مشخصات کتاب

نام کتاب: علم مفاهیم شناسی در قرآن سری جدید جلد 112

تحقیق و تالیف : رسول ملکیان اصفهانی - 1400 ش

ناشر دیجیتالی: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

1- هدف

1- استقامت در هدف مقدس

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 60 - 10

10- پایداری در مسیر اهداف ارزشمند و متعالی مطلوب است .

و إذ قال موسی لفتیه لاأبرح . .. أو أمضی حقبًا

2- موانع پیشبرد هدف

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - فرقان - 25 - 42 - 5

5 ـ صبر و پافشاری بر اندیشه و گرایش باطل ، از موانع پیشبرد اهداف و آرمان های برگزیده و به حق

إن کاد لیضلّنا عن ءالهتنا لولا أن صبرنا علیها

3- نقش هدف

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 157 - 3

3 ـ نفس هدف در تعیین رفتار و کردار انسانها

و لئن قتلتم فی سبیل اللّه او متّم لمغفرة من اللّه و رحمة

4- هدف آفرینش

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 14 - 10

10 ـ امکانات مادی ، و تمایل به آنها ، فقط وسیله ای برای گذران زندگانی دنیاست و هدف آفرینش نیست .

زیّن للنّاس ذلک متاع الحیوة الدّنیا

5- هدف از استماع سخن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 18 - 3

3 - استماع سخنان و برگزیدن آنها ، باید به منظور عمل به مقتضیات آنها باشد ; نه برای صرف دانایی ، سرگرمی فکری و . . . .

الذین یستمعون القول فیتّبعون أحسنه

خداوند پس از طرح مسأله استماع سخنان، مسأله اتباع و پیروی کردن از بهترین آنها را یادآور شده است. این مطلب می تواند گویای حقیقت یاد شده باشد.

6- هدف از نقل تاریخ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 13 - 21،22

21 ـ عبرت گیری و پندآموزی ، هدفی برای نقل و تحلیل تاریخ در قرآن

قد کان لکم . .. انّ فی ذلک لعبرة لاولی الابصار

22 ـ بصیرت ( بینش صحیح ) ، شرط پندگیری از حوادث تاریخ

قد کان لکم ایة . .. انّ فی ذلک لعبرة لاولی الابصار

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 103 - 12،16

12 ـ نقش سازنده یادآوری گذشته ها و عبرت از آن ، در تربیت انسانها

و اذکروا نعمت اللّه علیکم اذ کنتم اعداءً فالّف بین قلوبکم

16 ـ نگرش به تاریخ زمینه ساز تربیت و هدایت انسانها

و اذکروا نعمت اللّه علیکم اذ کنتم اعداءً . .. کذلک یبیّن اللّه لکم ایاته لعلّکم

7- هدف عمل صالح

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 237 - 13

13 ـ نیل به تقوا ، هدف از اعمال خیر

و ان تعفوا اقرب للتقوی

8- هدف مجاهدان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 207 - 3

3 ـ باید رضایت خداوند ، بالاترین هدف ایثارگران در راه خدا باشد .

و من الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات اللّه

از ستایش خداوند نسبت به گروهی که با ایثار جان خویش در پی جلب رضایت او هستند، استفاده می شود که باید رضایت خداوند بالاترین هدف باشد.

9- هدف مقدس

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 35 - 9

9 ـ مقدس بودن هدف ، توجیه کننده وسیله و راه رسیدن به آن نیست .

یأیها الذین ءامنوا اتقوا اللّه و ابتغوا إلیه الوسیلة

فرمان به تقوا، قبل از گزینش وسیله تقرب به خدا، به این نکته اشاره دارد که مبادا از هر نوع وسیله ای برای تقرب به خدا، که هدفی مقدس است، کمک جست.

10- هدف مؤمنان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 19 - 6

6- حیات اخروی ، حیاتی برتر از دنیاست و دستیابی به آن ، باید هدف همه مؤمنان باشد .

من کان یرید العاجلة . .. و من أراد الأخرة ... کان سعیهم مشکورًا

تشکر و قدردانی خداوند از تلاش و کوشش آخرت خواهان در مقابل دنیاطلبان، می تواند گویای حقیقت یاد شده باشد.

11- هدف و وسیله

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 189 - 18

18 - به کارگیری روش صحیح و منطقی در کار ها و انتخاب اسباب درست برای نیل به مقاصد ، فرمان و توصیه خداوند به مسلمانان

لیس البر . .. و أتوا البیوت من أبوبها

جمله «و لیس البر . ..» در بازداشتن مسلمانان از سنت جاهلی (ورود به خانه از پشت آن در مراسم حج) کافی بود. بنابراین جمله «و أوتوا البیوت ...» حاکی از یک دستور کلی و شامل است. در این جمله مقاصد و آرمانها، به خانه ها و روشهای رسیدن به آن مقاصد، به دربهای خانه تشبیه شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 52 - 10

10 ـ نقش سازماندهی و تشکّل در پیشبرد اهداف

فلمّا احسّ . .. قال من انصاری الی اللّه

جمله «قال من انصاری»، بیانگر تلاش عیسی (ع) برای سازماندهی است و طبعاً در پیشبرد هدف نقش داشته است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 35 - 9

9 ـ مقدس بودن هدف ، توجیه کننده وسیله و راه رسیدن به آن نیست .

یأیها الذین ءامنوا اتقوا اللّه و ابتغوا إلیه الوسیلة

فرمان به تقوا، قبل از گزینش وسیله تقرب به خدا، به این نکته اشاره دارد که مبادا از هر نوع وسیله ای برای تقرب به خدا، که هدفی مقدس است، کمک جست.

هدف و وسیله

12- {هدف و وسیله}

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 113 - 8

8ـ هدف ، نمی تواند توجیه کننده وسیله باشد .

فاستقم کما أُمرت . .. و لاتطغوا ... و لاترکنوا إلی الذین ظلموا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - یوسف - 12 - 60 - 5

5ـ جواز بهره گیری از فشار های اقتصادی برای نیل به مقاصد مشروع

فإن لم تأتونی به فلاکیل لکم عندی

13- هدف و وسیله

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 189 - 18

18 - به کارگیری روش صحیح و منطقی در کار ها و انتخاب اسباب درست برای نیل به مقاصد ، فرمان و توصیه خداوند به مسلمانان

لیس البر . .. و أتوا البیوت من أبوبها

جمله «و لیس البر . ..» در بازداشتن مسلمانان از سنت جاهلی (ورود به خانه از پشت آن در مراسم حج) کافی بود. بنابراین جمله «و أوتوا البیوت ...» حاکی از یک دستور کلی و شامل است. در این جمله مقاصد و آرمانها، به خانه ها و روشهای

رسیدن به آن مقاصد، به دربهای خانه تشبیه شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 52 - 10

10 ـ نقش سازماندهی و تشکّل در پیشبرد اهداف

فلمّا احسّ . .. قال من انصاری الی اللّه

جمله «قال من انصاری»، بیانگر تلاش عیسی (ع) برای سازماندهی است و طبعاً در پیشبرد هدف نقش داشته است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 35 - 9

9 ـ مقدس بودن هدف ، توجیه کننده وسیله و راه رسیدن به آن نیست .

یأیها الذین ءامنوا اتقوا اللّه و ابتغوا إلیه الوسیلة

فرمان به تقوا، قبل از گزینش وسیله تقرب به خدا، به این نکته اشاره دارد که مبادا از هر نوع وسیله ای برای تقرب به خدا، که هدفی مقدس است، کمک جست.

2- هدهد

1- ادعای هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 3

3 - هدهد ، مدعی دستیابی به موضوعی خارج از قلمرو اطلاعات سلیمان

أحطت بما لم تحط به

«احاطة» در این جا کنایه از علم آمده است; یعنی، «علمت بما لم تعلم به; به چیزی دست یافتم که تو به آن دست نیافته ای».

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 27 - 1،2

1 - حضرت سلیمان ( ع ) ، قضاوت درباره هدهد را به آینده و پس از تحقیق پیرامون ادعا های وی موکول کرد .

فقال أحطت بما لم تحط به . .. قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

2 - سلیمان ( ع ) ، درصدد بررسی ادعا های هدهد درباره سرزمین سبا

قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

2- اعراض هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 28 - 4

4 - هدهد ، موظف به روی برتافتن از درباریان سبا ( پس از افکندن نامه سلیمان ) نزد ایشان

ثمّ تولّ عنهم فانظر ماذا یرجعون

«تولّی» (مصدر «تولّ») به معنای روی برتافتن است; یعنی، از آنان روی برتاب و سپس بنگر چه پاسخ می دهند.

3- پرسش از غیاب هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 20 - 3

3 - پرسش سلیمان از علت ناپیدا بودن هدهد

فقال ما لی لاأری الهدهد أم کان من الغائبین

4- حضور هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 1

1 - حاضر شدن هدهد در نزد سلیمان ، پس از درنگی نه چندان طولانی

فمکث غیر بعید فقال

5- خبر هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 2،3،5

2 - مبادرت هدهد به طرح دلیل غیبت خود و ارائه اطلاعات جدید به سلیمان ( ع )

فقال أحطت بما لم تحط به

3 - هدهد ، مدعی دستیابی به موضوعی خارج از قلمرو اطلاعات سلیمان

أحطت بما لم تحط به

«احاطة» در این جا کنایه از علم آمده است; یعنی، «علمت بما لم تعلم به; به چیزی دست یافتم که تو به آن دست نیافته ای».

5 - هدهد ، پیامدار خبری بزرگ و قطعی از سرزمین « سبا » برای سلیمان ( ع )

و جئتک من سبإ بنبإ یقین

«نبأ» به خبر مهم و شنیدنی گفته می شود; یعنی، «برای تو از سبا خبری قطعی آورده ام که بسیار مهم و شنیدنی است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 23 - 1

1 - اخبار هدهد از فرمانروایی یک زن بر مردم سرزمین سبا

إنّی وجدت امرأة تملکهم

«مُلْک» (مصدر «تملکهم») به معنای حکومت و فرمانروایی است; یعنی، زنی را یافتم که بر آنان حکمرانی می کند.

6- دلایل غیاب هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 2

2 - مبادرت هدهد به طرح دلیل غیبت خود و ارائه اطلاعات جدید به سلیمان ( ع )

فقال أحطت بما لم تحط به

7- روش کشف صداقت هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 28 - 6

6 - تدبیر سلیمان در کشف صدق و کذب ادعای هدهد از طریق به کارگیری خود وی

قال سننظر أصدقت . .. اذهب بکتـبی هـذا

8- سلیمان(ع) و هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 27 - 1،2،3

1 - حضرت سلیمان ( ع ) ، قضاوت درباره هدهد را به آینده و پس از تحقیق پیرامون ادعا های وی موکول کرد .

فقال أحطت بما لم تحط به . .. قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

2 - سلیمان ( ع ) ، درصدد بررسی ادعا های هدهد درباره سرزمین سبا

قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

3 - ادعا های هدهد در رابطه با سرزمین سبا ، امری شگفت و دور از باور سلیمان ( ع )

قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

تعبیر «خواهیم دید که راست می گویی یا از دروغ گویانی» پس از بیان تفصیلی هدهد و درس های بلند توحیدی وی، می تواند نشانگر شگفتی و ناباوری سلیمان باشد.

9- شعور هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 25 - 4

4 - هدهد سپاه سلیمان ، دارای شعور عالی و معرفت عمیق به آفریدگار جهان

یسجدون للشمس من دون اللّه . .. ألاّیسجدوا للّه الذی یخرج الخبء فی السمـوت و الأر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 28 - 8

8 - هدهد سپاه سلیمان ، عنصری فهیم و قادر به درک زبان سلیمان ( ع ) و نیز زبان مردم سبا

اذهب بکتـبی هـذا . .. فانظر ماذا یرجعون

10- شگفتی ادعای هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 27 - 3

3 - ادعا های هدهد در رابطه با سرزمین سبا ، امری شگفت و دور از باور سلیمان ( ع )

قال سننظر أصدقت أم کنت من الکـذبین

تعبیر «خواهیم دید که راست می گویی یا از دروغ گویانی» پس از بیان تفصیلی هدهد و درس های بلند توحیدی وی، می تواند نشانگر شگفتی و ناباوری سلیمان باشد.

11- عذر مقبول هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 21 - 8

8 - اعلام سلیمان ( ع ) به بخشودن هدهد ، در صورت آوردن دلیلی روشن و قابل قبول برای غیبت خود

لأُعذّبنّه . .. أو لیأتینّی بسلطـن مبین

12- غیاب هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 20 - 2

2 - غایب یافتن سلیمان هدهد را در صف پرندگان

فقال ما لی لاأری الهدهد أم کان من الغائبین

13- کیفر هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 21 - 1

1 - تصمیم سلیمان ( ع ) به مجازات سخت هدهد در صورت عدم ارائه دلیلی قابل قبول بر غیبت خویش

لأُعذّبنّه عذابًا شدیدًا . .. أو لیأتینّی بسلطـن مبین

«سلطان» به معنای حجت و برهان است و «سلطان مبین»; یعنی، دلیل روشن و قانع کننده.

14- مسؤولیت هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 28 - 1،4،5

1 - مأموریت هدهد از سوی سلیمان ، برای بردن نامه وی به جانب ملکه سبا

اذهب بکتـبی هـذا فألقه إلیهم

«کتاب» معادل «مکتوب» و به معنای نامه است; یعنی، این نامه مرا ببر، آن گاه. .. .

4 - هدهد ، موظف به روی برتافتن از درباریان سبا ( پس از افکندن نامه سلیمان ) نزد ایشان

ثمّ تولّ عنهم فانظر ماذا یرجعون

«تولّی» (مصدر «تولّ») به معنای روی برتافتن است; یعنی، از آنان روی برتاب و سپس بنگر چه پاسخ می دهند.

5 - مأموریت هدهد برای مشاهده بازتاب نامه سلیمان در میان درباریان سبا و شنود کردن سخنان ایشان .

ثمّ تولّ عنهم فانظر ماذا یرجعون

15- نامه رسانی هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 28 - 1،2،4

1 - مأموریت هدهد از سوی سلیمان ، برای بردن نامه وی به جانب ملکه سبا

اذهب بکتـبی هـذا فألقه إلیهم

«کتاب» معادل «مکتوب» و به معنای نامه است; یعنی، این نامه مرا ببر، آن گاه. .. .

2 - افکندن نامه به محلّ تجمع ملکه و درباریان سبا ، مأموریت هدهد از جانب سلیمان ( ع )

اذهب بکتـبی هـذا فألقه إلیهم

«ها» ساکن در «ألقه» ها سکت و «إلقاء» (مصدر «ألق») به معنای افکندن است; یعنی، آن گاه [نامه را] به سوی آنان بیفکن.

4 - هدهد ، موظف به روی برتافتن از درباریان سبا ( پس از افکندن نامه سلیمان ) نزد ایشان

ثمّ تولّ عنهم فانظر ماذا یرجعون

«تولّی» (مصدر «تولّ») به معنای روی برتافتن است; یعنی، از آنان روی برتاب و سپس بنگر چه پاسخ می دهند.

16- نقش هدهد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 20 - 4،9

4 - هدهد ، از اعضای سپاهیان سلیمان

و حشر لسلیمن جنوده. .. فقال ما لی لاأری الهدهد

9 - در مجمع البیان آمده است : « و اختلف فی سبب تفقده الهدهد فقیل إنّه احتاج إلیه فی سفره لیدله علی الماء قال أبوحنیفة لأبی عبداللّه ( ع ) کیف تفقّد سلیمان الهدهد من بین الطیر ؟ قال : لأنّ الهدهد یری الماء فی بطن الأرض کمایری أحدکم الدهن فی القارورة ;

در انگیزه سؤال سلیمان از غیبت هدهد اختلاف شده است: بعضی گفته اند: سلیمان در سفرش نیاز به هدهد داشت تا وی را به وجود آب راهنمایی کند. [مجمع می افزاید ]که ابوحنیفه از امام صادق(ع) سؤال کرد: چرا سلیمان از میان پرندگان سراغ هدهد را گرفت؟ فرمود: برای این که هدهد آب را در دل زمین می بیند، همان گونه که فردی از شما روغن را در ظرف بلورین

می بیند...».

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 21 - 7

7 - مسؤولیت مهم هدهد در سپاه سلیمان ( ع )

أم کان من الغائبین . لاُعذّبنّه عذابًا شدیدًا أو لأاْذبحنّه

احتمال می رود در نظر گرفتن مجازات سخت برای تخلف هدهد، از آن جهت باشد که وی دارای مسؤولیتی مهم بود و نمی بایست پست خود را ترک می کرد.

17- هدهد و سرزمین سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 5

5 - هدهد ، پیامدار خبری بزرگ و قطعی از سرزمین « سبا » برای سلیمان ( ع )

و جئتک من سبإ بنبإ یقین

«نبأ» به خبر مهم و شنیدنی گفته می شود; یعنی، «برای تو از سبا خبری قطعی آورده ام که بسیار مهم و شنیدنی است.

18- هدهد و سلیمان(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 22 - 1،2،3،5

1 - حاضر شدن هدهد در نزد سلیمان ، پس از درنگی نه چندان طولانی

فمکث غیر بعید فقال

2 - مبادرت هدهد به طرح دلیل غیبت خود و ارائه اطلاعات جدید به سلیمان ( ع )

فقال أحطت بما لم تحط به

3 - هدهد ، مدعی دستیابی به موضوعی خارج از قلمرو اطلاعات سلیمان

أحطت بما لم تحط به

«احاطة» در این جا کنایه از علم آمده است; یعنی، «علمت بما لم تعلم به; به چیزی دست یافتم که تو به آن دست نیافته ای».

5 - هدهد ، پیامدار خبری بزرگ و قطعی از سرزمین « سبا » برای سلیمان ( ع )

و جئتک من سبإ بنبإ یقین

«نبأ» به خبر مهم و شنیدنی گفته می شود; یعنی، «برای تو از سبا خبری قطعی آورده ام که بسیار مهم و شنیدنی است.

3- هدیه

1- ارزش هدیه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 36 - 2

2 - امکانات اعطا شده از جانب خداوند ، بسی بهتر و ارزشمندتر از امکانات داده شده از سوی بشر

فما ءاتین اللّه خیر ممّا ءاتیکم

2- بی اعتنایی به هدیه ملکه سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 36 - 4

4 - بی اعتنایی سلیمان ( ع ) نسبت به هدایای ملکه سبا و اظهار بی نیازی از آن

قال أتمدّونن بمال

3- رد هدیه ملکه سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 37 - 1

1 - رد هدیه ملکه سبا از سوی سلیمان ( ع ) و فرمان وی مبنی بر بازگشت سفیر به سوی بلقیس با پیام جنگ

ارجع إلیهم فلنأتینّهم بجنود

سیاق آیات نشانگر این نکته است که سلیمان(ع) هدیه را نپذیرفت و به آنان برگرداند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 38 - 3

3 - عزم ملکه سبا بر تسلیم شدن در برابر سلیمان ( ع ) ، پس از رد هدایای وی

قبل أن یأتونی مسلمین

از سخنان سلیمان و تعبیر «قبل أن یأتونی مسلمین» استفاده می شود که بلقیس مصمم بر تسلیم شده بود و سلیمان از قبل آن را می دانست.

4- عظمت هدیه ملکه سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 36 - 5

5 - هدیه ملکه سبا ، هدیه ای چشمگیر و پرب ها بود .

قال أتمدّونن بمال

از تعبیر «أتمدّونن بمال» استفاده می شود که هدیه، فی نفسه دارای جاذبه کافی برای هر پادشاه مقتدری بوده است; اما در چشم سلیمان پیامبر(ع) جایی نداشته است.

5- فلسفه هدیه ملکه سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 35 - 2

2 - هدف بلقیس از ارسال هدیه برای سلیمان ( ع ) ، آزمون وی و مشاهده بازتاب آن بود .

و إنّی مرسلة إلیهم بهدیّة فناظرة بِمَ یرجع المرسلون

6- هدیه به ائمه(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - رعد - 13 - 21 - 11

11ـ « سئل أبوعبدالله ( ع ) عن قوله تعالی : « الذین یصلون ما أمر الله به أن یوصل » قال : هو صلة الإمام فی کل سنة بما قل أو کثر ثم قال أبوعبدالله ( ع ) : و ما ارید بذلک إلاّ تزکیتکم ;

از امام صادق(ع) درباره سخن خدای تعالی: «الذین یصلون ما أمر الله به أن یوصل» سؤال شد، آن حضرت فرمود: آن، عطیّه دادن به امام است در هر سال با چیزی، کم باشد یا زیاد، سپس امام صادق(ع) فرمود: من با گرفتن این عطیّه فقط می خواهم شما را پاک کنم».

7- هدیه به سلیمان(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 35 - 1،2،4

1 - تدبیر ملکه سبا در فرستادن هدیه ای بزرگ برای سلیمان ( ع )

و إنّی مرسلة إلیهم بهدیّة

بزرگی هدیه از نکره آمدن آن استفاده می شود.

2 - هدف بلقیس از ارسال هدیه برای سلیمان ( ع ) ، آزمون وی و مشاهده بازتاب آن بود .

و إنّی مرسلة إلیهم بهدیّة فناظرة بِمَ یرجع المرسلون

4 - همراهی هیأتی از فرستادگان بلقیس با هدیه او به سوی سلیمان ( ع )

فناظرة بِمَ یرجع المرسلون

تعبیر «مرسلون» با صیغه جمع، نشان دهنده رفتن هیأتی از نمایندگان همراه هدیه او به سوی سلیمان(ع) است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 36 - 1،4

1 - حضور سفیر ملکه سبا همراه با هدایا در نزد سلیمان ( ع )

فلمّا جاء سلیمـن

از تعبیر «جاء» به صورت مفرد، استفاده می شود که تنها یکی از نمایندگان بلقیس (با این که آنان متعدد بودند) برای تقدیم هدایا به دربار سلیمان(ع) باریافت. گفتنی است که جمله «ارجع إلیهم» ـ که خطاب به یک فرد است ـ مطلب فوق را تأیید می کند. بنابراین احتمال این که مراد از ضمیر «جاء» مال باشد ـ چنان که برخی از مفسران گفته اند ـ تضعیف می شود.

4 - بی اعتنایی سلیمان ( ع ) نسبت به هدایای ملکه سبا و اظهار بی نیازی از آن

قال أتمدّونن بمال

8- هدیه قابیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 27 - 2

2 ـ هر یک از هابیل و قابیل هدیه ای را به رسم تقرب به پیشگاه خداوند تقدیم کردند .

اذ قربا قرباناً

«قربان» هر عمل نیکی است که با آن تقرب به خداوند قصد شود. (مجمع البیان)

9- هدیه ملکه سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 35 - 1،4

1 - تدبیر ملکه سبا در فرستادن هدیه ای بزرگ برای سلیمان ( ع )

و إنّی مرسلة إلیهم بهدیّة

بزرگی هدیه از نکره آمدن آن استفاده می شود.

4 - همراهی هیأتی از فرستادگان بلقیس با هدیه او به سوی سلیمان ( ع )

فناظرة بِمَ یرجع المرسلون

تعبیر «مرسلون» با صیغه جمع، نشان دهنده رفتن هیأتی از نمایندگان همراه هدیه او به سوی سلیمان(ع) است.

10- هدیه هابیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 27 - 2

2 ـ هر یک از هابیل و قابیل هدیه ای را به رسم تقرب به پیشگاه خداوند تقدیم کردند .

اذ قربا قرباناً

«قربان» هر عمل نیکی است که با آن تقرب به خداوند قصد شود. (مجمع البیان)

4- هشدار

1- مسلمانان هشدار به صدر اسلام

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 16 - 8

8 ـ هشدار تهدیدآمیز خداوند به عناصر سست ایمان ، نسبت به همراز شدن با بیگانگان و در میان نهادن اسرار مسلمانان با آنان

أم حسبتم أن تترکوا و لما یعلم اللّه الذین . .. و لم یتخذوا من دون اللّه و لا رسو

2- نیاز به هشدار

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 126 - 9

9 ـ آدمی همواره نیازمند تذکر و هشدار است.

قد فصلنا الأیت لقوم یذکرون

«یذکرون» صیغه مضارع و معنی تجدد و استمرار دارد. ستوده شدن متذکران با این بیان اشاره ای ظریف به این نکته دارد که آدمی همواره نیازمند متذکر شدن است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 39 - 9

9- انسان ، همواره در معرض ابتلا به شرک و نیازمند به هشدار است . *

لاتجعل مع الله إلـهًاءاخر . .. و قضی ربّک ألاّتعبدوا إلاّ إیّاه ... لاتجعل مع ال

تأکید بر پرهیز از شرک در این مجموعه آیات (آیه 22 ـ 38) که درباره مباحث مختلف خانوادگی و اجتماعی است بیانگر این نکته است که احتمال لغزش انسانها زیاد است و باید به آنها توجه داده شود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 33 - 11

11- مؤمنان ، در معرض لغزش و نیازمند تذکّر و هشدار مکرّر

یأیّها الذین ءامنوا أطیعوا اللّه و أطیعوا الرسول و لا تبطلوا أعمـلکم

از تکرار «أطیعوا» و نهی «لاتبطلوا» در مورد مؤمنان، مطلب بالا استفاده می شود.

3- هشدار از قیامت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - تین - 95 - 7 - 6

6 - پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، دعوت کننده مردم به دین و هشداردهنده آنان ، به روز جزا است .

فما یکذّبک بعد بالدین

برداشت یاد شده، بر دو پیش فرض استوار است: 1. مخاطب آیه شریفه پیامبر(صلی الله علیه و آله) باشد; 2. کلمه «دین» در هر دو معنای «شریعت» و «جزا» استعمال شده باشد.

4- هشدار اشراف قوم فرعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 127 - 5،7

5 ـ روآوردن موسی ( ع ) و قومش به فسادگری علیه نظام فرعونی ، هشدار اشرافیان به فرعون

أتذر موسی و قومه لیفسدوا فی الأرض

«لام» در «لیفسدوا» در اصطلاح اهل ادب لام عاقبت می باشد. بنابراین مقصود اشراف از جمله «أتذر ... » این است که ترک مجازات موسی(ع) و قومش به فسادگری آنان می انجامد. قابل ذکر است که مراد از فسادگری، به قرینه «و یذرک و ءالهتک»، شورش کردن علیه نظام فرعونی است.

7 ـ اشرافیان دربار ، سرکوب نشدن موسی ( ع ) را مایه انزوای فرعون و ترک پرستش خدایان وی دانسته و آن را به فرعون گوشزد کردند .

أتذر موسی و قومه . .. و یذرک و ءالهتک

5- هشدار با بلا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - سجده - 32 - 21 - 1

1 - وجود برخی بلا های حتمی دنیوی از سوی خداوند ، برای تنبیه و هشدار به فاسقان است .

و لنذیقنّهم من العذاب الأدنی دون العذاب الأکبر لعلّهم یرجعون

در این که مراد از «عذاب الأدنی» چیست، اقوال گوناگونی گفته شده است از جمله آنها این است که منظور، عذاب های دنیوی، مانند بلاها و بیماری ها و. .. است.

6- هشدار به آدم(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 35 - 13

13 ـ هشدار خداوند به آدم ( ع ) و حوا به این که در صورت تناول از شجره ممنوعه ، از ستمکاران خواهند شد .

و لاتقربا هذه الشجرة فتکونا من الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 19 - 5

5 ـ هشدار خداوند به آدم و حوا که در صورت خوردن از شجره نهی شده از ستمکاران خواهند بود.

و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 22 - 14،16

14 ـ هشدار و تذکر پیشاپیش خداوند به آدم و حوا، در مورد دشمنی آشکار شیطان با آنان

و أقل لکما إن الشیطن لکما عدو مبین

16 ـ آدم و حوا، علی رغم هشدار شدید خداوند به دشمنی شیطان با آنان، سخنان وی را پذیرفتند.

فدلیهما بغرور فلما ذاقا الشجرة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 119 - 3

3 - دشواری تأمین نیاز های اولیه انسان ( غذا ، پوشاک ، آب و مسکن ) در بیرون بهشت ، از هشدار های خداوند به آدم ( ع )

فتشقی . إنّ لک ألاّتجوع فیها و لاتعری . و إنّک ... لاتضحی

«أنّک» عطف بر «ألاّتجوع» است و جمله «إنّ لک. ..» تفسیر برای «فتشقی» می باشد. نفی گرسنگی، برهنگی، آفتاب زدگی و تشنگی، به منظور اشاره به سختی هایی است که آدم(ع) در صورت اخراج از بهشت به آن گرفتار می شد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 121 - 4

4 - آدم و حوا ( ع ) ، علی رغم هشدار شدید خداوند به دشمنی شیطان با آنان ، تحت تأثیر سخنان او قرار گرفتند .

إنّ هـذا عدوّ لک و لزوجک . .. فأکلا منها

7- هشدار به آیندگان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 101 - 4

4 ـ بیان سرنوشت شوم تکذیب کنندگان انبیا ( ع ) برای هشدار و تذکار آیندگان ، از روش های هدایتی قرآن

تلک القری نقص علیک من أنبائها

8- هشدار به ابراهیم(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 80 - 9

9 ـ قوم ابراهیم در مقابله با ادله توحیدی آن حضرت، او را به آسیب دیدن از جانب بتها بیم دادند.

و لا أخاف ما تشرکون به

جمله «لا أخاف» ـ که پاسخ حضرت ابراهیم(ع) به تهدید مشرکان است ـ قرینه بر وقوع تهدید از جانب آنهاست.

9- هشدار به استهزاگران دین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 10 - 11

11 ـ هشدار خداوند به استهزاکنندگان معارف و ادیان الهی

و لقد استهزیء برسل من قبلک فحاق بالذین سخروا منهم ما کانوا به یستهزءون

10- هشدار به استهزاگران محمد(صلی الله علیه و آله)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 10 - 10

10 ـ هشدار خداوند به استهزاکنندگان پیامبر(صلی الله علیه و آله)

و لقد استهزیء برسل من قبلک فحاق بالذین سخروا منهم ما کانوا به یستهزءون

11- هشدار به اشراف مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 56 - 2

2 - بیان فرجام فرعونیان ، هشداری به مستکبران و اشراف مشرک مکه

فجعلنـهم سلفًا و مثلاً للأخرین

12- هشدار به افشاگران عیب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 148 - 12

12 ـ هشدار و تهدید خداوند به افشا کنندگان عیوب مردم و هتک کنندگان حرمت آنان

لایحب اللّه الجهر بالسوء . .. و کان اللّه سمیعاً علیماً

توصیف خداوند به شنوایی و آگاهی، پس از بیان اوامر و نواهی، غالباً برای تهدید به کیفر و عقاب آورده می شود.

13- هشدار به امت های غافل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - مؤمنون - 23 - 43 - 5

5 - افول پذیری تمدن ها ، هشداری است به ملت های مغرور و غافل از خدا .

ثمّ أنشأنا من بعدهم قرونًا ءاخرین . ما تسبق من أُمّة أجلها و ما یستئخرون

14- هشدار به امت های متکبر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - مؤمنون - 23 - 43 - 5

5 - افول پذیری تمدن ها ، هشداری است به ملت های مغرور و غافل از خدا .

ثمّ أنشأنا من بعدهم قرونًا ءاخرین . ما تسبق من أُمّة أجلها و ما یستئخرون

15- هشدار به انبیا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 88 - 6

6 ـ پیامبران و رهنوردان صراط مستقیم نیز اگر شرک بورزند، اعمال آنان تباه و فاسد می شود.

ذلک هدی الله یهدی . .. و لو أشرکوا لحبط عنهم ما کانوا یعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 65 - 1

1 - هشدار خداوند به یکایک پیامبران در باره گرایش پیدا کردن به شرک و پرستش غیر او

و لقد أُوحی إلیک و إلی الذین من قبلک لئن أشرکت لیحبطنّ عملک

مفرد آمدن خطاب در «أشرکت» و «عملک» ـ با آن که همه پیامبران مخاطب وحی الهی بودند ـ می رساند که این وحی به یکایک پیامبران به طور جداگانه و مستقل، ابلاغ شده است.

16- هشدار به انسان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 191 - 32

32 ـ همه انسان ها در خطر گرفتاری به آتش دوزخ

لایات لاولی الالباب . .. فقنا عذاب النّار

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 108 - 11

11 ـ هشدار خداوند به انسان در مورد اعمال و کار های ناشایست نهانی او

اذ یبیتون . .. و کان اللّه بما یعملون محیطاً

از مصادیق مورد نظر برای «مایعلمون»، به قرینه جمله «اذ یبیتون»، اعمال پنهانی است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 10 - 4

4 ـ انذار و تهدید ، از روش های قرآن برای بازداشتن انسان ها از کفر و انکار حقایق و تکذیب آیات الهی

و الذین کفروا و کذبوا بایتنا أولئک اصحب الجحیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 105 - 5

5 ـ انسان همواره بر سر دو راهی هدایت و گمراهی

علیکم انفسکم لایضرکم من ضل إذا اهتدیتم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 60 - 15

15 ـ آگاهی خداوند بر کردارهای آدمی، هشداری به او در مورد عملکردش و پیامدهای آن

ثم ینبئکم بما کنتم تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 128 - 10

10 ـ آدمیان باید در برابر وسوسه های جنیان و اغواگری آنها هشیار بوده و از خود حراست کنند.

یمعشر الجن قد استکثرتم من الإنس

خبر دادن خداوند از سیطره و عملکرد جنیان، هشداری به آدمیان است تا دشمن خویش را بشناسند و تدابیر لازم را در برابر او به کار برند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 94 - 17

17 ـ توجه انسان به بازگشت قهری خود به سوی خداوند آگاه ، هشداری است برای او .

ثم تردون إلی . .. فینبئکم بما کنتم تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - نحل - 16 - 19 - 2

2- هشدار خداوند به انسان ها نسبت به برخوردشان در برابر نعمت های فراوان او

و إن تعدوا نعمة الله لاتحصوها . .. و الله یعلم ما تسرّون و ما تعلنون

احتمال دارد مراد از بیان علم خداوند به نهان و آشکار انسانها در آیه، نکته یاد شده باشد; به دلیل اینکه پس از بیان قابل شمارش نبودن نعمتهای خداوند، خطاب به انسانها گفته می شود: خدا از نهان و آشکار شما خبر دارد; یعنی، آنچه که درباره نعمتهای خدا اظهار می کنید و یا مخفی دارید از خدا پنهان نیست.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - لقمان - 31 - 14 - 18

18 - هشدار الهی به انسان ها ، درباره تصییع حقوق والدین

أن اشکرلی و لولدیک إلیّ المصیر

جمله «إلیّ المصیر» پس از توصیه به رعایت حال والدین و فرمان به سپاسگزاری از آنها، ناظر به این نکته است که انسان ها، در صورت رعایت نکردن توصیه و فرمان یاد شده، مورد بازخواست قرار خواهند گرفت.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - لقمان - 31 - 15 - 15

15 - خداوند به انسان ها درباره لغزش در عقیده و رفتار ناصحیح با والدین ، هشدار می دهد .

و إن جـهداک علی أن تشرک بی . .. فلاتطعهما و صاحبهما فی الدنیا معروفًا و اتّبع سب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - رحمن - 55 - 26 - 3

3 - توجه به ناپایداری زندگی دنیایی ، هشداری به انسان ها در فریفته نشدن به آن

کلّ من علیها فان

17- هشدار به انسان ها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 41 - 7

7 ـ پرهیز از پیوستن به ستمکاران و گرفتار شدن به کیفر آنان، هشدار خداوند به تمامی انسانها

و کذلک نجزی الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 74 - 10

10 ـ همه انسان ها ، حتی مؤمنان حقیقی ، از خطا و گناه مصون نیستند و نیازمند مغفرت الهی هستند .

أولئک هم المؤمنون حقا لهم مغفرة و رزق کریم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 105 - 6

6 ـ هشدار خداوند به انسان ها ، برای مراقبت از اعمال و حرکات نهان و آشکار خویش و سرباز نزدن از فرمان های او در خفا و علن

و ستردون إلی علم الغیب و الشهدة فینبئکم بما کنتم تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - یس - 36 - 62 - 3

3 - هشدار خداوند به فرزندان آدم ، درباره وسوسه های گمراه کننده شیطان

ألم أعهد إلیکم یـبنی ءادم أن لاتعبدوا الشیطـن . .. و لقد أضلّ منکم جبلاًّ کثیرًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تغابن - 64 - 2 - 10

10 - هشدار خداوند به انسان ها ، درباره رفتار و کردار های خویش

و اللّه بما تعملون بصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نازعات - 79 - 25 - 5

5 - هلاکت فرعون ، هشداری به مردم در امور دنیا و آخرت آنان بود .

فأخذه اللّه نکال الأخرة و الأولی

اضافه «نکال الأخرة. ..» ممکن است اضافه لامیه باشد; یعنی، هلاکت فرعون برای دیگران، هم نسبت به دنیای آنان و هم نسبت به آخرتشان مایه عبرت بود. در این صورت، مراد از «أخذه اللّه» هلاکت فرعون و غرق شدن او است که برای دیگران نکال آخرت و دنیابود; زیرا از طرفی به فرجام تکذیب پیامبران و گناه و انکار ربوبیت خداوند پی می برند ـ که اموری مربوط به آخرت است ـ و از طرفی دنیا را ناپایدار، حتی برای امثال فرعون می بینند.

18- هشدار به اهل کتاب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 47 - 10،15

10 ـ هشدار خداوند به اهل کتاب ، در مورد مسخ انسانیّت آنان در صورت ایمان نیاوردن به قرآن

امنوا . .. من قبل ان نطمس وجوهاً فنردّها علی ادبارها او نلعنهم

«طمس» به معنای نابود کردن اثر چیزی است، و «وجه» به معنای صورت می باشد. مراد از «وجوه» نیز به دلیل برگشت ضمیر «هم» به آن، افراد انسان است ; البته به لحاظ شخصیّت انسانی آنان و نه به لحاظ جسم ایشان.

15 ـ هشدار خداوند به اهل کتاب در مورد گرفتاری آنان به لعن الهی در صورت کفر به قرآن

یا ایها الذین اوتوا الکتب . .. او نلعنهم کما لعنّا اصحاب السَّبت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 61 - 9

9 ـ اهل کتاب مورد تهدید و هشدار خداوند به خاطر برخورد منافقانه آنان با مسلمانان

و اللّه اعلم بما کانوا یکتمون

هدف از بیان آگاهی کامل خدا به اسرار پلید گروهی از اهل کتاب، می تواند تهدید آنان به رسوایی در دنیا و عذاب الهی در آخرت باشد.

19- هشدار به اهل مدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 89 - 4

4ـ شعیب ( ع ) کفرپیشگان ستیزه جوی قومش را به مبتلا شدن سرنوشتی همانند سرنوشت برخی از جوامع هلاک شده پیشین هشدار داد .

و یـقوم لایجرمنّکم شقاقی أن یصیبکم مثل ما أصاب قوم نوح أو قوم هود

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 92 - 9

9ـ شعیب ( ع ) مردم مدین را به حسابرسی خداوند و مجازات های او هشدار داد .

إن ربی بما تعملون محیط

چنان چه مقصود از احاطه خداوند بر اعمال بندگان ، آگاهی او بر اعمال باشد ، جمله «إن ربی . ..» کنایه از حسابرسی و کیفردهی می باشد.

20- هشدار به باغدار متکبر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 41 - 1

1- مرد مؤمن به ثروت مند مغرور در مورد امکان به زمین فرو رفتن آب های جاری در باغ و کشت زار او و خشکیدن آن با عذاب الهی هشدار داد .

أو یصبح ماؤها غورًا

«غور» مصدر و در معنای «غائر» (فرورونده) به کار رفته است، استعمال مصدر به معنای اسم فاعل در لغت عرب از شیوه های مبالغه است.

21- هشدار به بدعت گزاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 119 - 18

18 ـ هشدار خداوند به تجاوزگران به محدوده شرایع و احکام الهی و بدعتگذاران در دین

إن ربک هو أعلم بالمعتدین

22- هشدار به برادران یوسف

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - یوسف - 12 - 66 - 15

15ـ یعقوب ( ع ) فرزندانش را به مجازات های الهی در صورت شکستن سوگند و پیمانشان ، هشدار داد .

قال الله علی ما نقول وکیل

سیاق آیه دلالت دارد که غرض یعقوب(ع) از وکیل قرار دادن خداوند و توجه دادن فرزندانش به وکالت او ، هشدار دادن آنان به مجازات الهی است.

23- هشدار به بنی اسرائیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 60 - 17

17 - خداوند ، بنی اسرائیل را از فسادگری در سراسر پهنه گیتی بر حذر داشت .

و لاتعثوا فی الأرض مفسدین

«عثو» (مصدر لاتعثوا) به معنای فسادگری است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 65 - 5

5 - بنی اسرائیل در خطر گرفتار آمدن به عذاب های دنیوی ( ذلیل گشتن ، مطرود شدن و . . . ) در صورت ایمان نیاوردن به قرآن و انجام ندادن اعمال صالح

و لقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت فقلنا لهم کونوا قردة خسئین

در آیات گذشته (از 41 تا 45 و نیز آیه 62) خداوند بنی اسرائیل را به ایمان و تصدیق قرآن و انجام اعمال صالح دعوت کرد و در آیه مورد بحث سرگذشت شوم اسحاب سبت را یادآور شد تا هشداری باشد به آنها که مبادا با سرپیچی از دعوت خدا و فرمانهای او، به سرنوشتی همانند اصحاب سبت گرفتار آیند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 12 - 6

6 ـ تهدید خداوند به بنی اسرائیل در مورد شکستن پیمان الهی و ترغیب آنان به وفاداری و تعهد

لقد اخذ اللّه میثق بنی اسرءیل . .. و قال اللّه انی معکم

بنابر اینکه معیت در آیه مورد بحث، کنایه از علم و قدرت باشد. یعنی خداوند به شما و اعمالتان کاملا آگاه است ; اگر به میثاق پایبند بودید به شما پاداش می دهد واگر تخلف کردید مجازات می شوید و در هر حال مقهور خداوند هستید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 71 - 24

24 ـ هشدار خداوند به بنی اسرائیلِ زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، نسبت به تکرار رفتار پیشینیان خویش ( نقض میثاق ـ تکذیب و قتل انبیا )

لقد اخذنا میثق بنی اسرءیل . .. و اللّه بصیر بماتعملون

فعل مضارع «یعملون» ـ علی رغم ماضی آوردن فعل های گذشته «حسبوا»، «عموا و صموا» ـ، می رساند که جمله «و اللّه بصیر . ..» ناظر بر بنی اسرائیل زمان پیامبر(صلی الله علیه و آله) نیز می باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 72 - 18

18 ـ هشدار مسیح ( ع ) به بنی اسرائیل در مورد فرجام نامیمون شرک

قال المسیح . .. انه من یشرک باللّه فقد حرم اللّه علیه الجنة

ظاهراً جمله «انه من یشرک . ..» گفتار حضرت مسیح(ع) می باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 129 - 13

13 ـ آزمایش بنی اسرائیل از سوی خدا پس از دستیابی آنان به حکومت و قدرت ، هشدار موسی ( ع ) به آنان

فینظر کیف تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 146 - 18

18 ـ خداوند به قوم موسی هشدار داد که در صورت ادامه مخالفت با راه رشد و تعالی و پیمودن راه ضلالت ، ایشان را از درک معارف تورات محروم خواهد ساخت .

و أمر قومک یأخذوا بأحسنها . .. إن یروا کل ءایة لایؤمنوا بها ... سبیلا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 90 - 3

3 - فتنه و امتحان بودن گوساله زرین سامری ، از جمله هشدارهایی که هارون به بنی اسرائیل داده بود .

و لقد قال لهم هرون . .. إنّما فتنتم به

24- هشدار به بهانه جویان در جهاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 81 - 15

15 ـ سوزنده تر بودن آتش دوزخ از گرمی هوای دنیا ، هشداری شدید به تخلف کنندگان از جهاد به بهانه گرمی هوا

قل نار جهنم أشد حراً

25- هشدار به بی تقوایان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 1 - 20

20 ـ هشدار خداوند به مردمان بی تقوا و قاطع رحم

و اتّقوا اللّه . .. و الارحام انّ اللّه کان علیکم رقیباً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 4 - 29

29 ـ هشدار و تهدید خداوند نسبت به کسانی که تقوا را رعایت نکنند و پرهیزگار نباشند .

و اتقوا اللّه إنّ اللّه سریع الحساب

جمله «ان اللّه . ..» در مقام تهدید بی تقوایان است.

26- هشدار به بیماردلان مدینه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 60 - 4

4 - هشدار شدید خداوند ، به افراد بیماردل مدینه ، برای پایان دادن به کار های خلاف شان

لئن لم ینته . .. و الذین فی قلوبهم مرض ... لنغرینّک

27- هشدار به پیروان شیاطین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 52 - 4

4- بی نتیجه بودن کمک خواهی مشرکان از معبودان خویش ، هشدار خداوند به اهل شرک و پذیرندگان ولایت شیاطین است .

و یوم یقول نادوا شرکاءی . .. فلم یستجیبوا لهم

28- هشدار به تارکان جهاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 22 - 3

3- هشدار خداوند به مؤمنان روی گردان از جهاد ، نسبت به سقوط در دام فساد و بریدن از خویشاوندان

فهل عسیتم إن تولّیتم أن تفسدوا فی الأرض و تقطّعوا أرحامکم

برداشت بالا بنابر این نکته است که مخاطب «إن تولّیتم»، بیماردلانی باشند که در برابر فرمان جهاد سستی کرده و خداوند با تذکر و هشدار، آنان را به تسلیم در برابر فرمان های خویش دعوت کرده است.

29- هشدار به ثروت اندوزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - جاثیه - 45 - 10 - 8

8 - تنهایی و بی پناهی در قیامت ، هشداری به مال اندوزان و قدرت مداران

و لایغنی عنهم ما کسبوا شیـًا و لا ما اتّخذوا من دون اللّه أولیاء

30- هشدار به ثروتمندان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 35 - 9

9- ثروت مندان و قدرت مندان ، در خطر پندار جاودانگی نعمت ها در دنیایند .

أنا أکثر منک مالاً . .. قال ما أظنّ أن تبید هذه أبدًا

داستان مذکور در آیه، چه واقعی باشد و چه سمبلیک، بیان خصلت های آدمی و واکنش های او در شرایط مختلف است. از جمله این خصلت ها آن است که وقتی در اوج رفاه قرار گیرد و اموال خود را در اطراف خود مشاهده کند، چنین می پندارد که نعمت های اطراف او جاودانه هستند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 81 - 3

3 - فرجام شوم قارون ، درس عبرتی است برای همه ثروتمندان مغرور و طغیانگر .

إنّ قارون . .. فبغی علیهم ... فخسفنا به و بداره الأرض

31- هشدار به جهنمیان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نبأ - 78 - 30 - 3

3 - افزایش مداوم عذاب ، هشدار خداوند به جهنمیان

فلن نزیدکم إلاّ عذابًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - لیل - 92 - 14 - 4

4 - تعهّد خداوند به هدایت انسان ها ، دلیل هشدار های او به آنان درباره خطر گرفتاری به آتش جهنم است .

إنّ علینا للهدی . .. فأنذرتکم نارًا تلظّی

حرف «فاء» در «فأنذرتکم»، آن را بر «إنّ علینا للهدی» تفریع کرده است; یعنی، حال که هدایت بر عهده ما است، پس انذار کرده و بیم می دهیم.

32- هشدار به حاکمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 129 - 11

11 ـ خداوند ، ناظر بر چگونگی رفتار و کردار حکومت مداران

و یستخلفکم فی الأرض فینظر کیف تعملون

33- هشدار به حسابرسی اخروی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نبأ - 78 - 28 - 3

3 - بسیاری از آیات قرآن ، هشدار دهنده مردم درباره معاد و حسابرسی در قیامت است .

لایرجون حسابًا . و کذّبوا بـایـتنا کذّابًا

جمع بودن «آیات» بر نکته یاد شده دلالت دارد. به قرینه کلمه «حساباً» ـ در آیه قبل ـ موضوع حسابرسی در مجموعه آن آیات مطرح شده است.

34- هشدار به حق ستیزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 10 - 6

6 - تاریخ گذشتگان و سرگذشت مبارزه رسولان الهی ، تسکینی برای رهبران دینی و هشداری به حق ستیزان

لعلّک بـخع نفسک . .. و إذ نادی ربّک موسی أن ائت القوم الظـلمین

پرداختن به سرگذشت موسی و فرعون و فرجام بدِ فرعونیان، پس از بیان موضع گیری حق ستیزانه مشرکان با پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله)، دربردارنده دلداری به پیامبر(صلی الله علیه و آله)است و نیز هشداری به کافران است که از عاقبت بدِ فرعونیان درس بگیرند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 67 - 6

6 - انتقام الهی از فرعونیان ، هشداری جدّی به همه کفرپیشگان حق ستیز است .

إنّ فی ذلک لأیة و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدید آمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از فرعونیان، این بود که بیشتر آنان از پذیرفتن ایمان امتناع ورزیدند، برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 121 - 6

6 - فرجام هلاکت بار قوم نوح ، هشداری جدی به همه حق ستیزان

إنّ فی ذلک لأیة

با توجه به لحن تهدیدآمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از قوم نوح، این بوده که بیشتر آنان پذیرای ایمان نبودند، برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 139 - 10

10 - سرنوشت شوم قوم عاد ، هشداری جدی به همه حق ستیزان

إنّ فی ذلک لأیة

لحن تهدیدآمیز آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از عادیان، این مطلب بود که بیشتر آنان از پذیرش ایمان سرباز زدند، بیانگر برداشت یاد شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 158 - 8

8 - فرجام هلاکت بار ثمودیان ، هشداری جدی به همه حق ستیزان

فأخذهم العذاب إنّ فی ذلک لأیة

با توجه به لحن تهدیدآمیز آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از ثمودیان، این بود که بیشتر آنان پذیرای ایمان نبودند (و ما کان أکثرهم مؤمنین)، برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 174 - 5

5 - فرجام هلاکت بار قوم لوط ، هشداری جدی است به همه حق ستیزان .

ثمّ دمّرنا الأخرین . .. و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدیدآمیز آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از قوم لوط، این بود که بیشتر آنان پذیرای ایمان نبودند رساننده مطلب یاد شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 190 - 6

6 - انتقام الهی از مردم « ایکه » ، هشداری جدی به همه کفرپیشگان و حق ستیزان است .

و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدیدآمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از مردم ایکه، این بود که بیشتر آنان از پذیرش حق سرباز زدند; برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 74 - 7

7 - علم خداوند ، به آشکار و نهان آدمیان ، هشداری است به حق ستیزان .

و إنّ ربّک لیعلم ما تکنّ صدورهم و ما یعلنون

با توجه به بُعد هشداری و تهدیدی آیات پیشین، تذکر دادن به علم خداوند می تواند هشدار دیگری به مجرمان و حق ستیزان باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 20 - 4

4ـ قیامت ، روز تحقّق هشدار ها و انذار های الهی برای کافران و حق ستیزان

و نفخ فی الصور ذلک یوم الوعید

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 36 - 2

2 - فرجام هلاکت بار امت های کفرپیشه تاریخ ، به رغم شوکت مندی آنان ، هشداری به همه ملت های حق ستیز

و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أشدّ منهم بطشًا

35- هشدار به حق ناپذیران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 110 - 2

2- کافران و مشرکان حق ناپذیر ، به عذاب و کیفر الهی تهدید شدند .

إنّه یعلم الجهر من القول و یعلم ماتکتمون

تذکر به این که خداوند به سخنان آشکار و توطئه ها و اسرار مشرکان و کافران آگاه است، در حقیقت تهدید آنان و هشداری به کیفر و عذاب شدن آنان است.

36- هشدار به حق ناپذیران مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 27 - 3

3- تذکر به هلاکت اقوامی کافر در اطراف مکه ، هشداری به مکیان حق ناپذیر

و لقد أهلکنا ما حولکم من القری

مخاطب «کم» مشرکان مکه اند.

37- هشدار به حوا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 35 - 13

13 ـ هشدار خداوند به آدم ( ع ) و حوا به این که در صورت تناول از شجره ممنوعه ، از ستمکاران خواهند شد .

و لاتقربا هذه الشجرة فتکونا من الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 19 - 5

5 ـ هشدار خداوند به آدم و حوا که در صورت خوردن از شجره نهی شده از ستمکاران خواهند بود.

و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 22 - 14،16

14 ـ هشدار و تذکر پیشاپیش خداوند به آدم و حوا، در مورد دشمنی آشکار شیطان با آنان

و أقل لکما إن الشیطن لکما عدو مبین

16 ـ آدم و حوا، علی رغم هشدار شدید خداوند به دشمنی شیطان با آنان، سخنان وی را پذیرفتند.

فدلیهما بغرور فلما ذاقا الشجرة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 121 - 4

4 - آدم و حوا ( ع ) ، علی رغم هشدار شدید خداوند به دشمنی شیطان با آنان ، تحت تأثیر سخنان او قرار گرفتند .

إنّ هـذا عدوّ لک و لزوجک . .. فأکلا منها

38- هشدار به خائنان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 58 - 17

17 ـ هشدار خداوند به خیانتکاران در امانت و ستمگران در قضاوت

انّ اللّه . .. انّ اللّه کان سمیعاً بصیراً

39- هشدار به داود(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - ص - 38 - 26 - 9

9 - هشدار خداوند به داوود ( ع ) ، برای پیروی نکردن از هوای نفس ، در داوری میان مردم

فاحکم بین الناس بالحقّ و لاتتّبع الهوی

40- هشدار به دشمنان اسلام

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - مجادله - 58 - 20 - 7

7 - خداوند ، جبهه مخالف اسلام ( منافقان و عموم دشمنان خدا و پیامبر (صلی الله علیه و آله) ) را به شکست حتمی و ذلت بار هشدار داد .

إنّ الذین یحادّون . .. أُولـئک فی الأذلّین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فیل - 105 - 2 - 4

4 - عقیم ساختن توطئه ابرهه برای انهدام کعبه ، سزاوار تأمل و هشداری برای مخالفان اسلام

ألم یجعل کیدهم فی تضلیل

41- هشدار به دشمنان کعبه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فیل - 105 - 1 - 9

9 - هشدار خداوند به مخالفان و حرمت شکنان کعبه و تهدید آنان به کیفری نظیر نابودی اصحاب فیل

ألم تر کیف فعل ربّک بأصحـب الفیل

42- هشدار به دنیاطلبان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 40 - 7

7- امکان زوال نعمت های مادّی ، هشداری به دنیاگرایان مغرور است .

یرسل علیها حسبانًا من السماء فتصبح صعیدًا زلقًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 47 - 6

6- حشرِ بدون استثنای همه انسان ها ، هشداری برای مشرکان و دنیاگرایان است .

و حشرنـهم فلم نغادر منهم أحدًا

با توجه به این که آیات قبل در مورد دنیاگرایان مشرک صفت بود، تصریح به استثناناپذیری حشر، تعریضی است به آنان که به دنیا دل خوش کردند و به آخرت بها ندادند.

هشدار به دین ستیزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 34 - 8

8- هشدار خداوند به کافران دین ستیز ، نسبت به از دست دادن فرصت توبه

إنّ الذین کفروا و صدّوا عن سبیل اللّه ثمّ ماتوا و هم کفّار فلن یغفر اللّه لهم

لحن آیه شریفه از یک سو تهدید و از سوی دیگر دربردارنده هشدار به کافران است که کار خویش را به جایی نرسانند که راه توبه بر رویشان بسته باشد.

43- هشدار به دینداران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 85 - 28

28 - معتقدان به مکتب الهی ، در صورت کشتن یا آواره ساختن همکیشان خود ، به خواری در دنیا و شدیدترین عذاب در آخرت گرفتار خواهند شد .

فما جزاء من یفعل . .. و یوم القیمة یردون إلی أشد العذاب

44- هشدار به رهبران دینی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 120 - 24

24 - رهبران دینی در خطر پیروی از تمایلات نفسانی گروه های مختلف اجتماعی

و لئن اتبعت أهواءهم . .. مالک من اللّه من ولیّ و لانصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 113 - 7

7 ـ رهبران الهی در معرض توطئه و دسیسه های اغوا کننده از سوی خائنان

و لا تجدل عن الذین یختانون أنفسهم . .. و لولا فضل اللّه علیک و رحمته

45- هشدار به رهبری

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 49 - 12

12 ـ رهبری جوامع ایمانی ، همواره در خطر توطئه ها و دسیسه های دشمنان

و احذرهم ان یفتنوک

خطابهای «لاتتبع» و «احذرهم» و کاف خطاب در «ان یفتنوک» می رساند که توطئه های دشمنان اسلام، متوجه شخص پیامبر(صلی الله علیه و آله) بوده ; یعنی رهبری جامعه اسلامی، همواره هدف توطئه های دشمنان است.

46- هشدار به رهبری دینی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 56 - 5

5 ـ لغزیدن در دام هوسها و تمایلات مشرکان و منحرفان، خطری برای رهبران دین و همه موحدان

الذین تدعون من دون اللّه قل لا أتبع أهواءکم

47- هشدار به سست ایمانان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 10 - 18

18 - خداوند ، به مؤمنان عافیت طلب و دارندگان ایمان سطحی ، هشدار داده است .

و من الناس من یقول ءامنّا باللّه فإذا أوذی فی اللّه جعل فتنة الناس کعذاب اللّه .

48- هشدار به شایعه پراکنان مدینه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 60 - 6

6 - هشدار شدید خداوند ، به شایعه پراکنان مدینه ، برای پایان دادن به کار شایعه پراکنی .

لئن لم ینته . .. المرجفون فی المدینة لنغرینّک بهم

49- هشدار به صالح(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 27 - 7

7 - تذکر خداوند به صالح ( ع ) ، برای آماده بودن در قبال عکس العمل ناشایست قوم ثمود پس از مشاهده معجزه

فارتقبهم و اصطبر

امر «فارتقبهم و اصطبر» در حقیقت تذکر به صالح(ع) است که انتظار نداشته باشد قوم حق ستیز ثمود با دیدن معجزه او، دست از عناد و لجاج بردارند; بلکه [شایسته است] وی به نظارت بنشیند و آماده عکس العمل های ناروای آنان باشد و خویشتن داری کند.

50- هشدار به طغیانگران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 81 - 3

3 - فرجام شوم قارون ، درس عبرتی است برای همه ثروتمندان مغرور و طغیانگر .

إنّ قارون . .. فبغی علیهم ... فخسفنا به و بداره الأرض

51- هشدار به ظالمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 34 - 38

38 ـ هشدار خداوند به مردان ستمکار و متجاوز به حقوق همسران خویش

فلا تبغوا علیهنّ سبیلاً انّ اللّه کان علیّاً کبیراً

جمله «انّ اللّه . .. » در مقام تهدید شوهران ستمکار است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 47 - 2

2 ـ ظالمان در معرض نابودی با عذاب الهی هستند.

إن أتیکم عذاب اللّه بغتة أو جهرة هل یهلک إلا القوم الظلمون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 58 - 8

8 ـ خداوند داناترین کس در مورد شناخت ستمگران است.

و الله أعلم بالظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 133 - 12

12 ـ خطر انقراض و نابودی نسل یک جامعه، هشدار خداوند به جوامع کافر ستم پیشه

إن یشأ یذهبکم . .. کما أنشأکم من ذریة قوم ءاخرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 6 - 5

5 ـ هشدار خداوند به ظالمان پندناپذیر و تهدید آنان به عذابهای دوزخ

إنا کنا ظلمین. فلنسئلن الذین أرسل إلیهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 66 - 1

1 - هشدار الهی به ستم پیشگان غافل ، از وقوع ناگهانی قیامت

هل ینظرون إلاّ الساعة أن تأتیهم بغتة و هم لایشعرون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 59 - 6

6 - فرجام شوم کافران و ستمگران هلاک شده تاریخ ، هشداری به کفرپیشگان و ظالمان هر عصر

فإنّ للذین ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم

آیات پایانی این سوره، در مقام نتیجه گیری از آیات گذشته است که به تفصیل سرنوشت هلاکت بار کافران گذشته تاریخ را بیان داشته است. از این نکته استفاده می شود که تعبیر «مثل ذنوب أصحابهم»، در واقع تذکر و هشداری نهایی به کافران هر عصر است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - طور - 52 - 47 - 8

8 - بلا های دنیوی ، هشداری به ظالمان ; ولی بیشتر ایشان بی خبر از پیام هشداری آن *

و إنّ للذین ظلموا عذابًا دون ذلک و لـکنّ أکثرهم لایعلمون

در صورتی که «دون ذلک» به معنای عذاب های خفیف دنیوی در قبال عذاب سنگین آخرت باشد، ممکن است سبکی این عذاب ها برای مجال دادن به ظالمان برای انابه باشد; ولی افسوس که بیشتر ستمگران این درس ها را نمی آموزند.

52- هشدار به عذاب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 64 - 6

6ـ صالح ( ع ) ، قوم خود را در صورت آزاررسانی به ناقه و بازداشتن آن از چرا ، به عذابی زودرس هشدار داد .

و لاتمسوها بسوء فیأخذکم عذاب قریب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - لیل - 92 - 14 - 8

8 - سرچشمه هدایت ، خداوند است و هدایت گران ، ابلاغ کننده هشدار های اویند .

إنّ علینا . .. فأنذرتکم

تغییر ضمیرهای جمع (نا) به مفرد (تُ)، می تواند نشانگر این باشد که هرگونه هدایتی که در قالب انذار انجام گرفته است،

بالاصاله از خداوند است; گرچه به زبان فرستادگان او بیان شده باشد.

53- هشدار به عذاب اخروی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 59 - 13

13 ـ هشدار به روز قیامت و عذاب هول انگیز آن ، از رسالت های اساسی نوح ( ع )

إنی أخاف علیکم عذاب یوم عظیم

54- هشدار به عذاب دنیوی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - رعد - 13 - 6 - 1

1ـ پیامبر (صلی الله علیه و آله) منکران ربوبیت خدا و انکار کنندگان سرای آخرت را به عذاب های دنیوی هشدار می داد .

و یستعجلونک بالسیئة

55- هشدار به عصیانگران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 231 - 21

21 ـ هشدار الهی نسبت به مُتخلّفین از دستورات الهی و احکام طلاق

و اذ طلّقتم . .. و اتقوا اللّه و اعلموا انّ اللّه بکل شیء علیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 167 - 13

13 ـ متخلفان از احکام الهی و قوانین دین ، در خطر گرفتار شدن به عذاب برزخ تا برپایی قیامت هستند .

لیبعثن علیهم إلی یوم القیمة من یسومهم سوء العذاب

56- هشدار به علمای دین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 101 - 12

12 - معتقدان به مکاتب الهی ، حتی عالمان دینی و دانایان به کتاب های آسمانی ، در خطر انحراف و حق پوشی هستند .

نبذ فریق من الذین أوتوا الکتب کتب اللّه وراء ظهورهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 146 - 11

11 - عالمان ادیان ، در خطر آلوده شدن به گناه کتمان حقایق هستند .

و إن فریقاً منهم لیکتمون الحق و هم یعلمون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 174 - 8،9

8 - عالمان دینی ، در خطر آلوده شدن به گناه کتمان حقایق کتاب های آسمانی و احکام الهی هستند .

إن الذین یکتمون ما أنزل اللّه من الکتب

9 - دنیاگرایی خطری بزرگ برای عالمان دینی و آگاهان به کتب آسمانی

إن الذین یکتمون ما أنزل اللّه من الکتب و یشترون به ثمناً قلیلا . .. لهم عذاب الی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 175 - 3،7

3 ـ داستان بلعم باعورا ، داستانی پرفایده و هشداردهنده به دینداران و عالمان دینی

و اتل علیهم نبأ الذی ءاتینه ءایتنا

«نبأ» به خبری گفته می شود که دارای فایده ای بزرگ باشد. (مفردات راغب). گویا هدف از نقل آن هشدار به دینداران و عالمان دینی است. یعنی کسانی که از آیات الهی بهره مند هستند.

7 ـ انسان ها ، حتی عالمان هدایت یافته ، در خطر پیروی از شیطان و گام نهادن در مسیر گمراهی هستند .

فانسلخ منها فأتبعه الشیطن فکان من الغاوین

57- هشدار به علمای دین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 175 - 3،7

3 ـ داستان بلعم باعورا ، داستانی پرفایده و هشداردهنده به دینداران و عالمان دینی

و اتل علیهم نبأ الذی ءاتینه ءایتنا

«نبأ» به خبری گفته می شود که دارای فایده ای بزرگ باشد. (مفردات راغب). گویا هدف از نقل آن هشدار به دینداران و عالمان دینی است. یعنی کسانی که از آیات الهی بهره مند هستند.

7 ـ انسان ها ، حتی عالمان هدایت یافته ، در خطر پیروی از شیطان و گام نهادن در مسیر گمراهی هستند .

فانسلخ منها فأتبعه الشیطن فکان من الغاوین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 101 - 12

12 - معتقدان به مکاتب الهی ، حتی عالمان دینی و دانایان به کتاب های آسمانی ، در خطر انحراف و حق پوشی هستند .

نبذ فریق من الذین أوتوا الکتب کتب اللّه وراء ظهورهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 146 - 11

11 - عالمان ادیان ، در خطر آلوده شدن به گناه کتمان حقایق هستند .

و إن فریقاً منهم لیکتمون الحق و هم یعلمون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 174 - 8،9

8 - عالمان دینی ، در خطر آلوده شدن به گناه کتمان حقایق کتاب های آسمانی و احکام الهی هستند .

إن الذین یکتمون ما أنزل اللّه من الکتب

9 - دنیاگرایی خطری بزرگ برای عالمان دینی و آگاهان به کتب آسمانی

إن الذین یکتمون ما أنزل اللّه من الکتب و یشترون به ثمناً قلیلا . .. لهم عذاب الی

58- علمای یهود هشدار به

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 44 - 27

27 ـ تهدید و هشدار خداوند به عالمان یهود ، نسبت به خودداری از بیان احکام تورات

یحکم بها . .. و اخشون

59- هشدار به عهدشکنان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 7 - 12

12 ـ هشدار خداوند به مسلمانان ، در مورد شکستن پیمان الهی و سرپیچی از فرامین خدا و رسول و فراموشی نعمتها

و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه . .. و اتقوا اللّه

متعلق «اتقوا»، به قرینه فرازهای قبلی، همان یاد نعمتها و رعایت پیمانهای الهی است. یعنی جانب خدا را در مورد نعمتها و پیمانهای او نگهدارید و از مخالفت با او بپرهیزید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 13 - 9

9 ـ هشدار خداوند نسبت به شکنندگان پیمان او

فبما نقضهم میثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسیة

60- هشدار به غافلان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 66 - 1

1 - هشدار الهی به ستم پیشگان غافل ، از وقوع ناگهانی قیامت

هل ینظرون إلاّ الساعة أن تأتیهم بغتة و هم لایشعرون

61- هشدار به فاسقان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - سجده - 32 - 21 - 1،2

1 - وجود برخی بلا های حتمی دنیوی از سوی خداوند ، برای تنبیه و هشدار به فاسقان است .

و لنذیقنّهم من العذاب الأدنی دون العذاب الأکبر لعلّهم یرجعون

در این که مراد از «عذاب الأدنی» چیست، اقوال گوناگونی گفته شده است از جمله آنها این است که منظور، عذاب های دنیوی، مانند بلاها و بیماری ها و. .. است.

2 - بلا های دنیوی فاسقان ، هشداری به آنان است و نه کیفر واقعی شان .

و لنذیقنّهم من العذاب الأدنی . .. لعلّهم یرجعون

62- هشدار به فرجام شوم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تحریم - 66 - 10 - 13

13 - هشدار خداوند ، به دو همسر خطاکار پیامبر ( حفصه و عایشه ) ، درباره سرنوشت شوم خیانت به پیامبر (صلی الله علیه و آله) همچون سرنوشت همسران نوح و لوط

ضرب اللّه مثلاً للذین کفروا امرأت نوح . .. قیل ادخلا النار مع الدخلین

یادآوری خیانت همسران دو پیامبر ـ پس از نقل ماجاری توطئه دو همسر پیامبراسلام ـ می تواند هشداری به آنان باشد.

63- هشدار به فرعونیان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 131 - 4،6

4 ـ هشدار های الهی با نزول بلا ها و مصیبت ها بر فرعونیان بی تأثیر در هدایت و تذکریابی آنان

و لقد أخذنا . .. قالوا لنا هذه و إن تصبهم سیئة یطیروا بموسی و من معه

6 ـ تنها اراده خداوند عامل نزول بلا ها و مصیبت های هشدار دهنده بر فرعونیان زمان موسی

ألا إنما طئرهم عند اللّه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 11 - 4

4 - هشدار موسی ( ع ) به خاندان فرعون نسبت به فرجام شوم ستم کاری ، مأموریتی از سوی خداوند

أن ائت . .. قوم فرعون ألایتّقون

عبارت «ألایتّقون» مقول برای قول محذوف است; یعنی،«فقل لهم ألایتّقون». گفتنی است که مفعول «یتّقون» در این آیه حذف شده و تقدیر آن به قرینه آیه قبل چنین است: «ألایتّقون عاقبة ظلمهم».

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 19 - 1

1- هشدار موسی ( ع ) به فرعونیان ، در برتری نجستن بر خداوند و روی برنتافتن از فرمان های او

و أن لاتعلوا علی اللّه

64- هشدار به قابیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 29 - 6

6 ـ هشدار هابیل به قابیل درباره بزرگی گناه آدمکشی و سنگینی عقوبت آن در قیامت

ان تبوا باثمی و اثمک فتکون من اصحب النار

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 30 - 10

10 ـ بی اعتنایی قابیل به هشدار ها و اندرز های برادرش هابیل

انی اخاف اللّه رب العلمین انی ارید . .. فطوعت له نفسه قتل اخیه فقتله

65- هشدار به قاتل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 29 - 6

6 ـ هشدار هابیل به قابیل درباره بزرگی گناه آدمکشی و سنگینی عقوبت آن در قیامت

ان تبوا باثمی و اثمک فتکون من اصحب النار

66- هشدار به قاضی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 107 - 5

5 ـ خطر بهره برداری خیانتکاران نیرنگ باز از دستگاه قضایی در جهت خواسته های خویش

لتحکم بین الناس . .. و لاتجدل عن الذین یختانون انفسهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 113 - 4

4 ـ دسیسه ها و صحنه سازی های خائنان ، خطری در جهت به انحراف کشیدن دستگاه قضایی

لتحکم بین الناس بما اریک اللّه . .. لهمت طائفة منهم ان یضلوک

آیه شریفه در حقیقت توصیه ای است به قاضیان که همواره مراقب توطئه گران و دسیسه بازان باشند تا مبادا آنان را به انحراف و خلاف حق بکشانند; چنانچه نسبت به پیامبر(صلی الله علیه و آله) در قصه طعمة بن ابی ابیرق چنین پنداری را داشتند.

67- هشدار به قدرتمندان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - جاثیه - 45 - 10 - 8

8 - تنهایی و بی پناهی در قیامت ، هشداری به مال اندوزان و قدرت مداران

و لایغنی عنهم ما کسبوا شیـًا و لا ما اتّخذوا من دون اللّه أولیاء

68- هشدار به قریش

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 51 - 6

6 - هشدار خداوند به اشرار قریش در قبال توطئه علیه پیامبر (صلی الله علیه و آله)

فانظر کیف کان عـقبة مکرهم أنّا دمّرنـهم

با توجه به این که سوره نمل در مکه نازل شده، می توان گفت که آیه فوق از یک سو پیام دار حمایت خداوند از پیامبر(صلی الله علیه و آله) و تقویت روحیه مؤمنان است و از سوی دیگر هشداری به سران مشرک مکه است که از سرنوشت ثمودیان عبرت بگیرند و از توطئه علیه پیامبر(صلی الله علیه و آله) دست بردارند و یا به فکر توطئه علیه او نیفتند.

69- هشدار به قوم ابراهیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 17 - 15

15 - هشدار حضرت ابراهیم ( ع ) به قوم اش با اعلام بازگشت همگان به سوی خدا

و إبرهیم إذ قال لقومه . .. اعبدوه ... إلیه ترجعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 18 - 6

6 - هشدار ابراهیم ( ع ) به قوم خویش به جهت تکذیب رسالت اش

و إن تکذّبوا فقد کذّب أمم من قبلکم

70- هشدار به قوم ثمود

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 73 - 22

22 ـ صالح ( ع ) قوم خویش را به گرفتار آمدن به عذابی دردناک ، در صورت زیان رساندن به ناقه و یا بازداری آن از چریدن ، هشدار داد .

فذروها تأکل فی أرض اللّه و لاتمسوها بسوء فیأخذکم عذاب ألیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 146 - 1

1 - هشدار صالح ( ع ) به ثمودیان ، درباره پایدار نبودن زندگی دنیوی و نعمت ها و آسایش آن

أتترکون فی ما هـهنا ءامنین

استفهام در آیه بالا، انکاری و مفاد آن نفی است; یعنی، «أتترکون فی ما هـهنا آمنین; شما در نعمتهای این جا آسوده رها نخواهید شد». مقصود این است که این برخورداری ها شما را نفریبد و از مرگ غافل نکند; زیرا روزی پنجه های مرگ گریبان تان را خواهد گرفت و شما را از آنها جدا خواهد کرد. همچنین بر فرض که مرگ در نرسد، خود رفاه و امنیت این جا، پایدار نیست و ممکن است ناگهان اوضاع دگرگون شود و همه آنچه که از آن برخوردار هستید، از دستتان برود.

71- هشدار به قوم عاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 70 - 9

9 ـ هود ( ع ) مردمش را در صورت مقامت بر شرک و پرستش نکردن خدای یگانه به عذاب الهی تهدید کرد .

فأتنا بما تعدنا إن کنت من الصدقین

72- هشدار به قوم نوح

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 59 - 11

11 ـ نوح ، مشرکان قوم خویش را به کیفر های سخت اخروی تهدید کرد .

إنی أخاف علیکم عذاب یوم عظیم

73- هشدار به کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 178 - 1

1 ـ هشدار خداوند به کافران ، بر اینکه مهلت یافتن آنان به سودشان نیست .

و لا یحسبنّ الّذین کفروا انّما نملی لهم خیر لانفسهم

«املاء» از ماده «ملو»، به معنای مهلت دادن است و مراد از آن، تأخیر در عذاب کافران با طولانی شدن مدت عمر و بهره گیریشان از مواهب دنیاست.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 170 - 13

13 ـ کافران به رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله) مورد تهدید خداوند

و إن تکفروا فان للّه ما فی السموت و الارض

جمله «فان للّه . ..» که بیانگر سلطنت خداوند بر هستی است می تواند به منظور تهدید منکران رسالت پیامبر(صلی الله علیه و آله) ایراد شده باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 133 - 12

12 ـ خطر انقراض و نابودی نسل یک جامعه، هشدار خداوند به جوامع کافر ستم پیشه

إن یشأ یذهبکم . .. کما أنشأکم من ذریة قوم ءاخرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 135 - 1

1 ـ هشدار دادن به کافران به پایان ناخوشایندشان از وظایف پیامبر(صلی الله علیه و آله)

قل یقوم اعملوا علی مکانتکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 19 - 3

3 ـ پیروزی مؤمنان در جنگ بدر حجتی بر حقانیت اهل ایمان و هشدار و عبرتی برای کافران

إن تستفتحوا فقد جاءکم الفتح

مراد از «الفتح» پیروزی اهل ایمان در جنگ بدر است. و جمله «فقد جاءکم الفتح» پاسخ همان تمنای مشرکان است که خواهان پیروزی حامیان دین حق بودند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 110 - 2

2- کافران و مشرکان حق ناپذیر ، به عذاب و کیفر الهی تهدید شدند .

إنّه یعلم الجهر من القول و یعلم ماتکتمون

تذکر به این که خداوند به سخنان آشکار و توطئه ها و اسرار مشرکان و کافران آگاه است، در حقیقت تهدید آنان و هشداری به کیفر و عذاب شدن آنان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 67 - 6

6 - انتقام الهی از فرعونیان ، هشداری جدّی به همه کفرپیشگان حق ستیز است .

إنّ فی ذلک لأیة و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدید آمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از فرعونیان، این بود که بیشتر آنان از پذیرفتن ایمان امتناع ورزیدند، برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 190 - 6

6 - انتقام الهی از مردم « ایکه » ، هشداری جدی به همه کفرپیشگان و حق ستیزان است .

و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدیدآمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از مردم ایکه، این بود که بیشتر آنان از پذیرش حق سرباز زدند; برداشت یاد شده به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - لقمان - 31 - 23 - 19

19 - هشدار خداوند به کافران ، درباره نیات ناشایست آنان در انتخاب و پافشاری بر کفر

قالوا بل نتّبع ما وجدنا علیه ءاباءنا . .. إنّ اللّه علیم بذات الصدور

«علیم بذات الصدور» در حقیقت، می تواند هشداری باشد به آنان که حقایقی را در درون دل خود مخفی می دارند، ولی در ظاهر، با تعابیری مانند «نتّبع ما وجدنا. ..» آن را توجیه می کنند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - جاثیه - 45 - 15 - 12

12 - معاد ، نویدی به مؤمنان صالح و هشداری به کافران بدکردار

من عمل صـلحًا فلنفسه و من أساء فعلیها ثمّ إلی ربّکم ترجعون

پیام آیه شریفه، نوید به نیکوکاران و هشدار به بدکاران است. تعبیر «ثمّ إلی ربّکم...» نیز ـ که اشاره به معاد دارد ـ در راستای همین معنا آمده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 19 - 13

13- عدل الهی ، در محاسبه اعمال ، بشارتی به مؤمنان و هشداری به کافران

و لکلّ درجـت ممّا عملوا . .. و هم لایظلمون

«لکلّ» می تواند اشاره به هر گروه از مؤمن و کافر داشته باشد. براین اساس تعبیر «هم لایظلمون» برای مؤمنان نیک کردار،

نویدی است که اعمالشان ضایع نخواهد شد و برای منکران معاد، هشداری است که ستمهایشان بی پاسخ نخواهد ماند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 10 - 9

9- هشدار خداوند به کافران ، نسبت به استمرار اراده او بر نابودی ملت های کفرپیشه

دمّر اللّه علیهم و للکـفرین أمثـلها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 34 - 8

8- هشدار خداوند به کافران دین ستیز ، نسبت به از دست دادن فرصت توبه

إنّ الذین کفروا و صدّوا عن سبیل اللّه ثمّ ماتوا و هم کفّار فلن یغفر اللّه لهم

لحن آیه شریفه از یک سو تهدید و از سوی دیگر دربردارنده هشدار به کافران است که کار خویش را به جایی نرسانند که راه توبه بر رویشان بسته باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 20 - 4

4ـ قیامت ، روز تحقّق هشدار ها و انذار های الهی برای کافران و حق ستیزان

و نفخ فی الصور ذلک یوم الوعید

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 30 - 3

3 - گنجایش و سیری ناپذیری دوزخ ، تهدیدی برای کافران با همه انبوهی و کثرت آنان

یوم نقول لجهنّم هل امتلأت و تقول هل من مزید

از این که خداوند، اشتهای سیری ناپذیر دوزخ را تذکر داده است; استفاده می شود که نباید کافران، کثرت وانبوهی خویش را مانعی در راه اجرای احکام و کیفرهای الهی بدانند; بلکه جهنم بیش از آنچه آنان تصور کنند، گنجایش و پذیرش دارد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 59 - 6

6 - فرجام شوم کافران و ستمگران هلاک شده تاریخ ، هشداری به کفرپیشگان و ظالمان هر عصر

فإنّ للذین ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم

آیات پایانی این سوره، در مقام نتیجه گیری از آیات گذشته است که به تفصیل سرنوشت هلاکت بار کافران گذشته تاریخ را بیان داشته است. از این نکته استفاده می شود که تعبیر «مثل ذنوب أصحابهم»، در واقع تذکر و هشداری نهایی به کافران هر عصر است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 60 - 6

6 - کیفر کافران ، در پی اتمام حجت بر ایشان با هشدار های مکرر

فویل للذین کفروا من یومهم الذی یوعدون

تعبیر «یوعدون» (با فعل مضارع) بیانگر وعیدهای مستمر و مکرر است که قبل از مجازات و کیفر کافران، به ایشان داده شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - طور - 52 - 29 - 1

1 - پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، موظف به ادامه دادن هشدار ها و تذکر های خویش ، بدون نگرانی از اتهام های کافران

فذکّر

از ذیل آیه شریفه استفاده می شود که پیامبر(صلی الله علیه و آله)، نبایست به اتهام های مشرکان بیندیشد; بلکه وظیفه آن حضرت ادامه دادن به تبلیغ خویش است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 43 - 3

3 - هشدار خداوند به کافران ، نسبت به نداشتن گواه آسمانی بر آزادی مطلق از مسؤولیت و مؤاخذه

أم لکم براءة فی الزّبر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 51 - 1

1 - نابودی کافران گذشته تاریخ ، هشداری جدّی به هم اندیشان و همگنان آنها در هر عصر

و لقد أهلکنا أشیاعکم فهل من مدّکر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - حشر - 59 - 16 - 11

11 - هشدار الهی به کافران ، در دل نبستن به وعده منافقان

کمثل الشیطـن إذ قال . .. إنّی أخاف اللّه ربّ العـلمین

آیه شریفه از یک سو نویدی است به مؤمنان که منافقان به همکاری با کافران وفا نخواهند کرد. و از سوی دیگر تشبیه منافقان به شیطان در بی وفایی به تعهدات خویش، هشداری است به کافران که با ریسمان منافقان به چاه نروند.

74- هشدار به کافران لجوج

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 122 - 1

1ـ پیامبر (صلی الله علیه و آله) به کافران لجوج هشدار داد که آینده ای ناخوشایند ( هلاکت در دنیا و عذاب در آخرت ) در پیش خواهند داشت .

وانتظروا

با توجه به آیات گذشته که سخن از عذاب دنیوی و اخروی اقوام کفرپیشه داشت ، می توان گفت: مراد از «انتظروا» هشدار

کافران به عذابهای دنیوی و اخروی است.

75- هشدار به کافران مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 37 - 5

5- کافران مکه به عذاب و نابودی قریب الوقوع تهدید شدند .

سأُوریکم ءایـتی فلاتستعجلون

مقصود از «آیاتی» به قرینه آیات بعد (. ..بل تأتیهم بغتة...) عذاب و هلاکت است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 14 - 11

11 - هشدار خداوند ، به کافران مکه ، درباره تلاش شان برای اغوای مسلمانان

و قال الذین کفروا للذین ءامنوا اتّبعوا سبیلنا. ..و لقد أرسلنا نوحًا إلی قومه ...

بیان قصه طوفان نوح(ع) پس از ذکر برخوردهای کافران مکه با مسلمانان، احتمال دارد برای هشدار به آنان باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 18 - 5

5 - هشدار خداوند ، به کافران مکه ، به جهت تکذیب کردن پیامبر (صلی الله علیه و آله)

و إن تکذّبوا فقد کذّب أمم من قبلکم

برداشت بالا، بنابراین احتمال است که جواب شرط «إن تکذّبوا» محذوف بوده و چیزی از قبیل «فاستعدوا للعذاب» باشد; یعنی، اگر تکذیب می کنید، آماده عذاب باشید!

76- هشدار به کیفر اخروی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 59 - 11،15

11 ـ نوح ، مشرکان قوم خویش را به کیفر های سخت اخروی تهدید کرد .

إنی أخاف علیکم عذاب یوم عظیم

15 ـ تهدید مشرکان به کیفر های اخروی ، زمینه ساز گرایش آنان به پرستش خدای یگانه و پرهیز از شرک و دوگانه پرستی

إنی أخاف علیکم عذاب یوم عظیم

77- هشدار به گناهکاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 55 - 12

12 - گنهکاران ، از گرفتار شدن به عقوبت های دنیوی در امان نبوده و نباید احساس مصونیت کنند .

فأخذتکم الصعقة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 59 - 9

9 - گنهکاران فسق پیشه ، در خطر گرفتار شدن به عذاب های دنیوی هستند .

فأنزلنا علی الذین ظلموا رجزاً من السماء بما کانوا یفسقون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 74 - 20

20 - انسان های گنهکار و دارای رفتار و کردار ناروا ، در خطر گرفتار شدن به کیفر و مجازات الهی هستند .

و ما اللّه بغفل عما تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 85 - 30

30 - گنهکاران علاوه بر عذاب اخروی در خطر گرفتار شدن به کیفر های دنیوی نیز هستند .

فما جزاء من یفعل ذلک منکم إلا خزی فی الحیوة الدنیا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 114 - 23

23 - گنهکاران علاوه بر عذاب اخروی ، در خطر گرفتار شدن به عقوبت های دنیوی نیز هستند .

لهم فی الدنیا خزی و لهم فی الأخرة عذاب عظیم

78- هشدار به گواهان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 106 - 21

21 ـ ضرورت توجه شاهدان ، به آگاهی و شهود خداوند بر هر آنچه به آن شهادت می دهند .

و لانکتم شهدة اللّه

79- هشدار به مبلغان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 147 - 6

6 ـ پیام رسانان دین (مبلغان) باید خود را برای تکذیبها و چگونگی مقابله با آن آماده کنند.

فإن کذبوک فقل ربکم ذو رحمة وسعة

80- هشدار به متجاوزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 119 - 18

18 ـ هشدار خداوند به تجاوزگران به محدوده شرایع و احکام الهی و بدعتگذاران در دین

إن ربک هو أعلم بالمعتدین

81- هشدار به متخلفان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 244 - 9

9 ـ تهدید و هشدار به متخلّفان و فرارکنندگان از پیکار در راه خداوند

و قاتلوا فی سبیل اللّه و اعلموا انّ اللّه سمیع علیم

گویا «و اعلموا . .. » به قصد تهدید متخلّفان آورده شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - فتح - 48 - 11 - 24

24 - آگاهی عمیق الهی به کردار بندگان ، هشداری به نفاق پیشگان و متخلفان از تکالیف دین

سیقول لک المخلّفون . .. بل کان اللّه بماتعملون خبیرًا

تذکّر به «علم الهی» در پایان چنین آیه ای ـ که سخن از متخلفان به میان آورده است ـ بارِ هشداری دارد.

82- هشدار به متخلفان از جهاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 81 - 15

15 ـ سوزنده تر بودن آتش دوزخ از گرمی هوای دنیا ، هشداری شدید به تخلف کنندگان از جهاد به بهانه گرمی هوا

قل نار جهنم أشد حراً

83- هشدار به متعلمان علوم غریبه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 102 - 21

21 - تعلیم دهندگان علوم غریبه ، باید ضرر های آن علوم را به متعلمان گوشزد کرده و آنان را از سوء استفاده بر حذر دارند .

و ما یعلمان من أحد حتی یقولا إنما نحن فتنة فلاتکفر

84- هشدار به متکبران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 40 - 7

7- امکان زوال نعمت های مادّی ، هشداری به دنیاگرایان مغرور است .

یرسل علیها حسبانًا من السماء فتصبح صعیدًا زلقًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 81 - 3

3 - فرجام شوم قارون ، درس عبرتی است برای همه ثروتمندان مغرور و طغیانگر .

إنّ قارون . .. فبغی علیهم ... فخسفنا به و بداره الأرض

85- هشدار به متکبران بنی اسرائیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 146 - 17

17 ـ خداوند به قوم موسی هشدار داد که متکبران و ناباروان ایشان را از درک تورات و معارف آن باز خواهد داشت .

و أمر قومک یأخذوا بأحسنها . .. سأصرف عن ءایتی الذین یتکبرون فی الأرض

مصداق مورد نظر برای آیه مورد بحث، با توجه به آیات پیشین، متکبران و متمردان قوم موسی هستند.

86- هشدار به متولیان یتیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 152 - 2

2 ـ اموال یتیمان، وسوسه انگیز و دست اندرکاران آن اموال در خطر تجاوزگری و تصرفهای عدوانی

و لاتقربوا مال الیتیم

بیان حرمت تصرف با فعل «لاتقربوا» می تواند اشاره به این جهت نیز داشته باشد که داراییهای یتیمان به سبب نبود مدافع لغزشگاهی است وسوسه انگیز که آدمی با کمترین بی احتیاطی به گناه تصرف آلوده می شود.

87- هشدار به مجرمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 147 - 7

7 ـ ربوبیت الهی، مقتضی امیدبخشی به همگان و امهال و هشدار به مجرمان

فإن کذبوک فقل ربکم ذو رحمة وسعة و لا یرد بأسه عن القوم المجرمین

88- هشدار به محمد(صلی الله علیه و آله)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 120 - 12،16،17

12 - خداوند ، پیامبر (صلی الله علیه و آله) را از پیروی آیین یهود و نصارا بر حذر داشت .

و لئن اتبعت أهواءهم . .. مالک من اللّه من ولیّ و لانصیر

16 - خداوند ، پیامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت تبعیت از آیین یهود و نصارا ، به محروم کردنش از پشتیبانی و یاری خود تهدید کرد .

و لئن اتبعت أهواءهم . .. مالک من اللّه من ولیّ و لانصیر

در برداشت فوق «من اللّه» متعلق به محذوف و حال برای ولیّ و نصیر گرفته شده است. بر این مبنا جمله «مالک ...» چنین معنا می شود: برای تو از جانب خداوند هیچ پشتیبان و یاوری نخواهد بود; یعنی، امدادهای خداوند به تو نمی رسد.

17 - خداوند ، پیامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پیروی کردن از آیین یهود و نصارا ، به عقوبتهایی از جانب خود تهدید کرد .

لئن اتبعت أهواءهم . .. مالک من اللّه من ولیّ و لانصیر

برداشت فوق مبتنی بر این است که «من اللّه» متعلق به «ولیّ» و «نصیر» باشد. بر این مبنا «ولیّ» و «نصیر» متضمن معنای «منع» است و جمله «مالک ...» چنین معنا می شود: برای تو پشتیبان و یاوری که تو را از خدا (از عذاب خدا) باز دارد وجود نخواهد داشت.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 145 - 16

16 - خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) هشدار داد که در صورت پیروی از آرای یهود و نصارا ، از زمره ستمگران خواهد شد .

لئن اتبعت اهواءهم . .. إنک إذاً لمن الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 107 - 1

1 ـ هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد دفاع از خائنان

لاتجدل عن الذین یختانون انفسهم

«جدال» هنگامی که به حرف «عن» متعدی شود، به معنای دفاع و طرفداری است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 41 - 2

2 ـ خداوند ، بر حذر دارنده پیامبر خویش (صلی الله علیه و آله) از تأسف و اندوه بر کفرورزی مردمان

یأیها الرسول لایحزنک الذین یسرعون فی الکفر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 49 - 8

8 ـ هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره توطئه گروهی از مردم برای بازداشتن وی از داوری بر اساس تعالیم قرآن

و احذرهم ان یفتنوک عن بعض ما أنزل اللّه إلیک

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 147 - 2

2 ـ پیامبر(صلی الله علیه و آله) باید در انتظار تکذیب از جانب مشرکان و آماده رویارویی با آنها باشد.

فإن کذبوک فقل ربکم ذو رحمة وسعة

جمله «إن کذبوک» خطاب به پیامبر(صلی الله علیه و آله) و پیش بینی وقوع تکذیب در برابر آن حضرت است. «قل ربکم» و «و لا یرد ... » ارائه راه حل برای مقابله با این تکذیب است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 205 - 6

6 ـ خداوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) را از اینکه در زمره غافلان باشد برحذر داشت .

و لاتکن من الغفلین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 52 - 13

13 - هشدار خداوند ، به پیامبرش (صلی الله علیه و آله) درباره رعایت حدود تعیین شده در ازدواج

لایحلّ لک النساء من بعد . .. و کان اللّه علی کلّ شیء رقیبًا

ذکر «و کان اللّه علی . .. رقیباً» پس از بیان حرمت ازدواج جدید برای پیامبر(صلی الله علیه و آله) می تواند هشداری به آن حضرت باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 65 - 2

2 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، درباره تن دادن به درخواست مشرکان مبنی بر عبادت غیر او

قل أفغیر اللّه تأمرونّی أعبد . .. لئن أشرکت لیحبطنّ عملک

از ارتباط این آیه با آیه قبل ـ که در آن مشرکان از پیامبر(صلی الله علیه و آله) خواسته بودند که غیرخدا را عبادت کند ـ برداشت بالا به دست می آید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - غافر - 40 - 4 - 6

6 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و مسلمانان ، درباره تأثیرپذیری از قدرت و مکنت کافران و تجدید نظرکردن در برنامه های تبلیغی و الهی خویش

فلایغررک تقلّبهم فی البلـد

پیامبر(صلی الله علیه و آله) و مسلمانان، در حالی به تبلیغ دین اسلام می پرداختند که کافران در اوج قدرت اقتصادی و سیاسی قرار داشتند. بنابر این هشدار خداوند در آیه شریفه می تواند گویای مطلب یادشده باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - مجادله - 58 - 14 - 9

9 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، درباره پدیده نفاق و ترفند های منافقان علیه اسلام و مسلمانان

ألم تر إلی الذین تولّوا قومًا غضب اللّه علیهم

استفهام در «ألم تر»تعجبی است; ولی چون خطاب به پیامبر(صلی الله علیه و آله) است، می تواند دربردارنده هشدار و بیدار باش به آن حضرت نیز باشد. بدین صورت که مبادا مسلمانان از ترفندهای منافقان و همدستی آنان با یهودیان، غفلت ورزند و ندانند که از کجا ضربه می خورند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قلم - 68 - 14 - 1

1 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، نسبت به اجابت خواسته های کافران تکذیب گر و سازش و مسامحه با آنان ، به صرف ثروت و نیروی انسانی بسیار آنان

و لاتطع کلّ حلاّف . .. أن کان ذا مال و بنین

برداشت یاد شده، مبتنی بر این نکته است که جمله «أن کان ذا مال . ..» متعلق به «لاتطع» باشد. گفتنی است در آغاز «أن» لام تعلیل در تقدیر است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قلم - 68 - 48 - 3

3 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، مبنی بر شتاب نکردن در غضب و نفرین بر مردم و جدا شدن از آنان ، مانند شتاب کردن یونس ( ع ) در این باره

و لاتکن کصاحب الحوت إذ نادی و هو مکظوم

مفسران بر آنند که این آیه، به داستانی از یونس(ع) اشاره دارد که در سوره «انبیا» (آیه 87) بیان شده است: «و ذاالنون إذ ذهب مغاضباً فظنّ أن لن نقدر علیه فنادی فی الظلمات. ..».

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قلم - 68 - 49 - 4

4 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، از گرفتار شدن به مجازات ترک اولی ، همچون یونس ( ع )

و لاتکن کصاحب الحوت . .. لنبذ بالعراء و هو مذموم

این که خداوند به پیامبر(صلی الله علیه و آله) هشدار داد که مانند یونس مباش; اشاره به ترک اولی و مجازات آن دارد که یونس(ع) گرفتار آن شده بود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - انسان - 76 - 24 - 6

6 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، مبنی بر فرمان نبردن از گناه کاران و ناسپاسان کافر

و لاتطع منهم ءاثمًا أو کفورًا

89- هشدار به مخالفان محمد(صلی الله علیه و آله)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - ابراهیم - 14 - 19 - 8

8- هشدار خداوند به مشرکان مخالف پیامبر (صلی الله علیه و آله) مبنی بر اینکه در صورت لزوم آنان را به هلاکت خواهد رساند و گروه جدیدی را جایگزینشان خواهد کرد .

إن یشأ یذهبکم و یأت بخلق جدید

90- هشدار به مدعیان ایمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 3 - 12

12 - هشدار شدید خداوند ، به مدعیان دروغین ایمان

و لقد فتنّا الذین من قبلهم فلیعلمنّ اللّه الذین صدقوا و لیعلمنّ الکـذبین

آوردن اسم ظاهر «اللّه» به جای ضمیر و التفات از تکلم به غیبت، می تواند هشداری باشد به کسانی که به دروغ ، اظهار ایمان می کنند.

91- هشدار به مردم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 55 - 11

11 ـ ارائه برنامه صحیح در پی بر حذر داشتن مردمان از راه های نادرست ، از روش های کاربردی قرآن در هدایت

انما ولیکم اللّه و رسوله و الذین ءامنوا

خداوند پس از بر حذر داشتن مؤمنان از پذیرش ولایت و سرپرستی ناروای کافران، با جمله «انما ولیکم . ..» به معرفی افراد شایسته ولایت پرداخت و مؤمنان رابه پذیرش ولایت آنان ارشاد کرد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 2 - 5

5 ـ هشدار به مردم درباره پیامدهای شوم اعراض از تعالیم دین و احکام خداوند، از اهداف نزول قرآن

کتب أنزل . .. لتنذر به

با توجه به آیات بعد معلوم می شود متعلق «لتنذر» عذابهای دنیوی و اخروی خداوند است که دامنگیر مخالفان احکام الهی می شود.

92- هشدار به مستکبران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 172 - 10

10 ـ تهدید مستکبران و امتناع کنندگان از بندگی خداوند به احضار در پیشگاه خداوند برای حسابرسی و مجازات

و من یستنکف عن عبادته و یستکبر فسیحشرهم إلیه جمیعاً

جمله «فسیحشرهم» کنایه از حسابرسی و مجازات مستکبران است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 29 - 3

3- مرگ خفّت بار فرعونیان ، هشداری به مستکبران و خود بزرگ بینان تاریخ

فما بکت علیهم السماء و الأرض

93- هشدار به مستکبران مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 56 - 2

2 - بیان فرجام فرعونیان ، هشداری به مستکبران و اشراف مشرک مکه

فجعلنـهم سلفًا و مثلاً للأخرین

94- هشدار به مسلمانان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 69 - 4

4 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد تلاش اهل کتاب برای گمراه سازی آنان

ودّت . .. لو یضلّونکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 196 - 6

6 ـ شوکت ظاهری و تلاش و جولان کافران در سرزمین ها ، نباید موجب فریب و خام شدن مسلمانان گردد .

لا یغرّنک تقلّب الّذین کفروا فی البلاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 89 - 3

3 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد تلاش منافقان برای گسترش کفر

ودّوا لو تکفرون کما کفروا فتکونون سواء

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 90 - 12

12 ـ هشدار و تهدید خداوند به مسلمانان ، در مورد تعرض به کافران و منافقانی که پیکار با آنان ممنوع شده است .

و لو شاء اللّه لسلّطهم علیکم فلقاتلوکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 7 - 12

12 ـ هشدار خداوند به مسلمانان ، در مورد شکستن پیمان الهی و سرپیچی از فرامین خدا و رسول و فراموشی نعمتها

و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه . .. و اتقوا اللّه

متعلق «اتقوا»، به قرینه فرازهای قبلی، همان یاد نعمتها و رعایت پیمانهای الهی است. یعنی جانب خدا را در مورد نعمتها و پیمانهای او نگهدارید و از مخالفت با او بپرهیزید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 14 - 14

14 ـ هشدار خداوند به مسلمانان با بیان مجازات یهود و نصارا به خاطر نقض پیمان الهی

فبما نقضهم میثقهم . .. و من الذین قالوا إنّا نصری اخذنا میثقهم فنسوا

بیان مجازات مسیحیان و یهودیان به خاطر پیمان شکنی آنان پس از «اذکروا . .. میثقه» (ای مسلمین پیمان الهی را به یاد داشته باشید)، هشداری است به مسلمانان که مبادا همانند اهل کتاب پیمان الهی را نقض کنند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 51 - 10

10 ـ روابط و پیوند های یهود و نصارا با یکدیگر ، خطر و هشداری برای مسلمانان

لاتتخذوا الیهود و النصری أولیاء بعضهم أولیاء بعض

از اینکه دوستی یهود و نصارا با یکدیگر، دلیل بازداشتن مسلمانان از دوستی با آنان قرار گرفته است، استفاده می شود که پیوند آنان، پیوندی خطرناک برای مسلمین است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 70 - 16

16 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد خطر گرفتاری آنان به لغزشهایی همانند لغزش های بنی اسرائیل : ( نقض پیمان های الهی ، هواپرستی ، تکذیب و قتل انبیا )

إنّ الذین ءامنوا . .. لاتهوی انفسهم فریقاً کذبوا و فریقاً یقتلون

از اهداف این بخش از آیات با توجه به ذکر مسلمانان در ابتداء کلام (ان الذین ءامنوا) و آنگاه بیان سرگذشت شوم بنی اسرائیل، این است که مسلمانان را از گرفتار شدن به چنین سرنوشتی پرهیز دهد و به آنان گوشزد کند که آنان نیز در خطر آلودگی به چنین اعمال ناروایی هستند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 75 - 21

21 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد خطر گرایششان به شرک با خدا پنداشتن پیامبران و أولیاء الهی

ما المسیح ابن مریم الا رسول . .. انظر انی یؤفکون

با توجه به اینکه تک تک مسلمانان باید با دقت سرنوشت نابهنجار و شرک آلود بنی اسرائیل را مد نظر داشته باشند، معلوم می شود، چنین خطری (گرایش به شرک با خدا پنداشتن پیامبران)، در کمین مسلمانان نیز هست و هدف از این فرمان (انظر) پیشگیری از گرفتار شدن به این وضعیت نارواست.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 121 - 13

13 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد تأثیرپذیری از تبلیغات شیطان دشمنان دین

و إن الشیطین . .. و إن أطعتموهم إنکم لمشرکون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 36 - 2

2 ـ خداوند مسلمانان را از سرمایه گذاری های کلان کافران قریش برای هجوم به مسلمانان و جلوگیری از گسترش اسلام آگاه ساخت .

فسینفقونها ثم تکون علیهم حسرة ثم یغلبون

جمع مضاف «امولهم» دلالت بر عموم دارد ; یعنی تمامی داراییهایشان و این اشاره به پرداخت هزینه های فراوان است. گفتنی است توجه به سیاق آیه مورد بحث و آیات قبل این سخن مفسران را تأیید می کند که آیه شریفه درباره کفار قریش نازل شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 39 - 7

7 ـ خداوند با بیان نظارت خویش بر اعمال کافرانِ دست کشیده از مبارزه علیه اسلام ، مسلمانان صدر اسلام را از غافلگیر شدن در توطئه های آنان ایمنی بخشید .

فإن انتهوا فإن اللّه بما یعملون بصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 54 - 5

5 - خداوند ، به مسلمانان ، درباره تخلف از دستورهایی که در مورد رفتار با پیامبر (صلی الله علیه و آله) و یا همسران اش داده است ، هشدار داد .

لاتدخلوا بیوت النبیّ . .. و إذا سألتموهنّ متـعًا ... و ما کان لکم أن ... و لا أن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - غافر - 40 - 4 - 6

6 - هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و مسلمانان ، درباره تأثیرپذیری از قدرت و مکنت کافران و تجدید نظرکردن در برنامه های تبلیغی و الهی خویش

فلایغررک تقلّبهم فی البلـد

پیامبر(صلی الله علیه و آله) و مسلمانان، در حالی به تبلیغ دین اسلام می پرداختند که کافران در اوج قدرت اقتصادی و سیاسی قرار داشتند. بنابر این هشدار خداوند در آیه شریفه می تواند گویای مطلب یادشده باشد.

95- هشدار به مسلمانان صدراسلام

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - عبس - 80 - 1 - 2

2 - خداوند ، نقاط ضعف مسلمانان صدراسلام را به آنان گوشزد می کرد و ایشان را با خطاهایشان آشنا می ساخت .

عبس و تولّی

96- هشدار به مسؤولان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 19 - 36

36- لزوم آگاه ساختن مسؤولیّت پذیران از خطرات و لغزش گاه های منصب ها و موقعیت های اجتماعی آنان

ولیتلطّف و لایشعرنّ بکم أحدًا

97- هشدار به مسیحیان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 14 - 19

19 ـ مسیحیان پیمان شکن ، مورد تهدید خداوند به عذاب و کیفر اعمال خویش

و سوف ینبئهم اللّه بما کانوا یصنعون

جمله «ینبئهم اللّه . ..»، کنایه از کیفر دادن است.

98- هشدار به مشرکان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 22 - 2

2 ـ یاد آوری رخداد قیامت هشداری به مشرکان وافترا زنندگان به خداوند

و یوم نحشرهم جمیعا ثم نقول للذین أشرکوا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 2 - 7،9

7 ـ اعلام قدرتِ بی انت های خداوند به مشرکان صدر اسلام و تذکر به بیهوده بودن مقاومت در برابر او

و اعلموا أنکم غیر معجزی اللّه

«عجز» مقابل «قدرت» و «اعجاز» (مصدر معجزین) به معنای ناتوان کردن و به زانو درآوردن است. هشدار به مشرکان نسبت به ناتوانیشان در به زانو درآوردن خدا، اعلام قدرت بی انتهای خداوند و بی نتیجه بودن مقاومت در برابر اوست.

9 ـ تهدید خداوند به مشرکان پیمان شکن صدر اسلام ، به شکست خفت بار و خوارکننده در صورت تسلیم نشدن و پای فشردن بر شرک و کفر

و اعلموا أنکم غیر معجزی اللّه و أن اللّه مخزی الکفرین

«اخزاء» (مصدر مخزی) به معنای خوار و خفیف کردن است. به کارگیری اسم فاعل به جای فعل در جمله «و أن اللّه مخزی الکافرین» بیانگر سنت قطعی خداوند درباره شکست کفر و کفرپیشگان بوده و تهدیدی برای مشرکان پیمان شکن می باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - یونس - 10 - 51 - 5

5 ـ خداوند ، مشرکان را از پافشاری بر کفر برحذر داشته و به آنان هشدار داد که تا پیش از نزول عذاب استیصال ، متنبه شده و ایمان بیاورند .

أثم إذا ما وقع ءامنتم به ءالئن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - ابراهیم - 14 - 19 - 8

8- هشدار خداوند به مشرکان مخالف پیامبر (صلی الله علیه و آله) مبنی بر اینکه در صورت لزوم آنان را به هلاکت خواهد رساند و گروه جدیدی را جایگزینشان خواهد کرد .

إن یشأ یذهبکم و یأت بخلق جدید

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 47 - 6

6- حشرِ بدون استثنای همه انسان ها ، هشداری برای مشرکان و دنیاگرایان است .

و حشرنـهم فلم نغادر منهم أحدًا

با توجه به این که آیات قبل در مورد دنیاگرایان مشرک صفت بود، تصریح به استثناناپذیری حشر، تعریضی است به آنان که به دنیا دل خوش کردند و به آخرت بها ندادند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 52 - 4

4- بی نتیجه بودن کمک خواهی مشرکان از معبودان خویش ، هشدار خداوند به اهل شرک و پذیرندگان ولایت شیاطین است .

و یوم یقول نادوا شرکاءی . .. فلم یستجیبوا لهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 110 - 2

2- کافران و مشرکان حق ناپذیر ، به عذاب و کیفر الهی تهدید شدند .

إنّه یعلم الجهر من القول و یعلم ماتکتمون

تذکر به این که خداوند به سخنان آشکار و توطئه ها و اسرار مشرکان و کافران آگاه است، در حقیقت تهدید آنان و هشداری به کیفر و عذاب شدن آنان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 80 - 3

3 - هشدار خداوند به مشرکان ، در مورد توطئه های پنهانی آنان

أم یحسبون أنّا لانسمع سرّهم و نجویهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 26 - 2

2- هلاکت قوم عاد ، به رغم داشتن توان و نیرویی قوی و گسترده ، هشداری است به تمامی مشرکان .

و لقد مکّنّـهم فیما إن مکّنّـکم فیه

گرچه مورد آیه، مشرکان مکه است; ولی در هشدار الهی، دیگر مشرکان نیز با آنها تفاوتی ندارند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - فتح - 48 - 7 - 8

8 - حاکمیت مطلق خداوند بر قوای هستی ، نویدی به مؤمنان و هشداری به منافقان و مشرکان

و للّه جنود السمـوت و الأرض

یادآوری قدرت، پس از وعده و وعید، بیانگر مطلب یاد شده است.

99- هشدار به مشرکان صدر اسلام

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 3 - 10

10 ـ اعلام قدرت بی انت های خداوند به عموم مشرکان صدر اسلام و هشدار به بی نتیجه بودن مقاومت در برابر او

و إن تولیتم فاعلموا أنکم غیر معجزی اللّه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 4 - 4

4- هشدار خداوند به مشرکان ستم پیشه در باره توطئه های پنهانی و گفت وگو های محرمانه آنان علیه پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اسلام

أسرّوا النجوی الذین ظلموا . .. قال ربّی یعلم القول فی السماء والأرض

تذکر به مشرکان نجواگر و توطئه کننده، مبنی بر آگاهی خداوند از هر نوع سخنی در آسمان و زمین، هشداری است به آنان در باره سرانجام شومِ توطئه هایشان.

100- هشدار به مشرکان مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - یونس - 10 - 71 - 1

1 ـ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) از سوی خداوند دستور یافت تا سرگذشت نوح ( ع ) و قومش را ، به عنوان هشدار برای مشرکان مکه ، بازگو کند .

و اتل علیهم نبأ نوح إذ قال لقومه

«نبأ» خبری است که برای شنونده دارای فائده عظیم باشد. (مفردات راغب).

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - روم - 30 - 42 - 3

3 - هشدار خداوند ، مشرکان مکه را به فرجامی مانند فرجام مشرکان پیشین

قل سیروا فی الأرض فانظروا کیف کان عـقبة الذین من قبل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 56 - 2

2 - بیان فرجام فرعونیان ، هشداری به مستکبران و اشراف مشرک مکه

فجعلنـهم سلفًا و مثلاً للأخرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 28 - 2

2- مکیان ستیزه گر ، به سرنوشت عبرت آموز فرعونیان هشدار داده شدند .

بل هم فی شکّ یلعبون . .. کذلک

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 37 - 1

1- سرنوشت قوم « تبّع » و اقوام قبل از آن ، پیامدار عبرت و هشدار برای مشرکان مکه

أهم خیر أم قوم تبّع و الذین من قبلهم

101- هشدار به معاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نبأ - 78 - 28 - 3

3 - بسیاری از آیات قرآن ، هشدار دهنده مردم درباره معاد و حسابرسی در قیامت است .

لایرجون حسابًا . و کذّبوا بـایـتنا کذّابًا

جمع بودن «آیات» بر نکته یاد شده دلالت دارد. به قرینه کلمه «حساباً» ـ در آیه قبل ـ موضوع حسابرسی در مجموعه آن آیات مطرح شده است.

102- هشدار به مفتریان به خدا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 21 - 11

11 ـ هشدار خداوند به افترا زنندگان به او و تکذیب کنندگان آیات الهی و تهدید آنان به سرانجامی شوم

و من أظلم ممن افتری علی اللّه کذبا أو کذب بایته إنه لایفلح الظلمون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 22 - 2

2 ـ یاد آوری رخداد قیامت هشداری به مشرکان وافترا زنندگان به خداوند

و یوم نحشرهم جمیعا ثم نقول للذین أشرکوا

103- هشدار به مفسدان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 103 - 12

12 ـ فسادگران در معرض گرفتار آمدن به سرنوشتی شوم

فانظر کیف کان عقبة المفسدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 60 - 7

7 - لزوم هشدار به افراد فسادگر ، برای پایان دادن به کار خود ، پیش از اقدام عملی علیه آنان

لئن لم ینته المنـفقون و الذین فی قلوبهم مرض و المرجفون فی المدینة لنغرینّک بهم

104- هشدار به مکذبان آخرت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - رعد - 13 - 6 - 1

1ـ پیامبر (صلی الله علیه و آله) منکران ربوبیت خدا و انکار کنندگان سرای آخرت را به عذاب های دنیوی هشدار می داد .

و یستعجلونک بالسیئة

105- هشدار به مکذبان آیات خدا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 21 - 11

11 ـ هشدار خداوند به افترا زنندگان به او و تکذیب کنندگان آیات الهی و تهدید آنان به سرانجامی شوم

و من أظلم ممن افتری علی اللّه کذبا أو کذب بایته إنه لایفلح الظلمون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 88 - 9

9 - آگاهی خداوند به کردار آدمیان ، هشداری است نسبت به موضع گیری آنان در برابر آیات الهی .

ألم یروا أنّا جعلنا الّیل . .. و تری الجبال... صنع اللّه الذی أتقن کلّ شیء إنّه

تذکر به «إنّه خبیر. ..» پس از یادآوری آیات توحیدی، هشداری است به آدمیان که مبادا از کنار این آیات بی تفاوت بگذرند و آنها را نادیده بگیرند!

106- هشدار به مکذّبان انبیا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 11 - 8

8 ـ هشدار خداوند به تکذیب کنندگان پیامبر(صلی الله علیه و آله) و داعیان به خدا

ثم انظروا کیف کان عقبة المکذبین

107- هشدار به مکذبان دین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 14 - 6

6ـ هلاکت تکذیب کنندگان انبیا در گذشته تاریخ ، هشداری به تکذیب گران پیامبر (صلی الله علیه و آله) و دین الهی

کذّبت قبلهم . .. کلّ کذّب الرسل فحقّ وعید

108- هشدار به مکذبان قرآن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 10 - 1

1- هشدار خداوند به منکران قرآن ، نسبت به عواقب کفرورزی آنان

قل أرءیتم إن کان من عند اللّه و کفرتم به

تعبیر «أرأیتم . ..»، دربردارنده معنای هشدار و تذکر است.

109- هشدار به مکذبان محمد(صلی الله علیه و آله)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 33 - 13

13 ـ هشدار خداوند به تکذیب کنندگان پیامبر(صلی الله علیه و آله)

فإنهم لا یکذبکونک و لکن الظلمین بأیت اللّه یجحدون

جمله «لکن الظالمین . .. » پس از نفی تکذیب شدن پیامبر(صلی الله علیه و آله)، تکذیب کافران را متوجه آیات خداوند دانسته است. از جمله نکاتی که می توان از این سیاق برداشت نمود تهدید مکذّبان و هشدار به آنان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - حج - 22 - 48 - 5

5 - هشدار خداوند به تکذیب کنندگان پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، مبنی بر این که از فرصت داد شده استفاده کنند و خود را چونان جوامع پیشین ، گرفتار خشم و قهر الهی نسازند .

و إن یکذّبوک . .. و کأیّن من قریة أملیت لها ... أخذتها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 14 - 6

6ـ هلاکت تکذیب کنندگان انبیا در گذشته تاریخ ، هشداری به تکذیب گران پیامبر (صلی الله علیه و آله) و دین الهی

کذّبت قبلهم . .. کلّ کذّب الرسل فحقّ وعید

110- هشدار به مکذبان معاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 69 - 1

1 - عبرت گرفتن از سرنوشت مجرمان گذشته تاریخ ، هشدار خداوند به منکران معاد

و قال الذین کفروا. .. إن هـذا إلاّ أسـطیر الأوّلین . قل سیروا فی الأرض فانظروا ک

111- هشدار به منافقان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 63 - 7

7 ـ هشدار خداوند به منافقان مبنی بر افشای نیات پلید آنان

اولئک الّذین یعلم اللّه ما فی قلوبهم

ابهام در «ما فی قلوبهم» گویای این معناست که منافقان در مراجعه به طاغوت نیّتهای پلیدی در دل داشتند که تنها خدا از آن آگاهی داشت.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 47 - 10

10 ـ هشدار خداوند به منافقان با بیان علم همه جانبه اش به روحیّات و دسیسه های منافقانه آنان

و لأوضعوا خللکم یبغونکم الفتنة . .. و اللّه علیم بالظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 63 - 2

2 ـ هشدار شدید الهی به منافقان ، نسبت به موضع گیری های خصمانه آنان در برابر خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)

ألم یعلموا . .. ذلک الخزی العظیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 69 - 2

2 ـ فرجام سوء منافقان و کفرپیشگان گذشته تاریخ ـ علی رغم برخورداری آنان از قدرت ، مال و فرزند فزونتر ـ هشداری است به منافقان هر عصر .

وعد اللّه المنفقین . .. کالذین من قبلکم کانوا أشد منکم قوة و أکثر أمولا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 70 - 6

6 ـ منافقان ، در معرض نزول عذاب الهی و مبتلا شدن به سرنوشت قوم نوح ، عاد ، ثمود ، قوم ابراهیم و اصحاب مدین

وعد اللّه المنفقین . .. ألم یأتهم نبأ الذین من قبلهم قوم نوح ... و أصحب مدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 78 - 6

6 ـ هشدار خداوند به منافقان ، در رابطه با امکان افشای اسرار و سخنان پنهانی آنان

ألم یعلموا أن اللّه یعلم

در توضیح این برداشت می توان گفت که: تذکر خداوند به علم خویش بر اسرار و سخنان پنهانی منافقان، هشداری است به امکان افشای آنها.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 26 - 13

13- هشدار خداوند ، به افشای اسرار توطئه های پنهان منافقان

و اللّه یعلم إسرارهم

تذکّر به علم خداوند، در حقیقت هشداری است به منافقان تا گمان نکنند اسرارشان همیشه مخفی خواهد ماند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 29 - 1

1ـ هشدار الهی به منافقان ، نسبت به افشای کینه های نهانی آنان

أم حسب . .. أن لن یخرج اللّه أضغـنهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 30 - 10

10- علم الهی به تمامی اعمال خلق ، هشداری به بیماردلان منافق و نویدی به اهل ایمان

و اللّه یعلم أعمـلکم

یادآوری علم فراگیر الهی بر تمامی اعمال خلق ـ چه مؤمن و چه منافق ـ در حقیقت هشداری است به منافقان که سرانجام، کیفر اعمال خود را خواهند دید و نویدی است به مؤمنان که صبر و مقاومت شان بر طریق ایمان، از دید خداوند مخفی نیست.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - فتح - 48 - 7 - 8

8 - حاکمیت مطلق خداوند بر قوای هستی ، نویدی به مؤمنان و هشداری به منافقان و مشرکان

و للّه جنود السمـوت و الأرض

یادآوری قدرت، پس از وعده و وعید، بیانگر مطلب یاد شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - فتح - 48 - 11 - 24

24 - آگاهی عمیق الهی به کردار بندگان ، هشداری به نفاق پیشگان و متخلفان از تکالیف دین

سیقول لک المخلّفون . .. بل کان اللّه بماتعملون خبیرًا

تذکّر به «علم الهی» در پایان چنین آیه ای ـ که سخن از متخلفان به میان آورده است ـ بارِ هشداری دارد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - مجادله - 58 - 20 - 7

7 - خداوند ، جبهه مخالف اسلام ( منافقان و عموم دشمنان خدا و پیامبر (صلی الله علیه و آله) ) را به شکست حتمی و ذلت بار هشدار داد .

إنّ الذین یحادّون . .. أُولـئک فی الأذلّین

112- هشدار به منافقان مدینه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 60 - 1

1 - هشدار شدید خداوند ، به منافقان مدینه ، برای پرهیز از آزار و اذیت زنان مسلمان

لئن لم ینته المنـفقون . .. لنغرینّک بهم

مفعول فعل «ینته» ذکر نشده و به قرینه آیه پیش; می تواند آزار و اذیتی باشد که درباره زنان مسلمان روا داشته می شد. لازم به ذکر است که مصدر ثلاثی «نغرینّ»، «غراء» است و «غری به» در لغت به معنای «الصاق و چسباندن» است (مفردات راغب). این واژه در آیه، کنایه از تسلط همه جانبه و سخت و گریزناپذیر است.

113- هشدار به منحرفان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 34 - 6

6 ـ هشدار و تهدید الهی نسبت به جوامع منحرف و زشتکردار

قل إنما حرم ربی الفوحش . .. و لکل أمة أجل

114- هشدار به موحدان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 56 - 5

5 ـ لغزیدن در دام هوسها و تمایلات مشرکان و منحرفان، خطری برای رهبران دین و همه موحدان

الذین تدعون من دون اللّه قل لا أتبع أهواءکم

115- هشدار به موسی(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 75 - 1

1- خضر ( ع ) برای دومین بار و با صراحتی افزون تر در مورد بی صبری و پرسش های بی جای موسی ( ع ) ، به او تذکر و هشدار داد .

لقد جئت شیئًا نکرًا . قال ألم أقل لک

در دومین تذکر، خضر(ع) عبارت «لک» آمده است. اضافه شدن این عبارت و تصریح به این که آن سخن در مورد شخص موسی(ع) صادر شده بود، گویای تأکید خضر(ع) بر موجه نبودن اعتراض موسی(ع) است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 16 - 1

1 - خداوند در وادی طوی ، خطر منکران قیامت را در بازداشتن موسی ( ع ) از توجه به قیامت ، به او گوشزد کرد و او را از فریب کاری آنان برحذر داشت .

فاعبدنی . .. فلایصدّنک عنها من لایؤمن بها

ضمیرهای «عنها» و «بها» به «الساعة» (در آیه قبل) برمی گردد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 23 - 8

8- هشدار خداوند به موسی ( ع ) ، در غافل نبودن از تعقیب فرعونیان نسبت به بنی اسرائیل

فأسر . .. إنّکم متّبعون

116- هشدار به مؤمنان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 104 - 2

2 - خداوند ، اهل ایمان را از به کارگیری کلمه « راعنا » در خطاب به پیامبر (صلی الله علیه و آله) بر حذر داشت .

یأیها الذین ءامنوا لاتقولوا رعنا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 28 - 15

15 ـ تحذیر و هشدار مؤکد خداوند ، نسبت به مؤمنانی که پذیرای ولایت و سرپرستی کافران شده اند .

لا یتّخذ المؤمنون الکافرین اولیاء . .. و یحذّرکم اللّه نفسه و الی اللّه المصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - آل عمران - 3 - 72 - 9

9 ـ هشدار خداوند به مؤمنان ، نسبت به تلاش منافقانه اهل کتاب و دشمنان اسلام

و قالت طائفة . .. لعلّهم یرجعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 175 - 11

11 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در برابر خطر شایعات دشمنان دین ، جاسوسان آنان و منافقان

انّ النّاس قد جمعوا لکم . .. انّما ذلکم الشّیطان یخوّف اولیاءه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 12 - 19

19 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد مقررات ارث ، وصیّت و دَین میّت

و لکم نصف ما ترک من بعد وصیّة . .. و اللّه علیم حلیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 14 - 5

5 ـ هشدار خداوند به مؤمنان ، نسبت به عدم اجرای احکام ارث و قوانین الهی

تلک حدود اللّه . .. و من یعص اللّه و رسوله و یتعدّ حدوده یدخله ناراً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 27 - 6

6 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد نفوذ آراء و اندیشه های انحرافی هواپرستان

و یرید الّذین یتّبعون الشّهوات ان تمیلوا میلاً عظیماً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 51 - 6

6 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد خطر گرایش آنان به کفر و شرک

الم تر الی الذین اوتوا نصیباً من الکتب یؤمنون بالجبت و الطّاغوت

مخاطب قرار دادن مؤمنان و سپس بیان سرنوشت شرک آلود اهل کتاب، تعریضی به مخاطبان است که چنین خطری شما را نیز تهدید می کند و هشیار باشید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 90 - 11

11 ـ هشدار خداوند به مؤمنان از غرور و خودبینی ، با مشاهده ضعف و ناتوانی دشمنان

و لو شاء اللّه لسلّطهم علیکم فلقاتلوکم

هدف از بیان این حقیقت که تنها مشیت الهی کارساز است، می تواند این باشد که مسلمانان نباید ضعف دشمن را برخاسته از توانمندی خویش بدانند و این، مایه غرور و خودبینی آنان گردد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 5 - 34

34 ـ هشدار خداوند به مؤمنان مبنی بر اینکه مبادله با اهل کتاب و ازدواج با آنان نباید موجب سستی ایمان شما گردد . *

طعامکم حل لهم و المحصنت . .. و من یکفر بالایمن

جمله «و من یکفر . ..» پس از تجویز معاشرت با اهل کتاب، اشاره به هشدار خداوند دارد که نکند معاشرت با آنان موجب تزلزل اعتقادی شما شود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 8 - 22

22 ـ هشدار الهی به مؤمنان نسبت به عدم اجرای عدالت ، حتی در مورد دشمنان

اعدلوا . .. و اتقوا اللّه إنّ اللّه خبیر بما تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 105 - 3،4

3 ـ منحرفان در کمین برای گمراه سازی اهل ایمان

لایضرکم من ضل إذا اهتدیتم

4 ـ مسلمانان در صورت بی توجهی به احکام الهی در خطر گمراهی و گرایش های کفرآمیز

علیکم انفسکم لایضرکم من ضل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 106 - 5

5 ـ بهانه جویی و اتهام کافران نباید سبب نگرانی و تزلزل مؤمنان گردد.

و لیقولوا درست . .. اتبع ما أوحی الیک

فرمان به اتباع از وحی، پس از اشاره به شبهات کافران، تأکیدی بر لزوم استقامت مؤمنان در برابر شبهات کافران است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 116 - 5

5 ـ کمی رهپویان راه خدا نباید موجب تزلزل رهپویان در برابر اکثریت مردم گمراه گردد.

و إن تطع أکثر من فی الأرض یضلوک

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 150 - 9

9 ـ خطر پیروی از تمایلات منحرفان و بدعتگذاران در کمین مؤمنان است.

و لا تتبع أهواء الذین کذبوا بأیتنا

گر چه «لا تتبع . .. » خطاب به پیامبر(صلی الله علیه و آله) است، ولی روی سخن در حقیقت با همه مؤمنان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 20 - 3

3 ـ مؤمنان در معرض تخلف از دستورات خدا و رسول و نیازمند هشدار

یأیها الذین ءامنوا . .. و لا تولوا عنه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 28 - 1

1 ـ هشدار خداوند به مؤمنان مبنی بر آزمایش آنان از طریق مال و فرزند

و اعلموا أنما أمولکم و أولدکم فتنة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 72 - 20

20 ـ هشدار خداوند به مؤمنان نسبت به چگونگی اعمالشان در قبال فرمان های خداوند

و اللّه بما تعملون بصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 74 - 10

10 ـ همه انسان ها ، حتی مؤمنان حقیقی ، از خطا و گناه مصون نیستند و نیازمند مغفرت الهی هستند .

أولئک هم المؤمنون حقا لهم مغفرة و رزق کریم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 34 - 1

1 ـ خداوند ، از فساد مالی و انحراف بسیاری از احبار و راهبان ( پیشوایان دینی یهود و نصارا ) پرده برداشته و مؤمنان را نسبت به خطر آنان هشدار داد .

یأیها الذین ءامنوا إن کثیراً من الأحبار و الرهبان لیأکلون أمول الناس بالبطل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 62 - 4

4 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد سوگند های دروغ منافقان

یحلفون باللّه لکم لیرضوکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 96 - 2

2 ـ خداوند ، مؤمنان را از تأثیرپذیری در برابر ریاکاری و سوگند های دروغین منافقان هشدار داد .

فإن ترضوا عنهم فإن اللّه لا یرضی عن القوم الفسقین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 101 - 1

1 ـ هشدار خداوند به مؤمنان ، نسبت به وجود منافقانی ناشناخته در اطراف ایشان از بادیه نشینان و نیز از اهل مدینه

و ممن حولکم من الأعراب منفقون و من أهل المدینة مردوا علی النفاق

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 2 - 10

10 - خداوند ، به مؤمنان برای رعایت فرمان به تبعیت از تعالیم وحیانی اش ، هشدار داده است .

و اتّبع ما یوحی . .. إنّ اللّه کان بما تعملون خبیرًا

جمله «إنّ اللّه. ..» پس از امرِ «اتّبع»، می تواند هشداری باشد به مخاطبان این فرمان، تا مراقب عمل به آن فرمان باشند، چون خداوند آگاه است و خبر دارد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 33 - 7

7- هشدار خداوند به مؤمنان ، در پرهیز از فراهم آوردن زمینه های بطلان اعمال خویش

یـأیّها الذین ءامنوا . .. و لا تبطلوا أعمـلکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ممتحنه - 60 - 11 - 5

5 - هشدار الهی به مؤمنان ، نسبت به رعایت تقوا ، در زمینه ادعا های مالی خویش و پرداخت حقوق دیگران

فـاتوا الذین ذهبت أزوجهم . .. و اتّقوا اللّه

امر «اتّقوا اللّه. ..» احتمالاًنظر به دو زمینه دارد: 1ـ مؤمنی که می بایست مهریه صرف کرده برای همسر کافرش را از غنایم بردارد. در این صورت او نباید بیش از آنچه خرج کرده ادعا کند. 2ـ مجموعه مؤمنان اند که در پرداخت حق مؤمن از غنایم، کوتاهی نورزند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تغابن - 64 - 15 - 3

3 - هشدار خداوند به مؤمنان ، نسبت به لغزش و نافرمانی کردن به خاطر دلبستگی و وابستگی به مال و فرزند

إنّما أمولکم و أولـدکم فتنة

117- هشدار به مؤمنان صدر اسلام

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 97 - 14

14 ـ تذکر خداوند به لزوم غافل نشدن مؤمنان از خطر اعراب کفرپیشه همجوار خویش ، پس از پایان یافتن پیروزمندانه جنگ با دشمنان خارجی ( رومیان در جنگ تبوک ) *

الأعراب أشد کفراً و نفاقاً

با توجه به اینکه آیات قبل در مورد بازگشت پیروزمندانه مؤمنان از جنگ تبوک است، احتمال دارد که این آیه هشداری به مؤمنان مجاهد باشد که پس از آن پیروزی، احساس امنیت نکنند و توجه کنند که در اطرافشان، بادیه نشینان جاهل و متعصب در کفر نیز، خطری جدی به شمار می روند.

118- هشدار به مؤمنان عافیت طلب

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 10 - 18

18 - خداوند ، به مؤمنان عافیت طلب و دارندگان ایمان سطحی ، هشدار داده است .

و من الناس من یقول ءامنّا باللّه فإذا أوذی فی اللّه جعل فتنة الناس کعذاب اللّه .

119- هشدار به مهتدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 88 - 6

6 ـ پیامبران و رهنوردان صراط مستقیم نیز اگر شرک بورزند، اعمال آنان تباه و فاسد می شود.

ذلک هدی الله یهدی . .. و لو أشرکوا لحبط عنهم ما کانوا یعملون

120- هشدار به نمازگزاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - عنکبوت - 29 - 45 - 15

15 - هشدار خداوند ، به نمازگزاران درباره ادای کامل آن

و أقم الصلوة . .. و اللّه یعلم ما تصنعون

فراز «و اللّه یعلم. ..» پس از فرمان به نماز با مادّه «اقامه» ـ که به معنای ادای کامل است ـ به نکته یاد شده، اشعار دارد.

121- هشدار به همسران محمد(صلی الله علیه و آله)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 51 - 17

17 - خداوند ، به همسران پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، برای رعایت احکامی که درباره شان داده شده است ، هشدار داد .

ترجی من تشاء منهنّ . .. و اللّه یعلم ما فی قلوبکم

مرجع ضمیر «کم» می تواند پیامبر(صلی الله علیه و آله) و همسران اش باشد. اعلام این که خداوند، هر چه را در قلب آنان می گذرد، می داند، پس از آن که اختیارات پیامبر(صلی الله علیه و آله) را درباره آنان بیان کرده، می تواند هشداری به آنان باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

14 - احزاب - 33 - 55 - 18

18 - هشدار خداوند ، به همسران رسول خدا ، درباره رعایت فرمان های داده شده به آنان

لاجناح علیهنّ فی ءابائهنّ . .. و اتّقین اللّه إنّ اللّه کان علی کلّ شیء شهیدًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تحریم - 66 - 4 - 11

11 - هشدار خداوند به همسران پیامبر ، نسبت به تکرار خطا ها و موضع گیری علیه ایشان

و إن تظـهرا علیه فإنّ اللّه هو مولیه . .. و الملـئکة بعد ذلک ظهیر

آیه شریفه می فرماید: خداوند، جبرئیل و. .. در صورت اقدام همسران رسول اکرم، علیه ایشان، از آن حضرت پشتیبانی می کنند. بیان این مطلب در حقیقت، هشداری از جانب خداوند به آنان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تحریم - 66 - 10 - 13

13 - هشدار خداوند ، به دو همسر خطاکار پیامبر ( حفصه و عایشه ) ، درباره سرنوشت شوم خیانت به پیامبر (صلی الله علیه و آله) همچون سرنوشت همسران نوح و لوط

ضرب اللّه مثلاً للذین کفروا امرأت نوح . .. قیل ادخلا النار مع الدخلین

یادآوری خیانت همسران دو پیامبر ـ پس از نقل ماجاری توطئه دو همسر پیامبراسلام ـ می تواند هشداری به آنان باشد.

122- هشدار به یعقوب(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - یوسف - 12 - 85 - 6

6ـ فرزندان یعقوب با سوگند به خدا ، خطر فرسوده شدن و به هلاکت رسیدنش را به او هشدار دادند .

قالوا تالله تفتؤا تذکر یوسف حتی تکون حرضًا أو تکون من الهـلکین

حرف «تاء» برای قسم است و جمله «تفتؤا تذکر یوسف» به اعتبار غایتی که برای آن ذکر شده (حتی تکون حرضاً . ..) جواب قسم است ; یعنی ، در حقیقت جواب قسم «تکون حرضاً ...» می باشد.

123- هشدار به یهود

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 13 - 8

8 ـ هشدار خداوند به یهودیان نسبت به شکستن پیمان الهی

فبما نقضهم میثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسیة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 33 - 18

18 ـ هشدار خداوند به یهود نسبت به فرجام شوم ستیزه جویی با پیامبر (صلی الله علیه و آله) و فسادانگیزی در زمین

من اجل ذلک کتبنا علی بنی اسرءیل . .. انما جزؤا الذین یحاربون

چون در آیه پیش روی سخن با بنی اسرائیل بود، این آیه می تواند تعریض به اهداف و اعمال آنان در برابر پیامبر(صلی الله علیه و آله) داشته باشد.

124- هشدار خدا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 208 - 12،13

12 ـ هشدار الهی نسبت به پیروی از شیطان و گام نهادن در راه هایِ وی

و لا تتبعوا خطوات الشیطان

13 ـ هشدار الهی بر اینکه شیطان ، عامل ایجاد تفرقه و مخالف صُلح و وحدت جامعه ایمانی است .

ادخلوا فی السلم کافة و لا تتبعوا خطوات الشیطان انه لکم عدو مبین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

2 - بقره - 2 - 217 - 24،36

24 ـ هشدار خداوند به مسلمانان ، با افشای نیّات و اهداف کفار نسبت به مسلمانان

و لا یزالون یقاتلونکم حتی یردّوکم عن دینکم ان استطاعوا

36 ـ هشدار خداوند ، به عواقب سوء ارتداد

و من یرتدد منکم عن دینه فیمت و هو کافر فاولئک حبطت اعمالهم . .. و اولئک اصحاب ال

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 152 - 11

11 ـ جامعه ایمانی در معرض خطر سستی ، تفرقه و سرپیچی از رهبریِ صالح خویش ، پس از نیل به پیروزی

حتّی اذا فشلتم . .. من بعد ما اریکم ما تحبّون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 156 - 15

15 ـ نظارت و بینایی خداوند به کردار بندگان ، هشداری به ترک کنندگان جهاد

انّ الّذین تولّوا منکم . .. و اللّه بما تعملون بصیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 163 - 7

7 ـ هشدار خداوند به مردم نسبت به اعمال و رفتارشان

و اللّه بصیر بما یعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 175 - 11

11 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در برابر خطر شایعات دشمنان دین ، جاسوسان آنان و منافقان

انّ النّاس قد جمعوا لکم . .. انّما ذلکم الشّیطان یخوّف اولیاءه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 180 - 28

28 ـ تهدید و هشدار الهی نسبت به بخیلان

و اللّه بما تعملون خبیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - آل عمران - 3 - 185 - 15

15 ـ هشدار الهی به اینکه زندگی دنیا ، جز بهره ای فریبنده نیست .

و ما الحیوة الدّنیآ الّا متاع الغرور

«الغرور»، یا مصدر است و به معنای فریب دادن و گول زدن; و یا اسم فاعل است و جمع «غارّ» به معنای فریب دهنده.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 1 - 20

20 ـ هشدار خداوند به مردمان بی تقوا و قاطع رحم

و اتّقوا اللّه . .. و الارحام انّ اللّه کان علیکم رقیباً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 6 - 18

18 ـ هشدار خداوند به اولیای یتیمان ، نسبت به عدم رعایت حقوق آنان

فان انستم منهم رشداً . .. و کفی باللّه حسیبا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 9 - 5،8

5 ـ هشدار خداوند نسبت به عدم رعایت حقوق یتیمان

ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً . .. فلیتّقوا اللّه

8 ـ هشدار خداوند نسبت به کسانی که یتیمان را از ارثشان محروم می کنند .

للرّجال نصیب . .. و للنّساء نصیب ... ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً

به مقتضای ارتباط این آیه با آیه قبل، مصداق مورد نظر از ترس و وحشت درباره یتیمان، محروم کردن آنان از ارث است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 12 - 19

19 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد مقررات ارث ، وصیّت و دَین میّت

و لکم نصف ما ترک من بعد وصیّة . .. و اللّه علیم حلیم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 27 - 6

6 ـ هشدار خداوند به مؤمنان در مورد نفوذ آراء و اندیشه های انحرافی هواپرستان

و یرید الّذین یتّبعون الشّهوات ان تمیلوا میلاً عظیماً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 33 - 14،15

14 ـ هشدار خداوند به کسانی که نسبت به پرداخت حقوق ورثه کوتاهی می نمایند .

و لکل جعلنا موالی . .. انّ اللّه کان علی کل شیء شهیداً

جمله «ان اللّه» می تواند به منظور تهدید کسانی باشد که احکام الهی را عمل نمی کنند و حقوق بیان شده در آیه شریفه را به اهل آن نمی رسانند.

15 ـ هشدار خداوند به کسانی که وفادار به پیمان های خود نیستند .

و لکل . .. و الذین عقدت ایمانکم فاتوهم نصیبهم انّ اللّه کان علی کل شیء شهیداً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 34 - 38

38 ـ هشدار خداوند به مردان ستمکار و متجاوز به حقوق همسران خویش

فلا تبغوا علیهنّ سبیلاً انّ اللّه کان علیّاً کبیراً

جمله «انّ اللّه . .. » در مقام تهدید شوهران ستمکار است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 47 - 10،15

10 ـ هشدار خداوند به اهل کتاب ، در مورد مسخ انسانیّت آنان در صورت ایمان نیاوردن به قرآن

امنوا . .. من قبل ان نطمس وجوهاً فنردّها علی ادبارها او نلعنهم

«طمس» به معنای نابود کردن اثر چیزی است، و «وجه» به معنای صورت می باشد. مراد از «وجوه» نیز به دلیل برگشت ضمیر «هم» به آن، افراد انسان است ; البته به لحاظ شخصیّت انسانی آنان و نه به لحاظ جسم ایشان.

15 ـ هشدار خداوند به اهل کتاب در مورد گرفتاری آنان به لعن الهی در صورت کفر به قرآن

یا ایها الذین اوتوا الکتب . .. او نلعنهم کما لعنّا اصحاب السَّبت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 58 - 17

17 ـ هشدار خداوند به خیانتکاران در امانت و ستمگران در قضاوت

انّ اللّه . .. انّ اللّه کان سمیعاً بصیراً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 89 - 3

3 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد تلاش منافقان برای گسترش کفر

ودّوا لو تکفرون کما کفروا فتکونون سواء

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

3 - نساء - 4 - 90 - 11،12

11 ـ هشدار خداوند به مؤمنان از غرور و خودبینی ، با مشاهده ضعف و ناتوانی دشمنان

و لو شاء اللّه لسلّطهم علیکم فلقاتلوکم

هدف از بیان این حقیقت که تنها مشیت الهی کارساز است، می تواند این باشد که مسلمانان نباید ضعف دشمن را برخاسته از توانمندی خویش بدانند و این، مایه غرور و خودبینی آنان گردد.

12 ـ هشدار و تهدید خداوند به مسلمانان ، در مورد تعرض به کافران و منافقانی که پیکار با آنان ممنوع شده است .

و لو شاء اللّه لسلّطهم علیکم فلقاتلوکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 107 - 1

1 ـ هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد دفاع از خائنان

لاتجدل عن الذین یختانون انفسهم

«جدال» هنگامی که به حرف «عن» متعدی شود، به معنای دفاع و طرفداری است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 108 - 11

11 ـ هشدار خداوند به انسان در مورد اعمال و کار های ناشایست نهانی او

اذ یبیتون . .. و کان اللّه بما یعملون محیطاً

از مصادیق مورد نظر برای «مایعلمون»، به قرینه جمله «اذ یبیتون»، اعمال پنهانی است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 118 - 7

7 ـ هشدار خداوند به مردم در مورد اغواگری شیطان و خطر منحرف شدن توسط او

و قال لاتخذن من عبادک نصیباً مفروضاً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 120 - 4

4 ـ هشدار خداوند به مردم در مورد اغواگری شیطان

یعدهم و یمنیهم و ما یعدهم الشیطن الا غروراً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 144 - 9

9 ـ هشدار و تهدید خداوند به پذیرندگان ولایت کافران و دوستی آنان

لاتتخذوا الکفرین أولیاء . .. أتریدون أن تجعلوا اللّه علیکم سلطناً مبیناً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 148 - 12

12 ـ هشدار و تهدید خداوند به افشا کنندگان عیوب مردم و هتک کنندگان حرمت آنان

لایحب اللّه الجهر بالسوء . .. و کان اللّه سمیعاً علیماً

توصیف خداوند به شنوایی و آگاهی، پس از بیان اوامر و نواهی، غالباً برای تهدید به کیفر و عقاب آورده می شود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 170 - 13

13 ـ کافران به رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله) مورد تهدید خداوند

و إن تکفروا فان للّه ما فی السموت و الارض

جمله «فان للّه . ..» که بیانگر سلطنت خداوند بر هستی است می تواند به منظور تهدید منکران رسالت پیامبر(صلی الله علیه و آله) ایراد شده باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 4 - 29

29 ـ هشدار و تهدید خداوند نسبت به کسانی که تقوا را رعایت نکنند و پرهیزگار نباشند .

و اتقوا اللّه إنّ اللّه سریع الحساب

جمله «ان اللّه . ..» در مقام تهدید بی تقوایان است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 7 - 12

12 ـ هشدار خداوند به مسلمانان ، در مورد شکستن پیمان الهی و سرپیچی از فرامین خدا و رسول و فراموشی نعمتها

و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه . .. و اتقوا اللّه

متعلق «اتقوا»، به قرینه فرازهای قبلی، همان یاد نعمتها و رعایت پیمانهای الهی است. یعنی جانب خدا را در مورد نعمتها و پیمانهای او نگهدارید و از مخالفت با او بپرهیزید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 8 - 21،22

21 ـ هشدار و تهدید خداوند نسبت به کسانی که به حق شهادت ندهند و برای خدا قیام نکنند .

کونوا قومین للّه شهداء بالقسط . .. و اتقوا اللّه إنّ اللّه خبیر بما تعملون

22 ـ هشدار الهی به مؤمنان نسبت به عدم اجرای عدالت ، حتی در مورد دشمنان

اعدلوا . .. و اتقوا اللّه إنّ اللّه خبیر بما تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 12 - 6

6 ـ تهدید خداوند به بنی اسرائیل در مورد شکستن پیمان الهی و ترغیب آنان به وفاداری و تعهد

لقد اخذ اللّه میثق بنی اسرءیل . .. و قال اللّه انی معکم

بنابر اینکه معیت در آیه مورد بحث، کنایه از علم و قدرت باشد. یعنی خداوند به شما و اعمالتان کاملا آگاه است ; اگر به میثاق پایبند بودید به شما پاداش می دهد واگر تخلف کردید مجازات می شوید و در هر حال مقهور خداوند هستید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 13 - 8،9

8 ـ هشدار خداوند به یهودیان نسبت به شکستن پیمان الهی

فبما نقضهم میثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسیة

9 ـ هشدار خداوند نسبت به شکنندگان پیمان او

فبما نقضهم میثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسیة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 14 - 14،19

14 ـ هشدار خداوند به مسلمانان با بیان مجازات یهود و نصارا به خاطر نقض پیمان الهی

فبما نقضهم میثقهم . .. و من الذین قالوا إنّا نصری اخذنا میثقهم فنسوا

بیان مجازات مسیحیان و یهودیان به خاطر پیمان شکنی آنان پس از «اذکروا . .. میثقه» (ای مسلمین پیمان الهی را به یاد داشته باشید)، هشداری است به مسلمانان که مبادا همانند اهل کتاب پیمان الهی را نقض کنند.

19 ـ مسیحیان پیمان شکن ، مورد تهدید خداوند به عذاب و کیفر اعمال خویش

و سوف ینبئهم اللّه بما کانوا یصنعون

جمله «ینبئهم اللّه . ..»، کنایه از کیفر دادن است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 33 - 18

18 ـ هشدار خداوند به یهود نسبت به فرجام شوم ستیزه جویی با پیامبر (صلی الله علیه و آله) و فسادانگیزی در زمین

من اجل ذلک کتبنا علی بنی اسرءیل . .. انما جزؤا الذین یحاربون

چون در آیه پیش روی سخن با بنی اسرائیل بود، این آیه می تواند تعریض به اهداف و اعمال آنان در برابر پیامبر(صلی الله علیه و آله) داشته باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 44 - 27،34

27 ـ تهدید و هشدار خداوند به عالمان یهود ، نسبت به خودداری از بیان احکام تورات

یحکم بها . .. و اخشون

34 ـ خداوند بر حذر دارنده عالمان یهود از دین فروشی و سوداگری با آیات الهی

و لاتشتروا بایتی ثمناً قلیلا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 49 - 8

8 ـ هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره توطئه گروهی از مردم برای بازداشتن وی از داوری بر اساس تعالیم قرآن

و احذرهم ان یفتنوک عن بعض ما أنزل اللّه إلیک

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 61 - 9

9 ـ اهل کتاب مورد تهدید و هشدار خداوند به خاطر برخورد منافقانه آنان با مسلمانان

و اللّه اعلم بما کانوا یکتمون

هدف از بیان آگاهی کامل خدا به اسرار پلید گروهی از اهل کتاب، می تواند تهدید آنان به رسوایی در دنیا و عذاب الهی در آخرت باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 70 - 16

16 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد خطر گرفتاری آنان به لغزشهایی همانند لغزش های بنی اسرائیل : ( نقض پیمان

های الهی ، هواپرستی ، تکذیب و قتل انبیا )

إنّ الذین ءامنوا . .. لاتهوی انفسهم فریقاً کذبوا و فریقاً یقتلون

از اهداف این بخش از آیات با توجه به ذکر مسلمانان در ابتداء کلام (ان الذین ءامنوا) و آنگاه بیان سرگذشت شوم بنی اسرائیل، این است که مسلمانان را از گرفتار شدن به چنین سرنوشتی پرهیز دهد و به آنان گوشزد کند که آنان نیز در خطر آلودگی به چنین اعمال ناروایی هستند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 71 - 24

24 ـ هشدار خداوند به بنی اسرائیلِ زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، نسبت به تکرار رفتار پیشینیان خویش ( نقض میثاق ـ تکذیب و قتل انبیا )

لقد اخذنا میثق بنی اسرءیل . .. و اللّه بصیر بماتعملون

فعل مضارع «یعملون» ـ علی رغم ماضی آوردن فعل های گذشته «حسبوا»، «عموا و صموا» ـ، می رساند که جمله «و اللّه بصیر . ..» ناظر بر بنی اسرائیل زمان پیامبر(صلی الله علیه و آله) نیز می باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 75 - 21

21 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد خطر گرایششان به شرک با خدا پنداشتن پیامبران و أولیاء الهی

ما المسیح ابن مریم الا رسول . .. انظر انی یؤفکون

با توجه به اینکه تک تک مسلمانان باید با دقت سرنوشت نابهنجار و شرک آلود بنی اسرائیل را مد نظر داشته باشند، معلوم می شود، چنین خطری (گرایش به شرک با خدا پنداشتن پیامبران)، در کمین مسلمانان نیز هست و هدف از این فرمان (انظر) پیشگیری از گرفتار شدن به این وضعیت نارواست.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 82 - 2

2 ـ هشدار خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد کینه توزی یهودیان و مشرکان نسبت به مؤمنان

لتجدن اشد الناس عدوة للذین ءامنوا الیهود و الذین اشرکوا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 94 - 1،13،15

1 ـ هشدار خداوند بر آزمایش مؤمنان راهی حج و عمره

یأیها الذین ءامنوا لیبلونکم اللّه

با توجه به آیات بعد معلوم می شود این آزمایش از آن کسانی است که برای انجام حج و یا عمره محرم می شوند.

13 ـ تجاوز از حدود الهی ـ پس از هشدار خداوند به رعایت آن ـ ، موجب عذابی دردناک

فمن اعتدی بعد ذلک فله عذاب الیم

15 ـ شکار در حال احرام ، علیرغم هشدار الهی به پرهیز از آن ، موجب عذاب دردناک

بشیء من الصید . .. فمن اعتدی بعد ذلک فله عذاب الیم

به قرینه آیه بعد، مراد از شکار ممنوع شکار در حال احرام است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 60 - 15

15 ـ آگاهی خداوند بر کردارهای آدمی، هشداری به او در مورد عملکردش و پیامدهای آن

ثم ینبئکم بما کنتم تعملون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 119 - 18

18 ـ هشدار خداوند به تجاوزگران به محدوده شرایع و احکام الهی و بدعتگذاران در دین

إن ربک هو أعلم بالمعتدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 121 - 13

13 ـ هشدار خداوند به مسلمانان در مورد تأثیرپذیری از تبلیغات شیطان دشمنان دین

و إن الشیطین . .. و إن أطعتموهم إنکم لمشرکون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 133 - 12

12 ـ خطر انقراض و نابودی نسل یک جامعه، هشدار خداوند به جوامع کافر ستم پیشه

إن یشأ یذهبکم . .. کما أنشأکم من ذریة قوم ءاخرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 6 - 5

5 ـ هشدار خداوند به ظالمان پندناپذیر و تهدید آنان به عذابهای دوزخ

إنا کنا ظلمین. فلنسئلن الذین أرسل إلیهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 19 - 5

5 ـ هشدار خداوند به آدم و حوا که در صورت خوردن از شجره نهی شده از ستمکاران خواهند بود.

و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 22 - 12،14،16

12 ـ اوامر، نواهی، هشدارها و توبیخهای خداوند همواره در جهت رشد و تربیت انسانهاست.

و نادیهما ربهما ألم أنهکما عن تلکما الشجرة

14 ـ هشدار و تذکر پیشاپیش خداوند به آدم و حوا، در مورد دشمنی آشکار شیطان با آنان

و أقل لکما إن الشیطن لکما عدو مبین

16 ـ آدم و حوا، علی رغم هشدار شدید خداوند به دشمنی شیطان با آنان، سخنان وی را پذیرفتند.

فدلیهما بغرور فلما ذاقا الشجرة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 27 - 2

2 ـ پرهیز از گمراه گشتن بر اثر وسوسه های شیطان، توصیه و هشدار خداوند به انسانها

یبنی ءادم لا یفتننکم الشیطن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 34 - 6

6 ـ هشدار و تهدید الهی نسبت به جوامع منحرف و زشتکردار

قل إنما حرم ربی الفوحش . .. و لکل أمة أجل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - اعراف - 7 - 41 - 7

7 ـ پرهیز از پیوستن به ستمکاران و گرفتار شدن به کیفر آنان، هشدار خداوند به تمامی انسانها

و کذلک نجزی الظلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 28 - 1

1 ـ هشدار خداوند به مؤمنان مبنی بر آزمایش آنان از طریق مال و فرزند

و اعلموا أنما أمولکم و أولدکم فتنة

125- هشدار در تبلیغ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 109 - 5

5- هشدار و انذار و یا توسل به قدرت در مسیر احقاق حق و پیاده کردن دین ، باید پس از اتمام حجت و بیان حقایق دینی باشد .

و ما أرسلنـک إلاّ رحمة للعـلمین . .. قل إنّما یوحی إلیّ ... فهل أنتم مسلمون . فإ

126- هشدار صالح(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 73 - 22

22 ـ صالح ( ع ) قوم خویش را به گرفتار آمدن به عذابی دردناک ، در صورت زیان رساندن به ناقه و یا بازداری آن از چریدن ،

هشدار داد .

فذروها تأکل فی أرض اللّه و لاتمسوها بسوء فیأخذکم عذاب ألیم

127- هشدار عیسی(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 72 - 18

18 ـ هشدار مسیح ( ع ) به بنی اسرائیل در مورد فرجام نامیمون شرک

قال المسیح . .. انه من یشرک باللّه فقد حرم اللّه علیه الجنة

ظاهراً جمله «انه من یشرک . ..» گفتار حضرت مسیح(ع) می باشد.

128- هشدار فرعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 127 - 5،7

5 ـ روآوردن موسی ( ع ) و قومش به فسادگری علیه نظام فرعونی ، هشدار اشرافیان به فرعون

أتذر موسی و قومه لیفسدوا فی الأرض

«لام» در «لیفسدوا» در اصطلاح اهل ادب لام عاقبت می باشد. بنابراین مقصود اشراف از جمله «أتذر ... » این است که ترک مجازات موسی(ع) و قومش به فسادگری آنان می انجامد. قابل ذکر است که مراد از فسادگری، به قرینه «و یذرک و ءالهتک»، شورش کردن علیه نظام فرعونی است.

7 ـ اشرافیان دربار ، سرکوب نشدن موسی ( ع ) را مایه انزوای فرعون و ترک پرستش خدایان وی دانسته و آن را به فرعون گوشزد کردند .

أتذر موسی و قومه . .. و یذرک و ءالهتک

129- هشدار قابیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 28 - 8

8 ـ نهراسیدن هابیل از تهدید برادرش به قتل وی *

لئن بسطت إلی یدک لتقتلنی . .. انی اخاف اللّه رب العلمین

تأکید هابیل بر ترس خویش از خداوند (انی اخاف)، می تواند اشاره به این باشد که از تهدید برادر، ترسی به دل او راه نیافته است.

130- هشدار ملکه مورچگان قصه سلیمان(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 18 - 3

3 - اخطار مورچه ای به دیگر مورچگان نسبت به ورود سلیمان و لشگریانش به سرزمین آنها

قالت نملة یـأیّها النمل ادخلوا مسـکنکم لایحطمنّکم سلیمـن و جنوده

131- هشدار موسی(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 21 - 10

10 ـ هشدار موسی ( ع ) به زیانکاری قوم خویش در صورت فرار و عقب نشینی به هنگام رویارویی با جباران سرزمین مقدس

و لاترتدوا علی ادبارکم فتنقلبوا خسرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 129 - 13

13 ـ آزمایش بنی اسرائیل از سوی خدا پس از دستیابی آنان به حکومت و قدرت ، هشدار موسی ( ع ) به آنان

فینظر کیف تعملون

132- هشدار هابیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 29 - 6

6 ـ هشدار هابیل به قابیل درباره بزرگی گناه آدمکشی و سنگینی عقوبت آن در قیامت

ان تبوا باثمی و اثمک فتکون من اصحب النار

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - مائده - 5 - 30 - 10

10 ـ بی اعتنایی قابیل به هشدار ها و اندرز های برادرش هابیل

انی اخاف اللّه رب العلمین انی ارید . .. فطوعت له نفسه قتل اخیه فقتله

133- هشدار همنشین باغدار متکبر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 41 - 1

1- مرد مؤمن به ثروت مند مغرور در مورد امکان به زمین فرو رفتن آب های جاری در باغ و کشت زار او و خشکیدن آن با

عذاب الهی هشدار داد .

أو یصبح ماؤها غورًا

«غور» مصدر و در معنای «غائر» (فرورونده) به کار رفته است، استعمال مصدر به معنای اسم فاعل در لغت عرب از شیوه های مبالغه است.

134- هشدار هود(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 70 - 9

9 ـ هود ( ع ) مردمش را در صورت مقامت بر شرک و پرستش نکردن خدای یگانه به عذاب الهی تهدید کرد .

فأتنا بما تعدنا إن کنت من الصدقین

5- هلاکت

1- آثار ذکر هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 74 - 11

11- توجه به مرگ و هلاکت اقوام متمدن و ثروتمند تاریخ ، مایه هشدار و موجب فریفته نشدن به دنیا

أیّ الفریقین . .. و کم أهلکنا قبلهم من قرن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 27 - 3

3- تذکر به هلاکت اقوامی کافر در اطراف مکه ، هشداری به مکیان حق ناپذیر

و لقد أهلکنا ما حولکم من القری

مخاطب «کم» مشرکان مکه اند.

2- آثار ذکر هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - کهف - 18 - 55 - 16

16- توجه به تاریخ هلاکت بار کفرپیشگان و سنت های جاری الهی ، زمینه ساز ایمان به رهنمود های الهی و پوزش از لغزش ها است .

و ما منع الناس أن یؤمنوا . .. و یستغفروا ربّهم إلاّ أن تأتیهم سنّة الأوّلین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 27 - 3

3- تذکر به هلاکت اقوامی کافر در اطراف مکه ، هشداری به مکیان حق ناپذیر

و لقد أهلکنا ما حولکم من القری

مخاطب «کم» مشرکان مکه اند.

3- آثار غفلت از هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 59 - 8

8 - تعجیل کافران در نزول عذاب ، ناشی از بی توجهی آنان به نابودی یاران گذشته خویش

فإنّ للذین ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم فلایستعجلون

از «فلایستعجلون» استفاده می شود که کافران، ناباورانه تقاضای عذاب می کردند و آنها اگر آنان به راستی در سرنوشت یاران گذشته خویش تأمل می کردند، هرگز چنین ناباورانه مجازات الهی را به استهزا نمی گرفتند.

4- آثار هلاکت اصحاب فیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - قریش - 106 - 1 - 1

1 - خداوند ، با نابود کردن اصحاب فیل ، قریش را بر ادامه زندگانی طبق عادت دیرینه آنان ، توانمند ساخت .

لإیلـف قریش

این سوره با سوره قبل، ارتباطی تنگاتنگ دارد تا حدی که برخی آن دو را یک سوره شمرده و برخی دیگر جداساختن آن را از سوره فیل در نماز جایز نمی دانند. بنابراین «لایلاف» علت «جعلهم کعصف مأکول» را بیان می کند; یعنی، خداوند سپاه ابرهه را نابود ساخت تا قریش بتوانند به ایلاف خود ادامه دهند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - قریش - 106 - 2 - 5

5 - خداوند ، با از میان بردن سپاه ابرهه ، راه های کوچ زمستانی و تابستانی قریش را امنیت بخشید .

إیلـفهم رحلة الشتاء و الصیف

5- آثار هلاکت اصحاب کهف

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - قریش - 106 - 1 - 7

7 - نابودی اصحاب فیل ، مایه استحکام پیوند قریش با شهر مکه و باقی ماندنشان در آن *

لإیلـف قریش

آیه بعد یا تفسیر این آیه است که در نتیجه «ایلافهم» در آن بدل خواهد بود و یا ذکر خاص بعد از عام است که در نتیجه، این آیه به الفتی دیگر نیز علاوه بر الفت با کوچ های تابستانی و زمستانی، نظر خواهد داشت. ارتباط آیه شریفه با سوره قبل می تواند بیانگر آن باشد که استمرار پیوند قریش با مکه، مصداق برجسته ای برای عموم «ایلاف قریش» است.

6- آثار هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 51 - 1

1 - نابودی کافران گذشته تاریخ ، هشداری جدّی به هم اندیشان و همگنان آنها در هر عصر

و لقد أهلکنا أشیاعکم فهل من مدّکر

7- آثار هلاکت حق ستیزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 37 - 2

2 - فرجام هلاکت بار قدرت های حق ستیز تاریخ ، مایه تذکر خردمندان و مردمان حق شنو

إنّ فی ذلک لذکری لمن کان له قلب أو ألقی السمع

8- آثار هلاکت فرعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نازعات - 79 - 25 - 5

5 - هلاکت فرعون ، هشداری به مردم در امور دنیا و آخرت آنان بود .

فأخذه اللّه نکال الأخرة و الأولی

اضافه «نکال الأخرة. ..» ممکن است اضافه لامیه باشد; یعنی، هلاکت فرعون برای دیگران، هم نسبت به دنیای آنان و هم نسبت به آخرتشان مایه عبرت بود. در این صورت، مراد از «أخذه اللّه» هلاکت فرعون و غرق شدن او است که برای دیگران نکال آخرت و دنیابود; زیرا از طرفی به فرجام تکذیب پیامبران و گناه و انکار ربوبیت خداوند پی می برند ـ که اموری مربوط به آخرت است ـ و از طرفی دنیا را ناپایدار، حتی برای امثال فرعون می بینند.

9- آثار هلاکت فرعونیان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 29 - 1

1- هلاکت و نابودی فرعونیان مستکبر ، بدون کمترین بازتاب در نظام جهان

فما بکت علیهم السماء و الأرض

تعبیر «فما بکت علیهم» کنایه است از این که فرعونیان مستکبر ـ که خویش را مقتدر و عزیز می شمردند ـ با ذلت و غربت، هلاک شدند; بدون آن که کمترین خلأی در جهان احساس شود.

10- آثار هلاکت قارون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 82 - 7،12،14

7 - پیدایش روحیه تسلیم و رضا ( تسلیم در برابر اراده خدا و رضا به داده او ) در آرزومندان ثروت قارونی ، با مشاهده هلاکت غافلگیرانه وی

و أصبح الذین . .. ویکأنّ اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر

تعبیر «اللّه یبسط الرزق. ..» نشانگر این حقیقت است که روزیِ انسان ها در دست خداوند است. بنابراین ما به هر چه او مصلحت بداند (هر چند فقر و تنگدستی) راضی و تسلیم هستیم.

12 - آگاهی دل باختگان دنیا به عاقبت شوم دنیاطلبی ، پس از مشاهده نگون بختی قارون

لولا أن منّ اللّه علینا لخسف بنا

14 - آگاهی یافتن آرزومندان مال و ثروت به پی آمد شوم ناسپاسی در برابرنعمت های الهی ، با مشاهده نگون بختی قارون

ویکأنّه لایفلح الکـفرون

«کفر» (مصدر «کافرون») در این جا مقابل «شکر» و به معنای ناسپاسی است. جمله «و یکأنّه لایفلح الکافرون» اعتراف دنیاطلبان به ناسپاسی خود در مقابل خدا است و اشاره به علت هلاکت قارون دارد.

11- آثار هلاکت قوم لوط

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 174 - 5

5 - فرجام هلاکت بار قوم لوط ، هشداری جدی است به همه حق ستیزان .

ثمّ دمّرنا الأخرین . .. و ما کان أکثرهم مؤمنین

با توجه به لحن تهدیدآمیز آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از قوم لوط، این بود که بیشتر آنان پذیرای ایمان نبودند رساننده مطلب یاد شده است.

12- آثار هلاکت قوم نوح

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 122 - 4

4 - هلاکت قوم نوح ، نمود عزت و قدرت قاهر خداوند

ثمّ أغرقنا بعد الباقین . .. و إنّ ربّک لهو العزیز الرحیم

13- آثار هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 36 - 2

2 - فرجام هلاکت بار امت های کفرپیشه تاریخ ، به رغم شوکت مندی آنان ، هشداری به همه ملت های حق ستیز

و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أشدّ منهم بطشًا

14- آثار هلاکت مشرکان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 59 - 2

2 - هلاک شرک پیشگان مفسد و نجات مؤمنان به اراده الهی و در سایه تلاش های پیامبران ، شایان سپاس گزاری به درگاه خدا و فرستادن درود و سلام بر فرستادگان او

قل الحمد للّه و سلـم علی عباده الذین اصطفی

رهنمود الهی به حمد و ستایش برای او و فرستادن درود و سلام بر بندگان برگزیده اش (پیامبران)، در پی یادآوری مکرر نجات مؤمنان و هلاکت کافران، مطلب یاد شده را افاده می کند.

15- آثار هلاکت مفسدان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - نمل - 27 - 59 - 2

2 - هلاک شرک پیشگان مفسد و نجات مؤمنان به اراده الهی و در سایه تلاش های پیامبران ، شایان سپاس گزاری به درگاه خدا و فرستادن درود و سلام بر فرستادگان او

قل الحمد للّه و سلـم علی عباده الذین اصطفی

رهنمود الهی به حمد و ستایش برای او و فرستادن درود و سلام بر بندگان برگزیده اش (پیامبران)، در پی یادآوری مکرر نجات مؤمنان و هلاکت کافران، مطلب یاد شده را افاده می کند.

16- ابراهیم(ع) و هلاکت قوم لوط

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 74 - 3

3ـ ابراهیم ( ع ) ، پس از پی بردن به هدف فرشتگان ( نابودسازی قوم لوط ) ، با آنان به چون و چرا و جر و بحث پرداخت .

یجـدلنا فی قوم لوط

جمله «قد جاء أمر ربک» در آیه 76 می تواند قرینه ای بر این باشد که مراد از «یجادلنا»، «یجادل رسلنا» باشد.

17- اشتهار هلاکت قوم سبأ

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - سبأ - 34 - 19 - 5

5 - قوم سبا ، نابود و متلاشی شده و زبانزد و قصه مجالس گردیدند .

و اشکروا له . .. فأعرضوا ... ذلک جزینـهم بما کفروا ...و ظلموا أنفسهم فجعلنـهم أح

«أحادیث» (جمع «اُحدوثة») به معنای خبری است که مردم برای سرگرمی به همدیگر می گویند. هم چنین به معنای خبری است که به عنوان مثل، به کار می رود (مفردات راغب).

18- اندوه بر هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - اعراف - 7 - 93 - 11

11 ـ اندوهناک شدن بر هلاکت کفرپیشگان لجوج ، حتی در صورت خویش و هموطنی با آنان ، امری نکوهیده و ناروا

فکیف ءاسی علی قوم کفرین

19- انذار از هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 68 - 1

1- هشدار خداوند به حق ناسپاسان رهیده از خطرات و مشکلات ، به دچار شدن به خطرات و مهلکه های دیگر

فلمّا نجـّکم إلی البرّ أعرضتم . .. أفأمنتم أن یخسف بکم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 69 - 1

1- هشدار خداوند به حق ناسپاسان رهیده از خطر ، به دچار آمدن در همان مهلکه

أم أمنتم أن یعیدکم فیه تارة أخری

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 102 - 9

9- هشدار موسی ( ع ) به فرعون نسبت به فرجام هلاکت بار وی

و إنی لأظنّک یـفرعون مثبورًا

«ثبور» به معنای هلاکت و فساد است.

20- اهمیت هلاکت قوم نوح

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 121 - 6

6 - فرجام هلاکت بار قوم نوح ، هشداری جدی به همه حق ستیزان

إنّ فی ذلک لأیة

با توجه به لحن تهدیدآمیز این آیه و بیان این که علت انتقام گرفتن خداوند از قوم نوح، این بوده که بیشتر آنان پذیرای ایمان نبودند، برداشت یاد شده به دست می آید.

21- اهمیت هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 4 - 7

7- لزوم اهتمام رزمندگان مسلمان ، به نابودی سپاه کفر در مرحله نخست و نیندیشیدن به دیگر منافع و غنایم *

حتّی إذا أثخنتموهم فشدّوا الوثاق

گرایش به گرفتن اسیر، در یک احتمال ناشی از برخی تمایلات منفعت طلبانه و غنیمت جویانه بوده است. از این جهت خداوند، رزمندگان را از آن منع کرده و به هدف اصلی توجه داده است.

22- برادران یوسف و هلاکت یوسف(ع)

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - یوسف - 12 - 14 - 5

5ـ برادران یوسف در حضور پدر نابودی یوسف ( ع ) را برای خود ، امری خسارت بار و تباه کننده قلمداد کردند .

إنا إذًا لخـسرون

23- بنی اسرائیل و هلاکت قارون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 81 - 5

5 - حضور نداشتن مردم به هنگام واقعه فرورفتن خانه قارون در دل زمین

فما کان له من فئة ینصرونه

چنان که از آیه بعد استفاده می شود واقعه «فرو رفتن قارون» هنگام شب رخ داد; یعنی، زمانی که مردم در خانه هایشان آرمیده بودند. بنابراین در آن لحظه کسانی نبودند که بتوانند به یاری قارون بشتابند و قارون در اوج بی کسی در کام زمین فرو رفت. جمله «ما کان له من فئة...» بیانگر این معنا است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 82 - 1

1 - اطلاع یافتن مردم از فرو رفتن قارون با خانه اش در کام زمین در بامداد آن شب

و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس

24- تذکر هلاکت اصحاب فیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فیل - 105 - 1 - 10

10 - توجّه به ماجرای اصحاب فیل ، دلگرم کننده و اطمینان بخش برای پیامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان عصر بعثت

ألم تر کیف فعل ربّک بأصحـب الفیل

25- تذکر هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 89 - 5

5ـ یادآوری تاریخ پیشینیان و بیان علت نابودی و گرفتاری آنان به عذاب های الهی ، از روش های تبلیغی حضرت شعیب ( ع ) بود .

و یـقوم لایجرمنّکم شقاقی أن یصیبکم مثل ما أصاب قوم نوح

26- تعجب از هلاکت قارون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 82 - 4

4 - آرزوکنندگان ثروت قارونی ، با مشاهده فرورفتن وی و خانه اش در زمین شگفت زده شدند .

و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس یقولون ویکأنّ

واژه «وَیْ» وقتی به کار می رود که شخص بخواهد شگفتی خود را از موضوعی بیان کند.

27- تعجیل در هلاکت مجرمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 78 - 18

18 - لزوم فرصت ندادن به تبه کاران و به کیفر رساندن بی درنگ آنان

و لایسئل عن ذنوبهم المجرمون

از مفاد این آیه به دست می آید که بازجویی و محاکمه، به خاطر اخذ اقرار از گناه کاران و اثبات جرم، صورت می گیرد و چون مجرمان گناهشان مشهود است، نیازی به بازجویی و پرسش نیست. از این رو بدون فوت وقت باید آنان را به کیفر رساند.

28- تفکر در هلاکت قوم ثمود

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 30 - 1

1 - ترغیب مردم از سوی خداوند ; برای تأمل در سرنوشت هلاکت بار قوم ثمود

کذّبت ثمود بالنّذر . .. فکیف کان عذابی و نذر

29- توطئه هلاکت مؤمنان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - صافات - 37 - 56 - 3

3 - سوگند مؤکد بهشتیان برای هم نشینان دوزخی خود ، مبنی بر تلاش آنان در جهت هلاکت مؤمنان و معتقدان به معاد در دنیا

قال تاللّه إن کدتّ لتردین

«ارداء» (مصدر «تردین») به معنای نابودکردن است.

30- تهدید به هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 122 - 1

1ـ پیامبر (صلی الله علیه و آله) به کافران لجوج هشدار داد که آینده ای ناخوشایند ( هلاکت در دنیا و عذاب در آخرت ) در پیش خواهند داشت .

وانتظروا

با توجه به آیات گذشته که سخن از عذاب دنیوی و اخروی اقوام کفرپیشه داشت ، می توان گفت: مراد از «انتظروا» هشدار کافران به عذابهای دنیوی و اخروی است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - رعد - 13 - 41 - 4

4ـ خداوند کفرپیشگان و منکران رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله) را به هلاک ساختن آنان و از میان بردنشان تهدید کرد .

أولم یروا أنَّا نأتی الأرض ننقصها من أطرافها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 11 - 3

3- تهدید شدن جوامع ستمگر و مشرکان ، به هلاکت و نابودی از سوی خداوند

و کم قصمنا من قریة کانت ظالمة

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - طور - 52 - 31 - 2

2 - تهدید کافران مکّه از سوی خداوند ، به وقوع حوادثی ناگوار و مرگ آفرین برای ایشان در آینده

قل تربّصوا فإنّی معکم من المتربّصین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 51 - 4

4 - تهدید شدن کافران صدراسلام به هلاکت و نابودی ، از سوی خداوند

و لقد أهلکنا أشیاعکم فهل من مدّکر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - معارج - 70 - 41 - 2

2 - تهدید خداوند ، به هلاکت کافران حق ناپذیر

علی أن نبدّل خیرًا منهم و ما نحن بمسبوقین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قیامه - 75 - 34 - 1

1 - تکذیب کنندگان دین ، مورد نفرین و تهدید خداوند به عذاب و نابودی

و لـکن کذّب و تولّی . .. أولی لک فأولی

عبارت «أولی لک فأولی» ـ مانند «ویل لک» ـ برای تهدید و نفرین علیه دیگری به کار می رود و نوعاً کسانی مورد خطاب این جمله قرار می گیرند که در معرض هلاکت اند و بدین وسیله ترغیب می شوند که خود را از این مهلکه نجات دهند (برگرفته از مفردات راغب و تفاسیر).

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قیامه - 75 - 35 - 1

1 - تکذیب گران دین ، مورد نفرین و تهدید خداوند به عذاب و نابودی

و لـکن کذّب و تولّی . .. ثمّ أولی لک فأولی

گفتنی است که این آیه، تأکید برای آیه پیشین است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - انسان - 76 - 28 - 3

3 - تهدید شدن گنه پیشگان و کافران دنیاگرا در صدر اسلام ، به هلاکت و جایگزین شدن مردمی دیگر ، از سوی خداوند

وإذا شئنا بدّلنا أمثـلهم تبدیلاً

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 15 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 17 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و نابودی

ثمّ نتبعهم الأخرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 19 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 24 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 28 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 34 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 37 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 40 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 45 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 47 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 49 - 1

1 - تهدید شدن تکذیب گران دین ، از سوی خداوند به هلاکت و عذاب اخروی

ویل یومئذ للمکذّبین

«ویل»، در اصل به معنای عذاب و هلاکت است (لسان العرب) و در مقام تهدید و وعید به کار می رود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فجر - 89 - 9 - 6

6 - خداوند ، تهدیدکننده کافران عصر بعثت ، به فرجامی نظیر هلاکت قوم ثمود

ألم تر کیف فعل ربّک . .. و ثمود الذین جابوا الصخر بالواد

31- حتمیت هلاکت بخیلان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - لیل - 92 - 11 - 1

1 - ثروت بخیلان و زراندوزان ، هنگام سقوط و هلاکتشان ، کارساز نبوده و خطری را برطرف نمی سازد .

و ما یغنی عنه ماله إذا تردّی

«أغنی عنه»; یعنی، او را کافی بود (مفردات راغب) و «أغن عنی شَرَّک»; یعنی، شرّ خود را برگردان و بازدار (نهایه ابن اثیر).

براساس این دو معنا جمله «ما یغنی عنه ماله»; یعنی، ثروتش او را بی نیاز نمی سازد و از او [خطری را] باز نمی دارد. «تردّی» به معنای در معرض هلاکت قرار گرفتن است (مفردات راغب) و فعل «تردّی»; یعنی، سقوط کرد. (قاموس)

32- حتمیت هلاکت ثروت اندوزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - لیل - 92 - 11 - 1

1 - ثروت بخیلان و زراندوزان ، هنگام سقوط و هلاکتشان ، کارساز نبوده و خطری را برطرف نمی سازد .

و ما یغنی عنه ماله إذا تردّی

«أغنی عنه»; یعنی، او را کافی بود (مفردات راغب) و «أغن عنی شَرَّک»; یعنی، شرّ خود را برگردان و بازدار (نهایه ابن اثیر). براساس این دو معنا جمله «ما یغنی عنه ماله»; یعنی، ثروتش او را بی نیاز نمی سازد و از او [خطری را] باز نمی دارد. «تردّی» به معنای در معرض هلاکت قرار گرفتن است (مفردات راغب) و فعل «تردّی»; یعنی، سقوط کرد. (قاموس)

33- حتمیت هلاکت حق ستیزان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 36 - 6

6 - هلاکت ، سرنوشت محتوم همه توان مندان حق ستیز تاریخ

و کم أهلکنا . .. هل من محیص

34- حتمیت هلاکت سلطه طلبان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 36 - 11

11 - قدرت و امکانات مادی کافران و سلطه طلبان ، مایه نجات آنان از هلاکت و قهر الهی نخواهد بود .

و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أشدّ منهم بطشًا . .. هل من محیص

35- حتمیت هلاکت ظالمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - ابراهیم - 14 - 13 - 7

7- در پی تهدید شدن انبیا از سوی کفار ، خداوند به پیامبران وحی کرد که قطعاً ستمگران را هلاک خواهد کرد .

قالوا . .. لنخرجنّکم ... فأوحی إلیهم ربّهم لنهلکنّ الظـلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 56 - 3

3 - نابودی قدرت های جبار ، با تمامی اقتدار و شکوه ، سنت حتمی الهی است .

فجعلنـهم سلفًا و مثلاً للأخرین

معرفی کردن سرنوشت فرعونیان به عنوان عبرتی برای آیندگان، نشانگر آن است که چنین سرنوشتی، در انتظار همه جباران تاریخ است.

36- حتمیت هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - ق - 50 - 36 - 11

11 - قدرت و امکانات مادی کافران و سلطه طلبان ، مایه نجات آنان از هلاکت و قهر الهی نخواهد بود .

و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أشدّ منهم بطشًا . .. هل من محیص

37- حتمیت هلاکت گناهکاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - مرسلات - 77 - 18 - 2

2 - نابودی مجرمان ، از سنت های الهی در بستر تاریخ

کذلک نفعل بالمجرمین

جمله «کذلک نفعل. ..» در مقام بیان برای «ألم نهلک الأوّلین . ثمّ...» است; یعنی، سنت ما درباره هلاکت پیشینیان و پسینیان، درباره همه مجرمان تاریخ جاری و ساری است.

38- خطر هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 68 - 3

3- با امکان فرو رفتن انسان در دل خاک و یا گرفتار طوفان های شن شدن ، احساس امنیت دایمی کردن بیجاست .

فلمّا نجـّکم إلی البرّ أعرضتم . .. أفأمنتم أن یخسف بکم جانب البرّ أو یرسل علیکم

«خسف» مصدر فعل «یخسف» در لغت به معنای فرو بردن و «البرّ» به معنای بیابان و خشکی در مقابل «بحر» (دریا) است.

39- خطر هلاکت ظالمان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 59 - 14

14 - جوامع ستم پیشه در معرض عذاب قهر الهی

و ما کنّا مهلکی القری إلاّ و أهلها ظـلمون

40- خطر هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 74 - 4

4- کافران و روی گردانان از پذیرش آیات قرآن ، در خطر گرفتاری به سرنوشت هلاکت بار پیشینیان و ابتلا به عذاب های دنیوی

و إذا تتلی علیهم ءایتنا . .. و کم أهلکنا قبلهم من قرن

41- خطر هلاکت معرضان از قرآن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 74 - 4

4- کافران و روی گردانان از پذیرش آیات قرآن ، در خطر گرفتاری به سرنوشت هلاکت بار پیشینیان و ابتلا به عذاب های دنیوی

و إذا تتلی علیهم ءایتنا . .. و کم أهلکنا قبلهم من قرن

42- درخواست هلاکت فرعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تحریم - 66 - 11 - 13

13 - همسر فرعون ، از خداوند خواستار نابودی فرعون و حکومت ستم پیشه او

نجّنی من فرعون و عمله و نجّنی من القوم الظـلمین

برداشت یاد شده، مبتنی بر این احتمال است که آسیه، نجات خود را با نابودی فرعون و حکومت وی از خداوند خواستار شده باشد.

43- درخواست هلاکت قوم نوح

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - نوح - 71 - 28 - 13

13 - درخواست نوح ( ع ) از درگاه الهی ، مبنی بر افزودن هلاکت و بدبختی ستمگران حق ناپذیر

و لاتزد الظـلمین إلاّ تبارًا

«تبار»، به معنای هلاکت و نابودی است.

44- رضایت به هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 32 - 8

8 ـ عناد و لجاجت آدمی در برابر حق تا مرز رضایت به نابودی خویش و گرفتار شدن به عذاب های الهی

اللّهم إن کان هذا هو الحق من عندک فأمطر علینا حجارة . .. أو ائتنا بعذاب ألیم

45- رؤیت هلاکت قوم ثمود

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 44 - 6

6 - نظاره گری قوم ثمود ، بر مرگ دشوار و ناگزیر خویش ، نوعی عذاب برای آنان بود . *

فأخذتهم الصـعقة و هم ینظرون

تصریح به «و هم ینظرون» ـ در پی «أخذتهم. ..» ـ ظاهراًبه منظور بیان شدت ابتلا و گرفتاری قوم ثمود است.

46- زمینه هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 195 - 5

5 - ترک انفاق و خودداری از تأمین هزینه های جهاد ، زمینه ساز هلاکت ترک کنندگان انفاق و از عوامل سقوط جامعه است .

و أنفقوا فی سبیل اللّه و لاتلقوا بأیدیکم إلی التهلکة

جمله «لاتلقوا . ..» را می توان با مسأله تأمین هزینه های جهاد (أنفقوا فی سبیل اللّه) معنا کرد و می توان آن را در ارتباط با خود جهاد و مبارزه (قاتلوا فی سبیل اللّه) دانست و نیز می توان آن را بیانی برای آداب انفاق شمرد. برداشت فوق ناظر به وجه اول است; یعنی، هزینه های جهاد را تأمین کنید و با ترک آن خویشتن را به هلاکت نیفکنید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

4 - نساء - 4 - 133 - 5

5 ـ کفر و بی تقوایی ، زمینه هلاکت و انقراض ملتها

و إن تکفروا . .. ان یشأ یذهبکم ایها الناس

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 73 - 2

2 ـ ایجاد رابطه ولایی با کافران و حمایت از ایشان و درخواست حمایت از آنان ، بارور سازنده فتنه و تباهی بزرگ در زمین

و الذین کفروا . .. إلا تفعلوه تکن فتنة

ضمیر مفعولی در «لاتفعلوه» به قانونهایی که در آیه قبل مطرح شد و نیز به دستوری که از صدر همین آیه به دست می آید برمی گردد. در برداشت فوق ضمیر به قطع ولایت با کافران، که از جمله «الذین کفروا ... » استفاده شده، برگردانده شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 95 - 3

3ـ شرکورزی ، ستمگری ، کم فروشی و بی عدالتی در مبادلات ، عامل های دوری از رحمت خدا و زمینه ساز هلاکت است .

و إلی مدین أخاهم شعیبًا . .. ألا بُعدًا لمدین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 102 - 11

11- انکار آیات و معجزات الهی ، پس از علم به حقانیت آنها ، زمینه ساز هلاکت انسان

لقد علمت . .. و إنی لأظنّک یـفرعون مثبورًا

جمله «و إنی لأظنک . ..»، پس از بیان اینکه فرعون آگاهانه معجزات الهی را رد کرد و افسون خواند، می تواند در مقام بیان عاقبت شوم مخالفت وی با آیات و معجزات روشنگر الهی باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 13 - 5

5- خوش گذرانی و فرورفتن در ناز و نعمت و رفاه ، از زمینه های عذاب و هلاکت دنیوی

و کم قصمنا من قریة . .. وارجعوا إلی ما أُترفتم فیه

برداشت یاد شده از آمدن «فیه» ـ که برای ظرفیت است ـ استفاده می شود; بدین صورت که نعمت و رفاه، ظرف و انسان برخوردار، مظروف قرار گرفته است. این مطلب حاکی از فرورفتن مترفان ستمگر در ناز و نعمت است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 45 - 7

7- انسان ها بدون تمسّک به ریسمان دین ، در معرض سقوط و ابتلا به خطر ها وآفت های علاج ناپذیراند .

قل إنّما أُنذرکم بالوحی

انذار و اخطار وحی بیانگر وجود خطرها و آفت های بسیار بر سر راه انسان هااست. اگر آنان به این خطرها و آفت ها را به درستی می شناختند و به علاج آنها می پرداختند، آمدن انذار و اخطارهای الهی لغو می بود. بنابراین انذار الهی بیانگر این است که انسان بدون دین، با آفت ها و خطرهای مهلکی روبه رو خواهد شد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 77 - 6

6- تکذیب آیات الهی ، زشت کاری و سوء پیشینه ، زمینه های نزول عذاب الهی و هلاکت

الذین کذّبوا بـایتنا إنّهم کانوا قوم سوء فأغرقنـهم أجمعین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - فرقان - 25 - 36 - 6

6 ـ هلاکت فرعون و قومش ، پس از اتمام حجت خدا با آنان به وسیله موسی و هارون ( ع ) بوده است .

فقلنا اذهبا إلی القوم الذین کذّبوا بأیـتنا فدمّرنـهم تدمیرًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 194 - 9

9 - انسان ، بدون بهره مند شدن از وحی و تعالیم آسمانی ، با انواع خطر ها و آسیب های هلاکت بار مواجه خواهد بود .

و إنّه لتنزیل ربّ العـلمین . .. لتکون من المنذرین

برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که انذار و اخطار در جایی متصور و معقول است که در آن جا، خطرهایی جدی وجود داشته باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 78 - 15

15 - ترک انفاق و احسان ، جرمی هلاکت آفرین

أحسن . .. قال إنّما أُوتیته علی علم عندی أوَلم یعلم أنّ اللّه قد أهلک من قبله ..

برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که خداوند، قارون را به خاطر ترک احسان از مجرمان شمرده و او را تهدید به هلاکت کرد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - یس - 36 - 29 - 6

6 - کشتن مؤمنان مجاهد و مبلغان دینی ، گناهی بزرگ و زمینه ساز نزول عذاب و نابودی است .

قیل ادخل الجنّة . .. إن کانت إلاّ صیحة وحدة فإذا هم خـمدون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - صافات - 37 - 56 - 5

5 - تأثیر سوء هم نشینی با کافران و بَدان ، تا آستانه هلاکت و سقوط کامل

قال تاللّه إن کدتّ لتردین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - صافات - 37 - 57 - 4

4 - انسان ها در جامعه فاسد و محیط منحرف ، بدون ایمان به خدا و لطف او ، در معرض انحراف و هلاکت اند .

و لولا نعمة ربّی لکنت من المحضرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 50 - 5،8

5 - مؤثر نبودن اموال و برخورداری های انسان های ناسپاس در برابر نتایج ناگوار و پیامد های هلاکت بار ناسپاسی ( عذاب )

فما أغنی عنهم ما کانوا یکسبون

کارساز نبودن دارایی ها و نعمت ها ـ به قرینه صدر آیه بعد (فأصابهم سیئات ماکسبوا) در ارتباط با عذاب و پیامدهای هلاکت بار است.

8 - قشر مرفه و برخوردار ناسپاس ، در معرض عذاب و پیامد های هلاکت بار ناشکری خود

فما أغنی عنهم ما کانوا یکسبون

برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که این آیه، علاوه بر آن که درصدد موعظه و درس آموزی است، در مقام تهدید و بازدارندگی نیز می باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 51 - 2

2 - رفاه مندی و برخورداری از نعمت ها در سایه تلاش و دانش اقتصادی ، در صورت همراه بودن آن با ناسپاسی و غفلت از منشأ خدایی آنها ، هلاکت و بدبختی در دنیا را در پی خواهد داشت .

فما أغنی عنهم ما کانوا یکسبون فأصابهم سیّئات ما کسبوا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 27 - 4

4- غوطهوری در سرخوشی ها و امکانات دنیایی ، از زمینه های حق ستیزی و هلاکت *

إنّهم جند مغرقون . کم ترکوا ... فیها فـکهین

ترسیم برخورداری های فرعونیان ـ پس از یادکرد هلاکت ایشان ـ ممکن است از آن جهت باشد که این برخورداری ها، در حق ستیزی آنان نقش داشته است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - حاقه - 69 - 46 - 1،2

1 - مرگ و هلاکت ، مجازات الهی برای پیامبر (صلی الله علیه و آله) در صورت دروغ بستن بر خداوند

ثمّ لقطعنا منه الوتین

«وتین» نام رگی است در قلب که اگر بریده شود انسان بی درنگ می میرد. (قاموس المحیط)

2 - دروغ بستن بر خداوند ، دارای مجازات مرگ و هلاکت

و لو تقوّل علینا . .. لقطعنا منه بالوتین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - حاقه - 69 - 47 - 2

2 - مرگ و نابودی ، کیفر قطعی و رهایی ناپذیر گناه دروغ بستن بر خدا و ادعای دروغین نبوت

فما منکم من أحد عنه حـجزین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - لیل - 92 - 11 - 2

2 - بخلورزی ، و زراندوزی و تکذیب وعده های خداوند ، زمینه ساز سقوط و هلاکت

و أمّا من بخل . .. إذا تردّی

47- زمینه هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - غافر - 40 - 21 - 10

10 - گناهان ، زمینه ساز عذاب الهی و نابودشدن تمدن ها ، قدرت ها و آثار ملی

فأخذهم اللّه بذنوبهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 27 - 4

4- سنت خداوند بر هلاکت اقوام کافر ، پس از نمایاندن آیات گوناگون به آنان

و لقد أهلکنا . .. و صرّفنا الأیـت لعلّهم یرجعون

تذکر به «صرّفنا آیات»، در حقیقت بیانگر این است که خداوند تا وقتی که اتمام حجت نکند و آیات متعدد به کافران ننمایاند; ایشان را هلاک نمی کند.

48- زمینه هلاکت اهل انطاکیه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - یس - 36 - 30 - 6

6 - برخورد استهزاآمیز مردم انطاکیه با پیامبران خود ، سبب عذاب و نابودی آنان بود .

إن کانت إلاّ صیحة وحدة فإذا هم خـمدون . یـحسرة علی العباد ما یأتیهم من رسول إلاّ

49- زمینه هلاکت بنی اسرائیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 7 - 7

7- فسادانگیزی و بدکرداری بنی اسرائیل ، زمینه ساز شکست و نابودی آنان

بعثنا علیکم عبادًا لنا . .. و إن أسأتم فلها فإذا جاء وعد الأخرة لیسئوا وجوهکم

جمله «إن أسأتم» می تواند تبیین کننده علت شکست نخستین و سرکوب شدن بعدی بنی اسرائیل باشد; یعنی، شکستهای آنان نمونه و مصداقی از نتیجه بدیهای آنهاست.

50- زمینه هلاکت ثروتمندان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 74 - 8

8- فریفته شدن به دنیا و امکانات فناپذیر آن و اصیل پنداشتن آنها ، از زمینه های سقوط تمدن ها و نابودی دنیاگرایان است .

أیّ الفریقین خیر مقامًا . .. و کم أهلکنا قبلهم من قرن

51- زمینه هلاکت جامعه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - حجر - 15 - 58 - 4

4- جرم پیشگی و تبه کاری ، زمینه ساز هلاکت و نابودی جوامع بشری

قالوا إنا أُرسلنا إلی قوم مجرمین

52- زمینه هلاکت جوامع

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - حجر - 15 - 74 - 5

5- جوامع مبتلا به انحرافات جنسی و همجنس بازی ، در معرض نابودی و عذاب الهی

و جاء أهل المدینة . .. قال إن هـؤلاء ضیفی فلاتفضحون ... فأخذتهم الصیحة ... فجعلن

53- زمینه هلاکت دنیوی

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 69 - 8

8- امکان ابتلای انسان به عذاب و هلاکت دنیوی ، پس از عبرت نیاموختن از هشدار های خداوند

فلمّا نجـّکم إلی البرّ أعرضتم . .. أم أمنتم أن یعیدکم فیه ... فیغرقکم بما کفرتم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 51 - 3

3 - بدکرداری و زشت کاری ، دارای نتایج و پیامد های هلاکت بار دنیایی

فأصابهم سیّئات ماکسبوا

54- زمینه هلاکت قوم عاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 26 - 9

9- عدم استفاده قوم عاد از ابزار شناخت خود در طریق حق ، زمینه ساز سقوط و هلاکت آنان

فأصبحوا لایری إلاّ مسـکنهم . .. فما أغنی عنهم سمعهم و لا أبصـرهم و لا أفئدتهم من

55- زمینه هلاکت قوم لوط

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - حجر - 15 - 74 - 3

3- عمل لواط و همجنس بازی قوم لوط ، زمینه ساز نزول عذاب بر آنها و نابودی شهر و دیار و هلاکت خودشان گردید .

و جاء أهل المدینة . .. قال إن هـؤلاء ضیفی فلاتفضحون ... فأخذتهم الصیحة مشرقین .

56- زمینه هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 27 - 4

4- سنت خداوند بر هلاکت اقوام کافر ، پس از نمایاندن آیات گوناگون به آنان

و لقد أهلکنا . .. و صرّفنا الأیـت لعلّهم یرجعون

تذکر به «صرّفنا آیات»، در حقیقت بیانگر این است که خداوند تا وقتی که اتمام حجت نکند و آیات متعدد به کافران ننمایاند; ایشان را هلاک نمی کند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 35 - 18

18- مجازات و نابودی کافران ، پس از ابلاغ پیام حق و اتمام حجت بر آنان است .

بلـغ فهل یهلک إلاّ القوم الفـسقون

با توجه به فای «فهل» ـ که می تواند بیانگر تفریع باشد ـ استفاده می شود که بلاغ و اتمام حجت، همواره قبل از مجازات و کیفر کافران صورت گرفته و می گیرد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - انسان - 76 - 28 - 5

5 - جوامع کفرپیشه و گناه کار ، در معرض نابودی از سوی خداوند

و لاتطع منهم ءاثمًا أو کفورًا . .. إنّ هـؤلاء یحبّون العاجلة و یذرون وراءهم ...

57- زمینه هلاکت کافران مکه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - حجر - 15 - 8 - 5

5- در صورت تحقق درخواست کافران برای نزول ملائکه ، تمامی آنان هلاک می شوند و مهلتی برای ایمان نخواهند داشت .

ما ننزّل الملئکة إلاّ بالحقّ و ما کانوا إذًا منظرین

انظار مصدر «منظر» به معنای تأخیر انداختن است و حصر در آیه، نشان می دهد که با آمدن ملائکه، اجل هیچ کدام از کفار به تأخیر نخواهد افتاد و به هلاکت خواهند رسید.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

9 - حجر - 15 - 8 - 8

58- زمینه هلاکت گناهکاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - شوری - 42 - 34 - 3

3 - انسان های گنه کار ، مستحق کیفر الهی و در معرض هلاکت و نابودی به واسطه اعمال ناشایست خویش

أو یوبقهنّ بما کسبوا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 32 - 4

4 - جامعه مجرم ، در معرض انتقام الهی و نابودی

قالوا إنّا أُرسلنا إلی قوم مجرمین

بیان هشدار دهنده و هدایت قرآنی، با ذکر رسالت فرشتگان به سوی مجرمان، پیامدار معنای یاد شده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - انسان - 76 - 28 - 5

5 - جوامع کفرپیشه و گناه کار ، در معرض نابودی از سوی خداوند

و لاتطع منهم ءاثمًا أو کفورًا . .. إنّ هـؤلاء یحبّون العاجلة و یذرون وراءهم ...

59- زمینه هلاکت مکذبان قرآن

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - قلم - 68 - 44 - 6

6 - عوامل و زمینه های سقوط و هلاکت تکذیب گران ، ناشناخته برای خود آنان

سنستدرجهم من حیث لایعلمون

60- زمینه هلاکت منافقان

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 52 - 5

5 ـ نیرو و قدرت مؤمنان ، وسیله تحقق اراده الهی در نابودی و عذاب منافقان

أن یصیبکم اللّه بعذاب من عنده أو بأیدینا

61- ساره و هلاکت قوم لوط

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 71 - 4

4ـ همسر ابراهیم ، در پی اطلاع از مأموریت فرشتگان ( هلاک سازی قوم لوط ) شادان و خندان شد .

إنا أُرسلنا إلی قوم لوط. وامرأته قائمة فضحکت

برداشت فوق از تفریع جمله «ضحکت» به وسیله حرف «فاء» بر «إنا أُرسلنا. ..» در آیه قبل استفاده شده است; یعنی، آنچه مایه شادمانی همسر ابراهیم شد، این بود که دریافت قوم بزهکار لوط بر عذاب الهی گرفتار خواهند شد.

62- سرعت هلاکت اهل انطاکیه

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - یس - 36 - 29 - 4

4 - عذاب و نابودی مردم انطاکیه ، بسیار سریع و به دور از انتظار آنان بود .

فإذا هم خـمدون

برداشت یاد شده با توجه به آمدن «إذا»ی فجائیه است.

63- سنت هلاکت حق ناپذیران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - زخرف - 43 - 8 - 7

7 - نابودی تمدن ها و جوامع حق ناپذیر ، سنت الهی است .

و ما یأتیهم من نبیّ . .. فأهلکنا أشدّ منهم بطشًا

طرح بعثت پیامبران در طول تاریخ و مواجه شدن آنان با مخالفت و استهزا و یادآوری نابودی مخالفان، می تواند اشاره به سنت

بودن این جریان داشته باشد.

64- سهولت هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 47 - 5

5 - نابودی اقوام کفرپیشه تاریخ ، امری آسان برای بنیانگذار بنای شگفت و عظیم آسمان

فأخذتهم الصـعقة . .. و السّماء بنینـها بأییْد و إنّا لموسعون

در آیات پیشین سخن از هلاکت اقوام کفرپیشه تاریخ بود و در این آیه، سخن از قدرت مطلق و بی بدیل او است. از ارتباط این آیات، مطلب بالا استفاده می شود.

65- سهولت هلاکت امت ها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - یس - 36 - 28 - 3

3 - نابود کردن جوامع محکوم به فنا ، امری آسان برای خدا و او بی نیاز از لشکر آسمانی است .

جند من السماء و ما کنّا منزلین

تأکید خداوند بر نفرستادن هیچ لشکر آسمانی و نیز عذاب و نابود کردن انسان های محکوم به فنا تنها با یک صیحه ـ که در آیه بعد آمده است ـ می تواند بیانگر برداشت یاد شده باشد.

66- سهولت هلاکت کافران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 47 - 5

5 - نابودی اقوام کفرپیشه تاریخ ، امری آسان برای بنیانگذار بنای شگفت و عظیم آسمان

فأخذتهم الصـعقة . .. و السّماء بنینـها بأییْد و إنّا لموسعون

در آیات پیشین سخن از هلاکت اقوام کفرپیشه تاریخ بود و در این آیه، سخن از قدرت مطلق و بی بدیل او است. از ارتباط این آیات، مطلب بالا استفاده می شود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 50 - 6

6 - نابود ساختن امت های کفرپیشه و مجرم ، امری آسان و بی مؤونه برای خداوند

و ما أمرنا إلاّ وحدة کلمح بالبصر

با توجه به این که در آیات پیشین، سخن از هلاکت جوامع مجرم بود و در آیه بعد نیز همین امر، دنبال شده است; احتمال می رود که مراد از «أمرنا»، مجازات و هلاکت کفرپیشگان و یا از مصادیق بارز آن باشد.

67- سهولت هلاکت گناهکاران

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - قمر - 54 - 50 - 6

6 - نابود ساختن امت های کفرپیشه و مجرم ، امری آسان و بی مؤونه برای خداوند

و ما أمرنا إلاّ وحدة کلمح بالبصر

با توجه به این که در آیات پیشین، سخن از هلاکت جوامع مجرم بود و در آیه بعد نیز همین امر، دنبال شده است; احتمال می رود که مراد از «أمرنا»، مجازات و هلاکت کفرپیشگان و یا از مصادیق بارز آن باشد.

68- شدت هلاکت اصحاب فیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فیل - 105 - 1 - 5

5 - هجوم ابرهه به مکه با سپاهیانی فیل سوار و سرکوب شدید آنان از جانب خداوند

ألم تر کیف فعل ربّک بأصحـب الفیل

آیات این سوره، به داستان «ابرهه» نظر دارد که شهرت آن تا حد مبدأ تاریخ شدن، از تصریح به نام او، بی نیاز ساخته است.

69- شگفتی هلاکت اصحاب فیل

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فیل - 105 - 1 - 2

2 - سرکوب فیل داران از جانب خداوند ، رخدادی شگفت و خاطره ای زنده در عصر بعثت

ألم تر کیف فعل ربّک بأصحـب الفیل

استفهام در «ألم تر» ـ علاوه بر تعجبی بودن ـ اصل رؤیت را تحقق یافته قلمداد کرده است; کنایه از این که گرچه مخاطب، آن حادثه را ندیده است; ولی شهرت آن به حدی است که گویا او نیز دیده است.

70- عبرت از هلاکت امتها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 98 - 6

6- بررسی تاریخ و پیدایش و زوال تمدن ها ، منبعی برای شناخت و عبرت آموزی و درک حقایق قرآن

فإنّما یسّرنـه. .. لتنذر به ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن

71- عبرت از هلاکت فرعون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - نازعات - 79 - 26 - 2

2 - تنها خداترسان از هلاکت و مجازات فرعون پند می گیرند و خود رااز گرفتاری به فرجامی نظیر آن برحذر می دارند .

إنّ فی ذلک لعبرة لمن یخشی

مراد از خشیت در «یخشی»، می تواند خشیت از خداوند باشد، جمله «و أهدیک إلی ربّک فتخشی» (در آیات پیشین) مؤید این احتمال است. اختصاص یافتن «عبرت» به «من یخشی» ـ با آن که هلاکت فرعون برای همگان درس عبرت است ـ بیانگر این نکته است که تنها، خداترسان از این عبرت بهره می گیرند.

72- عبرت از هلاکت قارون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 82 - 6

6 - فرورفتن شبانه قارون با خانه اش در کام زمین ، رخدادی سخت تکان دهنده ، بیدارگر و درس آموز برای کسانی که روز پیش آرزوی ثروتی چونان ثروت وی را داشتند .

و أصبح الذین تمنّوا مکانه بالأمس یقولون ویکأنّ اللّه یبسط الرزق لمن یشاء من عباد

کلمه «مکانه»، منصوب به نزع خافض و صفت برای اسم محذوف «مکاناً» است; یعنی، «الذین تمنّوا مکاناً مثل مکانه; آنان که دیروز منزلتی هم چون منزلت قارون را آرزو کرده بودند. ..».

73- عبرت از هلاکت قوم عاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 139 - 5

5 - سرگذشت هود ( ع ) و قوم عاد ، آیتی بزرگ و عبرت آموز برای دیگران

فکذّبوه فأهلکنـهم إنّ فی ذلک لأیة

واژه «ذلک» اشاره دارد به: نصیحت های هود(ع) و هشدارهای وی به عادیان، تأثیر ناپذیری آنان، تکذیب رسالت او و سرانجام هلاکت آنان به اراده خداوند. گفتنی است که کلمه «آیة» در اصل، به معنای نشانه است و در این جا معنایی معادل «عبرة» دارد و نکره آمدن آن برای تفخیم و بیانگر وجود مایه های بزرگ عبرت در داستان هود و عادیان است.

74- عبرت از هلاکت قوم لوط

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - صافات - 37 - 138 - 3

3 - سرگذشت قوم لوط ، مایه عبرت و درس آموز برای همگان

ثمّ دمّرنا الأخرین . و إنّکم لتمرّون علیهم ... أفلاتعقلون

75- عبرت ناپذیری از هلاکت امت ها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - بروج - 85 - 19 - 4

4 - اصرار کافران بر تکذیب تهدید های الهی ، مانع عبرت گیری آنان از فرجام هلاکت بار پیشینیان

هل أتیک . .. بل الذین کفروا فی تکذیب

76- علم به هلاکت اقوام پیشین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

19 - تغابن - 64 - 5 - 3

3 - اخبار مربوط به سرنوشت هلاکت بار اقوام کافر پیش از اسلام ، اخباری مهم و پرفایده

ألم یأتکم نبؤا الذین کفروا من قبل

«نبأ»، به اخبار مهم و پرفایده گفته می شود (مفردات راغب).

77- علم به هلاکت قوم عاد

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

20 - فجر - 89 - 6 - 2

2 - آگاهی دقیق پیامبر (صلی الله علیه و آله) ، به فرجام هلاکت بار قوم عاد

ألم تر کیف فعل ربّک بعاد

78- عوامل مصونیت از هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 70 - 15

15 ـ مصونیت از تباهی و هلاکت، نتیجه متذکر شدن با تذکارهای قرآن است.

و ذکر به أن تبسل نفس بما کسبت

جمله «أن تبسل»، با تقدیر لام تعلیل و حرف نفی، مفعول له برای «ذکر» می تواند باشد. بنابراین جمله چنین معنی می شود: به مردم با قرآن تذکر بده تا آنان گرفتار عواقب سوء اعمال خود نگردند.

79- عوامل نجات از هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 65 - 7

7 ـ خداوند در عین قدرت بر عذاب و نابودی مشرکان، آنان را از مهلکه ها نجات می دهد.

قل الله ینجیکم ممنها و من کل کرب . .. قل هو القادر علی أن یبعث علیکم عذابا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - مریم - 19 - 74 - 12

12- پیشرفت های اقتصادی و قدرت های چشم گیر ـ حتی در عالی ترین شکل آن ـ تضمین کننده نجات جامعه از نابودی نیست .

و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أحسن أثـثًا ورءیًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - زمر - 39 - 54 - 6

6 - راه توبه و بازگشت برای رهایی از پیامد های هلاکت بار برای همه گنه کاران باز است .

و أنیبوا إلی ربّکم و أسلموا له من قبل أن یأتیکم العذاب

80- عوامل هلاکت

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

1 - بقره - 2 - 64 - 6

6 - بنی اسرائیل بر اثر شکستن پیمان الهی ، در آستانه زیانکاری و تباه کردن هستی خویش ، قرار گرفتند .

فلولا فضل اللّه علیکم و رحمته لکنتم من الخسرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

5 - انعام - 6 - 137 - 11

11 ـ شریکان موهوم خداوند با تزیین اعمال ناروا موجبات هلاکت و سردرگمی و اشتباه در دین را برای مشرکان فراهم می سازند.

و کذلک زین . .. لیردوهم و لیلبسوا علیهم دینهم

«ردی» به معنای هلاکت و «لبس» به معنای اشتباه است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

6 - انفال - 8 - 53 - 12

12 ـ هلاکت و نابودی مشرکان مکه در کارزار بدر ، پیامد گناهان و کفرشان به آیات الهی بود .

ذلک بأن اللّه لم یک مغیرا نعمة أنعمها علی قوم حتی یغیروا ما بأنفسهم

«ذلک» علاوه بر اینکه اشاره به فرجام شوم فرعونیان و کافران پیش از آنان است، می تواند اشاره به قضایای جنگ بدر و نابودی مشرکان مکه نیز داشته باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

7 - توبه - 9 - 42 - 11

11 ـ متخلفان از جنگ تبوک ( منافقان ) ، به تخلف خویش و سوگند های دروغینشان ، در جهت هلاکت خود گام برداشتند .

سیحلفون باللّه . .. یهلکون أنفسهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 63 - 15،16

15ـ صالح ( ع ) ، توجه کردن به درخواست کافران قومش ( ترک ابلاغ توحید ) را ، مایه خسارت و تباهی خویش دانست .

فما تزیدوننی غیر تخسیر

«تخسیر» به معنای خسارت زدن می باشد و فاعل آن قوم ثمود است.

16ـ ترک وظایف الهی به خاطر خوشایند کافران ، مایه خسارت و تباهی است .

فما تزیدوننی غیر تخسیر

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

8 - هود - 11 - 116 - 2

2ـ فساد و تبه کاری های امت های گذشته ، عامل گرفتاری آنان به عذاب و هلاکت

فلولا کان من القرون من قبلکم أُولُوا بقیة ینهون عن الفساد

عبارت «ممن أنجینا منهم» قرینه بر این است که مقصود از «القرون من قبلکم» امتهایی اند که به عذابهای الهی گرفتار شده و به هلاکت رسیده اند.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 16 - 9

9- عملکرد انسان ها در نابودی و هلاکت آنان ، نقش تعیین کننده دارد .

و إذا أردنا أن نهلک قریة . .. ففسقوا فیها فحقّ علیها القول فدمّرنـها

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 69 - 10

10- عقیده و عمل انسان ، دارای نقشی تعیین کننده در کشیده شدن او به کام خطرات و مهلکه ها

فیغرقکم بما کفرتم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 76 - 8

8- ممانعت از نشر تعالیم الهی و تنگ کردن عرصه تبلیغ برای انبیا ، عامل هلاکت و نابودی

لیخرجوک منها و إذًا لایلبثون خلـفک

احتمال دارد که اخراج پیامبر(صلی الله علیه و آله) از مکه، از آن جهت امری بزرگ شمرده شده که اخراج آن حضرت، برای ممانعت از هدایت و تبلیغ او بوده و چنین عملی هلاکت و نابودی قطعی را در پی داشته است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

10 - اسراء - 17 - 103 - 9

9- تأیید ، همراهی و تقویت عناصر فاسد و حاکمیت های ظالم ، دارای فرجامی هلاکت بار و مشترک با آنها

فأغرقنـه و من معه جمیعًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 16 - 9،10

9 - تباهی و هلاکت ، فرجام بی توجهی به آخرت و بی اعتنایی به جزای اعمال است .

فلایصدّنک عنها . .. فتردی

«تردی» از «ردی» به معنای هلاکت مشتق است و پی آمد شبهه افکنی های منکران معاد را بیان می کند.

10 - پیروی از هوای نفس ، عامل تباهی و هلاکت است .

فلایصدّنک عنها من . .. اتبع هویه فتردی

آیه، کسانی را که از هواپرستان فریب خورده اند، هلاک شده می داند; قهراً هواپرستان، خود نیز چنین سرنوشتی خواهند داشت.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - طه - 20 - 61 - 5

5 - افترای بر خداوند و گفتن چیز های دروغ و خود بافته در باره او ، گناهی عظیم و موجب استحقاق عذاب استیصال و نابودی است .

لاتفتروا علی اللّه کذبًا فیسحتکم بعذاب

«إسحات» (مصدر «یسحتکم») به معنای ریشه کن کردن و نابود ساختن است. «فیسحتکم بعذاب» با توجه به نکره بودن «عذاب» ـ که بر عظمت و شدت آن دلالت دارد ـ به این معنا است: شما را با عذابی سخت، ریشه کن و هلاک خواهد ساخت.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

11 - انبیاء - 21 - 9 - 9

9- اسراف کاری ، زمینه ساز حق ناپذیری و مخالفت با پیامبران و از موجبات هلاکت و نابودی است .

و أهلکنا المسرفین

توصیف هلاک شدگان به «مسرفان»، می تواند مشعر به علیت و تأثیر این وصف در هلاکت آنان باشد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - مؤمنون - 23 - 27 - 17

17 - شرک ، حق ناپذیری و تکذیب پیامبران ، ظلمی است هلاکت بار .

فقال الملؤا الذین کفروا . .. و لاتخـطبنی فی الذین ظلموا إنّهم مغرقون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - مؤمنون - 23 - 54 - 3

3 - حق ناپذیری ، تعصب و جمود بر فرقه گرایی ، گردابی است هلاکت بار .

فتقطّعوا أمرهم بینهم . .. فذرهم فی غمرتهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - نور - 24 - 63 - 9،12

9 - خداوند ، مردم را از پیامد ناگوار و هلاکت بار سرپیچی از فرمان های پیامبر (صلی الله علیه و آله) بر حذر می دارد .

فلیحذر الذین یخالفون عن أمره أن تصیبهم فتنة أو یصیبهم عذاب ألیم

برداشت یاد شده، مبتنی بر این است که ضمیر «أمره» به پیامبر(صلی الله علیه و آله) بازگردد و با توجه به آیه قبل که سخن از فراخوانی پیامبر(صلی الله علیه و آله) برای امر جامع به میان آورده و نیز مسأله فراخوانی ایشان را مطرح کرده است ظاهر آیه شریفه نیز مطابق همین مبنا می باشد.

12 - خداوند ، مردم را از پیامد ناگوار و هلاکت بار سرپیچی از فرمان های الهی ، برحذر داشت .

فلیحذر الذین یخالفون عن أمره أن تصیبهم فتنة أو یصیبهم عذاب ألیم

برداشت فوق، براساس این احتمال است که ضمیر «أمره» به خدا بازگردد و مقصود از «أمر» همان چیزی است که جمله «لاتجعلوا دعاء الرسول» بازگو کننده آن است; زیرا نهی از چیزی مستلزم امر به ضد آن (امر) است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

12 - فرقان - 25 - 37 - 9

9 ـ ظلم ، درپی دارنده هلاکت دنیوی و عذاب دردناک اخروی

و أعتدنا للظـلمین عذابًا ألیمًا

مقصود از «ظالمین» همان تکذیب کنندگان آیات الهی و انبیا هستند. بنابراین آمدن آن به صورت اسم ظاهر، برای بیان این نکته است که علت هلاکت دنیوی و عذاب اخروی آنان ظلم خود آنها بوده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 120 - 5

5 - جدایی از خط پیامبران ، مایه هلاکت و نابودی است .

فأنجینـه و من معه . .. ثمّ أغرقنا بعد الباقین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - شعراء - 26 - 173 - 3

3 - مظاهر خشم الهی پس از انذار و اخطار ، دارای آثاری هلاکت بار و ویرانگر

فساء مطر المنذرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 40 - 6

6 - ظلم و بیدادگری ، پی آمدی شوم و سرنوشتی هلاکت بار در دنیا

فأخذنـه و جنوده فنبذنـهم فی الیمّ فانظر کیف کان عـقبة الظـلمین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 78 - 9

9 - قدرت طلبی و زراندوزی ، از موجبات هلاکت و بدفرجامی

أوَلم یعلم أنّ اللّه قد أهلک . .. من هو أشدّ منه قوّة و أکثر جمعًا

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 81 - 10

10 - طغیان ، سرمستی ، فسادانگیزی ، فخرفروشی و خودنمایی ، از عوامل هلاکت و نابودی

إنّ قـرون . .. فبغی ... لاتفرح ... و لاتبغ الفساد ... فخرج علی قومه فی زینته ...

برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که خداوند پس از برشمردن تعدادی از اوصاف ناپسند قارون، مسأله نابودی وی را مطرح فرمود. این نکته می رساند که اوصاف یاد شده در نابودی وی مؤثر بوده است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

13 - قصص - 28 - 82 - 14،15

14 - آگاهی یافتن آرزومندان مال و ثروت به پی آمد شوم ناسپاسی در برابرنعمت های الهی ، با مشاهده نگون بختی قارون

ویکأنّه لایفلح الکـفرون

«کفر» (مصدر «کافرون») در این جا مقابل «شکر» و به معنای ناسپاسی است. جمله «و یکأنّه لایفلح الکافرون» اعتراف دنیاطلبان به ناسپاسی خود در مقابل خدا است و اشاره به علت هلاکت قارون دارد.

15 - ناسپاسی در برابر نعمت های الهی ، درپی دارنده هلاکت انسان و نابودی ثروت وی

فخسفنا به و بداره الأرض . .. ویکأنّه لایفلح الکـفرون

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - فاطر - 35 - 26 - 6

6 - تکذیب پیامبران و مبارزه با آنان ، مایه هلاکت و نابودی است .

و إن یکذّبوک فقد کذّب الذین من قبلهم جاءتهم رسلهم . .. ثمّ أخذت الذین کفروا فکیف

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

15 - صافات - 37 - 56 - 4

4 - کفر و انکار معاد ، موجب نابودی و سقوط انسان

قال تاللّه إن کدتّ لتردین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

16 - فصلت - 41 - 23 - 1،4،6

1 - بی اعتقادی به علم مطلق و فراگیر پروردگار ، پنداری نادرست و هلاکت بار

و ذلکم ظنّکم الذی ظننتم بربّکم أردیـکم

4 - بی اعتقادی به علم گسترده الهی ، موجب انحطاط ، سقوط و نابودی انسان

أنّ اللّه لایعلم . .. ظننتم بربّکم أردیـکم

«ارداء» (مصدر «اردی») به معنای نابود کردن و هلاک ساختن است.

6 - گمان های بی جا و ناروا نسبت به خداوند ، عامل هلاکت و خسران آدمی

ذلکم ظنّکم . .. بربّکم أردیکم فأصبحتم من الخـسرین

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - دخان - 44 - 37 - 8

8- انکار معاد ، جرمی مستحق هلاکت

إن هی إلاّ موتتنا . ..إنّهم کانوا مجرمین

این آیه، همگونی مشرکان با اقوام هلاک شده پیشین در مجرم بودن را اثبات می کند و آنچه در آیات پیشین به عنوان نقطه منفی یاد شده، انکار معاد است.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - احقاف - 46 - 35 - 17

17- فسق و خروج از طاعت خداوند و شکستن قوانین الهی ، عامل هلاکت حتمی

فهل یهلک إلاّ القوم الفـسقون

«فسق»، در لغت به معنای شکافتن و خروج از حریم است و در این جا به معنای قانون شکنی و شکستن حریم بندگی است. از آن جا که وصف مشعر به علیت است، مطلب بالا استفاده می شود.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - محمد - 47 - 13 - 6

6- هلاکت برخی از جوامع نیرومند در گذشته تاریخ ، به خاطر کفرورزی

و کأیّن من قریة . .. أهلکنـهم

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

17 - حجرات - 49 - 2 - 11

11 ـ بی احترامی به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و رهبری الهی ، دارای آثار ویرانگر و فراتر از درک و تحلیل خود انسان *

لاترفعوا أصوتکم . .. و لاتجهروا له بالقول ... أن تحبط أعمـلکم و أنتم لاتشعرون

برداشت بالا بدان احتمال است که «و أنتم لاتشعرون» نظر به اصل تأثیر داشته باشد; یعنی، شما درک نمی کنید که بی احترامی به پیامبر(صلی الله علیه و آله) تا چه میزان تأثیر منفی دارد.

جلد - نام سوره - سوره - آیه - فیش

18 - ذاریات - 51 - 50 - 4

4 - دل سپردن به غیر خدا ، مایه هلاکت انسان