مشخصات کتاب
سرشناسه:ارفع، سید کاظم، 1323 -
عنوان و نام پدیدآور:گریزی از قرآن به کربلا/ تالیف سیدکاظم ارفع.
مشخصات نشر:تهران : پیام عدالت، 1392.
مشخصات ظاهری:148ص.
شابک:125000ریال: 978-964-152-282-9
وضعیت فهرست نویسی:فیپا
یادداشت:کتابنامه.
موضوع:حسین بن علی (ع)، امام سوم، 4 - 61ق.
موضوع:واقعه کربلا، 61ق.
رده بندی کنگره:BP41/5/الف46گ4 1392
رده بندی دیویی:4 297/953
شماره کتابشناسی ملی:3120785
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
گریزی از قرآن به کربلا
تالیف سیدکاظم ارفع
1392
فهرست مطالب
مدخل: «حسین علیه السلام و قرآن»...5
گریه بر امام حسین علیه السلام: ...9
تفاوت مسیحیان با مسلمان نماهای منافق:...13
او برای حسین علیه السلام چون مالک اشتر برای علی علیه السلام بود:...17
شجاعان بی بدیل:...23
نمونه ای از توبه واقعی:...27
آئینه ای تمام قد از رسول الله صلی الهه علیه واله:...31
تبعیض نژادی در کربلا نبود:...35
جلو افتادگان عقب مانده و عقب ماندگان جلو افتاده:...39
طفلی که به دریا افتاد و طفلی که به خون غلطید:...44
انصار بی نظیر:...48
عارفانه ترین شب تاریخ:...55
اسم رمز «کهیعص»...59
قابل توجه دوستداران و ارادتمندان به حضرت حسین علیه السلام:...63
نمونه ای از مادران فداکار صحنه کربلا:...66
مدرس ایثار: ...69
پیر غلامان عاشورا:...72
آرزوی جهاد با کافران:...78
یادگاران امام حسن مجتبی علیه السلام:...80
آخرین شهید در بین اصحاب:...84
شهادت قرآن ناطق: ...86
انگشتر بخشی در حال رکوع و انگشت و انگشتر بردن در گودال قتلگاه:...93
غمبار ترین شب تاریخ: ...96
توفیق بزرگ قبیله بنی اسد: ...103
آغاز اسارت: ...106
آیا قرآن خوانده ای؟! ....109
خطا به خوان خرابه:...112
تبلیغ فرهنگ عاشورا توسط امام سجاد علیه السلام: و عمه اش حضرت زینب علیهاالسلام:... 116
میزبان مسیحی توسط میهمان، مسلمان می شود: ...140
بازگشت به کربلا: ...143
فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام:...146
بسم الله الرحمن الرحیم
مدخل
مدخل:حسین علیه السلام و قرآن:
حسین علیه السلام کلام حقیقی و گویای خداوند است، وجودش بسان کلام خداست و بیان گر کلام خاموش خداوند است و کلام خاموش خداوند که قرآن است کلام گویای خدا حسین علیه السلام است این دو از یکدیگر گسست ناپذیرند و آن دو سرمایه ی گران بهای الهی هستند که پیامبر خدا از خود به یادگار گذاشت و در میان امتش به امانت سپرد.
پیامبرصلی الله علیه واله در میان امتش ویژگی هایی را از آنی حسین علیه السلام نمود،
دستش را گرفت و بر فراز منبر برد و به مردم فرمود: «ای مردم! این حسین فرزند علی است. او را بشناسید و گرامی اش بدارید.(1)
1) امالی صدوق ص 478
و فرمود: «خداوندا! همانا من حسین علیه السلام را نزد تو و مؤمنان نیکوکار به امانت می سپارم.» (1)258
حالا با نگرش دقیق به روایات ذیل ببینید امام حسین علیه السلام چگونه همتای قرآن است. درباره ی قرآن آمده «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ »؟2(2)
این قرآن مردم را به راهی محکم تر هدایت فرماید.
امام حسین نیز هدایتگر انسان ها به سوی ایمان بود و در روز شهادتش راه های هدایت و اصلاح را میان حق گرایان و باطل گرایان نشان داد» (3)
قرآن در شب قدر نازل شد «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ »(4)ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم.
در شب ولادت امام حسین علیه السلام مثل شب قدر فرشتگان و روح الامین به اذن پروردگارشان فرود آمدند و خداوند سلام خویش را بر زبان جبرئیل جاری ساخت و سلام و تبریک خداوند تا سپیده دم نثار حسین علیه السلام عطا گردید. (5)
قرآن شفابخش است «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَ»(6)
و از قرآن، آیه ها نازل می کنیم که برای اهل ایمان! شفا و رحمت است.
حسین علیه السلام نیز شفابخش بیماری های باطنی است و تربت
حسین علیه السلام نیز شفابخش بیماری های ظاهری است و آن حضرت برای مؤمنان رحمت است و چه بسیارند کسانی که به دست حسین علیه السلام رستگار شدند.(1)
قرآن و حسین علیه السلام هر دو نورند: «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِی أَنْزَلْنَا وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ»(2)08
بنابراین به خدا و رسول او و نوری که نازل کردیم، ایمان بیاورید که خدا به آنچه می کنید آگاه است.
در حدیث آمده که حسین علیه السلام پیش از آفرینش موجودات به صورت نوری خاص آفریده شد. (3)و در روایت دیگر نقل شده که حسین علیه السلام به صورت نوری در صلب بندگان خوب خدا قرار گرفت تا نورش از نسلی به نسل دیگر منتقل شود. (4)23مثل عبارت فوق در زیارت وارث نیز آمده است:
«أَشْهَدُ أَنَّکَ نُوراً فِی الْأَصْلابِ الشَّامِخَةِ وَالْأَرْحامِ الْمُطَهَّرَةِ»
ای حسین عزیز و ای مولای من گواهی میدهم که تو نوری بودی در صلب های بلند مرتبه و در رحم های پاکیزه.
اگر نام این کتاب را گریزی از قرآن به کربلاء انتخاب کردم بدین خاطر است که امام حسین علیه السلام سراسر زندگیش همسوی قرآن شریف بود و هر آنچه در کربلا و بعد از آن برای آن حضرت و
اهل بیت گرامش رخ داد برگرفته و نمونه ای از آیات کریمه قرآن بود.
انشاء الله خواننده عزیز و گرامی هر وقت به تلاوت قرآن موفق گردید و آیاتی که در مطلع فصل ها آمده قرائت نمود یادی هم از حسین بن علی علیه السلام و اصحاب خوب و با وفایش و جوانان بنی هاشم و به ویژه امام سجادعلیه السلام و بانوی قهرمان کربلا حضرت زینب علیها سلام کند و قطره اشکی همراه با تلاوت بر مظلومیت عاشورائیان بریزد.
اربعین حسینی سال 1434 سیدکاظم ارفع
گریه بر امام حسین علیه السلام
«لَیْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ کَاشِفَةٌ ، أَفَمِنْ هذَا الْحَدِیثِ تَعْجَبُونَ ، وَتَضْحَکُونَ وَلَا تَبْکُونَ وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ» (1)
هیچ کس جز خداوند نمی تواند سختی های قیامت را بر طرف سازد، آیا از این سخن تعجب می کنید؟ و می خندید و گریه نمی کنید و همچنان در غفلت به سر می برید.
درست است که آیات ما را توجه به رستاخیز و حوادث قیامت می دهد. حسین بن علی علیه السلام نیز با حادثه عاشورا قیامتی در دنیا بر پا کرد که «یَوْمٌ فَرِحَتْ بِهِ آلُ زِیادٍ وَ آلُ مَرْوانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَیْنَ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَیْهِ» آن روز روزیست که خاندان زیاد و مروان در آن شادمانی کردند و خندیدند به جهت آنکه اقدام به کشتن حضرت حسین علیه السلام نمودند ولی دوستان و ارادتمند به حضرتش بر او گریستند.
مرحوم محدث قمی از شیخ مفیثد در کتاب ارشاد نقل می کند
1) .النجم / 58 تا 61
که ام سلمه رضی الله علیه گفت رسول خداصلی الله علیه واله شبی از نزد ما بیرون رفت و غیبت او طول کشید آنگاه بیامد ژولیده موی و گرد آلوده و مشت او بسته گفتم ای رسول خدا چه می شود که تو را ژولیده موی و گرد آلود می بینم؟ فرمود: در این وقت شبانه مرا به مواضعی از عراق بردند که آن را کربلا گویند در آنجا قتلگاه حسین فرزندم و جماعتی از فرزندان و اهل بیت مرا به من نشان دادند و از خون های آنها برداشتم و اکنون در دست من است و دست بگشود فرمود این را بگیر و نگاه دار پس بگرفتم دیدم چیزی مانند خاک اما سرخ است و آن را در شیشه ای نهادم و سر آن را بستم و نگاهداشتم چون حسین علیه السلام به جانب عراق بیرون شد شیشه را بیرون می آوردم هر روز و شب می بوییدم و به آن نگاه می کردم و می گریستم برای مصیبت آن حضرت پس چون روز دهم محرم شد آن روزی است که حسین علیه السلام به شهادت رسید آن را اول روز بیرون آوردم چنان بود که بود و چون آخر روز بیرون آوردم ناگهان دیدم خونی تازه سرخ است و در خانه ی خود فریاد زدم و بگریستم و اندوه خویش پوشیده داشتم مبادا دشمنان در مدینه بشنوند در شادمانی نمودن شتاب کنند پس آن روز و وقت را پیوسته در خاطر خود نگاه می داشتم تا خبر شهادت آن حضرت را آوردند و حقیقت آشکار شد. (1)
ابی هارون مکفوف می گوید: بر محضر امام صادق علیه السلام وارد شدم به من فرمود برای من شعر بخوان شروع کردم بخواندن
1) نفس المهموم، ص 22
فرمود: اینطور نه همان طور که در مجالس خود می خوانید و همان گونه که کنار قبر حضرت حسین علیه السلام مرثیه سرایی می کنید. ابی هارون می گوید: اشعاری خواندم امام گریست من خاموش شدم فرمود: سایر ابیات را بخوان من خواندم تا آخر آنگاه فرمود: باز هم بخوان پس خواندم: امام بگریست و زنان بیتابی نمودند و چون خاموش شدند به من فرمود ای ابا هارون هر کس شعری درباره ی حسین علیه السلام بخواند و ده نفر را بگریاند بهشت برای اوست آنگاه یکی یکی از این عدد کم کرد تا به یکی رسید و فرمود هر کس شعری بخواند درباره ی آن حضرت و یک نفر را بگریاند بهشت از برای اوست آنگاه فرمود هر کس به یاد او بلند بگرید بهشت برای اوست»(1)
ویژگی های اشکی که در غم حسین علیه السلام از دیده فرو می ریزد:
1- در روز رستاخیز هر چشمی به سبب سختی های آن روز گریان است مگر چشمی که بر حسین علیه السلام گریسته باشد که صاحب چنین چشمی به سبب نعمت های بهشت، خندان و شادمان است. (2)
2 - فرشتگان بر چشمی که بر حسین علیه السلام می گرید دست می کشند، زیرا فرشتگان اشک ها را از دیدگان، بر می گیرند و گردهم می آورند. (3)
3- پاداش هر کار نیکی اندازه ای دارد جز پاداش گریستن برحسین علیه السلام . (4)
4- گریستن بر حسین علیه السلام نیکوترین حالات را برای انسان فراهم می آورد و برای انسان حالتی نیکوتر از این نیست که پیامبر و امیر مؤمنان و حضرت زهرا و امام حسن و امام حسین علیهما السلام برای او دعا کنند.(1)
1) همان.
تفاوت مسیحیان با مسلمان نماهای منافق:
«فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَأَنْفُسَنا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکاذِبِینَ» (1)
هرگاه بعد از این دانشی که برای تو آمده، درباره ی عیسی با تو مجادله کردند، بگو: با پسران ما و پسران شما و زن های ما و زن های شما و آنهایی که به منزله ی جان ما و جان شما باشند دعوت کنیم. آنگاه در حق یکدیگر نفرین نماییم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.
بر حسب روایات شیعه و سنی در ذیل آیه فوق رسول الله صلی الله علیه واله از مسیحیان نجران خواست که با وی مباهله کنند و فرمود: اگر من راستگو بودم لعنت الهی بر شما نازل شود و اگر کاذب و دروغگو بودم لعنت الهی مرا فرا می گیرد،گفتند: به انصاف سخن گفتی. برای مباهله وعده نهاده به سوی خانه هایشان رفتند، چون به
1) آل عمران /61
منزل های خود رسیدند رؤسای آنان گفتند: محمد اگر با قوم خود برای مباهله آمد با او مباهله خواهیم کرد. لیکن اگر تنها اهل بیتش را آورد با او مباهله نمی کنیم زیرا اهل بیتش را بچنان خطر عظیمی نخواهد آورد جز اینکه صادق باشد صبح شد و موقع قراردادشان رسید، دیدند محمدصلی الله علیه واله در حالی که همراه او یک مرد و یک زن و دو فرزند است می آید، پرسیدند اینها کیانند؟ گفتند: آن مرد پسر عم و وصی و دامادش علی بن ابی طالب و آن زن دخترش فاطمه و آن دو کودک حسن و حسین فرزندان فاطمه می باشند داستان را که چنان دیدند همگی متفرق شده از مباهله روگردان شدند و به رسول خدا گفتند: ما را از مباهله معاف دار که ما تو را راضی نمائیم. پس حضرت با آنان بدادن جزیه مصالحه فرمود.»(1)
سؤال اینجاست که مسیحیان نجران حاضر نشدند در حق خانواده و اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه واله نفرین کنند پس وای بر آنان که ادعای مسلمانی داشتند و با همه همراهان پیامبر صلی الله علیه واله چه ها کردند علی بن ابی طالب را در محراب عبادت شهید کردند فاطمه زهرا علیهاالسلام را بین در و دیوار کشتند، امام حسن مجتبی را با سم پاره جگر کردند و جنازه اش را تیرباران نمودند و از همه جانسوزتر حادثه کربلا به وجود آوردند و حسین علیه السلام و همه جوانان بنی هاشم و یاران با وفایش را کشتند و اهل بیت و خانواده اش را به اسیری شهر به شهر گرداندند.
دو سال از ولادت امام حسین علیه السلام سپری شده بود که سفری
1) . تفسیر صافی، ص 92 و تفسیر در المنثور سیوطی، ج 2، ص 73
برای پیامبرصلی الله علیه واله پیش آمد، در بین راه بود که آن حضرت ایستاد و فرمود:«إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّ-ا إِلَیْهِ رَاجِعونَ» و شروع به گریستن نمود، همراهان حضرت، از حضرت صلی الله علیه واله علت گریه را پرسیدند، حضرت فرمودند: جبرئیل هم اینک نزد من بود و به من این گونه خبر داد که فرزند من حسین را در سرزمینی که کنار رود فرات است و آن را کربلا می گویند، به شهادت می رسانند! عرض کردند: ای رسول الله! چه کسی او را می کشد؟
پیامبرصلی الله علیه واله فرمود: «شخصی به نام یزید که خداوند او را لعنت نماید و گویی که اکنون قتلگاه حسینم و مدفن او را می بینم.»
قال: فضج الناس فی المسجد بالبکاء والنحیب ، فقال النبی صلی الله علیه وآله وسلم أتبکونه ولا تنصرونه.
روای می گوید: پس از سخنان رسول الله صلی الله علیه واله حاضرین در مسجد شروع به ناله و زاری نمودند و های های گریه کردند، پیامبرصلی الله علیه واله فرمود: آیا فقط بر او گریه می کنید و دست از یاری او میکشید؟!
سپس آن حضرت صلی الله علیه واله در حالی که رنگ چهره مبارکشان سرخ شده بود بازگشت و خطبه ی کوتاه دیگری خواند در حالی که اشک پهنای چهره ی شریفش را پر کرده بود، فرمودند: ای مردم «إنّی خَلّفْتُ فِیکُمُ الثّقَلَیْنِ کِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِی وَ أرُومَتِی وَ مِزاجُ مائِی وَثَمَرهَ فٌؤادِی و مَهجَتِی،کٌنْ یَفْتَرِقَا حَتَّی یَرِدَا عَلُیَّ الْحَوْضَ»
در میان شما در امانت نفیس را به جای می نهم یکی کتاب خدا
ودیگری خاندان و عترتم همانان که پاره وجود من و میوه ی دل و جگر گوشه ی من می باشند و این دو از هم جدا نمی شوند تا در کنار حوض کوثر نزد من آیند.
آگاه باشید که من در روز قیامت منتظر ملاقات و رویارویی با آن ها هستم، و تنها سؤال من از شما در مورد اهل بیتم می باشد، همان چیزی که خداونددرباره ی آن به من دستور داده است و آن این است که «أسألٌکٌمٌ المَوَدًةَ فِی القٌربی» من خواستار دوستی اهل بیتم از شما هستم. پس نیک مراقب باشید که فردای قیامت درکنار حوض مرا می بینید. مبادا که دشمن خاندان من باشید و به آنان ستم کنید.(1)
لازم به ذکر است که در تأیید آیه مباهله و تناسب بحث این فصل بدانیم که در ظهر عاشورا بین دو نفر قرار مباهله گذاشته شد.یکی بریرین خضیر که از عابدان و زاهدان زمان بود و به میدان جنگ آمد و دیگری یزیدبن مغفل که برای نبرد با بریر از بین لشکر ابن سعد خارج شد. آن دو با هم قرار گذاشتند مباهله کنند و از خدا بخواهند که شخص باطل توسط کسی که حق با اوست کشته شود. سپس با هم جنگیدند بریر، یزیدبن مغفل را کشت و خود نیز بعد آنقدر جنگید تا به فیض شهادت نایل آمد. (2)
او برای حسین علیه السلام چون مالک اشتر برای علی علیه السلام بود:
وَاجْعَل لِّی وَزِیرًا مِّنْ أَهْلِی،هَارُونَ أَخِی،اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی،وأَشرِکهٌ فِی أمرِی »(1)
حضرت موسی علیه السلام گفت: از خانواده ام یک نفر را وزیر و یاورم قرار ده، برادرم هارون، به وسیله ی او پشتم را محکم کن، او را شریک کارم قرار ده.
از طریق اهل سنت روایات متواتری نقل شده که رسول خداصلی الله علیه واله خطاب به امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرمود: «اَنتَ مِنّیِ بِمَنزِلَةِ هاروٌنَ مِن مٌوسی اِلّا اَنَّهٌ لا نَبِیَّ بَعدِی وَ اَنتَ اَخِی وَ وارِثِی» (2)
ای علی! تو برای من همچون هارونی برای موسی با این تفاوت که پس از من پیامبری نیست. تو برادر و وارث من هستی.
امیرالمؤمنین دربارهی مالک اشتر فرمانده ی سپاهش در جنگ ها و نماینده اش برای مردم مصر چنین فرمود: «وَ قَدکانَ
فِیما عَهِدَ إِلَیَ رَسٌولٌ اللهِ صَلَی اللهٌ عَلَیهِ وَالِهِ فِی وَصایاهٌ تَحضِیضٌ عَلیَ الصَّلاةِ وَ الزّکاةِ وَ ما مَلَلکَتهٌ اَیمانٌکٌم، فَبِذلِکَ اَختِمٌ لَکَ بِما عَهِدتٌ وَلا حَولَ وَ لا قٌوَّةَ إِلّا بِاللهِ العَلِیَّ العَظِیمِ» (1)
و در آنچه که رسول الله صلی الله علیه واله در وصیت هایش با من عهد بست عبارت بود از سفارش و ترغیب به نماز و زکوة و محبت به غلامان و من وصیت آن گرامی را پایان عهد نامه ام با تو قرار میدهم «هیچ جنبش و قدرتی نیست مگر به کمک پروردگار با مرتبه و بزرگ» .
او در تعریف مالک اشتر فرمود: «مالِکٌ وَ ما مالِکٌ وَ اللهِ لَوکانَ جَبَلاً لَکانَ فِنداً وَ لَو کانَ حَجَراً لَکانَ صِلداً، لا یَرتَقِیهِ الحافِرٌ وَلا یٌوفِی عَلَیهِ الطّائِرٌ» 2 (2)
مالک چه مالکی؟ به خدا اگر کوه بود. در سرفرازی کوهی بود یگانه و اگر سنگ بود سنگی سخت و محکم بود که هیچ رونده ای به اوج قله ی او نمی رسید و هیچ پرنده ای بر فراز آن پرواز نمیکرد!
و مسلم بن عقیل نماینده سید الشهداء برای امام حسین علیه السلام به منزله مالک اشتر بود برای علی علیه السلام.
پس از ارسال دوازده هزار نامه از مردم کوفه و دعوت امام حسین علیه السلام آن حضرت در مسجد الحرام بین رکن و مقام دو رکعت نماز خواند و از خدا طلب خیر نمود سپس مسلم بن عقیل پسر عموی خویش را طلبید. و او را به عنوان نماینده خود به سوی
کوفه فرستاد. حضرت مسلم علیه السلام در حالی که نامه امام را به همراه داشت به سمت کوفه حرکت نمود، مردم کوفه که از نامه امام حسین علیه السلام مطلع شده بودند از آمدن نماینده حضرت یعنی مسلم بن عقیل بسیار خوشحال شدند و او را به خانه مختار بن ابی عبیده ثقفی بردند و شیعیان مرتب نزد مسلم می آمدند و مسلم نیز نامه امام حسین علیه السلام را در اجتماع شیعیان می خواند و مردم به شدت می گریستند تا آن که هجده هزار نفر از آنها با حضرت مسلم علیه السلام بیعت نمودند.
یزید لعنة الله علیه پس از کسب اطلاع از وضعیت کوفه، نامه ای به عبید الله بن زیاد که والی بصره بود نوشت و او را با حفظ سمتش فرماندار کوفه نیز نمود، و در آن نامه جریان مسلم بن عقیل و حسین علیه السلام را نیز تذکر داده و دستور اکید داد که مسلم را دستگیر نموده و او را به قتل برسان.
مسلم بن عقیل وقتی از ورود ابن زیاد به کوفه مطلع شد برای آنکه از حضور او در کوفه مطلع نشود از خانه مختار خارج شد و به خانه هانی بن عروه پناه آورد. هانی هم به حضرت پناه داد و کوفیان برای دیدن او به خانه هانی می آمدند.
ابن زیاد هانی را دستگیر کرد مسلم وقتی با خبر شد با کسانی که با او بیعت کرده بودند به قصد مبارزه با ابن زیاد از خانه هانی خارج شد. در همان روز اول جنگ عده ای از کوفیان به هم می گفتند چرا ما به این آتش فتنه دامن زنیم آیا بهتر نیست که در خانه های خود باشیم و مسلم و ابن زیاد را به حال خود رها کنیم!
در این هنگام مسلم بن عقیل به مسجد رفت در حالی که فقط ده نفر همراه او بودند و پس از آن که مسلم نماز مغرب را خواند آن ده نفر نیز رفته بودند.
مسلم تنها و غریب از مسجد بیرون آمد و در کوچه های کوفه حیران و سرگردان می گشت تا این که نزدیک در خانه زنی که نامش «طوعه» بود رسید از او آب خواست طوعه نیز برای او آبی آورد تا بیاشامد مسلم بعد از نوشیدن آب از آن زن تقاضا نمود که مرا در خانه خود پناه ده!
طوعه نیز قبول کرده و مسلم را در خانه خویش پناه داد، پسر طوعه که از بودن مسلم در خانه شان آگاه شد نزد ابن زیاد رفته و گزارش داد.
ابن زیاد محمدبن اشعث را احضار نمود و او را به همراه تعدادی سرباز و یک مأمور برای دستگیری حضرت مسلم علیه السلام گسیل داشت. آنها هنگامی که نزدیک خانه طوعه رسیدند، صدای سم اسباشان را مسلم شنیده زره و لباس رزمی خویش را پوشیده، بر اسب سوار شد و برای جنگ با فرستادگان ابن زیاد مهیا گشت. مسلم علیه السلام پس از نبرد چشمگیری عده ای از سربازان عبید الله را کشت، در این حال بود که محمد بن اشعث فریاد برآورد: ای مسلم تو خود را تسلیم کن زیرا تو در امانی! مسلم گفت: اعتمادی در امان حیله گران و نابکاران نیست! مسلم به نبرد خود ادامه داد و در اثر کثرت زخم هایی که بر پیکر مطهرش وارد شده بود، توانش را از دست رفته می دید در این هنگام سربازان
عبید الله بر او حمله آوردند یکی از سربازان نیزه ای را از پشت سر مسلم بر او پرتاب کرد که مسلم بر زمین افتاد و آنها او را اسیر نمودند. وقتی مسلم را وارد مجلس ابن زیاد کردند سلام نکرد یکی از گماشتگان ابن زیاد گفت به امیر سلام کن.
مسلم گفت: خاموش! وای بر تو! او امیر من نیست!
ابن زیاد گفت: ایرادی ندارد چه سلام کنی و چه نکنی سرانجامت مرگ است.
مسلم گفت: کشته شدن فردی مثل من به دست تو امری غریب نیست، زیرا که بوده اند مردمانی پست تر از تو که نیک تر از مرا کشته اند و در ثانی تو در سوء قتل و عمل قبیح مثله نمودن و خباثت باطن و پستی فطرت گوی سبقت را از همگان ربوده ای و هیچ کس در این کارها به پای تو نمی رسد.
ابن زیاد شروع کرد به دشنام و ناسزاگویی به امام علی علیه السلام و امام حسن و امام حسین علیهما السلام.مسلم گفت تو و پدرت به ناسزا و دشنام سزاوار ترید! هر چه می خواهی بکن ای دشمن خدا! ابن زیاد بکربن حمران را دستور داد که مسلم را بالای قصر حکومتی ببرد و او را بکشد! مسلم پیوسته مشغول تسبیح خداوند و استغفار و نثار درود بر پیامبر بود که بکربن حمران سر او را از تنش جدا کرد. (1)
آیة الله شیخ محمد حسین کمپانی در وصفش سروده است:
ای در منای عشق و وفا اولین ذبیح ***وی در مقام صبر و صفا دومین خلیل
1) . لهوف، ص 80 تا 85 و طبری، ج 4، ص283
ای یکه تاز رزم و سرافراز بزم عزم ***کز جان و دل معارف حق را شدی کفیل
بستند با تو عهد و شکستند کوفیان ***آوخ ز بی وفایی آن مردم رذیل
بی خانمان به کوفه فتادی غریب وار ***ای منزل رفیع تو مأوای هر نزیل
شداد وعادو نسل خطازاده ی زیاد***داد ستم به داد بر آن عنصر اصیل
هرگز ندیده هیچ مسلمان زکافری ***ظلمی که دید مسلم از آن کافر محیل
شجاعان بی بدیل:
یٌجاهِدوٌنَ فِی سَبیلِ اللهِ وَ لا یَخافٌونَ لَومَةَ لائِمٍ» (1)
در راه خدا جهاد می کنند و از ملامت ملامتگران هراسی ندارند.
نافع بن هلال جملی یکی از نمونه های آیه فوق است او رزمنده ای مبارز و تیراندازی قهار بود در هنگام حمله به دشمنان اهل بیت علیهم السلام در روز عاشورا اولین بیتی را که خواند این بود:
«اَنا الغٌلامٌ الیِمَنِیٌّ الَبَجلیِ***دِینی عَلی دِینِ حٌسَینٍ وَ عَلِیً»
منم جوانی از یمن که بجلی و دینم براساس دین حسین وعلی علیهما السلام است.
طبری و جزری گفتند دوازده تن از اصحاب عمر سعد رابکشت غیر آن ها که خسته کرد پس او را آنقدر زدند که بازوانش شکست و از پای در آمد. وی را اسیر گرفتند.
1) مائده /54.
شمر بن ذی الجوشن او را گرفت و بیاری همراهان خود او را کشان کشان بردند تا نزدیک عمر سعد. عمر سعد به او گفت ای نافع و ای بر تو تو را چه باعث شد که جان خود چنین کنی نافع گفت خدا میداند که من چه می خواستم و خون بر محاسن او روان بود و می گفت من دوازده نفر از شما را کشتم غیر از مجروهان و خویشتن را بر این جهاد ملامت نمی کنم و از دست سالمی داشتم و مرا دستگیر نمی کردید باز هم به راهم ادامه میدادم.
شمر به عمر سعد گفت او را بکش عمر گفت تو او را آوردی اگر خواهی هم تو او را بکش شمر شمشیر کشید. نافع به شمر گفت اگر مسلمان بودی بر تو بزرگ می آمد که خون ما در گردن تو باشد و به لقای پروردگار پس سپاس خدای را که مرگ ما را به دست نابکاران خلق مقرر فرمود. شمر، نافع را کشت و او به لقاء الله نایل آمد. (1)
نمونه دیگر آیه 54 سوره مائده عابس بن ابی شبیب شاکری است: طبری می گوید: روای گفت: عابس بن ابی شبیب شاکری به امام حسین علیه السلام عرض کرد به خدا سوگند روی زمین، خویش یا بیگانه نزد من گرامی تر و محبوب تر از تو نیست و اگر می توانستم کشته شدن را از تو دفع کنم به چیزی عزیز و محبوب تر از جان خودم دفع می کردم «السَّلامٌ عَلَیکَ یا اباعبدِالله» خدا را گواه میگیرم که من بر راه تو و پدرت می روم پس عابس با شمشیر از
1) نفس المهموم، ص 143.
نیام بیرون کشیده به جانب دشمنان تاخت و نشان زخمی بر پیشانی داشت.
ازدی می گوید نمیربن و عله برای من حدیث کرد از بنی عبد از شهر همدان که او را ربیع بن تمیم می گفتند و آن روز در کربلا حاضر بود. گفت من عابس را دیده بودم دلاورترین مردم بود گفتم ای مردم این شیر سیاهست پسر ابی شبیب کسی به مبارزه ی او نرود و شبیب فریاد می زد «اَلأ رَجٌل اَلا رَجٌل» آیا مردی هست.
عمر سعد گفت از هر طرف سنگ ریزانش کنید چون چنین دید زره خود بیفکند و بدون زره حمله کرد به خدا قسم دیدم عمر سعد بیش از دویست مرد را به مقابله با او فرستاده بود و آن ها بروی احاطه کردند و او را کشتند و سر او را در دست چند تن از لشکر عمر سعد دیدم هر یک می گفت من او را کشتم تا اینکه عمر گفت با هم دعوا نکنید که یک نفر او را نکشت و با این سخن نزاع را پایان داد. (1)
خیز و با پای سر اندر پی جانانه شتاب ***خونفشان، شعله کشان سر خوش و مستانه شتاب
به کفی خنجر ایمان، به کفی ساغر نور***بر لب آوای ظفر، بیدل و دیوانه شتاب
بر فکن دریم خورشید، غبار از رخ جان ***شانه بر شانه ی مردان زن و مردانه شتاب
1) . نفس المهموم، ص 145 و 149 و مقتل الحسین مقرم، ص 312
در خمستان بلا جام بقا می بخشد ***همه تن، پاشو و شیدا سر خمخانه شتاب
مسلخ عشق، تجلیگه محبوب دل است ***به تماشای رخ یار، عجولانه شتاب
می گلرنگ شهادت بچش از ساغر عشق ***وانگهی در شرر شمع، چو پروانه شتاب
با شهیدان ز دل خاک به معراج یقین ***مه صفت هاله برافشان و شهیدانه شتاب
سینه ات گر شود آماجگه خنجر خصم ***خنجر از دست منه، بر صف بیگانه شتاب
بارش تیغ کجا همت عشاق کجا ***زیر باران پی منزلگه جانانه شتاب
نمونه ای از توبه واقعی:
وَ هُوَ الَّذِی یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ یَعْفُوا عَنِ السَّیِّئاتِ وَ یَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ » (1)
خداست که تو به بندگانش را می پذیرد و از بدیها و گناهان در می گذرد و آنچه انجام می دهید می داند.
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «التَّوبَةُ تُطهِّرُ القُلوبَ و تَغْسِلُ الذُّنوبَ لَهٌ» (2)
توبه دل ها را پاک می کند و گناهان را می شوید.
تسیئه سنگین حربن یزید ریاهی این بود که با هزار سپاه سر راه امام حسین علیه السلام قرار گرفت امام علیه السلام به او فرمود: به یاری ما آمدهای یا به جنگ ما؟!
حرگفت: «یا اباعبدالله! برای جنگ با شما آمده ام!
امام علیه السلام فرمودند: «لا حَولَ و لا قُوّةَ إلّاباللَّه العلیّ العظیم».
سپس میان حر و امام علیه السلام با گفتگویی شد تا این که امام حسین علیه السلام
فرمودند: اگر این نظر شما مخالفت چیزی است که در نامه هایتان نوشته بودید و قاصدانی که فرستاده بودید، پس بگذارید که من به جایی که بودم بازگردم!
حر و سپاهیانش مانع از بازگشت امام حسین عله السلام شدند. حر گفت: ای پسر رسول خدا! راهی را انتخاب کن و برو که نه به سوی کوفه باشد و نه به سوی مدینه، تا من نیز بتوانم در نزد ابن زیاد عذری و دلیلی بیاورم.
مرحوم محدث قمی می نویسد به محض حضور حر و سپاهیانش امام علیه السلام دستور داد به همه هزار سپاه حر آب دهند و حتی اسبانشان را سیراب کنند. علی بن طعان محاربی گفت آن روز با حر بودم و آخر همه آمدم چون حسین علیه السلام تشنگی من و اسب مرا دید فرمود: شترت را بخوابان و من چنین کردم و فرمود: بنوش و من هر چه می خواستم بنوشم آب بیرون می ریخت حسین علیه السلام فرمود: «اِخنِثِ السًقاء» یعنی مشک را بگردان من ندانستم چکنم خود برخاست و مشک را بگردانید و من آب نوشیدم و اسب را سیراب کردم.
هنگام نماز ظهر شد امام علیه السلام حجاج بن مسروق را فرمود اذن بگوید. اذان گفت بعد مؤذن را فرمود اقامه بگو پس به حر فرمود: می خواهی با اصحاب خود نمازگزاری گفت: نه بلکه شما نماز گزار و ما همه به شما اقتدا می کنیم امام علیه السلام نماز جماعت را بر پا کرد.
پس از نماز حر گفت: به من دستور رسیده که مانع حرکت شما
شوم امام حسین علیه السلام فرمود: مادرت به عزای تو بنشیند از ما چه می خواهی حرگفت اگر دیگری از عرب این کلمه را با من گفته بود در مثل این حالت نام مادر او را می بردم هر که باشد و لکن نام مادر شما را نتوان برد مگر به بهترین وجه. امام علیه السلام به اجبار راه کوفه و مدینه را انتخاب نکرد و راه سمت چپ را در پیش گرفت تا این که به سرزمین «عذیب هجانات» رسید و منجر به رفتن به کربلا گردید.
در روز عاشورا وقتی حر بن یزید دید مردم بر کشتن امام علیه السلام مصمم هستند و شنید که امام حسین علیه السلام می گوید: « اَما مِنْ مُغیثٍ یغیثُنا لِوَجْهِ اَما مِنْ ذابٍّ عَنْ حَرَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله » آیا فریادرسی هست که در راه خدا به فریاد ما برسد آیا مدافعی هست که شر این مردم را از حرم پیامبر خدا صلی الله علیه واله را بر طرف کند.
حربه عمر سعد گفت راستی با این شخص کارزار خواهی کرد. عمر گفت والله جنگی کنم افتادن سرها و بریدن دست ها در آن آسان ترین کارها باشد حر به کناری آمد و از مردم فاصله گرفت یکی از اقوامش همراه او بود به نام قرة بن قیس به او گفت امروز اسب خود را آب دادی قره گفت والله به خاطرم گذشت که حر می خواهد از جنگ کناره جوید و در کارزار حاضر نگردد. گفتم آب نداده ام اسب مرا گرفت به بهانه آب دادن از آن محل دور شد قسم به خدا که اگر مرا بر کار خود آگاه کرده بود من هم با او رفته بودم و به امام علیه السلام می پیوستم.
حر آهنگ محضر امام حسین علیه السلام را کرد و دست بر سر نهاد و
می گفت: «اَللّه-ُمَّ اِلَی-ْکَ ان-ب-ْتُ ف-َت-ُبْ ع-َلَیَّ فَقَدْ اَرْعَبْتُ قُلُوبَ اَوْلِیائِکَ وَاءوْلادِ بِنْتِ ن-ب-ِیِّکَ »
خدایا سوی تو بازگشتم توبه من بپذیر که هول و ترس در دل دوستان تو و فرزندان رسول الله صلی الله علیه واله انداختم. حر در محضر امام حسین علیه السلام عرض کرد فدای تو شوم ای پسر رسول خدا منم که راه بازگشتن بر تو بستم و همراه تو شدم و در اینجای بر تو سخت گرفتم. اینک پشیمانم و به خدا از کار خویش توبه می کنم آیا شما تأیید می کنید که خداوند توبه من را می پذیرد امام علیه السلام فرمود آری خدا توبه را بپذیرد فرود آی عرض کرد اجازه دهید چون من نخست به جنگ تو آمدم پیش از همه نزد تو کشته شوم شاید روز قیامت دست در دست جد تو زنم.
امام علیه السلام فرمود: خدا بر تو ببخشاید هر اندیشه داری بجای آور. حر پس از آن که با شدت با لشکر ابن سعد جنگید و دلاوران و شجاعان دشمن را به درک فرستاد. خود به شهادت رسید، پیکر پاک آن نائب شهید را نزد امام علیه السلام آوردند امام حسین علیه السلام با دستان مبارک خود، گرد و خاک را از روی چهره ی مطهر حر پاک نموده و خطاب به او فرمود: «أَنْتَ الحُرُّ کَما سَمَّتْکَ أُمُّکَ حُرَّاً فی الدُّنْیا وَالاْخِرَهِ.» تو آزاد مردی همانگونه
که مادرت تو را آزاد نامید، تو حری در دنیا و آخرت. (1)
1) لهوف، ص 111 و ص 145 و نفس المهموم، ص 93 و 132.
آئینه ای تمام قد از رسول الله صلی الله علیه واله :
«وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» (1)
و به تحقیق که تو دارای اخلاق بزرگی هستی.
مردی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام درخواست کرد اخلاق پیامبرصلی الله علیه واله را برایش بشمارد فرمود: تو نعمت های دنیا را بشمار تا من نیز اخلاق آن جناب را برایت بشمارم، عرض کرد چگونه ممکن است نعمت های دنیا را احصاء کرد با اینکه خداوند در قرآن می فرماید: «وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَةَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا » (2)
اگر نعمت های الهی را بشمارید نمی توانید به پایان رسانید.
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خداوند تمام نعمتهای دنیا را قلیل وکم میداند در این آیه که می فرماید: «قُلْ مَتاعُ الدُّنْیا قَلِیلٌ» (3)
بگو متاع دنیا اندک است و درباره اخلاق رسول الله صلی الله علیه واله در این آیه بزرگ شمرده چنانکه فرموده: «إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» تو را خویی بسیار بزرگ است.
اینک تو چیزی که قلیل است نمی توانی بشماری، من چگونه چیزی که عظیم و بزرگ است شمارش کنم. (1)
سؤال اینجاست که چه کسی بعد از پیامبرصلی الله علیه واله اول از همه جهات شباهت به آن حضرت داشت؟ بهتر است به قضاوت امام حسین علیه السلام در روز عاشورا نگاه کنیم.
پس از آنکه اصحاب امام علیه السلام به شهادت رسیدند غیر از اهل بیت آن گرامی کسی باقی نماند. اولین کسی که از خاندان امام علیه السلام اجازه جنگ با دشمن را تقاضا کرد حضرت علی اکبر علیه السلام بود.
آن نازنین صورتی زیبا و خلقتی بسیار موزون داشت در آن هنگام که اجازه رزم می خواست امام علیه السلام یک نگاه به چهره او نمود و چشم بزیر انداخت و گریست و سپس اجازه فرمود: علی اکبر علیه السلام عازم میدان شد امام به قامت فرزند و راه رفتن او می نگریست و دست زیر محاسن شریف خود برد و گفت:
« اللّهُمّ اشهد، فقد برز إلیهم غُلامٌ أشبهُ النّاس خَلقاً وخُلقاً ومَنطِقاً برسولک وَکٌن-ّا إِذَا اشتَقنا إِلی نَبِیًکَ نَظَرنا إِلی وَجهِهِ»
خدایا گواه باش جوانی را به سوی این جمعیت فرستادم که شبیه ترین مردم از نظر خلقت و اخلاق و گفتار به رسول تو است. ما هر وقت مشتاق دیدار پیامبرت می شدیم به چهره ی او نگاه می کردیم.
1) وقایع الایام، ج 3، ص25
ای کاروان آهسته ران کارام جانم می رود***آن دل که با خود داشتم با دلستانم می رود
در رفتن جان ازیدن گویند هر نوعی سخن***من خود بچشم خویشتن دیدم که جانم می رود
جان حسین علیه السلام به میدان رفت. رزمی جزم کرد گروهی از خدا بی خبران را به هلاکت رساند و چندین زخم بر بدنش وارد شد. تشنگی او را آزار می داد از میدان کارزار به عقب آمد در مقابل پدر ایستاد و عرض کرد پدر تشنگی مرا می کشت و سنگینی آهن تاب از من گرفته آیا جرعه ای آب پیدا می شود تا بر دفاع از خود قوت یابم.
امام حسین علیه السلام گریست و فرمود: «واغَوٌثاهٌ یا بٌنَیً» و ای که نمی توانم تو را آب دهم فرزندم اندکی جنگ کن به زودی جد خویش رسول الله صلی الله علیه واله را زیارت خواهی کرد و او جامی لبریز از آب به تو خواهد نوشانید که دیگر تشنه نشوی.
حضرت علی اکبرعلیه السلام دوباره به میدان رزم رفت و با دشمنان خدا مشغول جنگ شد که مردی از لشکر کفر ضربتی بر سر او زد. خون سر و صورت آن عزیز را فراگرفت دست ها را بر گردن اسب انداخت، اسب آن گرامی را به سوی سپاه دشمن برد، آنها هم دسته جمعی با شمشیر او را قطعه قطعه کردند در اینجا بود که بانک برآورد:
«یا أَبَتاهٌ! عَلَیکَ مِنٌیِ السًلامٌ، هذا جَدًی یٌقرِئٌکَ السًلامٌ وَ یَقٌولٌ لَکَ: عَجًلِ القٌدٌومَ عَلَینا ثٌمً شَهقَ شَهقَةً مَاتَ، فَجاءَ
الحٌسَینَ عَلَیهِ السَلام حَتٌی وَقَفَ عَلَیهِ وَ وَضَعَ خَدًهٌ عَلی خَدًه وَقالَ قَتَلَ اللهٌ قَوماً قَتَلوٌکَ، ما أجزأَهٌم عَلیَ اللهِ وَ عَلَی اِنتهاکِ حٌرمَهِ الرَّسٌولِ عَلیَ الدٌنیا بَعدَکَ العَفا. قالَ الرّاوی: وَ خَرَجَت زَینَبٌ بِنتٌ عَلِیً تٌنادِی: یا حَبِیباهٌ! یَابنَ اَخاهٌ! وَجاءَت فَأکَبَّت عَلَیهِ،فَجاءَ الحٌسَینَ عَلَیهِ السَلام فَأخَذَها وَ رَدَّها إِلیَ النًساءِ»
پدر جان! سلام من بر تو باد! اینک این جد من پیامبر است که به تو سلام می رساند و می گوید: حسین جان! برای آمدن نزد ما عجله کن و بشتاب!
سپس فریادی از دل برآورد و جان به جان آفرین تسلیم کرد.امام حسین علیه السلام پس از شنیدن فریاد علی اکبرعلیه السلام به میدان آمد، بر بالین حضرت علی اکبر نشست، صورت خود را بر صورت او نهاده و فرمود: پسرم! خدا بکشد، کسانی که تو را کشتند. اینها نسبت به خدا و هتک حرمت رسول او، چه گستاخ مردمی هستند. پس از تو خاک بر سر دنیا!
در این حال بود که حضرت زینب علیهاالسلام دختر امیرالمؤمنین علی علیه السلام از خیمه ها بیرون آمد در حالی که فریاد می زد «ای عزیزم! ای دلبندم! ای پسر برادرم!». این سخنان را پیوسته میگفت تا آن که خود را روی کشته حضرت علی اکبرعلیه السلام انداخت. امام حسین علیه السلام جلو آمد، او را از روی جنازه ی حضرت علی اکبرعلیه السلام بلند کرده و به سوی خیمه ی زنان برد. و از جوانان بنی هاشم خواست او را کمک کنند تا بدن مطهر علی اکبر را به خیمه ها آورند. (1)
1) نفس المهموم، ص 162 و لهوف، ص 155.
تبعیض نژادی در کربلا نبود:
«یا اَیُّهَا النّاسُ إِنّا خَلَقناکُم مِن ذَکَرٍ وَاُنثَی وَجَعَلناکُم شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنًّ اَکرَمَکُم عِندَ اللهِ اَتقاکُم إِنَّ اللهَ عَلیمُ خَبِیرُ»(1)
ای مردم ما شما را از مرد و زن بیافریدیم و جماعت ها و قبیله هایتان کردیم تا همدیگر را بشناسید گرامی ترین شما نزد خداپرهیزکارترین شماست که خدا دانا و کاردان است.
جابر بن عبدالله انصاری می گوید: رسول خدا در آخرین سفر حج خویش به ما خطاب فرمود که: ای مردم: آگاه باشید که خدای شما یکی است و پدر شما (آدم) نیز یکی است، عرب بر عجم فضیلتی ندارد و نیز عجم بر عرب و سیاه بر سرخ و سرخ بر سیاه امتیازی ندارد مگر به تقوا زیرا که «إِنَّ أَکرَمَکُم عِندَاللهِ أتقاکُم» ملاک برتری و فضیلت نزد خدا تقواست.
سپس فرمود: آیا سخنان مرا متوجه شدید؟ !عرض کردند آری
1) حجرات /13
ای رسول خدا فرمود: حاضرین به غائبین اطلاع دهید. (1)
و در بیانی دیگر فرمود: «اِنَّ النّاسَ مِن عَهدِ آدمُ إِلی یَومِنا هذا مِثلُ أَسنانِ المُشطِ لا فَضلَ لِلعَرَبِیَّ عَلیَ العَجَمِیَّ وَلا لِلأَحمَرِ عَلیَ الاَسوَدِ إِلّا بِالتَّقوی» (2)
انسان ها از زمان آدم ابوالبشر تا امروز همه همانند دانه های شانه یکسان و مساوی هستند عرب بر عجم فضیلتی ندارد و همین طورسرخ بر سیاه مگر به تقوا.
بعد از این مقدمه آیا در حادثه عاشورا سفید بر سیاه ترجیح داشت و یا امام حسین علیه السلام سنت جدش رسول خداصلی الله علیه واله را به اجرا در آورد؟
کافی است که به نوع شهادت غلام سیاهش بنگرید پاسخ رادریافت خواهید کرد.
جونی ابن حوی غلام اباذر غفاری بود و از دیر زمان دوستدار خاندان عصمت و طهارت و از آقای خود آموخته بود که باید تا پایان زندگی به عشق خویش نسبت به اهل بیت علیهم السلام وفادار بماند.
اگر چه چهره اش سیاه بود ولی دلی نورانی و سپید داشت و همواره کانون قلبش لبریز از ایمان و صفا بود. روز عاشورا به محضر امام علیه السلام آمد و اجازه رزم با دشمن را درخواست کرد.امام علیه السلام فرمود: ای جون تو در کنار ما قرار گرفتی تا از زندگی راحتی بهره مند شوی. اینک تو آزادی می توانی به هر کجا که
می خواهی بروی!
در این لحظه جون خود را روی پاهای حضرت انداخت و با التماس می گفت: مولای من بله در رفاه و آسایش بودم، حالا که شما را در سختی و فشار می بینم بگذارم و بروم، هرگز چنین نخواهم کرد.
«لُونِی لَاَسوَدُ فَتَنَفَّس عَلَیَّ بِالجَنَّةَ لِیُطِیَّبَ رِیحیِ وَ یُشَرِّفَ حَسَبِی وَ یُبَیِّضَ لَونِی وَ اللهِ لا اُفارِ قُکُم حَتّی یَختِلطَ هذَا الدَّمِ الأَسوَدِ مَعَ دِمائِکُم»
ای پسر فاطمه: پوستم سیاه است و راه بهشت را بر من باز نمایید تا رنگم سپید گردد و خوشبو و شرافتمند شوم. نه به خدا قسم از شما جدا نخواهم شد تا خون خود را همراه خونهای پاک شما بریزم.
پافشاری جون سبب شد تا امام علیه السلام به او اجازه دهد.
جون همین که اجازه گرفت با شتاب به میدان رفت و جنگ بر شوری کرد تا اینکه ضربتی بر گردن او وارد شد و بر زمین افتاد.در این لحظه آخر، نگاهی به خیام حرم کرد و انتظار مولایش را داشت که در این لحظه آخرین او را دریابد.
آری حسین علیه السلام هیچ تفاوتی بین غلام سیاه با سایر شهداء نگذاشت بر کنار او نشست و در حقش دعا کرد:
اَللّهُمَّ بَیَّض وَجهَهُ وَ طَیِّب رِیحَهُ وَاحشُرهُ مَعَ الأَبرارِ وَعَرِّف بَینَهُ وَ بَینَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»
خداوندا روی او را سپید کن و بوی او را معطر فرما و با نیکان
محشورش نما و میان او و پیامبر و آلش آشنایی و الفت برقرار ساز.
از امام محمد باقر علیه السلام روایت است که چند روز پس از شهادت شهداء عده ای برای دفن پیکر پاک آنها آمدند و بدن جون را بعد از ده روز به خاک سپردند و مشاهده کردند که از بدن وی بوی عطر فوق العاده ای به مشام می رسد. (1)
1) بحار، ج 45، ص 22 و لهوف، ص 45.
جلو افتادگان عقب مانده و عقب ماندگان جلو افتاده:
«وَ قالوُ کُنّا نَسمَعُ أَو نَعقِلُ ما کُنّا فِی اصحابِ السَّعِیرِ» (1)
و گفتند: اگر می شنیدیم و تعقل می کردیم از اصحاب دوزخ نبودیم.
امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمود: «مَن عَقَلَ تَیَقَّظَ مِن غِفلَتِهِ، وَ تَأهَّبَ لِرِحلَتِهِ، وَ عَمَّرَ دارَ إِقامَتِهِ» (2)
هر که عقل خود را به کار بندد از خواب غفلت خود بیدار شود و خویشتن را برای سفرش آماده کند و خانه جاوید خود را آباد سازد.
در جریان سفر حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام به کربلا. امام علیه السلام در بین راه در دهکده ی (قصر بنی مقاتل) با ضحاک بن عبدالله مشرقی و پسر عمویش عمر و بن قیس مشرقی ملاقات نمود و آنان را به یاری طلبید.
عمرو، عذرخواهی کرد و گفت: من مردی عیالوار و
سالخورده هستم و اموال مردم نزد من است، من باید بروم. اما ضحاک، دعوت امام علیه السلام را قبول کرد و گفت: ای پسر پیامبرصلی الله علیه واله ، من به شرطی با شما همراه می شوم که هر وقت یاری من دیگر بی نتیجه بود و نفعی نداشت. شما بیعت خود را از من بردارید. آن حضرت هم قبول کرد.
ضحاک، با قافله ی اهل بیت علیهم السلام وارد کربلا شد و در صبح روز عاشورا در حمله ی اول شرکت کرد و نماز ظهر را همراه امام حسین علیه السلام به جای آورد.
ضحاک وقتی دید لشکر بنی امیه با اسب های خود در یک هدف گیری، اسب های امام علیه السلام را هدف قرار داده و از پای در می آورند. اسب خودش را در یکی از خیمه ها پنهان کرد و پیاده جنگید.
ضحاک در کنار اصحاب امام حسین علیه السلام دو نفر از دشمن را که پیاده می جنگیدند به قتل رساند و دست فرد دیگری را نیز از تنش قطع کرد و حضرت هم در حق او دعا کردند. با این وجود ضحاک زمانی که دید اکثر اصحاب امام حسین علیه السلام به شهادت رسیدند و جز یکی دو نفر باقی نمانده اند، خدمت آن حضرت رسید و عرض کرد: آیا به خاطر دارید که بین من و شما چه شرطی بود؟ امام حسین علیه السلام فرمودند: آری، من بیعت خود را گردن تو برداشتم. اما تو چگونه می توانی از بین لشکر عمر سعد فرار کنی؟!ضحاک گفت: من اسب خود را در خیمه ای پنهان کردم و به همین جهت بود که پیاده می جنگیدم.
سپس از حضرت اجازه گرفت و از ادامه ی جنگ و یاری امام حسین علیه السلام منصرف شد و به پشت جنگ برگشت و اسب خود را برداشت و عصر روز عاشورا، خاندان وحی را رها کرد.
او مردی جنگجو بود، سوار بر اسب شده و به قلب لشکر بنی امیه حمله کرده و با نبردی قاطع، لشکر دشمن را شکافت و به سوی شهر و دیار خود فرار کرد و تعقیب کنندگان خود را نیز ناکام گذاشت.
آری ضحاک که تا عصر عاشورا، دوشادوش امام حسین علیه السلام و اصحاب با وفایش جنگید به ناگاه در آخرین لحظات خود را از فیض عظیم و بی نظیر شهادت در کنار حجت خدا محروم ساخت و برای چند روز زندگی بیشتر خود از سعادت ابدی بی نصیب ساخت.
نقطه مقابل ضحاک زهیر بن قین است. این بزرگوار همان کسی است که در مسیر عراق سعی می کرد با امام علیه السلام ملاقات نکند و به آن حضرت نزدیک نشود ولی با آمدن پیک امام علیه السلام منقلب شد و همسرش او را تشویق به قبول دعوت حضرت سید الشهداء علیه السلام نمود و بالاخره به یاران امام علیه السلام ملحق شد.
روز عاشورا در آن هنگام که امام حسین علیه السلام به عمر سعد خطاب می کرد تو مرا می کشی به گمان اینکه پسر زیاد را حاکم ری و گرگان گرداند؟! به خدا قسم که چنین چیزی برای تو نخواهد بود تو آنچه می خواهی بکن پس از من روز خوشی نخواهی داشت نه این عالم و نه در جهان دیگر. ای پسر سعد می بینم سر تو
را بریده اند و در شهر کوفه بر سر نی گذارده بچه ها سنگش می زنند.
عمر بن سعد خشمگین شد و صورت خود را از امام برگرداند و دستور حمله داد. در این لحظه بود که زهیر بن قین با اجازهی امام علیه السلام سوار بر اسب شد و در مقابل کفر ایستاد و آنان را نصیحت کرد ولی آن مردم از خدا بی خبر به او ناسزا گفتند و نصایح او را به مسخره گرفتند.
زهیر فریاد زد: «عِبادَ اللهِ اِنَّ وَلَدَ فاطِمَةِ اَحَقُّ بِالوُدِّ وَالنَّصرِ»
ای مردم فرزندان فاطمه علیهاالسلام برای دوستی و یاری سزاوارتر از پسر زیاد و یزید هستند. پس اگر او را یاری نمی کنید خود را آلوده به خون وی نسازید در این هنگام شمر تیری به طرف او افکند و گفت اکنون تو و امامت کشته خواهید شد. زهیر گفت: مرا از کشته شدن می ترسانی به خداوند قسم مرگ برای من زیباتر و ارزشمندتر از زندگی با شماست در این هنگام امام وی را دعوت به بازگشت کرد و زهیر بازگشت تا اینکه پس از شهادت حربن یزید ریاحی آمد نزد امام حسین علیه السلام و دست بر شانه آقاگذاشت و از آن گرامی اجازه شرکت در جنگ با سپاه یزید را خواست امام علیه السلام به وی اجازه داد.
زهیر چنان جنگ نمایانی کرد که کسی مانند آن را ندیده بود که بعضی نوشته اند حدود صد و بیست نفر را به هلاکت رساند تا بالاخره او را محاصره کردند و به شهادت رساندند. «فَوَقَفَ
عَلَیهِ السّلامُ وَ قالَ لا یَبعُدَنَّکَ اللهُ یا زُهَیرَ وَ لَعَنَ اللهُ قاتِلیِکَ»
امام حسین علیه السلام کنار بدن به خون آغشته او حاضر شد و در حقش فرمود: خداوند تو را ای زهیر از رحمتش دور نسازد و کشنده ات را از رحمتش دور سازد.
همسر زهیر که از نزدیکی های کربلا از شوهرش جدا شد به کوفه وارد شد در بیرون شهر خیمه ای بر پا کرد و منتظر نشست تا از وضع کربلا با خبر شود پس از حادثه عاشورا و مطلع شدنش از شهادت زهیر، غلام زهیر را مأمور کرد که با کفنی ارزشمند به کربلا رود و بدن همسرش را کفن کند و به خاک سپارد.
غلام وقتی وارد میدان کارزار کربلا شد و بدن های پاک یاران حسین علیه السلام و مخصوصا بدن نازنین حضرت سیدالشهداء علیه السلام را برهنه و بی کفن دید با خود گفت تو چگونه می خواهی بدن آقای خود را کفن کنی در حالی که بدن مطهر اباعبدالله الحسین علیه السلام برهنه و عریان است. (1)
1) اعیان الشیعه، ج 4، ص233 و مقتل الحسین للمقرم، ص306و منتهی الامال، ج1ص491
طفلی که به دریا افتاد و طفلی که به خون غلطید:
«وَ اَوحَیٌنا إِلی أمَّ مُوسی أَنٌ أرضِعِیهِ فَإِذا خِفتِ عَلَیهِ فَألقِیهِ فِی الیَمِّ وَلا تَخافِی وَلا تَحزَنِی اِنّا رادُّهُ إِلَیکِ وَ جاعِلوُهُ مِنَ المُرسَلِینَ، فَالتَقَطَهُ آلُ فِرعَونَ لیَکُونَ لَهُم عَدُواً وَ حَزَناً إِنَّ فِرعَونَ وَ هامانَ وَ جُنُودَ هُما کانُوا خاطِئینَ، وَ قالَتِ امرَأَتُ فِرعَونَ قُرَّتُ عَینٍ لَّی وَلَکَ لا تَقتُلُوهُ عَسی اَن یَنفَعَنا اَونَتَّخِذَهُ وَلَداً وَهُم لا یَشعُروُنَ، وَ حَرَّ منا عَلَیهِ المَراضِعَ مِن قَبلُ فَقالَت هَل أدُلُّکُم عَلی اَهلِ بَیتٍ یَکفُلُونَهُ لَکُم وَهُم لَهُ ناصِحُونَ فَرَدَدناهُ اِلی اُمِّهِ کَی تَقَرَّ عَینُها وَلا تَحزَن وَ لِتَعلَمَ أَنَّ وَعدَ اللهِ حَقُّ وَ لکِن أَکثَرَهُم لا یَعلَمُونَ» (1)
و به مادر موسی وحی کردیم که فرزندت را شیر ده. هر وقت درباره اش نگران شدی، او را به دریا افکن و ترس و اندوهی به خود راه مده که ما او را به تو بر می گردانیم و او رااز پیامبران قرار
1) قصص /7 تا 13.
خواهیم داد.
خاندان فرعون، موسی را از آب گرفتند تا دشمن آنان و مایه ی اندوهشان گردد، چرا که فرعون و هامان و سپاهیانشان خطا کار بودند.
همسر فرعون گفت: این نور چشم من و تو است. او را نکشید، شاید برای ما مفید باشد یا اینکه او را به فرزندی قبول کنیم و آنها نمی دانستند.
دل مادر موسی از صبر تهی شد و اگر دلش را محکم نکرده بودیم که با ایمان شود، نزدیک بود راز دلش را آشکار سازد.
به خواهر موسی گفت: به دنبال فرزندم برو. موسی را از دور مشاهده کرد، در حالی که خواهر را نمی شناختند.
ما همه ی زنان شیرده را از قبل بر او تحریم کردیم. خواهر موسی گفت: آیا مایل هستید شما را به خانواده ای راهنمایی کنم که این بچه را کفالت نماید و خیرخواه او باشد؟
بدین طریق، موسی را به مادرش بازگرداندیم تا دیده اش روشن شود و محزون نگردد و بداند که وعده ی الهی حق است، اگرچه بیشتر مردم نمی دانند.
موسی علیه السلام یک طفل شیرخواره ای بود که بنا بر وعده بر حق الهی به مادربازگردانده شد و با همه مکر و نیرنگ های فرعونیان جان سالم به در برد و از شیر مادر تغذیه کرد.
اما طفل شیرخواره کربلا یعنی حضرت علی اصغر کوچک ترین فرزند حسین علیه السلام از آغوش مادر جدا شد تا شاید
سیراب شود. درست همان زمانی که امام علیه السلام شنید علی اصغر از تشنگی میگرید.
امام حسین علیه السلام طفل شیرخواره خود را روی دست گرفت و خطاب به دشمن فرمود: «اِن لَم تَرحَمُونِی فَارحَمُوا هذَا الرَّضِی» اگر بر من رحم نمی کنید براین طفل ترحم کنید.
امام علیه السلام در حالی که طفل را در آغوش داشت تا خواست خم شود او را بوسه ای زند حرمله که لعنت خدا بر او باد تیری به گلوی از گل نازک تر علی اصغر نشانه گرفت. در واقع قبل از آنکه امام علیه السلام برای بوسیدن فرزند خم شود تیر بر گلوی آن عزیز بوسه زد.
همه نویسندگان مقاتل ننوشته اند که امام علیه السلام طفل شهید را به آغوش مادر داد چرا که مادر را طاقت دیدار چنین صحنه ای را نبود بلکه نوشته اند امام علیه السلام نزدیک خیمه آمد پس آن طفل را به زینب داد و گفت او را نگاه دار خود دو دست زیر گلوی او گرفت و چون پر شد به طرف آسمان پاشید و گفت: «هَوَّن عَلَیَّ ما نَرَلَ بِی اِنَّهُ بِعَینِ اللهِ»چون چشم خدا می بیند آنچه بر من پیش می آید تحملش آسان است.
در ادامه آمده که امام علیه السلام بدن علی اصغر را به خون گلویش آغشته کرد و با شمشیر زمین را بکند و نماز بر او گذاشت و طفل رضی را به خاک سپرد. (1)
1) نفس المهموم، ص 186.
هان بیارید ان یکی فرزندمن***وان یکی نوباوه دلبند من
مادرش راگر به پستان نیست شیر***شیر جوشد از دم پیکان تیر
شه گرفت آن طفل را بر روی دست***گرد خجلت بر رخ گردن نشست
با زبان حال میگفت ای خدا***در رهت اوردم این را یک فدا
عید قربان منست اینک منی***من خلیل عهد و اینک یک وفا
انصار بی نظیر:
فَلَمّا اَحَسَّ عِیسی مِنهُمُ الکُفرَ قالَ مَن اَنصارِی إِلیَ اللهِ قالَ الحَوارِ یُّونَ نَحنُ اَنصارَ اللهِ آمَنّا بِاللهِ وَ اشهَد بِأَنّا مُسلِمُونَ»1 (1)
هنگامی که عیسی کفر آنها را احساس کرد گفت: چه کسانی یاران من در راه خدایند؟
حواریون گفتند: ما یاران خداییم، به پروردگار ایمان آورده ایم. گواه باش که ما تسلیم فرمان اوییم.
همین حواریون که مدعی بودند «نَحنُ اَنصارُ الله» ما هستیم یاران خدا، وقتی یهودیان قصد جان حضرت مسیح علیه السلام را کردند جز یک نفر از دوازده نفر حاضر نشد به عیسی بن مریم پناهندگی دهد و عیسی را در خانه خود مخفی کند یعنی یازده نفر در هر وقت شورش یهود بر علیه عیسی او را رها کردند تا مبادا آسیبی ببینند. جالب اینجاست آن یک نفر هم به پیامبر خود خیانت کرد
1) . آل عمران /52.
در آن هنگام که برای خرید نان و غذا از خانه خارج شد به فکرش رسید اگر یهودیان به خانه او حمله کنند جان خودش نیز به خطر خواهد افتاد پس چه بهتر برود به یهودیان محل اختفاء عیسی علیه السلام را که خانه خودش بود به آنها نشان دهد و همین کار را کرد و خود ابتدا وارد خانه شد ولی خداوند تبارک و تعالی عیسی را به آسمان ها بالا برد و آن صحابی منافق را به شکل عیسی در آورد یهودیان وارد خانه شدند و او را دستگیر کردند هر چه التماس کردکه من عیسی بن مریم نیستم باور نکردند و او را به صلیب کشیدند و هنوز فکر می کنند که عیسی را به دار زدند و قرآن درباره اشتباه آنها می فرماید: «وَ قَو لِهِم إِنّا قَتَلنَا المَسِیحَ عِیسَی ابنَ مَریَمَ رَسُولَ اللهِ وَما قَتَلوُهُ وَما صَلَبُوهُ وَ لکِن شُبَّهَ لَهُم إِنَّ الَّذِینَ اختَلَفُوا فِیهِ لَفِی شَکٍ مِنهُ بِهِ مِن عِلمٍ اِلَّا اتَّباعَ الظَّنَّ وَ ما قَتَلُوهُ یَقِیناً، بَل رَفَعَهُ اللهُ إِلَیهِ وَکانَ اللهُ عَزِیزاً حَکِیماً» (1)
و نیز به سبب دروغی که گفتند، ما مسیح پسر مریم را که رسول خدا بود کشتیم در حالی که نه او را کشتند و نه به صلیب کشیدند و به اشتباه افتادند و آنهایی که درباره ی مسیح اختلاف کردند، خودشان در شک بودند، آگاه به آن نبودند و فقط از گمان خود پیروی می کردند و قطعا او رانکشتند. بلکه پروردگار او را به سوی خود بالا برد و خدا مقتدر و حکیم است.
نتیجه آنکه حواریون که خود را انصار الله و یاران صمیمی عیسی علیه السلام می خواندند آخر کار آنگونه عمل کردند.
1) نساء / 157 و 158.