مشخصات کتاب

تاکتیک های مبارزاتی

و رفتار سیاسی حضرت فاطمه علیها السلام

سید غلامرضا حسینی

بنیاد بین المللی امام علی علیه السلام

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست مطالب

مقدمه ...4

ترسیم خطوط فکری تشیع ...10

مرجعیت دینی و زعامت سیاسی ...13

وصایت و نص ملاک تعیین امام ...15

قرابت با پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) شرط جانشینی ...19

جانشینی پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) در اندیشه فاطمی ...22

تاکتیک مبارزاتی فاطمه علیها السلام ...26

مجاهدت های بی وقفه فاطمه علیها السلام ...31

قویترین رکن سیاسی جامعه ...33

فاطمه علیها السلام عالمه ای مبارز ...36

حضور اجتماعی فاطمه علیها السلام ...39

حضور سیاسی در تداوم خلافت امامان ...41

فاطمه علیها السلام مظهر ایثار و مجاهدت ...43

مقدمه

با گذری به تاریخ اسلام، سیمای زنان قدیسه و عالی قدر فراوانند. براستی کمتر انسانی می تواند به مرتبه کمال وجودی واخلاقی خدیجه برسد، و هیچ انسانی جز پیغمبر و علی علیه السلام به پایه شناخت وجودی حضرت زهرا علیها السلام نمی رسد. حضرت زهرا علیها السلام بر فرزندان خود که امامند و بر پیغمبران غیر از خاتم الانبیاء برتری معرفتی و کمالی دارد. در تعالیم معرفتی و عرفانی اسلام در سیر من الخلق إلی الحق، یعنی در حرکت به سوی خدا هیچ تفاوتی میان زن و مرد قائل نیست. تفاوتی که اسلام قائل است در سیر من الحق الی الخلق است، در بازگشت از حق به سوی مردم و تحمل مسئولیت پیغمبری است که مرد را برای این کار مناسب تر دانسته است. ⁽¹⁾

در آیه تطهیر می خوانیم خدا چنین اراده کرده است و می کند که از شما اهل بیت، پلیدی را زایل کند، پاک و منزهتان بدارد و «یطهرکم تطهیرا». شما را به نوع خاصی تطهیر و پاکیزه کند. تطهیری که خدا ذکر کرده، و آن تطهیر عرفی و طبی نیست که منظور این باشد که بیماری ها را از شما زایل کرده و میکروب ها را از بدن شما بیرون می کند. البته اینها هم مصداق تطهیر هستند، ولی مسلم تطهیری که این آیه بیان می کند، در درجه اول از آن چیزهایی است که خود قرآن آنها را رجس میداند. رجس در قرآن یعنی هر چه که قرآن از آن نهی می کند، هر چه که گناه شمرده می شود. می خواهد گناه اعتقادی باشد یا گناه اخلاقی و یا گناه عملی. اینها رجس و پلیدی است. این است که می گویند مفاد این آیه، عصمت اهل بیت علیهم السلام یعنی منزه

بودن آنها از هر نوع آلودگی است.

با رحلت نبی مکرم اسلام، باب نبوت یعنی پیامبری مسدود شد، اما باب کشف و شهود و الهام بسته نشد. ممکن است بشری از لحاظ صفا و کمال و معنویت برسد به مقامی که به قول عرفا یک سلسله مکاشفات برای او رخ می دهد و حقایقی از طریق علم الهامی به او ارائه می شود، ولی او مأمور به دعوت مردم نیست.

حضرت امیر علیه السلام در نهج البلاغه می فرماید: «ان الله تعالی جعل الذکر جلاء للقلوب تسمع به بعد الوقره و تبصر به بعد العشوه و تنقاد به بعد المعانده». و بعد می فرماید: «و ما برح لله عزت آلاؤه فی البرهه بعد البرهه و فی ازمان الفترات عباد ناجاهم فی فکر هم و کلمهم فی ذات عقولهم. ⁽¹⁾یعنی: «همیشه در دنیا افرادی هستند که خداوند در باطن ضمیر شان با آنها حرف می زند . صدیقه طاهره در مقیاس مقام بندگی خداوند اینگونه بود با آن که پیامبر هم نبود. ⁽²⁾اهل بیت رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) انسان های به کمال رسیده ای هستند؛ انسان های ساخته شده مطابق با عالی ترین مراتب انسانی. مقام و مرتبه ای که خداوند برای انسان معین کرده است. پیغمبر (صلی الله علیه واله وسلم) فرمود: «انا ادیب الله و علی ادیبی ⁽³⁾؛ من تربیت شده خدا هستم و علی علیه السلام تربیت شده من است». علی علیه السلام یعنی نمونه یک انسان به کمال رسیده و پارسا و ربانی انسان کاملی که به مقان احدیت رسیده است، دختر پیامبر خدا (صلی الله علیه واله وسلم) تجسم عینی یک انسان به کمال رسیده و کاملا انسان با همه صفاتی که خداوند برای بندگان خاص

خود توصیف می کند.

علی علیه السلام انسانی است که سخن او، رفتار و کردار او، نمونه و درس است و

زهرا علیها السلام همچنین ⁽¹⁾. قرآن درباره حضرت صدیقه طاهره می فرماید: «انا اعطیناک الکوثر»، کلمه ای بالاتر از کوثر نیست. در دنیایی که زن را شر مطلق و عنصر فریب و گناه می دانستند، قرآن می گوید: فاطمه نه تنها خیر است بلکه کوثر است؛ یعنی خیر وسیع، یک دنیا خیر ⁽²⁾.

آیه « أَنَا اعطیناک الکوثر» مخصوصا به قرینه « انَّ شانِئَکَ هُوَ الابتر» اشاره به کثرت ذریه است. البته تنها کثرت ذریه، کوثر و خیر کثیر نیست؛ طیب بودن و صالح بودن و مصلح بودن و ستون فقره اسلام بودن نیز در این امر دخالت دارد. پس تنها نظر به کمیت نیست، کیفیت هم در نظر است.

عملا معلوم شد که نسل پیغمبر که از بطن زهراست واقعا کوثر است؛ یعنی خود زهرا کوثر است، از زهرا کما و کیفا خیرات کثیر ظاهر شد. حضرت زهرا علیها السلام در زمان حیاتش به خاطر این که تحت شخصیت و عظمت رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) و امیر المؤمنین علیه السلام بود، بروز زیادی نداشت و ادب هم همین را اقتضا می کرد، ولی به حکم مثل معروف «ای بسا شاعر که بعد از مرگ زاد»، زهرا علیها السلام بعد از مرگش به وسیله ذریه پاکش زنده شد، خون پاک و پرجوش زهرا علیها السلام در رگ فرزندانش اثر کرد.

در میان قریش، هاشمیان و در میان هاشمیان، علویان و در میان علویان،

فاطمیان ممتازند. ستون فقرات اسلام بنی فاطمه اند. ائمه، علما، حکما، سیاسیون، شعرا، انقلابیون و نهضت کنندگان، آمران به معروف و ناهیان از منکر و بالاخره مصلحین از میان اینها برخاسته اند. این است سر خمس که نسب سادات، ممتاز و مشخص باشد و این است سر « قُلْ لا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی القربی» ⁽¹⁾و این است سر این که پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) 40 روز خود را با ریاضت تصفیه می کند تا نطفه

زهرا علیها السلام منعقد شود.

بزرگ بانوی دو عالم در سنین جوانی به سرای باقی شتافت. ولی حجم عظیمی از صفحات تاریخ اسلام را به شخصیت معنوی، سیاسی و فرهنگی اجتماعی و مبارزاتی خود اختصاص داده است فقط در بعد علمی کافی است به خطابه علمی، فلسفی، عقلی، سیاسی، از ایشان در سن 18 سالگی بیان فرمودند مراجعه شود.

بعد علمی این خطبه نشانگر از وسعت و گستره اشراف آن بزرگ بانو به علوم معقول و منقول است این نطق پر محتوی و انسان و جامعه ساز، را تنها شیعه روایت نمی کند، بغدادی در قرن سوم این خطابه را نقل کرده است. همین یک خطابه کافی است که نشان بدهد زن مسلمان در عین این که حریم خودش را با مرد حفظ می کند و خودش را به اصطلاح برای ارائه به مردان درست نمی کند، معلوماتش چقدر است؟ ورود در اجتماع تا چه حد است.

خطبه حضرت زهرا علیها السلام توحید دارد در سطح توحید نهج البلاغه؛ یعنی در سطحی که دست فلاسفه به آن نمی رسد. وقتی که درباره ذات حق و صفات حق صحبت می کند، گویی در سطح بزرگ ترین فیلسوفان جهان است. از بوعلی سینا

ساخته نیست که این طور خطابه بخواند، یک دفعه وارد فلسفه احکام می شود. خدا نماز را به این خاطر واجب کرد، روزه، حج، امر به معروف و نهی از منکر را برای این دلیل واجب کرد، زکات را برای این واجب کرد و بعد شروع می کند به ارزیابی قوم عرب قبل از اسلام و تحولی که اسلام در این قوم به وجود آورد که شما مردم عرب چنین و چنان بودید. وضع زندگی مادی و معنوی آنها قبل از اسلام را بررسی می کند و آنچه را به وسیله پیغمبر از نظر زندگی مادی و معنوی به آنها ارزانی شده بود، گوشزد می کند. بعد در مقام استدلال و محاجه بر می آید. او در مسجد مدینه در حضور هزاران نفر خطبه می خواند و تمام سخنان خودش را گفت و زن و مرد مجلس را منقلب کرد. هم شخصیت دارد و هم عفاف، هم پاکی دارد و هم حریم، هیچ وقت خودش را در مصاف مبارزه و دفاع از ستمدیدگان بی تفاوت نمی انگارد، یک موجود بی تفاوت نیست که چیزی سرش نشود و از هیچ چیز خبر نداشته باشد.

البته ما زنان دیگری هم داریم که در قرآن تقدیس شده اند، اما نه در حد این دو زن، مثل مادر موسی علیه السلام. در احادیث ما رسیده است که کامل ترین زنهای جهان 4 زن هستند که دوتای اینها در امت های پیشین بوده اند، یکی زن فرعون، که نام او آسیه بوده است، و دیگری مریم؛ مادر مسیح علیه السلام. و اینها در درجه اعلی هستند، وگرنه قرآن از مادر مریم هم تجلیل کرده است، ولی نه در حد خود مریم. و دو زن در اسلام هستند که در عالیترین سطحها قرار گرفته اند؛ یکی جناب خدیجه دختر خویلد، همسر بزرگوار پیغمبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) که به اتفاق شیعه و سنی تا این زن - که همسر اول پیغمبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) بود- زنده بود حضرت همسری دیگری انتخاب نکرد. علاقه رسول اکرم به زهرا سلام الله علیها اعجاب آور است. پیغمبر که گزاف حرف

نمی زند می فرماید: «فاطمه انسیه حوراء» فاطمه یک انسان بهشتی است مثل این که ما می گوییم یک انسان فرشته صفت، که هم انسان است و هم فرشته، هم فضائل انسان را دارد و هم فضائل فرشته را .

و براستی فاطمه علیها السلام امامت و رهبری در جامعه اسلامی را دارای پایگاه محکم رسالت شمرده و غفلت از آن را زیان آشکار می دانند، و امام علی را به عنوان الگویی برتر در امور دین و دنیا معرفی کند. همسر علی وفرزند رسالت در مسیر آگاه سازی جامعه و بیدار کردن مردمی که خود را عامدا بخواب زده بودند با تعریض بر جریان حاکم به علم امام علی و ائمه معصومین علیهم السلام اشاره کرده و می فرمایند: «ام انتم اعلم بخصوص القرآن و عمومه من ابی و ابن عم». امت در مورد خلافت، اختلاف نظر داشتند و هیچ گونه وحدت نظری در بین آنان نبود؛ لذا حضرت تأکید داشت که امامت از آن ما اهل بیت است و مصداق آن نیز علی بن ابی طالب است و خداوند اطاعت و پیروی از اهل بیت را سبب برقراری نظم، ره آورد امامت و رهبری آنان را عامل وحدت و دوری از تفرقه قرار داده است. «فجعل الله اطاعتنا نظاما للمله و امامتنا امانا للفرقه». ⁽¹⁾

بنیاد بین المللی امام علی (علیه السلام)

ترسیم خطوط فکری تشیع

با گذری به تاریخ بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) و نگاهی به مبارزات سیاسی و

خطب و سخنان دختر پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) خواهیم دانست که اصول و مبانی اندیشه های فکری سیاسی شیعه، نخستین بار توسط حضرت فاطمه علیها السلام مطرح شده است، حضور فعال سیاسی، اجتماعی و خطابه ها و پیامهای عمیق فاطمه علیها السلام ، در تبیین مسایل دینی و ترسیم خطوط فکری مکتب تشیع است. بیشترین تلاش سیاسی، اجتماعی و روشنگری فاطمه علیها السلام در دفاع از امامت و جانشینی امیر المؤمنین امام علی علیه السلام است. فاطمه علیها السلام برای درک مفاهیم الهی تداوم رسالت رسول خدا در ولایت ائمه معصومین علیهم السلام ، نخست به اهمیت امامت در اندیشه شیعیان پرداخته و در ادامه، مهم ترین باورهای شیعی در سخنان آن حضرت بیان می شود.

اساسی ترین محور اندیشه دینی مکتب تشیع، توحید و ولایت است که اساسی ترین اصول و مبانی سخنان حضرت فاطمه علیها السلام را به خود اختصاص داده، سپس ارتباط آن دو را با هم بیان و بر آن تأکید شده است. بیان مساله یکتاپرستی در بیانات آن حضرت در تبیین رسالت پیامبر خدا (صلی الله علیه واله وسلم) و پاسداری و مبارزه در قرار گرفتن جانشینی پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) در جایگاه وحیانی خود و حقانیت امامت و ولایت امیر المؤمنین علیه السلام و ارتباط این دو به جهت این است که و امامت و رهبری جامعه بعد از رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) ، تبلور و تجلی نظام توحید است؛ با این رویکرد که اصل امامت یعنی حاکمیت دینی و حکومت در اندیشه مکاتب آسمانی بویژه در جامعه اسلامی متعلق به خداست و از خدای متعال به پیامبر و از ایشان به ولی مؤمنین می رسد، ⁽¹⁾لذا در روایت امام باقر علیه السلام چنین آمده است: « أَمَا لَوْ أَنَّ رَجُلًا قَامَ لَیْلَهُ وَ

صَامَ نَهَارَهُ وَ تَصَدَّقَ بِجَمِیعِ مَالِهِ وَ حَجَّ جَمِیعَ دَهْرِهِ وَ لَمْ یَعْرِفْ ولایه وَلِیُّ اللَّهِ فیو الیه وَ یَکُونَ جَمِیعُ أَعْمَالِهِ بِدَلَالَتِهِ الیه مَا کَانَ عَلَیَّ اللَّهِ عَزَّ وَجَلٍ حَقُّ فِی ثَوَابِهِ وَ مَا کَانَ مِنْ أَهْلِی الایمان» ⁽¹⁾. ولایت از همه احکام دینی مهم تر است و اگر امامت و رهبری اهل بیت و هدایتگری آنان نباشد، انسان نمی تواند در اردوگاه اهل ایمان قرار گیرد. با این رویکرد موضوع امامت و رهبری جامعه اسلامی از اساسی ترین و اصولی ترین مباحث مبنایی و عقیدتی و از مفاهیم کلیدی سیاسی در بین فرقه های اسلامی در دوره های مختلف تاریخی بوده است؛ با این تفاوت که امامت در نظر امامیه از مهمترین و اساسی ترین اصول اعتقادی مکتب تشیع ⁽²⁾و بنا بر نظریه برخی از اهل سنت از فروع دین است. ⁽³⁾اندیشمندان، فقهاء و علمای مکتب تشیع، مسئله امامت و رهبری جامعه جایگاهی و ریاستی عام که با دو رویکرد امور دینی و دنیایی، ⁽⁴⁾تعریف نموده اند. ⁽⁵⁾بر این اندیشه اند که امامت در باطن نوعی ولایت بر هدایتگری انسانها و تبیین أعمال آنان است و در ظاهر علاوه بر هدایت انسان و نشان دادن راه، تا مقصد نهایی همراهی کردن انسان است . ⁽⁶⁾در فرهنگ فکری شیعی رهبری و امامت منصوص معصوم است. ⁽⁷⁾براساس چنین اندیشه ای شهرستانی می نویسد:

شیعه به کسی اطلاق می شود که تنها از علی علیه السلام پیروی می کند و قائل به امامت منصوص وی می باشد و ایشان را وصی رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) میداند» ⁽¹⁾.

منشور سیاسی شیعه اصل امامت را معرف مذهب می شمارد و آن را داخل در حوزه ایمانیات می داند. ⁽²⁾موضوع امامت از مسائل حادثی نیست که در قرنهای اخیر پیش آمده باشد مبحث امامت و ولایت از عصر نبوت مطرح بوده است؛ همانگونه که صاحب مناقب نقل کرده، روزی رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) فاطمه را ناراحت دید و علت را پرسید؟ حضرت زهرا علیها السلام فرمود: عایشه به مادرم فخرفروشی می کند و می گوید او پیرزن و ازدواج کرده بود رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) فرمود: مادرت شایسته این بود که امامت این امت از دامن او باشند «ان بطن امک کان لامامه» ⁽³⁾.

در روایت دیگری رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) فرمود: «... والآئمه مِنْ وَلَدِهَا أُمَنَاءُ رَبِّی وَ حَبْلَهُ الْمَمْدُودِ مَنِ اعْتَصَمَ بِهِمْ نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُمْ هَوِیَ» (امامان از فرزندان فاطمه امین خداوند متعال و ریسمان کشیده او هستند، هر که به آنان تمسک جوید نجات مییابد و هرکه از آنان تخلف نماید، هلاک می شود) ⁽⁴⁾.

روایت مشابه این از حضرت فاطمه علیها السلام نیز وارد شده است ⁽⁵⁾علاوه بر اینها انصار در بیعت عقبه با پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) بر این اساس بیعت کردند که در هر شرایطی از پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) اطاعت کنند و در مسأله جانشینی با وی به نزاع بر نخیزند «و لاتنازع

الامر اهله» ⁽¹⁾مراد از «امر» در اینجا امر در آیه اولوا الامر است. یا هنگامی که قبیله بنی عامر، خدمت پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) رسیدند و گفتند مسلمان می شویم و شما را یاری می دهیم به شرط اینکه بعد از شما، جانشینی از آن ما باشد، پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) که فرمود: «ان الامر الی الله یضعه حیث یشاء»، (این امر به دست خداست، هر که را خواست انتخاب می کند). ⁽²⁾

مرجعیت دینی و زعامت سیاسی

خطبه تاریخی و ماندگار فاطمه علیها السلام با توجه به شرایط اجتماعی و زمانی ایراد آن، دقیقا مرتبط با نظریه سیاسی آن حضرت درباره امامت است. صدیقه طاهره علیها السلام بین مرجعیت و زعامت دینی ائمه معصومین علیهم السلام و زعامت سیاسی تفاوتی قائل نیست. در نگاه فاطمه مرجعیت انحصاری دینی و سیاسی باید ویژگی های خاصی را داشته باشد، به این معنا که علاوه بر اهمیت شخص حاکم، چگونگی حکومت حاکم نیز مهم است. لذا هنگامی که فلسفه و اسرار احکام الهی را بیان می کند، مثلا فلسفه نماز را دوری از کبر و غرور و فلسفه حج را استحکام دین می شمارد، فلسفه عدالت را جلب مشارکت مردم و حفظ و دفاع از حقوق جامعه و فلسفه امر به معروف و نهی از منکر را اصلاح جامعه میداند و همه این ها را از مسایل مهم حکومت و مشروعیت آنها به دین برشمرده، در واقع استراتژی و منشور سیاسی اخلاقی حاکمیت بعد از پیامبر خدا (صلی الله علیه واله وسلم) به جمعه انسانی را می آموزد. فاطمه علیها السلام با تأکید بر اینکه یک پیوندی عقلانی الهی و ناگسستنی بین فلسفه نبوت و خاستگاه امامت وجود دارد،

می فرماید: «اقول عودا و بدوا ولا اقول ما اقول غلطا» ⁽¹⁾.

بعد از این سفارش و تاکید ، قرابت واخوت پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) را با علی علیه السلام و فداکاریهای بی بدیل او را در خدمت به اسلام و پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) یادآوری می کند. ⁽²⁾این رفتار و گفتار حضرت تعیین مصداق برای ویژگی های امام است. فاطمه علیها السلام در مبارزات و خطابهای انقلابی خود علاوه بر حاکمیت سیاسی که برای امامت ائمه معصومین علیهم السلام قایل می شوند، از آنان به عنوان مرجع دینی و مایه پویایی مسلمانان و پایداری دین نام می برند. فاطمه علیها السلام برای بیان برتری امام علی علیه السلام در هدایتگری و مرجعیت سیاسی و دینی، اشاره به سابقه فداکاری های آن حضرت کرده و می فرماید: « کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ . . . قَذَفَ أَخَاهُ فِی لهواتها . . .» (هر گاه اینها آتش جنگ را روشن می کردند یا گمراهی سر بر می داشت یا مشرکی دهان به بیهوه گویی می گشاد، آنگاه اگر برادرش علی را در کام آنان می انداخت، علی علیه السلام بازنمی گشت تا بر سر و مغز مخالفان می نواخت و شعله آتش آنان را با شمشیر خود خاموش می کرد) . ⁽³⁾البته سبقت در اسلام بعدها نیز به عنوان یک مفهوم سیاسی مورد توجه دیگران قرار گرفت، به طوری که خلفای اولیه برای مشروعیت سیاسی خود به آن استدلال کردند ⁽⁴⁾.

وصایت و نص ، ملاک تعیین امام

در اندیشه مکتب فاطمی و علوی، رهبر و امام جامعه باید از طرف خدا انتخاب شود و به منظور ابلاغ به مردم، به پیامبر معرفی گردد. از این امر به نص یا تنصیص تعبیر می شود. در تفکر شیعی وصایت و نص را ملاک تعیین امام میداند و منکر اصل شورا و بیعت در تعیین امام است. اما در تفکر اندیشمندان اهل سنت، شورا و بیعت را دو ملاک تعیین امام می دانند و منکر وصایت و نص پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) بر امامت و جانشینی بعد از وی هستند. روایاتی که دال بر انتصاب و تنصیصی بودن امامت و ولایت اهل بیت علیهم السلام دارند، بسیار است. ⁽¹⁾دختر رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) در ادمه بیدارسازی جامعه عصر خود در اجتماع زنان انصار فرمود: «و تالله لو مالوا عن المحجه الائحه و تکافؤا عن زمام نبذه الیه رسول الله و زالو عن قبول الحجه الوضحه لردهم الیها و حملهم علیها و لسار بهم سیرا سجحا ..» (به خدا سوگند اگر پای در میان می نهادند و علی را بر کاری که پیامبر به عهده او نهاد می گذاردند، آسان آسان ایشان را به راه راست می برد و حق هر یک را بدو می سپرد چنانکه کسی زیان نبیند و هرکس میوه آنچه کشته است بچیند) و در بیانی دیگر فرمود: «و قد اوصاکم رسول الله باتباعنا و مودتنا و التمسک بنا» ⁽²⁾. حضرت براساس تنصیصی بودن ولایت امام علی علیه السلام ، خلافتی که برخواسته از توطعه افتراق در جامعه و انحراف از سیره و سنت رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) را که زاده شده سقیفه بنی ساعده بود، انکار نمود و همان طوری که حضرت پیش بینی کرده بودند، خلافت به سلطنت و سپس به خود کامگی منجر شد.

حضرت فاطمه علیها السلام در جمع زنان انصار و مهاجر به علم امام اشاره می نمایند «ویحهم انی زعزعوها عن رواسی الرساله و قواعد النبوه و الدلاله و مهبط الروح الامین و الطبین بامور الدنیا و الدین» ⁽¹⁾؛ (وای بر آنان چرا نگذاشتند حق در مرکز خود قرار گیرد؟ و خلافت بر پایه نبوت استوار ماند و از خانه ای که جبرئیل در آن فرود می آمد به خانه دیگر بردند و حق را از دست علی که عالم به امور دین و دنیاست در آوردند).

فاطمه علیها السلام امامت و رهبری در جامعه اسلامی دارای پایگاه محکم رسالت شمرده شده و غفلت از آن را زیان آشکار می دانند و امام را عالم به امور دین و دنیا معرفی کند. همسر علی و فرزند رسالت در مسیر آگاه سازی جامعه و بیدار کردن مردمی که خود را عامدا بخواب زده بودند با تعریض بر جریان حاکم به علم امام علی علیه السلام و ائمه معصومین علیهم السلام اشاره کرده و می فرمایند: «ام انتم أعلم بخصوص القرآن و عمومه من ابی و ابن عم». امت در مورد خلافت، اختلاف نظر داشتند و هیچ گونه وحدت نظری در بین آنان نبود؛ لذا حضرت تأکید داشت که امامت از آن ما اهل بیت است و مصداق آن نیز علی بن ابی طالب است و خداوند اطاعت و پیروی از اهل بیت را سبب برقراری نظم، ره آورد امامت و رهبری آنان را عامل وحدت و دوری از تفرقه قرار داده است. «فجعل الله اطاعتنا نظاما للمله و امامتنا امانا للفرقه» ⁽²⁾. قرار گرفتن رهبری و زعامت جامعه در مسیری غیر از فران خداوند و رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) و به دست دیگران که اهلیت الهی برای تصدی این مقام نداشته