مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور:مردان رحمت شده و مردان نفرین شده [کتاب]/تالیف و ترجمه هاشم ناجی جزائری

مشخصات نشر:قم: ناجی جزایری، 1390

مشخصات ظاهری:332ص.

وضعیت فهرست نویسی:در انتظار فهرستنویسی (اطلاعات ثبت)

یادداشت:چاپ3

شماره کتابشناسی ملی:2666879

اشاره

مردان رحمت شده و مردان نفرین شده

مقدّمه مؤلّف

الحمد للّه ربّ العالمین و الصلاة والسلام علی سیّد الانبیاء والمرسلین و خاتم السفراء المقرّبین، محمّد و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین.

واللعن الدائم علی أعدائهم أجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.

کتاب حاضر جلد دیگری از سری مجموعه: رحمت شدگان و نفرین شدگان⁽¹⁾

مردان رحمت شده و مردان نفرین شده

چاپ و منتشر گشته و تقدیم هموطنان عزیز شده است.

امید است که مطالعه این کتاب و بکارگیری مطالب آن راهگشای زندگی و موجب سعادت دنیا و آخرت گردد.

و با بررسی و تحقیق بیشتر می توان. اخبار و احادیث شریف دیگری را - که مناسب این موضوع می باشد - پیدا کرده و مورد استفاده قرار داده و به این کتاب اضافه نمود.

کتاب حاضر شامل دو بخش زیر می باشد:

1 - مردان رحمت شده.

2 - مردان نفرین شده.

اگر چه این کتاب - در ظاهر - اختصاص به موضوعاتی دارد که مربوط به مردان می باشد.

امّا بسیاری از مطالب ذکر شده در آن می تواند مورد استفاده زنان نیز قرار گیرد.

لازم به ذکر است که گاهی انسان عمل نیک و پسندیده ای را انجام می دهد اما از قدر و منزلت آن کار آگاهی ندارد. لذا با مشاهده و مواجهه با اندک مشکلی. سست شده و آن عمل را رها نموده. و یا بدون داشتن انگیزه. آن را ادامه می دهد.

ولی اگر این عمل خیر را با آگاهی و معرفت و شناخت و بصیرت انجام دهد - و نسبت به آثار و برکات و پیامدهای نیک آن در دنیا. و اجر و ثواب آن در آخرت علم و آگاهی داشته باشد - انگیزه و شوق و اشتیاق او برای انجام آن عمل نیک و ادامه آن افزون می گردد.

و با این بصیرت و آگاهی و شناخت است که ثمردهی و نتیجه بخشی آن عمل - به مراتب - بیشتر خواهد بود. و در این صورت است که رویاروئی با مشکلات - و احیاناً - طعنه و مسخره کردن دیگران. او را در ادامه آن کار نیک - و به نتیجه رساندن آن - سست و خسته و ملول نخواهد ساخت.

و گاهی انسان عمل زشت و ناپسندی را - بدون داشتن آگاهی و بصیرت کامل نسبت به آثار سوء و عواقب شوم آن در دنیا. و عقوبت و کیفر آن در آخرت - مرتکب می شود.

اما اگر به عواقب شوم دنیوی. و کیفر اخروی آن اعمال ناپسند آگاهی داشته باشد - یقیناً - از ارتکاب آن عمل زشت دست برداشته و چشم پوشی خواهد نمود.

یادآوری چند نکته:

1 - کتاب حاضر در بردارنده ترجمه احادیث اهل بیت علیهم السلام و برگردان کلمات معصومین علیهم السلام به زبان فارسی است. و نگارنده آن - در این جهت - خود را مصون از خطا و اشتباه ندانسته، وجود نارسایی در لابه لای بعضی از جملات و احتمال خطا در نگارش بعضی از کلمات را - در این کتاب - دور از انتظار نمی داند. و لذا عذر تقصیر به پیشگاه باری تعالی برده - و به همین خاطر - به درگاه ذات ربوبی عزّ وجلّ استغفار نموده و از ساحت مقدّس اهل بیت علیهم السلام طلب عفو و بخشش می نماید.

و از خوانندگان عزیز و گرامی نیز انتظار اغماض و چشم پوشی را دارد.

و از جمله اموری که بر سختی ترجمه حدیث و کلام منسوب به معصومین علیهم السلام می افزاید. عبارت از این امر است که گاهی متن یک حدیث ذکر شده. - در دو مصدر و کتاب - به دو گونه مختلفی نقل گردیده است.

و لذا نگارنده این کتاب - در امثال این موارد - سعی کرده تا بین آن دو گونه نقل تلفیقی ایجاد کرده و مضمون و مفهوم به دست آمده - از آن دو نقل - را به عنوان نگارش و ترجمه ای آزاد ذکر نماید⁽¹⁾

ف ارید أن أرویه - کما سمعته منک - فلا یجیء (1).

قال علیه السلام: فتعمد (2) ذلک؟

قلت: لا.

فقال علیه السلام: ترید المعانی؟

قلت: نعم.

قال علیه السلام: فلا بأس (الکافی ج 1 ص 51 و فی بحار الأنوار ج 2 ص 164 نقله عن الکافی).

عن محمّد بن مسلم قال: قلت لأبی عبداللّه علیه السلام: أسمع الحدیث منک - فأزید و أنقص -؟

قال علیه السلام: إن کنت ترید معانیه. فلا بأس (الکافی ج 1 ص 51).

(1) فی بحار الأنوار هکذا: فلا یجیء ذلک.

(2) فی بحار الأنوار هکذا: فتتعمّد.

2 - لازم به ذکر است که ترجمه یک متن - از زبانی به زبان دیگر - به مراتب سخت تر و پرمسئولیت تر از تألیف یک متن مستقل می باشد.

و این سخن که: کار ترجمه از تألیف مشکل تر است. کلامی مبالغه آمیز نخواهد بود.

بویژه اگر این ترجمه مربوط به احادیث اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام باشد.

و لذا باید گفت: که ترجمه. تفسیر و تبیین کلام معصومین علیهم السلام - کما هو حقّه - برای احدی میسّر و ممکن نیست. زیرا فهم کُنه و لُب کلام معصومین علیهم السلام و درک حقیقت مرادشان مختصّ خود معصومین علیهم السلام می باشد.

3 - از خدای متعال تمنّا دارم تا پدر. مادر. اعضای خانواده و اساتید و مشایخ اجازه و ذوی الحقوق و کلیه عزیزانی که اینجانب را تشویق نموده و در چاپ و نشر این کتاب مشارکت داشته اند در برکات و خیرات دنیوی و اجر و ثواب اخروی این تألیف. سهیم و شریک گرداند.

4 - از همسر گرامی و محترمه ام، بخاطر حوصله زیادی که از خود نشان داده، و با حفظ آرامش محیط خانه، موجبات آسودگی خاطر اینجانب را - در وقت تألیف این کتاب - فراهم ساخته، کمال تشکّر را دارم.

5 - از خوانندگان عزیز و گرامی انتظار دارم - پس از مطالعه این کتاب - با راهنمایی ها و پیشنهادات و انتقادات سازنده خود. اینجانب را در هر چه بهتر عرضه نمودن این مجموعه یاری دهند.

قبلاً از بذل محبّت و راهنمایی و همفکری یکایک آن عزیزان کمال تشکّر و قدردانی و سپاسگزاری را دارم. و الحمد للّه ربّ العالمین

سیّد هاشم ناجی موسوی جزایری

اجازه روایت حضرت آیة اللّه العظمی میرزا هاشم آملی - رضوان اللّه تعالی علیه - به مؤلّف

اجازه روایت حضرت آیة اللّه العظمی میرزا محمّدتقی مجلسی اصفهانی - دامت برکاته - به مؤلّف

یادداشتی از جناب آقای دکتر محسن روز رُخ - دام توفیقه -

ریاست محترم بیمارستان مفید

بسم اللّه الرحمن الرحیم

در دنیای امروز بحران های متعددی جوامع بشری را در برگرفته. و آن را به سوی انحطاط می کشاند.

از مهمترین عوامل این بحرانها - همانا - عدم پایبندی به اصول اخلاقی و دور شدن از معنویات می باشد.

معضلات اجتماعی امروز دنیا نیز ناشی از عدم تعهد به اخلاق و کرامت انسانی است.

علل تمام جنگها - سوداگری های ضد بشری. فسادها و رشوه خواریها. فحشا و جنایات - کم رنگ شدن اخلاق و نبود معنویات در بشر است.

به همین خاطر است که انبیای الهی علیهم السلام - قبل از هر چیز - در راه تکامل اخلاقی بشر و تعالی معنوی او سعی و تلاش نموده اند.

و سخن گرامی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که فرمود:

انّما بعثت لاُتمّم مکارم الأخلاق.

شاهدی بر این حقیقت است.

هدف نهایی تمام فرامین الهی. الزام انسانها به رعایت اصول اخلاقی می باشد.

و شرع مقدّس اسلام - که کاملترین قوانین و مقرّرات را در بر دارد - از کوچکترین نکته ای که برای زندگی سعادتمندانه بشر لازم می باشد غافل نبوده است.

این دین حنیف نه تنها برای انسانها بلکه برای حیوانات و گیاهان - و به طور کلّی محیط زیست - نیز برنامه ریزی کرده و مقررات و قوانین خاصّی برای هر یک از آنها تدوین و تعیین کرده است.

و این مقررات و قوانین در ضمن آیات مبارکه قرآنی و اخبار و احادیث پیامبر گرامی و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام گنجانده شده است.

بدیهی است که عمل نمودن به آنها موجب آرامش قلبی و پاکی روح و گشایش در امور مادی می گردد.

و در این مورد کتب مختلف و جزوات متفاوتی تدوین گشته و تألیف شده است.

مجموعه کتب تألیف و ترجمه شده توسّط حجّة الاسلام و المسلمین آقای سید هاشم ناجی جزایری نمونه گویا و کاملی است برای رسیدن به قلّه های سعادت و دستیابی به سرچشمه های فضائل اخلاقی انسانیّت.

کتاب حاضر که در بردارنده سخنان ائمه معصومین علیهم السلام و بزرگان دین می باشد راه رسیدن به اهداف متعالی فوق را ارائه می دهد.

توفیق و سلامتی مؤلّف محترم را از خداوند متعال خواستاریم.

دکتر محسن روز رُخ

فوق تخصّص جراحی کودکان

تهران - 1389

بخش اوّل: مردان رحمت شده

احترام گذاشتن به بانوان و گرامی داشتن آنها

مردی که به بانوان احترام می گذارد و آنها را گرامی می دارد

1 - راوی می گوید: روزی زنی به مجلسی که در آن پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حضور داشت وارد شد. امّا جایی را برای نشستن پیدا نکرد.

در این حین مردی از جای خویش برخاسته و جای خود را به آن زن داد.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن مرد فرمود: آیا این زن مادر تو می باشد؟

آن مرد گفت: خیر.

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن مرد فرمود: آیا این زن خواهر تو می باشد؟

آن مرد گفت: خیر.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن مرد فرمود: تو این زن را مورد رحمت خودت قرار دادی. خدای متعال تو را نیز مورد رحمت قرار دهد.

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دوباره به آن مرد فرمود: تو این زن را مورد رحمت خود قرار دادی خداوند عزّ و جلّ تو را مورد رحمت قرار دهد⁽¹⁾

فقام رجل من مجلسه. فجائت. فجلست.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: امّک هی؟

قال: لا.

قال صلی الله علیه و آله: اختک؟!

قال: لا.

قال صلی الله علیه و آله: ف رحمتها. رحمک اللّه.

ف رحمتها. رحمک اللّه عزّ وجلّ (کتاب العیال لإبن أبی الدنیا ص 209 منشورات دارالوفاء).

آراستگی

مردی که آراسته می باشد

2 - امام صادق علیه السلام فرمود: بدرستیکه خداوند عزّ وجلّ زیبائی و آراستگی را دوست دارد.

و از ژولیده گی و شلخته گی متنفّر است⁽¹⁾

و یبغض البؤس و التباؤس (الکافی ج 6 ص 440 و الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام ص 354 الباب 95).

3 - امام صادق علیه السلام به مردی فرمود: خود را آراسته نما. زیرا خداوند متعال زیبا است و او زیبائی را دوست دارد.

و لازم است که این آراستگی. حلال باشد⁽²⁾

و لیکن من حلال (الکافی ج 6 ص 442 و وسائل الشیعة ج 5 ص 6).

4 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: بر شما لازم است که خودتان را برای برادر دینی خود آراسته سازید⁽³⁾

زیرا بعضی از اشخاص - به بهانه خودمانی بودن - با وضع غیر آراسته ای در برابر افراد خودی ظاهر می شوند.

5 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله - هنگام روبرو شدن با اصحاب و یارانش - خود را آراسته می ساخت.

و آن حضرت. خود را برای اهل خانه اش نیز آراسته می نمود⁽¹⁾.

6 - روزی مردی کنار درب خانه پیامبر صلی الله علیه و آله آمده. و از آن حضرت. اجازه ملاقات خواست. آن حضرت - قبل ازآنکه با آن مرد دیدارکند - خود را مرتّب وآراسته نمود.

پس از آنکه پیامبر صلی الله علیه و آله از دیدار آن مرد بازگشت. عایشه به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: - یا رسول اللّه - شما سرور فرزندان آدم و پیامبر خدا می باشید. چرا قبل از دیدار با این مرد. در برابر آینه قرار گرفتید و خود را آراسته ساختید؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به عایشه فرمود: - ای عایشه - بدرستیکه خداوند متعال دوست دارد هنگامیکه بنده مؤمنی برای دیدار برادر مؤمن خود می رود. خود را آراسته نماید. و زیبا سازد⁽²⁾

فخرج النبیّ صلی الله علیه و آله فوجد فی حجرته رکوة فیها ماءٌ. فوقف یسوّی لحیته و ینظر إلیها.

فلمّا رجع داخلاً. قالت له عائشة: - یا رسول اللّه - أنت سیّد ولد آدم. و رسول ربّ العالمین.

وقفت علی الرکوة. تسوّی لحیتک و رأسک؟

فقال صلی الله علیه و آله: - یا عائشة - إنّ اللّه یحبّ إذا خرج عبده المؤمن - إلی أخیه - أن یتهیّأ له.

و أن یتجمّل (مکارم الأخلاق ج 1 ص 218).

کان رسول اللّه صلی الله علیه و آله ینظر فی المرآة. و یرجّل جمّته و یتمشّط.

و ربّما نظر فی الماء و سوّی جمّته فیه (مکارم الأخلاق ج 1 ص 84).

7 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: بدرستی که خداوند متعال زیبا است.

و او زیبائی را دوست دارد⁽³⁾.

8 - حسن بن جُهم می گوید: بر امام کاظم علیه السلام وارد شدم و دیدم که آن حضرت خود را آراسته نموده و محاسنشان را خضاب کرده است.

به آن حضرت گفتم: چهره شما را آراسته می بینم.

آن حضرت علیه السلام فرمود: آراستگی اجر و ثواب دارد.

زیرا آراسته بودن یک مرد موجب ازدیاد عفّت همسر او می گردد.

و بعضی از زنان بخاطر آراسته نبودن مردهایشان - و بی توجّهی به آنها - از مسیر عفاف منحرف شده اند⁽¹⁾

فقلت: أراک قد اختضبت بالسواد؟

فقال علیه السلام: إنّ فی الخضاب أجراً.

و الخضاب و التهیئة ممّا یزید اللّه عزّ وجلّ فی عفّة النساء.

و لقد ترک النساء. العفّة. بترک أزواجهنّ - لهنّ - التهیئة (الکافی ج 6 ص 480).

(راجع: مکارم الأخلاق ج 1 ص 184).

دخل الحسن بن جُهَم علی أبی الحسن موسی بن جعفر علیهما السلام و قد اختضب بالسواد.

فقال علیه السلام: إنّ فی الخضاب أجراً.

و الخضاب و التهیئة ممّا یزید اللّه عزّ و جلّ فی عفّة النساء.

و لقد ترک نساء العفّة. بترک أزواجهنّ التهیئة (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 69).

عن الحسن بن جُهم قال: رأیت أبا الحسن علیه السلام اختضب. فقلت: - جعلت فداک - اختضبت؟

فقال علیه السلام: نعم.

إنّ التهیئة ممّا یزید فی عفّة النساء.

و لقد ترک النساء العفّة. بترک أزواجهنّ التهیئة.

ثمّ قال علیه السلام: أیسرّک أن تراها علی ما تراک علیه - إذا کنت علی غیر تهیئة -؟

قلت: لا.

قال علیه السلام: فهو ذاک.

ثمّ قال علیه السلام: من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام: التنظّف و التطیّب و حلق الشعر و کثرة الطروقة (الکافی ج 5 ص 567).

9 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بدرستیکه خداوند متعال دوست دارد که بنده او هنگامیکه می خواهد به دیدار برادران خود برود. خود را آراسته سازد و زیبا نماید⁽¹⁾

و یتجمّل (مکارم الأخلاق ج 1 ص 85).

10 - در حدیث آمده است: بر شما لازم است که - در روز جمعه - غسل کنید.

و خود را آراسته سازید.

و از بوی خوش استفاده نمائید.

و موهای خود را شانه کنید.

و لباس تمیز بپوشید.

و برای نماز جمعه خود را آماده سازید.

و شایسته است که - در آن روز - با سکینه و وقار باشید. و اعمال خیر انجام دهید.

زیرا خداوند متعال در این روز با نگاه رحمت بر بندگان خود نظر می افکند. تا حسنات آنها را فزونی می بخشد⁽²⁾

و یتطیّب. و یتسرّح. و یلبس أنظف ثیابه. و لیتهیّأ للجمعة.

و لیکن علیه - فی ذلک الیوم - السکینة و الوقار.

و لیحسن عبادة ربّه.

و لیفعل الخیر ما استطاع.

فإنّ اللّه جلّ ذکره یطّلع علی الأرض. لیضاعف الحسنات (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 64).

اذان گفتن در منزل

مردی که در منزل اذان می گوید

11 - محمّد بن راشد می گوید: هشام بن ابراهیم به من گفت: من از بیماری خود و اینکه صاحب فرزند نمی گردم به امام رضا علیه السلام شِکوه کردم.

امام رضا علیه السلام به من فرمود: در منزل - با صدای بلند - اذان بگو.

هشام بن ابراهیم می گوید: من پس از آنکه این کار را انجام دادم. خدای متعال مرا از بیماری شفا داده و فرزندان زیادی به من کرامت فرمود.

سپس محمّد بن راشد می گوید: من نیز همیشه درگیر بیماری و مریضی بودم.

و کسانی که با من در خانه زندگی می کردند نیز بیمار و مریض بودند. بگونه ای که من تنها می ماندم و شخصی نبود که به من خدمت کند.

هنگامیکه این حدیث را از هشام شنیدم. به کاری که امام علیه السلام فرموده بود پرداختم.

پس آنگاه خداوند عزّوجلّ بیماریها را ازمن وخانواده ام دور ساخت - والحمدللّه -⁽¹⁾

فأمره أن یرفع صوته بالأذان - فی منزله -.

قال: ففعلت. فأذهب اللّه عنّی سقمی و کثر ولدی.

قال محمّد بن راشد: و کنت دائم العلّة - ما أنفکّ منها - فی نفسی - و جماعة خدمی - و عیالی (حتّی أنی کنت أبقی وحدی و ما لی أحد یخدمنی) (3).

فلمّا سمعت ذلک - من هشام - عملت به. فأذهب اللّه عنّی - و عن عیالی - العلل.

(و الحمد للّه) (4) (الکافی ج 3 ص 308 و الکافی ج 6 ص 10). (راجع: الفقیه ج 1 ص 189).

(1 و 2) ما بین القوسین لم یذکر فی الکافی ج 6.

(3 و 4) ما بین القوسین لم یذکر فی الکافی ج 3.

12 - سلیمان جعفری می گوید: امام رضا علیه السلام به من فرمود: در منزل خود اذان بگو.

زیرا این کار شیطان را فراری می دهد⁽¹⁾

و یستحبّ من أجل الصبیان (1) (الکافی ج 3 ص 308).

13 - مردی از فقر و نداری خود به امام صادق علیه السلام شِکوه نمود.

امام صادق علیه السلام به او فرمود: هنگامی که صدای اذان را می شنوی. اذان بگو⁽²⁾

فقال علیه السلام: أذّن - کلّما سمعت الأذان - کما یؤذّن المؤذّن (مکارم الأخلاق ج 2 ص 150).

(راجع: الدعوات للشیخ الراوندی - علیه الرحمة - ص 116).

14 - پیامبر اکرم علیه السلام فرمود: بدرستیکه خدای متعال نسیمی را مأمور کرده که صدای اذان را به آسمان ببرد.

و هنگامی که ملائکه صدای اذان را از اهل زمین می شنوند می گویند: این صدای امّت محمّد صلی الله علیه و آله است که به یگانگی خدا اقرار می کنند.

و آن ملائکه تا پایان آن نماز برای افراد این امّت استغفار می کنند⁽³⁾

فکان صلی الله علیه و آله یقول لبلال - إذا دخل الوقت -: - یا بلال - اعل فوق الجدار. وارفع صوتک بالأذان.

فإنّ اللّه قد وکّل بالأذان ریحاً ترفعه إلی السّماء. و إنّ الملائکة إذا سمعوا الأذان من أهل الأرض قالوا: هذه أصوات امّة محمّد بتوحید اللّه عزّ وجلّ. و یستغفرون (2) لاُمّة محمّد صلی الله علیه و آله حتّی یفرغوا من تلک الصلاة (الکافی ج 3 ص 307 و المحاسن ج 1 ص 120).

روی إنّ الملائکة - إذا سمعت الأذان من أهل الأرض - قالت: هذه أصوات امة محمّد.

بتوحید اللّه.

فیستغفرون اللّه لاُمة محمّد صلی الله علیه و آله حتّی یفرغوا من تلک الصلاة (من لایحضره الفقیه ج 1 ص 186).

عن محمّد بن مروان قال: سمعت أبا عبد اللّه علیه السلام یقول: المؤذّن یغفر له مدی صوته.

و یشهد له کلّ شیء سمعه (الکافی ج 3 ص 307).

(1) أی: لا یستولی علیهم الشیطان و یضرّهم (نقلاً عن هامش الکافی).

(2) فی المحاسن هکذا: فیستغفرون اللّه.

ازدواج نمودن

مردی که ازدواج می نماید

⁽¹⁾

مراجعه فرمائید.

15 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مردی که بخواهد خداوند متعال را - در حالی که پاک و پاکیزه است - ملاقات کند. بر او لازم است که با زن شایسته ای ازدواج نماید.

تا پاکدامنی خود را - بوسیله این ازدواج - تداوم بخشد⁽²⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من أحبّ أن یلقی اللّه طاهراً مطهرّاً. فلیلقه (2) بزوجة (3) (روضة الواعظین ج 2 ص 257 و الجعفریّات ص 154 والنوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 113).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من أحبّ أن یلقی اللّه طاهراً مطهّراً. فلیتعفّف بزوجة (دعائم الإسلام ج 2 ص 189).

16 - امام سجّاد علیه السلام فرمود: شخصی که برای امتثال امر الهی ازدواج می کند و بوسیله این کار موجب انجام صله رحم می گردد. خدای متعال - در روز قیامت - تاج مُلک را بر سر او قرار خواهد داد⁽³⁾

(1) فی نسخة من مکارم الأخلاق: بزوجة صالحة.

(2) فی الجعفریّات و النوادر: فلیلقاه.

(3) فی النوادر: بزوجته.

17 - امام سجّاد علیه السلام فرمود: شخصی که برای رضای خدا و انجام صله رحم ازدواج کند خدای متعال تاج کرامت و ملک را بر سر او قرار خواهد داد⁽¹⁾

(راجع: مکارم الأخلاق ج 1 ص 433 و عوالی اللئالی ج 3 ص 301).

18 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شیطان برای فریب مردان پارسا. سلاحی برّنده تر و کاراتر از زنان بد ندارد.

او بوسیله آنها مردان صالح را فریب می دهد مگر آن مردانی که ازدواج کرده باشند.

آنان پاک بوده و از گناه و بدی دور می باشند⁽²⁾

أولئک المطهّرون. المبرّؤون من الخنا (مستدرک الوسائل ج 14 ص 159).

19 - امام باقر علیه السلام فرمود: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خدای عزّ و جلّ می فرماید:

چنانچه بخواهم برای مردی خیر دنیا و آخرت را جمع نمایم به او: قلبی خاشع.

و زبانی ذاکر. و بدنی که - در هنگام بلا - صابر باشد می دهم.

و زن با ایمانی به او کرامت خواهم نمود.

زنی که در وقت دیدن او مسرور و خوشحال می گردد.

و در غیاب او پاکدامنی خود و مال همسرش را حفظ می کند⁽³⁾

و زوجة مؤمنة تسرّه إذا نظر إلیها.

و تحفظه - إذا غاب عنها - فی نفسها و ماله (الکافی ج 5 ص 327).

(1) فی عوالی اللئالی: تاج.

20 - امام صادق علیه السلام فرمود: سه چیز در دنیا وجود دارد که در هر زمان گرانبها می باشد:

1 - برادری و اخوّتی که در راه خدا باشد.

2 - همسر شایسته ای که دارای الفت و محبّت بوده و کمک حال دینداری شوهرش می باشد.

3 - فرزند برومند.

شخصی که این سه چیز را داشته باشد. خیر دنیا و آخرت را خواهد داشت.

و بهترین بهره را در دنیا و آخرت برده است⁽¹⁾

و هی: الإخاء فی اللّه تعالی.

و الزوجة الصالحة الألیفة. تعینه فی دین اللّه عزّ وجلّ.

و الولد الرشید.

و من وجد الثلاثة. فقد أصاب خیر الدارین و الحظّ الأوفر من الدنیا و الآخرة (مصباح الشریعة ص 150 الباب: 71).

21 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به مردی فرمود: ازدواج کن. بدرستی که ازدواج مایه برکت بوده و باعث افزونی پاکدامنی می گردد⁽²⁾.

22 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به مردی فرمود: ازدواج کن. در این صورت است که بر پاکدامنی تو افزوده می گردد⁽³⁾

23 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: برای مرد مسلمان - پس از ایمان داشتن - هیچ چیزی پرفایده تر از داشتن همسری با ایمان نیست.

زنی که همسرش از دیدن او خوشحال می گردد. و فرمان او را اطاعت می کند.

و در وقت غیبت همسر. پاکدامنی خود و دارائی شوهرش را حفظ می نماید⁽¹⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: ما أفاد عبدٌ فائدة خیراً من زوجة صالحة. إذا رآها سرّته. و إذا غاب عنها حفظته فی نفسها و ماله (الکافی ج 5 ص 327 و قرب الاسناد ص 20).

24 - امام صادق علیه السلام فرمود: از جمله چیزهائی که موجب راحتی مؤمن می گردد.

وجود همسر شایسته ای است که او را در امر دنیا و آخرت یاری می دهد⁽²⁾

و امرأة صالحة تعینه علی أمر الدنیا والآخرة... (الخصال ص 159).

(راجع: الکافی ج 5 ص 327 والکافی ج 6 ص 525 و عوالی اللئالی ج 3 ص 295 و المحاسن ج 2 ص 449 و مشکاة الأنوار ج 2 ص 182).

فی مشکاة الأنوار هکذا: ثلاثة فیهنّ للمؤمن راحة.

25 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: از جمله نشانه های سعادت مرد آن است که دارای همسری شایسته باشد⁽³⁾

(قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله): أربعة من سعادة المرء: الخلطاء الصالحون. و الولد البارّ. و المرأة المؤاتیة.

و أن تکون معیشته فی بلده (النوادر للسیّد فضل اللّه الرواندی - علیه الرحمة - ص 110).

(قال الإمام الصادق علیه السلام): ثلاثة من السعادة. الزوجة المؤاتیة. و الأولاد البارّون.

و الرجل یرزق معیشته ببلده. یغدو إلی أهله و یروح (الکافی ج 5 ص 258).

26 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مردی که در جوانی ازدواج می کند شیطان از این کار او خشمناک شده و می گوید: وای بر من.

این جوان - با این کار - دو سوّم از دین و آئین خود را از گزند و آفت من حفظ نمود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: این جوان باید - با تقوا و پرهیزکاری - باقیمانده دین و آئین خود را حفظ نماید⁽¹⁾

عصم هذا - منّی - ثلثی دینه. فلیتّق اللّه العبد فی الثلث الباقی (دعائم الإسلام ج 2 ص 190)

(راجع: الجعفریّات ص 153 والنوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 113).

27 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مردی که ازدواج می کند. در حقیقت نصف دین و آئین خود را حفظ کرده است.

پس بر او لازم است که برای حفظ باقیمانده آن. تقوای الهی را پیشه خود سازد⁽²⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من تزوّج أحصن نصف دینه. فلیتّق اللّه فی النصف الباقی (عوالی 257/1).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا تزوّج الرجل أحرز نصف دینه. فلیتّق اللّه فی النصف الآخر (مستدرک الوسائل ج 14 ص 154).

28 - امام باقر علیه السلام فرمود: بدرستیکه دو رکعت نمازی را که مرد متأهّل می خواند.

بهتر است از شخص مجرّدی که شب را به شب زنده داری مشغول. و روز را روزه دار بوده است⁽³⁾

قال الإمام الباقر علیه السلام: إنّ رکعتین یصلّیهما رجل متزوّج. أفضل من رجل - یقوم لیله و یصوم نهاره - أعزب (قرب الاسناد ص 20 ح 67).

قال الإمام الباقر علیه السلام: إنّ رکعتین یصلّیهما رجل متزوّج. أفضل من رجل عزب یقوم لیله و یصوم نهاره (مکارم الأخلاق ج 1 ص 431).

توبه نمودن از عمل شنیع زنا

مردی که از عمل شنیع زنا توبه واقعی نمود

29 - شخصی به نام عبدالرحمان می گوید: روزی معاذ بن جبل در حالی که بشدّت می گریست خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد. و به آن حضرت سلام کرد.

پس از آنکه پیامبر صلی الله علیه و آله جواب سلام او را داد به او فرمود: - ای معاذ - چه چیزی تو را به گریه واداشته است؟

معاذ در جواب گفت: - یا رسول اللّه - در بیرون درب. پسر جوانی که صورت زیبا و چهره ای خوشرنگ دارد ایستاده است. و مانند زن جوان مرده ای بشدّت می گرید و ناله سر می دهد.

عن عبدالرحمن بن غنم الدّوسی قال: دخل معاذ بن جبل علی رسول اللّه صلی الله علیه و آله باکیاً.

ف سلّم.

ف ردّ صلی الله علیه و آله علیه. السلام.

ثم قال صلی الله علیه و آله: ما یبکیک - یا معاذ -؟

فقال: - یا رسول اللّه - إنّ بالباب شابّاً طریّ الجسد. نقیّ اللون. حسن الصورة.

یبکی علی شبابه - بکاء الثکلی علی ولدها -.

یرید الدخول علیک.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: ادخل علیّ الشابّ - یا معاذ -.

فأدخله علیه.

ف سلّم.

و تقاضای آمدن به محضر شما را دارد.

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به معاذ فرمود: این جوان را به نزد من بیاور.

پس از دستور پیامبر صلی الله علیه و آله معاذ آن جوان را به نزد ایشان آورد.

پس از آنکه آن جوان بر پیامبر صلی الله علیه و آله وارد شد به آن حضرت صلی الله علیه و آله سلام گفت.

و پیامبر صلی الله علیه و آله جواب سلام او را داد.

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: - ای جوان - چه چیزی تو را به گریه واداشته است؟

آن جوان گفت: چگونه گریه نکنم. در حالی که گناهان بسیاری مرتکب شده ام.

که اگر خدای عزّ و جلّ بخواهد مرا بخاطر بعضی از آنها مجازات کند. مسلّماً جای من در آتش جهنّم خواهد بود.

و گمان می کنم که خدا مرا بخاطر گناهانی که کرده ام مجازات خواهد نمود.

و هیچگاه مرا نخواهد بخشید.

ف ردّ صلی الله علیه و آله علیه. السلام.

ثمّ قال صلی الله علیه و آله: ما یبکیک - یا شابّ -؟

قال: کیف لا أبکی.

و قد رکبت ذنوباً.

إن أخذنی اللّه عزّ و جلّ - ببعضها - أدخلنی نار جهنّم.

و لا أرانی إلّاسیأخذنی بها.

و لا یغفر لی - أبداً -.

فقال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: هل أشرکت باللّه شیئاً؟

قال: أعوذ باللّه أن أشرک بربّی شیئاً.

قال صلی الله علیه و آله: أ قتلت النفس الّتی حرّم اللّه؟

قال: لا.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: آیا به خدا شرک ورزیده ای؟

آن جوان گفت: پناه بر خدا می برم اگر به او شرک ورزیده باشم.

آنگاه پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: آیا مرتکب قتل نفس محترمه ای شده ای؟

آن جوان گفت: خیر.

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: خداوند عزّ و جلّ گناهان تو را خواهد آمرزید اگر چه به اندازه رشته کوههای بلند باشد.

آنگاه آن جوان به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: گناهان من از کوههای به هم پیوسته نیز بیشتر است.

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: خداوند متعال گناهان تو را می بخشد اگر چه به اندازه زمینهای هفتگانه و دریاها و شنزارها و درختها و تعداد مخلوقات باشد.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: یغفر اللّه لک ذنوبک - و إن کانت مثل الجبال الرواسی -.

قال الشابّ: فإنّها أعظم من الجبال الرواسی.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: یغفر اللّه لک ذنوبک - و إن کانت مثل الأرضین السبع و بحارها و رمالها وأشجارها و ما فیها من الخلق -.

قال: فإنّها أعظم من الأرضین السبع و بحارها و رمالها و أشجارها و ما فیها من الخلق.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: یغفر اللّه لک ذنوبک - و إن کانت مثل السماوات السبع و نجومها و مثل العرش والکرسی.

قال: فإنّها أعظم من ذلک.

قال: فنظر النبیّ صلی الله علیه و آله - إلیه - ک هیئة الغضبان.

ثمّ قال صلی الله علیه و آله: ویحک - یا شابّ - ذنوبک أعظم أم ربّک؟

ف خرّ الشابّ - لوجهه - و هو یقول: - سبحان ربّی - ما شیء أعظم من ربّی.

ربّی أعظم - یا نبیّ اللّه - من کلّ عظیم.

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: ف هل یغفر الذنب العظیم إلّاالربّ العظیم!

سپس آن جوان به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: گناهان من بیشتر از زمینهای هفتگانه و دریاها و شنزارها و درختان و تعداد مخلوقات می باشد.

آنگاه پیامبر صلی الله علیه و آله به آن جوان فرمود: خداوند متعال گناهان تو را می بخشد. حتی اگر به اندازه آسمانهای هفتگانه و ستاره های آنها و به قدر عرش و کرسی باشد.

سپس آن جوان به پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: گناهان من از اینها بیشتر می باشد.

در این هنگام پیامبر صلی الله علیه و آله نگاه تند و غضبناکی به آن جوان افکنده. سپس به او فرمود:

وای بر تو - ای جوان - آیا گناهان تو بیشتر است یا رحمت الهی؟

در این هنگام آن جوان سر خود را به زیر افکنده و گفت: منزّه است خدای من.

زیرا هیچ چیزی با عظمت تر از خدای عزّ و جلّ نیست.

قال الشاب: لا - و اللّه - یا رسول اللّه.

ثمّ سکت الشابّ.

فقال له النبیّ صلی الله علیه و آله: ویحک - یا شابّ -. ألا تخبرنی ب ذنب - واحد - من ذنوبک؟

قال: بلی.

اخبرک.

إنّی کنت انبش القبور - سبع سنین -. اخرج الأموات. وأنزع الأکفان.

فماتت جاریة من بعض بنات الأنصار.

فلمّا حملت إلی قبرها. و دفنت. و انصرف عنها أهلها. و جنّ علیها اللیل.

أتیت قبرها. ف نبشتها. ثمّ استخرجتها.

و نزعت ما کان علیها من أکفانها.

و ترکتها - متجرّدة - علی شفیر قبرها.

و مضیت. منصرفاً.

و پروردگار جهانیان از هر بزرگی بزرگتر است.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: آیا جز خدای بزرگ. شخص دیگری گناهان بزرگ را می بخشد؟

آن جوان گفت: نه - بخدا -.

سپس آن جوان ساکت شد.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: - ای جوان - آیا مرا به یکی از گناهانی که مرتکب شده ای آگاه نمی سازی.

آن جوان در جواب گفت: بله. یکی از گناهانی را که مرتکب شده ام برای شما بازگو می کنم.

فأتانی الشیطان.

فأقبل یزیّنها لی.

و یقول: أما تری بطنها؟ و بیاضها؟

أما تری ورکیها؟

فلم یزل یقول لی هذا. حتّی رجعت إلیها.

ولم أملک نفسی حتّی جامعتها.

و ترکتها مکانها.

فإذاً - أنا - بصوت من ورائی یقول: - یا شابّ - ویل لک من دیّان یوم الدین.

یوم یقفنی - و إیّاک - کما ترکتنی. عریانة فی عساکر الموتی.

و نزعتنی من حفرتی. و سلبتنی أکفانی.

و ترکتنی أقوم - جُنبةً - إلی حسابی.

ف ویل لشبابک من النار.

سپس آن جوان گفت: من به مدّت هفت سال قبرها را می شکافتم.

و مردگان را از آنها بیرون می آوردم.

و کفن آنها را از بدنشان جدا می کردم.

روزی از روزها دختر یکی از انصار از دنیا رفت.

هنگامی که او را به طرف قبر آورده و در آن دفن نمودند. و خانواده او در آنجا دور شدند. و شب هنگام فرا رسید و تاریکی همه جا را گرفت. من به نزد قبر این دختر رفتم و آن قبر را شکافتم و بدن آن دختر را از قبر بیرون آوردم و کفن را از تن او بیرون کردم. و او را لخت و برهنه در کنار قبر قرار دادم.

هنگامی که می خواستم از آنجا دور گردم شیطان به سراغم آمده و مرا از رفتن منصرف ساخته وباوسوسه های شیطانی خود به من گفت: به اندام این دختر نگاه کن.

آیا سپیدی شکم او را نمی بینی؟ آیا رانهای او را مشاهده نمی کنی؟

فما أظنّ أنّی أشمّ ریح الجنّة أبداً.

فما تری لی - یا رسول اللّه -؟

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: تنحّ عنّی - یا فاسق -.

إنّی أخاف أن أحترق بنارک.

فما أقربک من النّار.

فما أقربک من النّار.

ثم لم یزل صلی الله علیه و آله یقول. و یشیر إلیه. حتّی أمعن من بین یدیه. فذهب.

فأتی المدینة. فتزوّد منها.

ثمّ أتی بعض جبالها. ف تعبّد فیها.

و لبس مسحاً. و غلّ یدیه - جمیعاً - إلی عنقه.

و شیطان با این وسوسه ها مرا تحریک کرده بطوری که از رفتن منصرف شدم.

سپس به طرف آن دختر برگشتم.

و بدون آنکه بتوانم نفس امّاره خود را مهار کنم. اسیر هواهای نفس خود شده و فریب شیطان را خوردم.

و به جسد آن دختر تجاوز نموده و با او آمیزش جنسی کردم.

و پس از انجام این عمل او را - با آن وضع - در همانجا رها کردم و از او دور شدم.

و نادی: - یا ربّ -. هذا عبدک بهلول - بین یدیک - مغلول.

و زلّ منّی ما تعلم - یا سیّدی -.

و أتیت نبیّک تائباً.

ف طردنی.

و زادنی خوفاً.

فأسألک - بإسمک و جلالک وعظمة سلطانک - أن لا تخیّب رجائی - سیّدی -.

و لا تبطل دعائی.

و لا تقنطنی من رحمتک.

فلم یزل. یقول ذلک - أربعین یوماً و لیلة -.

تبکی له السّباع و الوحوش.

فلمّا تمّت له أربعون - یوماً و لیلةً - رفع یدیه إلی السماء.

و قال: اللّهمّ ما فعلت فی حاجتی؟

إن کنت استجبت دعائی - و غفرت خطیئتی -. ف أوح إلی نبیّک.

در این هنگام صدائی را از پشت سر خود شنیدم که بر من نهیب زده و گفت:

در آن روز من و تو - در آن دادگاه - در محضر عدل الهی حضور خواهیم یافت.

و من با این بدن برهنه در آن دادگاه از تو شکایت خواهم نمود که تو مرا از قبر خارج نمودی. و کفنم را از بدن بیرون آوردی.

و مرا در حال جنابت رها کردی.

وای بر تو - ای جوان - از آتش دوزخ.

سپس آن جوان به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: با این گناهی که مرتکب شده ام مطمئن هستم که هیچگاه بوی بهشت را نیز استشمام نخواهم نمود.

و إن لم تستجب لی دعائی.

و لم تغفر لی خطیئتی. و أردت عقوبتی.

ف عجّل ب نار. تحرقنی.

أو عقوبة - فی الدنیا - تهلکنی. و خلّصنی من فضیحة یوم القیامة.

فأنزل اللّه تبارک وتعالی علی نبیّه صلی الله علیه و آله:

والذین إذا فعلوا فاحشة.

یعنی: الزّنا.

أو ظلموا أنفسهم.

یعنی: بإرتکاب ذنب أعظم من الزنا. و نبش القبور. و أخذ الأکفان.

و ذکروا اللّه فاستغفروا لذنوبهم.

یقول: خافوا اللّه. ف عجّلوا التوبة.

ومن یغفر الذنوب إلّااللّه.

اینک چه می گوئی - یا رسول اللّه -؟

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: از من دور شو - ای فاسق گناهکار -.

زیرا اینک می ترسم که آتشی به سوی تو بیاید و مرا نیز با تو بسوزاند.

زیرا تو. به آتش نزدیک شده ای!

زیرا تو. به آتش نزدیک شده ای!

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چندین بار این جمله را - خطاب به او - تکرار نمود.

و با دست اشاره می فرمود - و از او می خواست - که از آنجا دور شود.

آنگاه آن جوان از آنجا دور شد.

او سپس به شهر بازگشت و مقداری توشه برای خود تهیه کرده و روانه بیابان شد.

و در میانه کوهها به عبادت خدا پرداخت.

و پیراهنی که از مو بافته شده بود بر تن خود کرد.

یقول عزّ و جلّ: أتاک عبدی - یا محمّد - تائباً. ف طردته.

ف أین یذهب؟

و إلی من یقصد؟

و من یسأل أن یغفر له ذنباً غیری؟

ثمّ قال عزّ و جلّ: ولم یصروا علی ما فعلوا وهم یعلمون.

یقول: لم یقیموا علی الزنا. و نبش القبور. و أخذ الأکفان.

أولئک جزاؤهم مغفرة من ربّهم وجنات تجری من تحتها الأنهار خالدین فیها.

نعم أجر العاملین.

فلمّا نزلت هذه الآیة علی رسول اللّه صلی الله علیه و آله. خرج و هو یتلوها. و یتبسّم.

فقال صلی الله علیه و آله لأصحابه: من یدلّنی علی ذلک الشابّ التائب؟

و دو دست خویش را به گردن خود بست.

و ندا داده و فریاد می زد - ای پروردگار من - این بهلول بنده تو می باشد که با سرافکندگی و دست بسته به سویت آمده و از تو طلب عفو و بخشش می کند.

و برای توبه نمودن به نزد پیامبر تو رفتم. امّا او مرا از خود راند.

و این کار او ترس و خوف مرا بیشتر نموده است.

اینک تو را به نام مقدّست - و به عزّت و جلالت و عظمت شأنت و بزرگی قدرتت - می خوانم.

و از تو می خواهم و عاجزانه طلب می نمایم تا مرا ناامید نگردانی و دعایم را بی اجابت نگذاری. و مرا از رحمت خود محروم نسازی.

فقال معاذ: - یا رسول اللّه - بلغنا أنّه فی موضع کذا و کذا.

فمضی رسول اللّه صلی الله علیه و آله بأصحابه حتّی انتهوا إلی ذلک الجبل.

ف صعدوا إلیه. یطلبون الشابّ.

فإذاً هم بالشّاب. قائم بین صخرتین. مغلولة یداه إلی عنقه.

وقد اسودّ وجهه.

و تساقطت أشفار عینیه من البکاء.

و هو یقول: - سیّدی - قد أحسنت خلقی. و أحسنت صورتی.

فلیت شعری ماذا ترید بی؟

أ فی النّار تحرقنی؟

أو فی جوارک تسکننی؟

اللّهمّ إنّک قد أکثرت الإحسان إلیّ. و أنعمت علیّ.

و این جوان در مدّت چهل شبانه روز این گونه عمل می نمود و درخواست عفو و طلب توبه می کرد.

و وضع او به گونه ای رقّت بار شده بود که حیوانات اطراف او برایش می گریستند.

و پس از گذشت چهل روز - از این وضع - او دست به آسمان برده و گفت:

آیا دعای مرا مستجاب نمودی؟

و گناه مرا بخشیدی؟

و توبه مرا پذیرفتی؟

اگر چنین است از تو می خواهم که به پیامبرت وحی فرمایی.

و جواب مرا به وسیله او بدهی.

فلیت شعری ماذا یکون آخر أمری؟

إلی الجنّة تزفنی؟

أم إلی النّار تسوقّنی؟

اللّهمّ إنّ خطیئتی أعظم من السماوات والأرض.

و من کرسیّک الواسع. و عرشک العظیم.

فلیت شعری تغفر لی خطیئتی.

أم تفضحنی بها یوم القیامة؟

فلم یزل یقول نحو هذا.

و هو یبکی. و یحثو التراب علی رأسه.

و قد أحاطت به السّباع.

و صفّت فوقه الطیر.

و چنانچه دعای مرا مستجاب نکرده ای.

و از گناه مرا نبخشیده ای.

و توبه مرا نپذیرفته ای.

و می خواهی که مرا عقوبت نمایی. و به کیفر برسانی. از تو می خواهم که آتشی را به سوی من روانه نمایی تا مرا در همین دنیا بسوزاند و به عقوبت رسانده و هلاک گرداند. تا بدینوسیله از رسوائی روز قیامت رها گردم.

و از آتش دوزخ نجات یابم.

پس از آنکه چهل روز از ماجرای این جوان گذشت. خداوند متعال آیاتی از قرآن را بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل فرمود.

و بدینوسیله توبه آن جوان پذیرفته شد.

و پس از نزول این آیات بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آن حضرت. از محل خود خارج شده و در حالی که آن آیات را تلاوت می فرمود و لبخند می زد به اصحاب خود فرمود:

کدامیک از شما مرا به آن جوان توبه کننده می رساند؟

و هم یبکون لبکائه.

ف دنا رسول اللّه صلی الله علیه و آله فأطلق یدیه من عنقه.

و نفض التراب عن رأسه.

و قال صلی الله علیه و آله: - یا بهلول -. أبشر. فإنّک عتیق اللّه من النار.

ثمّ قال صلی الله علیه و آله لأصحابه: هکذا تدارکوا الذنوب - کما تدارکها بهلول -.

ثمّ تلا صلی الله علیه و آله علیه ما أنزل اللّه عزّ و جلّ فیه.

و بشّره بالجنّة (الأمالی للشیخ الصدوق - رضوان اللّه تعالی علیه - ص 97 المجلس 11).

(راجع: روضة الواعظین ج 2 ص 486).

در این هنگام معاذ به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: خبردار شده ایم که این جوان در میان بیابان در کنار کوهی سکونت گزیده است.

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به همراه اصحاب خود به طرف آن بیابان رفته و خود را به آن کوه رساندند.

و پس از رسیدن به محل. مشاهده نمودند که آن جوان در بالای کوهی سکنی گزیده است و او در حالی که بین دو صخره بر روی پا ایستاده. و دستان خود را به گردن خود بسته - و چهره اش سیاه و تاریک گشته. و پلکهای چشمش - بخاطر گریه زیادی که کرده ریخته شده بود - با خدای عزّ وجلّ مناجات می کرد. و این چنین می گفت:

کاش می دانستم که مرا برای چه آفریدی؟

آیا می خواهی مرا به آتش جهنّم بسوزانی؟

یا می خواهی مرا در بهشت سکنی دهی؟

و نعمتهای تو بر من افزون بوده است.

کاش می دانستم که عاقبت امر من چه خواهد شد؟

آیا بهشت مرا در خود جای خواهد داد؟

یا آنکه آتش جهنّم از من استقبال خواهد نمود؟

کاش می دانستم که آیا مرا می آمرزی و گناه مرا می بخشی؟

یا آنکه می خواهی در روز قیامت مرا رسوا ساخته و آبروی مرا بریزی؟

این جوان. پیوسته این سخنان را می گفت و در حالی که می گریست - و خاک بر سر خود می ریخت - به مناجات خود با پروردگار ادامه می داد.

در این هنگام حیوانات و درندگانی که در اطراف او بودند دور او جمع شدند و پرندگان در بالای سر او بالهای خود را گسترانده و در کنار هم قرار گرفته بودند.

و آن حیوانات و پرندگان از گریه این جوان می گریستند.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او نزدیک شد و دستان او را از گردنش باز نمود و خاکهایی که بر سر آن جوان بود زدود.

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: - ای بهلول - بر تو بشارت باد. زیرا تو از آتش جهنّم آزاد گشته ای و خداوند عزّ وجلّ توبه تو را پذیرفته است.

آنگاه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رو به اصحاب خود نموده و فرمود: این گونه از گناه خود توبه نمائید.

سپس آن حضرت صلی الله علیه و آله آیاتی را که به ایشان وحی شده بود. برای آن جوان تلاوت نموده و او را به بهشت بشارت دادند.

توبه نمودن از ارتکاب عمل شنیع لواط

مردی که از ارتکاب عمل شنیع لواط توبه واقعی نمود

30 - روزی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در جمع اصحاب خود نشسته بود که مردی بر ایشان وارد شده و به حضرت گفت: - ای امیرالمؤمنین - من مرتکب عمل شنیع لواط گشته ام و می خواهم از این کار توبه کنم.

و به نزد شما آمده ام تا مرا از آلودگی این گناه پاک نمائید.

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به آن مرد فرمود: - ای مرد - به خانه خود برگرد.

زیرا ممکن است که تو - واقعاً - مرتکب این عمل نشده ای بلکه دچار خیالات گشته ای⁽¹⁾

و با اقرار و اعتراف - به انجام این عمل - آبروی خود را نزد مردم نریزد.

زیرا در صورت اعتراف او به ارتکاب این عمل شنیع - و تکرار این اعتراف - در محضر حجّت خدا و امام معصوم علیه السلام. آن حضرت. مکلّف به اجرای حدود الهی می گردد.

آن مرد به خانه خود برگشت و در صبحگاه فردای آن روز دوباره به نزد حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام آمده و در نزد حضرت اقرار کرده و به ایشان گفت:

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بار دیگر به او فرمود: - ای مرد - به خانه خود برگرد. زیرا ممکن است که تو - واقعاً - مرتکب این عمل نشده ای بلکه دچار خیالات گشته ای.

آنگاه آن مرد به خانه خود برگشت.

و آن مرد در روز سوّم دوباره به نزد حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام آمد و بار دیگر نسبت به ارتکاب این عمل اقرار و اعتراف نمود و خواستار مجازات خود گردید.

در روز سوّم نیز حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام او را به بازگشت به خانه دعوت نمود و سخن روزهای گذشته را برای او بازگو فرموده و تکرار نمود.

در روز چهارم بار دیگر آن مرد به نزد امیرالمؤمنین علیه السلام آمده و اقرار خود را تکرار کرده و به ارتکاب این عمل شنیع اعتراف نمود.

و از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام خواست تا او را مجازات نماید.

و بدین ترتیب این مرد - چهار بار - به این امر اقرار کرده و اعتراف نمود و اجرای مجازات را - برای خود - از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام درخواست کرد.

در این هنگام حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به او فرمود: - ای مرد - بدرستیکه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای این عمل سه نوع مجازات را مقرر فرمود.

اینک تو یکی از آنها را برای خود انتخاب کن.

آن مرد به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: آن مجازاتهای سه گانه کدام است؟

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به او فرمود:

گردن زدن با شمشیر.

پرت کردن از بالای کوه در حالی که دست و پای مجرم بسته شده است.

آتش زدن.

آن مرد به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: کدامیک از این سه مجازاتها سختتر و شدیدتر می باشد؟

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به او فرمود: آتش زدن.

در این هنگام آن مرد به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: من مجازات آتش زدن را برای خود انتخاب کرده ام.

سپس حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به آن مرد فرمود: خود را برای مجازاتی که انتخاب کرده ای مهیّا ساز و لوازم آن را نیز آماده کن⁽¹⁾.

آن مرد گفت: آماده می کنم.

سپس آن مرد دو رکعت نماز بجای آورده و پس از تشهّد و سلام گفت:

و از ارتکاب این گناه پشیمان و نادم و از مجازات آن در روز قیامت بیمناک هستم.

به همین خاطر به نزد وصی رسول تو آماده ام و از او خوسته ام تا مرا از آلودگی این گناه پاک گرداند.

و او مرا - در انتخاب یکی از سه گونه مجازات - مخیّر نموده است.

و مرا به آتش دوزخ در روز قیامت نسوزانی.

سپس این مرد در حالی که می گریست از جای خود برخاست و خود را به گودالی که برای سوزاندن او مهیّا شده بود - و آتش از آن زبانه می کشید - رساند. و در وسط آن نشست.

در این هنگام حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و یاران ایشان گریستند.

سپس امیرالمؤمنین علیه السلام رو به آن مرد کرده و در حالیکه در آتش می سوخت به او فرمود: - ای مرد - تو با این کار. ملائکه آسمان و زمین را به گریه واداشتی.

و خدای متعال توبه تو را پذیرفت. اینک از جای خود برخیز و از گودال آتش بیرون بیا. و عهد بنما که از این پس مرتکب این گناه نخواهی شد⁽¹⁾

فقال: - یا أمیر المؤمنین - إنّی (قد) (1). أوقبت علی غلام.

فطهّرنی.

فقال علیه السلام له (أمیرالمؤمنین علیه السلام) (2): - یا هذا - امض إلی منزلک.

لعلّ مراراً هاج بک.

فلمّا کان من غدٍ. عاد إلیه.

فقال (له) (3): - یا أمیر المؤمنین - إنّی أوقبت علی غلام.

فطهّرنی.

فقال علیه السلام له: - یا هذا - امض إلی منزلک.

لعلّ مراراً هاج بک.

حتّی فعل ذلک - ثلاثاً - بعد مرّته الاُولی.

فلمّا کان فی الرابعة قال علیه السلام له: - یا هذا - إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله حکم - فی مثلک - بثلاثة (4) أحکام. ف إختر أیهنّ شئت.

قال: و ما هنّ - یا أمیر المؤمنین -؟

قال علیه السلام: ضربة بالسیف - فی عنقک - بالغة ما بلغت.

أو اهداء (5) من جبل - مشدود الیدین والرجلین -.

أو إحراق بالنّار.

فقال (له) (6): - یا أمیر المؤمنین - أیهنّ (7) أشدّ علیَّ؟

قال علیه السلام: الإحراق بالنّار.

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی تهذیب الأحکام.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی الکافی.

(3) ما بین القوسین لم یذکر فی تهذیب الأحکام.

(4) فی تهذیب الأحکام: ثلاثة.

(5) أی: إماتة - سقطاً من جبل. و فی تهذیب الأحکام: أو إهدارک.

(6) ما بین القوسین لم یذکر فی الکافی.

(7) فی تهذیب الأحکام: فأی هنّ. -

تعرّض نکردن به نوامیس مردم

مردی که به نوامیس مردم تعرّض نمی کند

31 - در حدیث آمده است: به نوامیس مردم تعرّض نکنید. و از زنان مردم چشم پوشی نمائید. تا به زنان شما نیز تعرّض نگردد و آنها پاکدامن بمانند⁽¹⁾⁽²⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: عفّوا. تعفّ نساؤکم (مکارم الأخلاق ج 1 ص 508).

قال الإمام الصادق علیه السلام: عفوا عن نساء الناس. تعفّ نساؤکم (الکافی ج 5 ص 554 و الخصال ص 55 و من لا یحضره الفقیه ج 4 ص 13 و الأمالی للشیخ الصدوق - علیه الرحمة - ص 364 المجلس 48 و تحف العقول ص 359).

قال الإمام الصادق علیه السلام: عفّوا عن نساء الناس. یعفّ عن نسائکم (روضة الواعظین ج 2 ص 240).

قال الإمام الرضا علیه السلام: کفّوا عن نساء الناس. یعفّ نساؤکم (الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام ص 355 الباب 95 و فی بحارالأنوار ج 71 ص 21 نقله عن الفقه).

پاکدامن بودن

مردی که پاکدامن می باشد و خود را به گناه زنا آلوده نمی سازد

32 - امام صادق علیه السلام فرمود: سه نفر - در روز قیامت - در حرز و امان الهی بسر می برند:

مردی که هیچگاه اقدام به زنا نمی کند.

مردی که هیچگاه مال خود را به ربا آلوده نمی سازد.

مردی که هیچگاه برای ارتکاب این دو گناه قدمی برنمی دارد⁽¹⁾

رجل ما یهمّ ب زنا - قطّ -.

و رجل لم یشب ماله ب ربا - قطّ -.

و رجل لم یسع فیهما - قطّ - (الخصال ص 101).

33 - در حدیث قدسی آمده است: چنانچه بخواهی خیر خانواده ات فزونی یابد.

از ارتکاب عمل زنا پرهیز کن⁽²⁾.

جهاد نمودن در راه خداوند متعال

مردی که در راه خداوند متعال جهاد می نماید

⁽¹⁾

34 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در ضمن خطبه ای پیرامون ارزش و مقام جهاد نمودن در راه خداوند عزّ وجلّ فرمود: بدرستیکه جهاد دری است از دربهای بهشت که خداوند عزّ وجلّ آن را برای اولیای مخصوص خود گشوده است.

و جهاد کرامتی است که خدای متعال به آنها بخشیده و نعمتی است که برای آنها ذخیره ساخته است.

جهاد لباس پرهیزگاری و زره محکم الهی است.

و سپر مطمئن خداوند متعال بشمار می آید...⁽²⁾

فتحه اللّه لخاصّة أولیائه.

(و سوّغهم. کرامة منه لهم. و نعمة ذخرها) (1).

و (الجهاد) (2) هو لباس التقوی. و درع اللّه الحصینة. و جنّته الوثیقة... (الکافی ج 5 ص 4 و نهج البلاغة الخطبة 27).

(راجع: معانی الأخبار ص 309 و کتاب الغارات ج 2 ص 326).

35 - امام باقر علیه السلام در حدیثی پیرامون فضیلت جهاد در راه خداوند عزّ وجلّ فرمود:

خدای متعال جهاد را بر سایر اعمال فضیلت داد و عمل کننده به آن را - بر دیگران - در درجات و مغفرت و رحمت برتری بخشید.

زیرا بوسیله جهاد نمودن. دین استحکام پیدا می کند و از آن دفاع می شود.

و بوسیله جهاد است که خدای متعال جانهای مؤمنین و اموال آنها را خریده و بهشت را به آنها ارزانی بخشیده است.

و حفظ و رعایت حدود جهاد را برای آنها شرط نموده است⁽¹⁾

... فضّله اللّه عزّ وجلّ علی الأعمال.

و فضّل عامله علی العمّال. تفضیلاً فی الدرجات و المغفرة و الرحمة.

لأ نّه ظهر به الدین. و به یدفع عن الدین.

و به اشتری اللّه من المؤمنین أنفسهم و أموالهم بالجنّة.

بیعاً مفلحاً منجحاً. اشترط علیهم فیه حفظ الحدود.

أوّل ذلک: الدعاء إلی طاعة اللّه عزّ وجلّ من طاعة العباد.

و إلی عبادة اللّه من عبادة العباد.

و إلی ولایة اللّه من ولایة العباد... (الکافی ج 5 ص 3).

36 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: وارد شدن به بهشت را برای شش گروه ضمانت می کنم.

از جمله آن گروه: شخصی است که برای انجام فریضه جهاد در راه خدا از خانه خود خارج می گردد. و در میان راه از دنیا می رود⁽²⁾

... و رجل خرج مجاهداً - فی سبیل اللّه - فمات.

فله الجنّة (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 84).

37 - مردی به نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده و گفت: من به جهاد نمودن رغبت دارم.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به او فرمود: در راه خدای متعال جهاد کن.

زیرا در صورتیکه در این راه کشته شوی در نزد خدا زنده بوده و رزق خواهی داشت.

و چنانچه در میانه راه بمیری اجر تو در نزد خدا خواهد بود.

و اگر به سلامت برگشتی از گناهان پاک خواهی شد⁽¹⁾

قال صلی الله علیه و آله: فجاهد فی سبیل اللّه. فإنّک ان تقتل کنت حیّاً عند اللّه ترزق. وإن متّ. فقد وقع أجرک علی اللّه. و إن رجعت. خرجت من الذنوب إلی اللّه (مستدرک الوسائل ج 11 ص 10).

38 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هیچ شخصی از کسانی که داخل بهشت می شوند آرزوی بیرون آمدن از آن را نمی کند مگر شخصی که در راه خدا شهید شده باشد.

زیرا او آرزو می کند که به دنیا برگردد و در راه خدا ده بار کشته شود تا باز هم شاهد کرامتهای الهی - که شامل شهید می گردد - باشد⁽²⁾

فإنّه یتمنّی أن یرجع. فیقتل - عشر مرّات - ممّا یری من کرامة اللّه (مستدرک الوسائل ج 11 ص 14).

39 - پس از آنکه جناب حنظله - در جنگ احد - به شهادت رسید. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دستوری برای غسل دادن بدن او صادر نفرمود - تا بدن او را غسل دهند -.

سپس پیامبر صلی الله علیه و آله در باره او فرمود: ملائکه را - بین آسمان و زمین دیدم - که حنظله را با آب بهشتی - که در ظرفهائی از نقره قرار داشت - غسل دادند.

و به همین خاطر است که جناب حنظله را غسیل الملائکه می نامند⁽³⁾

وقال صلی الله علیه و آله: رأیت الملائکة بین السماء و الأرض تغسل حنظلة بماء المزن. فی صحافٍ من فضّة.

و کان یسمّی: غسیل الملائکة (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 97).

چشم پوشی از نگاه حرام به زن نامحرم

مردی که از نگاه حرام به زن نامحرم خودداری می کند

40 - قُل⁽¹⁾لِّلْمُؤْمِنِینَ یُغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ⁽²⁾وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ⁽³⁾

و المعنی: ینقصوا من نظرهم.

فلا ینظروا إلی ما حرّم.

و أطهر لهم.

و أنفی للتهمة.

و أقرب إلی التقوی (مجمع البیان ج 7 ص 216-217).

عن أبی بصیر عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: کلّ آیة فی القرآن فی ذکر الفروج فهو من الزنا - إلّاهذه الآیة - فإنّها من النظر (تفسیر القمّی - علیه الرحمة - ج 2 ص 102).

(قال الإمام الصادق علیه السلام): کلّما کان فی کتاب اللّه عزّ وجلّ من ذکر حفظ الفرج. فهو من الزنا إلّافی هذا الموضع - فإنّه للحفظ من أن ینظر إلیه (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 63).

خداوند متعال در این آیه به پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید:

به مؤمنین بگو تا از نگاه به حرام چشم پوشی نمایند.

و عفّت و پاکدامنی خود را حفظ کنند.

زیرا این کار باعث پاکی و تزکیه آنها می باشد.

بدرستیکه خداوند به کارهای آنها آگاه است.

41 - در حدیث آمده است: نگاه کردن به زیبائیهای زن نامحرم. تیری است از تیرهای ابلیس.

و خداوند متعال به شخصی که از این نگاه حرام پرهیز نماید. مزه عبادتی را می چشاند که از آن شاد می گردد⁽¹⁾

فمن ترکها. أذاقه اللّه طعم عبادة تسرّه (مستدرک الوسائل ج 14 ص 270-271).

42 - مردی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در باره نگاه کردن به زن نامحرم پرسید؟

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: نگاه اوّل: از آن تو می باشد.

و نگاه دوّم: علیه تو می باشد و برای تو نیست.

و نگاه سوّم: تیری است مسموم از تیرهای ابلیس.

و خداوند متعال به شخصی که - بخاطر خدا - از این نگاه حرام پرهیز نماید.

ایمانی عنایت می فرماید که مزه آن را خواهد چشید⁽²⁾

قال علیه السلام: أوّل نظرة لک.

و الثانیة: علیک - لا لک -.

و النظرة الثالثة: سهم مسموم من سهام إبلیس.

من ترکها للّه - لا لغیره - أعقبه اللّه إیماناً یجد طعمه (دعائم الإسلام ج 2 ص 202).

قال الإمام الصادق علیه السلام: النظرة سهم من سهام إبلیس. مسموم.

من ترکها للّه عزّ و جلّ - لا لغیره - أعقبه اللّه إیماناً یجد طعمه (من لا یحضره الفقیه ج 4 ص 11).

43 - در حدیث آمده است: شخصی که - بخاطر ترس از خدا - از نگاه حرام به نامحرم پرهیز نماید. خداوند متعال ایمانی به او عنایت می فرماید که مزه شیرین آن را در قلب خود احساس خواهد نمود⁽³⁾

فمن ترکها - خوفاً من اللّه - أعطاه اللّه إیماناً یجد حلاوته فی قلبه (جامع الأخبار ص 407).

44 - در حدیث آمده است: هنگامی که نگاه مردی به زن نامحرمی بیفتد.

و آن مرد در این هنگام به آسمان نظر بیفکند - و از نگاه به آن زن پرهیز نماید -.

خداوند متعال حور العین را به ازدواج آن مرد درخواهد آورد⁽¹⁾

(و فی خبر آخر: لم یرتد إلیه طرفه حتّی یعقبه اللّه إیماناً یجد طعمه) (1) (من لا یحضره الفقیه ج 3 ص 304 و عوالی اللئالی ج 3 ص 291 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 505).

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی مکارم الأخلاق.

45 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هنگامی که شخصی از شما زنی را دید و آن زن چشم او را گرفت. بر او لازم است که به نزد همسر خود برود.

و کاری نکند که شیطان بر قلبش راه یابد.

و بر او لازم است که چشم خود را از نگاه به آن زن باز دارد. زیرا همسر او دارای همان چیزی است که آن زن داشته است.

و اگر او دارای همسر نمی باشد. بر او لازم است که دو رکعت نماز بخواند.

و حمد الهی را بسیار بجای آورد.

و بر محمّد و آل محمّد صلوات و درود بفرستد.

سپس از خدا طلب نماید که از فضل و کرمش به او عنایت فرماید.

در این صورت خدای متعال - به کرم و رأفت خود - خواسته او را برآورده می سازد⁽²⁾

فإن لم تکن له زوجة. فلیصل رکعتین. و یحمد اللّه کثیراً. و یصلّی علی النبیّ و آله صلی الله علیه و آله.

ثمّ لیسأل اللّه من فضله. فإنّه یبیح له - ب رأفته - ما یغنیه (الخصال ص 637).

46 - روزی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به جماعتی فرمود: چنانچه نگاه هر یک از شما به زن زیبایی افتاد. بر او لازم است که به نزد همسر خود برود.

زیرا همسر او دارای همان چیزی است که آن زن داشته است.

در این هنگام مردی به حضرت گفت: اگر آن مرد همسر نداشته باشد چه کند؟

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: تقوای الهی را پیشه خود نماید. و به سوی آسمان نگاه کند.

و از خدای متعال بخواهد تا از فضل و کرم خود به او کرامت فرماید⁽¹⁾

فقام رجل فقال: - یا رسول اللّه - فإن لم یکن له أهل فما یصنع؟

قال صلی الله علیه و آله: فلیرفع نظره (1) إلی السماء (و) (2) لیراقبه.

و لیسأله من فضله (الکافی ج 5 ص 494 و عوالی اللئالی ج 3 ص 290).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: إذا نظر أحدکم إلی إمرأة. فلیلتمس أهله.

فإنّما هی إمرأة ک إمرأته (عوالی اللئالی ج 3 ص 290).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: - أیّها الناس - إنّما النظر من الشیطان.

فمن وجد - من ذلک - شیئاً. فلیأت أهله (الکافی ج 5 ص 494).

47 - امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند عزّ و جلّ بر دیده و چشم تکلیف نمود تا به حرام نگاه نکند. و از نگاه کردن به حرام صرفنظر نماید.

و این امر نشانه ایمان است⁽²⁾

و ذلک من الإیمان (دعائم الإسلام ج 1 ص 6 و الکافی ج 2 ص 35 و الفقیه ج 2 ص 382).

(1) فی عوالی اللئالی: بصره.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی العوالی.

(3) ما بین القوسین لم یذکر فی دعائم الإسلام.

(4) فی الکافی هکذا: أن یعرض.

(5) أی: هذا الأمر یعدّ وظیفة لهذا العضو من البدن و الجوارح.

48 - امام صادق علیه السلام فرمود: شخصی که از نگاه کردن به حرام صرفنظر می کند.

بهره ای خواهد برد که هیچ بهره ای مانند آن نخواهد بود.

زیرا هنگامیکه شخصی از نگاه کردن به حرام صرفنظر می کند. با چشم دل عظمت و جلال الهی را مشاهده خواهد نمود.

از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام پرسیدند: چگونه می توان به چشم پوشی از حرام عادت نمود؟

حضرت فرمود: با شناخت عظمت و جلال خداوندی که ناظر بر سرّ و ضمیر است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: اگر از نگاه به حرام. صرفنظر نمودید عجائب را مشاهده خواهید نمود⁽¹⁾

لأنّ البصر لا یغضّ عن محارم اللّه تعالی إلّاو قد سبق إلی قلبه مشاهدة العظمة والجلال.

سُئل أمیرالمؤمنین علیه السلام: بما ذا یستعان علی غضّ البصر؟

فقال علیه السلام: بالخمود تحت سلطان المطّلع علی سرّک.

و العین جاسوس القلب. و برید العقل.

ف غضّ بصرک عمّا لا یلیق بدینک. و یکرهه قلبک وینکره عقلک.

قال النبیّ صلی الله علیه و آله: غضّوا أبصارکم ترون العجائب.

قال اللّه تعالی: قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یُغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ.

و لا تتوفّر عین نصیبها من نظر إلی محذور إلّاوقد انعقد عقدة علی قلبه من المنیة.

و لا تنحل إلّابإحدی الحالتین: أمّا ببکاء الحسرة والندامة. بتوبة صادقة.

و أمّا بأخذ نصیبه ممّا تمنّی ونظر إلیه.

فأخذ الحظّ - من غیر توبة - مصیره إلی النار.

و أمّا التائب الباکی بالحسرة والندامة - عن ذلک - فمأواه الجنّة.

و منقلبه إلی الرضوان (مصباح الشریعة باب: غضّ البصر).

حرفه و هنر داشتن

مردی که دارای حرفه و هنر می باشد

49 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خداوند عزّ و جلّ دوست دارد بنده مؤمنی را که دارای حرفه و هنر بوده و امین می باشد⁽¹⁾

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: إنّ اللّه عزّ وجلّ یحبّ المؤمن المحترف (الکافی ج 5 ص 113).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: إنّ اللّه عزّ وجلّ یحبّ العبد المحترف الأمین (الخصال ص 620).

(راجع: تحف العقول ص 110).

50 - امام صادق علیه السلام فرمود: من دوست دارم مردی را که دارای حرفه بوده و در طلب رزق و روزی سعی و تلاش می کند⁽²⁾

هکذا فی المصدر. و الظاهر: محترفاً.

بلکه باید این حرفه و هنر مورد استفاده بهینه قرار گیرد.

و از آن در راه کسب رزق و روزی حلال استفاده گردد.

خلوت نکردن با زن نامحرم

مردی که با زنی که نامحرم او می باشد خلوت نمی کند

51 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: سه چیز است که هر شخصی آنها را رعایت نماید از گزند شیطان. - و هر گرفتاری - در حفظ و امان خواهد بود.

و من کلّ بلیّة:

من لم یخل بإمرأة لیس یملک (2) منها شیئاً.

و لم یدخل علی سلطان.

و لم یعن صاحب بدعة ب بدعه (3) (النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 120 و الجعفریّات ص 165).

(1) فی الجعفریّات: ثلاثة.

(2) فی الجعفریّات: لا یملک.

(3) فی الجعفریّات هکذا: صاحب بدعة ببدعته - لم ینکره -.

خوشبو بودن

اشارة

خوشبو بودن⁽¹⁾

مردی که خود را خوشبو می کند

52 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: - یا علی - بر تو لازم است که - در هر روز جمعه ⁽²⁾

امّا استفاده از آن در روز جمعه مورد تأکید بسیار قرار گرفته و از ترک نمودن آن نهی شده است.

زیرا این کار شیوه و سنّت من است.

و تا هنگامی که آن بوی خوش از تو استشمام می گردد برای تو حسنه نوشته می شود⁽³⁾

فإنّه من سنّتی.

و تکتب لک حسناته. مادام یوجد منک رائحته (مکارم الأخلاق ج 1 ص 104).

53 - امام رضا علیه السلام فرمود: برای یک مرد سزاوار نیست که استفاده نمودن از بوی خوش را در هر روز ترک نماید.

و چنانچه این امر برای او - در هر روز - مقدور نیست. یک روز در میان به انجام آن بپردازد.

و چنانچه یک روز در میان نیز برای او مقدور نیست. بر او لازم است که در هر روز جمعه از بوی خوش استفاده نماید⁽⁴⁾

فإن لم یقدر علیه. ف یوم و یوم لا.

فإن لم یقدر. ففی کلّ جمعة. و لا یدع (الکافی ج 6 ص 510).

54 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به مردی فرمود: استفاده کردن از بوی خوش را ترک نکن.

زیرا ملائکه بوی خوش را از شخص مؤمن استشمام می کنند⁽¹⁾

فقال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لا تدع الطیب. فإنّ الملائکة تستنشق ریح الطیب من المؤمن.

فلا تدع الطیب فی کلّ جمعة (الکافی ج 6 ص 511).

55 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: استفاده نمودن از بوی خوش موجب زیادی عقل می گردد⁽²⁾

قال رسول اللّه علیه السلام: ما طابت رائحة عبد إلّازاد عقله (دعائم الإسلام ج 2 ص 165).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من تطیّب بطیب أوّل النهار - و هو صائم - لم یفقد عقله (من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 52 و راجع ص 71 منه).

56 - امام صادق علیه السلام فرمود: شخصی که در اوّل روز بوی خوش استعمال می کند عقل او تا هنگام شب - همچنان - با او خواهد بود⁽³⁾.

57 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: استفاده نمودن از بوی خوش. موجب قوّت قلب می گردد⁽⁴⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: الطّیب یشدّ القلب (الکافی ج 6 ص 510).

58 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: استفاده نمودن از بوی خوش موجب شادابی می گردد⁽⁵⁾.

59 - امام رضا علیه السلام فرمود: استعمال بوی خوش و استفاده نمودن از عطر. شیوه و روش انبیاء علیهم السلام می باشد⁽¹⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: العطر من سنن المرسلین (الکافی ج 6 ص 510).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام. التطیّب (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 77).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام. الطیّب (مکارم الأخلاق ج 1 ص 102).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من سنن المرسلین. التعطّر (مکارم الأخلاق ج 1 ص 138 و من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 32).

قال الإمام الرضا علیه السلام: من سنن المرسلین. العطر (الکافی ج 5 ص 320).

قال علیه السلام: من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام. التطیّب (مکارم الأخلاق ج 1 ص 147).

60 - امام صادق علیه السلام فرمود: خود را در روز جمعه به بهترین عطرها معطّر سازید⁽²⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: حقّ (1) علی کلّ محتلم (2) فی کلّ جمعة: أخذ شاربه. و أظفاره. و مسّ شیء من الطیب (الکافی ج 6 ص 511 و الخصال ص 392).

61 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هزینه ای را که برای خرید عطر و بوی خوش صرف می نمود بیشتر از هزینه ای بود که برای خورد و خوراک خرج می کرد⁽³⁾.

62 - امام صادق علیه السلام فرمود: در خرجی که برای خرید عطر هزینه می کنی اسراف وجود ندارد⁽⁴⁾

(1) فی الخصال: للّه حقّ.

(2) فی نسخة: مسلم.

63 - امام صادق علیه السلام فرمود: دو رکعت نمازی که با عطر و بوی خوش خوانده می شود. بهتر از هفتاد رکعت نمازی است که بدون عطر خوانده می شود⁽¹⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: صلاة متطیّب أفضل من سبعین صلاة بغیر طیب (الکافی ج 6 ص 511).

قال علیه السلام: رکعتان علی أثر طیب. أفضل من سبعین رکعة لیست کذلک (تنبیه الخواطر ج 1 ص 28).

64 - امام صادق علیه السلام فرمود: من دوست دارم مردی را که - شب هنگام - وقتی که برای نماز شب برمی خیزد مسواک بزند و بوی خوش استعمال نماید.

زیرا در آن هنگام فرشته ای به نزد او می آید و دهان خود را بر دهانش می گذارد.

و آن ملک آنچه را که او از قرآن تلاوت نموده است به کام خود می گیرد⁽²⁾

و أن یشمّ الطیب.

فإنّ الملک یأتی الرجل - إذا قام باللّیل - حتّی یضع فاه علی فیه.

فما خرج من القرآن - من شیء - دخل جوف ذلک الملک (المحاسن ج 2 ص 378).

خوشبو بودن دهان

مردی که دهان او خوشبو می باشد

⁽¹⁾

و بدانند که در - این صورت - در شمار رحمت شدگان قرار خواهند گرفت. إنشاء اللّه تعالی.

65 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای شما راهی است از راههای الهی.

و محبوبترین این راهها - در نزد خداوند عزّ وجلّ - خوشبوترین آنها می باشد.

پس بر شما لازم است که دهانهای خود را - با هر چیزی که می توانید - خوشبو سازید⁽²⁾

فأحبّها إلی اللّه أطیبها ریحاً.

فطیّبوها بما قدرتم علیه (المحاسن ج 2 ص 377).

66 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای شما راهی است از راههای الهی.

پس این راه را پاکیزه و تمیز کنید⁽³⁾

فنظّفوها (بحار الأنوار ج 73 ص 130).

67 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای خود را تمیز و پاکیزه کنید.

بدرستیکه دهانهای شما مسیر تسبیح الهی است⁽⁴⁾.

68 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مسیر و راه قرآن را تمیز و پاکیزه کنید.

به پیامبر صلی الله علیه و آله گفته شد: راه قرآن چیست؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای شما راه قرآن است⁽¹⁾

قیل: - یا رسول اللّه - و ما طریق القرآن؟

قال صلی الله علیه و آله: أفواهکم (المحاسن ج 2 ص 377 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 118 و الدعوات للشیخ الراوندی - علیه الرحمة - ص 161 و النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 201 و دعائم الإسلام ج 1 ص 119).

69 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای خود را پاکیزه و تمیز کنید.

بدرستیکه دهان شما راه قرآن است⁽²⁾.

علل و اسباب خوشبو شدن دهان

اشارة

علل و اسباب خوشبو شدن دهان⁽¹⁾

در این فصل به پاره ای از آنها اشاره می گردد.

1 - علل و اسباب مادّی خوشبو شدن دهان

مسواک زدن

اهمیت مسواک زدن

⁽²⁾

و اخبار و احادیث بسیاری از اهل بیت عصمت و طهارت - صلوات اللّه تعالی علیهم - در این باره وجود دارد. که جمع آوری آنها می تواند موضوع تألیف یک کتاب پرحجم باشد.

70 - امام صادق علیه السلام فرمود: مسواک زدن از اخلاق انبیاء علیهم السلام به شمار می آید⁽³⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: من سنن المرسلین علیهم السلام: السواک (الکافی ج 3 ص 23).

71 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هرگاه جبرئیل بر من نازل می شد. سفارش به مسواک زدن می نمود⁽⁴⁾

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی دعائم الإسلام.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی الجعفریات و النوادر.

72 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: آنچنان جبرئیل مسواک زدن را سفارش می کرد.

که گمان بردم بر امّتم واجب می گردد⁽¹⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: ما جائنی صاحبی جبرئیل إلّاو أوصانی بالسواک. حتّی خشیت أن یفرضه علیّ و علی امّتی.

و لو لا أنّی أخاف أن أشقّ علی امّتی لفرضته علیهم (مستدرک الوسائل ج 1 ص 360).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لقد امرت بالسواک حتّی خشیت أن یکتب علیّ (مکارم الأخلاق ج 1 ص 94).

73 - امام صادق علیه السلام فرمود: مسواک زدن. موجب شادابی می گردد⁽²⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: النشوة فی عشرة أشیاء:... و السواک (الخصال ص 443)

74 - امام صادق علیه السلام فرمود: بر شما باد به مسواک زدن.

زیرا مسواک زدن. وسوسه را از دل بیرون می راند⁽³⁾.

75 - امام باقر علیه السلام فرمود: مسواک زدن عقل را زیاد می کند⁽⁴⁾.

76 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: چنانچه مردم به فوائد و منافع مسواک زدن واقف می گشتند. آن را در کنار رختخواب خود. قرار می دادند⁽⁵⁾

عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: قال أبو جعفر علیه السلام: لو یعلم الناس ما فی السواک. لأباتوه - معهم - فی لحاف (ثواب الأعمال ص 34).

(1) فی بعض النسخ: البشرة.

77 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: اگر برای امّت من مایه مشقّت و زحمت نبود. هر آینه به آنها دستور می دادم که برای هر نماز مسواک کنند⁽¹⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لولا أن أشقّ علی امّتی لأمرتهم بالسواک عند وضوء کلّ صلاة (مکارم الأخلاق ج 1 ص 117 و من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 34 و دعائم الإسلام ج 2 ص 21).

فی دعائم الإسلام هکذا: عند کلّ وضوء.

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لولا أن أشقّ علی امّتی لفرضت علیهم السواک مع الوضوء.

و من أطاق ذلک. فلا یدعه (دعائم الإسلام ج 1 ص 119).

78 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دو رکعت نماز که با مسواک زدن خوانده می شود - در نزد خدای متعال - محبوب تر است از هفتاد رکعت نمازی که بدون مسواک خوانده می شود⁽²⁾.

79 - امام صادق علیه السلام فرمود: دو رکعت نمازی را که با مسواک زدن خوانده می شود.

بهتر از هفتاد رکعت نمازی است که بدون مسواک خوانده می شود⁽³⁾

قال الإمام الصادق صلی الله علیه و آله: صلاة رکعتین ب سواک أفضل من سبعین رکعة بغیر سواک (مکارم الأخلاق ج 1 ص 116 و من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 33).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إنّ أفواهکم طرق القرآن. فطیّبوها بالسواک.

فإنّ صلاة علی أثر السواک خیر من خمس و سبعین صلاة بغیر سواک (اعلام الدین ص 273).

فی وصیّة النبیّ صلی الله علیه و آله لأمیرالمؤمنین علیه السلام: - یا علیّ - علیک بالسواک.

و إن استطعت أن لا تقلّ منه. فإفعل.

فإنّ کلّ صلاة تصلّیها - بالسواک - تفضل علی الّتی تصلّیها بغیر سواک. أربعین یوماً (مکارم الأخلاق ج 1 ص 118).

80 - امام صادق علیه السلام فرمود: هنگامی که در نیمه شب برای خواندن نماز برمی خیزی مسواک بزن. زیرا بدرستیکه در این صورت ملکی به نزد تو آمده و دهان خود را بر دهان تو قرار داده و هر سخن و کلامی که بر زبان جاری می کنی با خود به آسمان خواهد برد.

پس بر تو لازم است که دهان خود را خوشبو کنی⁽¹⁾

فإنّ الملک یأتیک. ف یضع فاه علی فیک.

و لیس (1) من حرف تتلوه و تنطق به إلّاصعد به إلی السماء.

ف لیکن فوک طیّب الریح (الکافی ج 3 ص 23 و علل الشرائع ج 1 ص 388 الباب 222).

81 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: هنگامی که بنده مؤمنی در نیمه شب از جای خود برمی خیزد و مسواک می زند. آنگاه وضوی نیکویی می گیرد.

سپس - برای عبادت - به خانه ای از خانه های خدا روانه می گردد.

در این هنگام ملکی به سوی او روی می آورد و دهان خود را بر دهان او می گذارد.

و هر چیزی که از دهان آن مؤمن خارج می گردد. در دهان آن فرشته قرار می گیرد.

و آن فرشته - در روز قیامت - از آن مؤمن شفاعت می کند و به نفع او شهادت می دهد⁽²⁾

ثمّ تطهّر. فأحسن الطهر.

ثمّ قام إلی بیت من بیوت اللّه.

إلّا أتاه ملک. فوضع فاه علی فیه.

فلا یخرج من جوفه شیء إلّاوقع فی جوف الملک.

و یأتیه - یوم القیامة - شفیعاً شهیداً (دعائم الإسلام ج 1 ص 119).

(1) فی علل الشرائع: فلیس.

(2) أی فإستاک.

82 - امام صادق علیه السلام فرمود: من دوست دارم مردی را که - شب هنگام - وقتی که برای نماز شب برمی خیزد مسواک بزند و بوی خوش استعمال نماید.

زیرا در آن هنگام فرشته ای به نزد او می آید و دهان خود را بر دهانش می گذارد.

و آن ملک آنچه را که او از قرآن تلاوت نموده است به کام خود می گیرد⁽¹⁾

و أن یشمّ الطیب.

فإنّ الملک یأتی الرجل - إذا قام باللّیل - حتّی یضع فاه علی فیه.

فما خرج من القرآن - من شیء - دخل جوف ذلک الملک (المحاسن ج 2 ص 378).

83 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هنگامی که شخصی وضو می گیرد و سپس مسواک می زند و به نماز می ایستد. ملکی به نزد او آمده و دهان خود را بر دهان او قرار خواهد داد. و هر چه را که آن شخص بر زبان جاری می کند آن ملک خواهد گرفت.

و چنانچه این شخص مسواک زدن را ترک نماید. آن ملک به کناری ایستاده و فقط به قرائت و سخن او گوش می دهد⁽²⁾

وضع الملک فاه علی فیه.

فلم یلفظ شیئاً إلّاالتقمه.

و زاد فیه بعضهم: فإن لم یستک. قام الملک جانباً. یسمع إلی قرائته (المحاسن ج 2 ص 382).

1 - خوشبو کردن دهان بوسیله مسواک زدن

84 - امام صادق علیه السلام فرمود: برای هر چیزی یک نوع پاکیزه گی وجود دارد.

و مسواک زدن. موجب پاکیزه گی دهان می گردد⁽¹⁾

و طهور الفم: السواک (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 33 و علل الشرایع ج 1 ص 391 الباب 227 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 116).

85 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهانهای شما یکی از راههای رسیدن به خدای عزّ وجلّ می باشد.

پس بر شما لازم است که دهانهای خود را بوسیله مسواک زدن تمیز کنید⁽²⁾

ف نظّفوها بالسواک (صحیفة الإمام الرضا علیه السلام ص 109 ح 65).

86 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: مسواک زدن موجب خشنودی خداوند عزّ و جلّ است.

و شیوه و سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله بشمار می آید. و باعث خوشبو شدن دهان می گردد⁽³⁾

و مطیبة للفم (الخصال ص 610 و المحاسن ج 2 ص 382 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 119).

قال أمیرالمؤمنین صلی الله علیه و آله: السواک مرضاة للربّ. ومطیّبة للفم وهو من السنّة (تحف العقول ص 101)

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: السواک مطیبة للفم. و مرضاة للربّ (دعائم الإسلام ج 1 ص 118 و النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 192).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: تسوّکوا. فإنّ السواک مطیبة للفم. و مرضاة للربّ (مستدرک الوسائل ج 1 ص 360).

(1) فی مکارم الأخلاق هکذا: مرضاة للّه عزّ و جلّ.

(2) فی بعض المصادر: و سنّة للنبیّ صلی الله علیه و آله.

87 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: مسواک زدن موجب پاکیزه گی دهان می گردد. و رضایتمندی خداوند عزّ و جلّ را در پی دارد⁽¹⁾

و مرضاة للربّ (الکافی ج 6 ص 495 و الجعفریات ص 27).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: السواک مرضاة اللّه.

و سنّة النبیّ صلی الله علیه و آله و مطهّرة للفم (المحاسن ج 2 ص 382).

88 - امام صادق علیه السلام فرمود: مسواک زدن دارای دوازده اثر و فائده می باشد:

سنّت و شیوه پیامبر صلی الله علیه و آله است.

دهان را پاکیزه می کند.

به چشم جلا می دهد.

رضایت الهی را در پی دارد.

بلغم را از بین می برد.

حافظه را زیاد می کند.

دندانها را سفید می نماید.

حسنات را مضاعف می سازد.

زردی دندان را زائل می کند.

لثه را محکم می نماید.

باعث زیادی اشتها می شود.

موجب خوشحالی ملائکه می گردد⁽²⁾

هو من السنّة. و مطهّرة للفم. و مجلاة للبصر. و یرضی الربّ. و یذهب بالبلغم.

و یزید فی الحفظ. و یبیّض الأسنان. و یضاعف الحسنات. و یذهب بالحفر. و یشدّ اللثة. و یشهّی الطعام. و تفرح به الملائکة (الکافی ج 6 ص 496). (و راجع: المحاسن ج 2 ص 383 و الخصال ص 449 و ص 480 و ص 481 و الفقیه ج 1 ص 34 و ج 4 ص 264 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 117 وج 2 ص 328 و الدعوات ص 161 و اعلام الدین ص 362).

89 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که در روز یک بار مسواک بزند. خدای متعال از او راضی گشته و بهشت را به او ارزانی خواهد داشت.

و چنانچه شخصی در روز دو بار مسواک بزند. بدرستیکه او از شیوه و روش انبیاء علیهم السلام پیروی نموده است.

و خدای متعال برای هر نمازی که می خواند. ثواب صد رکعت نماز برای او می نویسد. و چنین شخصی از فقر بی نیاز می گردد. و دهانش خوشبو خواهد گشت.

و حافظه اش افزایش می یابد. و فهم و درک او زیاد می شود.

و غذای او گوارا می گردد. و دردهای دندان او از بین خواهد رفت.

و مرضهای دیگر از او دور خواهد گشت.

و ملائکه بخاطر نوری که در صورتش تلألؤ می کند. به او دست خواهند داد.

و دندانهای او پاکیزه می گردد.

و هنگامی که او از خانه خارج می شود. ملائکه او را بدرقه و مشایعت می کنند.

و ملائکه عرش الهی و ملائکه کرّوبیین برای او استغفار کرده و طلب آمرزش می نمایند. و برای او ثواب هزار سال عبادت نوشته می شود.

و خدای متعال هزار درجه به مقام او می افزاید.

و درهای بهشت در برابر او گشوده می گردد.

و به او گفته می شود: از هر دری که می خواهی وارد بهشت شو.

و خدای متعال نامه اعمال او را به دست راستش می دهد. و محاسبه او آسان خواهد بود. و خدای متعال درهای رحمتش را بر او خواهد گشود.

و او از دنیا نخواهد رفت مگر اینکه جایگاه خود را در بهشت خواهد دید.

زیرا چنین شخصی به پیامبران الهی علیهم السلام اقتدا و تأسّی نموده است.

و شخصی که به پیامبران اقتدا و تأسّی کند. به همراه آنها وارد بهشت خواهد شد.

و شخصی که در هر روز مسواک بزند از دنیا نمی رود تا آنکه حضرت ابراهیم علیه السلام را در خواب ببیند.

و او - در روز قیامت - در زمره انبیاء الهی خواهد بود.

و خداوند متعال حوائج دنیوی و اخروی او را برآورده خواهد نمود.

و جایگاه او - در روز قیامت - زیر سایه عرش الهی خواهد بود.

و او - در بهشت - رفیق حضرت ابراهیم علیه السلام و سایر انبیاء خواهد گشت⁽¹⁾

و له الجنّة.

و من إستاک کلّ یوم - مرّتین - فقد أدام سنّة الأنبیاء علیهم السلام. وکتب اللّه له ب کلّ صلاة - یصلّیها - ثواب مأة رکعة. و استغنی عن الفقر. و تطیّب نکهته. و یزید فی حفظه. و یشتدّ له فهمه.

و یمریء طعامه. و یذهب أوجاع أضراسه. و یدفع عنه السقم. و تصافحه الملائکة - لما یرون علیه من النور -. و ینقّی أسنانه. و تشیّعه الملائکة عند خروجه من البیت.

و یستغفر له حملة العرش والکرّوبیّون. و کتب اللّه له - بکلّ مؤمن و مؤمنة - ثواب ألف سنة.

و رفع اللّه له ألف درجة. و فتح اللّه له أبواب الجنّة. یدخل من أیّها شاء.

و أعطاه اللّه کتابه بیمینه. و حاسبه حساباً یسیراً.

و فتح اللّه علیه أبواب الرحمة.

و لا یخرج من الدنیا حتّی یری مکانه من الجنّة.

و قد اقتدی بالأنبیاء علیهم السلام.

و من اقتدی بالأنبیاء علیهم السلام دخل - معهم - الجنّة.

و من إستاک کلّ یوم فلا یخرج من الدنیا حتّی یری إبراهیم علیه السلام فی المنام.

و کان یوم القیامة فی عداد الأنبیاء.

و قضی اللّه تعالی له کلّ حاجة کانت له من أمر الدّنیا و الآخرة.

و یکون - یوم القیامة - فی ظلّ العرش. یوم لا ظلّ إلّاظلّه.

و یکون - فی الجنّة - رفیق إبراهیم علیه السلام و رفیق جمیع الأنبیاء علیهم السلام (جامع الأخبار تألیف الشیخ محمّد بن محمّد السبزواری - علیه الرحمة - ص 151 الفصل 27 تحقیق و نشر مؤسّسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث تحت إشراف سماحة العلّامة حجّة الإسلام والمسلمین الحاج السیّد جواد الحسینی الشهرستانی - دامت برکاته -).

90 - امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: مسواک زدن باعث پاک شدن و تمیزی دهان می گردد. و رضایتمندی الهی را در پی دارد.

سپس امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر صلی الله علیه و آله مسواک زدن را از سنّتهای مستحکم قرار داده است. زیرا مسواک زدن. دارای آثار و منافع ظاهری و باطنی بسیاری است.

به گونه ای که آن آثار و منافع را خردمندان نیز نمی توانند شمارش کنند.

و همانگونه که دهان خود را بوسیله مسواک زدن - از باقیمانده خوراکیها - پاک و تمیز می کنید. بر شما لازم است که با تضرّع و خشوع و نماز شب و استغفار - در سحرگاهان - پلیدی گناه و معصیت را از خود دور سازید.

و ظاهر و باطن خود را - با خلوص نیّت - از ناپاکیها و پلیدیها پاک نمائید.

زیرا بدرستیکه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله استفاده نمودن از مسواک را مثل و نمودی برای یادآوری و تنبّه کسانی که هوشیار می باشند قرار داده است.

زیرا مسواک گیاهی است لطیف و پاک و شاخه درختی است مبارک و شیرین.

و خدای متعال دندانها را در دهان قرار داد تا ابزاری برای خوردن غذا و جویدن آن باشد. و بوی دهان در اثر جویدن غذا تغییر پیدا می کند.

و این تغییر. باعث آلودگی دهان می شود.

و این آلودگی به مغز نیز سرایت کرده و باعث اخلال در آن می گردد.

و شخص با ایمان همانگونه که بوسیله این شاخه لطیف و گیاه خوشبو مسواک می زند - و آن را بر دندان درخشان خود می کشد تا بدینوسیله آلودگی را از آن پاک می سازد -. قلب خود را نیز بوسیله توبه و ذکر الهی و اندیشه درست از آلودگی گناه و غفلت پاک می نماید.

زیرا خداوند متعال می فرماید: بدرستیکه خداوند افراد توبه کننده و پاکیزه را دوست دارد.

و پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما باد به مسواک زدن.

و شخصی که پیشانی اندیشه خود را بر درگاه عبرتها بساید و از آنها درس بگیرد خداوند متعال برای او چشمه های حکمت را جاری و دربهای دانش را در برابرش می گشاید. و مشمول لطف و فضل الهی می گردد.

زیرا خداوند متعال اجر و پاداش افراد نیکوکار را تباه نمی گرداند⁽¹⁾

و جعلها من السنن المؤکّدة.

و فیها منافع کثیرة للظاهر والباطن - ما لا یحصی لمن عقل -.

فکما تزیل ما تلوّث من أسنانک من مأکلک و مطعمک بالسواک. کذلک. ازل نجاسة ذنوبک بالتضرّع و الخشوع و التهجد و الاستغفار بالأسحار.

وطهّر ظاهرک من النجاسات و باطنک من کدورات المخالفات. ورکوب المناهی کلّها خالصاً للّه.

فإنّ النبیّ صلی الله علیه و آله ضرب بإستعمالها مثلاً لأهل التنبّه والیقظة.

و هو أنّ السواک نبات لطیف نظیف وغصن شجر عذب مبارک.

و الأسنان خلق. خلقه تعالی - فی الفم - آلة للأکل وأداة للمضغ. و سبباً لإشتهاء الطعام.

و إصلاح المعدة.

و هی جوهرة صافیة تتلوّث بصحبة تمضیغ الطعام و تتغیّر بها رائحة الفم.

و یتولّد منها الفساد فی الدماغ.

فإذا استاک المؤمن الفطن. بالنبات اللطیف. و مسّحها علی الجوهرة الصافیة أزال عنها الفساد والتغیّر. و عادت إلی أصلها.

کذلک خلق اللّه القلب طاهراً صافیاً.

و جعل غذائه: الذکر و الفکر والهیبة والتعظیم.

و إذا شیب القلب الصافی بتغذیته - بالغفلة و الکدر - صقل بمصلقة التوبة.

و نظّف بماء الإنابة. لیعود علی حالته الاُولی وجوهرته الأصلیّة.

قال اللّه تبارک و تعالی: إنّ اللّه یحبّ التوّابین و یحبّ المتطهّرین.

قال النبیّ صلی الله علیه و آله و علیکم بالسواک.

فإنّ النبیّ صلی الله علیه و آله أمر بالسواک - فی ظاهر الأسنان - و أراد هذا المعنی.

و من أناخ تفکّره علی باب عتبة العبرة فی استخراج مثل هذه الأمثال - فی الأصل والفرع - فتح اللّه له عیون الحکمة و المزید من فضله.

و اللّه لا یضیع أجر المحسنین (مصباح الشریعة باب: السواک).

91 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: راه و مسیر قرآن را تمیز و پاکیزه نمائید.

به پیامبر گفته شد: راه قرآن چیست؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهان شما.

به پیامبر صلی الله علیه و آله گفته شد: چگونه این راه را تمیز کنیم؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بوسیله مسواک زدن⁽¹⁾

قالوا: - یا رسول اللّه - و ما طریق القرآن؟

قال صلی الله علیه و آله: أفواهکم.

قالوا: بماذا ننظّفه (1)؟

قال صلی الله علیه و آله: بالسواک (الجعفریّات ص 27 و الدعوات ص 161 و النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 201 و دعائم الإسلام ج 1 ص 119).

(راجع: مکارم الأخلاق ج 1 ص 118 و المحاسن ج 2 ص 377).

92 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهان خود را بوسیله مسواک زدن پاکیزه نمائید.

زیرا دهان های شما مسیر قرآن است⁽²⁾.

93 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: بدرستیکه دهان های شما راه و مسیر قرآن است.

پس بر شما لازم است که دهان خود را بوسیله مسواک زدن پاکیزه نمائید⁽³⁾

فطهّروها بالسواک (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 32 و اعلام الدین ص 272).

94 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بدرستیکه دهان های شما مسیر و راه قرآن است.

پس بر شما لازم است که دهان خود را بوسیله مسواک زدن خوشبو نمائید⁽⁴⁾

(1) فی الجعفریّات: و کیف ننظّفه.

خلال نمودن

اهمّیت خلال نمودن

95 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خلال نمودن را جبرئیل به من سفارش نمود⁽¹⁾.

96 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دندانهای خود را خلال کنید. و این کار نشانه پاکیزه گی است.

و پاکیزه گی از ایمان است.

و بهشت جایگاه شخص با ایمان می باشد⁽²⁾

و النظافة من الإیمان.

و الإیمان - مع صاحبه - فی الجنّة (بحار الأنوار ج 59 ص 291).

97 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: استفاده نمودن از خلال تو را محبوب فرشتگان قرار می دهد.

زیرا ملائکه از بوی دهان شخصی که - پس از خوردن غذا - خلال نمی کند اذیّت می شوند⁽³⁾

فإنّ الملائکة تتأذی ب ریح فم من لا یتخلّل بعد الطعام (تحف العقول ص 13).

98 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خوشا به حال شخصی - از امّت من - که دندانهای خود را خلال می کند⁽⁴⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: حبّذا المتخلّلون من امّتی (بحار الأنوار ج 63 ص 442).

99 - در حدیث آمده است: خداوند متعال مورد رحمت قرار می دهد افرادی - از این امّت - را که پس از خوردن غذا دندانهای خود را خلال می کنند⁽⁵⁾.

100 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خوشا به حال کسانی که پس از خوردن غذا دندانهای خود را خلال می کنند⁽¹⁾

و قال صلی الله علیه و آله: حبّذا المتخلّلون فی الوضوء. و من الطعام.

و لیس شیء أشدّ علی ملکی المؤمن من أن یریا شیئاً من الطعام فی فیه - و هو قائم یصلّی - (دعائم الإسلام ج 2 ص 120).

101 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خدای متعال مورد رحمت قرار می دهد کسانی را که خلال بکار می برند.

به پیامبر صلی الله علیه و آله گفته شد: آنها چه کسانی هستند؟

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: آنها کسانی هستند که پس از خوردن غذا دندانهای خود را خلال می کنند.

زیرا هنگامی که باقیمانده غذا در دهان می ماند. بوی دهان تغییر می کند.

و این بو فرشتگان را آزار می دهد⁽²⁾

قیل: - یا رسول اللّه - و ما المتخلّلون؟

قال صلی الله علیه و آله: یتخلّلون من الطعام.

فإنّه إذا بقی - فی الفم - تغیّر.

ف آذی الملک. ریحه (المحاسن ج 2 ص 377).

قال الإمام الصادق علیه السلام: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله (1) خرج ذات یوم فقال: حبّذا المتخلّلون.

فقیل: - یا رسول اللّه - و ما هذا التخلّل؟

قال صلی الله علیه و آله: التخلّل فی الوضوء بین الأصابع والأظافیر.

و التخلّل من الطعام.

فلیس شیء أشدّ علی ملکی المؤمن من أن یریا شیئاً من الطعام فی فیه. و هو قائم یصلّی (الجعفریّات ص 29 و دعائم الإسلام ج 1 ص 123 و النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 202).

(1) فی دعائم الإسلام هکذا: خرج رسول اللّه صلی الله علیه و آله یوماً علی أصحابه فقال.

و فی النوادر هکذا: قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله - ذات یوم - حبّذا.

102 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: پس از خوردن غذا خلال نمائید.

زیرا هیچ چیز - برای ملائکه - منفورتر از این نیست که ببینند در لابلای دندان بنده ای غذائی باقی مانده باشد⁽¹⁾

فإنّه لیس شیء أبغض إلی الملائکة من أن یروا فی أسنان العبد طعاماً (مکارم الأخلاق ج 1 ص 332).

103 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: پس از خوردن غذا خلال نمائید.

زیرا این کار دندانها را محکم می نماید و رزق و روزی را زیاد می کند⁽²⁾

و یجلب علی العبد الرزق (دعائم الإسلام ج 2 ص 120).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: تخلّلوا علی أثر الطعام. فإنّه مصحّة للفم و النواجذ.

و یجلب الرزق علی العبد (مکارم الأخلاق ج 1 ص 331).

104 - امام کاظم علیه السلام فرمود: فرشته ای در آسمان ندا داده و این گونه دعا می کند:

اللّهمّ بارک فی الخلاّلین (1) و المتخلّلین.

2 - خوشبو کردن دهان بوسیله خلال نمودن

105 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دهان خود را بوسیله خلال کردن تمیز و پاکیزه کنید.

زیرا دهان شما مکان و محلّی است برای آن دو ملکی که از شما حفاظت می کنند و اعمال شما را می نویسند.

مرکّب آنها: آب دهان شما می باشد.

و قلم آنها: زبان شما می باشد.

و برای آنها هیچ چیز سخت تر (و نفرت انگیزتر) از آن نیست که ببینند غذائی لابلای دندانها باقی مانده است⁽¹⁾

و إنّ مدادهما: الریق.

و قلمهما: اللسان.

و لیس شیء أشدّ علیهما من فضل الطعام فی الفم (مکارم الأخلاق ج 1 ص 330).

106 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: دندانهای خود را خلال کنید. زیرا این کار دهان را تمیز و پاکیزه می کند. و لثه ها را نیز اصلاح می نماید⁽²⁾.

107 - امام صادق علیه السلام فرمود: خلال نمودن دندان. دهان را خوشبو می کند⁽³⁾

فقال علیه السلام: إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله کان یتخلّل. وهویطیّب الفم (الکافی ج 6 ص 376 و من لا یحضره الفقیه: ج 3 ص 226).

108 - روزی پیامبر صلی الله علیه و آله خلالی را به جناب جعفر طیّار داده و به او فرمود: - ای جعفر - خلال کن. زیرا این کار دهان را اصلاح می کند⁽⁴⁾

فقال صلی الله علیه و آله له: - یا جعفر - تخلّل. فإنّه مصلحة للفم (الکافی ج 6 ص 376).

3 - خوشبو کردن دهان با استفاده نمودن از مواد خوشبو کننده

اشارة

109 - مستحبّ است برای شخصی که می خواهد وارد شهر مکّه مکرّمه گردد. چیز خوشبویی را بجَود تا دهان او خوشبو گردد⁽¹⁾.

اذخر

⁽²⁾ 110 - ابو بصیر می گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود: هنگامی که وارد حریم شهر مکّه می شوی. مقداری از اذخر را در دهان خود قرار بده و آن را بِجَو.

أبو بصیر می گوید: امام صادق علیه السلام به امّ فروه نیز می فرمود تا او این کار را⁽³⁾انجام دهد⁽⁴⁾

عن معاویة بن عمّار عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: إذا دخلت الحرم. فخذ من الإذخر. فأمضغه (الکافی ج 4 ص 398). - یعنی: جویدن این گیاه خوشبو.

111 - شیخ بزرگوار کلینی - علیه الرحمة - می فرماید: از بعضی از اصحاب در باره این حدیث سؤال کردم؟

در جواب گفت: این کار مستحبّ است. تا برای بوسیدن حجر الأسود. دهان خوشبو باشد⁽⁵⁾

فقال: یستحبّ ذلک لیطیب بها الفم لتقبیل الحجر (الکافی ج 4 ص 398).

112 - مستحبّ است هنگامی که شخصی می خواهد وارد شهر مکّه مکرّمه گردد.

دهان خود را با اذخر خوشبو نماید⁽⁶⁾.

سُعد

⁽¹⁾

113 - امام صادق علیه السلام فرمود: سُعد را در دهان خود بگذارید.

زیرا سعد. دهان را خوشبو می کند⁽²⁾

و یزید فی الجماع (الکافی ج 6 ص 378 والمحاسن ج 2 ص 203 و الخصال ص 63 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 302 و روضة الواعظین ج 2 ص 117).

کُندر

114 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: جویدن کُندُر دندانها را محکم می کند.

و بلغم را از بین می برد و بوی بد دهان را زائل می سازد⁽³⁾

و یقطع ریح الفم (تحف العقول ص 101 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 423).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: مضغ اللبان. یشدّ الاضراس. و ینفی البلغم.

و یذهب بریح الفم (الخصال ص 612).

نعناع

115 - امام کاظم علیه السلام فرمود: خوردن نعناع. دهان را خوشبو می کند⁽⁴⁾

کما یشهّی ما بعد.

و یذهب بالثقل.

و یطیّب الجشاء و النکهة (الکافی ج 6 ص 364).

(1) فی مکارم الأخلاق: إجعلوا.

(2) الباذروج: نوع من الریحان.

و لعلّه: النعناع المعروف (نقلاً عن هامش الکافی).

چوب درخت اراک

⁽¹⁾ 116 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با چوب درخت اراک مسواک می نمود.

و جبرئیل علیه السلام به این کار دستور داده بود⁽²⁾

و أراک. نام منطقه ای است در اطراف شهر مکّه مکرّمه.

مانند: انار که نام میوه ای است. و همچنین نام شهری است که در استان کرمان واقع شده است.

الأراک: شجرٌ یُستاک بقضبانه.

الأراک: موضع بعرفة من ناحیة الشام. قرب نمرة (نقلاً عن هامش علل الشرائع ج 2 ص 191).

الغدیر. فی وادی الأراک. (المناقب ج 3 ص 35).

عن جعفر بن محمّد علیهما السلام أ نّه قال: عرفة - کلّها - موقف.

و أفضل ذلک. سفح الجبل.

و نهی عن النزول و الوقوف بالأراک.

و قال علیه السلام: الجبال أفضل (دعائم الإسلام ج 1 ص 320).

عن أبی بصیر عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: إذا وقفت بعرفات. فاُدن عن الهضبات.

و الهضبات هی الجبال.

فإنّ النبیّ صلی الله علیه و آله قال: إنّ أصحاب الأراک. لا حجّ لهم.

یعنی: الّذین یقفون عند الأراک (الکافی ج 4 ص 463).

(و راجع: علل الشرائع ج 2 ص 191 الباب 211).

قال الإمام الصادق علیه السلام: و إذا رأیت خللاً. فتقدّم. ف سدّه بنفسک و راحتک.

فإنّ اللّه یحبّ أن تسدّ تلک الخلال.

و أسهل عن الهضبات.

و اتّقّ الأراک. و نمرة. و بطن عرنة و ثویه. و ذا المجاز.

فإنّه لیس من عرفة.

فلا تقف فیه (تهذیب الأحکام ج 5 ص 206 باب: الغدو إلی عرفات).

فی وسائل الشیعة ج 3 ص 534 هکذا: و أسفل.

117 - امام رضا علیه السلام فرمود: مسواکی که از درخت اراک تهیه می شود. دندانها را جلا می دهد و دهان را خوشبو می کند⁽¹⁾

و یطیّب النکهة. و یشدّ اللثّة. و یسمنها. و هو نافع من الحفر - إذا کان بإعتدال -.

و الإکثار منه یرقّ الأسنان و یزعزعها و یضعف اصولها (بحار الأنوار ج 59 ص 317 و مستدرک الوسائل ج 1 ص 369).

فی البحار: و یسننها.

(1) و لیف النخل معروف.

و لعلّ المراد - هنا - ما یعمل من ورق الأراک - و هو غیر معروف -.

و فسّره بعضهم: ب عرقه.

و لم أجده فی اللغة.

و یحتمل أن یکون المراد به: غصن الأراک الّذی عمل للإستیاک.

یمضغ طرفه. فإنّه - حینئذٍ - شبیه اللیف (بحار الأنوار للعلّامة المجلسی - قدّس اللّه تبارک و تعالی روحه القدّوسی - ج 59 ص 340).

سأل منصور بن حازم أبا عبداللّه علیه السلام عن الأراک. یکون فی الحرم - فأقطعه -؟

قال علیه السلام: علیک فداؤه (من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 166).

عن سلیمان بن خالد عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: سألته عن رجل قلع من الأراک الّذی بمکّة؟

قال علیه السلام: علیه ثمنه.

و قال علیه السلام: لا ینزع من شجر [ة] مکّة شیء إلّاالنخل و شجر الفاکهة (تهذیب الأحکام ج 5 ص 421).

سأله سلیمان بن خالد عن الرجل یقطع من الأراک الّذی بمکّة؟

قال علیه السلام: علیه ثمنه. یتصدّق به.

قال علیه السلام: و لا ینزع من شجر مکّة شیئاً إلّاالنخل و شجر الفواکه (من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 166).

چوب درخت زیتون

⁽¹⁾

لازم به یادآوری است که تهیّه چوب مسواک. منحصر به درخت خاصّی نیست.

بلکه بخاطر فوائد و منافع ویژه ای که در بعضی از درختان وجود دارد. تهیه نمودن مسواک از آنها توصیه شده است.

مانند: درخت اراک و درخت زیتون.

در حدیثی در باره مسواک آمده است: شاخه ای است از درختی که مبارک می باشد.

و همچنین لازم به تذکّر است که از خلال نمودن با چوب بعضی درختان نهی شده است.

مانند: شاخه درخت انار و برگ درخت خرما و گیاه آس و شاخه نیشکر.

قال الإمام الصادق علیه السلام: لا تخلّلوا ب عود الریحان و لا بقضیب الرمّان (المحاسن ج 2 ص 386 و الکافی ج 6 ص 377).

قال الإمام الصادق علیه السلام: نهی رسول اللّه صلی الله علیه و آله عن التخلّل بالرمّان و الآس و القصب... (المحاسن ج 2 ص 386 و الکافی ج 6 ص 377).

قال الإمام الصادق علیه السلام: نهی رسول اللّه صلی الله علیه و آله أن یتخلّل بالقصب و الریحان (الکافی ج 6 ص 377).

قال الإمام الصادق علیه السلام: کان النبیّ صلی الله علیه و آله یتخلّل بکلّ ما أصاب. ما خلا الخوص. و القصب (الکافی ج 6 ص 377).

118 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مسواک زدن با چوب درخت مبارک زیتون. دهان را خوشبو می کند. و زردی دندان را از بین می برد.

و مسواک من - و پیامبران قبل از من - می باشد⁽²⁾

الخوص: ورق النخل (نقلاً عن هامش الکافی).

4 - خوشبو کردن دهان با تناول نمودن بعضی از خوراکیها انار

اشارة

119 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خوردن انار بوی بد دهان را از بین می برد.

و نفس را خوشبو می کند⁽¹⁾

و یطیّب النفس (المحاسن ج 2 ص 357).

120 - در حدیث آمده است: انار بخورید. تا دهانهای شما پاکیزه گردد⁽²⁾.

انجیر

121 - امام رضا علیه السلام فرمود: خوردن انجیر بوی بد دهان را از بین می برد⁽³⁾

و هو یذهب بالبخر (المحاسن ج 2 ص 372).

قال الإمام الرضا علیه السلام: التین یذهب بالبخر. و یشدّ (الفم و) (2) العظم. و ینب الشعر. و یذهب بالداء. و لا یحتاج معه إلی دواء (الکافی ج 6 ص 358 و المحاسن ج 2 ص 372).

(راجع: مکارم الأخلاق ج 1 ص 376).

پنیر

122 - امام صادق علیه السلام فرمود: پنیر. خوراک خوبی است.

دهان را شیرین. و نفس را خوشبو می سازد⁽⁴⁾

یعذب (3) الفم. و یطیب (4) النکهة (بحار الأنوار ج 63 ص 105 و ج 94 ص 133).

(1) البخر: النتن فی الفم و غیره.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی المحاسن.

(3) فی البحار ج 63: تعذب.

(4) فی البحار ج 63: تطیب.

خربزه

123 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خوردن خربزه دهان را پاک می سازد⁽¹⁾

مطهّرة الفم. مقدّسة القلب. و تبیّض الأسنان. و ترضی الرحمان. ریحها من العنبر.

و ماؤها من الکوثر. و لحمها من الفردوس. و لذّتها من الجنّة.

و أکلها من العبادة (بحار الأنوار ج 59 ص 296).

خرما

124 - در حدیثی - که پیرامون خواص خرمای برنی⁽²⁾می باشد - آمده است:

خوردن آن نفس را خوشبو می نماید⁽³⁾

تقوّی الظهر. و تزید فی المجامعة.

و تخبّل الشیطان.

و تزید فی السمع والبصر.

و تقرّب من اللّه. و تباعد من الشیطان.

و تمریء الطعام. و تطیّب النکهة. و تذهب بالداء (المحاسن ج 2 ص 344).

(راجع: المحاسن ج 1 ص 77 و مشکاة الأنوار ج 1 ص 337).

(قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله فی وصف تمر البرنی):

... إنّ هذا جبرئیل یخبرنی أنّ فیه تسع خصال:

یطیّب النکهة... (الخصال ص 417).

125 - مردی به امام کاظم علیه السلام از بوی بد دهان خود شِکوه و شکایت نمود.

امام کاظم علیه السلام به او فرمود: خرمای برنی بخور⁽⁴⁾

فکتب علیه السلام إلیه: کُل التمر البرنی (المحاسن ج 2 ص 343).

روغن زیتون

126 - امام کاظم علیه السلام فرمود: روغن زیتون. خوراک نیکویی می باشد.

نَفَس را خوشبو می کند⁽¹⁾.

127 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: روغن زیتون بخورید. و بدن خود را با آن چرب کنید.

زیرا از درخت مبارکی است⁽²⁾

عن إبراهیم بن عبدالحمید عن أبی الحسن علیه السلام قال: کان ممّا أوصی به آدم علیه السلام إلی هبة اللّه - ابنه -: أن کُل الزیتون. فإنّه من شجرة مبارکة (الکافی ج 6 ص 331).

مویز

128 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مویز بخورید. زیرا مویز. تلخی دهان را از زائل می سازد.

.... و دهان را خوشبو می کند. و غم را از بین می برد⁽³⁾

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: إنّ الزبیب یشدّ القلب. و یذهب بالمرض. و یطفیء الحرارة.

و یطیّب النفس (الأمالی للشیخ الطوسی - علیه الرحمة - ص 362 المجلس 13).

قال الإمام الصادق علیه السلام: الزبیب یشدّ العصب و یذهب بالنصب و یطیّب النفس (المحاسن ج 2 ص 364).

عن أبی هند الداری قال: اهدی إلی رسول اللّه صلی الله علیه و آله طبق مغطّی. فکشف الغطاء عنه.

ثمّ قال صلی الله علیه و آله: کلوا بسم اللّه. نعم الطعام. الزبیب.

یشدّ العصب. و یذهب بالوصب و یطفیء الغضب. و یرضی الربّ و یذهب بالبلغم.

و یطیّب النکهة. و یصفّی اللون (الاختصاص ص 124).

(1) فی المکارم هکذا: وإدّهنوا به.

مرزه

نمک

129 - امام صادق علیه السلام فرمود: خوردن مرزه و نمک دهان را خوشبو می کند.

و بوی بد را از آن زائل می سازد⁽¹⁾

و یفتحان السدد. و یحرقان البلغم. و یدرّان الماء. و یطیّبان النکهة. و یلیّنان المعدة.

و یذهبان الریح الخبیثة من الفم. و یصلبان الذکر (مکارم الأخلاق ج 1 ص 416).

نوشیدن آب گرم در هنگام افطار کردن

130 - در حدیث آمده است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روزه خود را با حلوا افطار می نمود.

و اگر حلوا در دسترس نبود. با شکر ⁽²⁾- یا خرما - روزه خود را باز می کرد.

و اگر هیچ کدام از اینها در دسترس نبود. با آب گرم و ولرم افطار می نمود.

آن حضرت صلی الله علیه و آله در باره نوشیدن آب گرم در وقت افطار فرمود: معده و کبد را پاکیزه می نماید. و دهان و نفس را خوشبو می کند⁽³⁾

فإن لم یجد. ف سکرة أو تمرات.

فإذا أعوز ذلک - کلّه - فماء فاتر.

و کان صلی الله علیه و آله یقول: ینقّی المعدة و الکبد. و یطیّب النهکة و الفم.

و یقوّی الأضراس. و یقوّی الحدق. و یجلو الناظر. و یغسّل الذنوب غسلاً.

و یسکّن العروق الهائجة والمرّة الغالبة. و یقطع البلغم. و یطفیء الحرارة عن المعدة.

و یذهب بالصداع (الکافی ج 4 ص 153).

(راجع: مشکاة الأنوار ج 1 ص 70 و روضة الواعظین ج 2 ص 187).

(1) مرزه یا آویشن را سعتُر گویند.

5 - خوشبو کردن دهان بوسیله امور دیگر

1 - آب گرداندن در بینی - استنشاق -

2 - آب گرداندن در دهان - مضمضه -

131 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: مضمضه نمودن و استنشاق کردن موجب پاک شدن و تمیزی دهان و بینی می گردد⁽¹⁾

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: المضمضة و الإستنشاق بالماء - عند الطهور -. طهورٌ للفم و الأنف (تحف العقول ص 101).

132 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بسیار مضمضه کنید و استنشاق نمائید.

زیرا این کار موجب آمرزش شما و دور شدن شیطان می گردد⁽²⁾

فإنّه غفران لکم و منفرة للشیطان (ثواب الأعمال ص 35).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لیبالغ أحدکم فی المضمضة و الإستنشاق.

فإنّه غفران لما تکلّم به العبد. و منفرة للشیطان (1) (الجعفریّات ص 28 و ص 55 و النوادر للسیّد فضل اللّه الراوندی - علیه الرحمة - ص 202).

133 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مضمضه نمودن. دل آدمی را از گناه پاک می گرداند.

و استنشاق کردن موجب می گردد تا بوی آتش جهنّم بر شخص حرام گردد⁽³⁾

و المضمضة: تنقّی القلب من الحرام.

و الإستنشاق: یحرم رائحة النار (الاختصاص ص 36).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله:... سنّ علی امّتی المضمضة لتنقّی القلب من الحرام.

والإستنشاق: لتحرم علیهم رائحة النار و نتنها (الأمالی للشیخ الصدوق - علیه الرحمة - ص 258).

(1) فی النوادر: للشیاطین.

و فی الجعفریّات ص 28: الشیطان.

2 - علل و اسباب معنوی خوشبو شدن دهان

اشارة

2 - علل و اسباب معنوی خوشبو شدن دهان⁽¹⁾

در این فصل - مختصراً - به پاره ای از آنها اشاره می گردد.

و برای اطّلاع از سایر موارد به کتب مربوطه مراجعه فرمائید.

قرآن خواندن

134 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخص باایمانی که قرآن می خواند مانند میوه ای است که خوشبو و خوش طعم می باشد⁽²⁾

طعمها طیّب. و ریحها طیّب (إرشاد القلوب ج 1 ص 162 الباب 20).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مثل المؤمن الّذی یقرء القرآن. کمثل الاُترجة (الّتی) (1) ریحها طیّب.

و طعمها طیّب (اعلام الدین ص 100 و شرح نهج البلاغة لإبن أبی الحدید ج 10 ص 20 و ج 20 ص 279).

استغفار کردن

135 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: با استغفار کردن. خود را معطّر نمائید. تا بوی متعفّن گناهان. شما را مفتضح و بی آبرو نسازد⁽³⁾

لا تفضحکم روائح (2) الذنوب (الأمالی للشیخ الطوسی - علیه الرحمة - ص 372 المجلس 13 و نهج البلاغة الحکمة رقم 225).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: تعطّروا بالإستغفار. لئلّا. تفضحکم روائح الذنوب (تنبیه الخواطر ج 2 ص 154).

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی شرح نهج البلاغة.

(2) فی نهج البلاغة: رائحة الذنوب.

ذکر مبارک: اللّهم صلّ علی محمّد و آل محمّد

136 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: بر پیامبر و آل پیامبر. صلوات و درود بسیار بفرستید. زیرا این کار موجب دستیابی و نیل به رحمت الهی می گردد⁽¹⁾

فأکثروا. من الصلاة علی نبیّکم و آله.

إِنَّ اللّهَ وَمَلاَئِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلَّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیماً (الأمالی للشیخ الصدوق - علیه الرحمة - ص 399 المجلس 52).

137 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: فرستادن صلوات بر من و اهل بیتم. نفاق را از بین می برد⁽²⁾.

138 - امام صادق علیه السلام فرمود: شخصی که - در هنگام شنیدی صدای عطسه ای - بگوید: الحمد للّه علی کلّ حال. و صلوات بر محمّد و آل محمّد بفرستد.

به دهان او گزندی نخواهد رسید⁽³⁾

الحمد للّه علی کلّ حال - ما کان من أمر الدنیا و الآخرة -. و صلّی اللّه علی محمّد و آله.

لم یر فی فمه سوءاً (مکارم الأخلاق ج 2 ص 163).

139 - در حدیث آمده است: اگر بخواهید - هنگام خوردن سبزی تُرُب - از بوی بد آن در امان باشید - در آغاز خوردن - صلوات بفرستید⁽⁴⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا أکلتم الفجل وأردتم أن لاتنتن. فصلّوا علیّ عند أکله (المستدرک 427/16).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا أکلتم الفجل و أردتم أن تجتنبوا نتنه. فصلّوا علیّ عند أوّل قصمة منه (بحار الأنوار ج 59 ص 299).

و جملة: طیّبوا أفواهکم بذکر الصلوات علی محمّد و آل محمّد علیهم السلام - شاهد علی هذا الأمر -.

ذکر فضائل و مناقب اهل بیت عصمت و طهارت

140 - امّ سلمه - علیها الرحمة - می گوید: از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود: هنگامی که جمعی گرد هم می آیند و فضائل علی بن أبی طالب علیه السلام را ذکر می نمایند.

و مناقب ایشان را یادآوری می کنند. ملائکه ای از آسمان بر آنها نازل می گردند.

و دور آنها حلقه می زنند.

و هنگامی که آن مجلس پایان می یابد و آن گروه متفرّق می گردند. آن ملائکه به طرف جایگاه خود در آسمان برمی گردند.

و هنگامیکه این ملائکه به جایگاه خود می رسند. فرشتگان دیگر به آنها می گویند:

این بوی خوشی که از شما استشمام می گردد از کجاست؟

زیرا تاکنون چنین بوی خوشی به مشام ما نرسیده است.

آن ملائکه می گویند: ما بسوی زمین رفته بودیم و در جمع گروهی که فضائل و مناقب محمّد و آل محمّد را یاد می کردند حضور داشتیم.

و به همین خاطر خوشبو گشته ایم.

در این هنگام آن فرشتگان به آنها می گویند: ما را به طرف زمین ببرید و در آن مجلس شرکت دهید تا ما نیز به آن بوی خوش معطّر گردیم.

آن ملائکه در جواب به فرشتگان می گویند: آن مجلس. پایان یافت.

و گروهی که در آن مجلس دور هم جمع شده بودند پراکنده گشتند.

و هر کدام از آنها روانه منزل خود گشت.

در این هنگام آن فرشتگان می گویند: ما را به طرف آن محل ببرید تا از بوی خوش آن مکان معطّر گردیم⁽¹⁾

فإذا تفرّقوا. عرجت الملائکة إلی السماء.

فیقول لهم الملائکة: إنّا نشمّ من رائحتکم ما لا نشّمه من الملائکة.

فلم نر رائحة أطیب منها.

فیقولون: کنّا عند قوم یذکرون محمّداً و أهل بیته علیهم السلام.

ف علق فینا من ریحهم. فتعطّرنا.

فیقولون: إهبطوا بنا إلیهم.

فیقولون: تفرّقوا.

و مضی کلّ واحد منهم إلی منزله.

فیقولون: إهبطوا بنا حتّی نتعطّر بذلک المکان (الفضائل لإبن شاذان - علیه الرحمة - ص 541).

انجام دادن کار نیک

141 - امام کاظم علیه السلام فرمود: هنگامیکه شخصی به انجام حسنه و کار خیر اهتمام می ورزد. نَفَس او خوشبو می گردد⁽¹⁾.

دعا کردن و ذکر گفتن

142 - روزی مردی به امام کاظم علیه السلام از بوی بد دهان خود شِکوه و گلایه کرد.

و از آن حضرت راه علاج را طلب نمود.

امام کاظم علیه السلام به او فرمود: به سجده برو. و این ذکر و دعا را بگو:

یا اللّه یا اللّه یا اللّه یا رحمان. یا ربّ الأرباب. یا سیّد السادات. یا إله الآلهة.

یا مالک الملک. یا ملک الملوک.

اشفنی بشفائک من هذا الداء. و أصرفه عنّی. فإنّی عبدک و ابن عبدک. و أتقلّب فی قبضتک.

این مرد می گوید: سپس من از نزد حضرت علیه السلام رفتم و به دستوری که ایشان داده بود عمل نموده و این ذکر و دعا را در حال سجده خواندم.

به خدا سوگند می خورم که با - یک بار - انجام دادن این عمل. شفاء یافتم.

و از آن بوی بد رها شده و خلاص گشتم⁽¹⁾

فقال علیه السلام: قُل - و أنت ساجد -: یا اللّه یا اللّه یا اللّه یا رحمان. یا ربّ الأرباب. یا سیّد السادات.

یا إله الآلهة.

یا مالک الملک. یا ملک الملوک.

اشفنی بشفائک من هذا الداء. و أصرفه عنّی. فإنّی عبدک و ابن عبدک. و أتقلّب فی قبضتک. (قال): فإنصرفت من عنده.

ف و اللّه - الّذی أکرمهم بالإمامة - ما دعوت به إلّامرّة واحدة - فی سجودی - فلم أحسّ به بعد ذلک (بحار الأنوار ج 92 ص 94).

دسترنج حلال

مردی که از دسترنج حلال خود استفاده می کند

⁽¹⁾ 143 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که از دسترنج خود می خورد خدای متعال به دیده رحمت به سوی او می نگرد. و هیچگاه او را عذاب نمی کند⁽²⁾

ثمّ لا یعذّبه أبداً (جامع الأخبار ص 390).

144 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که از دسترنجی که از راه حلال بدست آورده است بخورد. خداوند عزّ وجلّ دربهای بهشت را به روی او می گشاید تا از هر کدام که بخواهد وارد آن شود⁽³⁾

یدخل من أیها شاء (جامع الأخبار ص 390).

145 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که از دسترنج خود می خورد. او در روز قیامت در شمار انبیاء علیهم السلام خواهد بود. و ثواب انبیاء را خواهد داشت⁽⁴⁾

و یأخذ ثواب الأنبیاء (جامع الأخبار ص 390).

146 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که از دسترنج خود می خورد. در روز قیامت - به سرعت برق - از پل صراط می گذرد⁽⁵⁾.

147 - علی بن أبی حمزه می گوید: روزی امام کاظم علیه السلام را دیدم که در مزرعه خود مشغول به کار بود - در حالیکه سرتاپای آن حضرت علیه السلام عرق کرده بود -.

من از این حال حضرت متعجّب شده و به آن حضرت گفتم: شما مشغول این کار سخت هستید؟

پس کارگرها کجا هستند؟

امام کاظم علیه السلام به من فرمود: - ای علی - افرادی برتر از من - با دست خود کار کرده - و زحمت کشیده اند.

سپس من به آن حضرت گفتم: آنها چه کسانی هستند؟

آنگاه امام کاظم علیه السلام در جواب فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه السلام و پدرانم با دست خود. کار کرده اند.

و کار کردن با دست. شیوه پیامبران و اوصیاء و صالحین می باشد⁽¹⁾

و قد استنقعت قدماه فی العرق.

فقلت له: - جعلت فداک - أین الرجال؟

فقال علیه السلام: - یا علیّ - (قد) (1) عمل بالید من هو خیر منّی - و من أبی - فی أرضه (2).

فقلت: (و) (3) من هو؟

فقال علیه السلام: رسول اللّه صلی الله علیه و آله و أمیرالمؤمنین علیه السلام و آبائی علیهم السلام - کلّهم - قد عملوا بأیدیهم.

و هو من عمل النبیّین و المرسلین (و الأوصیاء) (4) و الصالحین (الکافی ج 5 ص 75 و من لا یحضره الفقیه ج 3 ص 98).

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی الفقیه.

(2) فی الکافی هکذا: من هو خیر منّی - فی أرضه - و من أبی.

(3) ما بین القوسین لم یذکر فی الفقیه.

(4) ما بین القوسین لم یذکر فی الفقیه.

148 - راوی می گوید: روزی امام صادق علیه السلام را مشاهده کردم که در زمین زراعی خود مشغول کشاورزی بود.

من به آن حضرت گفتم: آیا اجازه می دهید تا ما و غلامان این کار را برای شما انجام دهیم؟

امام صادق علیه السلام فرمود: خیر.

زیرا دوست دارم تا خداوند عزّ و جلّ مرا در حالی ببیند که با دست خود کار می کنم و برای کسب رزق حلال. زحمت می کشم⁽¹⁾

فقلنا: - جعلنا اللّه فداک - دَعنا نعمل لک - أو تعمله (1) الغلمان -.

قال علیه السلام: لا.

دعونی.

فإنّی أشتهی أن یرانی اللّه عزّ و جلّ أعمل بیدی.

و أطلب الحلال فی أذی نفسی (من لا یحضره الفقیه ج 3 ص 99 و عوالی اللئالی ج 3 ص 200).

149 - روزی حضرت داود علیه السلام از کنار مردی که کفّاشی می کرد گذشت و به او فرمود:

زیرا خداوند متعال دوست دارد بنده ای را که کار می کند و از دسترنج خود می خورد.

و خداوند متعال دوست ندارد بنده ای را که می خورد امّا کار نمی کند⁽²⁾

فإنّ اللّه عزّ و جلّ یحبّ من یعمل و یأکل.

و لا یحبّ من یأکل و لا یعمل (تنبیه الخواطر ج 1 ص 42).

(1) فی العوالی: یعمله.

150 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خداوند عزّ وجلّ به حضرت داود علیه السلام وحی فرمود: - ای داود - تو نیکو بنده ای هستی.

امّا تو از بیت المال می خوری. و با دست خود کاری انجام نمی دهی.

پس از این امر حضرت داود علیه السلام چهل روز گریست.

آنگاه خداوند متعال به آهن فرمان داد تا برای حضرت داود علیه السلام نرم گردد.

پس از نرم شدن آهن برای حضرت داود علیه السلام آن حضرت با دست خود به ساختن زره مشغول گشت. و زرهی را که با دست خود می ساخت می فروخت.

و بدینوسیله از استفاده نمودن از بیت المال بی نیاز گشت⁽¹⁾

قال علیه السلام: فبکی داود علیه السلام (أربعین صباحاً) (2).

فاوحی اللّه عزّ جلّ إلی الحدید: أن لِن لعبدی داود.

فألان (3) اللّه تعالی له الحدید. فکان یعمل کلّ یوم درعاً. فیبیعها بألف درهم. فعمل علیه السلام ثلاثمأة و ستّین درعاً و باعها بثلاثمأة و ستّین ألفاً. و استغنی عن بیت المال (الکافی ج 5 ص 74 و من لا یحضره الفقیه ج 3 ص 99 و تهذیب الأحکام ج 6 ص 374).

قال الإمام الصادق علیه السلام: إنّ سلیمان علیه السلام لمّا سلب ملکه. خرج علی وجهه. فضاف رجلاً عظیماً فأضافه. و أحسن إلیه.

قال: و نزل سلیمان علیه السلام منه منزلاً عظیماً - لمّا رأی من صلاته و فضله -.

قال: فزوّجه بنته.

قال: فقالت له بنت الرجل - حین رأت منه ما رأت -: بأبی أنت واُمّی ما أطیب ریحک وأکمل خصالک. لا أعلم فیک خصلة أکرهها. إلّاأنّک فی مؤنة أبی.

قال: فخرج حتّی أتی الساحل. فأعان صیّاداً علی ساحل البحر. فأعطاه السمکة الّتی وجد فی بطنها خاتمه (الأمالی للشیخ الطوسی - علیه الرحمة - ص 659 المجلس 35).

(1) ما بین القوسین لم یذکر فی تهذیب الأحکام.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی الفقیه.

(2) فی الفقیه: ف لان.

ریش گذاشتن

مردی که ریش خود را به اندازه و در حدّ متناسب می گذارد

151 - روزی حضرت آدم علیه السلام سر بطرف آسمان بلند کرده و دعا نموده و به خداوند عزّوجل گفت: - ای خدا - بر زیبایی من بیفزای.

فردای آن روز خدای عزّ وجلّ به او ریشی که رنگ آن سیاه بود کرامت فرمود.

در این هنگام حضرت آدم علیه السلام دست به ریش خود زده و به خداوند عزّ وجلّ گفت:

این چیست؟

خدای عزّ وجلّ به او فرمود: این ریش. مایه زینت و جمال تو و فرزندان ذکور تو - تا روز قیامت - می باشد⁽¹⁾

فأصبح و له لحیة سوداء. کالحمم. فضرب بیده إلیها. فقال: - یا ربّ - ما هذه؟

قال عزّوجلّ: هذه اللحیة. زیّنتک بها أنت - وذکور ولدک - إلی یوم القیامة (علل الشرایع 94/2).

152 - امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند تبارک و تعالی به مردان ریش کرامت فرمود تا برای آنها مایه عزّت و جلالت و هیبت باشد⁽²⁾.

153 - در حدیث آمده است: خدای متعال به مردان ریش کرامت فرمود که برای آنها علامتی باشد تا بدینوسیله مردان از گروه زنان شناخته شوند⁽³⁾.⁽⁴⁾

و به همین خاطر است که به ریش مرد. محاسن می گویند. یعنی: مایه حُسن و زیبایی و جمال.

ریش کوتاه داشتن

مردی که ریش خود را به اندازه و متناسب کوتاه می کند

154 - امام صادق علیه السلام فرمود: از نشانه های سعادت مرد آن است که ریش او خفیف و متوسّط باشد⁽¹⁾.

155 - حسن زیّات می گوید: امام باقر علیه السلام را دیدم در حالی که ریش او خفیف و متوسّط بود⁽²⁾.

156 - روزی مردی که ریش او زیاد بلند بود از کنار پیامبر صلی الله علیه و آله گذشت.

در این هنگام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: چه ضرری داشت که این مرد. موی ریش خود را کوتاه می کرد؟

پس از آنکه این کلام حضرت صلی الله علیه و آله به گوش آن مرد رسید. او ریش خود را به اندازه متناسب کوتاه نموده و سپس بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وارد گشت.

هنگامی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله او را با این حالت دید. فرمود: این گونه عمل کنید⁽³⁾.

157 - راوی می گوید: از امام صادق علیه السلام در باره اندازه ریش سؤال کردم؟

آن حضرت علیه السلام فرمود: ریش خود را به اندازه مشت دست اندازه بگیر و بقیه آن را کوتاه کن⁽⁴⁾

قال علیه السلام تقبض بیدک علی اللحیة و تجزّ ما فضل (الکافی ج 6 ص 487).

شانه زدن ریش و محاسن

مردی که ریش خود را شانه می زند

158 - امام صادق علیه السلام فرمود: مردی که ریش خود را شانه می زند. شیطان از او دور می گردد⁽¹⁾

عن عبد اللّه بن المغیره عن أبی الحسن علیه السلام فی قول اللّه عزّ وجلّ: خُذوا زینتکم عند کلّ مسجد.

قال علیه السلام: من ذلک. التمشّط عند کلّ صلاة (الکافی ج 6 ص 489).

159 - در حدیث آمده است: بر شما لازم است که - در روز جمعه - غسل کنید.

و خود را آراسته سازید. و بوی خوش استفاده نمائید.

و محاسن خود را شانه کنید. و لباس تمیز بپوشید.

و برای نماز جمعه خود را آماده سازید.

و شایسته است که - در آن روز - با سکینه و وقار باشید. و اعمال خیر انجام دهید.

زیرا خداوند متعال در این روز با نگاه رحمت به بندگان خود نظر می افکند.

و حسنات آنها را فزونی می بخشد⁽²⁾

و یسرّح لحیته. و یلبس أنظف ثیابه. و لیتهیّأ للجمعة. و لیکن علیه - فی ذلک الیوم - السکینة و الوقار. و لیحسن عبادة ربّه. ولیفعل الخیر ما استطاع. فإنّاللّه یطّلع علی أهل الأرض. لیضاعف الحسنات (الکافی ج 3 ص 417).

خوشبو کردن ریش و محاسن

مردی که ریش و محاسن خود را خوشبو می کند

160 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خوشبو کردن محاسن از اخلاق انبیاء علیهم السلام بشمار می آید.

و این کار. کرامت و گرامیداشتی است برای ملائکه ای که اعمال را می نویسند⁽¹⁾

و کرامة للکاتبین (الکافی ج 6 ص 510).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: الطیب فی الشارب کرامة الکاتبین (تحف العقول ص 100).

قال الإمام الصادق علیه السلام: الطیب فی الشارب من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام و کرامة للکاتبین (الکافی ج 6 ص 512).

قال الإمام الصادق علیه السلام: الطیب فی الشارب من أخلاق الأنبیاء علیهم السلام و کرامة الکاتبین (مکارم الأخلاق ج 1 ص 103).

قال أمیرالمؤمنین علیه السلام: الطیب فی الشارب من أخلاق النبیّ صلی الله علیه و آله و کرامة الکاتبین (الخصال ص 611).

روی: أنّ الطیب فی الشارب تکرمة الملکین (مستدرک الوسائل ج 1 ص 421).

161 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله محاسن خود را خوشبو و معطّر می کرد.

و با استفادن نمودن از روغن آنها را براق می نمود⁽²⁾

کان صلی الله علیه و آله یحبّ الدهن و یکره الشعث (مکارم الأخلاق ج 1 ص 80).

کان صلی الله علیه و آله إذا أدهن. بدء برأسه و لحیته (مکارم الأخلاق ج 1 ص 80).

162 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با عطر غالیه⁽³⁾محاسن خود را خوشبو و معطّر می نمود⁽⁴⁾

أی: ألطخها به و أکثر (بحار الأنوار ج 47 ص 183).

کنت اغلف لحیة رسول اللّه صلی الله علیه و آله بالغالیة. أی: ألطخها بها (بحار الأنوار ج 11 ص 205).

163 - عدّه ای از مردم. امام سجّاد علیه السلام را در نیمه شبی - در حالی که آن حضرت علیه السلام جلیقه ای و جبّه ای از خز پوشیده و عبائی از خز بر دوش گرفته و محاسن مبارک خود را با عطر غالیه معطّر نموده بود - مشاهده کردند.

آنها به آن حضرت گفتند: شما در این ساعت از شب. با این وضع و حال به کجا می روید؟

امام سجّاد علیه السلام فرمود: من امشب - با این حال - به مسجد جدّم پیامبر صلی الله علیه و آله می روم تا حور العین را - از خدای متعال - برای خود خواستگاری نمایم⁽¹⁾

فقالوا: فی هذه الساعة؟

فی هذه الهیئة؟

فقال علیه السلام: إنّی ارید أن أخطب الحور العین إلی اللّه عزّ و جلّ فی هذه اللیلة (الکافی ج 6 ص 516).

عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: إنّ علیّ بن الحسین علیهما السلام استقبله مولی له فی لیلة باردة. و علیه جبّة خزٍّ. و مطرف خزّ و عمامة خزّ - و هو متغلّف بالغالیة -.

فقال له: - جعلت فداک - فی مثل هذه الساعة - علی هذه الهیئة - إلی أین؟

فقال علیه السلام: إلی مسجد جدّی رسول اللّه صلی الله علیه و آله أخطب الحور العین إلی اللّه عزّ و جلّ (الکافی ج 6 ص 517).

ریش سفید داشتن

مردی که ریش او سفید می باشد

164 - امام صادق علیه السلام فرمود: هنگامی که تار موی ریش حضرت ابراهیم علیه السلام سپید گشت. از خدای متعال سؤال نمود: این چیست؟

خدای عزّ وجلّ به او فرمود: این نور و نشانه وقار می باشد.

آنگاه حضرت ابراهیم علیه السلام به خداوند متعال گفت: - ای خدا - وقار مرا افزون نما⁽¹⁾. ⁽²⁾

فقال: - یا ربّ - ما هذا؟

فقال عزّ وجلّ: هذا وقار.

فقال علیه السلام - یا ربّ - زدنی وقاراً (الکافی ج 6 ص 493 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 159 و علل الشرائع ج 1 ص 139 الباب 95).

قال الإمام الصادق علیه السلام: أوّل من شاب إبراهیم علیه السلام.

فقال: - یا ربّ - ما هذا؟

فقال عزّ وجلّ: نور و توقیر.

قال علیه السلام: - ربّ - زدنی منه (الکافی ج 6 ص 492).

قال الإمام الصادق علیه السلام: أوّل من شاب. إبراهیم الخلیل علیه السلام و إنّه ثنّی لحیته فرأی طاقة بیضاء.

فقال: - یا جبرئیل - ما هذا؟

فقال: هذا وقار.

فقال إبراهیم علیه السلام: اللّهمّ زدنی وقاراً (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 76).

فی مکارم الأخلاق: قال.

165 - امام صادق علیه السلام فرمود: موی سفید - برای شخص مؤمن - مایه وقار در دنیا.

و باعث نور درخشان - در آخرت - می گردد.

و خداوند متعال حضرت ابراهیم علیه السلام را بوسیله عطای موی سفید گرامی داشت.

هنگامی که موی حضرت ابراهیم علیه السلام سفید گشت به خداوند متعال عرض نمود:

خداوند متعال به او فرمود: این وقار است.

سپس حضرت ابراهیم علیه السلام فرمود: - بار خدایا - وقار مرا افزون نما⁽¹⁾

وإنّه وقار للمؤمن فی الدنیا.

ونور ساطع یوم القیامة.

به وقّر اللّه تعالی خلیله إبراهیم علیه السلام.

فقال: ما هذا - یا ربّ -؟

قال عزّ و جلّ: هذا وقار.

فقال: - یا ربّ - زدنی وقاراً.

قال أبو عبد اللّه علیه السلام: فمن إجلال اللّه. إجلال شیبة المؤمن (الأمالی للشیخ الطوسی - علیه الرحمة - ص 699 المجلس 39).

166 - در حدیث آمده است: تا قبل از زمان حضرت ابراهیم علیه السلام موی سر و صورت مردم سپید نمی شد.

و چه بسا پدر و فرزندی با هم در مجلسی حاضر می شدند. امّا معلوم نبود که کدامیک از این دو نفر پدر می باشد.

و به همین جهت از آنها سؤال می شد: کدامیک از شما پدر هستید؟

تا اینکه حضرت ابراهیم علیه السلام به درگاه خدا دعا کرده و گفت:

سپس خداوند متعال دعای حضرت ابراهیم علیه السلام را مستجاب نمود.

و سر و ریش او سپید گشت⁽²⁾

فکان الرجل یأتی النادی - فیه الرجل و بنوه - فلا یعرف الأب من الإبن.

فیقول: أیّکم أبوکم.

فلمّا کان زمان إبراهیم علیه السلام.

فقال: اللّهمّ إجعل لی شیباً أعرف به.

قال: فشاب و أبیضّ رأسه و لحیته (علل الشرایع ج 1 ص 139 الباب 95).

167 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: موی سپید نور است. پس آن را نکَنید⁽¹⁾.

168 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مردی را مشاهده نمودند که در ریش او موی سپید بود.

حضرت صلی الله علیه و آله در توصیف موی سفید محاسن فرمود: این نور است.

سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که یک تار موی او در اسلام سپید گردد. آن تار مو - در روز قیامت - برای او نور خواهد بود⁽²⁾

فقال النبیّ صلی الله علیه و آله: نور.

(ثمّ قال صلی الله علیه و آله) (1): من شاب شیبة فی الإسلام کانت له نوراً یوم القیامة (الکافی ج 6 ص 480 و من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 77 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 159 و ص 184).

169 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: موی سپید را نکَنید. زیرا آن نوری است برای شخص مسلمان.

و شخصی که موی او در اسلام سپید گردد. برای او نوری در روز قیامت خواهد بود⁽³⁾

و من شابّ شیبة - فی الإسلام - کان له نوراً یوم القیامة (الخصال ص 612-613).

170 - در حدیث قدسی آمده است: خداوند متعال فرمود: موی سپید نور من است.

و من شخصی را که دارای این نور باشد. به آتش جهنّم نمی سوزانم⁽⁴⁾

فلا احرق نوری بناری (جامع الأخبار ص 241).

احترام گذاشتن به افراد ریش سفید و گرامی داشتن آنها

⁽¹⁾

171 - در حدیث آمده است: شخصی که مسلمان ریش سفیدی را مورد احترام قرار داده و گرامی بدارد. خداوند متعال او را از گزند روز قیامت در امان قرار خواهد داد⁽²⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من عرف فضل کبیر لسنّه فوقّره آمنه اللّه من فزع یوم القیامة (الکافی ج 2 ص 658).

و در حدیث آمده است: احترام نمودن و گرامی داشتن شخص مؤمن ریش سفید و کهنسال نمودی از گرامی داشتن عظمت الهی بشمار می آید⁽³⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: من إجلال اللّه. إجلال شیبة المؤمن (الأمالی للشیخ الطوسی - علیه الرحمة - ص 699 المجلس 39).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من إجلال اللّه عزّ وجلّ إجلال ذی الشیبة المسلم (الکافی ج 2 ص 658).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من إکرام جلال اللّه عزّ و جلّ. إکرام ذی الشیبة المسلم (جامع الأخبار ص 242).

قال الإمام الصادق علیه السلام: إنّ من إجلال اللّه عزّ وجلّ: إجلال الشیخ الکبیر (الکافی ج 2 ص 658).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من استخفّ بمؤمن ذی شیبة.

أرسل اللّه إلیه من یستخف به قبل موته (الکافی ج 2 ص 658).

قال الإمام الصادق علیه السلام: ثلاثة لا یجهل حقّهم إلّامنافق معروف بالنفاق:

ذو الشیبة فی الإسلام. و حامل القرآن. و الإمام العادل (الکافی ج 2 ص 658).

سبیل کوتاه داشتن

مردی که سبیل خود را کوتاه می کند

⁽¹⁾

لازم به ذکر است که انجام این عمل - در روز جمعه - فضیلت بیشتری دارد. و به انجام آن در این روز تأکید افزونتری شده است. امّا این بدان معنی نیست که انجام این عمل در سایر روزهای هفته دارای فضیلت و اثر نمی باشد. زیرا رعایت بهداشت و پاکیزگی و نظافت - به طور کلّی - مورد تأکید شرع مطهّر واقع شده است و این امر مختص به زمان و مکان خاصّی نمی باشد.

و لازم به یادآوری است: در ضمن احادیثی که به کوتاه کردن موی سبیل توصیه می شود. به انجام اعمال دیگری - مانند: ناخن گرفتن - نیز توصیه شده است. که آن اعمال بین زن و مرد مشترک می باشد.

موسی بن بکیر به امام کاظم علیه السلام گفت: بعضی از افراد می گویند: کوتاه کردن سبیل. و گرفتن ناخن. مخصوص روز جمعه می باشد؟

امام کاظم علیه السلام به او فرمود: - سبحان اللّه! - هر روز که دوست داشتی این عمل را انجام بدهد.

اگر خواستی در روز جمعه آن را انجام بده و اگر خواستی در روزهای دیگر.

قال موسی بن بکر للصادق علیه السلام: إنّ أصحابنا یقولون: أخذ الشارب و الأظفار یوم الجمعة.

فقال علیه السلام: - سبحان اللّه - خذها. إن شئت فی یوم الجمعة.

و إن شئت فی سائر الأیّام (من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 74).

عن موسی بن بکر (1) قال: قلت لأبی الحسن علیه السلام: إنّ أصحابنا یقولون: (إنّ) (2) أخذ الشارب (3). و قلم الأظفار. یوم الجمعة؟!

فقال علیه السلام: - سبحان اللّه - خذها (4) متی شئت. فی یوم الجمعة.

و إن شئت فی سائر الأیّام (تهذیب الأحکام ج 3 ص 260 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 151).

آثار و برکات و منافع و ثمرات کوتاه کردن سبیل

ملائکه برای چنین شخص با ایمانی استغفار کرده و طلب آمرزش

می کنند و او را همراهی و مشایعت می نمایند و - در روز قیامت - مورد

شفاعت خود قرار می دهند

172 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که در روز جمعه ناخنهای خود را بچیند.

و سبیل خود را کوتاه کند.

و مسواک بزند.

و هنگامی که می خواهد به نماز جمعه برود غسل نماید.

هفتاد هزار ملک چنین شخصی را مشایعت نموده و او را همراهی می نمایند.

و آن ملائکه برای او استغفار و طلب آمرزش می کنند.

و برای او - در روز قیامت - شفاعت می نمایند⁽¹⁾

و أفرغ علی رأسه من الماء - حین یروح إلی الجمعة -.

شیّعه سبعون ألف ملک. - کلّهم - یستغفرون له. و یشفعون له (جامع الأخبار ص 334).

باعث شادابی می گردد

173 - راوی می گوید: در محضر امام صادق علیه السلام در باره کوتاه کردن سبیل سخن به میان آمد.

امام صادق علیه السلام در باره آن فرمود: این کار باعث شادابی می گردد.

و این عمل سنّت بشمار می آید⁽²⁾

فقال علیه السلام: نشرة.

و هو من السنّة (الکافی ج 6 ص 487).

پاکیزگی و نظافت را بوجود می آورد

174 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: کوتاه کردن سبیل نشانه نظافت و پاکیزگی است.

و این عمل سنّت بشمار می آید⁽¹⁾

و هو من السنّة (تحف العقول ص 100).

175 - از امام صادق علیه السلام در باره شخصی که در هر روز جمعه سبیل خود را کوتاه می کند و ناخنهای خود را می گیرد سؤال شد؟

امام صادق علیه السلام در باره چنین شخصی فرمود: او همچنان - تا جمعه دیگر - در پاکیزگی و طهارت بسر خواهد برد⁽²⁾

و قلّم أظفاره فی کلّ جمعة؟

قال علیه السلام: لا یزال مطهّراً إلی یوم الجمعة الاُخری (مکارم الأخلاق ج 1 ص 152).

قال الحسین بن أبی العلاء للصادق علیه السلام: ما ثواب من أخذ من شاربه.

و قلّم أظفافیره فی کلّ جمعة؟

قال علیه السلام: لا یزال مطهّراً إلی الجمعة الاُخری (من لا یحضره الفقیه: ج 1 ص 73).

عن أبی بصیر عن أبی عبداللّه علیه السلام قال: قلت له: ما ثواب من أخذ من شاربه.

و قلّم أظفاره فی کلّ جمعة؟

قال علیه السلام: لا یزال مطهّراً إلی الجمعة الاُخری (الکافی ج 6 ص 490).

رزق و روزی را افزون می کند و فقر را از بین می برد

176 - امام صادق علیه السلام فرمود: گرفتن ناخن و کوتاه کردن سبیل و شستن سر - با خطمی - فقر را از بین می برد و و رزق و روزی را افزایش می دهد⁽¹⁾

قال الإمام الصادق علیه السلام: تقلیم الأظفار و قصّ الشارب و غسل الرأس بالخطمی - کلّ جمعة - ینفی الفقر و یزید فی الرزق (الکافی ج 6 ص 491).

قال الإمام الصادق علیه السلام: أخذ الشارب و الأظفار و غسل الرأس بالخطمی - یوم الجمعة - ینفی الفقر و یزید فی الرزق (الکافی ج 3 ص 418).

177 - ابو کهمس به امام صادق علیه السلام گفت: چیزی را به من بیاموزید که بوسیله آن رزق و روزی من افزون گردد.

امام صادق علیه السلام به او فرمود: در روز جمعه موهای سبیل خود را کوتاه کن.

و ناخنهای خود را بگیر⁽²⁾

فقال علیه السلام لی: خُذ من شاربک. وأظفارک.

و لیکن ذلک فی یوم الجمعة (ثواب الأعمال ص 42 و الخصال ص 391).

زیبائی را افزون می کند

178 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بر شما لازم است که موی سبیل خود را کوتاه کنید. و موی بینی خود را بگیرید. و به نظافت خود بپردازید. زیرا این کار بر زیبائی شما می افزاید⁽³⁾

فإنّ ذلک یزید فی جماله (الجعفریّات ص 258).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: لیأخذ أحدکم من شاربه و الشعر الّذی فی أنفه. - و ل یتعاهد نفسه -.

فإنّ ذلک یزید فی جماله (قرب الاسناد ص 67).

(1) فی بعض النسخ: علّمنی شیئاً (نقلاً عن هامش ثواب الأعمال).

ثواب آزاد کردن بنده ای را دارد

179 - امام صادق علیه السلام فرمود: شخصی که - در هر روز جمعه - ناخنهای خود را بچیند و موی سبیل خود را کوتاه نماید.

و بگوید:

بسم اللّه وباللّه وعلی سنّة محمّد و آل محمّد.

ثواب آزاد کردن بنده ای از فرزندان حضرت اسماعیل علیه السلام به او داده خواهد شد⁽¹⁾

ثمّ قال: بسم اللّه و باللّه و علی سنّة محمّد و آل محمّد -.

اعطی بکلّ قلامة و جُزازة عتق رقبة من ولد إسماعیل (الخصال ص 391 و مکارم الأخلاق ج 1 ص 155). (راجع: ثواب الأعمال ص 42 و جامع الأخبار ص 335).

قال الإمام الصادق علیه السلام: من أخذ من شاربه. و قلّم (من) (2) أظفاره - یوم الجمعة -.

ثمّ قال: بسم اللّه علی سنّة محمّد و آل محمّد.

کتب اللّه له بکلّ شعرة و کلّ قلامة عتق رقبة.

و لم یمرض مرضاً - یصیبه - إلّامرض الموت (الکافی ج 3 ص 417 و التهذیب ج 3 ص 11).

(راجع: من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 73 و الکافی ج 6 ص 491 و تهذیب الأحکام: ج 3 ص 260 ومکارم الأخلاق ج 1 ص 153).

180 - امام صادق علیه السلام فرمود: شخصی که سبیل خود را کوتاه کند و ناخنهای خود را بچیند و سر خود را - در روز جمعه - با خطمی بشوید مانند شخصی است که بنده ای را آزاد کرده باشد⁽²⁾

(1) فی مکارم الأخلاق: فی یوم الجمعة.

(2) ما بین القوسین لم یذکر فی تهذیب الأحکام.

(3) ما بین القوسین لم یذکر فی الکافی ج 6 و التهذیب و مکارم الأخلاق.

سعی و تلاش نمودن در راه کسب رزق و روزی حلال

مردی که در راه کسب رزق و روزی حلال سعی و تلاش می کند

181 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که در راه کسب حلال - برای خانواده خود - سعی می نماید. سعی و تلاش او در راه خدا می باشد⁽¹⁾.

182 - حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: شخصی که در راه کسب رزق حلال. سعی و تلاش نماید. مانند شخصی است که در راه خدا جهاد می نماید⁽²⁾.

183 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شخصی که روز خود را - در راه کسب رزق حلال - به شب برساند. در حالی می خوابد که مورد آمرزش الهی قرار گرفته است⁽³⁾

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: من بات کالّاً فی طلب الحلال. غفر اللّه له (عوالی اللئالی ج 3 ص 200 و ص 294).

184 - پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: عبادت. هفتاد جزء دارد که بهترین آنها کسب روزی حلال می باشد⁽⁴⁾

(و تحف العقول ص 37 و جامع الأخبار ص 389).

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: العبادة سبعون جزءاً. و أفضلها - جزءاً - طلب الحلال (معانی الأخبار ص 366 و ثواب الأعمال ص 215).