مشخصات کتاب

سرشناسه:زرمسلک، زینب، ۱۳۶۱ تیر-

عنوان و نام پدیدآور:بانوی توحید و حماسه/ زینب زرمسلک.

مشخصات نشر:اصفهان: نورالحیات، ۱۴۰۳.

مشخصات ظاهری:۹۴ص.

شابک:978-622-5985-82-7

وضعیت فهرست نویسی:فیپا

یادداشت:کتابنامه.

موضوع:زی‍ن‍ب (س ) ب‍ن‍ت ع‍ل‍ی (ع)، ۶ - ۶۲ق.

موضوع:Zeynab, Bent Ali

رده بندی کنگره:BP۵۲/۲/ز۹

رده بندی دیویی:۲۹۷/۹۷۴

شماره کتابشناسی ملی:۹۶۵۴۳۵۹

اطلاعات رکورد کتابشناسی:فیپا

اشاره

بانوی توحید و حماسه

زینب زر مسلک

در صلابت همچو حیدر

در شکوه مادرانه، فاطمی

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست

مقدمه 9

حضرت زینب علیها السلام در کلام امام خمینی6.... 11

الگوپذیری از حضرت زینب علیها السلام در انقلاب اسلامی. 12

مروری بر شخصیت و جهاد بزرگ زینب کبری علیها السلام ... 16

در بیانات امام خامنه ای. 16

ناجی تاریخ.. 16

مقامِ غیرقابل توصیف... 17

معلّم رفتار اسلامیِ زن. 17

الگوی مردان و زنان بزرگ عالم. 18

عظمت زنانه. 19

نمونه کاملِ زن مسلمان. 20

انتخاب هایِ زینب کبری علیها السلام .... 20

اوجِ موقعیت شناسی.. 21

همه چیز فدایِ انجام تکلیف... 22

دو حرکتِ زینب کبری علیها السلام .... 22

حماسه زینبی.. 23

خطبه فراموش نشدنی.. 24

تحقیرِ ستمگران، با عظمت معنوی.. 27

حراست از روح کلّی اسلام. 27

الگوی اسلامیِ تربیت... 28

حرکتِ زینبیِ ما 29

تحلیل نقش و جایگاه حضرت زینب علیها السلام در بیانات امام خامنه ای. 30

زینب علیها السلام ، عامل پیروزی خون بر شمشیر. 30

عظمت حضرت زینب در چشم ملت های اسلامی.. 31

زینب و ماندگاری کربلا.. 33

دو بار اضطراب حضرت زینب... 33

عصر عاشورا؛ زینب، صبر و صلابت... 35

حال زینب علیها السلام در عصر عاشورا 36

کربلا، یعنی زن در حاشیه تاریخ نیست... 37

خطبه فراموش نشدنی زینب کبری علیها السلام در بازار کوفه، یک تحلیل عظیم از وضع جامعه اسلامی 42

علت کم آوردن مردم کوفه در فتنه از زبان حضرت زینب علیها السلام .... 42

زینب؛ الگویی برای همه مردان و زنان بزرگ عالم. 43

انقلاب ما انقلاب زینبی است... 44

جز زیبایی، چیزی ندیدم. 45

زینب علیها السلام در کلام شهید مطهری. 46

صبر آن حضرت... 46

عبادت آن حضرت... 47

سخنوری آن حضرت... 47

علم آن حضرت... 48

بزرگواری آن حضرت... 48

عصمت ایشان. 48

حضرت زینب علیها السلام از منظر آیت الله مظاهری. 50

وظیفه شناسی و انجام وظیفه، خصلت بارز عقیله بنی هاشم. 50

اسارت حضرت زینب علیها السلام ، ادامه موج شهادت امام حسینg..... 51

حضرت زینب علیها السلام ، علّت مبقیّه اسلام. 52

استقامت و استواری در اوج گرفتاری.. 53

اهمیّت به نماز و نماز شب، حتی در شرایط حسّاس... 55

حجاب و عفاف، فضیلت های تعطیل نشدنی.. 56

پیروی از اهل بیت علیهم السلام، مهم تر از عزاداری.. 57

حضرت زینب علیها السلام از منظر شیخ انصاریان. 59

قانون وراثت و حضرت زینب علیها السلام .... 59

دانش زینب کبری علیها السلام .... 63

حماسه زینب کبری علیها السلام .... 70

حکومت الهی زینب کبری علیها السلام .... 73

حضرت زینب علیها السلام از نگاه استاد قرائتی. 76

پدر شوهر حضرت زینب علیها السلام .... 77

حضرت زینب کبری از منظر آیت الله خویی رحمة الله علیه 87

حضرت زینب کبری از منظر استاد سید محمدجواد علوی بروجردی. 88

شان والای حضرت زینب... 88

همراهی با امام حسین والاترین نقش زینب کبری در تاریخ.. 89

حفظ دستاوردهای کربلا توسط زینب کبری.. 92

قابل انکار نبودن شخصیت حضرت رقیه در تاریخ.. 93

اسوه بودن شخصیت زینب برای زنان مسلمان. 93

دل محب اهل بیت با آتش نمی سوزد. 94

گزیده ای از کلام حجت الاسلام حسین گنجی در مورد زینب کبری علیها السلام 95

کلمات توحیدی زینب در گودال قتلگاه. 96

درخت تنهای تنومند تنها در بیابان. 96

خطبه تاریخی حضرت زینب علیها السلام در کوفه 97

احادیث روایت شده از حضرت زینب علیها السلام ... 104

دوستی آل محمد علیهم السلام .....104

بهشت جایگاه شیعیان. 104

وسیله ارتباط خلق و خالق.. 105

منابع. 106

مقدمه

پنجمِ جمادی الاولِ پنجمین یا ششمین سال از هجرت در آغوش پر مهرِ ام ابیها و در سایه اقتدارِ فاتح خیبر چشم گشودی.⁽¹⁾به اذان و اقامه حضرتِ رحمة العالمین لبیک گفتی⁽²⁾

"زینب" به قول ابن منظور در کتاب لسان العرب به معنای «درخت نیکو منظر و خوشبو» یا به قول مرتضی زبیدی در کتاب تاج العروس «زینت پدر» است.

سلامِ صابرین بر تو ای اسوه یِ وفاداری و شکیبایی

سلامِ شهیدان بر تو ای فرزندِ شهید، خواهرِ شهید، عمّهِ شهید و مادرِ شهید

سلامِ اولیا و اوصیا بر تو ای قافله سالارِ کاروانِ عشق

سلام خدا بر تو ای بانویِ توحید و حماسه، فاطمه یِ صغری، زینبِ کبری

سلام بر تو ای پرچمدارِ آزادی و کرامتِ انسانی

میلادت مبارک؛ جَبَلُ الصبر، ام المصائب، زینت بابا، بزرگ بانویِ حافظِ مکتب اسلام و تشیع.⁽¹⁾

درباره مقام والای این بانوی جلیل القدر تاکنون مقالا متعددی به رشته تحریر درآمده و سخنرانی های بسیاری ایراد شده، در این نوشتار بنا بر این است که به مناسبت فرا رسیدن سالروز میلاد آن حضرت مروری بر سخنان بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی قدس سره و خلف صالح ایشان، امام خامنه ای و کلام برخی از بزرگان درباره حضرت زینب کبری علیها السلام داشته باشیم.

حسن ختام این فرمایشات هم تلمذ در محضر عقیله بنی هاشم با بازخوانی خطبه تاریخی ایشان در کوفه و چند روایت خواهد بود.

زینب زرمسلک

آبان ۱۴۰۲

حضرت زینب علیها السلام در کلام امام خمینی رحمة الله

سیدالشهدا و اصحاب او و اهل بیت او آموختند تکلیف را: فداکاری در میدان، تبلیغ در خارج میدان. همان مقداری که فداکاری حضرت ارزش پیش خدای تبارک و تعالی دارد و در پیشبرد نهضت حسین علیه السلام کمک کرده است، خطبه های حضرت سجاد و حضرت زینب هم به همان مقدار یا قریب آن مقدار تأثیر داشته است. صحبت هایی که در بین راه و در کوفه و در شام و اینها کردند و منبری که حضرت سجاد علیه السلام رفت و واضح کرد به اینکه قضیه، قضیه مقابله غیر حق با حق نیست؛ یعنی، ما را بد معرفی کرده اند؛ سیدالشهدا را می خواستند معرفی کنند که یک آدمی است که در مقابل حکومت وقت، خلیفه رسول الله ایستاده است. حضرت سجاد این مطلب را در حضور جمع فاش کرد و حضرت زینب هم.⁽¹⁾

شما ملاحظه کنید که بهترین خلق الله در عصر خودش، حضرت سید الشهدا علیه السلام و بهترین جوانان بنی هاشم و اصحاب او شهید شدند و از این دنیا رفتند با شهادت، لکن وقتی که در آن مجلس پلید یزید صحبت می شود، حضرت زینب علیها السلام قسم میخورد که ما رَایْنا الّا جَمیلًا؛ رفتن یک انسان کامل، شهادت یک انسان کامل در نظر اولیای خدا جمیل است، نه برای اینکه جنگ کرده و کشته شده، برای اینکه جنگ برای خدا بوده است، قیام برای خدا بوده است.⁽²⁾

«حضرت زینب علیها السلام در مقابل حکومت های جبار ایستاد و آن خطبه را خواند و آن حرف ها را زد که همه می دانید؛ زنی که در مقابل یک جباری ایستادـ که اگر مردها نفس می کشیدند همه را می کشتندـ و نترسید و ایستاد و محکوم کرد حکومت را، یزید را محکوم کرد. به یزید فرمود تو قابل آدم نیستی، تو انسان نیستی. زن یک همچو مقامی باید داشته باشد».⁽¹⁾

آنها به ما فهماندند که در مقابل جائر، در مقابل حکومت جور، نباید زن ها بترسند و نباید مردها بترسند. در مقابل یزید، حضرت زینب علیها السلام ایستاد و آن را همچو تحقیر کرد که بنی امیه در عمرشان همچو تحقیری نشنیده بودند.⁽²⁾

الگوپذیری از حضرت زینب علیها السلام در انقلاب اسلامی

در نگاه حضرت امام خمینی حضرت زینب علیها السلام در به حرکت و قیام واداشتن زنان مسلمان ایران و رویارویی آنان با رژیم ستمشاهی نقشی الگویی داشت و موجب گردید در تظاهرات بزرگ و خونینی که در تقابل با نیروهای دشمن در خیابان ها برگزار می شد حضور انبوه زنان در یاری رساندن به نهضت اسلامی و زمینه سازی برای طی مراحل منتهی به شکست نظام جبار، متجلی گردد.

انقلاب اسلامی در شرایطی به پیروزی رسید و موجب ساقط گردیدن رژیم ستمشاهی شد که تمام فراز و نشیب ها و گردنه های سخت و نفس گیر را پشت سر گذاشت و علاوه بر تحمل رنج و سختی ها و مرارت های فراوان خون هزاران شهید را تقدیم اسلام نمود و هزاران معلول را بر جای نهاد.

بی تردید زنان مسلمان در پذیرش این مرارت ها و سختی ها هم خود به طور مستقیم و با حضور در صحنه های مبارزه و هم با تبعید و زندان و شهادت شوهران و فرزندان و سایر اعضای خانواده و وابستگان خویش سهمی بزرگ داشتند و اگر نبود این نقش آفرینی های موثر و مستمر نهضت اسلامی به پیروزی نهایی نائل نمی آمد.

برای زنان مسلمان ما در تقابل مستقیم و غیرمستقیم با رژیم جبار پهلوی حضرت زینب علیها السلام بهترین الگو برای پیروی و تبعیت بودند چنان که حضرت امام خمینی به این حضور و نقش الگوگیری و پیروی آنان از حضرت زینب علیها السلام بارها اشاره فرموده اند.

حضرت امام خمینی در این رهنمود به وجود خصیصه های "تعهد"، "شجاعت" و "مبارزه" علیه حکومت جور در حضرت زینب علیها السلام تصریح می نماید و زنان مسلمان ایران را در تبعیت از این سه خصلت والا از بانوی قهرمان کربلا خالص و صادق معرفی می کند که اینان در اوج انقلاب و در شرایط سخت و در حالی که رژیم تا دندان مسلح را که از جانب همه قدرت های استکباری جهان از جمله آمریکا، انگلیس و اسرائیل مورد حمایت های همه جانبه قرار می گرفت پیش روی داشتند، فریاد اسلام خواهی از گلو برآوردند و

به خاک و خون غلتیدند تا نهضت مقدس اسلامی با شهامت ها و جانبازی های آنان مراحل سخت را طی کند و به پیروزی نهایی برسد.

صحنه های حضور و مبارزات قهرمانانه زنان مسلمان ایران علیه استبداد داخلی و استعمار خارجی و حماسه های جاودانه ای که در انقلاب بزرگ اسلامی آفریدند نه تنها در اوراق تاریخ ایران که در تاریخ جهان نیز ثبت و ضبط گردید و موجب شگفتی آزادگان دنیا شد و این نبود مگر در اثر وجود مبارک و پرثمر حضرت زینب علیها السلام و ارزش های والای اعتقادی، اخلاقی، رفتاری، اجتماعی و سیاسی تجلی یافته در این موجود شریف که او را به صورت یک الگوی بزرگ برای همه عصرها تثبیت و معرفی می نماید و به راستی زنان مسلمان جامعه ما با پیروی از این شخصیت عظیم نقشی تعیین کننده در پیروزی نهضت اسلامی ایفا نمودند.

رهنمود امام خمینی در متن و پیام خود به هر دو نقش مستقیم و غیرمستقیم زنان مسلمان در نهضت اسلامی اشاره دارد. در تقابل و رویارویی این زنان فداکار و شجاع برخی از آنان یا در زیر تانک ها از بین رفتند و یا با گلوله های شلیک شده توسط نیروهای دشمن به خاک و خون کشیده شدند و روح پاکشان به ملکوت اعلی پرواز کرد و در جوار رحمت حضرت حق آرمید. لکن گروه هایی از آنان که جان سالم به در بردند با از دست دادن همسران و فرزندان و نزدیکان و یا معلول شدن آنان مواجه شدند و همچنان در مسیر تداوم خدمت به اسلام و انقلاب با تحمل رنج ها و مرارت های ناشی از این خسارت حرکت نمودند.

در اندیشه های امام خمینی « زن های محترم ایران بیش از مردان به میدان رفته و سد عظیم شاهنشاهی را درهم شکستند». به این ترتیب زنان مسلمان ایران به تبعیت از حضرت زینب علیها السلام و با الگوگیری از صلابت، شجاعت، احساس تعهد و مسئولیت الهی در حضور در صحنه مبارزات سیاسی در انقلاب اسلامی فعالانه و دلاورانه شرکت کردند و به طور مستقیم و غیرمستقیم بار سنگین مرارت ها و سختی های آن را تحمل نمودند تا نسل امروز ما در استقلال و اقتدار و عزت و شرافت زندگی کند.⁽¹⁾

مروری بر شخصیت و جهاد بزرگ زینب کبری علیها السلام

در بیانات امام خامنه ای

امام خامنه ای درباره حضرت زینب علیها السلام این شخصیت برجسته اسلام و تشیع سخنان زیادی را مطرح کرده، ابعاد مختلف شخصیت و مجاهدت ایشان را تبیین نموده اند.

ناجی تاریخ

۱۳۷۷/۰۲/۱۸

حضرت زینب، آن کسی است که از لحظه شهادت امام حسین علیه السلام ، این بار امانت را بر دوش گرفت و شجاعانه و با کمال اقتدار؛ آن چنان که شایسته دختر امیرالمؤمنین علیه السلام است، در این راه حرکت کرد. اینها توانستند اسلام را جاودانه کنند و دین مردم را حفظ نمایند. ماجرای امام حسین علیه السلام ، نجات بخشیِ یک ملت نبود، نجات بخشیِ یک امّت نبود؛ نجات بخشی یک تاریخ بود. امام حسین، خواهرش زینب و اصحاب و دوستانش، با این حرکت، تاریخ را نجات دادند.

مقامِ غیرقابل توصیف

۱۳۸۸/۱۱/۱۹

زینب علیها السلام ، هم در حرکت به سمت کربلا همراه امام حسین علیه السلام ؛ هم در حادثه ی روز عاشورا، آن سختی ها و آن محنت ها؛ هم در حادثه بعد از شهادت حسین بن علی علیهما السلام ، بی سرپناهی این مجموعه به جا مانده کودک و زن، به عنوان یک ولیّ الهی آنچنان درخشید که نظیر او را نمی شود پیدا کرد؛ در طول تاریخ نمی شود نظیری برای این پیدا کرد. بعد هم در حوادث پی درپی، در دوران اسارت زینب علیها السلام ، در کوفه، در شام، تا این روزها که روز پایان آن حوادث است و شروع یک سرآغاز دیگری است برای حرکت اسلامی و پیشرفت تفکر اسلامی و پیش بردن جامعه ی اسلامی. برای خاطر همین مجاهدت بزرگ، زینب کبری علیها السلام در نزد خداوند متعال یک مقامی یافته است که برای ما قابل توصیف نیست.

معلّم رفتار اسلامیِ زن

۱۳۷۴/۰۷/۱۲

زینب کبری علیها السلام ، نقش همسر، نقش مادر و نقش یک زن برجسته و ممتاز در خاندان پیغمبر را، در مدینه به بهترین وجه ایفاد کرده است. شخصیت آن بزرگوار در مدینه- قبل از حادثه کربلا- یک شخصیت برجسته و معروف و ممتاز بوده است. همچنان که بعد از حادثه ی کربلا هم منهای آن مدّت کوتاهِ مربوط به شام و قضایای کربلا باز نقش آن بزرگوار، یک نقش خیلی برجسته

و ممتاز است. اگر فرض می کردیم که حادثه ی کربلا اصلاً نبود- که ما آنچه درباره ی زینب کبری علیها السلام می گوییم و می شنویم مربوط به ماجرای کربلاست- باز زینب کبری علیها السلام ، یک شخصیت برجسته، یک انسان بزرگ و یک زن قابل تبعیّت و پیروی محسوب می شد. از لحاظ علمی، از لحاظ تقوا، از لحاظ پاکدامنی و طهارت، از لحاظ برجستگی اخلاقی، از جهت محور بودن برای همه ی کسانی که به مسائل معنوی و اخلاقی و دینی توجّهی دارند و از جهات گوناگون، یک استاد، معلّم معنویّت، معلّم اخلاق و معلّم رفتار اسلامیِ زن محسوب می شد.

الگوی مردان و زنان بزرگ عالم

۱۳۸۹/۰۲/۰۱

خطبه فراموش نشدنی زینب کبری در بازار کوفه یک حرف زدن معمولی نیست. اینجور نبود که یک عده مستمع جلوی حضرت زینب نشسته باشند، گوش فرا داده باشند، او هم مثل یک خطیبی برای اینها خطبه بخواند؛ نه، یک عده دشمن، نیزه داران دشمن دور و برشان را گرفته اند؛ یک عده هم مردم مختلف الحال حضور داشتند؛ همان هایی که مسلم را به دست ابن زیاد دادند، همان هایی که به امام حسین نامه نوشتند و تخلف کردند، همان هایی که آن روزی که باید با ابن زیاد در می افتادند، توی خانه هایشان مخفی شدند- اینها بودند توی بازار کوفه- یک عده هم کسانی بودند که ضعف نفس نشان دادند، حالا هم نگاه می کنند، دختر امیرالمؤمنین را می بینند، گریه می کنند. حضرت

زینب کبری با این عده ی ناهمگون و غیر قابل اعتماد مواجه است، اما اینجور محکم حرف می زند. او زن تاریخ است؛ این زن، دیگر ضعیفه نیست. نمی شود زن را ضعیفه دانست. این جوهر زنانه ی مؤمن، اینجور خودش را در شرائط دشوار نشان می دهد. این زن است که الگوست؛ الگو برای همه ی مردان بزرگ عالم و زنان بزرگ عالم.

عظمت زنانه

۱۳۸۴/۰۳/۲۵

زینب کبری شور عاطفه زنانه را همراه کرده است با عظمت و استقرار و متانت قلب یک انسان مؤمن، و زبان صریح و روشن یک مجاهد فی سبیل اللَّه، و زلال معرفتی که از زبان و دل او بیرون می تراود و شنوندگان و حاضران را مبهوت می کند. عظمت زنانه اش، بزرگان دروغین ظاهری را در مقابل او حقیر و کوچک می کند. عظمت زنانه، یعنی این؛ یعنی مخلوطی از شور و عاطفه ی انسانی، که در هیچ مردی نمی توان این عاطفه شورانگیز را سراغ داد؛ همراه با متانت شخصیت و استواری روح که همه حوادث بزرگ و خطیر را در خود هضم می کند و روی آتش های گداخته، شجاعانه قدم می گذارد و عبور می کند؛ در عین حال، درس می دهد و مردم را آگاهی می بخشد؛ در عین حال، امام زمان خود- یعنی امام سجاد علیه السلام - را مانند یک مادر مهربان آرامش و تسلی می بخشد؛ در عین حال، با کودکان برادر و بچه های پدر از دست داده ی آن حادثه عظیم، در میان آن طوفان شدید، مثل سد مستحکمی

برای آنها امنیت و آرامش و تسلی ایجاد می کند. بنابراین زینب کبری علیها السلام یک شخصیت همه جانبه بود. اسلام زن را به این طرف سوق می دهد.

نمونه کاملِ زن مسلمان

۱۳۸۰/۰۳/۲۵

زینب کبری علیها السلام یک نمونه کامل از زن مسلمان است؛ یعنی الگویی که اسلام برای تربیت زنان، آن را در مقابل چشم مردم دنیا قرار داده است. زینب کبری دارای شخصیت چند بُعدی است؛ دانا و خبیر و دارای معرفت والا و یک انسان برجسته است که هر کس با آن بزرگوار مواجه می شود، در مقابل عظمتِ دانایی و روحی و معرفت او احساس خضوع می کند. شاید مهم ترین بُعدی که شخصیت زن اسلامی می تواند آن را در مقابل چشم همه قرار دهد- تأثیری که از اسلام پذیرفته- این بُعد است. شخصیت زن اسلامی به برکت ایمان و دل سپردن به رحمت و عظمت الهی، آن چنان سعه و عظمتی پیدا می کند که حوادث بزرگ در مقابل او، حقیر و ناچیز می شود. در زندگی زینب کبری، این بُعد از همه بارزتر و برجسته تر است.

انتخاب هایِ زینب کبری علیها السلام

۱۳۷۰/۰۸/۲۲

ارزش و عظمت زینب کبری، به خاطر موضع و حرکت عظیم انسانی و اسلامی او بر اساس تکلیف الهی است. کار او، تصمیم او، نوع حرکت او، به او

این طور عظمت بخشید. هر کس چنین کاری بکند، ولو دختر امیرالمؤمنین علیه السلام هم نباشد، عظمت پیدا می کند. بخش عمده این عظمت از این جاست که اولاً موقعیت را شناخت؛ هم موقعیت قبل از رفتن امام حسین علیه السلام به کربلا، هم موقعیت لحظات بحرانی روز عاشورا، هم موقعیت حوادث کشنده ی بعد از شهادت امام حسین را؛ و ثانیاً طبق هر موقعیت، یک انتخاب کرد. این انتخاب ها زینب را ساخت.

اوجِ موقعیت شناسی

۱۳۷۰/۰۸/۲۲

قبل از حرکت به کربلا، بزرگانی مثل ابن عباس و ابن جعفر و چهره های نامدار صدر اسلام، که ادعای فقاهت و شهامت و ریاست و آقازادگی و امثال این ها را داشتند، گیج شدند و نفهمیدند چه کار باید بکنند؛ ولی زینب کبری گیج نشد و فهمید که باید این راه را برود و امام خود را تنها نگذارد، و رفت. نه این که نمی فهمید راه سختی است؛ او بهتر از دیگران حس می کرد. او یک زن بود؛ زنی که برای مأموریت، از شوهر و خانواده اش جدا می شود؛ و به همین دلیل هم بود که بچه های خردسال و نوباوگان خود را هم به همراه برد؛ حس می کرد که حادثه چگونه است. در آن ساعت های بحرانی که قوی ترین انسان ها نمی توانند بفهمند چه باید بکنند، او فهمید و امام خود را پشتیبانی کرد و او را برای شهید شدن تجهیز نمود. بعد از شهادت حسین بن علی هم که دنیا ظلمانی شد و دلها و جان ها و آفاق عالم تاریک گردید، این زن بزرگ یک

نوری شد و درخشید. زینب به جایی رسید که فقط والاترین انسان های تاریخ بشریت یعنی پیامبران می توانند به آن جا برسند.

همه چیز فدایِ انجام تکلیف

۱۳۷۴/۰۷/۱۲

زینب کبری علیها السلام ناگهان در مقابل یک تکلیفِ بزرگِ آنی و خطرناک قرار گرفت که آن عبارت بود از رفتن به سمت کربلا. همه چیز تحت الشّعاع این قضیه قرار گرفت. در حالی که زینب کبری علیها السلام ، رهبر این حرکت هم نبود. اما رهبر آن حرکت از او خواست و او هم بی قید و شرط، اطاعت کرد: تصمیم گرفت، به راه افتاد، و همه چیز- حتّی خانواده- را رها کرد. عجیب این است! حضرت زینب، خانه و شوهر و زندگی و همه چیز را برای انجام این تکلیف بزرگ و فداکارانه که حیات اسلام به آن وابسته بود و بایستی انجام می گرفت، رها کرد. این ها، آن شاخص های برجسته اند.

دو حرکتِ زینب کبری علیها السلام

۱۳۹۳/۱۰/۱۷

حادثه ی عاشورای حسینی را هم ستمگران و ظالمان می خواستند نگذارند باقی بماند، زینب کبری علیها السلام نگذاشت. دو حرکت عمّه ی ما- زینب کبری علیها السلام - انجام داد: یک حرکت، حرکت اسارت بود به کوفه و شام و آن روشنگری ها و آن بیانات که مایه افشای حقایق شد؛ یک حرکت دیگر، آمدن به زیارت کربلا

در اربعین بود؛ حالا اربعین اوّل یا دوّم یا هرچه. این حرکت به معنای این است که نباید اجازه داد که انگیزه های خباثت آلودی که قصد دارند مقاطع عزیز و اثرگذار و مهم را از یادها ببرند، موفّق بشوند.

حماسه زینبی

۱۳۹۲/۰۸/۲۹

حماسه ی زینب کبری علیها السلام است که مکمّل حماسه ی عاشورا است؛ بلکه به یک معنا حماسه ای که بی بی زینب کبری علیها السلام به وجود آورد، احیاکننده و نگه دارنده ی حماسه ی عاشورا شد. عظمت کار زینب کبری علیها سلام را نمی شود در مقایسه ی با بقیّه حوادث بزرگ تاریخ سنجید؛ باید آن را در مقایسه با خود حادثه ی عاشورا سنجید؛ و انصافاً این دو عِدل یکدیگرند. این انسان باعظمت، این بانوی بزرگ اسلام بلکه بشریّت، توانست در مقابل کوه سنگین مصائب، قامت خود را استوار و برافراشته نگه دارد؛ حتّی لرزشی هم در صدای این بانوی بزرگ از این همه حادثه پدید نیامد؛ هم در مواجهه ی با دشمنان، هم در مواجهه ی با مصیبت و حوادث تلخ، مثل یک قلّه ی سرافراز استواری ایستاد؛ درس شد، الگو شد، پیشوا شد، پیشرو شد. در بازار کوفه، در حال اسارت، آن خطبه شگفت آور را ایراد کرد: «یا اَهلَ الکوفَةِ یا اَهلَ الخَتلِ و الغَدرِ اَ تَبکونَ، اَلا فَلا رَقأَتِ العَبرَةُ وَ لاهَدَأَتِ الزَّفرَةُ اِنَّما مَثَلُکُم کَمَثَلِ

التِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثاً⁽¹⁾» تا آخر؛ لفظ مثل پولادْ محکم، معنا مثل آبِ روان تا اعماق جان ها می نشیند. در آن چنان وضعیّتی زینب کبری مثل خود امیرالمؤمنین حرف زد؛ تکان داد دل ها را، جان ها را و تاریخ را؛ این سخن ماند در تاریخ؛ این در مقابل مردم در محمل اسارت. بعد هم، هم در مقابل ابن زیاد در کوفه، هم چند هفته بعد در مقابل یزید در شام، با آن چنان قدرتی سخن گفت که، هم دشمن را تحقیر کرد، هم سختی هایی را که دشمن تحمیل کرده بود، تحقیر کرد. شما می خواهید خاندان پیغمبر را به خیال باطل خودتان مغلوب کنید، منکوب کنید، ذلیل کنید؟ لِلّهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنین. مجسّمه عزّت است زینب کبری، همچنان که حسین بن علی علیهما السلام در کربلا، در روز عاشورا مجسّمه ی عزّت بود.

خطبه فراموش نشدنی

۱۳۸۹/۰۲/۰۱

آنچه که از بیانات زینب کبری باقی مانده است و امروز در دسترس ماست، عظمت حرکت زینب کبری را نشان می دهد. خطبه فراموش نشدنی زینب کبری در بازار کوفه یک حرف زدن معمولی نیست، اظهارنظر معمولی یک شخصیت بزرگ نیست؛ یک تحلیل عظیم از وضع جامعه اسلامی در آن

دوره است که با زیباترین کلمات و با عمیق ترین و غنی ترین مفاهیم در آن شرایط بیان شده است... « یا اَهلَ الکوفَةِ یا اَهلَ الخَتلِ و الغَدرِ»؛ ای خدعه گرها، ای کسانی که تظاهر کردید! شاید خودتان باور هم کردید که دنباله رو اسلام و اهل بیت هستید؛ اما در امتحان اینجور کم آوردید، در فتنه اینجور کوری نشان دادید. « هَلْ فِیکُمْ إِلاَّ الصَّلِفُ وَ الْعُجبُ وَ الشَّنَفُ وَ الْکَذِبُ وَ مَلْقُ الاْماءِ وَ غَمْرُ الأَعْداءِ»؛ شما رفتارتان، زبانتان با دلتان یکسان نبود. به خودتان مغرور شدید، خیال کردید ایمان دارید، خیال کردید همچنان انقلابی هستید، خیال کردید همچنان پیرو امیرالمؤمنین هستید؛ در حالی که واقع قضیه این نبود. نتوانستید از عهده مقابله با فتنه بربیائید، نتوانستید خودتان را نجات دهید. « مَثَلُکُم کَمَثَلِ التِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثا»؛ مثل آن کسی شُدید که پشم را می ریسد، تبدیل به نخ می کند، بعد نخ ها را دوباره باز می کند، تبدیل می کند به همان پشم یا پنبه نریسیده. با بی بصیرتی، با نشناختن فضا، با تشخیص ندادن حق و باطل، کرده های خودتان را، گذشته خودتان را باطل کردید. ظاهر، ظاهر ایمان، دهان پر از ادعای انقلابی گری؛ اما باطن، باطن پوک، باطن بی مقاومت در مقابل بادهای مخالف. این، آسیب شناسی است.

ما رَأیتُ اِلّا جَمیلا

۱۳۸۸/۱۱/۱۹

یک مقایسه کوتاه بین زینب کبری و بین همسر فرعون، عظمت مقام زینب کبری علیها السلام را نشان می دهد. در قرآن کریم، زن فرعون نمونه ی ایمان شناخته شده است، برای مرد و زن در طول زمان تا آخر دنیا. در روز عاشورا زینب کبری این همه عزیزان را در مقابل چشم خود دید که به قربانگاه رفته اند و شهید شده اند: حسین بن علی علیهما السلام - سیدالشهداء- را دید، عباس را دید، علی اکبر را دید، قاسم را دید، فرزندان خودش را دید، دیگرِ برادران را دید. بعد از شهادت، آن همه محنت ها را دید: تهاجم دشمن را، هتک احترام را، مسئولیت حفظ کودکان را، زنان را. عظمت این مصیبت ها را مگر می شود مقایسه کرد با مصائب جسمانی؟ اما در مقابل همه این مصائب، زینب به پروردگار عالم عرض نکرد: «ربّ نجّنی»؛ نگفت پروردگارا! من را نجات بده. در روز عاشورا عرض کرد: پروردگارا! از ما قبول کن. بدن پاره پاره برادرش در مقابل دست، در مقابل چشم؛ دل به سمت پروردگار عالم، عرض می کند: پروردگارا! این قربانی را از ما قبول کن. وقتی از او سؤال می شود که چگونه دیدی؟ می فرماید: «ما رأیتُ الّا جَمیلا». این همه مصیبت در چشم زینب کبری زیباست؛ چون از سوی خداست، چون برای اوست، چون در راه اوست، در راه اعلای کلمه ی اوست. ببینید این مقام، مقام چنین صبری،

چنین دلدادگی نسبت به حق و حقیقت، چقدر متفاوت است با آن مقامی که قرآن کریم از جناب آسیه نقل می کند. این، عظمت مقام زینب را نشان می دهد.

تحقیرِ ستمگران، با عظمت معنوی

۱۳۸۴/۰۳/۲۵

حادثه ای مثل روز عاشورا نمی تواند زینب کبری علیها السلام را خُرد کند. شکوه و حشمت ظاهری دستگاه ستمگر جباری مثل یزید و عبیداللَّه بن زیاد نمی تواند زینب کبری را تحقیر کند. زینب کبری در مدینه - که محل استقرار شخصیت باعظمت اوست- و در کربلا - که کانون محنت های اوست- و در کاخ جبارانی مثل یزید و عبیداللَّه بن زیاد، همان عظمت و شکوه معنوی را با خود حفظ می کند و شخصیت های دیگر در مقابل او تحقیر می شوند. یزید و عبیداللَّه بن زیاد - این مغروران ستمگر زمان خود- در مقابل این زنِ اسیر و دست بسته، تحقیر می شوند.

حراست از روح کلّی اسلام

۱۳۸۰/۰۵/۰۳

تلاش حضرت زینب علیها السلام فقط این نیست که از امام بیماری در کربلا حراست و پرستاری کرده است. حضرت زینب از روح کلّی اسلام و جامعه آن روز مسلمین پرستاری کرد؛ پرستاری بزرگ او آن جاست. حضرت زینب

در مقابل یک دنیا بدی، ظلم، بی انصافی، حیوان صفتی و قساوت، یک تنه ایستاد. و با این ایستادگی، توانست از روح کلّی اسلام حراست و پرستاری کند. همچنان که می گوییم امام حسین علیه السّلام اسلام را حفظ کرد، می توانیم دقیقاً ادّعا کنیم که حضرت زینب علیها السلام هم با ایستادگی خود، اسلام را حفظ کرد. این ایستادگی، یک رمز و راز و یک عامل اصلی است.

الگوی اسلامیِ تربیت

۱۳۷۶/۰۷/۳۰

اگر جامعه اسلامی بتواند زنان را با الگوی اسلامی تربیت کند- یعنی الگوی زهرایی، الگوی زینبی، زنان بزرگ، زنان باعظمت، زنانی که می توانند دنیا و تاریخی را تحت تأثیر خود قرار دهند- آن وقت زن به مقام شامخِ حقیقی خود نائل آمده است. اگر زن در جامعه بتواند به علم و معرفت و کمالات معنوی و اخلاقی ای که خدای متعال و آیین الهی برای همه انسان ها- چه مرد و چه زن- به طور یکسان در نظر گرفته است برسد، تربیت فرزندان بهتر خواهد شد، محیط خانواده گرم تر و با صفاتر خواهد شد، جامعه پیشرفت بیشتری خواهد کرد و گره های زندگی آسان تر باز خواهد شد؛ یعنی زن و مرد خوشبخت خواهند شد.

حرکتِ زینبیِ ما

۱۳۹۲/۰۸/۲۹

زینب کبری از اولیاءالله است؛ عزّت او عزّت اسلام است؛ اسلام را عزیز کرد، قرآن را عزیز کرد. ما البتّه آن بلندپروازی را نداریم، آن همّت را نداریم که بخواهیم بگوییم رفتار این بانوی بزرگ الگوی ما است؛ ما کوچک تر از این حرف ها هستیم؛ امّا باید به هرحال حرکت ما در جهت حرکت زینبی باشد؛ باید همّت ما، عزّت اسلام و عزّت جامعه اسلامی و عزّت انسان باشد؛ همان که خدای متعال با احکام دینی و شرایعِ بر پیغمبران، مقرّر فرموده است.

تحلیل نقش و جایگاه حضرت زینب علیها السلام در بیانات امام خامنه ای

ارزش وعظمت زینب کبری، به خاطر موضوع و حرکت عظیم انسانی و اسلامی او بر اساس تکلیف الهی است. کار او، تصمیم او، نوع حرکت او، به او این طور عظمت بخشید.

زینب علیها السلام ، عامل پیروزی خون بر شمشیر

بعد از شهادت حسین بن علی که دنیا ظلمانی شد و دل ها و جان ها و آفاق عالم تاریک گردید، این زن بزرگ یک نور شد و درخشید. عاشورا بدون زینب کبری آن حادثه تاریخی ماندنی نمی شد. شخصیت زینب در این حادثه آنچنان بارز است که انسان احساس می کند یک حسین دوم است در پوشش یک زن، در لباس دختر علی.

اینکه درعاشورا، خون بر شمشیر پیروز شد، عامل این پیروزی زینب بود، والا خون در کربلا تمام می شد. چیزی که باعث شد این شکست نظامی ظاهری، تبدیل به یک پیروزی قطعی دائمی شود، عبارت بود از: منش زینب کبری.

زینب کبری الگو است؛ الگو برای همه مردان و زنان بزرگ عالم. انقلاب نبوی و انقلاب علوی را آسیب شناسی می کند و می گوید: شما نتوانستید در فتنه، حق را تشخیص دهید؛ نتوانستید به وظیفه تان عمل کنید؛ نتیجه این شد که جگر گوشه پیغمبر بر روی نیزه رفت، عظمت زینب را اینجا می توان فهمید.

عظمت حضرت زینب در چشم ملت های اسلامی

زینب کبری یک زن بزرگ با جایگاه عظیم است. نمی شود گفت این عظمت به خاطر این است که دختر علی بن ابی طالب علیهما السلام ، یا خواهر حسن بن علی و حسین بن علی علیهما السلام است. نسبت ها هرگز نمی توانند چنین عظمتی را خلق کنند. همه ائمه ما، دختران و مادران و خواهرانی داشتند؛ اما کو یک نفر مثل زینب کبری ؟

ارزش و عظمت زینب کبری ، به خاطر موضع و حرکت عظیم انسانی و اسلامی او بر اساس تکلیف الهی است. کار او، تصمیم او، نوع حرکت او، به او این طور عظمت بخشید. هر کس چنین کاری بکند، ولو دختر امیرالمؤمنین علیه السلام هم نباشد، عظمت پیدا می کند. بخش عمده این عظمت از این جاست که اولاً موقعیت را شناخت؛ هم موقعیت قبل از رفتن امام حسین علیه السلام به کربلا، هم موقعیت لحظات بحرانی روز عاشورا، هم موقعیت حوادث کشنده بعد از شهادت امام حسین را؛ و ثانیاً طبق هر موقعیت، یک انتخاب کرد. این انتخاب ها زینب را ساخت.

تصمیمی که حتی چهره های نامدار صدر اسلام در آن ماندند و نفهمیدند چه باید بکنند.

قبل از حرکت به کربلا، بزرگانی مثل ابن عباس و ابن جعفر و چهره های نامدار صدر اسلام، که ادعای فقاهت و شهامت و ریاست و آقازادگی و امثال اینها را داشتند، گیج شدند و نفهمیدند چه کار باید بکنند؛ ولی زینب کبری گیج نشد و فهمید که باید این راه را برود و امام خود را تنها نگذارد و رفت. نه این که نمی فهمید راه سختی است؛ او بهتر از دیگران حس می کرد. او یک زن بود؛ زنی که برای مأموریت، از شوهر و خانواده اش جدا می شود و به همین دلیل هم بود که بچه های خردسال و نوباوگان خود را هم به همراه برد؛ حس می کرد که حادثه چگونه است.

در آن ساعت های بحرانی که قوی ترین انسان ها نمی توانند بفهمند چه باید بکنند، او فهمید و امام خود را پشتیبانی کرد و او را برای شهید شدن تجهیز نمود. بعد از شهادت حسین بن علی هم که دنیا ظلمانی شد و دل ها و جان ها و آفاق عالم تاریک گردید، این زن بزرگ یک نوری شد و درخشید. زینب به جایی رسید که فقط والاترین انسان های تاریخ بشریت- یعنی پیامبران- می توانند به آن جا برسند.⁽¹⁾

زینب و ماندگاری کربلا

واقعا کربلا بدون زینب، کربلا نبود. عاشورا بدون زینب کبری آن حادثه تاریخی ماندنی نمی شد. آن چنان شخصیت دختر علی علیه السلام در این حادثه از اول تا آخر، بارز و آشکار است که انسان احساس می کند یک حسینِ دوم است در پوشش یک زن، در لباس دختر علی. غیر از اینکه اگر زینب نبود بعد از عاشورا چه می شد، شاید امام سجاد هم کشته می شد، شاید پیام امام حسین به هیچ کس نمی رسید!

دو بار اضطراب حضرت زینب

دو بار زینب احساس اضطراب کرد و به امام حسین علیه السلام این اضطراب را ذکر کرد. یک بار در یکی از منازل بود، بعد از ماجرای خبر شهادت جناب مسلم که حضرت آمدند و چیزهایی را نقل کردند و خبرهای گوناگونی می رسید. حضرت زینب، بالاخره هم یک زن هست با عواطف جوشان زنانه، با احساسات لطیف یک زن، و مظهر جوشش احساسات، هم همین خاندان پیغمبرند؛ درعین صلابت، در عین قدرت، در عین شجاعت، در عین مقاومت در مصائب، مظهر چشمه جوشان و زلال لطافت انسانی، ترحم انسانی هم باز همین خانواده است.

و زینب نه یک زن معمولی، خواهر امام حسین علیه السلام ، خواهری که عاشقانه امام حسین را دوست می دارد؛ خواهری که شوهرش را رها کرد، خانواده اش

را رها کرد با امام حسین علیه السلام آمد؛ تنها هم نیامد، عون و محمد، پسرهایش را هم آورد.

حالا در یکی از منازل بین راه احساس کرد که خطرناک است، رفت به امام حسین علیه السلام عرض کرد، برادر احساس خطر می کنم، من وضع را خطرناک می بینم. می داند مسئله، مسئله شهادت و اسارت است، اما در عین حال آن چنان هیجانِ حوادث او را زیر فشار می گذارد که به امام حسین علیه السلام مراجعه می کند، اینجا امام حسین علیه السلام چیز زیادی به او نگفتند، فرمودند: چیزی نیست، هر چه خدا بخواهد همان پیش خواهد آمد و قریب به این مضمون که «ما شاء الله کان» هرچه خدا بخواهد او خواهد شد.

دیگر ما از زینب کبری علیها السلام چیزی نمی بینیم که به امام حسین علیه السلام گفته باشد یا سوال کرده باشد یا یک فشاری را در روح خودش احساس کرده باشد و به امام حسین منتقل کرده باشد، مگر در شب عاشورا.

اولِ شب عاشورا، آنجا هم آن جایی است که زینب کبری شاید بتوان گفت بی تاب شد از شدت غم. نقل می کند– راوی این قضیه امام سجاد علیه السلام است که حضرت بیمار بودند- امام سجاد علیه السلام نقل می کنند، می گویند در خیمه من خوابیده بودم، عمه ام زینب هم پهلوی من نشسته بود و از من پذیرایی می کرد. خیمه پهلویی هم پدرم حضرت ابی عبدالله علیه السلام بود، نشسته بود و جُون– غلام ابی ذر– داشت شمشیر حضرت را اصلاح می کرد، خودشان را آماده می کردند برای نبردی که فردا در پیش داشتند. می گوید: یک وقت دیدم پدرم بنا کرد زمزمه کردن و یک اشعاری خواند که مضمون این اشعار این

است که دنیا رو گردان شده و عمر به انسان وفا نخواهد کرد و مرگ نزدیک است؛ «یا دهر اُفٍّ لکَ من خَلیلِ کم لَکَ بالاشراقِ و الأصیلِ» این نشان دهنده این است که کسی که این شعر را دارد می خواند مطمئن است که به زودی و در زمان نزدیکی دنیا را مفارقت خواهد کرد.

امام سجاد علیه السلام می گوید من این شعر را شنیدم، پیام و معنای این شعر را هم درک کردم، فهمیدم امام حسین علیه السلام دارد خبر مرگ خودش را می دهد، اما خودم را نگه داشتم. ناگهان نگاه کردم دیدم عمه ام زینب به شدت ناراحت شد. برخاست رفت به خیمه برادر، گفت: برادر جان! می بینم خبر مرگ خودت را می دهی. ما تا به حال دلمان به تو خوش بود، وقتی پدرمان از دنیا رفت، گفتم برادرانمان هستند. برادرم امام حسن مجتبی علیه السلام وقتی به شهادت رسید، من گفتم برادرم امام حسین هست، سال ها به تو دل خوش کردم، به اتکای تو بودم، امروز می بینم تو هم خبر مرگ می دهی.

عصر عاشورا؛ زینب، صبر و صلابت

البته زینب حق دارد ناراحت باشد. من تصور می کنم وضعیتی که آن روز برای زینب وجود داشته یک وضعیت استثنایی است. هیچ کدام از زن ها را و حتی امام سجاد را نمی توانیم با وضع زینب مقایسه کنیم وضعشان را. بسیار وضع زینب، وضع سخت و طاقت فرسایی بوده، تمام مردها در روز عاشورا به شهادت رسیدند. عصر عاشورا یک نفر مرد توی تمام خیمه گاه نبود مگر امام

سجاد، که او هم مریض بود، آنجا افتاده بود و شاید در حالت اِغما به سر می برد.

حالا شما ببینید این خیمه گاه و اردوگاهی که در او هشتاد نفر، هشتاد و چهار نفر زن و بچه هستند و در میان یک دریای دشمن محاصره اند، اینها چقدر کار دارند؛ بعضی تشنه اند، بعضی گرسنه اند، یا بشود گفت همه تشنه اند و همه گرسنه اند، دل ها هم لرزان و خائف است، جسدهای شهدا همه قلم قلم شده روی زمین افتاده است، بعضی برادر اینهایند، بعضی فرزند اینهایند. به هر حال یک حادثه بسیار تلخ و وحشت آوری است. یک نفر باید این جمعیت را جمع کند. آن یک نفر، زینب است.

حال زینب علیها السلام در عصر عاشورا

زینب فقط این نبود که برادرش را از دست داده بود، یا دو فرزندش را، یا بردارهای دیگرش را، یا این همه عزیزان را و هجده نفر جوانان بنی هاشم و اصحاب وفادار را. این هم بود و شاید این اهمیتش کمتر از آن هم نبود که در میان این همه دشمن، بار سنگین اداره و حراست و مدیریت این خر گاه⁽¹⁾

شکست خورده پراکنده شده و متفرق شده را به عهده دارد، حتی امام سجاد را هم بایستی او اداره کند، لذا زینب در آن چند ساعتی که بعد از حادثه اتفاق افتاد، تا آن ساعتی که حرکت کردند و رفتند، و دشمن مشخص شد که با اینها چه کار خواهد کرد؛ در آن چند ساعت که یک شب تاریک و ظلمانی و