مشخصات کتاب
سرشناسه : رجائی، محمدرضا، 1341 -
عنوان و نام پدیدآور : راز خوشبختی دختران و پسران [کتاب]/ محمدرضا رجائی.
مشخصات نشر : اصفهان: یاقوت سپاهان، 1395.
مشخصات ظاهری : 192 ص.؛ 14×21 س م.
شابک : 80000 ریال:978-600-7145-89-0
وضعیت فهرست نویسی : فاپا
یادداشت : کتابنامه:ص.187-191؛ همچنین به صورت زیرنویس.
موضوع : زناشویی (اسلام)
موضوع : Marriage -- Religious aspects -- Islam
موضوع : زناشویی (اسلام) -- آداب و رسوم
موضوع : Islamic marriage customs and rites
موضوع : همسرگزینی-- جنبه های مذهبی-- اسلام
موضوع : Mate selection-- Religious aspects-- Islam
رده بندی کنگره : BP258/5/ر24ر2 1395
رده بندی دیویی : 297/725
شماره کتابشناسی ملی : 4446933
اشاره
راز خوشبختی دختران وپسران
محمد رضا رجایی
بسم الله الرحمن الرحیم
فهرست مطالب
پیشگفتار ...13
بخش اول:
ازدواج راز موفقیت و خوشبختی
عوامل خوشبختی...20
گنج مرد...21
موفقیت دختران و پسران ...24
بخش دوم:
اهمیت ویژه و جایگاه والای ازدواج
اصل ازدواج...28
انواع ازدواج ...29
اهمیت ازدواج ...29
اهمیت و ضرورت ازدواج سعادتمندانه ...30
ضرورت ازدواج از دیدگاه آیات الهی ...31
پاسخ به ندای فطرت...31
تکامل ...32
سنت آفرینش ...33
طبیعت اجتماعی ...33
نیاز بدیهی ...34
ضرورت ازدواج از دیدگاه راهبران مذهبی ...35
ازدواج سنت پیامبر صلی الله علیه و آله ...35
ترک ازدواج ...35
تشویق به ازدواج ...36
حفظ نصف دین ...36
فضیلت فراوان...37
علل ضرورت ازدواج از دیدگاه مشاهیر ...37
بخش سوم:
از خصلتهای سعادت آفرین ازدواج (نمودهای جادویی)
فواید موفقیت آمیز ازدواج ...40
ارضای صحیح غریزه جنسی...41
استفاده لذت بخش از دوران جوانی...41
امنیت اجتماع ...42
4.ایجاد آسایش در خانواده ...43
6 بقای نسل ...47
تبعیت از سنت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله ...47
تعاون و همکاری ...48
سلامت تن و روان...50
کمک به رشد و تکامل همدیگر...52
فواید و آثار شگفت انگیز دیگری از ازدواج ...53
بخش چهارم:
راز شگفت انگیز فرصیت شناسی (چشم انداز زیبایی)
اصل تبادل نظر...59
اصل سن ازدواج ...61
بلوغ ...62
بلوغ از دیدگاه ژان ژاک روسو ...62
بلوغ از نگاه استورت جونز ...63
بلوغ های مختلف ...63
1.بلوغ جسمانی و جنسی ...64
بلوغ جسمی و ازدواج ...65
بلوغ عقلی ...66
رشد و بلوغ اجتماعی ...68
الف) تغییرات مهم ...69
ب) خصوصیات مهم ...70
الف) ازدواج و عشق ...73
ب) بی احساس بودن قبل از ازدواج ...73
شخصیت جوان و بلوغ اخلاقی ...73
شخصیت جوان و بلوغ اقتصادی ...74
شرایط بلوغ ذهنی ...
شرایط جوان در بلوغ فرهنگی ...76
شرایط جوان در بلوغهای گوناگون ...76
نگاهی گذرا به سن ازدواج از دیدگاه کارشناسان و اندیشمندان (راه فلاح)...79
الف) اختلاف سنی ...82
ب) سر به سنگ کوبیدن، خطاست! ...83
نگرانی از افزایش سن مجردی! (عواقب غیرمنتظره) ...85
یاری دختران و پسران در ازدواج از نظر سنی (انواع ازدواج از لحاظ سن ازدواج)... 87
الف) ازدواج دیر هنگام ...87
علل تأخیر سن ازدواج ...87
عوامل علاج عدم رغبت به ازدواج ...90
ب) ازدواج زودهنگام ...91
ج) شناخت زمان در ازدواج ...93
کلید نیکبختی با ازدواج به هنگام ....93
اهداف ازدواج به هنگام ...93
سن ازدواج (شعر)...94
بخش پنجم:
عبور از موانع ازدواج، نویدبخش زندگی برتر
موانع و مشکلات ازدواج و راهکارهای شگفت انگیز...96
الف) امدادهای الهی...97
ب) رشد شخصیت...99
ج) مزایای شغلی و تسهیلات ...100
د) والا بودن اعتماد و اعتبار ...100
الف) باورهای غلط را نسبت به ازدواج و تحصیلات» ...101
ب) یاری والدین و سایر اقوام...101
ج) همکاری در قناعت ...101
د) هماهنگی جهت جلوگیری از بچه دار شدن ...102
و) همکاری و تعاون در امور زندگی ...102
وجود برادران و خواهران بزرگتر ...102
یاری رسانیدن به جوان برای مشکل سربازی ...104
الف) تسهیلات ویژه پیرامون خدمت سربازان متأهل...104
ب) سکونت در منزل والدین زن یا مرد ...104
ج) کمک پدران و مادران ...104
د) نامزدی شرعی و قانونی...105
الف) افراد آگاه و دلسوز ...105
ب) صحبت مستقیم ...106
بخش ششم:
معیارهای انتخاب همسر نمونه
اصل معیارهای معنوی انتخاب همسر (کلید سعادت) ...109
الف) صفات ایجابی...109
1.آراستگی و زیبایی ...109
ایمان ...110
تربیت و اصالت خانوادگی ...111
تعقل و تفکر ...112
حسن خلق ...114
دانش و آگاهی ...115
سلامتی تن و روان...116
سید بودن ...117
شجاعت و شهامت ...119
حیای جوان ...121
محبت و عشق ورزی...122
همتایی زن و شوهر ...123
ب) صفات سلبی زنان (جهنم سوزان زندگی) ...125
پ) صفات سلبی مردان (چاه ضلالت و نادانی)...128
ج) صفات عروس بد ...129
د) صفات عروس خوب...130
و) نشانه های داماد بد ...130
ه-) نشانه های داماد خوب ...131
داماد نمونه ...132
عروس نمونه ...133
بخش هفتم:
ملاک های طلایی پژوهش و تحقیق (انتخاب همسر دلخواه)
ملاک های زندگی ساز انتخاب همسر ...136
تبادل نظر با والدین ...137
معرف و واسطه ...138
الف) آگاه و نیک اندیش...139
ب) خیرخواهان نااگاه ...139
ج) مغرضان پلید...140
تعریف تحقیق ...140
الف) بررسی احوال و صفات خویشان نزدیک پسران یا دختران ...141
ب) تحقیق از اقوام و آشنایان او...142
ج) دوستان نزدیک او ...142
د) معلمان و مدیران او ...142
بخش هشتم:
مهریه دختران؛ متعارف و مختصر
تعریف مهر ...144
مهر چه می تواند باشد؟! ...145
مهریه چقدر باشد؟!...145
مهریه حضرت زهرا علیها السلام...1149
مهرالسنه...149
مهریه زن و زمان پرداخت آن...150
نقش شیربها در ازدواج...150
بخش نهم:
نمود و اصل جادویی؛ جهیزه متعارف و مختصر
جهیزیه...153
جهیزیه حضرت زهراعلیهاالسلام (الگوی هستی) ...154
عروسی ...155
عروسی نمونه ...156
همسر نمونه در جشن عروسی
مهر و ماه
الف) تکبیر در عروسی ...162
ب) جشن و سرود شادی...164
پ) سرکشی به عروسی...165
بخش دهم :
همسر نمونه در شب زفاف
آداب مباشرت زناشویی...166
آداب مباشرت زناشویی...167
الف) حجله عروس و داماد...167
ب) شب زفاف و حجله عروسی ...173
معاشقه و آمیزش ...175
نقش معاشقه و آمیزش در بیان معصومین علیهم السلام ...176
الف) ارضا شدن همسر ...176
ب) خود را ملامت نکنید!! ...177
پ) در حین نزدیکی...177
ت) در هنگام مجامعت زن و مرد تنها باشند ...177
ج) زنی که لعنت می شود!!...178
ح) سفارشات پیامبر به حضرت علی علیه السلام درباره زفاف و آمیزش ...178
د) شهوت زن...180
ر) عدم مجامعت در دوران قاعدگی ...181
ز) فرج هایی که در سنت حرام شده است ...181
س) لذت بخش ترین چیزها ...182
ش) لذت زن...183
و) مگر لذتی از این بهتر می باشد ...183
ه) نزدیکی را با نام خدا شروع کنید ...184
ی) نزدیکی از پشت...185
فهرست منابع کتاب...186
پیشگفتار
خداوند بزرگ را شکر می کنم که به من توفیق داد، تا گامی دیگر در راه نشر حقایق اسلامی بردارم. اینجانب کوشش نموده ام بنا به نیاز کنونی جامعه و نیز با توصیه دوستان، در ابتدای سال 1390، کتاب حاضر را بنگارم.
بی گمان در جامعه ما سن ازدواج بالا رفته؛ و هر شخصی که میخواهد همسر انتخاب نماید با مسائل و مشکلات گوناگونی روبرو می گردد؛ از این روی در هنگام تشکیل زندگی زناشویی دختران و پسران برای زندگی برتر باید اصول و نمودهایی را مدنظر داشته تا بنیان ازدواج آنان متزلزل نگردد. آن نمودها و اصلها در کتاب حاضر به رشته تحریر در آمده که امیدواریم مورد استفاده همگان قرار گیرد.
در بخش اول این کتاب درباره ارمغان زندگی مشترک بحث شده و یادآور گردیده ایم که آن ارمغان کامیابی است و عدم زندگی مشترک، مصائبی را به دنبال دارد.
در بخش دوم ضرورت و جایگاه ازدواج از دیدگاه قرآن، معصومین و بزرگان مورد بررسی قرار گرفته و در بخش سوم مزایای سعادت آفرین ازدواج و در بخش چهارم راه نیکبختی با مدیریت زمان به رشته تحریر در آمده است که این اصل بسیار مهمی بوده و کاربرد آن ضامن زندگی نوین است.
بخش پنجم، کنار زدن موانع، بخش ششم: معیارهای انتخاب همسر، بخش هفتم، ملاک های پژوهش و تحقیق، بخش هشتم، مهریه، بخش نهم، نیکبختی با جهیزیه متعارف و بخش دهم، همسر نمونه در شب زفاف مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته است.
کتاب حاضر به احادیث معصومین ، سخنان بزرگان، خردمندان و مشاهیر ایران و جهان مزین شده است و به علت دارا بودن نکات نغز و خواندنی، روایت های مستند، و نصایح پسندیده و جذاب نه تنها ملال آور و خسته کننده نیست بلکه خواندن آن توصیه می گردد.
بدون تردید در این کتاب یکی رازهای دختران و پسران مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و راهکارهای سعادت زوجین موفق ارائه گردیده و از سویی در شیوه نگارش کتاب حاضر سبک ها و ویژگیهایی ارائه گردیده که به تعدادی از آنها اشاره می گردد
استفاده از منابع مهم
از حدود شصت منبع مهم و نیز از کتاب های خواندنی استفاده شده است و در آخر کتاب فهرست منابع آن را به ترتیب حروف الفبا و براساس نام خانوادگی نویسندگان بیان کرده ایم.
سبک ساده نویسی و نکات دستوری
آدرس منابع در پاورقیها طبق اسلوب صحیح نگارش شده است.
سبک ساده نویسی و نیز نکات دستوری رعایت شده است.
در این کتاب از آرایه های ادبی نیز استفاده شده است.
مزایای دیگر
الف) سعی شده است کتابی مختصر و مفید و در عین حال کامل باشد و از
مطالب اضافی پرهیز شود.
ب) مطالب کتاب روان بوده و در اصطلاح موضوعات مطرح شده «گنگ» نیست.
فصل های مستقل
هر فصل به طور مستقل و مشروح بیان شده است، بنابراین شما می توانید هر فصلی را که خواستید، پس از انتخاب مطالعه نمائید.
نام کتاب
بنابر محتوای کتاب و مطالب آن سعی شده است، نامی در خور آن انتخاب شود.
نظم و ترتیب
بخشها، تیترها و عنوانها براساس نظم و به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده است.
امیدواریم دختران و پسران عزیز با شناخت از این راز مهم و کاربرد خردمندانه آن به سرانجام مقصود نائل شوند.
محمدرضا رجائی
1395/8/20
بخش اول: ازدواج راز موفقیت و خوشبختی
اشاره
یکی از راههای موفقیت و سعادت مسئله ازدواج است که اگر بر محور خردمندانه و عاقلانه و به شیوه درست(1)انجام گیرد عروس و داماد را به شادکامی و نیک بختی رهنمون می کند.
همسر نمونه خانواده را به تکامل و ترقی رسانیده و عافیت دنیوی و اخروی را به او هدیه داده و او را از تیره بختی مصون می دارد. به عبارت ساده؛ زن مطیع، و پارسا، شوهر خویش را به مکنت، جاه و مقامات دنیوی و اخروی رهنمون می کند. چه بسا کسانی که ازدواج نکرده اند، و در گمراهی و ضلالت غوطه ورند و بی سرپناه زندگی نکبت باری را گذرانیده و به سقوط نزدیک شده اند.
1) کتاب حاضر به شرح آن پرداخته است.
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرمایند:
خیر متاع الدنیا المرأة الصالحة (1).(2)
«بهترین متاع دنیا زن شایسته است.»
حضرت محمد صلی الله علیه و آله در گفتار دیگری می فرماید:
من سعادة المرء الزوجة الصالحة(3)
«راز خوشبختی مرد داشتن زن شایسته است.»
ویژگی های ازدواج(4)این راز را آشکارتر ساخته، که چگونه فواید زناشویی آدمی را به کامیابی می رساند، و متارکه همسر و مجرد بودن را در ردیف مردگان و شقاوتمندان دو عالم میشمارد. پیامبر خدا می فرماید:
«بدترین مردگان شما عزب هایند.» (5).(6)
رسول گرامی حضرت محمد صلی الله علیه و آله در حدیث دیگری کسانی که زن اختیار ننموده اند را نکوهش نموده و در ردیف فرومایه ترین افراد میداند و می فرماید:
«بدترین و فرومایه ترین مردگان شما عزبهای شمایند.»(7)چرا کسانی که ازدواج نمی کنند در ردیف فرومایه ترین افراد هستند؟!! به دلیل اینکه از ویژگیها و خصلتهای ازدواج هیچ گونه بهره ای نداشته و بدین جهت این راه تعالی را طی ننموده اند.
1) کنزالعمال، 44451
2) محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمة، ج 5، نشر: دار الحدیث، چاپ پنجم، ص 2267.
3) الکافی، 4 /327 / 5 ، میزان الحکمة، ج 5، ص 2268.
4) مزیت های ازدواج در بخش سوم بیان شده است.
5) عزب: کسی که مجرد است و زن ندارد.
6) البحار الانوار، ج 27، ص 220، میزان الحکمة، ج 5، ص 2252.
7) کنز العمال، ص44449، میزان الحکمة، ج 5 ص 2252.
اینگونه افراد در تباهی غوطه ور بوده و به مرحله سقوط نزدیک شده اند. و از سویی از لذت و متاع دنیوی و از فضیلت و برتری اخروی آن نیز بی بهره اند.
«بالزاک» نیز می گوید:
«خانه بدون زن عفیف، گورستان است.» (1)
عوامل خوشبختی
زن خوب فرمانبر پارسا
کند مرد درویش را پادشا (2)
پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود:
از سه چیز مایه خوشبختی و سه چیز مایه تیره بختی است.
آنچه مایه خوشبختی است:
1.زن پارسایی که دیدارش تو را مسرور سازد و اگر از او غایب شوی، وی را بر عفت و مال خود امین دانی.
سواری خوب که تو را به مقصد برساند.
خانه ای که وسیع باشد.
و سه چیز که مایه تیربختی است:
6 خانه کوچک که جای کم داشته باشد.(1)(2)
چه بسیارند زنانی که با مراعات حقوق همسر خویش، او را به جاها رسانیده اند؛ برخلاف آن عدم رعایت حقوق زن و شوهر نیز بلایی است که دامنگیر خانواده های تیره بخت شده است.
گنج مرد
رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله فرمود:
می خواهی تو را از بهترین گنجینه مرد خبر دهم زن پارسایی که:
1.وقتی به او نگاه کند، مسرور و شاد شود.
هنگامی که به او فرمان دهد، اطاعت کند.
هنگام غیبت، امانت او را محفوظ دارد.
«مولیر» نیز از ازدواج به قله سعادت تعبیر می کند و می گوید:
ازدواج قله ای است که اوج آن سعادت است و همه هم به قله نمی رسند.»(3)
به این دلیل، هر کس طالب سعادت و نیکبختی است باید به قله ازدواج صعود کند و از ویژگی های آن بهره مند گردد. ولی بد نیست «بدانید اگر ازدواج کردید و زن خوبی یافتید، بسیار خوشبخت خواهید شد و اگر گرفتار یک همسر بد شدید، فیلسوف از آب در خواهید آمد و این برای هر مردی خوب است.» (1)
«شانفور» می گوید:
«ازدواج، پدیده ای برای تکامل انسان است.»(2)
از سخن بالا در می یابیم که هر یک از ویژگیهای ازدواج(3)، نه تنها می تواند که انسان را از سقوط و بدبختی برهاند بلکه او از نردبان ترقی و تکامل بالا رفته و به درجات عالی مادی و معنوی می رسد.
همسر نمونه مقدمات رشد انسان را فراهم می نماید و زوج موفق با آگاهی از مزیتها و فواید ازدواج سیر صعودی طی می نمایند و در این زمینه سعادتمند خواهند شد.
بدون اغراق می گوییم که:
«ازدواج، نهادی است که نظم، قناعت، خویشتن داری، گذشت و بسیاری از فضیلتهای باشکوه تر را به آدم می آموزد.»(4)
اگر دقت کرده باشید افراد مجرد از شادی و نشاط کمتری برخوردارند، زیرا زندگی کسالت باری را می گذرانند و مسرت آنها ظاهری است.
«بنابراین وقتی از خودتان کسل می شوید، ازدواج کنید تا کسالت را در یک فرد دیگر«مجرد» تجربه کنید.» (1)
«طبق نظر اکثر کارشناسان احساس بی کسی و تنهایی، رنج آورترین احساسات بوده و زن و مرد پیش از ازدواج هر دو از این احساس جان فرسا رنج می برند، اما خدای متعال در وجودشان جذبه به ودیعه گذاشته که دوری آنان از یکدیگر به صورت رنج سوزنده و کدورت فزاینده، درآید و بر اثر ازدواج با آرامش عاطفی و جسمی، همدیگر را یاری می دهند و کامل می نمایند.»(2)
و چرا زوج موفق از مسرت حقیقی بهره مندند؟
به دلیل آنکه ازدواج از ویژگی هایی برخوردار است که هر کدام از آنها به تنهایی یکی از راههای رسیدن به موفقیت و خوشبختی قلمداد می شود. و انسانی که با نیروی محرکه ازدواج(3)در آن مسیر حرکت می کند، در حقیقت از نتایج پربار آن نشاط حقیقی دارد و با کسالت بیگانه است.
لازم به ذکر است که در نمود و اصل ازدواج مانند همه ابعاد دیگر زندگی خودسازی ضروری است. از آن روی همان گونه که ما خواهان یک همسر نمونه هستیم، باید با خودسازی، برای زوجه خویش یک همسر الگو، با پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک باشیم.
«موفقیت در ازدواج فقط بسته به این نیست که ما شخص مناسبی برای خود پیدا کنیم بلکه در این است که ما نیز شخصی مناسبی باشیم.»(4)بدین
جهت؛ «رمز موفقیت در ازدواج، چیزی بیش از یافتن همسر مناسب است. موفقیت، همسر مناسب بودن است.»
«له وی» می گوید:
قایقی را تصور نمایید که دو نفر پارو زن داشته باشد. اگر پارو را متفقاً حرکت بدهند قایق به سهولت در روی امواج به راه می افتد. اگر باهم متفق نباشند، تلاطم آب قایق را لرزان و حتی غرق می کند.
فرزند عزیزم این قایق، ازدواج و پارو زنان آن زن و شوهرند که در سطح و دریای زندگی سیاحت می نمایند. اگر با یکدیگر موافق نشوند موازنه را کم کرده و با انواع بدبختی تصادف می کنند. (1)
از آن روی، زن و مرد باید با تزکیه در تمامی زمینه های فردی، خانوادگی و اجتماعی خانواده ای نمونه باشند و با همدلی و همفکری به تکامل خویش در پهنه زندگی ادامه دهند. و اگر یک نفر از آنها سازندگی نداشته و همسری نمونه نباشد. تحول و تغییر امکان پذیر نمی باشد، بدین جهت که هیچ چیز زیباتر و بهتر از زندگی مرد و زنی نیست که در کمال توافق فکری خانه خود را اداره می کنند.»(2)
موفقیت دختران و پسران
پسری که به شدت فقیر و نادار بود، حضور پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و از فقر و تهیدستی، شکایت کرد و از آن حضرت راهنمایی خواست که: ای رسول خدا! چه کنم تا از حالت سخت ناداری و پریشانی در آیم؟
حضرت فرمود: ازدواج کن!
جوان، تعجب کرد و با خود گفت: «من که مخارج خودم را نمی توانم تأمین کنم، چگونه ازدواج کنم و مخارج همسر و زندگی مشترک را به دوش گیرم؟!»
اما چون به درستی فرموده پیامبر، ایمان داشت، اقدام به ازدواج کرد و کم کم در زندگی اش گشایشی ایجاد شد و از تهیدستی به درآمد.
نگاهی ویژه به این «نویدها» و «وعده های صادق»، اطمینان به «امدادهای خداوندی» را در دل انسان به وجود می آورد و به انسان، شهامت و دلگرمی می بخشد تا با توکل به خداوند به ازدواج اقدام کند و از مشکلات و موانع نهراسد. و مسلم است که؛ هرگاه جوانی، برای رضای خداوند و اجرای دستور او و پاک ماندن از تباهی و برای رشد، تکامل و سعادت اقدام به ازدواج کند، لطف و رحمت خداوند شامل حالش میشود و «امدادهای الهی» به کمک او خواهند آمد و او را در هدف مقدسش یاری خواهند کرد.(1)(2)
در عین حال باید اذعان داشته باشیم که «ازدواج یکی از سه واقعه مهم زندگی است این سه واقعه عبارتند از: تولد، ازدواج و مرگ.
تولد در اختیار ما نیست ولی برای دو واقعه دیگر می توانیم آمادگی، برنامه ریزی و روشن بینی داشته باشیم.»(3)
بخش دوم: اهمیت ویژه و جایگاه والای ازدواج
اشاره
دختران و پسران به این امر مهم وافقند که در سنین جوانی و هنگامی که انواع بلوغ برای آنان حاصل شد بررسی نمودها و اصول ازدواج، ضروری است. از آن روی باید به اهمیت آن پی برده و سپس روش های اصولی و اسلوب صحیح آن را بکار گیرند.
زندگی زناشویی و روابط نیکو در خانواده بر پایه ازدواج موفق استوار است و این یکی نیز شناخت ضرورت ازدواج را می طلبد پس باید اهمیت والای زندگی زناشویی و عواقب ناگوار تنهایی را دریابیم.
اصل ازدواج
ازدواج؛ در هم آمیختن شرعی زن و مرد از سر آگاهی برای لذت بردن، تولید نسل و رسیدن به زندگی برتر برای خروج از تنهایی و گرایش به تأهل (1)
1) نیلی پور، مهدی، بهشت اخلاق، جلد اول، نشر: ولیعصر، چاپ چهارم ص 373، با تصرف.
است. و زن و مرد با پیوند خویش زندگی زناشویی را تشکیل داده و با رشد و تکامل مراحل شخصیتی خویش را طی می نمایند.
انواع ازدواج
ازدواج انواعی دارد که عبارت است از:
1.ازدواج موفق
از نظر شرعی ازدواج دو نوع است:
1.دائم
اهمیت ازدواج
باریتعالی همه موجودات عالم را اعم از انسان ها، حیوانات و گیاهان به صورت زوج، نر و ماده، آفریده است. و هیچ موجودی به صورت تنها و مجرد به وجود نیامده است. (1)
به همین دلیل و بنابر حکم غریزه و فطرت زنان و مردان تأهل را انتخاب نموده و از تنهایی گریزانند.
بدین جهت همان گونه که در بخش قبل متذکر شدیم، زن و مرد برای رشد، ترقی و تکامل در راه سعادت ازدواج می کنند تا هم به فرامین الهی گردن نهاده و از ائمه اطهار الگو بگیرند و هم از مزایای ازدواج بهره مند گردند.
1) ملک محمودی، امیر، راهنمای ازدواج، نشر: منشور وحی، چاپ بیست و چهارم ص 22.
اهمیت و ضرورت ازدواج سعادتمندانه
تشکیل خانواده از نظر اسلام، بسیار اهمیت دارد زیرا سنگ اول بنای حیات و جامعه است و هرگونه اقدام و رشد اجتماعی در سایه آن حاصل می شود.
خانواده عامل ثبات و سازش اجتماعی است و سعادت جامعه تا حدود زیادی در گرو آن است.
خانواده کانونی است که در آن ارزش های اخلاقی، باورهای دینی و معیارهای اجتماعی از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابد و زمینه ی رشد عاطفی و تربیت اخلاقی و اجتماعی اعضای خانواده فراهم می گردد.
خانواده ها، به مثابه ی اصلی ترین پایگاه های رشد و شکوفایی شخصیت و پرورش مهارت های اجتماعی کودکان و نوجوانان، اساسی ترین سهم را در سلامت و اعتلای جوامع بشری بر عهده دارند و بخش بزرگی از شکل گیری شخصیت، تبلور رفتارهای اجتماعی و تعاملات بین فردی و مسئولیت پذیری انسانها حاصل چگونگی بازخوردها، بینشها و تجارب آنان در زندگی خانوادگی است.
بنابراین از طریق ازدواج و تشکیل خانواده، همدلی و همدمی پدید آمده و انزواجویی و گریز از حیات از میان می رود.
بر اثر آن سازندگی و خلاقیت پدید می آید و آدمی با تشکیل خانواده، به حقیقت وظیفه مهم و خطیر خود، که همان پیشرفت مدنیت و فرهنگ بشری است، نائل می شود. (1)
1) همان منبع ص 23.
ضرورت ازدواج از دیدگاه آیات الهی
اشاره
ضرورت و اهمیت ازدواج بر پایه های زیر استوار است:
1.پاسخ به ندای فطرت
بی گمان، غریزه جنسی، غریزهای نیرومند و ریشه دار است که براساس نظام حکیمانه الهی در نهاد بشر قرار گرفته است.
به طور طبیعی هر دختر و پسری که به حد بلوغ و رشد رسیده باشد، یک کشش باطنی به جنس مخالف در خود احساس می کند که این کشش و جاذبه نهان و ناپیدا با گذشت زمان و بارور شدن توان جوانی، به تدریج تمایلی شدید می گردد تا آنجا که به صورت ناخواسته ای حتمی و ضروری خودنمایی می کند؛ تنها راهی که می تواند به همه خواسته های جنسی مرد و زن پاسخ مناسب دهد و روح پر التهاب آنان را کاملا معتدل و آرام سازد ازدواج است. (1)
قرآن کریم می فرماید:
(وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَکُمْ رَبُّکُمْ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ)(2)
«و (آیا) همسرانی را که خدا برای شما آفریده است رها می سازید؟»
از این آیه و مانند آن برمی آید که زن و مرد برای یکدیگر خلق شده اند. از این رو آنها گرایش باطنی نسبت به یکدیگر دارند بنابراین ازدواج و تشکیل خانواده ریشه در فطرت انسان دارد.(1)(2)
2.تکامل
بی گمان، انسان موجودی تکامل طلب است و از سویی نحوه آفرینش او به گونه ای است که دو جنس زن و مرد، مکمل و مایه شکوفایی و نشاط و پرورش معنوی یکدیگرند، تا آنجا که هر یک بدون دیگری ناقص است، یعنی دو جنس مخالف از نظر روحی و جسمی، به یکدیگر نیازمند هستند. خداوند در این باره می فرماید:
(هُنَّ لِبَاسٌ لَکُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ) (3)
« آنان {زنان} برای شما لباسی هستند و شما {نیز} برای آنان لباسی هستید.»
همان گونه که لباس، انسان را از سرما و گرما حفظ کرده، زشتیها و عیوب او را می پوشاند و زینتی برای تن آدمی است، دو همسر نیز در زندگی زناشویی باید مکمل یکدیگر باشند.(4)
این تعبیر زیبای قرآن و در نهایت ارتباط معنوی مرد و زن و نزدیکی آنها به یکدیگر و همچنین برابری هر دو را در این موارد، به خوبی آشکار می سازد. (1)
3. سنت آفرینش
موجودات عالم به صورت زوج، نر و ماده، وجود دارند. قرآن کریم در آیات فراوانی این سنت را به عنوان، قانون آفرینش بیان کرده است.
«پاک و منزه است خدایی که همه ممکنات عالم را جفت آفریده چه از نباتات و چه از نفوس بشر و دیگر مخلوقات، که شما از آن آگاه نیستید.»(2)از آیات دیگری زوجیت انسانها به عنوان قانون آفرینش بیان شده است:
«و خدا از جنس خودتان برای شما جفت آفرید و از آن جفتها پسران و دختران و دامادان و نوادگان برای شما خلق فرمود و از نعمت های پاکیزه لذیذ روزی داد. آیا مردم باز به باطل می روند و به نعمت خدا کافر می شوند؟»
4.طبیعت اجتماعی
با توجه به اینکه انسان اصالتا موجودی اجتماعی است، نخستین و مهم ترین بستر فعلیت یافتن این ویژگی در انسان، کانون مقدس خانواده است.
بی گمان، خانواده با پیمان ازدواج و پیوند مقدس زن و مرد پایه گذاری می شود، یعنی با «ازدواج» ستون اصلی و حیاتی ترین نهاد اجتماعی شکل می گیرد، نهادی که خواستگاه آن در ذات انسان است.
خداوند متعال نیز در این رابطه در قرآن کریم می فرماید:
(وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا) (1)
«و از نشانه های او این که همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید، تا در کنار آنان آرامش یابید.»
5. نیاز بدیهی
ازدواج، از جمله اموری است که در همه جوامع از بدیهیات است و سیره و عملی همه مردم، با هر دین و آیین است؛ زیرا اساس ازدواج، میل و نیاز طبیعی، روحی و زیستی مرد و زن نسبت به یکدیگر است و در بیان ضرورت آن به آیه و حدیثی نیاز نیست.(2)
امام رضا علیه السلام فرمود:
«اگر درباره ازدواج آیه ای محکم و سنتی پیروی شده از رسول خدا صلی الله علیه و آله هم نبود، موضوع نیکی به خویشاوندان و انس با بیگانه که خداوند در این امر و قرار داده است، انگیزه ای بود که خردمندی صاحب دل به ازدواج رغبت کند و عاقل درست اندیش برای آن بشتابد.»(3)(4)
1) پرتویی از قرآن، سید محمود طالقانی، ج 2 ص 151؛ المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج 2 ص 493؛ ازدواج و خانواده، حسین زاده، محمدرضا ص 21
2) المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج 15 ص 20؛ ر.ک تفسیر علیین سیدعباس سیدکریمی ص 609، حسین زاده، محمدرضا، ازدواج و خانواده ص 23.
3) طبرسی مکارم الاخلاق ص 206؛ محمدی ری شهری، میزان الحکمة، ج 2 ص 1178
4) حسین زاده، محمدرضا، ازدواج و خانواده ص 23.
ضرورت ازدواج از دیدگاه راهبران مذهبی
اشاره
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام اهمیت ویژه ای برای ازدواج قائل شده اند و در احادیث متواتری مسلمانان را به این امر مهم تشویق نموده اند:
1.ازدواج سنت پیامبرصلی الله علیه و آله
یکی از ضرورت های ازدواج دستور مؤکد پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است که آن را سنت خویش نامیده و طی احادیث متواتر به آن امر فرموده؛ بنابراین از احادیث فراوان معصومین علیهم السلام درباره این اصل مهم معلوم می گردد که بعد معنوی آن بسیار حائز اهمیت است.
حضرت علی علیه السلام در گفتاری فرمود:
«ازدواج کنید؛ زیرا رسول خدا صلی الله علیه و آله فراوان می فرمود: هر که دوست دارد از سنت من پیروی کند، ازدواج نماید؛ زیرا ازدواج سنت من است.» (1)
2.ترک ازدواج
عدم تأهل در سنین بالا از منظر بزرگان دین مطرود است، بنابراین باید ازدواج به شیوه صحیح انجام گرفته و در زمان مناسب به وقوع بپیوندد، در غیر این صورت نه تنها دردی را درمان نمی کند بلکه خانمان برانداز است.
الف) امام رضا علیه السلام می فرماید:
«زنی به امام باقر علیه السلام عرض کرد: خدایت نیکو گرداند، من زنی تارک دنیا هستم. حضرت فرمود: منظورت از ترک دنیا چیست؟ عرض کرد: نمی خواهم
1) لبحارالانوار، 93 / 220 ، برگرفته از محمدی ری شهری، میزان الحکمة، ج 5 ص 2249.
هرگز ازدواج کنم. حضرت پرسید: چرا؟ عرض کرد: دنبال کسب فضیلت هستم. حضرت فرمود: دست بردار، اگر در این کار فضیلتی بود، فاطمه از تو سزاوارتر به آن بود. هیچ کس نیست که در فضیلت بر او سبقت گیرد.» (1)
ب) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از مردی به نام عکاف پرسید: آیا همسر داری؟
عرض کرد: خیر ای رسول خدا.
پرسید: آیا کنیزی داری؟ عرض کرد: نه، ای فرستاده خدا.
پرسید: آیا توان مالی داری؟ عرض کرد: آری.
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: ازدواج کن وگرنه از گناهکاران هستی!(2)
3. تشویق به ازدواج
اسلام ازدواج موفقیت آمیز را دوست داشتنی و گرانبها توصیف نموده و به آن بها داده است. چرا که ویژگی های فراوانی داشته و موجب خوشبختی است.(3)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: در اسلام هیچ بنایی ساخته نشده که نزد خدای عزوجل محبوب تر و ارجمندتر از ازدواج باشد.(4)
4. حفظ نصف دین
حفظ نصف دین به واسطه زندگی زناشویی اهمیت والا و جایگاه ویژه ازدواج را به ما نشان میدهد که به سادگی از آن نباید گذشت.
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید:
«هر که زن بگیرد یک نیمه ایمان خویش را کامل کرده از خدا درباره نیم دیگر بترسد.» (1)
5.فضیلت فراوان
همان گونه که در ابتدا بیان کردیم فضیلت و برتری از زندگی زناشویی نشأت می گیرد و آن باعث تغذیه روح است؛
امام صادق علیه السلام فرمود: دو رکعت نمازی که مرد زن دار بخواند، بهتر است از مرد مجردی که شب را به عبادت سپری کند و روز را به روزه داری. (2)
علل ضرورت ازدواج از دیدگاه مشاهیر
نیکلا کپرنیک می گوید:
«همه اولیاء، انبیاء، فلاسفه، ادبا و عرفا ازدواج را ستوده و از آن تعریف کردهاند.»(3)
آری! تمامی بزرگان دین، ادب، هنر، مخترعین، مکتشفین، همه و همه ازدواج کرده و تولید مثل نموده اند. شاید یک هزارم افراد جوامع نیز تا آخر عمر مجرد نبوده اند. به عبارت ساده؛ اکثریت مطلق ملتها نگاهی واقع بینانه نسبت به ازدواج داشته و از همراهی با زن و فرزند خویش خوشحالند.
از نزدیک شاهد بوده ام که یکی از همکلاسی هایم پس از فارغ التحصیل شدن تا سی و هشت سالگی ازدواج نکرد، به همین علت همیشه متزلزل بود. از سویی هنگامی که ازدواج نمود، موفقیت های شایانی کسب کرد. بنابراین در می یابیم که «بدون تردید، ازدواج قانون و ناموس طبیعت است.»(1)
پس باید در زمینه ازدواج نیز تابع قانون باشیم و هرگز از آن تخطی نکنیم و این نکته را هرگز فراموش نکنیم که:
«ازدواج مقدس ترین قراردادها محسوب میشود.»(2)
راهبران مذهبی و اندیشمندان از اهمیت و ضرورت ازدواج سخن به میان آورده و آن را از مقدس ترین قوانین زندگی برشمرده اند، به عبارت دیگر؛ «تا ازدواج نباشد نسل نیست و تا نسل نباشد بشریتی نخواهد بود.»(3)
ازدواج قرارداد دو نفره ای است که در همه دنیا اعتبار دارد (4)و بشر موجودی اجتماعی است و تأهل عالی ترین وسیله ایجاد اجتماع است.(5)
«ولتر» بعد دیگری از ابعاد اهمیت و ضرورت زناشویی را بیان می کند و می گوید: «هر چه مردم بیشتر متأهل شوند جنایات کمتر اتفاق خواهد افتاد.»(6)برخلاف آن، تنهایی ناامنی و جنایات ناشی از تباهی را از بین نبرده و امنیت و آرامش را جایگزین آن نخواهد کرد.
بخش سوم: خصلت های سعادت آفرین ازدواج (نمودهای جادویی)
اشاره
بی گمان ازدواج و روابط سالم در خانواده دارای ویژگی های فراوانی است که آدمی با نجات از تنهایی از آن بهره ای وافر می برد.
از این روی عروس و داماد باید شرایط(1)و آداب ازدواج را رعایت نموده و از مسیر مشخص و معینی زندگی زناشویی خود را آغاز کنند تا از مزایای تأهل بهره مند گردیده و سعادتمند گردند.
فواید موفقیت آمیز ازدواج
اشاره
ما در اینجا سعی می کنیم ویژگیهای ازدواج را شرح دهیم تا با شناخت آن روابطی سالم در زندگی زناشویی داشته و تفاهم در خانواده را فراموش ننماییم با هم آن ویژگیها را می خوانیم:
1) در بخش ششم این کتاب شرایط ازدواج را می خوانید
1.ارضای صحیح غریزه جنسی
در دوران جوانی غریزه جنسی آدمی رشد می نماید و او برای این که آن را از راه صحیح ارضا نماید باید ازدواج کند، به دلیل اینکه تباهی عواقب بسیار ناگوار و نامطلوبی دارد و موجبات هلاکت بشر را فراهم می نماید. به عبارت ساده؛ تنهایی موجب ناامنی در اجتماع شده، همان گونه که تشکیل خانواده موجب برقراری امنیت می گردد. برای اینکه آدمی غریزه خویش را از راه صحیح ارضا می کند و از تباهی در امان است.
شیللر نیز می گوید: «به زنان خود با احترام بنگرید. آنها گل های آسمانی را در حیات زمین می کارند و جامه دلپذیر و زیبای عشق را می بافند و در پرده عفاف، احساسات لطیف را می پرورانند.» (1)
2.استفاده لذت بخش از دوران جوانی
جوان، مظهر شور، شوق، نشاط، شادابی و طراوت است، بهای عمر انسان، جوانی است. اگر آدمی به موقع استفاده ی مناسب از آن دوران نکند، دچار پشیمانی و شکست خواهد شد و چیزی جز افسردگی، غم و غصه نصیب او نخواهد شد.
غنچه گل، نماد طراوت و شادابی و زیبایی است و اگر پژمرده شود، دیگر آن جمال و صفا را نخواهد داشت.
1) ذوالفقاری، غلامحسین، رهنمون ص 390.
جوان مانند «غنچه گل» به ما پیام سازندگی، امید، آرزو و زیبایی میدهد که باید از این دوران طلایی، قبل از آنکه از دست برود، استفاده نماید و زندگی مشترک خود را به همسری مناسب، بر اساسی محکم و استوار، بنا کند و با دلی سرشار از عشق و محبت در انحصار هم باشند. (1)
3. امنیت اجتماع
ولتر می گوید:
«هر چه عده متأهلین زیادتر گردد جنایت کمتر خواهد شد.»
تشکیل خانواده، یکی از ارزشمندترین و مقدس ترین اقدامات برای هر انسانی تلقی می شود، به گونه ای که هیچ اقدام اجتماعی دیگری را نمی توان از جهت ارزش با آن مقایسه کرد.
خانواده، در برگیرنده ی عمیق ترین و اساسی ترین مناسبات انسانی است. تأسیس کانون خانوادگی، برای سلامت و سعادت اجتماع، سودمند و ضروری است.
هرگاه جوان به موقع ازدواج کند و به کانون گرم خانواده دل بندد و بنیاد خانواده مستحکم باشد، بسیاری از پلیدی ها، انحراف ها، بی بند و باری ها، قتلها و جنایتها در جامعه از بین خواهد رفت.(2)
4. ایجاد آسایش در خانواده
در دنیای پر ازدحام و شلوغ امروزی که هوای شهرها را آلوده نموده، آرامش و آسایش برای مردم جامعه اهمیت فراوانی دارد.
در چنین موقعیتی اگر تزلزل وجود داشته باشد، عواقب نامطلوبی در انتظار بشر خواهد بود، از این روی عروس و داماد با ازدواج می توانند آرامش و آسایش را به خانواده خویش بازگردانند و از دلهره و نگرانی در امان باشند.
کنفوسیوس می گوید:
«به دنبال آرامش همه دنیا را گشتم ولی آن را در خانه خودم (نزد خانواده) یافتم.»(1)به عبارت ساده؛ اگر کدبانویی در خانه محقری باشد آن خانه را مکان فضیلت و خوشبختی می سازد.
تنها وجود زن و شوهر است که به این زندگانی سراسر ملال، قدر و منزلتی میدهد اگر زن و شوهر در جهان وجود نداشت، زندگی تحمل ناپذیر بود.
در کتاب مصباح المنیر درباره ریشه لغت ( سَکَنَ) می نویسد:
چاقو را از آن جهت «سکّین» گویند که به وسیله ذبح، تحرک و ناآرامی های حیوان را به ثبوت و سکون می برد و خانه را از آن جهت «مسکن» نامند که محل آسودگی خانواده و جایگاه مطمئن اموال و اشیاء است.
با الهام از لغت و دقت به منطق قرآن، نقش شگفت انگیز ازدواج در آرام بخشی به اضطراب ها و هیجان های دختران و پسران آشکار می گردد.
1) شاملویی، حبیب الله، بزرگان چه گفته اند؟ ص12.
گوئی ازدواج حربه برنده ایست که حیوان وحشی خشم و شهوت را رام نموده و به افسار گسیختگی هایش پایان می دهد و نیز به سان خانه ایست که انسانها را از آتش سوزان تمایل جنسی، و رگبارهای سیل آسای طغیان شهوت نجات بخشیده در درون خود به آرامش و آسودگی فرا می خواند.(1).(2)
قرآن ازدواج را وسیله آرامش دانسته و در این زمینه می فرماید:
(وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا)(3)
«دیگر از نشانه های خدا این است که از جنس خودتان همسران برای شما آفرید تا در کنار آنها آرامش بیابید.»
و از آنجا که ادامه این پیوند در میان همه انسانها بویژه زن و شوهر، نیاز به یک جاذبه و کشش قلبی و روحانی دارد.
(وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً)
«و در میان شما مودت و رحمت آفرید.»
جالب اینکه قرآن در این آیه هدف ازدواج را سکونت و آرامش قرار داده است و با تعبیر پر معنی «لتسکنوا» مسائل بسیاری را بیان کرده است.
به راستی وجود همسران با این ویژگی برای انسان ها که مایه آرامش زندگی آنهاست یکی از مواهب بزرگ الهی محسوب میشود.
این آرامش از اینجا ناشی می شود که این دو جنس مکمل یکدیگر و مایه شکوفایی و نشاط و پرورش یکدیگر می باشند.
به طوری که هر یک بدون دیگری ناقص است، و طبیعی است که میان یک موجود و مکمل وجود او چنین جاذبه نیرومندی وجود داشته باشد.
و از اینجا می توان نتیجه گرفت آنها که پشت پا به این سنت الهی میزنند وجود ناقصی دارند، چرا که یک مرحله تکاملی آنها متوقف شده (مگر آنکه به راستی شرایط خاص و ضرورتی ایجاد تجّرد کند.)
به هر حال این آرامش و سکونت هم از نظر جسمی است، و هم از نظر روحی هم از جنبه فردی و هم اجتماعی .
بیماری هایی که به خاطر ترک ازدواج برای جسم انسان پیش می آید قابل انکار نیست. همچنین عدم تعادل روحی و ناآرامی های روانی که افراد مجرد با آن دست به گریبانند کم و بیش بر همه روشن است.
از نظر اجتماعی افراد مجرد کمتر احساس مسئولیت می کنند و به همین جهت انتحار و خودکشی در میان مردان بیشتر دیده میشود، و جنایات هولناک نیز از آنها بیشتر سر میزند.
هنگامی که انسان از مرحله تجرد گام به مرحله زندگی خانوادگی می گذارد شخصیت تازه ای در خود می یابد و احساس مسئولیت بیشتری می کند. (1)
1) آیة الله العظمی مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، یکصد موضوع اخلاقی در قرآن و حدیث، نشر دار الکتب اسلامیه، چاپ سوم ص 165 و 166.
5.ایجاد دوستی خالص
با انتخاب همسر وحدت و یگانگی بین زن و شوهر به وجود می آید و دو تن را کاملا یکی می کند، از حالت «من بودن» به «ما شدن» می کشاند و در سایه این مودت و یگانگی، زوجین چون لباس همدیگر را می پوشانند، یا به عبارت دیگر «یک روح در دو بدن» هستند. (1)
خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:
«... آنها لباس شما هستند، و شما لباس آنها، هر دو زینت هم و سبب حفظ یکدیگرند...»
و این زیباترین و در عین حال کامل ترین تعبیری است که خالق متان، تصویرگر جسم و روان انسان، در ارتباط با فایده ازدواج و نحوه ارتباط همسران بیان فرموده است.
به تعبیر قرآنی، زوجین زیباترین، آراسته ترین، فاخرترین و مقاوم ترین لباس و پوشش فطری و روانی حمایتی برای یکدیگر هستند.(2)
بنابراین شوهر باید مغز خانه و زن قلب آن باشد.(3)
برای همین است که؛ کارول بیکر خطاب به زنان می گوید:
«مطیع مرد باشید تا او شما را بپرسند.»(4)
مثلی انگلیسی نیز مؤید همین سخن است:
«زن مطیع فرمانروای قلب شوهر است.» (1)
6.بقای نسل
تولید مثل یکی از ثمرات ازدواج است و انسانها با تشکیل خانواده بچه دار میشوند ولی آنان باید فرزندان خود را تربیت نمایند تا جانشینانی شایسته برای آنها باشند. زیرا «ازدواج یکی از ارکان مهم بهبود نسل بشر است و به طور کلی زناشویی «قانون تکثیر» است.»(2)
حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمود:
زناشویی کنید که من از فزونی شما تفاخر میکنم.»(3)
بدین جهت؛ ازدواج، یگانگی دو فطرت خدایی است برای خلق فطرت خدایی سوم (4)
7.تبعیت از سنت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله
هنگامی که انسان به اوامر الهی گردن نهد و وظیفه خویش را انجام دهد، وجدان آرامی دارد.
حضرت علی علیه السلام می فرماید:
(المسئولُ حُرُّ حتّی یَعِد)
«شخص مسئول آزاد است تا وقتی که مسئولیتی برایش به وجود نیامده باشد.»
بنابر این هنگامی که مسئولیتی برای شخص مسلمانی به وجود می آید، باید در قبال آن متعهد بوده و به آن پایبند باشد.
ازدواج و تشکیل خانوده در زمان مقرر نیز وظیفه ای الهی است که به عهده جوان متعهد و مسئول گذاشته شده است و باید او در موعد معین به این وظیفه مهم تن در دهد، تا نه تنها از عذاب وجدان در امان بوده بلکه در تمامی عمر از مزایای آن بهره مند باشد.
لازم به ذکر است که داماد و عروسی که ازدواج می کنند به علت فضیلت والای آن و اطاعت از معصومین و راهبران دینی بواسطه کسب فضیلت و ثواب سرشار از مزایای یک خانواده برتر بهره مند می گردند.
8.تعاون و همکاری
زن و شوهر در زندگی یار و مددکار یکدیگر هستند و در کارهای گوناگون خانوادگی مانند، تربیت فرزندان با همدیگر همکاری می کنند. چراکه زندگی زناشویی یک کوشش متقابل و فعالیت طرفین است.
«دختران و پسران جوان، پس از بلوغ و جوانی، ضمن تلاش برای دستیابی به استقلال فکری، برای تکمیل و تکامل خود و تأمین نیازهای بیشمار خویش، به سوی ازدواج سوق داده می شوند، و می خواهند با گزینش همسری شایسته، موجبات رشد و تکامل خویش را فراهم آورند.
هنگامی که فرد در کانون یک زندگی مشترک قرار می گیرد، در سایه انس و الفت و محبت و روابط نزدیک و صمیمانه، بیشتر احساس مسئولیت و استقلال می کند، و با هدف دار کردن زندگی، از ثمرات کسب و کار و تلاش در خانواده نوبنیاد خویش، بهره می گیرد.»
در زندگی زناشویی، زن و مرد از تشویق ها، حمایت ها، رهنمودها و کمک های یکدیگر بهره مند می گردند و در برخورد با مسائل و مشکلات زندگی، از تعاون و همکاری همسر خویش استمداد می جویند. به همین دلیل، برخورداری از همسری مؤمن و شایسته، یکی از بهترین نعمتهای الهی است که برای دنیا و آخرت انسان سودمند خواهد بود. به ویژه، حضور همسر مناسب و شایسته، هنگام خستگیهای تن و روان به او کمکهای شایان توجهی مینماید. (1)
1) داودی نژاد، مسلم، سین جین های خواستگاری ص 33 و 34.
امام صادق علیه السلام فرمود:
مردی که بیشتر نسبت به زن محبت (و همکاری) داشته باشد ایمان او بهتر است.»(1)
از آن روی زندگی خانوادگی شرکتی است که هر چه سهم دو شریک در آن بیشتر باشد قدرت آن شرکت و پایداری آن بیشتر خواهد بود.(2)
9. سلامت تن و روان
طبق نظر اکثر اندیشمندان و روان شناسان، اگر در دوران جوانی و طغیان غریزه جنسی، این نیاز به موقع و از طریق طبیعی و مشروع ارضاء نشود، ممکن است، امراضی از قبیل، افسردگی، یأس، دل مردگی، دلهره، تندخویی و گاهی زخم معده، سوء هاضمه و سردردهای پی در پی به همراه داشته باشد.
بدین جهت راه طبیعی و مشروع ارضاء نیاز جنسی جوانان، همان ازدواج و تشکیل خانواده است و راه های دیگر غیر طبیعی بوده، و گناه محسوب میشود و آثار بسیار خطرناکی به دنبال خواهند داشت. پس یکی از مهم ترین و ضروری ترین راههای حفظ سلامت جسم و جان جوان ازدواج و انتخاب همسر مناسب و شایسته میباشد.(3)
آری!! اگر یک روان پزشک ادعا کند بیشتر اختلافات زناشویی مولود ناکامی های جنسی نیست خیلی نادان است. به طور کلی اگر زن و مرد در زندگی جنسی از یکدیگر کامیاب و خشنود شوند اختلافات و ناراحتی های دیگر زندگی را نادیده خواهند گرفت. (1)
امام سجاد علیه السلام فرمود: پنج مورد است که هر که یکی از آنها را نداشته باشد زندگی او ناقص، عقل او از بین رفتنی و دلش مشغول خواهد بود: (دلهره، اضطراب و نگرانی خواهد داشت.)
1.سلامتی بدن
وسیع بودن خانه
وسعت روزی.
انیس موافق.
از ایشان پرسیدند: انیس موافق چه کسانی هستند؟ ایشان فرمود: زن و فرزند و همنشین صالح و تمام آنها در این یک کلمه جمع شده است «آسایش»(2)
بی گمان زن، فرشته ایست که در ایام طفولیت پرستار ما، در دوران جوانی کامبخش ما و در روزگار پیری تسلی دهنده ماست.(3)
بنابراین همسران نقشی اساسی در خواب، خوراک و تنفس یکدیگر ایفا می کنند. زیرا با ایفا کردن و عمل به حقوق هر یک از آنان دوستی صمیمی برای همدیگر هستند.
10.کمک به رشد و تکامل همدیگر
یکی دیگر از انگیزه های ازدواج، کمک به رشد و تکامل زن و مرد است. محیط گرم، صمیمی، فضای پر مودت و محبت خانواده، فرصتی برای تبادل اندیشه ها، رشد اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی زن و شوهر و دیگر اعضای خانواده است. (1)
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله فرمود:
«زنی که شوهر خود را بر حج و جهاد و کسب علم کمک نماید، خداوند عزوجل به او ثواب آنچه که به زن ایوب علیه السلام داده است، میدهد.»(2)
به عبارت دیگر این تشویق زن برای تکامل مرد به وسیله کسب علم بیان گردیده، زیرا جان کایزل می گوید:
«خانواده آموزشگاه رفتار و کردار است. لبخند و ترشرویی، مهربانی و بی مهری، وفا و بی وفایی، درستی و نادرستی، زیاده روی و صرفه جویی، همه را در این مکتب می آموزیم و عجب آنکه پس از سال ها عمر و تجربه باز بسیاری از ملکات و عادات مزاحم ما نتیجه پرورش در خانواده است که نتوانسته ایم از خود دور کنیم.»
بنابراین ما در خانواده به سبک های گوناگونی می توانیم موجبات تشویق و کمک به همسر و فرزندان را برای فراگیری دانش فراهم نمائیم.
فواید و آثار شگفت انگیز دیگر از ازدواج
اگر ازدواج با آموختن علم آن و تبادل نظر با اهل آن انجام گیرد، نوید بخش بوده و همراه با روشن بینی است. طبق تحقیقات وسیع صاحب نظران، روان شناسان و روان پزشکان تشکیل زندگی زناشویی دارای ویژگیهای فراوانی است که در یک نگرش کلی به قرار زیر است:
1.موجب هدف دار شدن زندگی می شود.
موجب بهره مندی از دوران شیرین و با نشاط جوانی می شود.
گشوده شدن دریچه ای جدید بر زندگی انسان.
تکمیل و بیمه شدن دین از طریق ازدواج.
کسب آمادگی برای سلوک عرفانی.
6 .تعادل شخصیتی و توازن غرائز.
دوری از فشارهای روانی و فشارهای ناشی از غرائز
تأثیرگذاری مثبت سائر جنبه های اخلاقی (اخلاق فردی، سیاسی، اجتماعی) و ...
9.ارضاء میل جامعه گرایی و دیگر گرایی انسان.
درک تجارب مادری و پدری
تقویت ارتباطات اجتماعی
ازدواج قلعه ای در برابر وسوسه های شیطان.
تجربه لذات دنیایی در ازدواج.
منطقی تر شدن و واقع گرایی و پختگی
مجاهده نفس و پاداش جهاد گرفتن زیرا تشکیل خانواده و تلاش صادقانه در این مورد، در حکم جهاد در راه خدا است و پاداش آن جهاد مقرر شده است.
علاج وسواس های فکری
«فرد عزب اگرچه بتواند خود را از ابتلاء به گناهان و شهوات جنسی محافظت نماید دل و افکار مزاحم و وسوسه های شیطانی و شهوانی را به راحتی نمی تواند از خود دور کند از آن روی دائما باید در حال مدافعه و جنگ با افکار خود باشد و نوعی دل مشغولی منفی خواهد داشت، ولی ازدواج وسوسه و ریشه تباهی را علاج می کند.»
یکی از برکات ازدواج، ایجاد تعادل روحی و دور شدن از حالات کاذب عرفانی است.
پیامبر می فرماید: «یا علی، خدمت کردن به خانواده کفاره گناهان بزرگ است.»
شهید مطهری می گوید: « ازدواج اولین قدمی است که انسان از خود پرستی و خود دوستی به سوی غیر دوستی برمی دارد.»
موجب کمک و یاری خداوند متعال به زوجین در عوض اطاعت امر او در امر ازدواج
موجب سعادت و عافیت در دو عالم.
بالا بردن ضریب موفقیت در کارها
افزایش روحیه اعتماد به دلیل همکاری و همیاری.
بزرگ منشی و آقایی (سبب دوستی مردم می شود) زیرا نشانه شخصیت عادی اجتماع است.
خاطره های جذاب
شکوفایی افکار و ایده های تازه
مورد الطاف خویشاوندان و دوستان قرار گرفتن
راز خوشبختی دختران ویران و
بخش چهارم: راز شگفت انیز فرصیت شناسی (چشم انداز زیبایی)
اشاره
بدون تردید شما زنان و مردانی را می شناسید که پس از ازدواج با مشکلات زیادی مواجه شده اند. گاه زندگی مشترک به اندازهای ناراحت کننده و متشنّج می شود که تنها راه رهایی از آن، جدایی است.
از آن روی در امر ازدواج در می یابیم که زن و مردی که از نظر فرهنگی، علمی، مذهبی، اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی فاصله دارند، به هیچ وجه نمی توانند با یکدیگر هماهنگ شوند و از زندگی شیرین خانوادگی بهره ای نخواهند برد. در حالیکه ازدواج موفق برای طرفین، سعادتی ابدی در پی دارد و برخلاف آن عدم موفقیت در زندگی زناشویی، ناراحتی و مشکلات زیادی به دنبال دارد.
اصل تبلال نظر
مشاوره پیش از ازدواج، فرد را به انتخاب مناسب ترین همسر، راهنمایی می کند. البته در این تبادل نظر باید صلاحیت لازم وجود داشته باشد تا بتوانند از عهده این امر مهم برآیند. چرا که ازدواج، بسیاری از جنبه های مختلف زندگی فردی و اجتماعی انسان را تحت تأثیر قرار میدهد.
امروزه شمار روز افزون موارد طلاق موجب شده است تاصاحبنظران اجتماعی به یافتن راه حل هایی برای پیشگیری از شیوع و افزایش آمار طلاق بیابند، که عواقب آن بسیار خواهد بود.
تبادل نظر قبل از ازدواج، ابتدا تنها در زمینه های پزشکی و ژنتیکی بود، اما امروزه مشاوره در زمینه مسائل شخصیتی و روانی به ویژه روابط دینی مورد عنایت جوانان قرار گرفته است.»
«بنابراین در می یابیم که در امر ازدواج، پرداختن به این موضوع مهم است که قبل از ازدواج، باید چشمها را خوب باز کرد و بعد از ازدواج چشمها را بست. متأسفانه، مشاهده می شود که عکس این امر اتفاق می افتد.»
بدین معنا که جوان تحت تأثیر جوشش احساسات خود، دست به انتخاب می زند و پس از آغاز زندگی مشترک، دچار مشکل می گردد و تازه در این هنگام است که جوانان به فکر مشاوره می افتند.
تحقیقات نشان میدهد که بسیاری از مشکلات زن و شوهر قابل پیش بینی و در نتیجه قابل پیشگیری است.
اگر زن و مرد بخواهند قبل از ازدواج، آگاهی های لازم را درباره خود و همسر مناسب خود داشته باشند، آموزش پیش از ازدواج، یک ضرورت خواهد بود تا ایشان را برای مهم ترین تصمیم گیری و انتخاب در زندگی شان آماده کند.
«آموزش پیش از ازدواج سبب می شود که با آگاهی، دانش و بنیش کافی درباره خود و همسر آینده شان اقدام به ازدواج کنند و از عهده نقش های خود به عنوان زن و شوهر به خوبی برآیند.»
یکی از مسائل مهم که پیش از ازدواج به آن توجه نمی شود، این است که کسی در پی شناخت خود نیست و کمتر کسی به توانایی و ضعف های خود آگاهی دارد؛ اما همه در پی آنند که برای گزینش همسر، بهترین و شایسته ترین فرد را بشناسند.
تا به حال این سؤال ها را از خود پرسیده اید:
آیا من تمام خصوصیت های یک شخص شایسته را دارم؟
اگر او به دنبال شخص کاملی می گردد، آیا من همان شخص خواهم بود یا نه؟
«دختر و پسری که میخواهند ازدواج کنند، باید دارای شرایط لازم جسمانی، روانی، عقلی، اجتماعی و اخلاقی باشند؛ باید به بلوغ کامل جسمی و عقلی رسیده باشند تا شایستگی همسری داشته باشند.»
اصل سن ازدواج
یکی از اساسی ترین و مهم ترین مسائل مربوط به ازدواج، زمان ازدواج است. تعیین سن ازدواج به دست انسان نیست، بلکه به عوامل گوناگونی ارتباط دارد، طبیعت اشخاص و افراد، کیفیت رشد جسمی، آمادگی روحی، اوضاع جغرافیایی و نوع نگرش به ازدواج از عواملی هستند که سن ازدواج را تعیین می کنند.
بهترین سن ازدواج آن است که بلوغ اجتماعی و عقلانی حاصل گشته باشد گرچه ممکن است انسان قبل از بلوغ اجتماعی و عقلانی به بلوغ جنسی نائل گردد و توان توالد و تناسل را داشته باشد اما بعد از گذشت چندین سال پس از بلوغ جنسی است که بلوغ اجتماعی و عقلانی حاصل می گردد و باید هنگام رسیدن به بلوغ عقلانی به ازدواج تن داد، چون والدین شدن آمادگی های زیادی را طلب می کند.
بنابراین سن تقویمی، ملاکی برای ازدواج نمی تواند باشد.
برای تشکیل خانواده باید در ابتدا به بلوغ عقلانی برسید و سپس پندار ازدواج داشته باشید.
شایان ذکر است که جنبه های اقتصادی را نمی توان از نظر دور داشت که زندگی کردن با فرد دیگر به صورت مشترک به وضعیت اقتصادی و درآمدشان نیز مربوط می شود. (1)
1) حججی، محمدهادی، پله پله تا خوشبختی، نشر مادوتا، چاپ دوم ص 35 و 36.
ما در اینجا قبل از این که «مناسب ترین زمان ازدواج» را با نگاه ویژه به وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... کشور عزیزمان بیان کنیم؛ لازم میدانیم به طور اجمال و خلاصه مطالبی درباره بلوغ، انواع بلوغ، ویژگیهای
نیازهای اساسی جوانان و ... ارائه دهیم و سپس یک جواب منطقی و و قانع کننده به جوانان عزیز و خانواده های محترم بدهیم که جوانان (پسر و دختر) در چه سنی ازدواج نمایند؟ (1)
بلوغ
دوران نوجوانی یا بلوغ حساس ترین و بحرانی ترین دوره زندگی است. بلوغ جنبه های مختلفی دارد و هر جنبه بلوغ تعریف و تغییرات خاص خود را دارد. بنابراین نمی توان یک تعریف واحد را برای بلوغ ارائه داد.
بلوغ از نظر لغوی به حد رشد رسیدن را می گویند، به عبارتی جوان شدن از کودکی، پختگی و به حد کمال رسیدن. (2)
بلوغ از دیدگاه ژان ژاک روسو
بلوغ یک نوع تولد مجدد است. چرا که در هر حال این مرحله با یک سری تغییرات در جسم و روان ظهور می نماید و فرد را نه می توان کودک دانست و نه در طبقه بزرگسال جای داد.
بنابراین مرحله بلوغ، خود سرآغازی است برای یک زندگی نوین(1)
بلوغ از نگاه استورت جونز
بلوغ دوره ای است از زندگی هر فرد که بین خاتمه دوران کودکی و شروع دوران جوانی قرار گرفته است. (2)
پس نتیجه می گیریم که منظور از بلوغ، مرحله ای از زندگی می باشد که حد فاصل بین دوران کودکی و بزرگسالی است و این دوره از حیات انسانی، با یک سری علائم و تظاهرات جسمانی و روانی توأم است.(3)
بلوغ های مختلف
اشاره
والدین و مربیان باید از انواع بلوغ آگاهی داشته باشند تا در این مراحل بتوانند فرزندان خویش را راهنمایی نموده و یا موجبات ازدواج آنان را فراهم نمایند.
امید است که مورد عنایت مخاطبان عزیز به ویژه عروس و دامادهای جدید قرار گیرد.
1.بلوغ جسمانی و جنسی
هنجار بلوغ جنسی برای اکثر دختران میان 9 تا 14 سالگی است، در صورتی که برای اکثر پسران میان 11 تا 15 سالگی است.
امروزه بر اثر شرایط زندگی، بهداشت، تغذیه بهتر، تربیت اولیه، نوع القات و تلقینات، دامنه تحریکات و ... بلوغ جنسی غالبأ زودتر از گذشته دست می دهد. وقتی نوجوان بالغ می شود، اندیشه و احساس او نسبت به مسائل جنسی حدت و شدت بیشتری پیدا می کند.
اما نباید فراموش کرد که کودک قبل از بلوغ هم به امور جنسی نگاه ویژه ای مبذول میدارد، هر چند نوجوانان واکنش های متفاوتی نسبت به پدیده بلوغ از خود نشان می دهند، اما دگرگونی های نوظهور بدنی گاهی موجب تشویش و نگرانی بسیاری از آنان می شوند.
تفاوت در نحوه رفتار نوجوان به واسطه آن است که دیگران در برابر این دگرگونیها رفتار و واکنش متفاوتی نشان میدهند.
مهم ترین دگرگونی های بدنی در دوره نوجوانی ظهور ویژگی های نخستین و ویژگیهای ثانوی است.
منظور از ویژگیهای نخستین شکل دادن به آلت های تناسلی و توانایی در امر تولید مثل است، اما ویژگیهای ثانوی عبارت از روییدن ریش و سبیل و دو رگه شدن صدا در پسران و بزرگ شدن سینه و لگن خاصره در دختران است. پس از آغاز عادت ماهیانه و نعوظ و انزال در پسران قابلیت تولید مثل ایجاد می گردد. (1)
1) همان منبع ص 48.