جلسه 14 ـ سید حسنی

بسم الله الرحمن الرحیم


سيد حسني


دو
روایت دیگر مانده یکی روایت سدیرکه ايشان
(يكي از شاگردان حاضر) زحمت كشيده و پيدا كرده اند و ما باید پيرامون آن بحث
کنیم و یک روایت هم از مأمون عباسي است چون من در اصل
روایت بودنش بحث دارم آن را در آخر نقل خواهم کرد. این یک محور
بحث محور دوم بحث جمع بندی است بالاخره در مقابل این تعداد
روایت ما چه می توانیم بگوییم؟ حسنی هست
یا نیست؟ چهره مثبت است یا منفی است؟
وتفصیلاتی هم که راجع به ایشان نقل می شودآیا مورد
تایید است یا خیر؟ مشکوک است یا مردود؟
اما محور اول
که روایت هفتم است این روایت را مرحوم مجلسی در
دوجای بحار نقل می کند ج52 ص271وج52 ص303. اما روایت این
است:[1]
(عن سرور اهل الایمان) از کتاب سرور اهل ایمان (باسناده) به سند
خودمولف (عن عثمان بن عیسی عن بکربن محمد الأزدی عن
سدیر الصیرفی قال قال ابو عبدالله علیه السلام : يا سدیر الزم بیتک) در
جریانات و قیام ها وارد نشو بنشین (وکن حلسا من احلاسه) به
زمین بچسب مثل دشکچه های که از پوست است و در گوشه ای می اندازند
اینگونه باش کنایه از جلیس الدار بودن (واسکن ما سکن اللیل و النهار)
تا روز وشبها آرام می گذرد تو هم آرام باش تا كي؟ (فاذا بلغ ان السفیانی قد
خرج فارحل الینا)
اگر خبر به شما رسید که سفیانی دست به تحرکات زده برنامه ما
شروع می شود[2]
اگر سفیانی خروج کرد تو بیا سراغ ما آماده باش به هر نحوی
که شده خودت را به ما برسان (ولو علی رجلک) باصطلاح اگر وسیله
پیدا نکردی به هر نحوی که شده پیاده هم که شده بیا.[3]

شاهد از این جا شروع می شود می گوید: «قلت جعلت فداک» جانم فدای تو «هل قبل ذلک شئ»
قبل از سفیانی علاماتی هست؟ «قال نعم واشار بیده بثلاث اصابع
الی الشام»
با سه انگشت به شام اشاره کردند فرمودند: «قال ثلاث رایات» آیا قبل از سفیانی خبری هست؟ فرمود
بله سه پرچم، رایة حسنیة، رایة امویة، رایه
قیسیه،
شما از این روايت چه استفاده اي می کنید؟ از کجاست؟ مگر ما
بدمان می آیدخدا سید حسن نصرالله را حفظ کند واقعاً شیعه
را سر بلند کرد ولی تطبیق آسان نیست. (فبینماهم علی ذلک... ما رایت
مثله قط) و خود قیس کیست؟ منظور قیس بن ثعلبة بن عکایة است یا قيس ابن عیلان بن مضر[4]
یا غیر اينها؟ اینها بحث است علی ای حال «بینما هم
علی ذلک» سه تا پرچم
که مقدمات ظهور سفیانی اند «اذ قد خرج السفیانی فیحصدهم
حصد الزرع» با هرسه در
گیر می شود و هر سه را درو می کند ما رایت مثله قط یک
جوری کشتار راه می اندازد که نظیرش نبوده من دو سه نکته را در
چند محور خدمت شما عرض کنم:
1. آشنایی
با مصدر و منبع این روایت (سرور اهل ایمان) كه از کیست؟
2. آیا این روایت در مصادر دست اول ما که
قدیمیتر از سرور باشد آمده است؟
3. آیا کتاب هایی دیگر قبل یا بعد از سرور
اهل ایمان این را نقل کرده اند یا خیر؟
4. بررسی
سندي
5. معنای
حدیث و دلالت آن
اما در ارتباط
با محور اول سرور اهل ایمان مراجعه کنید به کتاب الذریعه مرحوم
تهرانی ج12ص173می فرماید سرور اهل الایمان فی
علامات ظهور صاحب الزمانعجل الله تعالی فرجه الشریف پس کتاب راجع به
حضرت مهدیعجل الله تعالی فرجه الشریف است.
مرحوم مجلسی;، مطلبي را از ریاض
العلما نقل می کند که این کتاب للسید النسابه نسب شناس بوده بهاء
الدین علی بن عبدالکریم نجفی نیلی است. سپس مرحوم
تهرانی می فرماید: از مقدمه کتاب سرور اینگونه استفاده
می شود که ایشان یک کتاب دیگری داشته مفصل
واین کتاب سرور مختصر وتلخیص آن کتاب است می فرماید: «انه منتخب من کتاب الغیبه»
خودش مؤلفش بوده (کان مفصلا) کتاب مفصل بوده «فانتخب السید نفسه من کتاب
الغیبه»
خودشان تلخیص کردند انتخب این کتاب را پس هم غیبه وهم سرور مؤلفش
آقای نیلی است، بعد می فرماید که اصل کتاب
غیبه از کیست؟ و اصل کتاب الغیبه[5]
مفصل نقل خواهیم کرد می فرماید که ریشه کتاب الغیبه
بر می گردد به کتاب انوارالمضیئه سید علم الدین علی
بن عبدالحمید ابن مختار ابن معد موسوی دیگر به نظرم
نیازی به بیش از این نیست پس این کتاب به قرن
9 نهم بر می گردد و مؤلف کتاب انوار المضیئه متوفای 776 است
یعنی قرن 8 این کتاب اساسش از کتاب انوار المضیئه است
البته سند هم می دهد اما در بحارالانوار نیامده و سند از
نیلی تا عثمان بن عیسی را بیان نکرده که ما
بدانیم این سند چقدر اعتبار دارد؟ لذا ما نمی توانیم
فعلاً او را تایید کنیم، فرض کنید طریق من به
کافی شریف ضعیف است آيا این ضربه ای به کافی
می زند؟ خیر طریق من و بسياري از اجازات روايتي تشریفاتی
است برای اینکه تو در سلسله سند قرار بگیری والا اسناد
کافی شریف همین است که در دست ماست استنادش به مرحوم
کلینی اظهر من الشمس است طریق من به وسایل الشیعه
فرض کنید ضعیف باشد لطمه ای به وسایل نمی زند مگر
اینکه ما بگوییم که این روایتی که مرحوم
نیلی نقل فرموده وسندش را هم داده اند سندش را بدانیم یا
ندانیم، یا بدانیم كه ضعیف است این لطمه ای
نمی زند چون از کتابی نقل می شود که استنادش لا شک ولا
ریب است.
شاگرد: استاد،
علامه مجلسی در ج1 هنگام ذکر توثيق منابع اضافه کرده اند که اين کتاب مشتمل
علي نوادرالأخبار و السيد المذكور من افاضل النقباء النجباء…[6]
و توضیح میدهند که از چه کسی است. سپس آقاي تهراني می گویند«
او استاد ابن فهد است كه در سال 791 از او اجازه روايت گرفته قرن 6عثمان بن
عیسی از بکربن محمد ازدی از سدیر اینها
پیداست قرن 2و3 بوده اند 300 سال فاصله است از کجا وبه چه طریق نقل كرده
است؟ مرحوم کلینی در کتاب شریف کافی ج8 ص231 این را
نقل فرموده اما با این فرق كه مرحوم کلینی به همین سند
روایت را آورده اند اما تا این عبارت «ولو علی رجلک»
یعنی شاهد ما در آن روایت نیست لذا من روایت كتاب سرور
را مقدم داشتم نه روایت کافی شریف را، یک سند است و یک
طریق است دیگر مورد بحث ما نیست پس اگر طریق سرور مشکل داشت
یا ندانیم بالاخره ضعیف است یا نیست، این
روایت به اشکال بر خورد نمی کند چون کافی شریف نقل
می کند پس اشکالش چیست؟ مهم دنباله روايت است كه تثبیت نشد و درست
نشد مرحوم مجلسی در مرآة العقول
این روایت را نقل می کند بعد بیانی دارند من فقط
راجع به سند صحبت می کنم می فرماید: حسن او موثق با اينكه خیلی
مشکل پسند است و در مرآه خیلی از روایات را تضعیف
می کند ولی اینجا که می رسد می فرماید:
روایت حسن است یا موثق حالا چرا ایشان اینگونه
تعبیر می کنند، می رسیم، بیانی داریم، در
کتب رجالی مطالبی هست اشاره خواهیم کرد، پس معلوم شد مدرکش سرور
اهل ایمان است قبل آن هم کافی شریف است سند آن هم مشکلی
ندارد آیا غیر از سرور اهل ایمان کسی این
روایت را نقل کرده؟ ظاهراً روایت نیلی را تا
آنجایی که من اطلاع دارم غیر از بحار احدی نقل نکرده است،
بله وسایل الشیعه[7] روایت را آورده
است، اما نقل کافی شریف است نه سرور اهل ایمان و در معجم احاديث
امام مهديعجل الله تعالی فرجه الشریف هم آمده[8]
پس کسی این روایت را با این بیان وبا این
اضافه والله العالم من برخورد نکردم به نقل آن از طريق غیر از مرحوم
نیلی
در
وسایل در جای دیگر هم آمده بحار ج53ص51 کدام متن را آورده اند؟ همان
بدون ذیل پس این متن را اضافه کنید ولی مشکل ما را حل
نمی کند شاید آن چاپ آل البیت است ج15می شود کتاب جهاد
باب الجهاد این ج11هم کتاب جهاد است که چاپ بیروت است پس در دو جا
نیست در یک جا آمده است این دو تا چاپ است عرض کردم بحار
الانوار در دو جا این را نقل کرده یک جا از كتاب سرور با ذیل، یک
جا بدون ذیل از کافی، یعنی می شود گفت روایت
سرور اهل ایمان، قبل از مؤلف و بعد از او کسی آنرا ذکر نکرده فقط
مرحوم مجلسی، آيا ما می توانیم سندش را درست کنیم بله
سندش تصحیح می شود اما مشکل حل نمی شود چون آن ذیل قابل
تصحیح نیست. سند را بخوانید، عده من اصحابنا عن احمد بن محمد عن
عثمان بن عیسی عن بکر بن محمد ازدی عن سدیر احمدبن محمد
کیست؟ ظاهراً مشکلی ندارد، پس مرحوم کلینی خودشان از عده
ای نقل می کنند حالا این عده که هستند مراجعه کنید به خلاصة الاقوال علامه حلی; در فایده در اواخر خلاصة
الاقوال آن عده را بیان می کند
یا خود جلد اول بحار یک بیانی دارد ظاهراً این سند
مشکلی نداشته باشد اضافه کنم برایتان این چند نفری را که
اینجا آمده اند یکی بکر ویکی هم سدیر است.
اما بکر بن
محمد ازدی این شخص گاهی گفته اند از اصحاب امام صادق علیه السلام
است گاهی گفته اند از اصحاب امام کاظم علیه السلام است گاهی
گفته اند از اصحاب امام رضا علیه السلام است و گاهی هم گفته اند باب من
لم یروي عنهم اسم ایشان را نقل نکرده اند البته جمع می کند
بین این عبارات آیا این آقا توثیق دارد یا
ندارد؟ این تعبیر مجلسی حسن أو موثق ناظر به این است
بعضی ها اینگونه گفته اند آقای نجاشی[9]
گفته اند وجه فی هذه الطایفه وجه یعنی آینه چهره
یعنی چهره شیعه است نمی دانم چرا ماباید در
این چارچوب توقف داشته باشیم فقط باید بگوید ثقه اگر نگفت
ثقه دیگر این راوي موثق نیست من مستدل بیان می کنم
حرف من نیست از معاصرین گفته اند وقبل از معاصرین اگر اشتباه
نکنم جرقة آن را شهید ثانی[10] زده و گفته که ما
خارج می شویم از چارچوب کلمه ثقه عباراتی را ما نسبت به اشخاص
داریم یعنی اشخاصی را قبول و تأييد کرده اند وحال آنکه
کلمه ثقه در آن نقل نشده سپس مرحوم بحرالعلوم[11]
و سيد كاظمي[12] علی ای
حال وجه فی هذه الطایفه من بیت جلیل فی الکوفه
این یک عبارت، بعد ذکر ذلک اصحاب الرجال
وکان ثقه توثیق هم که دارد دیگر مشکل کجاست؟
تحریر
طاووسی می گوید: خیّر فاضل دیگران هم باز
همین را گفته اند علی ای حال علامه فرموده اند: «وجه في هذه الطائفة من بيت جلیل فی الکوفه وکان ثقه»
(شما در توثیقات متاخرین تامل بکنید مرحوم آقای
خویی تامل می کند در توثیقات متاخرین اما از قدما
توثیق دارد)، نتیجه اینکه این شخص هیچ جای
بحث ندارد ببینید آقای مامقانی چه می فرماید:
«ان دراسة کلمات الاعلام فی بکر بن
محمد واحد أم متعدد»
یا یکی است یا دو تا. بعد می فرماید: «که ـ علی کل حال فوثاقه المترجم متفق علیها وجلالته
معترف بها وروایاته تعد من جهته صحاحا»[13]
هیچ مشکلی آقای ازدی ندارد بعد از او سدیر می ماند.
او هم همین گونه ظاهراً مشکلی نداشته باشد. مراجعه کنید به کتاب
معجم الرجال[14] مرحوم آقای
خویی ایشان از وی دفاع می کند فتحصل مما مرانه لایمکن
الاستدلال بشئ من الروایات علی مدح سدیر و لاعلي قدحه.
روایات مادحه را نقل می کند بعد می فرماید که به
هیچ کدام انسان نمی توان اعتماد کردند ولا علی قدحه «نه مدح نه قدح»
لکنه مع ذلک یحکم فی انه ثقه
از کجا؟
وقتی که
روایات نقل شد می گوید: نه میتوانیم بر مدح نه
می توانیم بر ذم، چون مشکل سندی دارد در ادامه می گوید
ثقه است چرا؟ من جهة شهادة
ابن قولویه (همان مبنایی که از آن بر گشت. ابن قولویه
می فرماید: من از ثقات نقل می کنم یکی شان هم
همین آقاست) وعلی
بن ابراهیم فی تفسیره بوثاقته.
ایشان دو مبنا دارند از مبنای اول برگشته اما مبناي دوم همین
است يعني کسانی که در تفسیر قمي آمدند ثقه هستند.
نظر بنده تا
دوسال قبل همین بود ولی با یک مشکلی برخورد کرده ام ناچار
شدم دوباره مراجعه کنم جهتش چه بود؟ برخورد کردیم به یک مطلبی
در جامع المقاصد که اگر پیامبر اکرم صله الله و اله صلم به یک
زنی نگاه کرد اگر مطلقه یا خلیه باشد باید به عقد
پیامبر در آید واگر مزوجه باشد شوهر باید طلاقش بدهد. بعد هم
مراجعه کردم دیدم علامه حلی هم این را نقل کرده اند گفتم
ببینم بالاخره ریشه این به کجا منتهی می شود؟
خلاصه
دیدم در کتب عامه آقای غزالی این را نقل می کند
خودش هم تامل می کند بعد هم آمدیم در کتب خودمان، دیدیم
در تفسیر هم اشاره ای شده این مرا وادار کرد که ده روزی
بحث کنیم من با تحقیق سندتفسیر را هم زدیم بعد از آن
فعلاً نظرمان غیر از این است علی ای اگر ایشان از
دو مبنایشان برگردند سدیر بلا توثیق خواهد شد ولي نظر من
این است که ایشان بر نگشتند از علی بن ابراهیم هستند وکتب
فقهی ایشان پراست تا آخر وقتی که می خواهد توثیق کنند
به استناد تفسیر، اما نسبت به ابن قولویه نظر من همان است که ایشان
برگشتند ولی ما بر نگشتیم وبحث هم کردم و در ملحقات بحث فقهی بنده
هم آمده دلیلش را هم نقل کردم لذا سدير مشکلی ظاهراً نداشته باشند.
حالا مطالب
دیگری هم نقل شده من یک نكته از روایتی را نقل کنم
که به این روایت می خواهند استناد کنند برای مدح
سدیر در حالي كه ذمش ادل است. مارواه الصدوق بسنده الصحیح عن حنان بن
سدیر عن ابیه، از خود سدیر پسر می گوید: «دخلت انا و ابی وجدی
وعمی حماما فی المدینه واذا رجل فی بیت المسلخ»
دیدیم یک آقایی مشغول درآوردن لباسهایش
برای آمدن به حمام است. فقال لنا ممن القوم.
آقا از ما پرسید که اهل کجا هستید؟ «قلنا من اهل العراق فقال ای العراق؟ قلنا کوفیّون».
ما اهل کوفه هستیم. «فقال مرحبا بکم یا اهل الکوفة».
(کوفه در زمان امام صادق علیه السلام مرکز تشیع بود) انتم الشعار
یعنی خواص هستيد دون الدثار یعنی دون العامه ثم قال امام
فرمود: که ما یمنعکم من الأزر (در كافي چنين آمده) چرا بدون لنگ وارد
شدید. فان رسول الله صله
الله و آله وصلم قال:
عورة
المومن علی المومن حرام … فلما خرجنا من الحمام سئلنا عن الرجل فی
المسلخ این آقا که بود؟ فاذا هو
علی بن الحسین ومعه ابنه محمدبن علی:،[15] پس ایشان امام
زین العابدین را هم درک کرده، خوب به این روایت می خواهید
استناد کنید؟ برای چه؟ مدحش! شعار دون الدثار اقول آقای
خویی می فرماید: مع الغض عن ان الروايه راويها سدير نفسه لا دلالة فيها الا علي مدح
اهل الكوفه لكثرة الشيعة فيهم و ليس فيها اي مدح لسدير و ابيه و جده بأشخاصهم بل
انها صريحة في انهم كانوا مكشوفي العورة فأمرهم علیه السلام بالاتزار.
می خواهیم
وثاقت سرور را استفاده کنیم از کجا؟ از این روایت که دارد انتم
الشعار دون الدثار این را چه كسي نقل کرده است؟ سدير نقل کرده است
دلیل بر وثاقت خودش، خودش است من ثقه هستم؟ بله که می گوید؟
خودم می گویم من ثقه هستم این کفایت می کند!؟ می فرماید
که اولاً راوی اش خود سدیر است بعد می فرماید: لا دلالة فیها
هیچ دلالتی این روایت ندارد. الا علی مدح اهل الکوفه لکثره الشیعه فیهم
ولیس فیها ای مدح لسدیر وابیه وجده بل
آن چند نفری که در حمام آمده بودند بل انها صریحة فی انهم کانوا مکشوفي العوره فامرهم الامام
بالاتزار[16]
اگر دلالت بر مذمتش نداشته باشد دلیل بر مدحش ندارد.



جلسه
پانزدهم – 10/8/88
مرحوم
مفید در ارشاد می فرماید:
قد جاءت
الآثار شايد منظور ایشان از آثار، احادیث باشد چون فرق است بین
اثر و حدیث، ایشان تعبیر آثار کرده اند: «قد جاءت الآثار بذکر علامات لزمان
قیام القائم المهديعجل الله تعالی فرجه الشریف و حوادث تکون امام قیامه
وآیات ودلالات فمنها خروج السفیانی وقتل الحسنی واختلاف
بنی العباس فی الملک الدنیاوی وقتل النفس الزکیه بظهر
الکوفه فی سبعین من الصالحین وذبح رجل هاشمی بین
الرکن والمقام و هدم حائط مسجدالکوفه واقبال رایات سود من قِبَل خراسان».
بعد می فرماید: وخروج الیمانی وظهورالمغربی بمصر وتملک الشامات ونزول
الترک الجزیرة و نزول الروم الرملة[17]
مرحوم شیخ مفید در این دو صفحه جمع کرده بین علامات
حتمیه وغیر حتمیه وجمع کرده بین قتل نفس زکیه وقتل
حسنی وذبح شخصی از بنی هاشم بین رکن ومقام گويا اینها
سه نفرند ولی خواهیم گفت بعضی اين را قبول ندارند لا اقل نفس
زکیه وحسنی را یکی می دانند مثل مرحوم
مازندرانی، روایت نهم را شما مراجعه کنید به روضه کافی
خمس علامات قبل قیام امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف که
یکی از آنها ظاهراً نفس زکیه است، سند روايت: محمدبن یحیی عن
احمدبن محمد بن عیسی عن علی بن الحکم عن ایوب الخزاز عن
عمربن حنظله قال سمعت ابا عبدالله یقول خمس علامات قبل قیام القائم
الصیحة والسفیانی والخسف وقتل النفس الزکیه
والیمانی فقلت جعلت فداک ان خرج احد من اهل بیتک قبل هذه
العلامات أَنخرج معه قال لا فلما کان من الغد...[18]
این روایت را من انشاءالله در بحث یمانی مفصل بحث
می کنم از نظر سند به عمربن حنظله ختم شد بحث خواهیم کرد بر فرض
اینکه تمام سلسله سند درست باشد خود عمربن حنظله صاحب مقبوله عمر بن حنظله
آيا همه روایاتش مقبول است؟ یا آن روایاتی که در باب
اجتهاد وتقلید در باب قضا ومحاکمات نقل میشود؟ این روایت
را مرحوم مازندرانی در مقام شرح وقتی که این روایت
می فرمایند: العلامات کثیره و قد مرت هذه الخمسه.
این 5 علامت جای دیگر هم آمده و عدة اخری قبل ذلک، شاهد ما
این کلمه است: ولعل
المراد بالنفس الزکیه الحسنی المذکورسابقا.
پس طبق بیان ایشان، نفس زکیه همان حسنی است اگر این
بیان مقبول باشد روایات نفس زکیه کلا ضمن روایت
حسنی قرار می گیرد باز آنهارا هم بررسی مي كنيم ولي ظاهر
فرمایش شیخ مفید در ارشاد اين است كه با هم مغاير و سه نفرند و در
دنباله روایت سخن از صیحه آسمانی دارد؟وقلت له أهی
الصیحه فقال امالو کانت خضعت. این
روایت را در بحث قیام های قبل از ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف
آورده ايم و اعتبار این روایت را سندا ودلالتا بحث كرديم[19]
ودر بحث يماني هم مطرح می شود، فعلاً فقط خواستم به حرف مازندرانی
درج12ص435 اشاره کنم ایشان این احتمال را میدهند که مراد از نفس
زکیه حسنی است آخرین روایتی که بحث می کنیم
می خواهیم جمع بندی کنیم.
سوال:
حاج آقا نقل شیخ مفید در
ارشاد جاءت الآثار نیست جاءت الاخبار است «پس دیگر تمام شد اگر صحبت
اخبار باشد دیگر آثار نیست احتمال ما کنار می رود ولی
اشاره به همان است به قول ایشان جمع بندی است اشاره به همین
رواینی که ما نقل کردیم یک روایت مستقل نیست».

مازندرانی
یک جای دیگر[20] اشاره به واقعه
حسنی البته به صورت غیر مستقيم دارد:
کیف
انت اذا وقعة البطشة بین المسجدین فيارز العلم کما تأرز الحیّة
فی جُحرها و اختلفت الشیعة. فلعل هذا اشارة الي وقعة الحسني و اليماني
و السفياني بين المسجدين.ماتقریبااین را در
روایات نداشتیم که درگیری بین مسجد مکه
ومدینه اتفاق افتد خود مرحوم مازندرانی مراد از مسجدین را مسجد
مدینه وکوفه معرفی میکند.
سوال:
]يكي از طلاب[ حاج
آقا سه قضیه اینجاست که به صورت خلاصه میگویم این
بطش به سه قضیه اشاره دارد یکی حضرت مهدی با
یمانی که از مدینه به مکه فرار می کند دوم خسفی که بین
دو مسجد پیش می آید سوم کشته شدن او در مکه یا
مدینه چه دو نفر باشد چه یک نفر این بطش اشاره به این
قضایا دارد کشته شدن نفس زکیه یا حسنی دو تا باشد یا
یکی؟
جواب:
ظاهراً دو نفر کشته می شود ولی می خواهیم
بگوییم که نفس زکیه همین حسنی در روایات ما
داشتیم به صراحت می فرمودند روایت کافی، به صراحت،
کمترین تحرکی که حسنی می کند اهل مکه اورا می کشند.

روايت دهم:
آخرین مطلبی که می توانیم ملحق کنیم یه
این روایات مطلبی است که از مامون نقل شده ظاهراً جواب نامه
ای است به عباسيان، من تعجب می کنم عباسيان به مأمون گفته اند چرا
حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام را به عنوان ولیعهد
انتخاب کردی و این سبب تزلزل ارکان تو می شود باید شخص دیگری
را تعیین می کردی عجبا عباسيان شده اند مهاجم و مأمون شده
مدافع علی بن موسی الرضا علیه السلام ! علی ای حال
روایت مفصل است من اول اشاره ای به شاهد بکنم بعد بقیه
روایت را نقل می کنم. ان ابیتم الا کشف الغطاء وقشرالعصا.
خیلی تلاش می کنند که افشاگری کنند فان الرشید اخبرنی،
من به شما بگویم پدرم به من خبر داد از پدر از آباء
و عمّا
وجد فی کتاب الدولة و غيرها ان السابع هوالذی لا یقوم ببنی
العباس قائمة بعده، بعد از هفتمی
دیگر حکومتی برای بنی العباس نیست. «ولا تزال النعمه متعلقة علیهم
بحیاته تازمانی که این هفتمی هست واذا فقدتم شخصی
فاطلبوا لانفسکم معقلاوهیهات ما لکم الا السیف یاتیکم
الحسنی».
شاهد من اینجاست می گوید بعد از حکومت بنی العباس
حسنی الثائر البائر، یعنی قیام کننده فیحصدهم حصداً
ریشه تان را می کند والسفیانی المرغّم بعد می گوید
والمهدی وعند القائم المهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف يحقن دماءكم الا بحقها این مطلب را مرحوم مجلسي
در بحار ج49 ص212 نقل می کند به تفصيل نقل مي كنند. اساساً مصدر اصلی اش
طرائف است طرائف ابن طاووس، از شیعه نقل می کند مدرک عامي آن هم ابن
مسکویه در کتاب ندیم الفرید، جریان چه بوده؟ ابن طاووس
می فرماید که من الطرائف المشهوره از نکات زیبا ومشهور ما بلغ
الیه المامون فی مدح امیرالمومنین علیه السلام
مامون مولارا مدح می کند انصافااگر از ایشان باشد خیلی
مهم است یعنی قضایای مهمی را در این نامه
آورده است من نمی دانم ابن عباسیان چه بودند؟ این موضع مامون
است آنهم قتل امام علیه السلام به دست مامون است، نامه ابو جعفر منصور را
ببینید تکان دهنده است هیچ ناصبی اینگونه حرف
نمی زند نامه ای که به محمد نفس زکیه می نویسد به
مقدمه موطاً نگاه کنید تمام فضایل اميرالمؤمنين علیه السلام را
منكر مي شود. همین است که امروز از زبان وهابی ها می شنویم
حرفی که دیروز از ابن تیمیه می شنیدیم
در کتاب هایش کپی حرفهای منصور دوانقی است در مقدمه موطاً
مالک البته او بخشی از نامه را آورده.
این هم
متوکل عباسی از آنطرف علمای بلاد را جمع می کند وچقدر پول
وامکانات به ایشان می دهند زمینه سازی می کند دستور
می دهد بر تخریب قبر امام حسین علیه السلام دو دفعه هم
تخریب می کند نه فقط قبر امام حسین، تمام ساختمان های
اطراف را نمی دانم اینها چه انسانهائي بودند همه اینها
منتهی می شود به عبدالله بن عباس سلسله بنی العباس به
ایشان منتهی می شود ایشان را هم من بحث می کنم شخصا
نظرم این است که جلیل القدر است یخرج
المیت من الحی اینکه جلیل القدر است حرف من
نیست مرحوم آقای خویی[21]
قویا از ایشان دفاع می کند قبل از مرحوم آقای
خویی جامع الرواة از ایشان دفاع می کند
ودیگران این نامه خواندن دارد وهو صاحب الولایه فی
حدیث غدیر خم عجب پس تو چکار میکنی؟ و چرا بر تخت
نشستی اگر علی صاحب الولایه است پس تو چرا نشستی وحکومت
می کنی؟ وصاحب قوله انت منی بمنزله هارون من موسی وکان
احب الخلق الی الله اشاره به حدیث طیر وسد الابواب المسجدالا
بابه دیگر همین طور فضائل را نقل مي كند واقعاً اين نامه مطالعه دارد،
اما آقای ابن حبان شافعی می گوید: و مات علي بن موسي الرضا علیه السلام
بطوس من شربة سقاه اياها المأمون فمات من ساعة و ذلك يوم السبت[22]؛
مامون امام رضا را زهر داد و شهیدش کرد.
حاصلش
این است مدح مامون امیرالمومنین علیه السلام را ومدح اهل
بیت امیرالمومنین علیه السلام اهل بیت
پیامبر اکرم می گوید که ذکر کتابا کتبه بنو هاشم يعني بني
العباس یسئلون جوابهم نامه ای نوشته اند بنی العباس وخلاصه جواب
را از مامون می خواستند
سوال:حاج
آفا بنی العباس خودشان را جزءخاندان اهل بیت می دانستند
برای اینکه خودشان به یک نوایی برسند اینها
با هم منافاتی ندارد اگر اینها از امیر المومنین
علیه السلام میگفتند به این دلایل بود که بگویند
ما اصالت داریم.
نه، شعارشان
این بود باشعار الرضا علیه السلام من آل محمد آمدند جلو وخود
این منصور دوانقی شرح حالش را نگاه بکنید میگفت دستم
خالی بود برای اینکه به آب ونانی برسم روستا به روستا
می رفتم برای اینکه به من کمک بکنند فضایل اهل بیت
علیه السلام را برایشان می خواندم قصه اش مفصل در علی بن
ابی حمزه طوسی در کتاب الثاقب فی المناقب نقل می کند
اینها شعارشان همین بودولی وقتی که روی کار آمدند
لبه تیز پیکان متوجه اهل بیت: بود و آنقدری که اینها به اهل بیت: ظلم کردند
امويان نكردند. شاعر می گوید:
تالله مافــعلت
امیة فيهم معشار ما فعلت بنو العباس[23]
آقای
ذهبی در کتابش آورده از وقتی که متوکل دستور داد تخریب کردند
قبر شریف امام حسین علیه السلام را دیدند که روي
ديوارهاي کوچه های بغداد شعار نوشته اند علیه متوکل و یکی
از شعارها هم همین بود[24] فرمودید که
اینها جزءبنی هاشم اند، چه توجیهی دارد جه طور ما بگویم
اینها طرفدار امیرالمومنین علیه السلام بودند وحال آنکه
تثلیث ریشه اش به اینهاست، تثلیث یعنی چه؟
یعنی اینکه خلفا سه تا هستند ما شنیده بودیم در
آندلس حکومت باقی مانده حکومت سیاه بخت امویین آنجا که
رفتند این مسئله را مطرح کردند که خلفا سه تاهستند وچهارمی هم
معاویه است، در خطبه جمعه ما اسم ائمه طاهرین: را می بریم و جزء خطبه هاست آنها هم اسم خلفا را
می برند جزءخطبه است اسم چهارتا خلیفه را می برند معاويه هم جزءشان
است ولی امویین امیرالمومنین علیه السلام را
حذف می کردند و می گفتند معاویه، يعني تثلیثی بودند
یا اگر هم تربیعی بودند معاویه چهارمی بود
اینگونه بودند اما هارون خیلی عجیب است هارون رسماً حذف
کرده بود و کسی جرأت نمی کرد اسم ببرد تا یکی آمد و صحبت
کرد و نظر هارون را تغيير داد[25] نسبت دادند
تربیع را به احمدبن حنبل ولی قضیه از این قرار نیست
ابومعاوية الضرير آمد با ایشان بحث کرده گفت بنی تیم امام دارند
بنی عدی امام دارند، امویین امام دارند، خوب شما
بنی هاشم علی است چرا علی را حذف می کنید
خیلی خوب با او بحث کرد از آن روز کمی تغییرش داد
اینها نسبت به اهل بیت خیلی دشمنی داشتند هر چه از
دستشان بر آمد شما نگاه کنید امام جعفر صادق علیه السلام در چه
قضیه ای تب کرد؟ سه روز مریض شد نفرین کرد آن وقتی که
مأموران از بغداد آمدند به مدینه قصه اعمال ام داوود در همین راستا
است مأمورين بني العباس هرچه جوان هر چه از اهل بیت هر چه شیعه بود دستگير
وسر به نیست کردند امام انصار را نفرین کرد چرا دفاع نكردند. قصه را در
بحار[26] نگاه کنید مفصل
است محمد کامل حسین از علمای مصر است. در مقدمه موطا آنجا می گوید
سیاست عباسیان با امویان فرق نمی کند هر دو در اهل
بیت زدایی وتلاش در محو اسم امیرالمومنین
علیه السلام و فرهنگ حضرت یکی بودند، مثل هم بودند. حالا من
این نامه مأمون را مي خوانم هرچند جاي شگفتي دارد و تعجب می کنم از
ایشان حاصلش این است که بالأخره نامه ای اعتراض آميز نوشتند
وایشان جواب دادند خیلی زيبا پاسخ مي دهد. شروع جواب این
است: بسم الله الرحمن
الرحیم الحمدلله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآل محمد
علی رغم انف الراغمین.آري نه صحبه هست نه صحبه المنتجبیناما بعد عرف المامون کتابکم تدبیر امرکم…
خطاب به عباسيان می کند و بعد می گوید که شما چرا به من
اینطوری نوشتید این نامه خیلی نامه بی ارزشی
است لولا ان یقول
قائل ان المامون ترک الجواب عجزا لما اجبتکم من سوء اخلاقکم.اصلاً نامه شما شایسته جواب
نیست خیلی بد اخلاقید وقله اخطارکم ورکاکة عقولکم.
چقدر عقول شما سست بود.و من سخافة ما تأوون الیه من
آرائکم.
چقدر آراء سخیفی دارید. فلیستمع اگر براي اين كه نبود
بگویند نتوانست و نخواست یعنی جواب نداد من اصلاً جوابتان را
نمی دادم، این نامه را شما مفصل ببینید بعد در آخر، اما ما سئلتم من البيعةکه چرا شما اصلاً امام رضا
علیه السلام را مطرح کردید دیگر ایشان شروع می کند
به دفاع از کار خود و اينكه چرا من امام رضا علیه السلام را به عنوان
ولیعهد انتخاب کردم فاذا ابیتم شاهد من این چند سطر است. فاذا ابیتم الا کشف الغطاء[27]حالا که تلاش دارید كشف اسرار کنید فالرشید اخبرنی عن آبائه عما وجد
فی کتاب الدوله وغیرها که
هفتمی از فرزندان عباس لا تقوم بنی العباس بعده
بعد از آن دیگر خبری نیست لا
تزال النعمه متعلقه علیهم بحیاته
می دانید عباسیین خیلی حکومت کردند از 133تا 656
سال حکومت کردند این سابع كيست؟ خلاصه می گوید اگر او رفت
حیات شما در گرو حیات عباسین است اگر او رفت فاذا اودعت فودعوها
دیگر حیات ندارید واذا فقدتم شخصی حالا یا خودش است
یا آن شخص است فاطلبوا لانفسکم معقلا دنبال جای امن مخفی گاه
بگردید چون تحت تعقیب خواهيد بود و هیهات هیچ جا برایتان
امن نیست ما لکم
الا السیف یاتیکم الحسنی الثائرحسنی
می آید حسنی به جان شما می افتد؟ بنی الحسن
زیدی ها فیحصدکم حصدا سپس می گوید او
السفیانی بالاخره یا گیر این می افتید
یا گیر آن، بعد امام زمان علیه السلام که آمد برای شما
فرج و گشايش خواهد بود. یحقن
دماءکم الا بحقها.[28]
حال جمع بندی می کنیم حالا بیایید یک
نیم نگاهی به روایات بیندازید ببینید
از این روایات ما چه استفاده ای می کنیم؟ قدر
متیقن شخصی به نام حسنی است ولي مثبت بودن حسنی!! من
نتوانستم استفاده کنم که به تواتر یا مستفیض مثبت بودن حسنی
استفاده شود مثبت بودنش از کدام روایت؟ باید با لعل این را درست
بکنیم از مضمون می توانیم بفهمیم قتل حسنی اشاره به
یک واقعه بزرگ دارد آنچه من به نتیجه رسیدم آنكه مستفیض
است اصل حسنی است البته ما روایت صحیح السند در هیچ کدام
پیدا نکردیم آیا دراین 8، 9روایت که گفتیم
روایتی هست که بلا اشکال باشد؟ روایت کافی روایت
کافی بلا اشکال بود؟ سندش را بیاورید ما همان را بحث
کردیم روضه الکافی که محمدبن یحیی العطار، احمد بن
محمد بن عیسی، حسن بن محبوب یعقوب سراج در یعقوب سراج ما
بحث نداشتیم؟
اشكال يكي از طلاب:
شما دو تا نکته فرمودید اما به
اصطلاح طبق نظر رجالیون وبقیه ابن غضائري تایید کرده بود
که رد کردید مبنایی به خاطر اینکه کتاب مقبول نیست
اشتراک اینهاراهم با یعقوب احمد فرمودید که باز فرمودید
هردو ثقه است بعلاوه اینکه مرحوم آقای خوئی شما فرمودید
که اشتراک با یعقوب احمر ایشان را اشتراک با یعقوب ین ضحاک
میداند که می گوید وی ثقه است پس یک روایت
پیدا کردیم بیشتر پیداکردیم متنش را بخوانید
تحرک الحسن یعنی یک صحیح السند یک روایت
البته باید مبانی را اعمال کرد ابن غضائري گفته ضعیف است ما
کتاب او را قبول نداشته باشیم این مسائل را همه حل کنید
یک روایت صحیح السند نسبت به حسنی داریم
آیادراین زمینه روایت دارد که حسنی مقبول است مذموم
است؟ چه دارد؟
می شود
اشاره کرد به این عنوان که فیطلع علی ذلک بعض موالیه در
امر ظهور حضرت موالی کیست؟ ضمیر را به که برگردانیم؟ ضمیر
را به خود آقا امام زمان یابه حسنی؟ هردو هست اما الثانی موالی
یعنی برگردانیم به موالی حسنی نه موالی آقا
مکیان به حق می کشند یا به ناحق؟ آنطور که شما تفسیر
کردید به ناحق می کشند نه منافاتی ندارد من نمی خواهم
بگویم این ناحق است درگیری مکی ها با کسی
دلیل نیست خود سفیانی می آید طرف مکه که
نرسیده به مکه لشگر او خسف می شود حضرت علیه السلام
مخفیانه از مدینه به مکه حرکت می کند واذن از خدا می خواهد
هیچ کس نمی توانسته مطلع باشد از هدف حضرت علیه السلام مگر
اطرافیان خاص حضرت علیه السلام واینجا اشاره می کند که
فیطلع علی ذلک بعض موالی حسنی که بعضی موالی
امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هم هستند این که جزء است
صراحت ندارد ما از این 9تاروایات تعبیر مستفیض می کنیم
اگر به استفاضه رسید دیگر ما بی نیازیم از بحث
سندی، یک وقتی ما میگوییم که دلیل
داریم یکی از علامات خروج حسنی است، شما یک
روایت ضعیف می آورید می گوییم ثابت
نمی شود شما ده روایت می آورید ما اصل حسنی به
عنوان یکی از علامات را میپذیریم البته اشکالات
سندی هست شما می گوییدیک روایت صحیح
است ما مي گوئيم اگر ده تا روایت شد اصلاً نیازی به بحث
سندی نداریم.
در اينجا یک
مطلبی مرحوم آقای خوئی در ج10 ص233 ایشان راجع به ابن
عباس می فرماید که کلید است ایشان روایاتی را
که در مدح ابن عباس است نقل می کند بعد می فرماید که والاخبارالمرویه … ونحن وان لم
نظفر بروایة صحیحه مادحةما به یک
روایتی که مدح کند ابن عباس را دست نیافتیم وجمیع
ما رأیناه من الروایات فی اسنادها ضعف.[29]
تمام روایاتی که در مدح ابن عباس آمده است همه در سندش اشکال و ضعف[30]
هست الا شاهد من این کلمه است الا ان استفاضتها مستفیض بودن
روایات مادحه اغنتنا عن النظر فی اسنادها همین که روایت
در حد استفاضه رسید دیگر ما کاری به سند نداریم فمن المطمئن
به صدور بعض هذه الروایات عن المعصومین ما اطمینان داریم به
تواتر اجمالی یعنی چه ما تواتر لفظی داریم
معنوی داریم اجمالی داريم. اجمالی یعنی ما
میدانیم یکی یا بعضی از اینها از امام
صادر است 10 یا 9 روایت است، از نظر فنی نه تای
دارای اشکال است فقط یک روایت آنهم صراحتی در این
که چهره مثبتی است ندارد می گوید به دست آنها کشته می شود
ولی من می خواهم عرض کنم همین فرمایش آقای
خوئی را اینجا پیاده می کنیم می گوییم
که استفاضتها حالا استفاضه یعنی چه؟ اشاره می کنم خلاصه استفاضه
این روایت مارا از بررسی سندی بی نیاز
می کند پس مفاد این روایت این است که حسنی هست واز
علامات ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است
پیشگویی است یا علامت است؟ بالاخره در این
روایات یکی از علامات است اما تفصیلات دیگر
این حسنی، روایات متعرض بود یکی می گفت در
مکه کشته می شد یکی می گفت در راه عراق یکی
می گفت در کوفه با امام بحث می کند جزءلشکر امام خواهد بود
اینها تفاصیل است به تفاصیل من نتوانستم برسم یعنی
اصلش مسلم است اما جزئیات تفصیلات اینها را روایت
صحیح السند اگر داشته با شیم به تفصیلاتش هم دست پیدا
می کنیم والا همان اصل بودن شخصی به نام حسنی به عنوان
یکی از علامات ظهور امام زمان عجه الله تعالی فرجه الشریف
این از مسلمات است.







[1].[ أَقُولُ وَ رُوِيَ فِي كِتَابِ
سُرُورِ أَهْلِ الْإِيمَان ] وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ
بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ سَدِيرٍ قَالَ قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ
اللَّهِ علیه السلام يَا سَدِيرُ الْزَمْ بَيْتَكَ وَ كُنْ حِلْساً مِنْ
أَحْلَاسِهِ وَ اسْكُنْ مَا سَكَنَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ فَإِذَا بَلَغَ أَنَّ
السُّفْيَانِيَّ قَدْ خَرَجَ فَارْحَلْ إِلَيْنَا وَ لَوْ عَلَى رِجْلِكَ قُلْتُ
جُعِلْتُ فِدَاكَ هَلْ قَبْلَ ذَلِكَ شَيْ ءٌ قَالَ نَعَمْ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ
بِثَلَاثِ أَصَابِعِهِ إِلَى الشَّامِ وَ قَالَ ثَلَاثُ رَايَاتٍ رَايَةٌ حَسَنِيَّةٌ
وَ رَايَةٌ أُمَوِيَّةٌ وَ رَايَةٌ قَيْسِيَّةٌ فَبَيْنَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ
قَدْ خَرَجَ السُّفْيَانِيُّ فَيَحْصُدُهُمْ حَصْدَ الزَّرْعِ مَا رَأَيْتَ
مِثْلَهُ قَطُّ بحارالأنوار ج: 52 ص: 271..



[2]. مستحضر هستيد که روايات دارد که بين حرکت سفياني وظهور حضرت مهدي
خيلي زمان نيست 6 ماه يا کمتر در همين حدود است اگر توانستيم روايتش را درست کنيم
که سفياني ماه رجب ظهور مي کند ظهور امام زمان هم که دهه محرم است همان 6 ماه است .



[3]. بحثي است درکتاب «تا ظهور» در انجا آورده
ام كه انشاالله متعرض مي شوم كه آن، حکم قيام هاي قبل از ظهور حضرت است که چه حکمي
دارد؟ آيا روايت «کل
راية ترفع قبل ظهور القائم فصاحبها طاغوت» درست است؟ پس قيام مختار
محکوم است! قيام زيد محکوم است! قيامهاي علما! اينگونه نيست، هم در سند و هم در
دلالتش ما بحث داريم مراد چيست؟ مفاد اين روايت چيست؟ اصولاً ما چند روايت در اين
زمينه داريم اول 3روايت پيدا کردند،. بعد 3 تا ديگر اين
جزو همان 3 تاي استدراکات است در مجموع 6 روايت داريم که همه را ما مناقشه کرديم
در اين کتاب «تا ظهور»..



[4].
الانساب.



[5].
الذريعه إلي تصانيف الشيعه، 12/ 125، رقم 1157، چاپ داراحياء التراث العربي،
بيروت.



[6].
بحارالأنوار، 1/34، الفصل الثاني في توثيق المصادر.



[7].
وسائل الشيعه، .ج11ص36ب13ح13.



[8].
معجم احاديث الامام المهدي.عجل الله تعالی فرجه الشریف، ج5
ص191.



[9].
رجال نجاشي، م 450، ص108، باب الباء، رقم 273، چاپ موسسه النشر الاسلامي، جامعه
مدرسين قم.



[10].
انظر اصول الحديث و احكامه، ص175.



[11].
رجال بحرالعلوم، ج1، ص460.



[12].
مستدرك الوسائل، ج7، ص89 (الخاتمه).



[13].
تنقيح المقال، ج13، ص39، چاپ جديد.



[14].
معجم رجال الحديث، ج8، ص34.



[15].
من لايحضره الفقيه، ج1/ 118 باب غسل يوم الجمعه و دخول الحمام، و كافي 6/ 497، باب
الحمام، ح8.



[16].
معجم الرجال الحديث، 9/ 22رقم الترجمه 4992 سدير بن حكيم.



[17].
كشف الغمه، باب ذكر علامات قيام القائم آل عبا و مدة أيام ظهور، و...، 4/161، چاپ
مركز الطباعة و النشر للمجمع العالمي لأهل البيت.:؛ الارشاد، 2/ 368، تاريخ الامام المهدي عجل الله تعالی فرجه الشریف،
باب ذكر العلامات قيام القائم آل عبا.



[18].
وسائل الشيعه، .15/ 52، ح19970، باب حكم الخروج بالسيف قبل...؛ كافي، .(روضة)،
ج8، ص310، ح483.



[19].
تا ظهور، ج1، ص85.



[20]. شرح اصول
كافي، 6/265، ح17، باب في الغيبه؛ اصول كافي، مولي صالح مازندراني، م1081، دار
الاحياء التراث العربي، بيروت.



[21].
معجم الرجال الحديث 11/257، رقم 6955، عبد الله بن العباس.
جامع
الرواة، 1/494، رقم 4013، عبد الله بن العباس.



[22]. کتاب الثقات، 8/457، ذيل ترجمه امام
علي بن موسي الرضا علیه السلام .



[23].
مستدرك الوسائل، 1/15.



[24].
سير اعلام النبلاء، 12/35، ذيل ترجمه المتوكل عباسي لعنة الله عليه.



[25].
مناقب آل ابي طالب، ج1، ص553؛ السلف و السلفيون، ص53.



[26].
البحار، ج47، ص308.



[27].
بحار، ج49، ص212.



[28].
بحارالأنوار، 49/212، تاريخ امام أبي الحسن الرضا. علیه السلام
.



[29].
معجم الرجال الحديث، 10/233.



[30]. والاخبار المرويه
في كتب السدير و الروايات الدالة علي مدح ابن عباس و ملازمته لعلي و من بعده الحسن
و الحسين:
كثيرة... و نحن و ان لم نظفر برواية صحيحة مادحة و جميع مارأيناه من الروايات في
اسنادها ضعف، الا ان استفاضتها اغنتنا عن النظر في اسنادها، فمن المطمئن به صدور
بعض هذه الروايات عن المعصومين.: اجمالاً معجم رجال الحديث، ج10،
ص233.