای تحلیل ریسک» است. با این که در هر مورد در سطح جزئی اعمال مشخص و تخصصی هستند، لیکن راهبرد کلی پایش و ممیزی می تواند در کل فیل بکار گرفته شود.
حفاظت در برابر تهدیدها و آسیب ها
در مجموعه های سنتی، جدا از آماده سازی برای بلایای طبیعی و کنترل و پایش محیطی، راهبرد کلیدی مدیریت جامع آفات (آی پی ام) (6)را نیز شامل می شود. آی پیام روش سازگاری است که بر ایجاد محیط هایی برای مجموعه های فیزیکی تمرکز دارد که برای حشرات و سایر آفات جذاب نباشند؛ این روش را با محدودیت های ،فیزیکی انبارش مناسب و تشخیص سریع انجام می دهد؛ و مبتنی بر دانش پیرامون چرخه زندگی و زیست شناسی آفات و نیز مدیریت و انسداد منابع ازدیاد آفات و پایش محیط مجموعه است (ادکاک، 1998، ص 32) راهبرد هم عرض در محدوده رقومی عبارت است از حفاظت سیستماتیک ذخایر رقومی از تهدیدهایی نظیر دسترسی های غیر مجاز ویروس ها و تغییر یا تخریب داده ها (سی سی اس دی اس 2012، ص 4-4).
علاوه بر آن اقدامات ویژه متفاوت هستند تشخیص فیزیکی و انسداد در یک طرف و مجوز قومی، قابلیت های امنیتی، بررسی ویروس ها و خدمات یکپارچه داده ها در طرف دیگر با این حال در سطح بالاتر راهبردی، اهداف و رویکردها همچنان مشابه هستند.
نسخه برداری
نسخه برداری یا راهبردهای قالب سازی مجدد به ایجاد نسخه های متعدد از محتویات منابع اطلاعاتی در قالب ها یا رسانه های پایدارتر منجر می شود در حفاظت مواد ،سنتی نسخه برداری عبارت است از:
روش های رقومی کردن یا در برخی موارد ایجاد میکروفیلم به منظور حفظ محتویات (در مقابل حفظ نسخه اصلی- حامل اطلاعاتی) نسخه رقومی شده از یک نسخه اصلی آنالوگ، با اشیایی که در اصل رقومی تولید شده اند در دنیای رقومی به هم می پیوندند.
در بخش بعد در این مورد بحث می شود که چگونه دو راهبرد نسخه برداری را که به هم مرتبط اند (تضمین کیفیت و مدیریت ارتباط بین نسخه بدل و اصلی) می توان در شیوه های یکسانی برای قالب های رقومی و سنتی بکار گرفت این دو راهبرد را نیز، اصول مدیریت ریسک و یکپارچگی حمایت می کنند.
تضمین کیفیت
اصل کیفیتی کانوی، از طریق راهبرد تضمین کیفیت بکار گرفته می شود. در ایجاد میکروفیلم یا رقومی کردن مواد آنالوگ، تضمین کیفیت از طریق پیروی از استانداردها و راهنماها در تمام مراحل نسخه برداری اعم از آماده سازی نسخه اصلی تصویر برداری نوع قالب میزان وضوح و بازبینی به اجرا در می آید (براون 2003، (1)راهنمای یادگیری ص 15؛ فادجی (2)تصویر کارگروه، 2009). (3)
به همین ترتیب، در یک مخزن (انبار) رقومی، نسخه برداری به عنوان راهبرد در مراحلی از مدیریت مواد رقومی بکار گرفته می شود؛ که شامل این مراحل است:
نوسازی (جایگزین کردن نسخه ای با کیفیت عالی، به طوری که کلیه نرم افزارها و سخت افزارها مانند گذشته به کار خود ادامه دهند)،
همتاسازی (4)(که هیچ تفاوتی بین نسخه بدل و اصلی وجود ندارد)،
انتقال (5)(که در آن محتویات به رسانه ای متفاوت و یا محیط نرم افزاری یا سخت افزاری متفاوت منتقل می شود تا دسترس پذیری آن حفظ شود) ایزو 2011، ص1-14).
مکانیسم های فناوری و تاییدیه های مختلفی برای اطمینان از کیفیت و یکپارچگی داده های نسخه های بدل وجود دارد (ایزو 2011 ص 1. 5، 5. 10) در فرایند ،بازرسی بازرسی و گواهی ذخایر رقومی مورد اعتماد نیاز کنترل کیفی را روشن تر کرده اند (سی سی اس دی اس 2012، 1.2.3.3 ص 7-3).
با این که در همه موارد اقدامات تخصصی انجام شده اند، هدف کلی تضمین کیفیت، اطمینان از
یکپارچگی و وثوق نسخه های بدل است و این راهبرد باید بکار گرفته شود، صرف نظر از این که در کجای کلیت حفاظت قرار گرفته باشد.
مدیریت ارتباط بین نسخه های بدل و اصلی
مدیریت رابطه میان ماده اصلی و کپی ،آن بخش مهمی از مدیریت حفاظت سنتی و رقومی است. در حفاظت سنتی حفاظت هر قسمت از نسخهٔ اصلی به اندازه ایجاد نسخه بدل اهمیت دارد حفاظت نسخه اصلی در روش حفاظت رقومی، عبارت است از همه آن چه که برای روبراه نگه داشتن نسخه اصلی نیاز است و به عنوان بخش جدایی ناپذیر از برنامه حفاظت رقومی مدیریت می شود.
در حفاظت سنتی مدیریت موثر ارتباط بین نسخه های بدل و اصلی است که شامل شناسایی ارتباط متقابل و کاربست راهبردهای مرتبط در روند کاری کارآمد است به طوری که اجزای مختلف کلیت حفاظت را به هم مرتبط کند. به عنوان مثال این معنا را می تواند داشته باشد که درمان های حفاظتی نسخه های اصل پیش از نسخه برداری ترتیب بندی می شوند پس از آن محفظه های ذخیره سازی حفاظت اضافه می شود و نسخه اصل به شرایط محیطی مناسب برگردانده می شود (براون 2011، ص 193)؛ یا به معنی ذخیره سازی بلند مدت نسخهٔ مادر میکروفیلمی است که نسخه های رقومی از آن ساخته شده اند.
به هر حال، اغلب در روش نگهداری سنتی زمانی که نسخه رقومی تهیه می شود حفاظت آن خود به خود، در برنامه حفاظت به عنوان راهبردی یکپارچه در نظر گرفته نمی شود؛ مانند این است که تنها به عاج فیل نگریسته شود در حفاظت ،رقومی مدیریت مداوم نسخه های رقومی بخش جامعی از کل چارچوب کاری را تشکیل می دهد
این نمونهٔ دیگری از مزایای بالقوه هم آموزی میان حفاظت سنتی و رقومی است؛ و چارچوبی یکپارچه که هم حفظ مواد اصلی سنتی را در برگیرد و هم نگهداری بلند مدت نسخه های رقومی را
چارچوب به هم پیوسته
به نظر ما، اکنون زمان تدوین چارچوبی حقیقتا به هم پیوسته برای حفاظت مجموعه های هیبرید امروزی است؛ چارچوبی جامع، مبتنی بر درک رایج از اصول مشترکی نظیر طول عمر انتخاب و یکپارچگی و لیست مفصل تری از اصولی که در جدول 1 آمده است. این ها همه فرصتی برای مدیریت هوشمندانه حفاظت مجموعه های هیبرید فراهم می سازد؛ و با فراهم سازی ساختاری برای استفاده و هماهنگ سازی راهبردهای رایج میان مجموعه های رقومی و فیزیکی به اجرا در می آید چنین چارچوبی
فرصتی فراهم می کند برای افزایش مزایای بالقوه ای نظیر تصمیم گیری آگاهانه تر اولویت بندی منابع برای رسیدگی به ریسک ها و به اشتراک گذاشتن راهبردهای رایج مورد استفاده در میان مواد رقومی و فیزیکی.
در هر صورت، این تنها در صورتی ممکن می شود که از دیدن دم و خرطوم فیل فراتر برویم و به کل فیل حفاظت بنگریم.
منابع
Adcock، E 1998، Principles for the care and handling of library material، IF- LA-PAC، Paris viewed 29 April 2013، <http://archive.ifla.org/VI/4/news/pchlm. pdf>.
American Society of Heating Refrigeration and Air-conditioning Engineers (ASHRAE) 2008 2008 ASHRAE environmental guidelines for datacom equip- ment: Expanding the recommended environmental envelope Atlanta viewed 17 May 2013، <http://tc99.ashraetcs.org/documents/ASHRAE_Extended_Environ- mental_Envelope_Final_Aug _1_2008.pdf.
Ashley-Smith، J2001، Practical uses of risk analysis' The Paper Conserva- tor، vol. 25، pp. 59- 63.
Ashley-Smith، J 1999 Risk assessment for object conservation. Butter- worth-Heinemann، Oxford.
Australian Institute for the Conservation of Cultural Material (AICCM) 2008،
Preservation Needs Assessment Report Template Canberras viewed 31 May 2013. <http://www.aiccm.org.au/docs/AICCMBusinessDocs/PresNeedsTemplate. pdf>.
Bastian. J. Cloonan M & Harvey R 2011. From teacher to learner to user: developing digital stewardship pedagogy'. Library Trends: vol. 59, no. 4 pp. 607- 622.
British Standards Institution (BSI) 2012 PAS 198:2012: Specification for managing
environmental conditions for cultural collections London viewed 13 May 2013. http://shop.bsigroup.com/en/ProductDetail/?pid=000000000030219669.
Brown H 2011. 'Painted lines: preservation connections' IFLA Journal vol. 37 no. 3 pp. 189-194.
Brown H 2003. Training in Preservation Microfilming National Library of Australia Canberra 13 volumes: <http://www.nla.gov.au/preserve/trainmat. html>.
Cloonan M 2001 W(h)ither preservation? Library Quarterly, vol. 71 no. 2. pp. 231-242.
Consultative Committee for Space Data Systems (CCSDS) 2012 Reference model for an Open Archival Information System: recommended practice viewed 27 April 2013. http://public.ccsds.org/publications/archive/650x0m2.pdf.
Conway. P 2007: The Relevance of Preservation in a Digital World Northeast Document Conservation Center Andover MA accessed 6 June 2013: <http:// www.nedcc.org/freeresources/ preservation-leaflets/6.-reformatting/6.4-the-rele- vance-of-preservation-in-a-digitalworld>. Conway: P 2010. 'Preservation in the age of Google: digitization digital preservation and dilemmas' Library Quar- terly, vol. 80 no. 1 pp. 61-79. 13
Digital Curation Centre (DCC) 2008 DCC curation lifecycle model DCC Edinburgh viewed 25 April 2013 http://www.dcc.ac.uk/lifecycle-model/.
Digital Preservation Coalition (DPC) 2008 Preservation management of dig- ital materials: the handbook N Beagrie & M Jones (eds). York viewed 14 May 2013 http://www.dpconline.org/advice/preservationhandbook.
Federal Agencies Digitisation n Initiative (FADGI) Still Image Working Group 2009 Technical Guidelines for Digitising Cultural Heritage Materials: Creation of Raster Image Master Files: FADGI Washington DC viewed 31 May 2013. <http://www.ationguidelines.gov/guidelines/FADGI_Still_Image-Tech Guidelines 2010-08-24.pdf>.
Harvey R 2010a Curation in the curriculum: equipping the profession to en- sure the preservation of information' in iConference 2010 University of Illinois Urbana-Champaign viewed 25 April 2013 http://hdl.handle.net/2142/14959
Harvey R 2010b. Digital Curation: a how-to-do-it manual. Neal-Schuman New York. Harvey. R 2012 Preserving digital materials 2nd ed. Berlin De Gruyter Saur.
Harvey. R & Mahard M 2013. 'Mapping the preservation landscape of the twenty first century' Preservation. Digital Technology and Culture, vol. 42 no. 1. pp. 5-16.
Image Permanence Institute (IPI) 2013 Overview statement. Rochester NY. viewed 13 May 2013 https://www.imagepermanenceinstitute.org/environmental/ overview
International Centre for the Study for the Preservation and Conservation of
Cultural Property (ICCROM) and Canadian Conservation Institute (CCI) 2012. Reducing Risks to Heritage: International Meeting 28-30 November Amersfoort The Netherlands viewed 27 April 2013. <http://www.significanceinternational. com/Portals/0/Documents/RiskConfAmsterdam Nov 2012.p
df> International Organization for Standardization (ISO) 2011 ISO/DIS 16363 Space data and information transfer systems - Audit and certification of trust- worthy digital repositories: Geneva viewed 27 April 2013. <http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.ht- m?csnumber=56510>.
International Organization for Standardization (ISO) 1999. ISO 14644-1:1999: Cleanrooms and associated controlled environments Part 1: Classification of air cleanliness Geneva viewed 29 May 2013. <http://www.iso.org/iso/home/ store/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=25052>
Kenney. AR. McGovern N. Botticelli P. Entlich R. Lagozes C & Payette S 2002. 'Preservation risk management for web resources' D-Lib Magazine. vol. 8 no. 1 viewed 27 April 2013 <http://www.dlib.org/dlib/january02/kenney/01ken- ney.html>. 14
National Standards Taskforce 2011 National Standards for Australian Muse- ums and Galleries version 1.2 viewed 27 April 2013 <http://www.collection- saustralia.net/sector info item/107>
Online Computer Library Center (OCLC) and Research Libraries Group (RLG) 2002 Trusted Digital repositories: Attributes and Responsibilities. RLG. Mountain View, CA viewed 27 April 2013 <http://www.oclc.org/content/dam/ research/activities/trustedrep/repositories.pdf>
Peach C & Foster J 2013 Knowing the Need: Optimising preservation for library and archive collections British Library Preservation Advisory Centre London viewed 31 May 2013. http://www.bl.uk/blpac/pdf/ktn.pdf.
Saxe. JG 1964. The blind men and the elephant World's Work Kingswood
UK.
Webb. C 2004. The malleability of fire: preserving digital information' in J Feather (ed). Managing preservation for libraries and archives: current practice and future developments
چکیده
این مقاله توسعه کتابداری بین المللی را در توسعه تاریخی سازمان های غیرانتفاعی بین المللی و ظهور جهانی شدن جای می دهد. نگاهی به کتابداری بین المللی و تأثیر ابتکارهای توسعه در کتابداری به این شیوه، ابزاری فراهم می کند تا کتابداری را به عنوان عامل جهانی نگری فرهنگی و سهیم در توسعه شرایط جهانی شدن مدرن بدانیم. مقاله حاضر با پایه ریزی کتابداری بین المللی به عنوان عاملی در این پیشرفت های وسیع اجتماعی تأکید دارد که نظریه های جهانی شدن، جهت پژوهش درباره تأثیر طرح های توسعه کتابداری بین المللی در گذشته و حال چشم اندازهای مفیدی فراهم می کند.
کلید واژه ها: کتابداری بین المللی، سازمان های غیر انتفاعی بین المللی، نظریه جهانی شدن
عوامل تغییر: کتابداری بین المللی، توسعه، و نظریه جهانی شدن
اشاره
مقدمه
فعالیت های کتابداری بین المللی به هیچ وجه پدیده جدیدی نیست به نظر می رسد که از زمانی که مجموعه سازی و سازماندهی کتاب آغاز شد محور توزیع دانش بوده است بنابراین چرا ما نیاز داریم به روش های جدیدی برای تحلیل منتقدانه توسعه، خط سیر و تأثیرات کتابداری بین المللی و فعالیت های توسعه توجه کنیم؟
پاسخ این پرسش و اصل این مقاله با نوشته های به نسبت پیچیده پل پریه (4)آغاز می شود که به عنوان یک آرشیویست و متخصص کهن خط شناسی (5)در مدرسه شارت آموزش دید و زندگی حرفه ای اش را در کتابخانه ملی [فرانسه] (6)گذراند. سال 1931 پریه تاریخ تمدن بشری را با عنوان وحدت انسانی (7)نوشت" که بعدها همکارش سوزان بریه (8)سال 1951 در کار نافذش درباره جنبش
1) Agents of Change: Internationnal Librarianship, Development, and Globalization Theory
2) Steve Witt :University of Illinois at Urbana-Champaign, Champaign, USA
3) پژوهشگر سازمان اسناد و کتابخانه ملی .ج. ایران ztahavori@yahoo.com
4) Paul Perrier
5) paleographer
6) Bibliotheque Nationale
7) L'Unite Humaine
8) Suzanne Briet
دبیز شکاران، (1)یعنی "دبیزش چیست؟" (2)از آن نقل کرد (1). بریه از اثر پریه در چند مورد استفاده می کند تا از مبحث "وحدت انسانی" (3)خود حمایت کند که از طریق کار اطلاعاتی "دبیز شکاران" و دیگر متخصصان اطلاع رسانی پشتیبانی و ایجاد می شود (2). البته به نظر می رسد مفهوم بشریت جهانی (4)به شبکه اطلاعاتی جهان گستر پیوند داشته و تحت تأثیر آن قرار گرفته و تغییر کرده است و درباره مفاهیم اخیر جهانی شدن و اطلاعات یا جامعه شبکه ای (5)سخن می گوید.
در تاریخ کتابداری بین المللی وقایع و شخصیت های مهمی هم عصر نوشته پریه بودند این زمان بود که ایفلا از مجموعه ای از گردهمایی ها که در پراگ فیلادلفیا و ادینبرگ در اواخر دهه 1920 برگزار شد، تأسیس گردید درست پس از چند سال انجمن کتابداری امریکا راه اندازی کتابخانه آمریکایی (6)را در پاریس و مدرسه موقتی کتابداری پاریس را که به طور غیر مستقیم در تأسیس ایفلا نقش داشت آغاز کرد. به طور قطع، پل اوتله (7)نیز همکار بنیانگذار اتحادیه بین المللی مراکز اطلاع رسانی (فید) (8)و اتحادیه انجمن های بین المللی، (9)طراح طرح رده بندی ده دهی جهانی (10)پیشگام جنبش دبیز شکاران و فعال صلح در نزدیکی شمال بروکسل بود. قالب های جدید کتابداری بین المللی به حرفه کتابداری جهان گستر و تأسیس شبکه ای انجامید که تا حمایت توسعه کتابداری در سراسر جهان ادامه یافت. تمام این رخدادها در میانه دو جنگ هولناک جهانی رخ داد.
چرا تمام این فعالیت های بین المللی در چنین ناآرامی اجتماعی و اقتصادی رخ می دادند و چطور ادامه می یافتند؟
قبل از رسیدن به پاسخ های این پرسش ها نیاز داریم نخست بافت وسیع تر اجتماعی و نظری توسعه شبکه ها و سازمان های بین المللی را در دهه 20 مورد توجه قرار دهیم.
سال 1954 لئون کارنووسکی (11)از دانشگاه شیکاگو، کنفرانسی برپا کرد که بر بعضی از این موضوعات متمرکز بود وی کوشید مشکلات تسهیم ،اطلاعات تأثیر فرهنگ و جامعه را در توسعه کتابخانه در مناطق مختلف جهان بشناسد و نقش سازمان های بین المللی بزرگ همچون یونسکو و
1) Documentationalist movement
2) Que es la documentacion? = What is documentation
3) Unification of humanity
4) Universal humanity
5) network society
6) American Library
7) Paul Otlet
8) (International Federation for Information and Documentation (FID
9) The Union of International Associations
10) (Universal Decimal Classification (UDC
11) Leon Carnovsky
سازمان های ملی همچون انجمن کتابداری امریکا را در توسعه بیشتر کتابخانه ها و دسترسی به دانش شناسایی کند. این کنفرانس در نظر داشت راه های جدیدی را گسترش دهد که گرایش های بین المللی در کتابداری را مد نظر قرار می داد و چشم اندازهای جدیدی را در مورد چگونگی توسعه و سازماندهی برنامه های آتی شکل می داد. موریس ویشر (1)در طول کنفرانس، بر رشد انفجاری دانش و اهمیت فزاینده زبان های غیر اروپایی در انتشارات، پژوهش و کشف به عنوان چند عامل تمرکز کرد که کتابداران را متحیر می کرد و بر آن ها اثر می گذاشت با این وصف ویشر تأکید داشت مشکل ترین مسأله این حقیقت بود که ما در یک دنیای"ملی فعال " (2)زندگی می کنیم (3). به عبارت دیگر ویشر نگران راه هایی بود که قدرت دولت را بر مبادله بین المللی اطلاعات و همکاری کتابخانه ای کاهش دهد مسائلی که ویشر توصیف می کند امروز نیز با ما همراه هستند و به نظر می رسد که غلبه بر آن ها مشکل باشد.
از کنفرانس کارنووسکی و تلاش های دیگر که تأثیر فعالیت های بین المللی کتابداری را توصیف و ارزیابی می کند، وجوه جدید تحلیل تاریخی و اجتماعی پدیدار شده است که برظهور جهانی نگری (3)فرهنگی و تأثیرات جهانی شدن بر توزیع دانش و تغییرات فرهنگی تمرکز دارد در تلاشی جهت قرار دادن این پرسش ها در بافتی جدید، این مقاله موقعیت کتابداری بین المللی را در پیدایش تاریخی جهانی نگری فرهنگی و پیوندهای بعدی به دیگر نظریه های جهانی شدن ترسیم می کند که بر نقش شبکه ها و جریان اطلاعات در اشاعه دانش و توسعه قالب های جدید فرهنگی و سازمانی تمرکز دارد. این امر، کتابداری بین المللی را در بافت پیشرفت های وسیع تر اجتماعی و فناورانه جای می دهد که در پدیده ترسیمی اقتصادی و فرهنگی به عنوان جهانی شدن مشارکت داشته اند و پایه نظری جدیدی برای بررسی تأثیر و جریان توسعه کتابداری بین المللی و شبکه های کتابداری بین المللی فراهم می کنند.
نظریه جهانی شدن و کتابداری بین المللی
فراسوی مفاهیم سنتی نظریه کتابداری و پژوهش، چندین حوزه بررسی پیش می آید که در صدد است در مورد پدیده هایی توضیح دهد که در آن کتابداران و سازمان های بین المللی کتابداری به طور فعال مشارکت دارند. این پدیده ها ظهور سازمان های غیر انتفاعی بین المللی هستند در آن چه جهانی نگری فرهنگی نامیده می شود و پیدایی جهانی شدن به عنوان واژه ای که شرایط در هم تنیده ای را توضیح می دهد که انسانیت خودش را در آن می.یابد نگاهی به کتابداری بین المللی و تأثیر ابتکارهای توسعه
کتابداری از دید این نظریه های جهانی شدن، ابزاری فراهم می آورد که کتابداری را به عنوان یک شریک یا نماینده تاریخی نگاه می کند در آن چه ممکن است «طرح جهانی شدن» (1)نامیده شود.
به علاوه، استقرار کتابداری بین المللی به عنوان بازیگر پیشرفت های وسیع تر اجتماعی - که ما اکنون آن را جهانی شدن می نامیم - به ما توان می دهد که این نظریه ها را استفاده کنیم این کار برای نظریه پردازی و پژوهش در مورد روشی است که از آن طریق کتابداری بین المللی و طرح های توسعه بین المللی را پیش برد؛ طرح هایی که کتابخانه ها زیرساخت اطلاعاتی و دسترسی به اطلاعات را گسترش داد، واسطه جریان قدرت قرار داد قالب های سازمانی جدید را ارتقا داد و بر فرهنگ هایی که در آن فعالیت ها و نظریه های جدید وارد می شوند اثر گذاشت.
این مقاله، با تمرکز بر پیشرفت های کتابداری بین المللی در دوره بین دو جنگ جهانی راه هایی پیشنهاد می دهد در این راه ها سه نظریه برجسته جهانی شدن به کار می آید تا خبر از پژوهش در مورد کتابداری بین المللی دهد بعلاوه دید جدیدی به وجود آورد که در مورد مسأله جریان های بین المللی اطلاعات و رشد حرفه - که البته جدید نیستند - پژوهش می کند.
زمزمه واژه جهانی شدن در دهه 1980 آغاز شد و از آن زمان، پندار بسیاری از مردم سراسر جهان را به خود جلب کرده است جهانی شدن این مفهوم بسیار بحث برانگیز دیدگاه های استواری جذب می کند که مخالف وابستگی به ادراکات و ارزش های فرد است جهانی شدن - چه خوب، چه بد، چه جدید، یا چیزی که سراسر تاریخ اتفاق افتاده است - به طور عادی مانع نمایش وابستگی فزاینده متقابل مردم، فرهنگ ها و جوامع می شود. افزون بر این با تشدید روابط اجتماعی میان زمان جهان و فضا جهان از طریق تسهیم فزاینده اطلاعات، ارتباطات و قدرت تحرک نمایش داده می شود. گاه همان گونه که گیدنز (2)توصیف می کند می تواند به عنوان تشدید روابط اجتماعی [و اقتصادی] جهان گستری وصف شود که نواحی دور دست را پیوند می دهد به طریقی که اتفاقات محلی با حوادثی شکل می گیرند که به فاصله ای بسیار دور است و برعکس (4). گرایش به این پدیده ها تعدادی نظریه های اجتماعی را پدید آورده است که با توسعه کتابداری بین المللی مرتبط هستند. این نظریه ها بر جهانی نگری فرهنگی تمرکز دارند که از سازمان های غیر انتفاعی بین المللی پروزش یافته است (5)؛ ارتقای آن چه جامعه شبکه ای نامیده می شود (6)؛ و توسعه آن چه به اقتصاد فرهنگی جهانی اشاره دارد (7). با مشاهده تحول کتابداری به عنوان شبکه جهانی حرفه از نگاه این نظریه ها، واضح است که کتابداران به طور فعال در فرایند جهانی شدن مشارکت داشته اند به علاوه، دیدگاه جدیدی فراهم می آید که از طریق آن می توان موفقیت و شکست طرح های توسعه کتابداری بین المللی را دید.
تاریخ جهانی، جهانی نگری فرهنگی، و ظهور سازمان های غیر انتفاعی بین المللی
اوایل قرن 20، مورخان به ارتقای فعالیت های اینترناسیونالیستی - به عنوان جانشینی برای تمرکز بر ظهور دولت ملی مدرن و ناسیونالیسمی که به دو جنگ جهانی دامن می زد - علاقه مند شدند (8). بیشتر این کار بر پیشرفت هایی همچون جنبش های بین المللی صلح سازمان های بین المللی زنان، و تلاش هایی جهت همکاری در پزشکی و بهداشت متمرکز است این فعالیت ها به عنوان نخستین ریشه های سازمان های غیر انتفاعی بین المللی (1)شناخته می شود. مطالعه سازمان های غیر انتفاعی شناخت جنبه ای از پدیده جهانی شدن و فرایندهای تاریخی ای را فراهم می کند که قدرت های چند ملیتی و جهانی ای را ایجاد کرده است که جهان امروز را تعریف می کند.
آکیرا ایریه (2)اصول آن چه را که جهانی نگری فرهنگی توصیف می کند در دوره بین دو جنگ جهانی اول و دوم جای می دهد این تنوع جدید جهانی نگری بر تنوع فعالیت هایی متمرکز است تا کشورها و مردم را از طریق مبادله ایده ها و افراد همکاری علمی یا تلاش های تسهیل آگاهی میان ملی پیوند دهد (9) این پدیده متمایز از جهانی نگری سیاسی و اقتصادی است که به شکل جامعه ملل و توافقات تجاری بین المللی دیده می شود. در قلب ایده جهانی نگری فرهنگی، این مفهوم نهفته است که «کلید یک صلح پایدار شناخت فرهنگی است». به علاوه این مفاهیم بر احساس رو به رشد جامعه جهانی ای متمرکز است که در آن تمامی ملت ها و مردم، علائق و تعهدات مسلّم را تقسیم کرده اند (10) همان طور که در مقاله اشاره خواهد شد این احساس جامعه جهانی در دهه 1920 در میان کتابداران اروپا در پاریس و آمریکای شمالی وجود داشته است.
این مفاهیم از طریق سازمان های غیر انتفاعی انگیزه گرایش رو به رشد همکاری بین المللی را فراهم کرد این سازمان ها برنامه های دولتی سازمان ها و ملت های میان دولتی را کنار گذاشتند با این فرض که مسائل فرهنگی و اجتماعی مرزهای ملی را نشناختند و به چارچوبی بین المللی برای پاسخ نیاز داشتند (11) در طول دوره بین دو جنگ جهانی تعدادی سازمان های غیر انتفاعی تشکیل شدند تا مبادله دانش و ایده را ارتقا دهند این سازمان ها به سرعت افزایش یافتند. براساس نظر جامعه ملل 1929 دستنامه سازمان های بین المللی (3)، 90 درصد 478 گروه فهرست شده سازمان های غیرانتفاعی خصوصی بودند این سازمان ها کنفدراسیون بین المللی دانشجویان (4)، فدراسیون بین المللی
زنان دانشگاهی (1)، انجمن جهانی آموزش بزرگسالان (2)شورای بین المللی پژوهش (3)و شورای بین المللی اتحادیه های علمی (4)را شامل می شد ایفلا پیشتر تأسیس شده بود و شامل این فهرست می شد به علاوه، سازمان های خدمات سنجش پذیر، از جمله شورای بین المللی زنان، (5)اتحادیه بین المللی نجات کودکان، (6)و خدمات بین المللی شهری (7)ریشه کردند. تا پایان دهه 1920 - زمانی که ملی گرایی دوباره اوج گرفت - این سازمان های غیر انتفاعی «آگاهی جهان» (8)را نمایش دادند و ابزار هسته ای برای شبکه کردن افراد و ایده ها شدند که اساس برخی نظریه های جهانی شدن گردید (12).
کاستلز و جامعه شبکه ای
*کاستلز و جامعه شبکه ای (9)
کاستلز ساختار اجتماعی شبکه ای شده را به عنوان "تعامل بین انقلاب در فناوری اطلاعات فرایند جهانی شدن و پیدایش شبکه به عنوان قالب اجتماعی حاکم بر سازمان" توصیف می کند (13).
در تصور کاستلز از جامعه جهانی زندگی فرهنگی، خط مشی سازی استانداردهای فنی و مبادله اقتصادی به طور فزاینده ای در ساختار شبکه، سازمان می یابند. کاستلز بیان می کند جامعه در درون این شبکه گرداگرد جریان ها بیان فرایندهای حاکم بر اقتصاد زندگی سیاسی و نمادین ما ساخته می شود (14) این جریان ها با فناوری؛ گره های اصلی جغرافیایی شبیه دانشگاه ها، شهرهای جهانی و مراکز یا دانشگاه های مالی؛ و گروه های اجتماعی متحرک بسط می یابند.
جامعه شبکه ای کاستلز شامل شبکه ای باز است که می تواند به مدت نامحدودی گسترش یابد همان گونه که شبکه رشد می کند اهمیت تعلق به شبکه افزایش می یابد همزمان مجازات بیرون بودن از شبکه بزرگ تر می شود. شبکه اطراف تولید دانش که کاستلز توصیف می کند به ویژه با توسعه کتابداری بین المللی مرتبط است. (15) کاستلز تأکید می کند که دانش: اولا در دانشگاه ها و نظام پژوهشی عمومی جای می گیرد ثانیا این نظام جهانی است ثالثا به ارتباط مداوم به شکل انتشارات کنفرانس ها، نشریات، سمینارها، انجمن های آموزشی و نیز ارتباط اینترنتی بستگی دارد (16). با وجود جهانی بودن ،دانش کاستلز اذعان می دارد تولید آن به سمت اولویت های کشورهای پیشرفته گرایش
1) International Federation of University Women
2) World Association for Adult Education
3) International Research Council
4) International Council of Scientific Unions
5) International Council of Women
6) Save the Children International Union
7) Service Civil International
8) conscience of the world
9) Castells
می یابد و مسائلی همچون درمان مالاریا یا معالجه .اچ.آی.وی (1)بیشتر اوقات نادیده گرفته می شود. وی خاطرنشان می کند جریان قدرت در این شبکه تولید دانش نامتقارن است هر چند به دلیل مشترک ارتباطات و گسترش عضویت شبکه ای قدرت هنوز در هر دو جهت جریان دارد به عبارت دیگر جریان ایده ها، قالب های فرهنگی، و فناوری هرگز در یک جهت نیست؛ این مذاکرات بر تمامی اعضای شبکه تا درجات متغیر تأثیر می گذارد.
از طریق این مبادله است که آمیختگی فرهنگی فراملیتی آپادورای (2)دیده می شود.
آپادورای و اقتصاد فرهنگی
آرجون آپادورای نیز در مدرنیته مشروح (3)بر مفهوم «در تماس بودن با شبکه وسیع تر و جریان قدرت به علت جهانی شدن» تمرکز می کند. آپادورای زمانی که به «آمریکایی شدن» (4)یا همگن شدن فرهنگی قالب های متنوع هدایت می شود علیه مفهوم جهانی شدن بحث می کند. وی در عوض استدلال می کند که این قدرت های همگن سازی جهانی شدن مجذوب اقتصادهای سیاسی محلی و فرهنگی می شوند فقط برای این که چشم اندازهای غیر منتظره جدید ایجاد کنند. (17) آپادورای ساختارهای جریان های جهانی ای را توصیف می کند که فناوری در حال تغییر سریع جابجایی مردم، تجارت مترقی، توانایی تولید و انتشار اطلاعات قومی، و حرکت ایده ها را شامل می شود. (18) این دیدگاه های جهانی شدن برای وی فرایندی بی نظیر و همگن ساز محسوب نمی شود بلکه به عنوان فرصت هایی برای تنوع ایده ها ،مردم و فناوری ها مطرح می گردد. آپادورای اصرار می ورزد که همگن شدن ضعیف می شود و حتی دولت در کنترل تأثیرات جریان آزاد مردم ماشین آلات پول، تصاویر، و ایده ها ناتوان است (19).
آپادورای به وضوح سرچشمه های جهانی شدن را پویاتر و پیچیده تر از تحلیل مورد تأکید نظریه های نفوذ اقتصادی و فرهنگی تلقی می کند. نگاه وی به جهانی شدن نیز زمان تحلیل توسعه مبادله بین المللی فرهنگ ها و ایده ها جهت توسعه قالب های جدید فرهنگی و نمایندگی فرهنگ های بومی مفید است. آپادورای هم زمان، آزمایش اجتماعی ای را تصدیق می کند که ما زمان تسهیم ایده ها و تضمین دیگر فرهنگ ها برای ایجاد مناظر جدید. در آن گرفتار هستیم.
دوره بین دو جنگ جهانی و ظهور حرفه جهانی
از آغاز قرن 20، ظهور مراکز کتابداری بین المللی با تأسیس سازمان هایی همچون قصر جهانی (1)فدراسیون بین المللی انجمن های کتابداری (ایفلا) (2)و کمیته جامعه ملل در همکاری فکری (3)آغاز شد. (20) این سازمان ها مرکز سازمانی کتابداری بین المللی را برقرار کردند که تلاش هایی جهت مساعدت توسعه بین المللی علوم کتابداری و اطلاع رسانی از آن نشأت گرفت. این فعالیت ها بیشتر با تمرکز بر حرفه ای ترسیم می شوند که با توسعه بین المللی کتابداری و اطلاع رسانی - که معرف هر چیزی از نمایندگان استعمار اروپا و آمریکاست - به نیروهای بیرون پاسخ می دهند تا به سادگی از ناآرامی اجتماعی استفاده کنند و رشته کتابداری را گسترش دهند. (21)
این فعالیت های توسعه بین المللی کمتر گرداگرد نیروهای اصلی همچون دولت ملی و بیشتر اطراف عوامل غیر دولتی و عقاید جهانی نگری می گردند. با نگاهی به این تاریخ در محتوای مفاهیم جامعه شبکه ای توسعه اقتصاد فرهنگی جهانی و حرکت به ساختارهای قدرت غیر متمرکز، آشکار می شود که سازمان ها و فعالیت ها در مرکز برنامه های توسعه بین المللی کتابداری و اطلاع رسانی شرکت کنندگانی فعال هستند در شکل دهی و ایجاد آن چه می تواند مورد توجه حرفه جهانی کتابداری واقع شود و رویداد مهم عصر کنونی جهانی شدن باشد. منظور این است که مساعدت توسعه بین المللی به یاری علوم کتابداری و اطلاع رسانی (4)توان ادامه این را دارد که - به عنوان تحلیلگر تغییر پایدار اجتماعی که سریع ترین قطعه در حال رشد جهان توسعه بین المللی را نمایش می دهد - حمایت از قالب های جدید توسعه را فراهم آورد و تأثیرش را بر تکثیر جامعه سازمان های غیر انتفاعی گسترش دهد.
مدرسه کتابداری پاریس
نمونه ای از توسعه کتابداری به عنوان یک حرفه بین المللی و جهانی مدرسه کتابداری پاریس (5)است که سال های 1922-1929 فعالیت می کرد. سال 1922 جسی کارسون (6)- کتابدار آمریکایی که کمیته آمریکایی برنامه های متمرکز بر کتابداری فرانسه ویران شده (ای سی دی اف) (7)را اداره می کرد- درصدد توسعه دوره تابستان های بود که بتواند مردان و زنان فرانسوی را آموزش دهد تا کتابخانه ها
را زمانی که تحت سلطه بخش های فرانسوی قرار گرفتند اداره کنند. (22) کارسون برای کمک در اداره این آموزش، به انجمن کتابداری آمریکا و کتابخانه آمریکایی در پاریس متوسل شد. خانم کارسون پایان سال 1922 و آغاز 1923 کوشید حمایت انجمن کتابداری آمریکا را جلب کند تا هزینه های جنگ را برای تأسیس مدرسه کتابداری پاریس تخصیص دهد برنامه آموزش تابستانی با این هدف آغاز شد که تعداد محدودی زنان فرانسوی را مجهز به مهارت هایی کند که برای مدیریت کتابخانه های عمومی ساخته شده به شیوه آمریکایی توسط کمیته آمریکایی در فرانسه مورد نیاز بود؛ برنامه موفقیتی سریع به دنبال داشت در نخستین تابستان آموزش "کتابداری نوین" (1)به 29 دانشجو.
درخواست اولیه برنامه کارسون و رهبران انجمن کتابداری آمریکا (2)که کوشیده بودند از جنگ در فرانسه حمایت کنند، با پیگیری یک مدرسه کتابداری آمریکایی دائمی در پاریس دنبال شد. انجمن ایجاد چنین مدرسه ای را به عنوان فرصتی برای ارتقای ایده آل های آمریکایی در کتابداری که نگرش فنی حرفه ای عالی را نسبت به کتابخانه های عمومی فراهم می آورد به چالش کشید. زمانی که کمیته اجرایی انجمن طرح را تصویب کرد، در محتوای پیشرفت های وسیع تر کتابخانه در منطقه و نیاز به معرفی کتابداری آمریکایی جای گرفت چارلز میلام، (3)رئیس انجمن کتابداری آمریکا اشاره کرد که مدرسه مصادف گردید با تأسیس کتابخانه آمریکایی در پاریس شش کتابخانه کمیته ای سی دی اف کتابخانه تازه تأسیس جامعه ملل در ژنو (4)و دیگر کتابخانه های بلژیک و فرانسه که با حمایت بنیاد کارنگی در "طرح آمریکایی" (5)ساخته می شد همچنین وی خاطر نشان کرد انجمن کتابداری آمریکا که ذاتاً علاقه مند است آموزش کتابداری ای بسازد که آمریکا را بشناساند باید بهترین اقدامات کتابداری آمریکا را ارائه کند. همچنین میلام ثابت می کند رابطه پیشنهادی با مدرسه کتابداری به ارتباطات شخصی ای منجر می شود که چه بسا به کتابداران آمریکایی کمک کند تا از تجربیات دیگر همکاران اروپایی شان سود ببرند. (23)
انجمن کتابداری آمریکا از این طریق انگیزه روشنی پدید آورد که انجمن را زمان توسعه مفهوم یادگیری متقابل و مبادله کار با همکاران خارج، در مرکز ارتقای الگوی آمریکایی کتابداری جهان قرار داد. این اهداف در هسته مدرسه باقی ماند تا زمانی که خود را به عنوان هدف «توسعه فن کتابداری در اروپا» (6)بسط داد و بیان کرد و همکاری بین المللی در حرفه را با هدف ایجاد صلح و آگاهی توسعه داد.
این امر، توسعه را در دامنه جهانی نگری فرهنگی جای می دهد که ایریه (1)وصف کرده و در حال رشد است. همچنین اظهار می دارد که شبکه جهانی در حال رشد کتابداران توسعه می یافت و نیاز دسترسی به فواید عضویت را به وجود می آورد و انجمن کتابداری آمریکا فراموش نمی شد.
اگر چه خرده گیران فرانسوی برچسب مدرسه" شارتیست غرب دور" (24) (2)را به مدرسه کتابداری پاریس زدند اما مدرسه گروهی از همکاران فرانسوی را گرد هم آورد که برای پرکردن نیاز کارکنان آموزش دیده کتابداری در کتابخانه های سراسر کشور اشتیاق داشتند. کتابدارانی همچون اوژن مورل (3)از کتابخانه ملی فرانسه (4)و رئیس سابق انجمن کتابداران فرانسه (5)و ارنست کوایِک (6)رئیس و بازرس کتابخانه های شهر پاریس و استانداری شهر سن (7)حمایت اصلی و مشاوره را در مورد تأسیس موفقیت آمیز مدرسه فراهم کردند به عنوان مثال مورل (8)به پارسونز، (9)مدیر محلی مدرسه، هشدار مخالفان مدرسه شارتر را داد، "زیرا مدرسه حق انحصاری در جای دادن فارغ التحصیلانش در پست های کتابداری دولتی را داشته است". وی پیشنهاد داد که اگر مدرسه کتابداری پاریس، برنامه درسی اش را بر آموزش فنی برای پست های زیر دست در کتابخانه ها متمرکز کند، مخالفت از بین خواهد رفت.(25)
شبیه خواسته های دوجانبه انجمن کتابداری آمریکا برای مدرسه - که به ارتقای ایده آل کتابخانه عمومی آمریکایی کمک می داد و مبادله میان فرهنگی را تشویق می کرد- شرکای فرانسوی دو نگاه به مدرسه داشتند. نخست کوایک مدرسه را در وهله اول برای دانشجویان فرانسوی می دید.
گابریل هانریو (10)- که مدیر کتابخانه فورنی (11)بود و بعد به اعضای هیأت علمی مدرسه کتابداری پیوست - اهداف وسیع تری برای مدرسه در نظر داشت؛ او به دنبال فرصتی بود تا مدرسه بین المللی شود و در پیوند با علاقه اش به مؤسسه بین المللی کتابشناختی پل اوتله در بروکسل (12)کار کند. مری پارسونز، (13)مدیر محلی مدرسه خاطر نشان کرد که هرگز با کسی از هر ملیتی که بینشی بیش از آقای هانریو نشان دهد سخن نگفته بود ... بینشی نسبت به کارش در کتابخانه خودش و عقاید
1) Iriye
2) Chartist School of the Far West
3) Eugene Morel
4) (Bibliotheque Nationale de Francaise (BNF
5) (Association of French Librarians = Association des Bibliothecaires de France (ABF
6) Ernest Coyecque
7) Prefecture de la Seine
8) Morel
9) Parsons
10) Gabriel Henriot
11) Forney Library
12) Paul Otlet's International Institute of Bibliography in Brussels
13) Mary Parsons
بین المللی اش در مورد کتابداری. (26) هانریو به زودی به عضویت هیأت علمی مدرسه کتابداری پاریس درآمد و رئیس انجمن کتابداران فرانسه شد، در حالی که از این پست ها استفاده می کرد تا اهدافش را برای کتابداری بین المللی پیش ببرد
باوجود این، پولن (1)اشاره می کند مدرسه ابتدا به وضوح با روش های کتابداری آمریکا که عالی ارائه شده بود اداره می.شد زمانی که مدرسه کتابداری پاریس سال 1924 باز شد مدت زیادی نبود که طرح آمریکایی ویرایش خود را از حرفه کتابداری به بیرون ،فرستاد و پیوندی دوجانبه برای هر دو گروه نیازهای آمریکایی و فرانسوی شد .(27) کوایک مدیر مشاور ،بود برای بیش از 10 کتابدار ممتاز فرانسوی سخنرانی می کرد و درس هایی را در موضوعاتی از کتابداری تا کار مرجع هدایت می کرد به علاوه تغییرات بیشتری در برنامه درسی انجام شد تا در خدمت نیازهای فرانسوی باشد.
عامل دیگری که از این شکل پیوند دوجانبه توسعه یافت شهرت طبیعت بین المللی مدرسه بود. این عامل بود که تمام وقت بر بحث اهمیت مدرسه و مشارکت ها در حرفه حاکم بود. تا سال 1924 انجمن کتابداری آمریکا مدیر مدرسه را تعیین می کرد، بوگل (2)مدعی بود که: "مسأله ای وجود ندارد جز آنکه مدرسه در حال حاضر عامل هدایتگر توسعه بین المللی کتابداری است". (28) مشخصه بین المللی با 25 ملت معرفی شده در میان دانش آموختگان تا زمان تعطیلی مدرسه سالانه افزایش می یافت (29) افزایش دانشجویان بین المللی و طبیعت بین المللی مدرسه اعتبار بالایی داشت تا آن جا که هیأت علمی فرانسوی، همچون هانریو درخواست کردند محدودیت سهمیه اصلی تعداد دانشجویان غیر فرانسوی و غیر آمریکایی برداشته شود (30) در طول این توسعه و از طریق همکاری ضروری با کتابداران فرانسوی که موفقیت را برای مدرسه به دنبال داشت، نیروهای همگون کتابداری آمریکایی به وطن بازگردانده شدند و مدرسه به شیوه توصیفی آپادورای تغییر شکل داد.
به زودی مدرسه خدمت به عنوان یک مرکز اطلاعات، فنون کتابداری را با دریافت درخواست هایی برای سازماندهی کتابخانه ها آغاز کرد به خصوص کتابخانه های تخصصی که سراسر اروپا در خدمت صنعت .بودند آن چه از پاریس و مدرسه شکل ،گرفت در زبان کاستلز به عنوان مرکزی در شبکه در حال رشد کتابداری بین المللی توصیف می شود. همان گونه که کاستلز نظریه پردازی کرد همزمان با گسترش شبکه، درخواست ها و منافع عضویت نیز فزونی یافت زمانی که این اتفاق افتاد جنبه های بین المللی برنامه در ارتباطات و ارتقای ،برنامه مورد تأکید قرار گرفت.
این اینترناسیولیسمِ در حال رشد به شکل های چندگانه درآمد و با گذشت زمان به جهت دهی
جهانی نگری فرهنگی شکل داد آقای وارن (1)سخنرانی ای برای دانشجویان ارائه کرد وی - که دانش آموخته ای مدیر یک کتابخانه صنعتی در ائسلو بود (2)- اشاره داشت به این که دستیابی به یک دیپلم حرف های اتفاق خوبی بوده است اما احساس همبستگی بین کتابداران در بخش های مختلف دنیا را نیز ایجاد می کند ... سال بعد من بلافاصله برای اورشلیم و دیگر همکلاسی ها در دیگر کشورها نامه می نویسم (31)
تا زمان پایان برنامه، جنبه های بین المللی مدرسه یا قدرت شبکه بر بحث های مرتبط با این که آیا و چطور برنامه پایدار بماند حاکم بود در بحث های انجمن کتابداری آمریکا، ارتقای فنون و ارزش های کتابداری آمریکا، دیگر در گفتگوها طنین انداز نبود. فواید فراهم آمده از مبادله بین المللی حاصل از مدرسه بر گفتگو حاکم بود همان گونه که رئیس دانشکده معلمی دانشگاه کلمبیا (3)خاطر نشان کرد:
اگر هدف اصلی مدرسه کتابداری پاریس این است که به فرانسه یا نروژ یا هر کشور دیگری چیزی ارائه کند که ما آمریکایی ها می دانیم در طولانی مدت با شکست مواجه می شود. در عین حال من فکر می کنم تا آن جا که به روابط بین المللی مربوط می شود. اگر در درجه اول مؤسسه ای باشد که چیزی آمریکایی ارائه کند که اروپایی ها دارند، با شکست مطلق روبرو می شود (32)
در همین کنفرانس رئیس جلسه رئیس انجمن کتابداری آمریکا، کارل رودن، (4)مفهوم موقعیت گروه را در مدرسه خلاصه کرد:
اگر من جایگاه کنفرانس را به درستی بیان کنم ما به نقطه ای رسیده ایم که علاقه کمتری به عملکرد کنونی آن مدرسه کتابداری در حال حاضر و در گذشته داریم، بلکه به فعالیت ها و امکانات بدیهی اش به عنوان وسیله ای در سطح بین المللی یا برای ارتقای فرهنگ بین المللی و شاید روابط بین الملل علاقه مند هستیم. (33)
با این وجود، مدرسه کتابداری پاریس دیگر وجود ندارد امروز شبکه بین المللی پرورش یافته آن سراسر کتابداری بین المللی در حال جریان است جهانی نگری فرهنگی در حال رشد مدرسه، شبکه بین المللی در حال گسترش آن، و قالب جدید سازمانی که عودت داده شد به فرانسه، اساس تأسیس ایفلا بودند در گزارش های کنگره پراگ بینش هانریو بود که این گروه بین المللی را با تأسیس یک سازمان غیرانتفاعی بین المللی دائمی به حرکت درآورد تا مراقب روابط بین المللی در میان کتابخانه ها باشد و شرایط لازم را برای همکاری بین المللی متقابل کتابداران ایجاد کند .(34) پیشنهاد و هدایت بحث ها توسط هانریو بود که به تأسیس سازمان دائمی ایفلا منجر شد.
نتیجه گیری
با مشاهده داستان کوتاه مدرسه کتابداری پاریس، از دیدگاه نظریه های جهانی شدن که تأکید بر توسعه سازمان های غیر انتفاعی نقش شبکه ها و توسعه قالب های جدید فراملیتی فرهنگی دارند واضح است که ما می توانیم شناخت کتابداری بین المللی و توسعه کتابداری را از طریق کاربرد این نظریه ها به دست آوریم. پدیده ای که می توانست به آسانی به عنوان امپریالیسم فرهنگی تبیین شود، به دنبال اهداف ملی گرایانه سازمان های حرفه ای یا خلاصه آموزش ،کتابداری و رای این نظریه ها پیچیده تر و متنوع تر .شد به علاوه می توان دید این شبکه ها و طرح های بین المللی چگونه فضایی برای مبادله فرهنگی و تغییر نظام مند فراهم می کنند حرکاتی ورای ساختارهای توانمند و جریان های به ظاهر یک جانبه دانش که در سطح ظاهر می.شوند کاربرد نظریه های جهانی شدن توان این را دارد که در حال کمک به راهنمای توسعه طرح های نو روشنایی جدیدی بر تأثیرات سازمان های بین المللی قدیمی کتابداری بیفکند، در حالی که به توسعه طرح های جدید کمک می کند. نیز اطمینان می یابد که جریان های بودجه، فناوری و فرهنگ، به شیوه ای اتفاق می افتد که به عودت های مثبت و توسعه قالب های جدید حرفه ای اجازه دهد که در بروندادهای موفق حرفه جهانی شده کتابداری مشارکت کنند.
یادداشت ها
Briet, Suzanne. What Is Documentation?: English Translation of the Classic French Text. Scarecrow Press, 2006.
Perrier, Paul. L'unité humaine: histoire de la civilisation et de l'esprit humain. F. Alcan, 1931.
Carmovsky, Leon. International Aspects of Librarianship: University of Chi- cago Press, 1954, p. 3.
Giddens, A. The Consequences of Modernity. Stanford, CA: Stanford U Press, 1990, p. 64.
Iriye, Akira. Cultural Internationalism and World Order. Baltimore, Md.: Johns Hopkins University Press, 1997.
Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. Malden MA.: Blackwell Publishers, 2009.
Appadurai, Arjun. Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globaliza- tion. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 1996.
Hopkins, A. G., ed. Global History : Interactions Between the Universal and the Local: Palgrave Macmillan, 2006.
9 Iriye, Akira. Cultural Internationalism and World Order. Baltimore, Md._: Johns Hopkins University Press, 1997, p. 3.
Iriye, Akira. Global Community: the Role of International Organizations in the Making of the Contemporary World. Berkeley: University of California Press, 2002, p. 19. Ibid. p. 25. Ibid.
Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. Malden Mass.: Blackwell Publishers, 2009, p. 548. Ibid. p. 442.
Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. Malden Mass.: Blackwell Publishers, 2009, p. 124.
Witt, Mary. Shifting Tides in Global Higher Education: Agency, Autonomy, and Governance in the Global Network. New York: P. Lang, 2011, p. 20.
Appadurai, Arjun. Modernity at Large Cultural Dimensions of Globaliza- tion. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 1996., p. 42.
Ibid. p. 33.
Ibid. p. 37.
For further description of the founding of these organizations and their impact see the work of W. Boyd Rayward: "The Evolution of an International Library and Bibliographic Community." The Journal of Library History (1974- 1987) 16, no. 2 (April 1, 1981): 449-462; and Rayward, W. Boyd (Translator and Adapter). "Mundaneum: Archives De La Connaissance", April 2010. http://hdl.
handle.net/2142/15431.
See Kesselman, Martin Alan, and Irwin Weintraub. Global Librarianship. CRC Press, 2004. Krzys, Richard, Gaston Litton, and Ann Hewitt. World Librar- ianship: a Comparative Study. M. Dekker, 1983. Wiegand, Wayne A. An Active Instrument for Propaganda: The American Public Library During World War I. Greenwood Press, 1989.
See Maack's American Bookwomen in Paris for a full description of the achievements of librarians such as Maack and Bogle during this period.
Letter from Milam to ALA Executive Committee. ALA Archives, University of Illinois Library, Urbana, IL.
Poulain, Martine. "Philanthropy, Benefaction, and Libraries in France, 1916- 1929." Libraries & Culture 31, no. 2 (April 1, 1996): 447–465.
Mary Parsons to Sarah Bogle, December 21, 1923, ALA Archives, University of Illinois Library, Urbana, IL.
Parsons, Mary, May 8th 1924. ALA Archives, University of Illinois Library, Urbana, IL.
Poulain, Martine. "Philanthropy, Benefaction, and Libraries in France, 1916- 1929." Libraries & Culture 31, no. 2 (April 1, 1996): 447–465.
From Sarah Bogle to Carl Milam, October 17th, 1924. ALA Archives, Uni- versity of Illinois Library, Urbana, IL.
General Coorespondence, 1925, Paris Library School Files, ALA Archives, University of Illinois Library, Urbana, IL.
Conference on the Paris Library School, December 3rd 1927. ALA Archives. University of Illinois Library. Urbana, IL, p. 23.
Conference on the Paris Library School. ALA Archives, University of Illi-
nois, Library. Urbana, IL, p. 48.
Malek, Rudollf. "On the Orgin of the International Organization of Librari- ans (IFLA): The Congress of Librarians in Prague 1926." Libri 20, no. 3 (1970): 222-224.
چکیده
این مطالعه قابلیت و فواید کتاب خوان های الکترونیکی (1)را - که شامل نسل دوم آی پد اپل، (2)کیندل فایر آمازون (3)و نوک تیبل (4)نوبل هستند - بررسی می کند. این مطالعه در دو مرحله انجام می شود تا به طور کامل، ویژگی های دسترس پذیری قابلیت دستگاه های کتاب خوان الکترونیکی و کاربرد آن ها را در ارتباط با افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند بررسی و مطالعه کند. مرحله نخست به بررسی ویژگی های قابل دسترس و نحوه کار این ویژگی ها بر روی کتاب خوان های الکترونیکی می پردازد مرحله دوم همین ویژگی ها و عملکردها را در افرادی تحلیل می کند که اختلالات بینایی دارند و کسانی که از فناوری تطبیق داده شده استفاده می کنند تا با آثار نوشته شده (مکتوب) از جمله کتاب ها، مجلات و روزنامه ها تعامل پیدا کنند مرحله نخست به این نتیجه می رسد که هر کدام از این سه کتابخوان الکترونیکی یادشده محدودیت هایی دارند و این امکان وجود ندارد که به عنوان یک دسترسی جهانی در نظر گرفته شوند.
کلید واژه: کتاب خوان های الکترونیکی، کاربران با اختلالات بینایی
ارزیابی قابلیت و دسترس پذیری کتاب خوان های الکترونیکی برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند: مرحله نخست
اشاره
*ارزیابی قابلیت و دسترس پذیری کتاب خوان های الکترونیکی برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند: مرحله نخست (1)
نوشته استفانی ماتا (2)لوری بونیچی (3)| ترجمه افسانه تیموری خانی (4)
مقدمه
در سال 2011 انجمن ناشران آمریکا کتاب های الکترونیکی (ای بوک ها) را در بالاترین میزان فروش در مقایسه با مقوله های تجاری همه کتاب ها رتبه بندی کرد. (5)این رتبه بندی به علت جریان دسترسی به دستگاه های کتاب خوان های الکترونیکی مقرون به صرفه بود که شامل آی پد اپل، کیندل آمازون و نوک نوبل و بارنز است. دومین نسل کتاب خوان های الکترونیکی، شامل مشخصاتی از قبیل جوهر الکترونیکی صفحات چاپی مشابه همراه با تصاویر رنگی، طول عمر بیشتر باطری و بعضی از گزینه های صدا است. مجلات و کتاب های مصور که در شکل های الکترونیکی قابل خواندن در نسل دوم این دستگاه ها ایجاد شده اند طیف گسترده تری از منابع چاپی را در شکل رقومی قابل دسترس قرار می دهند.
1) An Evaluation of the Functionality and Accessibility of E-Readers for Individuals with Print Disabilities: Phase One
2) Stephanie L. Maatta, Ph.D., Assistant Professor, Wayne State University, School of Library & Information Science
3) Laurie J. Bonnici, Ph.D., Assistant Professor, University of Alabama, School of Library & Information Science
4) دکتری کتابداری و اطلاع رسانی و رئیس گروه پردازش اطلاعات رقومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی
5) Andi Spokkin.2011."Popularity of books in Digital Platforms Continues to Grow, According to AAP Publishers February 2011 Sales Report" Association of American Publishers. Retrieved from http://www.publishers.org/press/30/on Janiary 27, 2012
سه کتاب خوان الکترونیکی یاد شده که به شکل تبلت و شبیه به آی پد هستند در اواخر سال 2011 و اوایل 2012 بازار مصرف کننده را با فروش و عرضه بالاتری بیش از حد انتظار روبه رو کردند. (یا بازار مصرف کننده را به فروش و عرضه بالاتری بیش از حد انتظار رساند).
مشابه با دستگاه های قبلی، تبلت ها مقرون به صرفه و قابل حمل هستند و برنامه های کاربردی متعددی را برای محاسبه و شبکه های اجتماعی عرضه می کنند. همراه با برنامه های کاربردی برای کتاب خوان های الکترونیکی تبلت ها به کاربر اجازه می دهند که فیلم تماشا کند به صدا گوش بدهد و بازی .کند مرکز پژوهش های پیو (1)گزارش می دهد که مالکان تبلت در عرض فصل تعطیلات زمستان 2011 تقریبا دو برابر شده اند و 29 درصد از بزرگسالان آمریکایی حداقل یک دستگاه کتاب خوان الکترونیکی دارند. (2)
کتابخانه های عمومی و دانشگاهی و سیستم آموزش ابتدایی و متوسطه در ایالات متحده از این فناوری جدید، از ابتدای سال 2009 و 2010 برای دسترسی کامل به کتاب ها و دیگر منابع و پاسخگویی به خواسته های موکلین خود بسیار استقبال کردند خیلی از سازمان ها هم این تصور را داشتند که کتاب های الکترونیکی راه حلی کم هزینه است در برابر هزینه های فزاینده کتاب های کتابخانه، کتاب های درسی و مجلات، به ویژه در مورد متونی که به سرعت کهنه می شوند و نیز در مقابله با افزایش مشکل کمبود فضای قفسه که ساختمان فیزیکی کتابخانه دچار آن می شود. کتابخانه های مختلف و سیستم های مدارس از جمله دانشگاه کالرونیای شرقی، (3)مدرسه منطقه ای پاسو هرناندو (4)دانشگاه کیس وسترن رزرو (5)یک برنامه آزمایشی را برای آزمون زیست پذیری استفاده از کتاب خوان های الکترونیکی و ایپدها برای فعالیت های کلاسی به کار بستند.
با این حال بسیاری از سازمان ها از جمله فدراسیون ملی نابینایان (6)و شورای نابینایان آمریکا (7)به نمایندگی از طرف افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند، اظهار کردند که کتاب خوان های الکترونیکی که از جمله دستگاه های نسل سوم هستند، الزامات مورد نیاز برای دسترسی به معلولان
1) The Pew Research Center
2) Lee Rainie. 2012. “Tablet and E-reader Ownership Nearly Doubled over the Holiday Gift-Giv- ing Period. Pew Internet & American Life Project. Retrieved from http://libraries.pewinternet. org/2012/01/23/tablet-and-e-book-reader-ownership-nearly-double-over-the-holiday-giftgiving- peri- od/ on April 14, 2012
3) (East Carolina University (NC
4) (Pasco-Hernando School District (FL
5) (Case Western Reserve University (OH
6) (National Federation of the Blind (NFB.
7) (American Council of the Blind (ACB
آمریکایی براساس قانون 1990 را بر نمی آورد و دسترسی عادلانه به منابع رقومی را انکار می کنند. (1)وزارت دادگستری ایالت متحده (2)به نمایندگی از آن اف بی و ای سی بی، از چهار موسسه دانشگاهی به خاطر استفاده از کیندل دی اکس (3)به عنوان بخشی از آزمون آزمایشی کتاب های درسی الکترونیکی شکایت کرد آنان به این نتیجه رسیدند که موسسات دانشگاهی تا زمانی که دسترسی و قابلیت این کتاب خوان ها ارتقا یابد نیازی به کتاب خوان های الکترونیکی برای دانش آموزان با اختلالات بینایی ندارند. (4)آن اف بی به تازگی در می 2012 به مراجعان کتابخانه های عمومی در فیلادلفیا کمک کرد تا شکایتی در برابر کتابخانه آزاد فیلادلفیا ارائه بدهند و اظهار کنند که کتاب خوان های الکترونیکی لمسی ساده نوک نوبلز و بارون برای کاربران نابینا غیر قابل دسترس است و منکر دسترسی عادلانه به منابع برای این نوع کاربران کتابخانه است. (5)هر یک از این دعاوی ادعا می کنند که تصمیم مؤسسات عمومی برای خرید کتاب خوان های الکترونیکی غیر قابل دسترس نقض بند 504 از قانون احیای سال 1973 و قانون دوم آمریکایی های دارای معلولیت است.
به خاطر توسعه و به کارگیری سریع کتاب خوان های الکترونیکی مطالعات محدودی بر روی فواید و قابلیت این دستگاه ها برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند (یعنی کم بینایان، نابینایان، نارساخوانان و غیره) خصوصا در کتابخانه ها و محیط های آموزشی صورت گرفته است. مرحله
نخست این مطالعه، عملکرد و ویژگی های این سه دستگاه کتاب خوان الکترونیکی معروف را برای دو هدف بررسی می کند: تعیین سطح دسترسی افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند و نیز زیست پذیری استفاده از آن ها در تنظیمات دانشگاهی و کتابخانه ها.
پیشینه تحقیق:
پژوهش در مورد استفاده و قابلیت کتاب خوان های الکترونیکی، در سه گروه کلی دسته بندی می شود
1) See for example, Don Reisinger. 2009. “Universities Reject Kindle over Inaccessibility for the Blind. CNET. Retrieved from http://news.cnet.com/8301-17938_105-10396177-1.html on January 27, 2012.
2) (U.S. Department of Justice (DOJ
3) Kindle DX
4) 2012 Grant Gross. 2010. "Kindle in Classroom Hurts Blind Students, DOJ Warns." Computer World. Retrieved from http://www.computerworld.com/s/article/9144418/Kindle_in_classroom_hurts_blind_students_DOJ warns?taxonomyId=13&pageNumber= 1 on April 14
5) Meredith Schwartz. (2012) "Blind Patrons Sue Philly Library for Loaning Inaccessible Nooks." Library Journal. Retrieved from http://lj.libraryjournal.com/2012/05/industry-news/blind-patrons- sue-philly-library-for-loaning-inaccessible-nooks/ on May 14, 2012
مقایسه محصولات بین دستگاه های رقیب ارزیابی و اولویت های کاربران از جمله رفتارها و نگرش های کاربران و طراحی کتاب خوان های الکترونیکی و کتاب های الکترونیکی مطالعه مقایسه ای محصولات ویژگی های خاصی از هر کدام از این دستگاه ها را بررسی می کند. رالف اسکات (2010) (1)، آی پد (اپل)، کیندل (آمازون. کام) و نوک (بارنزو نوبل) (2)را به عنوان بخشی از برنامه گردش بالقوه کتاب خوان های الکترونیکی در برنامه دانشگاهی کالیفرنیای شرقی بررسی کرد اسکات، از میان ویژگی های دیگر موارد مربوط به دسترسی وای فای (3)دسترسی به پورت یو اس بی، (4)قیمت و دسترس پذیری را سنجید اظهارات وی نشان داد که آی پد با این که قیمتی بسیار بالاتر نسبت به دیگر دستگاه ها دارد به مراتب برتر از دیگر محصولات از منظر دسترس پذیری تصاویر، صوت و تصویر است هر واحد 500 دلار در مقایسه با قیمت 199 دلاری کیندل و نوک). (5)
مطالعات متعدد، تجارب کاربران و قابلیت دستگاه های کتاب خوان های الکترونیکی را بررسی می کنند. به طور مثال گیبسن و گیب (2011) (6)دریافتند زمانی که بسیاری از مسائل مربوط به نسل اول کتاب خوان های الکترونیکی مورد خطاب قرار گرفت کاربران چالش های بیشتری بیان کردند که شامل قابلیت تبدیل صفحات الکترونیکی و بزرگنمایی متن برای سهولت خواندن آن است کاربران همچنین گزارش کرده اند که یادگیری کتاب خوان ها الکترونیکی، بصری (شهودی) نیست و شامل یک منحنی یادگیری شیب دار است. (7)شلبرن (2009) (8)و نلسون (2008) (9)هر دو کشف کردند که کاربرد کتاب های الکترونیکی در کتابخانه های دانشگاهی رو به افزایش است اما عملکرد (قابلیت) کتاب خوان های الکترونیکی بدون مشکل نیست کاربران انعطاف پذیری بیشتری را در جست و جوی متون کتاب های الکترونیکی می خواهند و به کیفیت پایین صفحه نمایش متن اشاره کرده اند به هر حال هر دو پژوهش نشان دادند که تقاضا برای کتاب های الکترونیکی و کتاب خوان های الکترونیکی در میان کاربران کتابخانه های دانشگاهی در حال افزایش است. (10)
1) Ralph Scott
2) Barnes & Noble
3) Wi-Fi
4) USB
5) Ralph Scott. (2010). “An iPad, a Nook and a Kindle." North Carolina Libraries 68 (Summer 2010), 29-30.
6) Gibson and Gibb
7) Chris Gibson and Forbes Gibb. 2011. “An Evaluation of Second-generation Ebook Readers." The Electronic Library 29(3), 303-319.
8) Shelburne
9) Nelson
10) See for example, Wendy Allen Shelburne. 2009. "E-book Usage in an Academic Library: User Attitudes and Behaviors." Library Collections, Acquisitions, & Technical Services 33, 59-72; or, Mark R. Nelson, 2008. "E-books in Higher Education: Nearing the End of the Era of Hype?" Educause Review (March/April 2008), 40-56
بسیاری از پژوهش ها که بر اساس استفاده مشتریانی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند برروی دستگاه های کتاب خوان های الکترونیکی انجام شده به مقوله مقایسه این فرآورده ها پرداخته است. ایمی میسن (2012) (1)به طور مثال، چندین کتاب خوان الکترونیکی را از دیدگاه قابلیت دسترسی برای افرادی که معلولیت (اختلالات) بینایی دارند مقایسه کرده است. (2)وی چندین کتاب خوان الکترونیکی را که در حال حاضر قابل دسترس هستند، بررسی کرد و علل زیر را دلایلی برای عدم دسترسی بر شمرد:
طبیعت بسیار بصری اکثر واسطه ای کتاب خوان های الکترونیکی
محدودیت های مدیریت حقوق رقومی که از خوانده شدن متن با صدای بلند جلوگیری می کند.
به طور مشابه، پتری (2012) (3)و برتون (2011) (4)هر کدام معیارهای عملکردی را برای دسترس پذیری کتاب های الکترونیکی و کتاب خوان های الکترونیکی آزمودند و توصیه هایی برای طراحی بهتر برای نیاز افرادی که بیناییشان را از دست داده اند ارائه کرده اند. (5)پتری و برتون بسیاری از همان نوع چالش هایی را که میسون آورده بود شناسایی کردند هر کدام از این ارزیابی ها به ویژگی های خاصی اشاره می کند که بر اساس دستورالعمل وزارت آموزش و پرورش ایالات متحده، غیر قابل دسترس هستند. (6)
تعاریف
به محض ظهور کتاب خوان های الکترونیکی ویلسن (2001) (7)سه نوع متفاوت از کتاب خوان های الکترونیکی را مشخص کرد که در بازار قابل دسترسی هستند و طوری طراحی شده اند که به کاربران اجازه می دهند که کتاب ها را در فرمتی به غیر از فرمت چاپی آن مطالعه کنند.
1) Amy Mason
2) ان اف/org/images. ان اف بی //: Still Unclear. Braille Monitor 55(1) (January 2012). Retrieved from http 2012 ,11 publications/bm/bm12/bm1201/bm120tc.htm on April/بی Amy Mason. 2012. "Mainstream Access to E-books - What Works, What Doesn't, and What Is
3) vein Petri
4) Burton
5) See for example, Ken Petri. 2012. "Supplemental: Accessibility Issues in E-books and E-book Readers." In No Shelf Required 2: Use and Management of Electronic Books. Sue Polanka, ed. Chicago, IL: AL A Publications. Retrieved from http://wac.osu.edu/ebooks-accessoverview on April 11, 2012; or, Darren Burton. 2011. Product Evalutions: Kindle for PC with Accessibility Plugin.” AccessWorld 12(5) (May 2011). Retrieved from http://www.afb.org/afbpress/pub.asp?Do- cID=aw120506 on April 11, 2012
6) United States Department of Education."Frequently Asked Questions about the June 29, 2010, Dear Colleague Letter."Retrieved from http://www2.ed.gov/about/offices/list/ocr/docs/dcl-ebook- faq-201105.html on May 14, 2012.
7) Wilson
1- کتاب خوان های الکترونیکی اختصاصی مثل کتاب خوان های الکترونیکی راکت (نوا مدیا) (1)و نرم افزار کتاب (نرم افزار کتاب و نشریات)
2- پی دی ای ها (2)و رایانه های شخصی جیبی با نرم افزارهایی برای دانلود و خواندن کتاب
3- دستگاه های ترکیبی مثل ایی بوک من (3)(فرانکلین) که ترکیبی از قابلیت های پی دی ای ها و رایانه های شخصی جیبی با قابلیت کتاب خوان های الکترونیکی اختصاصی است. (4)
با راه اندازی آمازون کیندل (5)و محصولات مشابه آن مثل دستگاه کتاب خوان سونی و گسترش مداوم سخت افزارها و نرم افزارها کتاب های الکترونیکی و کتاب خوان های الکترونیکی در حال حاضر به راحتی و در یک محدوده وسیع تر، شامل محصولاتی مثل رایانه های شخصی رومیزی و لبتاپ و تلفن های هوشمند و آیفون همچنین دستگاه های اختصاصی و ترکیبی در دسترس هستند بیشتر پیچیدگی این موضوع به خاطر برنامه های کاربردی متعددی است که می توانند بر روی دستگاه ها بارگیری شوند و به کاربر اجازه دهند که از میان دستگاه های متعدد به کتاب ها دسترسی داشته باشد (این به معنی توانایی انتخاب و خواندن یک کتاب بر روی کیندل ،فایر برنامه کاربردی ای پد کیندل و برنامه کاربردی آندورد ،کیندل به خوبی خواندن یک کتاب از طریق لبتاپ یا رایانه رومیزی است).
این نسخه کمتر به این موضوع می پردازد که: "یک کتاب خوان الکترونیکی چیست"، بلکه بیشتر به این مقوله می پردازد که دسترسی یک کتابخوان الکترونیکی برای فردی که نابینا است یا بینایی کمی دارد یا دیگر ناتوانی در مطالعه آثار مکتوب دارد، چگونه تعریف می شود به عبارت دیگر یک کاربر با اختلال بینایی باید توانایی ناوبری (حرکت یا پیمایش) و تعامل با مواد و منابع را داشته باشد و به همان اطلاعاتی که برای افراد بینا قابل دسترس است دسترسی داشته باشد. دفتر حقوقی وزارت آموزش و پرورش ایالات متحده آمریکا یک تعریف کاربردی از دسترسی را به کار می برد و اظهار می دارد:
باید به دانش آموزان که نابینا یا کم بینا هستند فرصت یکسانی ارائه شود تا برای کسب اطلاعات مشابه، درگیر تعاملات مشابه شوند و از خدماتی مشابه با آن چه به دانش آموزان بینا ارائه می شود لذت ببرند. (6)
1) (Rocket eBook Reader(Nuvo Media
2) PD AS
3) eBookMan
4) Ruth Wilson. (2001). "Evolution of Portable Electronic Books.” Ariadne (29) (October 2, 2001). Retrieved from http://ariadne.ac.uk/issue29/wilson on May 14, 2012.
5) Amazon's Kindle
6) United States Department of Education."Frequently Asked Questions about the June 29, 2010, Dear Colleague Letter," pg. 2. Retrieved from http://www2.ed.gov/about/offices/list/ocr/docs/dcl- ebook-faq-201105.html on May 14, 2012
این تعریف شامل کتاب خوان های الکترونیکی و فناوری های در حال ظهور و همچنین مواد چاپی سنتی و کتاب های درسی است. در ایالات متحده آمریکا، انجمن کتابداری آمریکا (1)و مؤسسه خدمات موزه و کتابخانه (2)از دستورالعمل های مشابه برای دسترسی به اطلاعات پیروی می کنند
با استفاده از یک تعریف عمومی برای این مطالعه دسترسی به معنی توانایی فرد ناتوان در خواندن در استفاده و ناوبری دستگاه های کتاب خوان های الکترونیکی از طریق فناوری دسترسی جهانی موجود است. اگر دستگاه شامل فناوری دسترسی تعبیه شده قوی نباشد، کاربر باید بتواند توانایی دسترسی برابر به اطلاعات را از طریق اصلاح (تعدیل یا پیرایش) یا تطابق از طریق فناوری های تطبیقی مثل تبدیل متن به گفتار بر روی صفحه نمایش کتاب خوان های الکترونیکی یا مترجمان خط بریل داشته باشد. کاربر باید توانایی روشن کردن اداره کردن قراردادن و درک بارگیری مواد خواندنی را داشته باشد.
روش شناسی:
برای پرداختن به قابلیت و دسترس پذیری کتاب خوان های الکترونیکی جهت استفاده در مؤسسات دانشگاهی و کتابخانه ها این مطالعه قابلیت استفاده و جنبه های طراحی جهانی برای سه کتاب خوان الکترونیکی مشهور را بررسی می کند: 1) آی پد اپل 2) آمازون کیندل فایر 3) تبلت نولزی نوک و بارنز این دستگاه ها برای این که آماده دسترس بودند و در بازار مشتریان محبوبیت داشتند، انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل قابلیت استفاده فرصتی را برای گروه هایی از کاربران پدید می آورد تا به طور مستقیم با دستگاه های کتاب خوان الکترونیکی در تعامل باشند و به عملکردها و ویژگی ها دسترسی داشته باشند. به طور مشخص این طرح برای پرداختن به پرسش های پژوهش به شرح ذیل طراحی شده است:
1- کاربرانی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند کدام یک از دستگاه ها را ترجیح می دهند؟
2- کدام یک از دستگاه ها بهترین قابلیت را برای کاربرانی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند، ارائه می دهد؟
3- کدام یک از دستگاه ها بهترین گزینه را برای سازگاری و قابلیت استفاده از فناوری های انطباقی ارائه می دهند؟ (منظور، بارگذاری مجدد بریل خوان ها، جاوز (3)و یا بزرگ نمایی متن (4)است).
این طرح، طراحی و قابلیت کتاب خوان های الکترونیکی را برای افرادی که توانایی مطالعه آثار
مکتوب ندارند، بررسی می کند، که شامل ارزیابی ویژگی های دسترس پذیری تعبیه شده است، مثل بزرگ نمایی متن و صدای بلند هدف فراگیر تجزیه و تحلیل قابلیت ،استفاده درک کاملی از نحوه کار این دستگاه ها و شناسایی محدودیت احتمالی در قابلیت مربوط به دسترس پذیری است.
تجزیه و تحلیل قابلیت استفاده در دو مرحله انجام شد مرحله نخست مبنایی برای درک چگونگی کار دستگاه کتابخوان الکترونیکی و شناخت نوع ویژگی های دسترس پذیری تعبیه شده را برای کاربر فراهم می کند. مرحله دوم که اکنون در جریان است بررسی دسترس پذیری این دستگاه ها در ارتباط با اتصال و استفاده از فناوری های انطباقی به وسیله کاربرانی است که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند.
روبین و کیسنل (2008) (1)حداقل چهار تا پنج شرکت کننده در هر آزمون قابلیت استفاده را پیشنهاد کردند تا حداکثر مسائل مربوط به قابلیت استفاده را نشان دهند اما حداقل هشت مورد برای عدم چشم پوشی مشکلات اضافی قابلیت استفاده مورد آزمون قرار گرفتند. (2)شرکت کنندگان در مرحله نخست این مطالعه از دو گروه گرفته شدند:
دانش آموزان عمومی که در مدارس علوم کتابداری و اطلاع رسانی ثبت نام کرده اند (تعداد =4)
گروهی از دانش آموزان از همان مدرسه علوم کتابداری و اطلاع رسانی که در آی ام ال اس برنامه اعطای کمک تحصیلی ثبت نام کردند تا یاد بگیرند که با فناوری و ارتقاء فلسفه جامع و دسترسی های جهانی چگونه کار کنند (3)(تعداد =4). دانش آموزان برای شرکت در آزمون کارایی و ارائه بازخورد بر روی طراحی و قابلیت عملکرد دستگاه ها دعوت شده بودند.
این مطالعه عمدا برای رسیدن به درک کاملی از این که هر دستگاه کتابخوان الکترونیکی چگونه کار می کند با دانشجویان بینا شروع گردید هر شرکت کننده به بررسی قابلیت دستگاه ها - از جمله اصول تأمین انرژی خوانندگان (کتاب های الکترونیکی) و ناوبری از طریق صفحه نمایش های متعدد محل تنظیمات برای سفارشی سازی تجربه خواندن و پیدا کردن و دسترسی - به مواد خواندنی می پردازد شناسایی نقاط قوت و ضعف بالقوه تجهیزات و چالش های ،ممکن برای افرادی که توانایی
1) Rubin and Chisnell
2) Jeffrey Rubin and Dana Chisnell. 2008. Handbook of Usability Testing: How to Plan, Design, and Conduct Effective Tests. 2nd ed. Indianapolis, IN: Wiley Publishing
3) Project ALFA is funded through an IMLS Laura Bush 21st Century Librarian grant. The purpose of the grant is to educate a new generation of information professionals to promote a philosophy of inclusivity through universal access. As part of their studies, the students learn how to work information and communication technologies to meet the needs of individuals with mild to moderate disabilities, who may have physiological challenges due to aging, or who may have disabilities as defined by the Americans with Disabilities Act
مطالعه آثار مکتوب را ندارند بسیار حیاتی بود مساله اصلی که پیش آمد، تعیین این مطلب بود که آیا یک فرد با دیدکم یا نابینا قادر خواهد بود غیر مسلح از این کتاب خوان های الکترونیکی استفاده کند یا خیر.
هر کتاب خوان الکترونیکی، از پیش با منابع خواندنی یکسانی بارگذاری شد که شامل یک رمان ،مشهور گلچینی از داستان های ژول ورن و دو روزنامه بود این نوع بارگذاری، منابع مشابه را در هر سه سیستم عامل ارائه داد و شرکت کنندگان را برای آزمودن منابع مشابه قادر ساخت کتاب ها و روزنامه ها از طریق فروشگاه های کتاب خوان های الکترونیکی شخصی تهیه شد تا اطمینان حاصل شود که آن ها بدون مشکل دریافت می شوند و با دستگاه های در نظر گرفته شده سازگار هستند
تجزیه و تحلیل قابلیت ،استفاده شامل یک سلسله وظایف (کارها) برای بررسی دستگاه های کتاب خوان های الکترونیکی است هر دانش آموز پرسشنامه اولیه ای را برای جمع آوری اطلاعات جمعیت شناسی و نشان دادن تجارب قبلی خود با کتاب خوان های الکترونیکی و به طور کلی با فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) تکمیل کرد همان طور که شرکت کننده ها وظایفشان را انجام می دادند با استفاده از مقیاس لیکرت، جنبه های قابلیت و ویژگی های مختلف هر کدام از کتاب خوان های الکترونیکی را امتیاز دادند و رتبه بندی کردند (1- کاملا مخالفم، 2- مخالفم، 3- نه مخالفم و نه موافق 4- موافقم 5- کاملا موافقم و آن ها این فرصت را داشتند تا به پرسش های هدایت شده پاسخ های باز(آزاد) بدهند.
بخش کارایی با یک مصاحبه که بر روی مزایا/ معایب استفاده از کتاب خوان های الکترونیکی بود خاتمه یافت.
بحث و بررسی:
پاسخ به پرسشنامه اولیه نشان داد در کل گروه، دانش آموزان با طیف وسیعی از فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل تلفن های همراه (100%) ای پدها و دستگاه های پخش ام پی تری (75%) آشنا هستند هر یک از دانش آموزان یک دستگاه محاسباتی - یک لب تاپ یا رایانه رومیزی دارد آن ها از دستگاه های فناوری اطلاعات و ارتباطات برای اهداف مختلفی مطالعه و کار کلاسی (75) پژوهش (75%) پست الکترونیک (87.5%) ، و ارتباطات با خانواده دوستان و همکاران (100%) استفاده می کنند. در مقایسه تنها سه نفر از دانش آموزان (37.5%) دستگاه کتاب خوان الکترونیکی شخصی داشتند و به طور مساوی در میان سه دستگاه مورد بررسی تقسیم شده اند (یک کیندل، یک نوک و یک هم آی پد). دو نفر از دانش آموزان اظهار داشتند که به هیچ وجه قصد خرید کتاب خوان های الکترونیکی یا دانلود نرم افزارهای کتاب خوان های الکترونیکی را بر روی دستگاه های فناوری ارتباطات و اطلاعات خود
ندارند. یک دانش آموز به وضوح اعلام کرد: "من منابع چاپی را به تمامی کتاب خوان های الکترونیکی ترجیح می دهم" و تنها یک شرکت کننده اظهار کرد که خواندن رقومی یا متنهای الکترونیکی را بر منابع چاپی ترجیح می دهد.
تحلیل کتاب خوان های الکترونیکی به سه حوزه مجزا تقسیم شد:
فیزیک کتاب خوان های الکترونیکی
قابلیت های کلی کتاب خوان های الکترونیکی
قابلیت دسترس پذیری یا ویژگی های دسترسی جهانی
ویژگی ها و عملکردها در یک مقیاس لیکرت، از گزینه کاملا مخالفم (1) تا کاملا موافقم (5) دسته بندی شد.
فیزیک کتاب خوان های الکترونیکی ویژگی های اساسی نه تنها برای کاربران بینا بلکه نیاز به نگه داشتن راحت و دستکاری غیر مسلح توسط افراد دارای معلولیت به منظور تهیه دسترسی برابر، بسیار حیاتی است شرکت کنندگان احساس کردند که اندازه کتاب خوان های الکترونیکی به میزان کافی برای هدف در نظر گرفته شده ،خواندن مناسب هستند و بزرگتر از ابعاد یک کتاب جلد کاغذی یا جلد گالینگوری استاندارد نیستند آن ها دریافتند که تصاویر بصری و صفحه نمایش واضح و خوانا است. اگرچه وزن کتاب خوان های الکترونیکی برای راحت نگه داشتن بیش از حد سنگین ثبت شده است، خصوصا کیندل فایر توسط سه نفر از دانش آموزان سنگین و ناراحت کننده شناسایی شده است. یکی از شرکت کنندگان نشان داد که وزن کیندل فایر شش و 14 صدم اونس یا 413 گرم است که از یک کتاب گالینگور سنتی سنگین تر به نظر می رسد و می تواند به عنوان یک مشکل برای نگه داشتن ممتد در یک دوره زمانی خواندن باشد. این می تواند برای افراد با تحرک محدود و یا افرادی که نیازمند نگه داشتن منابع نزدیک به حوزه دید خود هستند نگران کننده باشد.
یکی دیگر از نگرانی هایی که شرکت کنندگان بیان کردند محل دکمه پاور برای روشن و خاموش کردن دستگاه بود که نمره کلی آن به طور متوسط سه و 75 صدم در مقیاس لیکرت بود ای پد در میان سه دستگاه به طور کلی با متوسط سه و 25 صدم برای سهولت محل قرار گرفتن دکمه و تجهیزات خاموش ،کردن کمترین رتبه را داشته است. دکمه روی ایپد به سرعت قابل مشاهده نیست و در کنار لبه دستگاه تعبیه شده است و مولفه لمسی قوی ندارد. تبلت نوک برای محل و استفاده سویچ پاور بسیار مناسب رتبه بندی شده است ندیدن یا احساس نکردن دکمه پاور یکی از توانایی های فرد را برای انجام عمل بسیار اساسی در دستگاه مهار می کند (مانع می شود).
از مقایسه شرکت کنندگان این چنین دریافت شد که قابلیت حمل و نقل کتاب خوان های الکترونیکی
و توانایی ذخیره حجم زیاد از منابع را از ویژگی های مثبت کتاب خوان های الکترونیکی می دانند هر دو ویژگی قابلیت حمل و نقل و توانایی ذخیره میانگین امتیاز چهار و 38 صدم را به خود اختصاص داده است. یکی از شرکت کنندگان اظهار داشت که به طور کلی: " می توانید کتاب های زیادی را ذخیره کنید و می توانید همراه با خود به هر جایی مثل تعطیلات ببرید." دسترسی به " بسیاری از انواع مختلف مطالب خواندنی و موزیک" نیز یکی از ویژگی های مثبت است.
قابلیت های کلی کتاب خوان های الکترونیکی راحتی ناوبری در دستگاه می تواند به عنوان قابلیت های کلی کتاب خوان های الکترونیکی در نظر گرفته شده است ای پد کیندل فایر و تبلت نوک، از فناوری صفحه نمایش لمسی برای دسترسی به نرم افزارها تعامل با صفحه کلید و دستکاری کتاب های الکترونیکی استفاده می کنند. همچنین برای تغییر و سفارشی کردن تنظیمات، از فناوری لمسی استفاده می شود. شرکت کنندگان بالاترین امتیاز را به استفاده از صفحه نمایش لمسی در میان کتاب خوان های الکترونیکی با بالاترین نرخ متوسط چهار و 29 صدم دادند. آن ها به راحتی قادر به ضربه زدن سریدن و لمس کردن صفحه نمایش برای (ورق زدن) صفحات مطالب خواندنی و حرکت در میان برنامه های کاربردی مختلف هستند. هم چنین آن ها به ماهیت بصری بالای صفحه نمایش با رنگ ها و تصاویر اشاره کردند.
قابلیت تغییر تنظیمات و سفارشی کردن ویژگی های کتاب خوان های الکترونیکی در تمامی دست گاه ها با نرخ متوسط دو و 33 صدم پایین رتبه بندی شده ،است خصوصا زمانی که این تنظیمات برای عملکردهای دسترسی جهانی فعال سازی می شوند مثل صدای بلند یا بزرگنمایی متن چندین شرکت کننده پیشنهاد دادند که پیوند تنظیمات به راحتی قابل شناسایی نیست و به راحتی تعبیه نشده است و باید به طور واضح تر بزرگتر و در مرکز در ورودی صفحه نمایش قرار بگیرد تا افرادی که به این عملکردها نیاز دارند آن ها را به سهولت و سرعت پیدا کنند تبلت نوک، پایین ترین نرخ را برای توانایی قرار دادن تنظیمات دریافت کرده است (1.75 در مقایسه با 1.89 برای کیندل فایر و 3.38 برای ای پد) عدم توانایی در قراردادن سریع و آسان این پیوندها در تنظیمات عمومی جایی که عملکردهای دسترسی جهانی مطرح می،شود برای موفقیت و رضایت بخشی افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند، در هر سه کتابخوان الکترونیکی یک چالش مهم است.
دسترس بودن دسترسی های جهانی یا ویژگی های دسترس پذیری به عنوان بخشی از وظایف تجزیه و تحلیل قابلیت استفاده شرکت کنندگان آموزش دیدند تا ویژگی های دسترسی تعبیه شده هر کدام از کتاب خوان های الکترونیکی را که به طور خاص برای افرادی با معلولیت بینایی و دیگر افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند بررسی .کنند آن ها کار خود را با بررسی ویژگی های
مربوط به متن و ،چاپ از جمله توانایی تغییر اندازه متن و نوع سبک برای سهولت در خواندن آغاز کردند. پیدا کردن عملکردها برای کار با متن بر روی صفحه نمایش به نظر برای شرکت کنندگان آسان است. آن ها با هم به این توافق رسیدند که هر کدام از کتاب خوان های الکترونیکی گزینه هایی را ارائه می دهند
هر سه دستگاه کتاب خوان الکترونیکی استفاده شده در این مطالعه رسانه دیداری بالایی دارند مملو از رنگ و تصویر هستند و برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند یک محیط مشکل ایجاد می.کنند موضوع شامل ویژگی صدای بلند که در ای پد تعبیه شده صفحه را بلند می خواند و به افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند کمک می کند که در میان ایکون های برنامه های ،کاربردی کلیدها و صفحات ناوبری (پیمایش) .کنند هیچ کدام از کیندل فایر و تبلت نوک ویژگی خواندن بلند را ندارند و کتاب خوان های الکترونیکی را برای افرادی که نابینا و کم بینا هستند غیر قابل دسترس می.کنند هر یک از دانش آموزان این را نقطه ضعفی برای استفاده افراد با اختلالات بینایی دانست یک گزارش نا امید کننده نشان داد که تمام این فناوری ها برای افرادی که دارای معلولیت بینایی هستند اندک است
نتیجه گیری
بدون ویژگی های دسترس پذیری، شامل صدای ،بلند کتاب خوان های الکترونیکی ارائه شده برای افرادی که توانایی مطالعه آثار مکتوب را ندارند، غیر قابل دسترس هستند. کیندل فایر و تبلت نوک قابلیت های محدودی برای افرادی که بینایی اندکی ،دارند ارائه می دهد و توانایی دستکاری متن بر روی صفحه نمایش ممکن است به افرادی که دارای مشکلات یادگیری یا نارساخوانی(خوانش پرشی) هستند، کمک کند. گرچه کیندل فایر و تبلت نوک در دسترس افراد نابینا نیستند و این افراد برای دستکاری و ناوبری (پردازش) به کمک یک فرد بینا نیاز خواهند داشت.
ای پد تنها محصولی است که در این مطالعه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و طیف وسیعی از ویژگی های دسترسی جهانی برای کاربران ارائه می دهد اما محدودیت هایی برای قرار گرفتن پیوندهای مناسب برای تنظیمات جهت سفارشی کردن تنظیمات دسترسی دارد شرکت کنندگان در این مطالعه موافق هستند که اگر قابلیت ها می توانست بهبود یابد این کتاب خوان های الکترونیکی پتانسیلی برای
فائق آمدن بر موانع دسترسی دارند، اما با تکرار شرایط جاری این دستگاه ها فاقد دسترسی جهانی هستند.
شناخت نقاط قوت و ضعف این سه کتاب خوان الکترونیکی یک دانش پایه برای نزدیک شدن به دومین مرحله این مطالعه را تهیه می کند. گام بعدی این است که افراد با ناتوانایی مطالعه آثار مکتوب تحت فرایندی مشابه از تجزیه و تحلیل قابلیت استفاده قرار گیرند تا تعیین شود که آیا نقاط ضعف شناخته شده دانش آموزان بینا را می توان از طریق استفاده از فناوری تطبیقی مشخص کرد و از میان برداشت یا نه هر سه تا کتاب خوان های الکترونیکی قابلیت اتصال پورت (یو اس بی) (1)را که مترجمان بریل و خوانندگان صفحه نمایش برای اتصال به رایانه و دیگر دستگاه های قابل حمل استفاده می کنند .دارند کتاب خوان های الکترونیکی با استفاده از مجموعه کارهای مشابه و پرسشنامه های به کار گرفته شده در مرحله نخست در مورد فناوری های انطباقی مورد آزمون قرار خواهد گرفت.
1) USB
چکیده
و
در سال های ،اخیر کتابخانه ملی فرانسه (1)با استفاده از برنامه هایی که اولویت عمده ی آن ها بر رقومی سازی است، مجموعه ی رقومی وسیعی ساخته که به سرعت در حال رشد است.
در این وضعیت بحرانی، بخش حفاظت (دی اس سی) (2)که مسؤلیت هماهنگی بین رقومی سازی حفاظت فیزیکی را به عهده دارد می کوشد هزینه افول فعالیت در بخش حفاظت فیزیکی را با استفاده از دو شیوه حفاظت، به کمک نوع دیگر کاهش دهد. علی رغم ملزومات رقومی سازی به صورت انبوه - که به طور کلی تطبیق آن با شرایط حفاظت مطلوب برای مدارک اصلی کاری دشوار به نظر می رسد - کتابخانه ملی فرانسه به طور چشمگیری (حتی در قراردادهای مدیریت شده توسط شرکت های خصوصی) توجه خود را، از رقومی سازی با هدف برجسته کردن مجموعه ها به "رقومی سازی حفاظت " (3)به مفهوم واقعی معطوف نموده است کتابخانه در قراردادهایش خواستار این موارد است تأمین تجهیزات اسکن بدون آسیب رسانی، تصاویر و قالب های فایلی با کیفیت بالا ممنوعیت اسکن با زاویه 180 درجه برای اکثر مدارک کنترل شرایط و ویژگی های مدارک قبل و بعد از رقومی سازی.
کلید واژه ها: کتابخانه ملی فرانسه، رقومی سازی، حفاظت رقومی
یکپارچه سازی حفاظت فیزیکی و رقومی سازی: فرایندی مؤثر در کتابخانه ملی فرانسه
اشاره
*یکپارچه سازی حفاظت فیزیکی و رقومی سازی: فرایندی مؤثر در کتابخانه ملی فرانسه (1)
نوشته فیلیپ والِس (2)| ترجمه زهرا جعفرزاده کرمانی، (3)گیسو گمرکی (4)
حفاظت فیزیکی با توجه به رقومی سازی دامنه یکپارچه ای مرکب از حفاظت فیزیکی و رقومی سازی را ایجاد کردیم، به طوری که هر یک براساس دیگری قابل تشخیص باشد برای مثال رقومی سازی در قالب چارچوبی انجام شود که شرایط حفاظت مدارک اصلی در نظر گرفته شود. از آن جا که مدارک آسیب دیده باید شرایط فیزیکی مطلوب برای رقومی سازی داشته باشد دو کارگاه تخصصی برای آماده سازی روزنامه ها و کتاب های چاپی ایجاد شده است. اغلب مدارکی که چند سال پیش مرمت شده اند، برای رقومی سازی انتخاب می شوند و امروزه دیگر همه ی مدارکی که بواسطه رقومی سازی آسیب دیده اند مرمت نمی شوند از ابتدا مسئول طرح فوری کتابخانه ملی فرانسه سیاست های مدیریت ریسک را هم برای مجموعه های رقومی و هم برای مجموعه های فیزیکی هماهنگ خواهد کرد. اما اخیرا افراد بجز موارد خاص بعد از رقومی سازی به اصل مدرک دسترسی نخواهد داشت.
1) Integrating physical preservation and digitization: a currently effective process in the French National Library
2) Philippe Vallas: Deputy Director of the Conservation Department Bibliothèque nationale de FrancePhilippe.vallas@bnf.fr
3) مدیر گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه امام رضا (علیه السلام)
4) دانشجوی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه امام رضا (علیه السلام)
از این معیارها یا طرح ها، بدون پنهان کردن گذشته و یا محدودیت ها طرحی کلی ارائه خواهد شد.
1. رقومی سازی به عنوان اولویت حفاظتی:
در طول چند سال اخیر از سال 2007 تاکنون برنامه های فشرده رقومی سازی بدون هیچ وقفه ای ادامه داشته است کتابخانه ملی فرانسه مجموعه رقومی وسیعی را فراهم آورده که اکنون نیز در حال رشد است. (بیش از 300 هزار منبع در سال 2012).
کتابخانه رقومی فرانسه گالیکا، بیش از دو میلیون مدرک دارد، حجمی بیش از مگابایت و گیگابایت هدف رسمی کتابخانه ملی فرانسه، در حال حاضر دسترس پذیر کردن این بخش بزرگ (مجموعه ای بیش از 30 میلیون مدرک) به صورت پیوسته است و در صورتی که نتواند دسترسی به تمام آن ها را فراهم کند در جهت برجسته نمودن آن ها بکوشد؛ یا به جای توجه بیش از حد به حفاظت به منظور اشاعه ی آن به کشورهای دیگر از لحاظ فنی به سطح بالایی از کیفت برساند (حداقل وضوح تصویری دی پی آی 1400 (1)، تصاویری مشخص و رنگی). در پنج سال گذشته نخستین هدف راهبردی، ایجاد کتابخانه رقومی مرجع (2)در سطح ملی بود.
بنابراین هزینه ی حفاظت رقومی به سرعت در حال افزایش است. مخزن رقومی (اِسپار) بیش از 2400 ترابایت انواع سند را در خود جای داده است که به تفاوت های قابل توجهی با یکدیگر دارد و متعهد هستیم برنامه های بیشتری برای حفاظت از آن ها طراحی کنیم.
تاکنون برنامه های رقومی سازی به خاطر کمبود بودجه تقریبا مورد بی توجهی قرار گرفته و در بودجه کتابخانه ملی لحاظ نشده است. اما درآمد حاصل از مالیات مشخصی توسط مرکز ملی کتاب (3)(به عنوان بخشی از وزارتخانه فرهنگ) (4)به طور گسترده و منظم به این امر اختصاص می یابد. در بخش حفاظت (دی اس سی) کارمند خدمات رقومی سازی تنها فردی است که فعالیت های رقومی سازی کتابخانه ملی فرانسه در حوزه های اداری و فنی را به عهده دارد مجموعه ای که اکنون رو به افزایش دارد.
2. وضعیت بحرانی در حفاظت فیزیکی
حوزه حفاظت فیزیکی به خاطر مشکلات اقتصادی با چالش بزرگی روبه رو است. طی چند سال اخیر بودجه به خاطر بحران اقتصادی و بدهی ملی دولت فرانسه به طور قابل توجهی کاهش یافته است.
شرایط در سال جاری بدتر شده و ممکن است این وضعیت چندین سال ادامه یابد. گرچه بودجه ی مناسبی به مرمت صحافی و دیگر موارد مهم در حفاظت فیزیکی اختصاص یافته است، اما تاثیرات آن برای مردم محسوس نیست بنابراین فعالیت های کمی در حوزه حفاظت فیزیکی صورت گرفته .است به عنوان مثال بین سال های 2008-2012 تعداد مدارکی که صحافی شده اند، از رقم 46000 به 23000 کاهش یافته است.
مشکلات مالی که کاهش کارکنان بخش حفاظت فیزیکی را به همراه داشته، بیشتر در کارگاه های سنتی (مرمت و میکروفیلم) قابل مشاهده است در این کارگاه ها با بازنشستگی افراد نیروی جوان جایگزین آن نمی شود چون اکثر کارکنان بخش حفاظت در برنامه های رقومی سازی به خدمت گرفته می شوند، از این رو مدیریت بخش مجموعه سازی (انتخاب و دسته بندی مدارک برای رقومی سازی براساس معیارهای فیزیکی) بسیار دشوار می شود.
کاهش بودجه در حوزه های دیگر مثل نگهداری ساختمان تهویه هوای مطبوع، نظافت، امنیت، کامپیوترها (که تضمین کننده محیط سالم و مدیریت مناسب هستند) بر حفاظت فیزیکی و رقومی سازی تأثیر بسزایی گذاشته است.
بخش حفاظت (دی اس سی) تصمیم گرفته است با همکاری بخش مجموعه سازی دی سی اُ) (1)که مسئول انتخاب و بررسی اسناد است افزایش بودجه و فعالیت در بخش رقومی سازی را به عنوان هدف اصلی خود در دستور کار قرار دهد راهبرد این است که علاوه بر اولویت دادن به رقومی ،سازی طوری برنامه ریزی کرد که تا حد امکان کاهش فعالیت های مربوط به حفاظت فیزیکی جبران شود. به عبارت دیگر استفاده از روش های حفاظت فیزیکی، رقومی سازی منابع آسیب دیده یا آسیب پذیر را آسان و ممکن می سازد.
3. به سوی حفاظت مطلوب رقومی:
رقومی سازی مجموعه کتابخانه به هر روشی که انجام شود، نباید جنبه های فنی آن مثلا انواع پویشگرها قالب های تشخیص کاراکترهای نوری یا تصاویر نادیده گرفته شود. باید به خاطر داشت که در موارد زیادی مجموعه رقومی شده از اسناد اصلی در شکل های مختلف تهیه می شوند که شیوه نگهداری متفاوتی دارند. این اسناد با ارزش جزء میراث فرهنگی به شمار می روند که ارزش گذاری آن اغلب توسط مراجع قانونی انجام می شود. (سپرده قانونی). (2)
در کتابخانه ملی فرانسه این اتفاق افتاده است اسناد انتخاب شده برای رقومی سازی پس از تبدیل به صورت الکترونیکی برای اطمینان از این که ارزش اسنادی و میراث فرهنگی آن ها حفظ شده باشد بررسی می شوند. بجز در موارد استثنائی (اقلامی که فقط برای رقومی سازی خریداری شده اند)، مجموعه ها باید برای مدت طولانی نگهداری شوند اگر از نسخه چاپی اولیه کتاب نسخه های دیگری موجود باشد، تمام این نسخه ها به عنوان میراث ارزشمند در نظر گرفته می شوند.
بنابراین کتابخانه ملی فرانسه، از زمان شروع برنامه های رقومی سازی، به طور شفاف بیان کرد که حفاظت مجموعه ها در اولویت است و نمی بایست تحت الشعاع رقومی سازی قرار گیرد تصاویری که با مستندسازی آسیب می بینند مشمول رقومی سازی نمی شوند حساسیت در حفاظت، حتی در برنامه هایی با سطحی وسیع تر، همیشه مهمتر از میزان تولید است. این قوانین به طور واضح در قراردادهای منعقد شده توسط کتابخانه ملی فرانسه ذکر شده است.
احتیاط ها زمانی ضروری تر می شود که رقومی سازی اسناد میراثی، به ویژه اسناد قدیمی آسیب پذیر و اسناد چند جلدی و بزرگ مطرح می شود. علی رغم پیشرفت فنی در صورتی که انواع مدل های اسکنر موجود به طور مناسب استفاده نشوند (به خاطر کمبود کارشناس، کمبود توجه به اسناد یا سرعت اسکن بیش از حد) یا نوع اسنادی که باید رقومی شوند با پویشگرها تناسب نداشته باشد ممکن است برای مجموعه ها خطرناک باشند. در حال حاضر اسکنری متناسب با انواع سند هنوز موجود نیست اگر می خواهیم برنامه ای موفق شود، باید از قبل تبادل نظر و مشورت بین تمام بخش های درگیر (سرپرست کتابخانه (1)، مرمتگر (2)و به ویژه عکاس) صورت گیرد تا روش های مدیریت و عکاسی و تجهیزاتی که باید استفاده شوند (پویشگرها، کلاف های ویژه کتاب) (3)و همچنین شرایط فیزیکی مجموعه ها بررسی شوند.
از سه قرارداد رقومی سازی به صورت گسترده که در سال 2007 موفق اجرا شد، این گونه برداشت می شود که بخش حفاظت به عنوان مسئول مدیریت قراردادها باید آگاه باشد که اگر برنامه ها به طور مناسب و با دقت تهیه نشده باشد (به این معنی که از قبل بین تمامی سهامداران مطلع باشد)، تطبیق ملزومات رقومی سازی به صورت گسترده با حفاظت منابع مشکل می شود. بعضی از دشواری ها که کتابخانه ملی فرانسه در طول نخستین قراردادهای رقومی سازی با آن مواجه شده بود به ما نشان داد که تا چه اندازه همخوانی حفاظت با نوع مجموعه ها ضروری است اگر سرپرستان، مسئول مجموعه های برگشتی آسیب دیده باشند بعد از رقومی سازی و مشکلاتی که بین بخش های مختلف ایجاد شده است،
آن ها به فراهم آورندگان خدمات رقومی سازی اعتماد نمی کنند و خود نیز نسبت به رقومی سازی رغبتی ندارند. آن ها اسنادی را انتخاب می کنند که شرایط مطلوب برای رقومی سازی داشته باشند. این نکته سلسله مراتب قانونی برنامه را مشکل می سازد سرپرستان فراهم آورندگان خدمات خصوصی را مسؤول آسیب هایی می دانند که متوجه کتاب ها بعد از رقومی سازی شده است.
برای این که اسناد اصلی مورد بی توجهی قرار نگیرند و در زمان و بودجه صرفه جویی شود کتابخانه از میکروفیلم هایی که در دهه گذشته تهیه کرده بود استفاده کرد و قراردادهایی را برای رقومی سازی میکروفیلم ها و همچنین منابع اصلی خود تنظیم کرد اما نتایج همیشه در مورد میکروفیلم های قدیمی و اسناد رنگی، از کیفیت بالایی برخوردار نبوده است و به نظر می رسد در سال های اخیر به دلیل ملزومات فنی، شرایط نامناسب تر شده است در موارد زیادی، اسنادی رقومی می شوند که یا از قبل میکروفیلم شده باشند یا در شرایط ظاهری خوبی باشند. گاهی اوقات پیش می آید که این اسناد برای دومین بار رقومی می شوند که خوشبختانه این اتفاق کمتر پیش می آید
بنابراین بخش حفاظت با همکاری بخش مجموعه ها در تلاش است که با سازماندهی فعالیت های رقومی ،سازی صدمات وارد شده به مجموعه ها را کاهش دهد و حتی از این فعالیت ها در جهت حفاظت از آن ها استفاده کند.
کتابخانه ملی فرانسه برمبنای تجارب ده ساله اش در اعتماد به شرکت های خصوصی حاضر در برنامه های رقومی سازی، قوانینی وضع نموده است که کارکنانش و فراهم آورندگان خدمات، بتوانند بر اساس آن به اهداف خود برسند.
ابتدا لازم است به اقلام آسیب دیده، آسیب پذیر یا مدارک مرتبط با آن ها توجه بیشتری شود. عدم توجه به این مسئله در دهه گذشته منجر به تولید دوباره میکروفیلم ها و میکروفیش ها گردیده است. وقتی در صدد ایجاد مجموعه رقومی هستید لازم است به سرپرستان کتابخانه اطمینان داده شود که در این برنامه آسیبی به مدارک آن ها وارد نمی شود اکنون کارکنان کتابخانه ملی فرانسه به ملزومات حفاظت توجه دارند و می توانند ارزیابی های مرتبط با مرمت را در صورت لزوم انجام دهند. آسیب پذیرترین و با ارزش ترین اسناد (به ویژه اسناد کاغذی اسیدی) به آن ها واگذار می شود. در واقع بخش مجموعه سازی به کارگاه های رقومی سازی خود اعتماد می کند زیرا آن ها در گذشته امتحان خود را به خوبی پس داده اند و به این فرایند آشناتر هستند. بنابراین منابع آسیب دیده یا آسیب پذیر کنار گذاشته نمی شوند برای این که ظرفیت رقومی سازی بالاتر رود و دست نوشته ها و کتاب های چاپی با ارزش (1)هم
1) Rare Books Department
در این برنامه قرار گیرند، قوانینی تنظیم کرده است این قوانین فراهم آورندگان خدمات رقومی سازی را مجبور می کند فرایند رقومی سازی منابع را در سایت کتابخانه بارگذاری نمایند تا سرپرستان کتابخانه بتواند از نزدیک، فعالیت آن ها را ببینند.
کارگاه های داخلی و قراردادهای تنظیم شده، فقط بخش کوچکی از فعالیت های رقومی سازی کتابخانه ملی فرانسه را در مورد مجموعه های خاص نشان می دهد اکنون هدف اصلی گنجاندن اسناد آسیب دیده و آسیب پذیر در برنامه رقومی سازی به صورت گسترده است، اسنادی که قبلا از مجموعه کنار گذاشته شده بودند.
امروز قراردادها شرکت های رقومی سازی را متعهد می کند که رقومی سازی منابع را با دقت انجام دهند در این قراردادها پیش نویس جریمه ها (1)در صورت آسیب دیدن منابع بسته به نوع و میزان آسیب در نظر گرفته شده است. قبل از فرستادن یک منبع برای رقومی سازی، شرایط ظاهری آن توسط کارمند بخش مجموعه سازی و حفاظت و فراهم کننده خدمات به طور مشترک بررسی و ثبت می شود. سپس مرمتگر فایل رایانه ای ایجاد شده را با منبع چاپی مربوط به آن مقایسه می کند تا بعد از برگشت منابع از رقومی سازی، اگر آسیبی مشاهده شد ثبت شود. اگر آسیب در اثر رقومی سازی ایجاد شده بود صورت حسابی با جزئیات کامل برای فراهم کننده خدمات رقومی فرستاده می شود در انتهای نخستین دوره رقومی سازی به صورت گسترده در مورد کتاب های چاپی 2010 میزان جریمه های بدست آمده این امکان را فراهم کرد که به مدت یک سال صدها منبع آسیب دیده توسط مرمتگر متخصص مرمت .شود این مسأله در قراردادهای جاری در نظر گرفته شده است.
آموزش آگاهانه می تواند به عنوان سیاست بازدارنده مکمل خوبی برای جریمه ها باشد در ابتدای برنامه های رقومی سازی، به طور گسترده به تعدادی از مرمتگرها و کارشناسان صحافی اداره حفاظت کتابخانه ملی فرانسه آموزش ویژه (2)داده شد تا از آسیب رسانی به منابع جلوگیری شود و رقومی سازی نیز سریعتر انجام شود هدف این بود که با فراهم آوری ابزارهای لازم به فراهم آوران خدمات رقومی نیز در تصمیم گیری کمک شود تا با توجه به خصوصیات ظاهری ،مدرک از انواع تجهیزات (پویشگر) (3)استفاده کنند این آموزش به طور منظم به کارکنان کتابخانه ملی فرانسه و فراهم آوران خدمات رقومی که در انتخاب و مدیریت و بررسی شرایط ظاهری و رقومی سازی مدارک نقش دارند داده می شود.
آموزش به ظاهر ساده باعث تبادل اطلاعات بین کارکنان کتابخانه ملی فرانسه و فراهم آوران
خدمات رقومی می شود. بنابراین زمانی که آنان از سلامت اسناد اطمینان یابند ارتباط بین آن ها بهبود می یابد. از آن جا که اغلب به کمیت توجه می شود تا قانون های مدیریتی، لازم است آموزش ارائه گردد.
بررسی شرایط فیزیکی اسناد قبل و بعد از رقومی سازی و فعالیت های آموزشی توسط مرمتگران ماهر انجام می شود این امر در اطمینان بخشیدن به مدیران مجموعه ها و ایجاد ارتباط بین رقومی سازی و حفاظت فیزیکی، کمک شایانی می کند.
بنابراین کارکنان کتابخانه ملی فرانسه توجه بیشتری به اسناد آسیب پذیر می کنند و این نکته را مد نظر دارند که درجه اسکن، از یک کتاب به کتاب دیگر متفاوت است شرایط رقومی سازی به شرح زیر مورد توجه است درجه پایین برای اسکن نسخه ها (120/110 و حتی 80 درجه) مورد نیاز است و اکثر کتاب های مجموعه با 180 درجه رقومی نمی شوند بنابراین فراهم آوران خدمات رقومی سازی مجبورند کلاف های ویژه کتاب را خریداری کنند. البته امروزه از نظر هنری، رقومی سازی با اسکن زاویه جزئی آهسته تر و گران تر از رقومی سازی با اسکن 180 درجه است بنابراین خروجی با حجم زیاد امکان ندارد.
برای تشخیص رقومی سازی واقعی، مجبور به رعایت و توجه به ملزومات فنی هستیم زیرا رقومی سازی فایل ها باید تا حد ممکن معتبر باشد تا بتوان به بالاترین درجه ارزیابی دست یافت. بنابراین کارکنان، باید کیفیت خروجی فایل های رقومی را کنترل کنند.
افرادی از بخش حفاظت خدمات رقومی نیز که آموزش های ویژه دیده اند به طور مرتب بر کار شرکت های خصوصی نظارت می کنند. آن ها سیاهه ارزیابی دارند که براساس آن جزئیات را بررسی می کنند. زمانی که فایل های الکترونی تولید شده به کتابخانه ملی فرانسه ارسال شده و به طور خودکار از لحاظ تصویری بررسی می شوند آخرین نظارت توسط سرپرست مجموعه و تیم مخصوص از دی اس سی انجام می شود.
نکته آخر این که برای کاهش خطر از دست دادن منابع برنامه های خاصی با بالاترین سطح نظارت در مورد مخزن رقومی کتابخانه ملی فرانسه در نظر گرفته می شود تا از فایل های منابع رقومی شده حفاظت به عمل آید از این رو به دنبال طراحی برنامه هایی برای مخزن رقومی هستیم که به آسیب پذیری و بقای اسناد در آن توجه شده باشد.
4. در جهت حفاظت فیزیکی مرتبط با رقومی سازی
راهبرد جدید استفاده از برنامه های رقومی،سازی در جهت حمایت هرچه بیشتر از حفاظت فیزیکی است. نقطه مقابل قانونی آن این است که با استفاده از ابزارها و مهارت های حفاظت فیزیکی شرایط
رقومی سازی را آسانتر و کم خطرتر سازد و تعداد اسنادی که به دلیل شرایط ظاهری نامناسب نمی توانند دوباره تولید شوند، کاهش یابد. حفاظت فیزیکی که به طور مداوم در ارتباط با رقومی سازی صورت می گیرد، حفظ مجموعه را تضمین می کند. بنابراین جریان یکپارچه ای از حفاظت فیزیکی و رقومی به طور مستقل و با توجه به شرایط ،یکدیگر فراهم گردیده است.
اسناد قبل از برگشت به ،انبار در کارگاه های داخلی یا شرکت های خصوصی - که همچنان در حال افزایش اند - رقومی می شوند. آن گاه اگرچه نه به طور منظم، اما بلافاصله بعد از بازتولید در جعبه ها یا قفسه ها گذاشته می شوند. این محفظه ها برای حفاظت از اسناد است و از طریق مُهر یا علامتی خاص به روی آن، به عنوان نسخه رقومی، به عموم آگاهی رسانی می شود
در اکثر اوقات، اسنادی که به مرمت نیاز دارند (بویژه مواردی که قبل از مرمت از دیگر اسناد جدا می شوند) قبل از نمایش، رقومی می شوند، رقومی سازی به طور منظم برای حفظ امنیت - بویژه در مواردی که اسناد را برای نمایشگاه امانت می دهند - انجام می شود.
در مقابل به دلیل کمبود بودجه و نیروی انسانی از رقومی سازی به طور روزافزونی به منزله شیوه حفاظت جایگزین استفاده می شود این امر منجر به صرفه جویی در زمان و حفاظت های فیزیکی با هزینه های سنگین می گردد. بعد از رقومی سازی، اسناد دیگر مرمت نمی شوند، به جز مواردی که چندان ارزشمند نیستند و یا اسنادی که فراهم کنندگان خدمات خصوصی به آن ها آسیب زده اند امروزه اقلام آسیب دیده را فقط در جعبه های خاصی می گذارند.
نتیجه گیری این روند و تحول آن است که با دسترسی به نسخه رقومی اسناد، رجوع به نسخه اصلی - حتی اگر در وضعیت ظاهری مناسبی نیز باشد - صورت نخواهد پذیرفت در مواردی استثنائی رجوع به اصل سند امکان پذیر خواهد شد و این تصمیم، آسیب های احتمالی به اسناد را - که عموما توسط افراد و کارکنان صورت می گیرد - کاهش خواهد داد.
در شمار مهمترین گام هایی که در دو سه سال اخیر برداشته شده و روند رقومی سازی را در برنامه های داخلی و خارجی آسان می کند، اقدامات زیر است:
یک برای کاهش میزان آسیب ها در برنامه رقومی سازی گسترده، کتاب های چاپی و همچنین اسنادی که به دلیل آسیب پذیری یا وضعیت نامناسب نمی توانند گزینش شوند، اداره حفاظت کارگاه ویژه ای (1)را ایجاد کرده است که دو نفر از کارکنان نیمه وقت (یک مرمتگر ماهر و معاون کتابخانه که با صحافی آشنایی دارد) آن را مدیریت می کنند. آن ها مرمت نمی کنند بلکه تعمیرات سریع برای انواعی
1) special workshop
از کتاب ها انجام می شود تا برای اسکن کردن آماده گردند، کتاب ها یا نسخه های صحافی نشده مستحکم شده بروشورها دوخت و منگنه می شود و پارگی ها و بخش های آسیب دیده اصلاح می شود سال گذشته علاوه بر اسنادی که در کارگاه های کتابخانه ملی فرانسه ترمیم جزئی گردیده بودند بیش از دو هزار سند (تقریبا 5 درصد از کل اسناد رقومی شده) در این کارگاه فرمت یا آماده شدند.
دو. برای حفاظت روزنامه ها، شرایط مطلوب فیزیکی مجموعه ها قبل از رقومی سازی به تنهایی مفید نیست، اما ضروری است اکثر روزنامه ها که طی جمهوری سوم فرانسه (1870 - 1940) ، عصر طلایی (1)انتشارات فرانسه چاپ شدند در شرایط بسیار نامطلوبی می باشند (کاغذهای اسیدی و آسیب پذیر، برگه های تاشده به دلیل کمبود فضا در انبار). بنابراین باید ترمیم شوند تا شرایط رقومی سازی آن ها فراهم شود. امروزه دیگر مرمت نمی کنیم بلکه تعمیری جزئی انجام می شود تا رقومی سازی آسان تر و با کیفیت بالا امکان پذیر گردد با توجه به اصل یکپارچگی اسناد، نحوه ی ترمیم به این صورت است که برگه های روزنامه ها با فشار گرمای بالای اتوهای برقی صاف می شود. در مورد صفحات آسیب پذیر صاف کردن با استفاده از کاغذ فیلموپلَست (2)به آسانی صورت می گیرد فیلموپلست کاغذی کنفی ده گرمی و چسبناک است که با گرم شدن، منجر به حفاظت طولانی مدت مدرک می شود و به آسانی نیز برداشته نمی شود. هر زمان امکان پذیر باشد این نوع ترمیم در مورد قسمت هایی از اسناد که آسیب بیشتری دیده اند (قسمت هایی که سند تا خورده حاشیه ها و قسمت هایی که سند را حفظ می کند) با نوار باریک فیلموپلست انجام می شود. گاهی لازم است که یک طرف کاغذ، با استفاده از مسطره بندی (خط گذاری) با فشار گرم و رول های باریکی از فیلم وپلست مستحکم شود تخمین زده می شود که حدود 20 درصد روزنامه ها به ترمیم جزئی (علاوه بر صاف کردن) و 5 درصد به خط گذاری کامل صفحات نیاز دارند وقتی روزنامه ای صحافی می شود، باز کردن صحافی جلدها (برداشتن جلد و چسب عطف) برای رقومی سازی و اسکن 180 درجه ضروری است تمامی این امور، زمان بر است (از چندین ثانیه تا 4 دقیقه برای هر صفحه و بیش از 2 ساعت برای برداشتن جلد) و استحکام بخشیدن نیز هزینه بر است در سطح جهانی هزینه تمام شده رقومی سازی نشریات حدود سی درصد افزایش یافته است؛ با وجود این که توسط مرمت کاران ماهر نیز انجام نمی شود بلکه توسط معاونان کتابخانه که آموزش دیده اند صورت می پذیرد. کتابخانه ملی فرانسه کارگاهی چهار نفره (که سه نفر تمام وقت دارند) ایجاد کرده است که حدود 112000 برگه روزنامه را در سال 2012 مرمت کرده اند اما برای این که برنامه رقومی سازی گسترده برای مجموعه روزنامه ها انجام شود، ناچاریم بیش از 20 نیرو به خدمت گیریم.
بسیاری از فعالیت هایی که تاکنون ارائه گردیده است، توسط مرمت کاران ماهر یا کارکنانی که در مرمت اسناد صلاحیت لازم دارند انجام شده است با گسترش برنامه های رقومی سازی مختلف و گسترده واضح است که وجود کارگاهای مرمت در کنار آزمایشگاههای رقومی مفید و حتی ضروری است. در واقع ضمن ارج نهادن به حفاظت کتاب ها توسط کارکنان و ارائه فعالیت آموزشی و توصیه های مفید ،آن ها کارگاه ها سهم بسیاری در موارد زیر ایفا می کنند
اجرای موفق برنامه ها
تسهیل رقومی ،سازی
ساده نمودن گزینش اسناد و کاهش تعداد اقلامی که نمی تواند رقومی شود به منظور اطمینان بخشیدن به سرپرستان کتابخانه،
ایجاد رابطه بهتر بین گروه های مختلفی که اجرای برنامه ها را به عهده دارند
کاهش آسیب های وارد شده به واسطه رقومی سازی
و مدیریت لازم
امروزه همزمان با شروع برنامه رقومی سازی، از یک مرمت کار استفاده می شود تا تمام افراد درگیر در حفاظت را آموزش دهد و کارگاهای آماده سازی را مدیریت کند برای کنترل و بررسی شرایط فیزیکی اسناد، تعیین میزان آسیب وارده و اطمینان از کاربردی بودن دستورالعمل ها مشاوره به عکاس ها و همکارانی که اسناد را گزینش می کند.
تصمیم گرفته شد در سال های آینده برای دو کارگاه مرمت، از نیروی انسانی بیشتری بهره گرفته شود. علاوه بر دو کارگاه اختصاص داده شده که توضیح آن پیشتر ارائه گردید به طور تقریبی تمام کارگاه های مرمت اکنون بخش مهمی از وقت خود را به اسنادی اختصاص داده اند که برای رقومی سازی انتخاب شده اند یا رقومی شده اند.
بنابراین رقومی سازی، حفاظت فیزیکی کاملی را به همراه ندارد ورود کتابخانه ملی فرانسه به عصر رقومی سازی، فرصت ها و دورنماهایی جدید و گاهی متناقض برای کارگاه های مرمت فراهم می کند.
5. محدودیت ها و خطرها
برخی از مواردی که پیشتر توضیح داده شد، در وضعیت فعلی مهم نیست اما به تنهایی مطلوب .است توصیف تمام رویکردهای فعلی به منزله تحول مثبت و ایده آل بی معنا است. صرف نظر از سیاست رقومی ،سازی گاهی ناگزیر از انتخاب روشی هستیم که بتوان آسیب های ایجاد شده در نتیجه فعالیت های حفاظت فیزیکی را کاهش داد این رویکردها با تهدیدهایی همراه است:
تصمیماتی که پیشتر توضیح داده شد یا اکنون اتخاذ می شود یا در مرحله برنامه ریزی است. این برنامه ها تغییر خاصی در اجرای اهداف برنامه ها - که در واقع برجسته کردن و گستراندن مجموعه ها است - ایجاد نمی کند. در اکثر موارد بویژه زمانی که تأکید بر حفاظت منابع است اقلامی که باز تولید می شوند (تک نگاشت های قدیمی و مجموعه های خاص) موارد انتخابی نیستند، زیرا به مجموعه مواد آسیب دیده در مجموعه کتابخانه ملی فرانسه تعلق ندارند بر عکس از آن جا که امروزه حامیان ما به نشر علاقه ای ،ندارند ما نیز برنامه های عمده رقومی سازی روزنامه هایی را که هنوز آسیب پذیرترین و پر تقاضاترین بخش مجموعه ها هستند مدیریت نمی کنیم از این رو تا کنون فقط 5 درصد مجموعه ی آسیب پذیر کتابخانه ملی فرانسه رقومی شده است
اولویت ها و تعداد زیاد برنامه های رقومی سازی و کاهش فوق العاده کارکنان سبب شد تا افراد زیادی که قبلا مسؤلیت حفاظت فیزیکی را به عهده داشتند برای انجام امور مربوط به رقومی سازی به کار گرفته شوند (حتی بخشی از وقت آن ها) که این روند فعالیت های مربوط به حفاظت فیزیکی را کندتر می کند. اغلب اتفاق می افتد که به دلیل کمبود افراد، برای گزینش مدارکی که نیاز به حفاظت دارند، بودجه ای صرف نمی شود بنابراین اگرچه رقومی سازی نقش مهمی در حفاظت مجموعه ها ایفا می کند اما حفاظت فیزیکی در دسترسی کارکنان به منابع، مشکل جدی ایجاد می کند.
علی رغم تاثیرات مثبت برنامه های رقومی سازی و حتی برنامه های اصلی نمی تواند مانع بدتر شدن وضعیت مجموعه های فیزیکی شود که در اثر کاهش بیش از حد بودجه، مختص حفاظت فیزیکی ایجاد شده است برعکس، این وضعیت نامطلوب مدیریت برنامه ها را سخت تر و پرهزینه تر می سازد.
از دوام یا حداقل توسعه کامل گنجینه رقومی (اِسپار) که ضمانت طولانی مدت فایل های رقومی را امکان پذیر می سازد مطمئن نیستیم زیرا اسپار با کاهش بودجه کتابخانه ملی فرانسه مواجه گردیده است در سال جاری نخستین بار است که این مسئله دامن گنجینه رقومی (اسپار) را نیز گرفته است.
این وضعیت ممکن است مشکلاتی در مدیریت و روحیه کارکنان ایجاد کند گرچه تعداد زیادی از کارکنان به تغیرات و فناوری های جدید علاقه دارند اما با تمرکز صرف بر رقومی سازی نیز موافق نیستند برخی معتقدند که در آینده، فرهنگ توجه به اسناد فیزیکی کمرنگ خواهد شد و از این ،پس کسی نخواهد توانست آن ها را مدیریت کند. مرمتگران به طور خاص فرایند رقومی سازی را باور ندارند زیرا به اموری که به آماده سازی یا تعمیرات فیزیکی طی فرایند رقومی سازی می پردازد،
بی علاقه اند. از طرفی صرف انرژی و تجربه بر کاری سطحی را ضروری نمی دانند همچنین ترس از این دارند که توجه به مرمت دقیق و موشکافانه مورد بی مهری قرار گیرد و موقعیت حرفه به خطر افتد در مرحله حساس و بحرانی، برای مدیران کتابخانه ملی فرانسه سخت خواهد بود که هم زمان مدیریت هر دو گروه را بر عهده گیرند و در عین حال درگیر طرح ها و برنامه های رقومی سازی نیز باشند. بعلاوه گروه ها نسبت به این روند تمایل ندارند و خود را قربانی این تصمیمات می دانند.
این تردیدها به دلیل ابهام برخی از گفتگوهای رسمی ادامه دارد افراد دریافتند که افزایش رقومی سازی و اسناد رقومی، می تواند کمبود ابزارهای مختص حفاظت فیزیکی را جبران کند.
• اگر کاهش بودجه ظرف چندین سال ادامه یابد ترس از این هست که با کاهش نیروی انسانی و بودجه مواجه شویم و این احتمال هست که هماهنگی بین دو فعالیت، با تهدید جدی روبه رو شود. بنابراین به نظر می رسد به رقومی سازی بیش از اندازه بها داده شده که ممکن است منجر به تیرگی روابط گردد به این دلیل که مردم چندان با این موضوع موافق نیستند که اهمیت حفاظت فیزیکی تا حد یک فعالیت جانبی کاهش یابد و تبدیل به یک مکمل صرف رقومی سازی شود.
6. نتیجه گیری
با وجود مشکلات ،موجود ارزیابی جهانی از این تحول، بی تردید مثبت است. البته در ابتدا بخش عظیمی از کارکنان فعالیتی با اولویتی فوق العاده را به عنوان یک برونداد نپذیرفتند، ولی رقومی سازی در سطحی گسترده جایگاه خود را در فعالیت های کتابخانه ملی فرانسه و در کنار حفاظت فیزیکی پیدا نمود. این خود درخور توجه و تقدیر از بخش حفاظت است، زیرا توانست یکپارچگی و هماهنگی بین دو فعالیت را حفظ کند. افراد با فرهنگ شغلی و توانمندی های متفاوت، دریافته اند که ضمن درک متقابل، چگونه به دور از رعایت سلسه مراتب اداری، در کنار هم تلاش .کنند فرهنگ مشترک در بستر نشست ها و کارگاه های آموزشی ایجاد می شود. به طور غیر منتظره اما منطقی، رقومی سازی از یک سو، فعالیت ها و مسئولیت های جدیدی را برای متخصصان حفاظت سنتی (مرمت کاران) ایجاد می کند و از سوی دیگر مسئولان کتابخانه ها به بررسی و ارزیابی شرایط فیزیکی اسناد و امکان سنجی رقومی سازی می پردازند. امروز به این نتیجه رسیدیم که کارگاه های مرمت باید در کنار آزمایشگاه های رقومی سازی ایجاد شود و این کمکی بزرگ برای کتابخانه است که دیگر نگران کنار گذاشتن رقومی سازی در آینده نباشد.
در گنجینه رقومی (اسپار) نیز به ویژگی های فیزیکی اسناد توجه ویژه می گردد با این هدف که
حفاظت پایدار و طولانی مدت اسناد تضمین گردد بی تردید آسیب های وارده ناشی از دسترسی عموم به اسناد، با ایجاد نسخه رقومی و استفاده از آن کاهش خواهد یافت
به طور خلاصه می توان گفت که رقومی سازی نقش بسیار مهمی در حفاظت مجموعه ایفا می کند و محافظت فیزیکی با هدف تسهیل رقومی سازی و حفاظت از اسناد در دستور کار قرار دارد البته هنوز گامی جدی برای یکپارچه کردن موارد آسیب دیده در فرایند رقومی سازی و ایجاد جایگاهی برای محافظت از این نوع اسناد در برنامه های رقومی سازی برداشته نشده است (بویژه برای روزنامه ها و نشریات ادواری) اما مسلما یکپارچگی بین حفاظت فیزیکی و رقومی سازی می توانست به واسطه کاهش روز افزون و گسترده منابع مورد نیاز برای حفاظت، به مخاطره افتد و این امر تهدیدی برای تداوم رقومی سازی مجموعه های فرهنگی به شمار می رود
چکیده
آزمایشگاه لاتینا (1)واحد آموزش و توسعه آموزشی برای یادگیری الکترونیکی در مرکز آموزش و کتابخانه دانشگاه اُسلو (2)و آکر شیس (3)است. ما امسال با کتابخانه دانشگاه ماکررا (4)در کامپالای اوگاندا همکاری می کنیم تا یک کارگاه فشرده دو هفته ای برگزار نماییم با این کارگاه کتابخانه قادر خواهد بود انواع مشابهی از توسعه آموزش با منابع مربوط به خودشان را ارائه دهد. در این مقاله ما به طور خلاصه به نکاتی می پردازیم که از لاتینا درباره کتابخانه ها به عنوان مراکز آموزش الکترونیکی ماکر را به عنوان موردی واقعی آموخته ایم.
کلید واژه ها: آموزش الکترونیکی، کتابخانه های رقومی، آفریقای شرقی
کتابخانه های آفریقا به عنوان مراکز آموزش الکترونیکی
اشاره
*کتابخانه های آفریقا به عنوان مراکز آموزش الکترونیکی (1)
نوشته تورد هُیوک (2)| ترجمه لاله جولاهی (3)
در ماه مه 2012، بنین (4)هفتمین کنفرانس منطقه ای در آموزش الکترونیکی در آفریقا را برگزار نمود. شرکت کنندگان اذعان کردند که پژوهش آموزش الکترونیکی اشتراک گذاری دانش یادگیری از طریق
عمل و نظارت مستمر و ارزیابی در سال های اخیر افزایش یافته است. مدارس و دانشگاه ها بهبود عملکرد در این زمینه را نشان می دهند اما آموزش الکترونیکی نه تنها در آفریقا بلکه در تمام دنیا مراحل اولیه توسعه را می گذراند. شرکت کنندگان پرسیدند که چگونه آموزش الکترونیکی از مدیریت تغییر، از جمله تغییرات سریع و ،مخرّب حمایت خواهد کرد:
روش های برنامه ریزی پایدار برای طرح های آموزش الکترونیکی چیست؟
چگونه برنامه های آموزش الکترونیکی مدیریت تغییر را در نظر می گیرند؟
چالش های سازگار تجربه شده با طرح های ابتکاری آموزش الکترونیکی چگونه هستند؟
چه چارچوب های مفهومی و نظریه های در حال ظهوری وجود دارند که برنامه های آموزش الکترونیکی پایدار را با آن ها طراحی کنیم؟
آیا چنین چارچوب هایی در زمینه های مختلف در اقتصاد کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه اعمال می شوند؟ (آموزش الکترونیک آفریقا، 2012) (5)
این مقاله سعی دارد طرحی باشد که به این گونه پرسش ها پاسخ می دهد.
ما در لاتینا آموزش الکترونیکی را به عنوان فرایندی بررسی می کنیم که فناوری ها، روش ها و مفاهیم جدید تدریس و آموزش را در همه زمان ها می پژوهد.
ما با دانش آموزان معلمان و سازمان هایی که می خواهند خودشان را با شیوه های جدید قریب الوقوع وب منطبق کنند تعامل داریم، تغییر سازمانی بخش اصلی این فرایند است. لاتینا عهده دار یادگیری و تدریس (1)در دنیای رقومی است. ما آموزش این دوره را از سال 2008 شروع و در اسلو پایه ریزی کرده ایم اما با گروه های بین المللی مربی و دانش آموزان خودمان در انگلستان کار می کنیم پیوند با آفریقا از همان آغاز شروع شد سه شرکت کننده در دوره اول از دانشگاه نیل اولیا (2)در مالاکای سودان جنوبی (3)آمدند.
ما امسال در حال انجام دو دوره تابستانی یکی در اسلو و یکی در کامپالا (4)در کتابخانه دانشگاه ماکر را هستیم در دوره ای که در کامپالا برگزار می شود، از شش کشور شرق آفریقا شرکت خواهند کرد. ما همچنین با کمک مولیب (5)کتابخانه دانشگاه ماکررا یک واحد آموزش رقومی در این دانشگاه راه اندازی خواهیم کرد. هدف اصلی این ،طرح توانمند کردن کتابخانه و شرکت کنندگان آفریقایی برای ارائه انواع مشابهی از آموزش است که در آینده در موسسات مربوط به خود خواهند داشت. در این مقاله به طور خلاصه می کوشیم آن چه را که از لاتینا در مورد کتابخانه ها - به عنوان مراکز آموزش الکترونیکی با تمرکز بر اوگاندا و شرق آفریقا - آموخته ایم بیان کنیم.
فناوری های مخرب
دانشگاه ها از دنیای مبتنی بر کاغذ به سوی دنیای مبتنی بر فناوری رقومی در حال حرکت اند. گام نخست جایگزینی (6)است: واژه پردازها جای نوشتن و پست الکترونیکی جای نامه ها را می گیرند. مدرسان عادت داشتند از نمایشگر اورهد (7)استفاده کنند اما اکنون از نمایشگر ویدیویی و نرم افزار ارائه مطالب (8)بهره می گیرند. در این مرحله نوشتن، ارتباطات و ارائه آن با سرعت بالاتری صورت می پذیرد اما کار سازماندهی مانند قبل باقی مانده است.
گام دوم جدا سازی (1)است: اتاق های ویژه به نام آزمایشگاه رایانه راه اندازی شده است دوره های جداگانه برای فعالیت های رقومی در برنامه کلاس ها گنجانده شده است. افرادی برای تدریس موضوعات مرتبط با اطلاعات (مدرسان داده ها و معلمان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات/ آی سی تی) (2)استخدام شده اند. بخش های جداگانه ای برای خدمات شبکه های رقومی (بخش رایانه، فناوری اطلاعات و ارتباطات کارکنان) تاسیس شده اند. به عبارت دیگر، محیط تدریس و یادگیری از هم منفک شده اند. در مکان های سنتی آموزش و یادگیری مانند گذشته ادامه دارد در مکان های رقومی روش های جدید کار آزمایش و اجرا می شوند روش های قدیمی و جدید در کنار هم در اتاقهای جداگانه به کار می روند. مرزهای سازمانی از نظر ذهنی و فیزیکی آموزش و فناوری را از هم جدا کرده است.
گام سوم ادغام (3)است در این مرحله دستگاه های قابل حمل مانند لپ تاپ ها، تبلت ها و گوشی های هوشمند معرفی شدند.
همه معلمان و دانش آموزان رایانه های شخصی دارند دسترسی به اینترنت در همه جا و در هر زمان امکان پذیر شده .است وب طیف گسترده ای از آموزش را جهت ارائه مواد آموزشی برای مطالعه آزمایش و گذر در حوزه های مجازی ارائه می دهد در این نقطه روش های آموزش شروع به تغییر کرده است. رسانه های رقومی جایگزین رسانه های کاغذی می شوند. معلمان و دانش آموزان فرم های رقومی را به کار می گیرند تغییر و تحول اغلب باعث آشفتگی می شود اقتصاددانان و مورخان در مورد فناوری های مخرب (4)سخن می گویند. اسلحه گرم نقش شوالیه ها را نابود کرد مطبوعات چاپی نخستین رسانه های جمعی- کتاب ها و جزوه ها - موقعیت روشن نسخه های خطی را تضعیف کرد. کشتی بخار، اسب های بادپا را از بین برد. سوییچ های بزرگ ،برق زندگی را در خانه و کار تغییر داده است. آی سی تی به همان اندازه می تواند زندگی را مختل .کند فرایند واقعی از این تغییر می تواند کاملا دردآور به نظر برسد. معرفی روش های آموزشی جدید در آموزش عالی یک فرایند پیچیده و دشوار است. اما ما از روی تجربه معتقدیم که کتابخانه ها آزادی عمل بیشتری برای آزمایش نسبت به برنامه های عادی یافتند.
آزمایشگاه لاتینا
آزمایشگاه لاتینا واحد آموزش و توسعه آموزش الکترونیکی است که داخل کتابخانه قرار دارد کتابخانه به دانشکده علوم کاربردی دانشگاه اسلو و آکرشاس در نروژ وابسته است. نام رسمی آن کتابخانه و
مرکز آموزش است که علاقه شان به فرایند آموزشی را نشان می دهد چهار سال پیش کالج نخستین مدرسه تابستانی را تشکیل داد. یک برنامه سه هفته ای برای دانش آموزان بین المللی مشخص شد. ماهیت تجربی مدرسه این فرصت را به ما داد که رویکرد جدیدی به تدریس و آموزش داشته باشیم. سه نفر از ما با مشارکت هم و با همه توان دوره آموزشی رقومی فشرده و تولید محوری را برای افرادی که می خواهند امکانات آموزشی وب را بررسی و شناسایی کنند طراحی کردند ما در این تابستان نخستین دوره لاتینا را با شرکت کنندگان چینی اروپایی و افریقایی برگزار کردیم.
از سال 2008 که ما آغاز به کار کردیم، آزمایشگاه تجارب گسترده ای برای آموزش الکترونیکی کتابخانه ای کسب نموده است ما دوره هایی از یک هفته تا یک ترم در کلاس های بین المللی به کتابداران، دانشجویان کتابداری و اساتید دانشگاه در اسلو فنلاند چین و فلسطین ارائه نموده ایم.
دومین پیوند با آفریقا در سال 2009 برقرار شد هنگامی که مدیر کتابخانه دانشگاه ماکررا دکتر ماریا موسوک (1)از اسلو و آزمایشگاه لاتینا بازدید کرد او تصمیم گرفت که یکی از کتابداران ارشد خود را به دوره تابستانی بفرستد. به دنبال آن سه دوره دیگر در سال 2010 برگزار شد آموزش ها مورد قدردانی قرار گرفت (ناماگاندا (2)و همکاران، 2011). کتابداران مولیب در دوره های فناوری اطلاعات شبیه دوره لاتینا، در اسلو حضور داشتند و این دوره ها در کسب مهارت های مناسب فعالیت کتابخانه ایشان مؤثر بوده است. برای مثال کتابداران در بخش افریقانا، آلبوم مولیب در پیکاسا، اسلایدهای روز آمد شده کاربران، ویدئو آموزشی درباره اوپک (3)در یوتیوب (4)را که به طور مرتب روزآمد می شد ایجاد کردند جالب ترین کار، تهیه داستانی مصور از تصاویر واحدهای کتابخانه ها بود که بر روی یوتیوب بارگذاری کرده بودند.
البته دوره لاتینا در اوگاندا بخشی از یک فرایند بسیار گسترده تر را تشکیل می دهد کتابخانه ها و دانشگاه ها در سراسر جهان در حال تغییر هستند و شیوه های جدیدی از طریق کانال های مختلف در حال گسترش می باشند و ما داریم به یک دریا آب اضافه می کنیم در لاتینا ما به همکاری نزدیک و عملی تأکید داریم. چهار مربی از اسلو و چهار نفر از کارمندان مولیب هستند که در دوره ای که در اسلو از 2009 تا 2010 برگزار شد شرکت داشتند.
افراد دیگر از کامپالا به تیم ملحق خواهند شد نسبت بالای مربیان (10 نفر) به شاگردان (30 نفر) عمق فرایند یادگیری را بیشتر می نماید انتقال دانش در گروه کارکنان نیز حیاتی است.
لاتینا کتابخانه ها و آموزش الکترونیکی را یکپارچه کرده است تیم پشت پرده لاتینا شامل هلیه هیوک (1)، لارس ایگلن (2)و نویسنده (ترد هُیوک) را شامل می شود.
هلیه کسی که اتفاقی برادر من است- و تجربه تدریس روش های رقومی را از اوایل دهه نود با او دارم من گفتم: تجربه کرده ام به دلیل این که موسسه ای این چنین، آموزش الکترونیکی را با مطالعات و برنامه های خود یکپارچه نکرده است. ما هر دو به عنوان مدرّس کتابخانه، توسعه دهنده و جستجوگر سال های زیادی کار کرده ایم. همکار ،ما لارس ایگلن - که مدیر کتابخانه دانشگاه است - می خواست یک مرکز آموزشی بر مبنای راهبرد گسترده را ایجاد کند.
ظرفیت توسعه، برای انجام دوره های آموزش الکترونیکی توسط کتابخانه امیدوار کننده به نظر می رسید روش لاتینا مبتنی بر سخنرانی نیست بلکه دانش آموزان بر فعالیت های گروهی و تولیدی تمرکز دارند آزمایشگاه دوره های فشرده تدریس و روش های ویژه یادگیری را بر پایه وضعیت فعلی - و روند در حال ظهور- و فناوری و ارتباطات کاربرگرای توسعه نمایش و فراهم می کند. ما بر کار گروهی بین معلمان و دانش آموزان تأکید داریم و بطور کلی از نرم افزارهای رایگان که کاربرد گسترده دارند، استفاده می کنیم اصول کار ما بر اساس وب، [فناوری] ابر و چند رسانه ای گرا (رسانه ای محور) است. ما منابع را به وسیله انواع دستگاه ها مانند رایانه های قابل حمل، تبلت های لمسی و گوشی های همراه، دسترس پذیر تولید، ویرایش و اصلاح می کنیم.
موادی را که قبلا و در طول دوره ها توسعه داده ایم، به طور معمول با مجوز سی سی (3)بر روی وب منتشر شده اند و با اطمینان کامل در کتابخانه های دانشگاهی مستقر کرده ایم.
بسته لاتینا
*بسته لاتینا (4)
امروزه همه مدارس و دانشگاه ها فناوری های مربوط به مقالات چاپ و نوشتن را رایگان به کاربران ارائه می دهند ما احساس می کنیم که آموزش و پرورش نیاز به یکپارچه کردن وب در یک روش مشابه دارد. در کشورهایی که سرعت و ارتباط پایدار وب دارند، دسترسی سریع به وبگاه عادی به حساب می آید. دوره های ما در نروژ فنلاند و چین از طریق وب می تواند قابل پذیرش باشد. در بیشتر مناطق آفریقا این مورد صادق نیست دسترسی به سرعت به ویژه از طریق خدمات مبتنی بر تلفن همراه در حال گسترش است.
اما برای پنج سال آینده ما نیاز به رویکردی داریم که به ما این اجازه را بدهد که از منابع فوق العاده تحت وب در حداقل شرایط ایده آل استفاده کنیم دوره کامپالا بر این اساس تأسیس خواهد شد که ما آن را بسته لاتینا می نامیم
این بدان معنی است که ما همه منابع دوره را به صورت برنامه های وبلاگ چند کاربره (ورد پرس) (1)
در یک سرور کوچک قابل حمل ذخیره می کنیم. ما هات- اسپات (2)محلی را راه اندازی کردیم و روتر (3)(بی سیم) در بالای جعبه قرار دادیم، تا دانش آموزان و معلمان بتوانند منابع روی سِرور را با ابزارهای رقومی معمولی (مانند رایانه شخصی قابل حمل (4)، تبلت ها و گوشی هوشمند) (5)استفاده کنند. از آن جا که دسترسی به وب، گاه و بی گاه امکان پذیر خواهد شد ما از وب جدا نخواهیم شد و می توانیم در هر زمان، بارگیری (6)و یا بارگذاری (7)انجام دهیم. یعنی این که می توانیم فعالیت های تحت وب را در کامپالا، اوگاندا و بیشتر آفریقا ادامه بدهیم.
بخشی از توسعه فعالیت های ما طراحی منابع آموزشی مانند متن، تصویر ویدیو است که با ابزارهای متعدد دسترس پذیر خواهند بود یادگیرنده ها دانش آموزان و کارکنان (دست اندرکاران دسترسی به اطلاعات) در همه حوزه های کاریشان - چه در محیط دانشگاه چه خارج از آن - به این امکانات دسترسی خواهند داشت. این امکان به طور تلویحی می تواند برای کتابداران مدارس معلمان ،روستایی کارگران و پرستاران محلی نیز قابل تصور باشد. در چند سال گذشته قیمت های تجهیزات به سرعت کاهش یافته لذا این رویکرد از رایانه ها و سرورهای قدیمی گران تر نخواهد شد (کازومونی، 2011). (8)
آموزش رقومی
آموزش و پرورش در مدارس و دانشگاه های ما با ترکیبی از آموزش شفاهی و منابع چاپی و دست نوشته ها - از جمله کتاب ها نقشه ها ،پوسترها یادداشت ها و تخته سیاه - طراحی شده بود .
1) Word Press
2) hotspot: سایتی است که دسترسی به اینترنت را از طریق یک شبکه محلی بی سیم با استفاده از اتصال روتر برای ارتباط با سرویس دهنده های اینترنتی امکان پذیر می ساز. [مترجم]
3) ابزاری است که بسته های داده ای را بین شبکه های رایانه ای انتقال می دهد. [مترجم]
4) portable PCs
5) smartphones
6) download
7) Upload
8) Kasumuni
می توان گفت که این منابع متعلق به کهکشان گوتنبرگ (1)یا دورهای چاپی است. منابع آموزشی و یادگیری براساس منابع چاپی و کاغذی طی پانصد سال گذشته گسترش بسیار یافته است آن ها همچنین سطح وسیعی از آفریقا را به همان کیفیت اروپا در بر می گیرد.
امروزه ما نیز به محیط های رسانه ای مختلف دسترسی داریم وب جهان گستر که تنها بیست سال از عمر آن می گذرد همیشه در منابع یادگیری و آموزشی غنی بوده .است اما این منابع رقومی اغلب کمتر توسعه یافته و رسمی بوده و نسبت به مواد چاپی که ما به آن عادت کرده ایم، ثبات کمتری داشته است. محیط های جدید سیال ترند و کمتر از محیط های قدیمی ثبات شناخته شده اند. افراد جوان هرگز دنیای بدون وب را تجربه نکرده اند آن ها فرهنگ و خدمات وب را به صورت رایگان می پذیرند با این حال، بسیاری از معلمان احساس راحتی بیشتری با دوره چاپ (کهکشان گوتنبرگ) دارند، جهانی که در آن رشد کرده اند و جهانی که ما در آن به مرحله مهارت رسیده ایم.
امروز یا در آینده ای نزدیک وب در هر جا که باشیم ما را احاطه خواهد کرد. دسترسی به وب قسمتی از سبک زندگی ما خواهد بود در آفریقا گرایش زیادی برای ارتباط از طریق تلفن همراه و مودم های مبتنی بر خط تلفن همراه (به جای اتصال با کابل)، وجود دارد در مناطق شهری دسترسی عمومی از طریق کافی نت ها و کتابخانه ها ممکن است. آن ها به طور حتم نقش بزرگی نسبت به آن چه در غرب است بازی می کنند. ما الگوهای مشابهی در بخش های بیشتری از آفریقا و آمریکای لاتین می بینیم. شبکه های بیسیم با سرعتی بیشتر از کابل ها در حال گسترش هستند در همایش کشور ،بنین آموزش توسط تلفن همراه یک موضوع اصلی بود. پهنای باند عموما در جنوب کمتر از غرب است. البته سرعت دسترسی در حال افزایش است اما در جنوب احتمالا با تاخیر حدود 5 تا 10 سال عقب تر از غرب روبرو .هستیم وقتی ما برنامه ریزی برای آموزش الکترونیکی در آفریقا را داریم ، برای حفظ آن باید این منابع و شرایط اجتماعی را در نظر داشته باشیم.
ارتباطات افقی
کهکشان گوتنبرگ یا عصر چاپ با کلمات چاپ شده حکمفرماست عکس ها، نقشه ها، نمودارها و جداول چاپی با مشکل تولید بیشتر روبرو هستند و آن ها گرایش به متون کلامی و شفاهی دارند در وب رسانه های غیر شفاهی برجسته تر می نمایند دوربین های رقومی و دستگاه های ضبط ویدیویی خیلی ارزان و آسان برای استفاده در دسترس هستند. ابزارهای ویرایش به طور آزاد در دسترس وجود
1) Gutenberg Galaxy
دارد. هر کس می تواند از هر مکان و هر زمان آن را منتشر کند. فناوری جدید، ساختار ارتباطی را تغییر شکل داده است.
در کهکشان گوتنبرگ یا دوره چاپ، گرایش به ارتباطات از بالا به پایین وجود دارد یعنی مرکز صحبت کرده و گروه های مخاطب گوش می دهند اما در وب ارتباطات افقی هست و گاهی گروه های مخاطب سخن می گویند مقامات - اگر بخواهند در قدرت باقی بمانند - بهتر گوش خواهند داد.
در دنیای آموزش و پرورش این مطلب بدان معنی است که بین معلمان و دانش آموزان فاصله کمتر شده است با فناوری های جدید - شامل رایانش ابری (1)و دسترسی به تلفن همراه و رسانه های اجتماعی انجام امور مولد در کنارهم (آموزش افقی) (2)می تواند مؤثرتر از انتقال اطلاعات (آموزش عمودی) (3)باشد.
وجود معلم هنوز اساس آموزش است. او فرد یا تیمی است که با مهارت های حرفه ای اش در نخستین گام، شروع به سازماندهی برانگیختن انگیزه حمایت و راهنمایی فرایندهای آموزشی برای دانش آموزان می کند (هالو، 2011). (4)اما سبک افقی آموزش که در کهکشان گوتنبرگ امکان پذیر بود برای آموزش عمودی آسان تر بود این شیوه در دنیای رقومی، برعکس کاربرد دارد ابزارهای رقومی با رویکرد افقی بهترین عملکرد را دارند.
هر کس با یک پیوند وبی، مناسب و معقول - چه ثابت باشد یا با تلفن همراه - اکنون می تواند:
1- یک مقاله منتخب مناسب از مقالات دانشگاهی (5)را در مجلات دسترسی باز و مخازن بخواند.
2- پاسخ به پرسش های عملی خود را پیدا کند. (6)
3- طیف گسترده ای از کتاب ها را با نسخه رقومی بخواند.
4- محاسبات (7)را در تلفن همراه خود انجام دهد.
5- مقالات و جزوات دانشجویی خود را در همه موضوعات متداول منتشر کند.
6- به واقعیات اصلی جهان از لحاظ فیزیکی و اجتماعی نگاه کند (وُلفرام آلفا). (8)
7- مقدمه کوتاهی درباره هر موضوع زیر نور آفتاب بخواند (ویکی پدیا) (9)
8- فیلم سخنرانی های کوتاه را در همان حوزه موضوعی خود بیابد.
9- جزئیات نقشه ها را دقیق از هر منطقه بر روی زمین بیابد (گوگل مَپ) (1)
10- اشیای دو بعدی و سه بعدی را طراحی کند.
11- دیدگاه های کلی موضوعات علمی را بخواند
12- شرکت هایی را که در حوزه مقالات، فروش پایان نامه های سفارشی در موضوعات علوم اجتماعی و انسانی فعالیت دارند پیدا کند.
13- عکس ها و تصاویر را پیدا کند مانند فلیکر، پیکاسا، گوگل ایمیج (2)
14- اسلایدهای نمایشی را با هر موضوع دانشگاهی کسب و کار یا عملی را بر روی وب قرار دهد (اسلاید شِر) (3)
15- ترجمه نه چندان بد به زبان های مختلف انجام دهد (گوگل ترنسلیت) (4)
16- فیلم های ویدئویی کوتاه در هر موضوع قابل تصور را بر روی وب قرار دهد (یوتیوب، ویمیو) (5)
منابع چاپی از بین نخواهند رفت وب، سطح بالایی از گوتنبرگ (دوره چاپ) را ارائه کرده است کسانی که در حوزه آموزش و تدریس فعالیت دارند باید با هر دو (هم چاپی و هم رقومی) کار کنند. اما وقتی ما فرایندهای یادگیری را برای آینده طراحی می کنیم باید به جای مقابله با محیط های جدید با آن ها کار کنیم. تلاش در نگهداری وب و منابع موجود در آن دور از کلاس درس کاری بیهوده است مراقبت مختصر از وب امکان پذیر هست، اما راهبردهای اصلی باید رقومی سازی باشد. در مقایسه با ابداعات دیگر، مطبوعات چاپی گسترش بیشتری در اروپا یافته اند اما لازمه ی رفتارهای خواندن ترکیبی از سواد و مواد خواندنی ارزان قیمت بود که آن هم در قرن نوزدهم بنا شده بود.
وب، بطور روزافزون در حال گسترش است به قدری سریع که مؤسسات باید برای همراه شدن با این تغییرات بکوشند. کتابفروشی ها و ناشران با وجود صفحات وب و کتاب های الکترونیکی ذخیره شده در آن تهدید شدند بسیاری از روزنامه فروشی ها و فروشگاه های موسیقی در حال مبارزه با این پدیده هستند. مدارس و دانشگاه ها زمان انطباق کمی برای سازش دارند. اما فشار برای تغییر رو به افزایش است. بحث های عمومی درباره شکل و ارزش آموزش سطح بالا تحت وضعیت های فناوری جدید در آمریکا داغ است آن ها این بحث ها را نیز به ظاهر در اروپا شروع کرده اندچین، آموزش رقومی در آینده
را درصدر دستور کار مذاکرات سیاسی قرار داده است این بحث ها یقیناً در آفریقا هم ادامه خواهد داشت. نیروی انسانی واجد شرایط کلیدی برای رشد اقتصادی در اقتصاد رقابتی جهانی نیاز است. اما مهارت های سطح بالا، افزون بر آن به یک پایگاه قوی برای بسترسازی اصلی در جامعه به عنوان یک کل در قالبی از آموزش پایه نیاز دارد سلامت عموم جامعه و یکپارچه شدن کشور از طریق ارتباطات خوب امکان پذیر است در غرب اقتصاد دانش بنیان جدید طی دو قرن توسعه صنعتی حمایت شده است.
در چین و حتی بیشتر در آفریقا پایه های صنعت و اقتصاد پسا صنعتی باید همزمان گسترش یابد؛ بدان معنی که راهی که آفریقا و چین پیموده اند، با روشی که در اروپا و ایالات متحده در پیش گرفته شده، متفاوت خواهد بود (هاگارد، 2012) (1)رقومی کردن با سرعت بیشتر و افراطی تر در کشورهایی با بخش های وسیع روستایی نسبت به توسعه کامل محیط های ،صنعتی اتفاق خواهد افتاد.
شرق آفریقا- محیط رقومی
در زمان ارائه آموزش رقومی آگاهی از سطح دسترسی به وب را که انتظار داریم اهمیت دارد. این بدان معنی است که در طی دوره باید دسترسی به وب برای شرکت کنندگان و مربیان و همچنین دسترسی شرکت کنندگان در محیط کار آن ها قبل و بعد از آموزش وجود داشته باشد جنوب صحرای آفریقا بدترین وضعیت اینترنت را نسبت به هر منطقه بزرگ جهان دارد اما زیر ساخت آن به سرعت در حال توسعه است.
ویکی تراول گزارش می دهد که بیش از 70% در اوگاندا دسترسی به تلفن همراه دارند هر چند نقاط مرتفع مانند قله ها در بخش هایی از کشور می تواند مشکل ساز باشد سیم کارت ها با قیمت ارزان در همه جا قابل دسترس هستند تعداد زیادی از کافی نت ها در کامپالا وجینجا (2)وجود دارد. اگر چه پهنای باند اتصال به اینترنت ضعیف است، با این حال استفاده از کافی نتها نیز در سراسر تانزانیا رواج دارد پیدا کردن آن ها در مناطق عمده شهری مانند دار السلام و آروشا بسیار آسان است.
مخابرات دوربرد بین المللی کم ظرفیت و غیر قابل اعتماد است برخی از ارائه دهندگان خدمات تلفن همراه ارائه اینترنت بیسیم را آغاز کرده اند. تمام مناطق شهری و بسیاری از مناطق روستایی از پوشش تلفن همراه و اینترنت آن نیز برخوردارند تری جی بیسیم (3)در بسیاری از مناطق از دارالسلام آروشا و زنگبار در دسترس است.
اجازه دهید برخی از تجربیات شخصی خودم را وقتی که در سال 2010 از کامپالا بازدید کردم بیان کنم. اینترنت کافی نتها نسبتا خوب ولی به آرامی کار می کرد. در مهمانخانه ماکررا، می توانستیم رایانه ای که دسترسی مناسب به ما می دهد اجاره کنیم اما سرعت وب به دفعات در ساعت های متمادی کند می شد دفاتر دانشگاهی اغلب دسترسی داشتند که آن هم بطور مداوم نبود در بهار امسال (2012) ما کوشیدیم از وب برای ارتباط با همکارانمان در مولیب استفاده کنیم
نتیجه گیری کلی باید این باشد که بعضی وقت ها کار می کند اما اغلب کار نمی کرد اتصالات وب نامنظم و خاموشی موقتی شهر نیز رخ می داد (قطع برق). بهترین و پایدارترین اتصالات رقومی در داخل اوگاندا با استفاده از شبکه تلفن بود. آسان تر از اسلو به همتایان خود، از طریق تلفن های همراه متصل می شدیم با استفاده از اسکایپ (1)هزینه ها در سطح پایین و مقرون به صرفه بود. تأخیر و خاموشی شهرها مشکلات موقتی .هستند شبکه های رقومی به سرعت در حال گسترش هستند و ارتباطات بین قاره ای جدید در راه است اما ما می خواهیم در این زمان آموزش رقومی معنی داری را ارائه کنیم به این دلیل قصد داریم که یک هات اسپات محلی را روی یک سرور قابل حمل راه اندازی کنیم نهاد و یا دانشگاهی که می خواهد به اجرای لاتینا بپردازد به طور کلی در سطح نظام های آموزش الکترونیکی باید قادر به ارائه خدمات زیر باشد:
• یک سرور برای اجرای شبکه های بیسیم محلی (کانون)
• حداقل یک کلاس درس با سیستم ارائه مطالب رایانه ثابت یا لپتاپ (متصل به سرور)،
• یک پروژکتور و یک صفحه نمایش با اندازه بزرگ رایانه باید به کارت صدا و مجموعه مناسبی از بلندگوها مجهز باشد.
• شرایط فیزیکی نیز اهمیت دارد در این اتاق، یادگیرندگان باید قادر به دیدن صفحه نمایش با (وضوح بالا) و شنیدن صدای معلم بدون مزاحمت باشند.
• سیستم های امنیتی عملکرد- محافظت در برابر سرقت و آسیب های فیزیکی (باران، گرد و غبار، حرارت، حشرات) - ضروری است.
• امکانات تهیه نسخه پشتیبان
• تأمین مداوم برق
• کارشناسان فنی دائمی - حداقل دو و ترجیحا سه نفر قادر به نگهداری و خدمات نرم افزاری و برای نگهداری شبکه های محلی با رایانه های همراه چاپگر و غیره در حال اجرا
1) Skype: نرم افزار کاربردی است که به کاربر اجازه می دهد به وسیله صدا روی پروتکل اینترنت تماس تلفنی برقرار کنند
اگر این امور طبق برنامه انجام شود مولیب تجهیزات را دریافت می کند و کارکنان واجد شرایط را برای آموزش های فنی راه اندازی سرور به کار خواهد گرفت.
جنوب سودان
دوره آموزشی لاتینا در اوگاندا پیوند ویژه ای با جنوب سودان دارد. بخش عمده ای از بودجه ما از طرح نروژی در حمایت از توسعه کتابخانه ها در جنوب سودان تأمین می شود (ادلیب). (1)این طرح متخصصان را برای آموزش کتابداران در جنوب سودان در ای ای اس ال آی اس (2)- مدرسه کتابداری و اطلاع رسانی در شرق آفریقا که در ماکررا قرار دارد - تأمین می کند (کینگو (3)بیکنیا و موسوک (4)، 2011).
نروژ، از توسعه طرح هایی در جنوب سودان برای سال های متمادی و چندین برنامه توسعه برای آموزش دانشگاه ها که در دست اجراست حمایت کرده است ایده کلی بسته لاتینا نخستین بار به دوره آموزشی لاتینا در اسلو در سال 2008 بر می گردد که سه تن از شرکت کنندگان از دانشگاه نیل اولیا آمده بودند.
جنگ داخلی دراز مدت در سودان بیشتر زیر ساخت های آموزشی را در جنوب از بین برد. بعد از توافق نامه صلح بین جنوب و شمال سودان در سال 2005 بازسازی آغاز شد در سال 2008 دانشگاهی که در شمال رود نیل در شهر مالاکا قرار دارد حدود سه هزار دانشجو و سیصد استاد را شامل می شد اما فقط تعداد انگشت شماری رایانه داشت و هیچ ارتباط پیوسته و دائمی به اینترنت وجود نداشت پهنای باند اینترنت بسیار پایین بود و هزینه دسترسی به آن بسیار بالا بود همانند بیشتر مناطق آفریقا تأمین انرژی برق اطمینان بخش نبود مولدهای برق می توانستند انرژی برق پشتیبان را تأمین کنند اما به منبعی برای تأمین منظم سوخت برای پشتیبانی مقطعی فعالیت ها دارد.
سلول های خورشیدی جایگزینی مناسب هستند، خدمات و حفاظت در مقابل دزدی و آسیب های فیزیکی، باید خریداری شوند.
اصلی ترین مشکل در جنوب سودان، فقدان متون درسی روزآمد و دیگر منابع آموزشی و پشتیبان کتابخانه ای است اما در حال حاضر رایانه های شخصی برای استفاده گسترده یا در مجموعه کتابخانه یا به صورت جایگزین برای متون درسی تخصصی به ارزانی در دسترس هستند. اگر همه منابع پایه به شکل رقومی در دسترس باشند در شرایطی که اتصال به ،اینترنت ضعیف یا هزینه بر باشد می توانند
بر روی سرور محلی ذخیره شوند هر چه ارتباطات بهتر و ارزان تر شود، منابع آموزشی بیشتر می توانند در محیط رایانش ابری ذخیره شوند که در واقع به معنی سرور جایگزین در هر مکانی است برای ارائه آموزش الکترونیکی استفاده از رایانه ها ، نخستین گام و لاتینا گام دوم را ارائه می کند.
لپ تاپ ها و گوشی های هوشمند جایگزین متون درسی سنتی شده اند. آموزش و یادگیری تغییر می کند. پنج نفر از شرکت کنندگان در سال جاری، از کتابداران جنوب سودان هستند.
عربی، فرانسوی و سواحیلی
دوره های بین المللی غالبا با مشکل زبان روبرو می شوند همانند بیشتر دوره های از این دست لاتینا نیز به انگلیسی تدریس می شود. برای شرکت کنندگان اوگاندا کنیا و تانزانیا مانعی وجود نخواهد داشت. در این کشورها انگلیسی، زبان آموزش دانشگاهی است دو نفر از شرکت کنندگان ما از رواندا احتمالا فرانسه را به انگلیسی ترجیح خواهند داد پنج نفر از دانشجویان ما از جنوب سودان عربی را به راحتی سخن می گویند و با انگلیسی چندان راحت نیستند این بود که دست کم با سه تن از شرکت کنندگان مسائل بسیاری در سال 2008 داشتیم برای سال ها دولت در خارطوم زبان عربی را به عنوان زبان عربی رسمی، آموزشی و اداری سودان رواج داد و زبان انگلیسی تنزل داده شد زبان های محلی شبیه دینکا (1)و نییر (2)چندان ثبات ندارند سیاست های زبانی، ابزار قدرتمندی در ملت سازی هستند. انتخاب زبان سواحیلی به عنوان زبان رسمی تانزانیا مثال برجسته ای از این نمونه است. آن ها هویتی جدید ایجاد می کنند، اما ممکن است مرزهای جدیدی بین مردم پدید آورند لاتینا یک دوره جهانی است به این معنی که ما نمی توانیم انگلیسی را از آن ها بگیریم، در کشورهای اروپایی کوچک تر دانش آموزان باید حداقل در نوشتن به زبان انگلیسی تسلط داشته باشند به خاطر این که بسیاری از متون جهت مطالعه به زبان محلیشان در دسترس نیست اما در اسپانیا، ایتالیا، فرانسه، یونان، روسیه و رومانی، تقاضا برای متون به زبان انگلیسی کمتر است فراتر از اروپا وضعیت در خیلی از کشورها پیچیده تر است. در آمریکای لاتین دانش آموزان غالبا نیاز به زبان اسپانیایی یا پرتغالی دارند. در غرب آفریقا به فرانسوی مسلط هستند آنگولا و موزامبیک از پرتغالی در آموزش عالی استفاده می.کنند عربی در خاورمیانه استفاده می شود. در بسیاری از کشورهای بزرگ آسیا، از ترکیه تا ژاپن، از زبان خود برای آموزش در سطح دانشگاه استفاده می کنند. محیط یادگیری جهانی ذاتا چند زبانه است. با لاتینا استفاده عملی از چندین زبان دیگر بجز زبان انگلیسی در آموزش و یادگیری آزمون می شود. ما این کار را با زبان درمانی
به عنوان یک منبع به جای یک مانع انجام می دهیم به عنوان مثال:
1- پیوند به مقالات مرتبط ویکی پدیا در زبان های دیگر غیر از زبان انگلیسی
2- استفاده از ترجمه گوگل به صورت مطمئن، اما قابل فهم نسخه هایی از مواد در زبان هایی مانند عربی و چینی.
3- از شرکت کنندگان می خواهیم و بلاگ نویسی را با زبان اصلی خودشان انجام دهند.
4- از شرکت کنندگان می خواهیم در برخی از مواد به زبان خود در کلاس سخنرانی کنند.
به عنوان نمونه از وبلاگ نویسی می توان به کلارا اسکوبار (1)اشاره کرد که دو وبلاگ لاتینا را در بهار سال 2009 نوشت، یکی به زبان اسپانیایی (2)و یکی به زبان انگلیسی. (3)در سال 2010 یک آزمایش بین فرهنگی براساس زبان اول برگزار کردیم.
ما از هر دانش آموز خواستیم تا یک کلمه فرهنگی خاص از زبان مادری خود را انتخاب کند آن ها کلمه را در یک ورق کاغذ با حروف بزرگ نوشتند و وقتی نوبتشان شد معنی واژه را به دیگران ارائه کردند. دانش آموزان نیز این کلمات را در وبلاگ خود مورد بحث قرار دادند. در این جا دو نمونه از آفریقا ارائه می دهیم:
بامبی (4)یک کلمه رایج در میان سوگاه (5)ها و قبایل گاندایی (6)در اوگاندا است. این کلمه با توجه به لحن مورد استفاده در هنگام استفاده از آن معانی مختلف دارد اگر آن را با یک تن زیر ادا کنیم، به معنای احساس تأسف برای دیگری است برای مثال (با پایم ضربه به سنگ بزنم) (اگر من بدگویی پشت سر دوستم بکنم) دوست من میگه بامبی همچنین می تواند در هنگام شفاعت به نفع شخص دیگری مورد استفاده قرار گیرد یا برای گفتن "لطفا" که در این صورت باید شمرده تر ادا شود بی. ای. ام. بی. آی. (7)برای مثال به منظور گرفتن تخفیف قیمت از فروشنده برای خریدن چیزی و یا در هنگام درخواست کمک از دوستم می توانم بگویم بامبی... یعنی لطفا.
نمونه دیگر، کلمه میکاما (8)است، به معنای رئیس یا استاد بسیاری از پادشاهان را به عنوان میکاما می شناسند. آن ها به عنوان رئیس قلمرو خود هستند. بسیاری از مردم این واژه را به کار می گیرند و به معنای واقعی کلمه، احترام را حتی برای مردم عادی می رساند. برای مثال اگر کسی چیزی را به
اصرار از شما بخواهد او به شما میکاما می گوید و برعکس اگر شما هم از او چیزی بخواهید همین طور است. زیرا آن ها خدا را نیز میکاما می نامند و بسیاری از والدین نام فرزندان خود را میکاما می گذارند بدان امید که در آینده رهبر شوند.
در سال 2010 دوره تابستان لاتینا از هفت کشور تشکیل شد چین اوگاندا، فلسطین، لهستان، لیتوانی، زامبیا و نپال تنوع زبانی خیلی زیاد بود نه زبان برای نخستین بار در کلاس ارائه شده بود عربی، بمبا، (1)لیتوانیایی، (2)لوگاندا، (3)لوگبارا، (4)ماندارین، (5)نواری، (6)لهستانی و تبتی. اکثر کشورها برخی از زبانی های اقلیت هایشان را داشتند، مانند مردم سامی در نروژ. اما چین، نپال، اوگاندا و زامبیا بسیار متنوع بودند فهرستی از بیش از چهل زبان در اوگاندا و زامبیا وجود دارد در ویکی پدیا لیست بیش از نود زبان در چین و نپال وجود دارد.
تابستان امسال سی شرکت کننده از شش کشور آفریقایی کنیا، تانزانیا، رواندا، (7)سودان جنوبی، تانزانیا و اوگاندا شرکت کرده اند این بدان معناست که شرکت کنندگان به سه زبان زنده دنیا یعنی زبان انگلیسی، فرانسه و عربی، یک زبان منطقه ای- سواحلی (8)و بسیاری از زبان های مختلف محلی دیگر سخن می گویند.
نزدیک به سیصد نسخه زبان از ویکی پدیا، دانشنامه آزاد، وجود دارد. اما بسیاری از آن ها محدود هستند.
با این حال، نسخه اصلی آن بسیار بزرگ است نسخه انگلیسی نزدیک به چهار میلیون و نسخه فرانسه بیش از یک میلیون ورودی دارند (ویکی پدیا: ویکی پدیا). البته جزئیات نسخه انگلیسی بسیار بزرگ تر و بیشتر از زبان عربی است، اما ویکی پدیای عربی هنوز هم می تواند به ارائه موضوعات مرتبط بپردازد. در سال 2008 گروهی از سودان جنوبی یک طرح کلاس در رابطه با مالاریا داشتند، و ما از آن ها خواستیم که مدخل های مالاریا در دو زبان را مقایسه کنند این تمرین مفیدی بود و یکی پدیای عربی نزدیک به 200000 مدخل ..دارد نسخه سواحلی بسیار بسیار کوچک تر است. نسخه دیگری در زبان های آفریقایی وجود دارد اما در بهترین حالت خیلی ابتدائی است. و یکی پدیا همچنین یک نسخه ساده انگلیسی دارد که برای افرادی که با زبان انگلیسی مشکل دارند بسیار مفید است.
اجازه دهید ما چند سطر اول از مقاله مالاریا را در دو نسخه مقایسه کنیم:
نسخه معمولی:
مالاریا یک بیماری قابل انتقال و عفونی است که پشه هایی به انسان و حیوانات که توسط تک یاخته ای از جنس ژنوم پلاسمودیوم است سرایت می دهند. نتایج بیماری حاصل از وجود انگل پلاسمودیوم در سلول های قرمز خون، باعث بروز علائمی هم چون تب و سردرد و در موارد شدید و پیشرفته، حالت کما و حتی مرگ بشود.
نسخه اصلی:
مالاریا یک بیماری عفونی است که انگل ها ایجاد می کنند. افراد از زمانی که انگل وارد خونشان می شود، به بیماری مالاریا مبتلا می شوند. انگل باعث عفونتی کشنده می شود که هر ساله بسیاری از مردم را از بین می برد انگل ایجاد کننده مالاریا تک یاخته ای به نام پلاسمودیوم (1)است تک یاختگان موجودات زنده تک سلولی هستند، اما آن ها باکتری نیستند باکتری ها کوچک تر و ساده تر از تک یاخته ها هستند.
ویکی پدیا در حال حاضر به عنوان منبع عمده آموزش چند زبانه بکار می رود. بسیاری از طرح های آموزشی مانند و یکی بووک (2)و ویکیورسیتی (3)در محیط ویکی پدیاروی می دهد. شاید بیشترین اهمیت را ترجمه ماشینی دارد ترجمه چشمگیر موتور ،گوگل در حال حاضر حاصل ترجمه بین بیش از شصت زبان، از جمله عربی، فرانسوی، پرتغالی، اسپانیایی، سواحیلی و آفریقائی است. نتایج هنوز هم ناجور است اما ترجمه اجازه می دهد تا شما درکی از نکات اصلی متن را داشته باشید. افرادی که ترجیح می دهند با این زبان ها کار کنند، در زمان مطالعه متون انگلیسی می توانند از ترجمه گوگل به عنوان
یک سرقت ادبی استفاده کنند به عنوان مثال، من نسخه معمولی مالاریا از زبان انگلیسی را به عربی ترجمه کردم و پس از آن دوباره از عربی به انگلیسی برگرداندم. نتیجه چنین شد که کاملا قابل درک است:
انگلیسی به عربی و عربی به انگلیسی مالاریا را پشه از انسان های مبتلا و سایر حیوانات توسط پروتوزوییدهای یوکاریوتی از جنس پلاسمودیوم منتقل می کند. بیماری حاصل گسترش انگل پلاسمودیوم در داخل سلول های قرمز خون است که به طور معمول باعث تب سردرد و در موارد شدید و پیشرفته، کما یا مرگ می شود.
کتابخانه ها برای تغییر:
ما لاتینا را به عنوان یک فناوری نمی بینیم، بلکه آن را یک طرح تحول آفرین می دانیم که برای افراد و سازمان هایی که می خواهند در شیوه های فعلی خود در آموزش و یادگیری تغییر ایجاد کنند طراحی شده است.
نقش کتابخانه، اساسی است، زیرا ما در بخش کتابخانه کار می کنیم اما پس از سال ها آموزش و پرورش سطح بالا، پذیرفته ایم که کتابخانه ها می توانند نیروی مهمی برای تغییر در داخل مؤسسات خودشان باشند.
بخش آموزش، تمایل محافظه کارانه تری در رویکرد خود به آموزش دارد. آن ها اغلب کارکنان خود را با برنامه های درسی و سنت ها و عاداتی محدود می کنند که سال ها ریشه دوانده اند. کتابخانه ها حداقل به طور بالقوه آزادی بیشتری در عمل دارند. آن ها در حال حاضر، از یک سو عمیقا با آموزش و پژوهش و از سوی دیگر با فناوری رقومی سر و کار دارند.
به عنوان مثال اجازه بدهید دوباره از فارغ التحصیلان مان در اوگاندا نقل قول کنم (ناماگاندا و همکاران، 2011):
قابلیت دیدن مولیب در وب از طریق مهارت های کسب شده ای چون در استفاده از مخزن سازمانی (یو اس دی ال) (1)فوق العاده افزایش یافته است مثلا کتابداران مولیب از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای به دست آوردن سازماندهی و اشاعه اطلاعات استفاده کرده اند. در نتیجه نقش های کتابداران از شرایط سنتی به وضعیت مبتنی بر فناوری فوق العاده ای عوض شده است، که در بلندمدت برای سرمایه گذاری بزرگ مالی در دوره های آموزشی نرم افزار و سخت افزار و دسترسی به منابع الکترونیکی منبع ،باز اجرا می شود یادگیری و آموزش با تغییرات عمیقی روبرو شده است. تغییر عمیق به معنای تغییر در هسته اصلی افراد و نهادها است. تغییر سطحی را می توان با ایجاد روندها و مفاهیم مدیریت کرد تغییرات عمیق بین گذشته و آینده شکاف ایجاد می کند. آن ها فرایندهای رایج را مختل می کنند آن ها ما را به توسعه تجربه های جدید وا می دارند راه های جدید در کار کردن و در سخن گفتن افراد و سازمان ها باید مذاکره کنند بسازند و دوباره خودشان را تحول بخشند. در محیط رقومی بسیاری از روش های سنتی کار هدف خود را از دست داده است آن ها باید از دور خارج شوند تا فضا و زمان برای یافته های جدید بدهند.
اما حتی در صورت لزوم تغییر عمیق به ندرت عمومی است. هنگامی که ما از کاغذ به وب روی
1) USDL
می آوریم دوباره به یک مبتدی تبدیل می شویم ما باید روش های جدید کار با دانش آموزانمان و همچنین روش های جدید برگزاری جلساتمان را فرا گیریم ما در مؤسسات کار می کنیم و نیاز به حمایت از همکاران و رهبرانمان داریم پس باید تغییرات جمعی را مانند تغییرات فردی ترویج کنیم ابزارهای رقومی برای آموزش الکترونیکی ضرورت دارند اما فعالیت های آموزش الکترونیکی که به جای تمرینات بر ابزار تمرکز دارند موفق نخواهند بود (هالو، 2011). طرح معروف "هر کودک یک لپتاپ" به میلیون ها کودک مدرسه ای امکان تجربه کار با کامپیوتر را داده است. این طرح همچنین نشان می دهد که کامپیوترهای مفید می توانند بسیار ارزان تولید شوند. اما من با نکته ای که در مقاله ویکی پدیا به آن اشاره شده است موافقم.
لپ تاپ خودش به تنهایی نمی تواند نیاز دانش آموزان محروم کشور را برآورد فقدان ارتباط مستقیم با آموزش مورد نیاز در بافت محلی برای این که واقعا موثر باشد، وجود دارد مردم سطوح پایین اجتماعی و اقتصادی تمایل دارند که به طور موثر از لپتاپ برای اهداف آموزشی خودشان استفاده کنند اما با مشاوره معلمان، این دستگاه می تواند مفیدتر باشد این رویکرد نیاز به جامعیت بیشتر تلفیق فناوری با تلاشی جمعی و دنباله دار آموزش معلمان تلاش های آموزشی محلی و بینش دارد.
ما با مشکلات مشابهی در آموزش عالی مواجه شدیم کار کردن با افراد درگیر ضروری است. فناوری هیچ علاقه ای به دفاع ندارد کامپیوترها اعتراض نمی کنند فقط افراد هستند که این کار را انجام می دهند طرح ها در صورتی منجر به تغییر می شوند که سازمان و محیطشان از آن ها به طور کافی حمایت کنند این حمایت باید هم عملی و هم سیاسی .باشد آموزگاران سنتی می توانند با ابزارهای ابتدایی مثل صندلی میز، تخته سیاه و گچ مدیریت کنند، معلمان رقومی باید دسترسی دائم به برخی از تجهیزات الکترونیکی داشته باشند امتحانات باید تغییر کند وب سایت ها اطلاعات را فوری فراهم می کند. یادگیری تدریس و ارزیابی از همین جا می تواند شروع شود رایانه ها برای آموزش فعال و تولیدگرا مناسب هستنند. اگر قرار است دانش آموزان، مطالب بسیاری را به خاطر بسپارند آن ها باید به خوبی کتاب بخوانند.
بر روی لبه
لاتینا یک دوره آموزشی واحد با برنامه درسی ثابت نیست ما به آن به عنوان یک رویکرد کلی آموزش الکترونیکی می نگریم که می تواند از طریق آموزش های مختلف و فرمت های یادگیری تحقق یابد. مقامات آموزشی می خواهند از آن چه که ما ارائه می دهیم آگاهی داشته باشند لذا ما کوشیدیم که اهداف آموزشیمان را در چارچوب مدیریتی مناسب، فرمول بندی .کنیم در حالی که سبک لاتینا به غیر رسمی
بودن گرایش دارد، ما می پذیریم که اهداف یادگیری صریح در بسیاری از زمینه ها لازم و مفید هستند.
پس از دوره لاتینا، شرکت کنندگان باید توانایی استفاده از منابع موجود بر روی وب را برای بازیابی انتخاب و استفاده مجدد از اسناد تصاویر و فیلم ها را با درک اساسی از مسائل حق مولف داشته باشند.
آن ها باید چگونگی تولید مواد آموزشی پایه، از جمله ارائه اسلاید، عکس ضبط ویرایش داستان های رقومی، فیلم کوتاه (ثبت /ویرایش) و کتاب های الکترونیکی (ای -پاب) (1)را بدانند.
آن ها هم چنین باید قادر باشند به:
برقراری ارتباط موثر با کاربران، دانش آموزان و همکاران از طریق ترکیبی از ایمیل (براساس جیمیل) وبلاگ ها (بر اساس وردپرس) و ابزارهای نوشتاری گروهی (مانند گوگل داک). (2)
جمع آوری و سازماندهی کردن منابع جهت تدریس و یادگیری در محیط های چند زبانه با استفاده از گوگل مترجم و ویکی پدیا (به زبان های مختلف).
شرکت در دوره های کوتاه مدت که موضوعات فوق را پوشش می دهد.
توسعه و اجرا / هدایت ماژول های آموزشی مبتنی بر وب (یا تحت پوشش وب) (به مدت چند دقیقه تا یک ساعت) با استفاده از انواع فرمت های تدریس و یادگیری.
پس از این دوره، آن ها هم چنین باید دانش پایه ای از وب را داشته باشند: تاریخچه آن، وضعیت کنونی و روندهای آینده اش و علاوه بر این درک خوبی از توسعه کنش ها و واکنش های بین کتابخانه ها آموزش و پرورش رسمی و غیررسمی و وب داشته باشند.
بعلاوه، آن ها باید آمادگی حمایت و کار با فرآیندهای کاربر محور تغییر در کتابخانه ها، موسسات آموزشی و سازمان های اجتماعی را داشته باشند؛ و قادر به انطباق با رویکرد لاتینا (ابزارها و روش ها)، با شرایط محلی (فنی، اجتماعی) در کشورها و مناطق مختلف باشند.
ما در جای حساسی کار می کنیم. آزمایشگاه لاتینا / واحد توسعه نوآوری محوری به جای واحد تولیدی است که البته چنین نیز هست دوره های لاتینا به جای برنامه های آموزشی استاندارد شده شامل اکتشافات و آزمایش هایی در آموزش الکترونیکی است به عنوان طراحان و هدایت کنندگان دوره ما می کوشیم همراه با توسعه فناوری و آموزشی پیش رو باقی بمانیم.
نتیجه گیری در ادامه تلاش کرده ام که برخی از اصول اساسی را که کار ما را پشتیبانی می کند، تدوین نمایم. این بیانیه از اصول لاتینا، یک سند رسمی نیست بلکه نشان دهنده دیدگاههای شخصی من و نسخه ای از مفهوم .است با این حال همکاران ،لاتینای من نیز این متن را دیدند و مخالفتی
نکردند، بنابراین من احساس می کنم آن ها با محوریت اصلی آن موافق باشند. اما به عنوان یک بیانیه ایده ای شخصی است.
1- آموزش کاری دشوار است.
2- ابزارها برای کاربران در حال تغییر هستند.
3- دانش به عمل است.
4- لاتینا بخشی از اقتصاد جهانی است.
5- ما در وب زندگی می کنیم و دسترسی به وب را نوعی کمک و مزیت می دانیم.
6- با به اشتراک گذاری تولیدات مان ما می آموزیم.
7- آموزش عادی لذت بخش است و سهم ما را از دانش افزایش می دهد ما به آموزش عادی احترام می گذاریم.
8- یادگیری عمیق اثر گذار است و ما را متحول می کند. ما یادگیری عمیق را باور داریم.
9- دانش می خواهد که به اشتراک گذاشته شود ما نتایج را به اشتراک می گذاریم.
10- دانش را جوامع تولید می کنند جوامع با عمل ما ساخته می شود.
11- اعتماد به جای قدرت، استدلال می شود.
12- پرسش احمقانه وجود ندارد.
13- یافتن مشکلات دشوارتر از پیدا کردن پاسخ درست است.
14- تفریح اکیدا ممنوع است.
اگر ما به جهانمان از بالا بنگریم، شاهد چهار نظام عمده اجتماعی هستیم فناوری اقتصاد جامعه و فرهنگ. رقومی سازی تغییرات عمیق در تمام چهار نظام ایجاد می کند. فناوری رقومی فرآیندهای دستی نمادها را با فرایند خودکارسازی جایگزین می کند. نرم افزارهای پیشرفته جایگزین مهارت های انسانی و نیروی کار می شوند. تولید انبوه در صنعت و کشاورزی هم چنان ادامه دارد اما نقش موثر در اقتصاد به بخش های مبتنی بر دانش بر می گردد در حال حاضر آموزش و پرورش نوآوری و پژوهش صنایع سنگین جدید ما هستند
عرصه های اجتماعی که ما در آن فعالیت می کنیم شامل مناطقی چون (شرق آفریقا، اتحادیه اروپا، شرق میانه، ...) در حال جهانی شدن به جای پرداختن به حوزه های ملی هستند. فرهنگ - مجموعه ای از شیوه ها و ارزش هایی که به زندگی ما معنا و نظم می بخشند - هویت اعتبار و شخصیتش را از دست داده است به طور فزاینده ای، گروه ها و افراد، فرهنگ هایی را که به آن ها خو گرفته اند ایجاد می کنند.
بسیاری از گرایش ها و تحولات متناقض وجود دارد اما اعتراضات به جای پیشنهادهای متناوب
واقع بینانه، با ناراحتی پاسخ داده می شوند هیچ کس قادر به متوقف کردن اولین انقلاب صنعتی نبود. هیچ کس هم قادر به متوقف کردن این پدیده نیست.
کتابخانه و دانشگاه های شرق آفریقا با مشکلات بسیار سخت تر از موسسات همتر از خود در شمال اروپا روبرو خواهند شد اما فناوری رقومی تاثیر بزرگ خود را در همه جا خواهد داشت. رشد سریع شبکه های تری جی و فورجی (1)بدان معنی است که موانع بیشتری برای تغییر شامل فرهنگ آداب و رسوم و عادات شخصی در مقایسه با فناوری وجود دارد در کنفرانس بنین پرسیده شد که آیا همان مفاهیم آموزش الکترونیکی کشورهای توسعه یافته در کشورهای در حال توسعه اعمال می شود؟ پاسخ ما مثبت است.
آموزش لاتینا با دانشجویان بسیاری از کشورهای مختلف کار می کند. رویکرد اساسی ما همان است که در نروژ چین و فلسطین بوده است کتابخانه ها و کتابداران با سیستم های رقومی برای چندین دهه کار کرده اند پس به خوبی برای ترویج یادگیری الکترونیکی در جنوب به میزان شمال آمادگی دارند. ما امیدواریم دوره لاتینا در کامپالا در ماه ژوئن ظرفیت های بالقوه خود را نشان دهد.
منابع
eLearning Africa 2012. 7th International Conference for Education, Training andDevelopment. Home page.
EdLib. Educating librarians for the future. Web site.
Ethnologue. Languages of the world. Web site.
Haggard, Stephan. The China-Africa partnership: effective for education?. eLearningAfrica News Portal, April 4, 2012.
Hollow, David. One to one computing in Ethiopia. eLearning Africa News Portal, December 15, 2011.
Kasumuni, Ludger. More Africans learn by mobile phone. eLearning Africa News Portal, June 8, 2011
Kigongo-Bukenya, Isaac M.N. and Maria G. N. Musoke. LIS education .
1) 3G and 4G
and training in developing countries: developments and challenges with special reference to Southern Sudan and Uganda. Paper delivered at the Satellite Pre- Conference of SIG LIS
Education in Developing Countries, IFLA Puerto Rico, 11th-12th August 2011 LATINA Africa 2012. Home page.
List of ICT4D organizations. Information and communication technologies for development. Wikipedia.
Malaria. Wikipedia. English version.
Malaria. Wikipedia. Simple English version
Namaganda, Agnes et al. (2011). The changing role of librarians at Makerere University. LATINA in Africa (blog), January 14, 2011.
One Laptop per Child. Wikipedia
Wallace, Fiona. Caring through sharing: South Africa's sustainable model. eLearning Africa News Portal, April 25, 2012.. Interview
چکیده
در این مقاله وضعیت کنونی کتابداری بین المللی و تطبیقی در رابطه با نظریه مفروضات فرانظری و تصمیم گیری های روش شناختی و روش ها ارزیابی شده است پژوهشگران کتابداری بین المللی و تطبیقی برای توسعه نظریه هایی که برآمده از دلداده ها و در عین حال از نظر اجتماعی روشنگر باشند نیازمند جستجو و بسط نظریه از پژوهش های پیشین کتابداری و اطلاع رسانی (1)و نیز وام گرفتن و تطبیق نظریه از سایر رشته های علمی هستند. این پژوهشگران باید پیش از پرداختن به روش شناسی و روش ها در مورد مفروضات روش شناختی خود بررسی و تأمل کنند. برخی تصمیم گیری های روش شناختی ویژه پژوهش بین المللی تطبیقی، در این مقاله شناسایی و بیان شده است در رابطه با روش های پژوهش بسیاری از شیوه ها و فنون پژوهش علوم اجتماعی می تواند در پژوهش های بین المللی و تطبیقی به کار گرفته شود که در این مورد توضیحاتی از زمینه های بین المللی و بین فرهنگی ارائه شده و پیشنهادهایی در جهت بهبود پژوهش در کتابداری بین المللی و تطبیقی مطرح شده است.
کلید واژه ها: کتابداری بین المللی، کتابداری تطبیقی، روش شناسی پژوهشی
1) (library information science(LIS
به سوی کمال در پژوهش های تطبیقی و بین المللی کتابداری و اطلاع رسانی
اشاره
*به سوی کمال در پژوهش های تطبیقی و بین المللی کتابداری و اطلاع رسانی (1)
نوشته لور پیتر جوهان (2)| ترجمه نجلا حریری (3)
nadjlahariri@gmail.com
مقدمه
دانشجویانی که درس روش های تحقیق در کتابداری و اطلاع رسانی را می گذرانند، ممکن است در فصل های اولیه کتاب های درسی خود (مثلاً کانووی و پاوِل، 2010) (4)به مطالب ناامید کننده ای در مورد وضعیت پژوهش در کتابداری و اطلاع رسانی برخورد کنند. ما در این زمینه تنها نیستیم. آنی یِن (1982) (5)نیز در نوشته های خود در زمینه روش های علوم اجتماعی در پژوهش های برنامه ریزی درسی شکایت از این دارد که بسیاری از پژوهش ها در رشته وی، از صلاحیت لازم برخوردار نیستند وی این امر را به تجربی گرایی (6)ضعیف نسبت می دهد که برای نخستین بار برنستاین (1976) (7)مطرح کرده و از نظر وی، پارادایم غالب در پژوهش های آموزشی است. آنیین دو نوع از تجربی گرایی ضعیف را شناسایی کرده است. نوع اول تجربی گرایی ضعیف، شامل گردآوری و دستکاری داده هایی است که پژوهشگر
بدون هیچ گونه آگاهی از مفروضاتی (1)که این فعالیت های پژوهشی بر آن استوار است آن ها را از جایی به دست آورده است نوع دوم تجربی گرایی ،ضعیف به ساختارهای نظری یا انتزاع هایی متکی است که در یک نظام نظری بسط یافته قرار نگرفته اند (آنی ین، 1982 ص 32). چنین نظریه ای توضیحات کافی در مورد واقعیت اجتماعی در بر ندارد.
بحث هایی در این زمینه مطرح شده است که بسیاری از پژوهش های بین المللی و تطبیقی نیز ویژگی های تجربی گرایی ضعیف دارند در غالب موارد، گردآوری داده ها و مشاهده الگوها بدون قرار دادن آن ها در چارچوب نظری انجام می گیرد (مکچنی و پتیگرو، 2002)، (2)یا نظریه هایی ساخته می شوند که اساسا جنبه دایره ای دارند و تنها به ساختارهای نظری خود ارجاع می دهند و به نظریه روشنگر اجتماعی ارتباط نمی یابند. جای تأسف است زیرا حرفه ما می تواند از کتابداری بین المللی و تطبیقی، (3)بسیار بیاموزد به همین سبب من از برپایی این نشست خوشنودم، نشستی که توسط سه بخش حرفه ای ایفلا شامل بخش نظریه و پژوهش کتابداری، (4)بخش آموزش و کارآموزی، (5)و گروه توجه ویژه به آموزش کتابداری و اطلاع رسانی در کشورهای در حال توسعه، (6)به منظور توجه به ارتقاء آموزش و پژوهش مربوط معتبر و قابل اطمینان در کتابداری بین المللی و تطبیقی سازماندهی شده است. مقدمه ای که مطرح می کنم در جهت رسیدن به هدف فوق و افزایش آگاهی در زمینه تصمیمات و مفروضات مربوط به نظریه، فرانظریه، روش شناسی و روش هاست منظور من از اصطلاح کتابداری بین المللی و تطبیقی در سطح وسیع تر مطالعات بین المللی و تطبیقی در کتابداری و اطلاع رسانی است اصطلاح تطبیقی اشاره به مطالعات بین المللی بین ملی بین فرهنگی و بین اجتماعی در کتابداری و اطلاع رسانی دارد
توسعه کتابداری بین المللی و تطبیقی
کتابداری بین المللی و تطبیقی در دهه 1950 مطرح گردید و در دهه های 1960 و 1970 به عنوان یک رشته مشخص شناسایی شد (لور، 2010؛ لور و بریتس، 2010) (7)متون و منابع قابل توجهی در دهه 1960 و اوایل دهه 1970 منتشر شد که در این متون ضمن تأکید بر ارزش و اهمیت این زمینه
رهنمودهای روش شناختی نیز ارائه شده بود (سیمسووا و مکی، 1970 و 1975 (1)کالینگز، 1971 (2)دانتن، 1973 (3)و 1977؛ پارکر، 1974 (4)هاروی، 1977 (5)کریستزی، 1981) (6)این نویسندگان به یکدیگر استناد کرده و یا شرح هایی بر آثار یکدیگر نوشته اند و به این ترتیب در طول آن دوره زمانی، یک جبهه پژوهشی دست کم در کتابداری بین المللی به وجود آمد ادبیات کتابداری بین المللی و تطبیقی به عنوان یک زمینه مطالعاتی (جدا از کارهایی که در این دو رشته علمی انجام شده) با برخی استثنائات شاخص (مانند کریستزی،1981، کرزیس و لیتون، 1982 (7)و بلیس، 1993) (8)در دهه 1980 از رونق افتاد.
منبع الهام اولیه برای کتابداری تطبیقی، از رشته های پابرجاتری مانند زبانشناسی تطبیقی، مذهب، حقوق، سیاست و آموزش و پرورش تطبیقی گرفته شده بود (دانتن 1973؛ فاسکت، 1976 و 1977) (9)از میان رشته های فوق آموزش و پرورش تطبیقی بیشتر از سایر رشته ها به عنوان الگوی کتابداری تطبیقی در نظر گرفته شده .است آموزش و پرورش تطبیقی و دیگر رشته های تطبیقی مبنای مفهومی و روش شناختی پژوهش تطبیقی را فراهم آوردند (برای مثال هانتریز، 2009 (10)لندمن، 2008 (11)پنینگز (12)و دیگران 2006)، و بحث های مفهومی و روش شناختی این زمینه را زنده نگهداشتند (برای مثال کاوئن، 2006 (13)کراسلی، 2002 (14)شِریوِر، 2006). (15)با این حال، این امر در کتابداری بین المللی و تطبیقی اتفاق نیفتاد و در این رشته بحث های روش شناختی تا اوایل دهه 1980 بسیار اندک بوده است.
وضعیت کنونی کتابداری بین المللی
آن چه بیان شد بدان معنی نیست که در زمینه کتابداری تطبیقی و بین المللی هیچ منبعی منتشر نشده است انتشارات در زمینه کتابداری بین المللی فراوان است و ادبیات این زمینه را می توان به صورت ابتدایی به دو بخش تقسیم .کرد بخش نخست شامل مطالعات در محدوده های جغرافیایی یعنی
مقالات، بخش های کتاب ها و برخی تک نگاشت ها در مورد جنبه هایی از کتابداری در کشورهای غیر از کشور نویسنده و مطالعات ناحیه ای و پیمایش های منطقه ای و بین المللی است. در این جا "بین المللی" غالباً به مفهوم آمریکایی "خارجی" به کار می رود. شمار زیادی از پیمایش های منطقه ای و بین المللی وجود دارد که بسیاری از آن ها مربوط به کشورهای در حال توسعه است در بیشتر این مطالعات عنصر تطبیقی یا وجود ندارد و یا بسیار ابتدایی است هر چند که بسیاری از این مطالعات، اطلاعات خوبی ارائه می دهند، ولی ادبیات منسجمی را تشکیل نمی دهند.
دومین بخش از کتابداری بین المللی جنبه مضمونی دارد و مربوط به موضوع های مختلف در مورد کتابداری و اطلاع رسانی در کشورها جوامع و فرهنگ های مختلف است. در شمار این موضوع ها است دامنه و اثرات اندیشه ها در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی مسائل مربوط به توسعه کتابداری و اطلاع رسانی و حمایت از آن، آموزش کتابداری و اطلاع رسانی بین المللی زیرساخت های فناوری
اطلاعات و ارتباطات، شکاف رقومی اقتصاد سیاسی تخصیص منابع و جریان اطلاعات میان کشورهای شمال و جنوب نقش سازمان های بین المللی
این فهرست به طور قطع یک سیاهه جامع نیست و هر چند در این زمینه تأملات نظری و زایندگی متقابل وجود دارد، هیچ نظریه ای در مورد کتابداری بین المللی (یا در زمینه موضوع های پیشگفته) ظهور نکرده است و متون و منابع مربوطه تنها به صورت ضعیفی از طریق استناد به هم پیوند خورده اند. استفاده از دیدگاه های نظری سایر رشته های علوم اجتماعی، مانند نظریه های مختلف در مورد انتشار نوآوری، دگرگونی فرهنگی، الهام گرفتن از سیاست ها توسعه و خودباوری اندک بوده است. مواردی نیز که نویسندگان به طور آشکار به نظریه پردازی برای تدوین چارچوب و طرح مطالعه و تفسیر یافته های خود بپردازند چندان مشاهده نمی شود (مکچنی و پتیگرو، 2002). (برای ملاحظه موارد استثنایی جالب به آثار آرک (1)و دیگران، 1992 و یو، 2008 (2)رجوع شود).
وضعیت کنونی کتابداری تطبیقی
در بازگشت به کتابداری تطبیقی، مقایسه های زیادی انجام گرفته است. اما پیمایشی که اخیراً انجام شده (لور و هانگ، در دست تهیه) نشان می دهد که این متون و منابع اشکالاتی دارند.
نخست این که منابع مربوطه پراکنده بوده یافتن آن ها در پایگاه های اطلاعات کتابشناختی دشوار است.
دوم این که بررسی مقاله هایی که در کتابداری تطبیقی قابل دسترس هستند نشان می دهند که در این مقالات، مضمون هسته ای قابل تشخیصی وجود ندارد نویسندگان به یکدیگر یا به مطالعات تطبیقی دیگر در کتابداری و اطلاع رسانی استناد نکرده اند.
سوم این که متون و منابع روش شناختی و به ویژه متون مربوط به روش شناسی تطبیقی به ندرت مورد استناد قرار گرفته اند و شواهد در زمینه آگاهی از موضوع های مربوط به فرانظریه بسیار اندک است؛ و بالآخره این که متون و منابع مربوطه عمدتاً عاری از نظریه بوده و از لحاظ نظری در خلاً به انجام رسیده اند. هیچ نظریه ای از کتابداری و اطلاع رسانی یا از زمینه های موضوعی دیگر در تکوین چارچوب مفهومی، فرضیه ها و طرح پژوهش آن ها و یا در تفسیر نتایج به کار گرفته نشده است. برخی استثناءات را می توان در ماک، 1985 (1)کنوث، 1999 (2)دالبلو، 2008 (3)و 2009؛ و استرتفیلد و مارکلس، 2011 (4)مشاهده کرد. بسیاری از مطالعات تطبیقی دیگر شامل نمونه ایی از کتاب های درسی با تجربی گرایی ضعیف هستند.
نیاز به نظریه
آنیین (1982، ص 35) در مقاله ای که پیشتر اشاره شد نظریه را به عنوان تلاشی برای تشخیص ظهور ویژگی های ذاتی قابل مشاهده؛ برای فراتر رفتن از داده های تجربی تعریف می کند. نظریه باید مبتنی بر داده ها باشد و بین نظریه و داده ها ارتباط متقابلی وجود داشته باشد و یکی روشنگر دیگری باشد. علاوه بر این، از نظر آنی یِن، نظریه باید به لحاظ اجتماعی آگاهی بخش باشد.
فهم من از مطلب فوق این است که نیاز داریم در بین دو نقطه نهایی حد وسط را پیدا کنیم در یکی از این دو نقطه نهایی، مدل های ابتدایی ای داریم که صرفاً می کوشند یافته های تجربی را با عبارت های مربوط به داده ها توضیح دهند چنان که هیورلند (2000) (5)اشاره کرده، مدل ها ممکن است مفید باشند اما ما را به تردید در مورد مفروضاتی که اساس آن ها قرار گرفته اند، ترغیب نمی کنند ما در کتابداری و اطلاع رسانی به مجموعه ای از فرضیه های بی اهمیت برخورد می کنیم که با روش های پیچیده آمار استنباطی آزمون شده اند در حالی که به سؤال چرایی آن ها پاسخی داده نشده است. در نقطه نهایی دیگر، طیف گسترده نظریه های بزرگ قرار دارد که می توانند طیف وسیعی از پدیده های اجتماعی
مانند مارکسیسم و نظریه انتخاب عقلانی را توضیح دهند (همیلتون، 2004 (1)، چاپ نشده). این نظریه ها قابل قبول هستند و پذیرش وسیعی یافته اند اما جنبه انتزاعی دارند، قابل مشاهده تجربی نیستند و کاربرد آن ها تنها در طرح ریزی مطالعات پژوهشی است؛ در عوض زمینه را برای تأمل و نظریه پردازی فراهم می کنند. کتابداری و اطلاع رسانی در عین حال که از نظریه های سایر رشته های علمی مانند روانشناسی، جامعه شناسی و مدیریت بهره برده نظریه های مهم بسیار اندکی تولید کرده است (هیورلند، 1998) از دیدگاه من، این امر در مورد کتابداری بین المللی و تطبیقی به صورت قوی تری صدق می کند.
در کتابداری و اطلاع رسانی تطبیقی شواهد اندکی از نظریه پردازی مشاهده می کنیم هر چند که نظریه وجود دارد اما به مواردی از کاربرد و توسعه آن از سوی پژوهشگران پیشین برخورد نمی کنیم برای مثال در مطالعات مربوط به توسعه کتابداری و اطلاع رسانی در مستعمرات سابق بریتانیا و فرانسه حجم زیادی از مواد اطلاعاتی مفید تولید شده .است همچنین برخی نظریه های ابتدایی نیز در زمینه توسعه کتابخانه ها اعم از تفاوت ها و مشابهت های بین راهبردهای مستعمرات بریتانیا، فرانسه و پرتغال در زمینه "تفرقه بینداز و حکومت کن"، (2)پدید آمده است. با این حال این اندیشه ها به صورت نظام مند کشف نشده اند و هنوز چارچوبی نظری برای چنین مطالعه ای بسط نیافته است. مطالعات انجام شده در مورد کتابداری بین المللی مواد خام چنین تحلیلی را فراهم می کنند اما در زمینه کتابداری تطبیقی به نظر می رسد که هر پژوهشگری کار را از ابتدا شروع کرده است از همین رو هر فرد نظریه ای ساخته که آزمون نشده است تا بتواند در وهله اول، در جهت تلاش برای توضیح آن چه تا به حال در متون و منابع گزارش شده و در مرحله بعد برای انتخاب موارد دیگری برای مطالعه استفاده شود.
فرانظریه، روش شناسی و روش ها
مفروضاتی که پژوهشگر ممکن است از آن ها آگاه نباشد می توانند پایه و اساس تصمیم گیری ها در پژوهش کتابداری و اطلاع رسانی بین المللی و تطبیقی قرار بگیرند این امر تا حد زیادی در مورد تصمیمات آموزش و فعالیت حرفه ای کتابداری و اطلاع رسانی از جمله آموزش بین المللی و در زمینه هایی مانند همکاری برای توسعه و اقتباس سیاست های کتابداری و اطلاع رسانی صدق می.کند در فعالیت بین المللی مشکل معمولا زمانی پیش می آید که پژوهشگران آموزشگران یا فعالان حرفه ای از مفروضاتی که مبنای تصمیمات آن ها قرار می گیرد آگاه نباشند زمانی که این مفروضات به سطح آورده نمی شوند تصمیمات بر اساس حدسیات اتخاذ می.شوند این مفروضات می توانند انواع مختلفی داشته
باشند، از این رو تمایز میان فرانظریه، (1)روش شناسی (2)و روش ها (3)سودمند خواهد بود.
دروین (2003، ص. 136) (4)فرانظریه را چنین تعریف می کند:
.... پیش فرض هایی (5)که فراهم کننده دیدگاه های عمومی یا راه های نگریستن هستند و اساس آن ها مفروضاتی در مورد ماهیت واقعیت و انسان (هستی شناسی) (6)، ماهیتِ دانستن (معرفت شناسی)، (7)اهداف نظریه و پژوهش (غایت شناسی)، (8)ارزش ها و اخلاق (ارزش شناسی) (9)، و ماهیت قدرت (ایدئولوژی) (10)است.
گوبا و لینکلن (1994، ص. 105) (11)برای مفهوم فوق، اصطلاح پارادایم را به کار بردند با این تعریف "نظام اساسی باورها یا جهان بینی که محقق را، نه فقط در انتخاب روش ها بلکه در شیوه های بنیادی هستی شناختی و معرفت شناختی هدایت می کند." این پارادایم ها شامل اثبات گرایی (12)، فرا اثبات گرایی، (13)تفسیرگرایی (14)برساخت گرایی، (15)نظریه انتقادی، (16)و پارادایم های مشارکتی (17)و رهایی بخش (18)است (کریسول، 2009 (19)مرتنس، 1998 (20)گوبا و لینکلن، 1994 و 2005). نکته مهمی که بر آن تأکید شده این است که پارادایم ها باید پیش از تنظیم روش شناسی ها و روش ها مورد توجه قرار گیرند.
به دنبال دروین (2003) من نیز روش شناسی ها را به عنوان پلی در نظر می گیرم که فرانظریه را چنان که پیشتر تعریف شد به روش ها - یعنی رویه های عملی ویژه ای که به طور منطقی برای گردآوری تحلیل و تفسیر داده ها انتخاب می شوند - پیوند می دهد. برخلاف روش ها روش شناسی با تصمیمات سطح بالا در زمینه رویکردهای پژوهشی راهبرد و طرح پژوهش سروکار دارد سلسله مراتب فرانظریه روش شناسی و روش ها می تواند به یک کوه یخ تشبیه شود (شکل 1).
1) metatheory
2) methodology
3) methods
4) Dervin
5) presuppositions
6) ontology
7) epistemology
8) teleology
9) axiology
10) ideology
11) Guba and Lincoln
12) positivism
13) postpositivism
14) interpretivism
15) constructivism
16) critical theory
17) participatory
18) emancipatory
19) Cresswell
20) Mertens
تصویر
شکل 1. استعاره کوه یخ تصمیمات و مفروضات پژوهش
به دلیل تفاوت چگالی یخ و آب دریا، تنها یک دهم کوه یخ شناور، بر روی سطح آب قرار دارد. از همین رو کوه یخ به عنوان استعاره ای برای ابعاد پژوهش به کار می رود که در این استعاره، تصمیمات آگاهانه ابعادی هستند که در سطح آب دیده می شوند و ابعاد زیرین - که غالباً مفروضات ضمنی و ناخودآگاه هستند - در زیر سطح قرار گرفته اند. فرا نظریه می تواند به عنوان بخشی از کوه یخ در نظر گرفته شود که در زیر آب قرار دارد. روش شناسی باید در سطح قرار گرفته باشد اما بررسی متون و منابع نشان می دهد که در کتابداری تطبیقی، تمامی تصمیمات روش شناختی بر اساس بازتاب آگاهانه نبوده اند و اگر نیز چنین بوده است، به روشنی توضیح داده نشده اند. روش ها که دیدنی ترین ابعاد هستند، نوک کوه یخ را تشکیل می دهند. اگر منطق روشنی ارائه شده باشد پژوهشگر عموماً شیوه ها و فنون ویژه ای را که کار برده است توضیح می دهد. در مطالعات تطبیقی می توان از شیوه ها و فنونی استفاده کرد که تشکیل دهنده بخشی از ابزارهای عمومی پژوهش کتابداری و اطلاع رسانی هستند اما این شیوه ها و فنون باید در پرتو تصمیمات روش شناختی انتخاب شوند این تصمیمات می تواند شامل تصمیمات مربوط به راهبرد مقایسه باشد و راهبردها نیز ممکن است نیاز به انطباق داشته باشند.
در بخش های بعدی من به جنبه هایی از مفروضات روش شناختی و تصمیمات مربوط به روش شناسی و روش ها در پژوهش کتابداری بین المللی به ویژه کتابداری تطبیقی خواهم پرداخت.
مفروضات روش شناختی
فرانظریه ها و پارادایم هایی را که پیشتر به آن ها اشاره شد می توان برحسب تعداد ابعاد توصیف نمود که نمونه هایی از آن در جدول های تطبیقی پیکارد (2007) (1)و گویا و لینکلن (1994 و 2005) آمده است. من نیز به اقتباس از موتن و مارِی (1990) (2)که پنج بعد به عنوان "ابعاد پژوهش علوم اجتماعی" (3)شناسایی کردند تشخیص پنج بعد فرانظریه ای جامعه شناختی غایت شناختی، هستی شناختی، معرفت شناختی و اخلاقی را سودمند یافتم، با تعیین این ابعاد در بخشی از کوه یخ که در زیر آب قرار گرفته و پیشتر با عنوان فرانظریه نام گذاری کردیم، به مدل "کوه یخ" (4)رسیدم که در شکل 2 آمده است.
شکل 2. مدل کوه یخ در مفروضات و تصمیمات پژوهشی در کتابداری بین المللی و تطبیقی
تصویر
شکل 2. مدل کوه یخ مفروضات و تصمیمات پژوهشی در کتابداری بین المللی و تطبیقی
چنان که موتن و ماری (1990) اشاره کرده اند ابعاد پژوهش علوم اجتماعی بخشی از همین فرایند هستند و تأکیدات یا دیدگاه های مربوط به فرایند پژوهش را نشان می دهند نظریه های علمی مدل ها و فلسفه ها بین این ابعاد میان پُر می زنند در یک اثر دیگر (لور، (5)زیر چاپ) توضیح دقیق تری از ابعاد پنجگانه فرانظریه ارائه شده است در زیر این ابعاد را از طریق برخی پرسش های مرتبط با هر بعد، توضیح خواهم داد.
بعد جامعه شناختی، (1)پژوهشگر را در بافت و زمینه اجتماعی، فرهنگی، زبان شناختی و ملی در نظر می گیرد پرسش های زیر، برخی ملاحظات را در این زمینه منعکس می کند:
• آیا نویسندگان به طور آشکار با چالش های تفاهم بین فرهنگی، تبعیض های فرهنگی و نسبیت فرهنگی سرو کار دارند؟
• اگر مطالعه، تطبیقی است، آیا با استفاده از ابزارها و فنون لازم، در هر دو یا همه کشورهای مورد مقایسه (متقارن) (2)یا در یکی از کشورها (نامتقارن) (3)طراحی شده است؟
بُعد غایت شناختی با هدف یا غایت پژوهش سروکار دارد. پرسش های زیر برخی ملاحظات را در این زمنیه منعکس می کند:
• اصلی ترین هدف پژوهش چیست؟ بنیادی یا نظری است؟ یا با هدف کاربردهای عملی انجام می گیرد؟
• اگر کاربردی است، آیا هدف آن به کارگیری یافته ها در ارزیابی تغییر یا بهبود سازمان ها نظام ها فرآیندها یا محصولات از طریق رتبه بندی های مقایسه ای محک زنی انطباق، نوآوری و غیره است؟
سروکار بُعد هستی شناختی با ماهیت چیزی است که مورد تحقیق قرار دارد (هستی شناسی در مفهوم اصلی و فلسفی که نباید با کاربرد مدرن آن در زمینه سازماندهی دانش اشتباه گرفته شود، مطالعه بودن یا واقعیت است.) پرسش های زیر، برخی ملاحظات را در این زمینه منعکس می کند:
• آیا پدیده مورد مطالعه چیزی است که در جهان واقعی وجود دارد و قابل مشاهده است (واقع گرایی) (4)؟
• آیا پدیده در بافت و زمینه خود مورد بررسی قرار می گیرد؟ آیا رویکرد سیستمی ضمنی یا آشکار و یا استعاره زیست شناختی و تکوینی نهفته ای وجود دارد؟
• آیا ایالت های ملی به عنوان بخش هایی ضروری از تحلیل در نظر گرفته شده است (ملی گرایی روش شناختی) (5)؟
بُعد معرفت شناختی با چگونگی رسیدن به درک درست و معتبر از واقعیت اجتماعی سروکار دارد و اعتبار می تواند بسته به موضع فرانظریه ای که فرد اتخاذ می کند به صورت های مختلفی تفسیر شود. پرسش های زیر برخی ملاحظات را در این زمینه منعکس می کند:
• نویسنده رابطه خود را درباره پدیده مورد مطالعه چگونه در نظر می گیرد؟ کاملاً جدا و مستقل از آن (اثبات گرایی)، تاحدی جدا از آن اما در تلاش برای عینیت (فرا اثبات گرایی)، یا در تعامل آگاهانه با آن (تفسیرگرایی)؟
• عینیت تا چه حد اهمیت دارد و عناصر ذهنی تا چه حد قابل قبول هستند؟ ارزش ها چه نقشی در پژوهش ایفا می کنند؟ آیا کاملا کنار گذاشته شده اند یا به عنوان یک عنصر شکل دهنده در پژوهش لحاظ شده اند؟
سروکار بُعد اخلاقی با موضوع های مختلف اخلاقی است که در پژوهش های بین المللی و بین فرهنگی باید در نظر گرفته شوند از آن جا که امروزه در زمینه موضوع های اخلاقی در پژوهش های علوم اجتماعی آگاهی عمومی وجود دارد این بعد در بالای سطح آب در مدل کوه یخ تصویر شده است. پرسش های زیر، برخی ملاحظات را در این زمینه منعکس می کند:
• آیا نویسندگان از تفاوت های بالقوه ملی و فرهنگی در درک مفاهیمی مانند نیکی و محبت حریم خصوصی محرمانه بودن توافق آگاهانه حق کنار کشیدن از پژوهش و استفاده مجدد از داده ها آگاهی دارند؟
• در مواردی که پژوهش در کشورهای در حال توسعه انجام می شود آیا نویسندگان به عزت نفس و خودمختاری شرکت کنندگان پژوهش و اعضای تیم تحقیق که ممکن است ضعف هایی از نظر ،زبان سواد و فقر و غیره داشته باشند اهمیت می دهند؟
برخی پرسش های ارزیابانه را نیز می توان به فهرست پرسش های فوق اضافه کرد:
• آیا نویسندگان، پارادایمی را که در چارچوب آن کار می کنند مثلا شناختی، برساخت گرا، مارکسیست، فمینیست، فرا استعماری و غیره را به روشنی تشخیص می دهند؟
• در غیر این صورت، آیا در ،نویسندگان نشانه هایی از آگاهی از موضوع های فرانظریه ای وجود دارد؟
(اگر چنین نشانه هایی وجود نداشته باشد موضع آن ها احتمالاً تجربی گرایی ضعیف است.)
روش شناسی
چنان که پیشتر اشاره شد من روش شناسی را در مفهوم وسیع آن به عنوان پل پیوند میان فرانظریه و روش ها به کار می برم. راجن (1987، ص 165) روش شناسی را چنین تشریح می کند.
... روش شناسی علوم اجتماعی با فنون صرف سروکار ندارد؛ سروکار آن با رابطه بین اندیشه و پژوهش است. نکته اساسی در این جا اثر چگونگی تنظیم پژوهش و ساختار تحلیل داده ها بر نحوه اندیشه پژوهشگر در مورد موضوع است.
هر چند توجه به جنبه های روش شناختی کتابداری تطبیقی، اندک بوده است، در سایر حوزه های تطبیقی علوم اجتماعی بازاندیشی و بحث های زیادی صورت گرفته است از جمله : آموزش و پرورش تطبیقی (مانند کلی (1)و دیگران، 1982؛ رایوولا، 1986 (2)کراسلی 2002؛ کاوئن، 2007)، حقوق تطبیقی (مانند توئینینگ، 2004) (3)و سیاست تطبیقی (مانند راجن، 1987 (4)پنینگز و دیگران، 1999؛ لندمن، 2008).
گفته می شود که تنها تصمیم واقعی روش شناختی تصمیم در مورد انتخاب رویکردهای کمی و کیفی است (پیکارد، 2007). حال آن که در مطالعات تطبیقی، تصمیمات راهبردی در مورد تعداد موارد تحت مطالعه، و مطالعات متغیر مدار در مقابل مطالعات مورد مدار (راجن، 1987) و بعد تاریخی یا گاه شماری (سویتنگ، 2005 (5)پنینگز و دیگران، 1999) باید به جای این که در قلمرو روش در نظر گرفته شوند، در قلمرو روش شناختی لحاظ شوند، در این مقاله به اقتباس از سطوح شناسایی شده توسط پیکارد (2007)، من سه سطح از تصمیمات روش شناختی را در مطالعات تطبیقی مطرح می کنم:
• روش شناسی کلی انتخاب بین روش شناسی های کمی، کیفی و ترکیبی
• راهبرد تطبیقی
• طرح پژوهش تطبیقی
این موارد در زیر توضیح داده شده اند. هر چند تمرکز مطلب بر پژوهش های تطبیقی کتابداری و اطلاع رسانی است بخش اعظم بحث در مورد کتابداری و اطلاع رسانی بین المللی نیز صدق می کند.
رویکردهای کمی کیفی و ترکیبی
مفروضات روش شناختی، اثر نیرومندی بر انتخاب روش شناختی بین رویکردهای کمی کیفی و ترکیبی دارند، روش شناسی کمّی معمولا بر اساس موضع روش شناختی اثبات گرا و فرا اثبات گرا قرار دارد و اساس روش شناسی کیفی موضع تفسیر گرا یا مواضع فرانظریه ای مشابه است (هانتریز، 2009). (6)متون و منابع زیادی به بحث در موافقت یا مخالفت با رویکردهای کمی و کیفی پرداخته اند (مانند موتن و ماری، 1990؛ کرسول، 2009؛ هانتریز، 2009) و بحث بیشتر در این زمینه بیمورد .است. استفاده از روش های
چندگانه یا روش های ترکیبی (1)که تلفیق روش های کمی و کیفی هستند رواج زیادی یافته است. اما در عین حال که روش های کمی و کیفی مکمل یکدیگر هستند و ترکیب آن ها دارای امتیازاتی است این خطر نیز وجود دارد که به دلیل عدم توافق میان مبانی جهان بینی،ها نتایج غیر قابل تلفیق باشند (گوبا و لینکلن، 2005) انتخاب رویکرد کمّی کیفی یا ترکیبی نباید بر اساس ملاک هایی مانند سهولت اجرا انجام بگیرد بلکه پژوهشگر کتابداری بین المللی و تطبیقی باید از مفروضات روش شناختی مستتر در این تصمیم به روشنی آگاه باشد.
راهبرد تطبیقی
یکی از موضوع های مهمی که در متون روش شناسی تطبیقی در علوم اجتماعی مورد بحث قرار گرفته مسأله تعداد موارد تحت مطالعه (در اکثر موارد کشورهای مورد مطالعه) است. البته این بحث نیز مطرح است که این تصمیم گیری چنان که راجن (1987) اشاره کرده است به انتخاب میان مطالعات متغیر مدار (2)و یا مورد- مدار (3)بستگی دارد که در این مطالعات تطبیقی به ترتیب روش های کمی و کیفی به کار می روند در مطالعات متغیر مدار معمولا کشورهای متعددی مطالعه می شوند. این پژوهش ها بر تعداد اندکی از متغیرها تمرکز دارند و به جای رمزگشایی از این متغیرها آن ها از طریق ساده کردن مفروضات و حذف پیچیدگی ها از واقعیت ملموس و بافت زمین های کشورهای تحت مطالعه جدا می کنند (راجن، 1987). در مطالعات مورد مدار تنها یک کشور یا تعداد اندکی از کشورها مورد مطالعه قرار می گیرند. این پژوهش ها بر روی یک کشور با ویژگی های تاریخی و بافت اختصاصی آن تمرکز دارند. هر مورد تحت مطالعه به عنوان یک مجموعه در نظر گرفته می شود و کل پیکربندی و چینش عوامل و شرایط آن مدّ نظر قرار می گیرد راجن (1987) بر نیاز به رمزگشایی از "علیت چندگانه به هم پیوسته" (4)- که ویژگی پدیده های اجتماعی است - تأکید می کند.
طرح پژوهش تطبیقی
رویکرد مورد- مدار که عمدتاً کیفی است و رویکرد متغیر - مدار که عمدتا جنبه کمی دارد، در سه طرح اصلی پژوهش تطبیقی، خود را نشان می دهند مطالعات تک کشوری، مقایسه کشورهای متعدد، و مقایسه تعداد اندکی از کشورها.
بحث های زیادی در این مورد مطرح شده که آیا مطالعات تک کشوری (مطالعات موردی) می توانند
به عنوان مطالعات تطبیقی در نظر گرفته شوند؟ (برای مثال سارتوری، 1991 (1)لندمن، 2008). این بحث ها در متون و منابع کتابداری تطبیقی نیز منعکس شده است (از جمله دانتون، 1973؛ کرزیس و لیتون، 1983؛ کالینگز، 1971 و سیمسووا و مکی، 1975) تصمیم کلیدی در مطالعات تک کشوری، انتخاب کشور مورد مطالعه است. غالبا کشورها صرفا بر این اساس انتخاب می شوند که پژوهشگران با آن ها آشنایی دارند یا به راحتی می توانند به آن ها دسترسی داشته باشند دلایل قانع کننده تری هم وجود دارد. برای مثال به این دلیل که این کشورها هنوز مطالعه نشده اند یا نسبت به سایر موارد و مطالعات مهم تلقی می شوند به این ترتیب کشورها ممکن است به این دلیل انتخاب شوند که نمونه ای از یک گروه یا دسته از کشورها هستند و یا ویژگی استثنائی یا وضعیتی خلاف واقع دارند (لندمن، 2008).
مقایسه کشورهای متعدد که با عنوان مطالعات پیمایشی، مطالعات میان بخشی، (2)پژوهش میان موردی (3)یا مطالعات دارای جامعه بزرگ (4)هم خوانده می شوند) معمولا از روش شناسی کمّی با تحلیل های چند متغیری استفاده می کنند. مفروضات هستی شناختی که مبنای مقایسه کشورهای متعدد قرار می گیرند چنین است:
یک. کشورها می توانند به عنوان واحدهایی در نظر گرفته شوند که جنبه های مورد مقایسه آن ها قابل اندازه گیری است.
دو. این جنبه ها به اندازه کافی مشابهت دارند.
سه. تنوع آن ها در یک کشور به میزان زیادی مستقل از تنوع همان جنبه ها در سایر کشورهاست. (استقلال واحدها) (لندمن، 2008) تفاوت های عمیق بین کشورها در این تصور که ویژگی های آن ها قابل مقایسه است تردید ایجاد می کند.
در هر صورت، در مقایسه کشورهای متعدد، امکان آزمون فرضیه ها وجود دارد. زمانی که فرضیه ها باید آزمون شوند، رابطه بین تعدادی از متغیرها و تعدادی از کشورها برقرار می شود. از آن جا که تعداد کشورهای مناسب برای یک مطالعه خاص، نسبتا اندک هستند مقایسه کنندگان معمولا کشورها را از طریق نمونه گیری انتخاب نمی کنند؛ بلکه تمام کشورهایی را در جامعه مورد مطالعه لحاظ می کنند که با معیار موردنظر مطابقت دارند و یا متعلق به نوع تعریف شده هستند و در مورد آن ها امکان دسترسی به داده های لازم وجود دارد.
از نظر تعداد موارد تحت مقایسه، مقایسه تعداد اندکی از کشورها در پیوستار مطالعات تطبیقی در بین مطالعات تک، کشوری و مقایسه کشورهای متعدد قرار می گیرد تعداد کشورها می تواند به دو کشور محدود شود سؤال کلیدی در مطالعه تعداد اندکی از کشورها مانند مطالعات تک کشوری این است که کدام کشورها برای مطالعه انتخاب شوند در مطالعه تعداد اندکی از کشورها انتخاب کشورهای مورد مطالعه از طریق نمونه گیری انجام نمی شود بلکه انتخاب کشورها به دقت و با توجه به هدف پژوهش انجام می گیرد. (راجن، 1987)
اصولی که در انتخاب کشورها برای مطالعات تک کشوری به کار می رود در این جا نیز کاربرد دارد، اما در مطالعه تعداد اندکی از کشورها عوامل دیگری نیز وارد کار می شوند به ویژه زمانی که این مطالعات در پی آشکار کردن روابط علّی یا شرایط همبستگی میان گذرگاه های توسعه ای خاصی است. به دلیل محدودیت حجم مقاله بحث در مورد راهبردهای اصلی انتخاب کشورها برای مقایسه مانند "طرح نظام ها با بیشترین مشابهت" (1)، مطابق با "روش تفاوت" (2)جان استوارت میل، (3)و "طرح نظام ها با بیشترین تفاوت" (4)مطابق با "روش توافق" (5)جان استوارت میل(پنینگز و دیگران، 1999؛ لندمن، 2008؛ هانتریز، 2009) امکان پذیر نیست. نکته این جاست که انتخاب کشورها برای مقایسه، تصمیم ساده ای نیست.
در مطالعات تطبیقی کتابداری و اطلاع رسانی، نویسندگان به ندرت دلایل انتخاب کشورهای مورد مقایسه را شرح داده اند و توضیحات درحد کلی بوده است مانند انتخاب یک کشور توسعه یافته یا در حال توسعه، یا یک کشور از اروپای غربی یا شرقی به نظر می رسد که انتخاب عمدتا بر اساس عوامل شخصی یا اتفاقی بوده است در بسیاری از این گونه ،مطالعات توجه به جنبه های نظری محدود است. بیشترین نقش نظریه در این مطالعات، زمانی است که کشورهای تحت مطالعه بر اساس ملاحظات نظری انتخاب شده باشند.
روش ها
در این جا من روش ها را از لحاظ ملاحظات مربوط به شیوه ها فنون و ابزارها، متفاوت از روش شناسی در نظر می گیرم در مطالعات کتابداری بین المللی و تطبیقی، مجموعه کاملی از شیوه ها و فنونی که
بخشی از ابزارهای (1)عمومی پژوهش کتابداری و اطلاع رسانی را تشکیل می دهند (گردآوری داده ها، نمونه گیری، پردازش داده ها و غیره) می تواند مورد استفاده قرار بگیرد اما این شیوه ها و فنون باید با توجه به تصمیمات روش شناختی شامل تصمیمات مربوط به راهبرد مقایسه، انتخاب شوند افزون بر این، باید به مسائل خاص روش های تطبیقی مانند انطباق با شیوه ها و فنون عمومی مورد نیاز یا لزوم تشخیص مخاطرات موجود، توجه شود در این جا به دو مورد از مسائل فوق با استفاده از مثال به طور مختصر اشاره می شود.
آیا مفاهیم قابل انتقال هستند؟ احتمالاً یکی از مسأله سازترین موضوع ها، به مفاهیم و به استفاده از زبان در مطالعاتی مربوط می شود که مستلزم استفاده از زبان خارجی، زبان های چندگانه یا حتی تنوع های ملی در زبان های بین المللی مانند انگلیسی است. مطالعات تطبیقی بین المللی به طور ضمنی انتقال مفاهیم را نیز دربردارند؛ مفاهیمی که بتوانند در سرتاسر مرزهای ملی فرهنگی و زبانی مورد استفاده قرار گیرند نمی توان فرض کرد که یک واژه در بافت های متفاوت ملی و فرهنگی، معنای یکسانی داشته باشد حتی کمتر می توان تصور کرد که واژه هایی که در واژه نامه های دوزبانه جستجو می کنیم معنای معادلی برای اهداف پژوهشی ما دارند.
تمرکز و بسط مفهوم نحوه تنظیم مفاهیم نیز اشارات ضمنی مهمی برای اعتبار درونی و بیرونی مطالعات تطبیقی دارد. چنان که "نردبان انتزاع " (2)سارتوری (1991) مطرح می کند رابطه معکوسی میان تمرکز بر یک مفهوم و بسط یک مفهوم وجود دارد به این ترتیب که بسط یا توسعه مفهوم کتابخانه عمومس- به نحوی که شامل سالن های مطالعه روستایی و مراکز راه دور نیز باشد - به ما امکان می دهد که کشورهای بیشتری را پوشش بدهیم، اما ممکن است نهادهای مورد مطالعه مشترکات اندکی داشته باشند بنابراین، تصمیم در مورد نحوه تعریف مفاهیم کلیدی تصمیم بسیار مهمی در روش تطبیقی است.
در زمینهٔ شیوه ها و فنون، نکات قابل توجه دیگری در مطالعات بین المللی و تطبیقی - به ویژه در مورد رعایت شرایط برابر در نمونه گیری بررسی و کدگذاری - در تمامی کشورهای تحت مطالعه وجود دارد. سؤالی که در این رابطه مطرح می شود این است که آیا پژوهشگران اطلاعات کافی در مورد این جنبه های روش های خود ارائه می دهند؟
نتیجه گیری و پیشنهادها
در حوزه های موضوعی کتابداری بین المللی و تطبیقی از نظر کاربرد و بسط نظریه، و آگاهی عمومی روش شناختی و فرانظریه ای، ظرفیت قابل ملاحظه ای برای توسعه وجود دارد در کتابداری بین المللی و تطبیقی به طور کلی جای نگرانی است که متون و منابع اخیر آن عاری از نظریه اند و این حوزه بر مبنای مطالعات بین المللی یا تطبیقی پیشین قرار نگرفته و به اندازه کافی از نظریه های کتابداری و اطلاع رسانی یا نظریه های سایر رشته ها استفاده نکرده است در نگاه ویژه به کتابداری تطبیقی، بررسی متون و منابع اخیر آموزش و پرورش تطبیقی علوم سیاسی و سیاست اجتماعی و سایر رشته های تطبیقی نشان می دهد که پژوهش تطبیقی در رشته ما، همپای پیشرفت های مفهومی و روش شناختی مطالعات تطبیقی در سایر رشته های علوم اجتماعی حرکت نکرده است.
پژوهش کتابداری بین المللی لزوما جنبه تطبیقی ندارد با افزایش تعداد دانشجویان خارجی در دانشکده های کتابداری و اطلاع رسانی می توان در پژوهش های بین المللی - حتی اگر تطبیقی نیز نباشند - انتظار افزایش داشت دانشجویان کتابداری و اطلاع رسانی (داخلی یا خارجی) باید ادراک دقیقی از موضوع های بین المللی رشته داشته باشند این فهم و آگاهی در تصمیم گیری های مربوط به طرح ریزی و توسعه برنامه های آموزشی مشترک با سایر دانشکده های کتابداری و اطلاع رسانی در زمینه همکاری های توسعه ای و مشورت های بین المللی نیز امری اساسی است.
در این مقاله، آن چه مورد توجه است رسیدن به شرایط کاملا مطلوب در کتابداری بین المللی و تطبیقی است این که چگونه در جهت رسیدن به پژوهش و آموزش معتبر و قابل اعتماد پیش برویم از همین رو مقاله را با چند پیشنهاد به پایان می برم.
(1) نظریه: پژوهشگران کتابداری بین المللی و تطبیقی به ویژه دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، باید تشویق شوند که از طریق تفحص در بینش های نظری آثار پیشین کتابداری و اطلاع رسانی و نظریه های سایر رشته ها و ارزیابی آن ها، در توسعه نظریه در رشته مشارکت داشته باشند. آن ها باید به استفاده از این نظریه ها در توسعه چارچوب های نظری و طرح ریزی مطالعات و تفسیر نتایج پژوهش های خود تشویق شوند برای مثال به نظر من زمانی شروع به پیشرفت خواهیم کرد که کمیته های بررسی رساله ها و پایان نامه ها از دانشجویان بخواهند که برای انتخاب کشور یا کشورهایی که قصد مطالعه آن ها را دارند استدلال منطقی ارائه دهند.
(2) فراتحلیل: در برخی حوزه ها، منابع کافی به شکل مطالعات کشوری، پیمایش های منطقه ای پایگاه های اطلاعات آماری بین المللی و سایر منابع گردآوری شده است این منابع امکان فراتحلیل را - که در آن منابع مذکور از دیدگاه نظری مرور و تفسیر می شوند - فراهم می سازد؛ به طوری که در
این پژوهش های فراتحلیل، نظریه ای از حوزه کتابداری می تواند ارزیابی شود و یا نظریه ای از سایر رشته ها گرفته شده با این منابع انطباق یابد. این کار احتمالا به ما امکان خواهد داد به ساختن آن چه مِرتن (1968) (1)آن را نظریه های حدوسط می خواند نزدیک شویم.
(3) فرایند پژوهش: در درس های روش تحقیق، باید در مورد مفروضاتی که مبنای تصمیمات پژوهشی هستند، و توالی و ترتیبی که طی آن تصمیمات پژوهش باید اتخاذ شوند، آگاهی لازم ایجاد شود. پژوهشگران کتابداری و اطلاع رسانی پیش از آن که به روش شناسی و روش برسند، باید مفروضات فرانظریه ای خود (مانند مفروضات بیان نشده غایت شناختی، هستی شناختی و معرفت شناختی) را بررسی کنند. به این ترتیب تصمیمات مربوط به فرانظریه باید بر تصمیمات روش شناختی سبقت گیرد و تصمیمات مربوط به روش از این ها نشأت گیرد. (این البته بدان معنی نیست که ترتیب باید خطی ،باشد بلکه برخی تکرارها و بازگشت ها نیز محتمل است). انتقال این نکات به دانشجویان همواره دشوار بوده است و حال این دشواری، با وجود ابزارهای وسوسه انگیز برای پیمایش های کم هزینه و بی، حتی بیشتر شده است.
(4) فرانظریه: دروس روش تحقیق در کتابداری و اطلاع رسانی باید مطالب مقدماتی در مورد فرانظریه را نیز شامل شود. طرح این مبحث در دروس روش تحقیق کتابداری و اطلاع رسانی متداول نیست، اما باید از این امر، اطمینان پیدا کنیم که دانشجویان ما به صورت پیش فرض اثبات گرا بار نیایند و اگر قرار است اثبات گرا باشند آن نیز باید آگاهانه باشد.
(5) روش شناسی تطبیقی: در آمادگی برای مطالعه تطبیقی پژوهشگران باید زمانی را صرف آشنایی با روش شناسی تطبیقی کنند. دانشجویان دکتری که قصد انجام مطالعه بین المللی بین ملی یا بین فرهنگی را دارند باید قویا تشویق به گذراندن واحد درسی روش شناسی تطبیقی شوند. اگر دانشکده های کتابداری و اطلاع رسانی این را آموزش نمی دهند (و در واقع حتی اگر آموزش هم بدهند)، باید دانشجویان را به گذراندن این درس در یک رشته تطبیقی دیگر تشویق نمایند.
(6) روش ها: آگاهی بیشتری در زمینه پیچیدگی ها و مخاطرات زمینه های پژوهشی چند زبانی و چند فرهنگی لازم است.
1) Merton
منابع
Aarek, H.E., Järvelin, K., Kajberg, L, Klasson, M. &Vakkari, P. (1992), "Library and information science research in Nordic countries 1965-1989", in Vakkari, P. and Cronin, B. (Eds.), Conceptions of Library and Information Science, Taylor & Francis, London, pp. 28- 49.
Anyon, J. (1982), "Adequate social science, curriculum investigations and theory", Theory into Practice, Vol. 21, No. 1, pp. 34-37.
Bernstein, Richard J. (1976), The Restructuring of Social and Political Theory, Basil Blackwell, Oxford.
Bliss, N. J. (1993), "International librarianship: a bibliometric analysis of the field", International Information & Library Review, Vol. 25, No. 2, pp. 93-107.
Collings, D.G. (1971), "Comparative librarianship", in Kent, A. and Lancour, H. (Eds.) Encyclopedia of Library and Information science, Marcel Dekker, New York, Vol. 5, pp. 492-502.
Connaway, L.S. and Powell, R.R. (2010), Basic Research Methods for Librarians, 5th ed., Libraries Unlimited, Santa Barbara, CA.
Cowen, R. (2006), "Acting comparatively upon the educational world: puzzles and possibilities", Oxford Review of Education, Vol. 32, No. 5, pp. 561-573.
Creswell, J.W. (2009), Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Method Approaches, Sage Publications, Los Angeles, CA.
Crossley, M. (2002), "Comparative and international education: contemporary challenges, reconceptualization and new directions for the field", Current Issues in Contemporary Education, Vol. 4, No. 2, pp. 81-86.
Dalbello, M. (2008), “Cultural dimensions of digital library development, Part I: Theory and methodological framework for a comparative study of the cultures
of innovation in five European national libraries", Library Quarterly, Vol. 78, No. 4, pp. 355-395.
Dalbello, M. (2009), "Cultural dimensions of digital library development, Part II: The cultures of innovation in five European national libraries (narratives of development)", Library Quarterly, Vol. 79, No. 1, pp. 1-72.
Danton, J. P. (1973), The Dimensions of Comparative Librarianship, American Library Association, Chicago.
Danton, J. P. (1977), "Definitions of comparative and international library science", in Harvey, J.F. (Ed.), Comparative and International Library Science, Scarecrow Press, Metuchen, NJ, pp. 3-14.
Dervin, B. (2003), "Sense-making's journey from metatheory to methodology to method: an example using information seeking and use as research focus", in: Dervin, B., Foreman- Wernet, L., and Lauterbach, E. (Eds.), Sense-Making Methodology Reader: Selected Writings of Brenda Dervin, Hampton Press, Cresskill, NJ, pp. 133-163.
Foskett, D.J. (Ed.) (1976), Reader in Comparative Librarianship, Information Handling Services, Englewood, CO.
Foskett, D.J. (1977), "Recent comparative and international studies in non- library fields", in Harvey, J.F. (Ed.), Comparative and International Library Science, Scarecrow Press, Metuchen, NJ, pp. 15-30.
Guba, E. G. and Lincoln, Y. S. (1994), "Competing paradigms in qualitative research", in Denzin, N.K. and Lincoln, YS. (Eds.) Handbook of Qualitative Research, SAGE Publications, Thousand Oaks, CA, pp. 105-117.
Guba, E. G. and Lincoln, Y. S. (2005), "Paradigmatic controversies, contradictions, and emerging confluences", in Denzin, N.K. and Lincoln, YS.
(Eds.), The SAGE Handbook of Qualitative Research, 3rd ed., SAGE Publications, Thousand Oaks, CA, pp. 191-215. Hamilton, D. (2004), "Information systems theory as cultural capital", in
Information Systems Foundations; Papers Presented at the Information Systems Foundations: Constructing and Criticising Workshop, Canberra, 16-17 July 2004, n.p., available at http://epress.anu.edu.au/info_systems/mobile_devices/pr01.html (accessed 27 April 2012).
Hantrais, L. (2009), International Comparative Research: Theory, Methods and Practice, Palgrave Macmillan, Basingstoke, England.
Harvey, J. F. (Ed.) (1977), Comparative and International Library Science, Scarecrow Press, Metuchen, NJ.
Hjørland, B. (1998), “Theory and metatheory of information science: a new interpretation", Journal of Documentation, Vol. 54, No. 5, pp. 606-621.
Hjørland, B. (2000), "Library and information science: practice, theory, and philosophical basis", Information Processing and Management, Vol. 36, No. 3, pp. 501-531.
Kelly, G.P., Altbach, P.G. and Arnove, R.F. (1982), "Trends in comparative education: a critical analysis", in Altbach, P.G., Arnove, R.F. and Kelly, G.P (Eds.), Comparative Education, Macmillan, New York, pp. 505-535.
Keresztesi, M. (1981), "Prolegomena to the history of international librarianship", Journal of Library History, Vol. 16, No. 2, pp. 435-448.
Knuth, R. (1999), "On a spectrum: international models of school librarianship", Library Quarterly, Vol. 69, No. 1, pp. 33-56.
Krzys, R. and Litton, G. (1983), World Librarianship: a Comparative Study, Marcel Dekker, New York.
Landman, T. (2008), Issues and Methods in Comparative Politics: an Introduction, 3rd ed., Routledge, London.
Lor, P.J. (2010), "International and comparative librarianship", in Bates, M.J.
and Maack, M.N. (Eds.), Encyclopedia of library and information science, 3rd ed., Taylor and Francis, London, Vol. 4, pp. 2847-2855.
Lor, P.J. (In prep.), "Metatheoretical assumptions in international comparative