مشخصات کتاب

سرشناسه : موسوی دهسرخی اصفهانی، محمود، 1305-

عنوان و نام پدیدآور : خلاصه المفتاح/ محمود موسوی ده سرخی.

مشخصات نشر : [قم]: میرفتاح، 1385.

مشخصات ظاهری : 392ص.

شابک : 978-964-8489-17-0

یادداشت : پشت جلد به انگلیسی: Musavi dehsorkhi. Kolastol meftah.

یادداشت : عنوان روی جلد: خلاصه المفتاح: شیوه زندگی.

یادداشت : کتابنانه به صورت زیرنویس.

عنوان روی جلد : خلاصه المفتاح: شیوه زندگی.

موضوع : احادیث شیعه -- قرن 14

احادیث اخلاقی

رده بندی کنگره : BP136/9/م84خ8 1385

رده بندی دیویی : 297/212

شماره کتابشناسی ملی : 1172381

اشاره

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

کتابخانه عمومی حضرت آیت الله ده سرخی (رحمة الله علیه) .

همراه: 09123519832

تلفن: 37745149-025

آدرس: قم - خیابان معلم - کوچه 12 - پلاک 46

خلاصة المفتاح مؤلف: سید محمود بن سید مهدی موسوی ده سرخی

ناشر: میرفتاح

لیتوگرافی و چاپ: ظهور

نوبت چاپ: اول 1385

تیراژ 1000 نسخه

شابک:3- 17- 8489- 964

www.Dehsorkhi.net

فهرست موضوعات

ابراهیم(علیه السّلام) ..................................... 14

إبط ................................................ 17

ابله.......................................17

إبلیس ...... ......................................18

اتباع الهوی .............. .....................................18

اُترج.......................................19

الإجابة .................. .......................................19

إجلال الکبیر .......................................20

اجیر.....................................21

احتجاج ..... ................................................22

احتکار ............. ..........................................23

اَذان................................................26

اربع......... ......................................28

إسراف ..........................................29

الاسلام...........................................30

اسم أعظم................................................31

اطعام طعام ............................................31

اطفال .........................................32

اقتصاد .........................................33

اکل.............................................34

إکرام ..... ................................................34

أمانت ........................................35

امتحان ........................................36

بذاء..............................................37

بلاء...............................................37

تجارت ..........................................38

تذاکر الإخوان .............................................39

تزویج ...........................................40

تسبیح فاطمه زهراء (علیها السّلام).........................41

تشییع جنازه ............. ...........................................42

التعجّب ......................................42

التعزیه........................................43

التعصّب......................................43

التعقیب ..... ...........................................44

التعویذ. .....................................45

التعییر ........ .......................................46

التفریج................................................46

التفکّر .....................................46

التقیّه ................................................47

التواضع ... .........................................48

التوکّل ... .........................................49

التهلیل.............................................50

التهمة.... .......................................51

الثلاثة.............................................51

جار ...............................................53

جریده ............................................54

جعفر بن ابیطالب ........... ........................................55

جعفر بن محمد الصادق (علیه السّلام)......................55

جفر..............................................58

جلّال............................................59

جلد...............................................60

جلوس............................................60

جماع..............................................61

جماعت..........................................61

حاجت...........................................63

الحُبّ............................................64

جبارا. ..........................................65

حجّ...............................................65

حلال.............................................68

الخُبز ...........................................69

خلال .........................................70

الخلّ..........................................71

الخلاء.........................................73

الخمر ........................................74

دعاء . .......................................76

الدُعابة والضحات .....................................78

دنیا ...........................................79

دَین .........................................82

دین..........................................83

ذکر.............................................84

ذنب ......................................85

ذوالفقار ............................................87

ریاست....... ......................................88

الرؤیا......................................89

ربا...........................................90

رَحم.......................................91

رَحِم........................................91

رزق........................................94

رفق.......................................96

رفیق................................................97

ریاء.....................................97

الزراعة...........................................98

الزَکاة ....... ..............................................100

زمان.............................................101

زَمزَم...........................................101

الزّنا.............................................102

الزّهد............................................104

زیارة الاخوان ............................................104

زیتون.........................................105

سئوال.....................................106

سور...................................... 107

سبت ...............................................107

ستّه.....................................108

سخاوت............................................109

سدر................................................111

سرّ..........................................111

سراج......................................112

سعادت.....................................112

سعتر.......................................113

سِعر.......................................113

سَعی.....................................115

سفر......................................115

سفرجل...........................................116

سَفَه و سفیه...............................................117

سقی............................................118

سکّر..............................................119

سکوت...........................................120

سلام.............................................124

سِلق............................................126

سمک.........................................127

سَمن.........................................129

السُنّة..........................................130

سواک........................................131

سوء الخُلق ............................................133

شاة..........................................134

شَتم.......................................135

الشجاعة.............................................136

شحم................................................136

شرّ.....................................137

شرب............................................139

شَعر...........................................141

شفاء.........................................142

شفاعت...............................................143

شُکر......................................143

شوم........................................145

شهید.........................................146

الشیعة.......................................147

صاعقه......................................148

صبر.........................................149

صبیان........................................151

صدق . ......................................153

صدقه........................................154

صدیق........................................159

صلاة ........................................159

صلاة علی النبی(صلّی الله علیه وآله ).................162

صلح ........................................165

صمد .......................................165

صُنّاع .......................................166

صوم......................................167

ضالّ و ضالّة ......................................168

ضجر.....................................169

ضحک .............................................169

الضیف ..............................................169

طاعون..............................................171

طاعت .............................................172

طاووس ............................................173

طریق ............................................ 174

طعام............................................ 174

طلب رزق............................................... 177

طمع ......................................182

طیب .......... ..............................................183

طین ....... ..............................................186

الظلم.........................................187

العبادة ................................................189

العدالت.............................................191

عدس .. ........................................193

عدل................................................193

عِرض...............................................194

عروة ......... ................................................195

عزّاب...............................................196

عسل................................................197

عِشرت............................................198

عصا...............................................202

عطاس...........................................203

عظام............................................207

العفو.............................................208

العفة............................................209

عقار.............................................209

عقل.............................................210

عقوق..........................................212

عقیق.........................................213

عقیقه......................................215

علامات ظهور.........................................222

العِلم.........................................222

عیادت......................................226

عیال..........................................228

عیب..........................................231

عیش..........................................232

عین...........................................233

غراب..........................................234

غریب........................................234

غشّ........................................235

غضب.........................................236

غناء............................................238

غیرت.......................................241

فاخته.......................................242

فاسق........................................243

فجل..............................................244

فرات...........................................244

فطره...........................................246

فقر......................................247

فقرا................................................249

فقیر..............................................253

فیروزج........................................253

قائم..........................................255

قرآن.....................................256

قنوت.......................................259

قوت...........................................260

کباب............................................261

الکبر.............................................262

کتاب الله........................................265

کتمان............................................266

الکحل...........................................268

کذب............................................270

کرّات..........................................272

الکراهة.....................................274

کربلاء.......................................276

کرفس.....................................278

کعبه.........................................278

الکفاف......................................280

الکفالة................................................281

کُفر........................................282

کفن.......................................284

کلاب.....................................285

کلام.....................................286

الکمثری...........................................287

کوفه.............................................288

کیل..............................................289

لباس.............................................289

لبن...............................................291

لحوم.............................................293

لحیه..............................................295

لسان.............................................296

لص......................................296

لعن......................................297

لقمان..............................................297

ماء...............................................299

مائده............................................301

ماست.........................................304

ماش..........................................305

مال............................................305

مؤذن............................................307

مؤمن............................................308

مراء.............................................317

مرأة.............................................319

مرض..........................................321

مروت.........................................322

مریض.......................................324

مساجد...............................................325

مسافر................................................326

مسجد.....................................327

مسجد النبی(صلّی الله علیه وآله ). ..................328

مسلم.............................................329

مسلمون.........................................330

المصیبة...........................................331

معاش............................................333

معروف.........................................334

مکارم الخلاق...............................................337

مکاسب.............................................338

ملائکه.............................................341

ملح................................................342

ملک الموت......................................343

المماسکة.....................................344

موت.............................................345

میت..........................................349

میته.........................................350

نار.............................................351

نار باجه.......................................352

الناس........................................352

نجف.........................................355

نجوم...........................................356

النساء..........................................358

النظر............................................361

نعال............................................363

نعش..........................................364

نعمت........................................365

نفس......................................367

النمیمة...............................................368

النوره.......................................368

النوم..........................................370

نیت.........................................372

وادی السلام................................................373

والدان .............................................374

ورع.....................................377

وسوسه.........................................378

ولایت.............................................380

الولد...........................................382

ولیمه .........................................384

الهدیه........................................386

یتیم........................................387

یقین.....................................388

یمین......................................389

مقدمه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

الحمد لله رب العالمین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین واللعن الدائم علیٰ أعدائهم إلی یوم الدین

وبعد چنین گوید : این حقیر فقیر محمود بنسید مهدی موسوی ده سرخی اصفهانی که به نظرم آمد در این اواخر عمر که دارد نفس تمام می شود بد نیست اگر توفیق شامل حال شود ، کتاب « مفتاح الکتب الأربعة » را که عربی است ، و در 38 جلد پانزده سال قبل ، از چاپ آن فارغ شدم ، تلخیصی از آن به زبان فارسی بنویسم که برادران فارس زبان از آن بهره مند شوند .

امیدوارم خداوند قبول فرماید بحق محمد وآله ، و نامیدم آن را

به «خلاصة المفتاح» 29 ربیع الثانی 1427 هجری 1385/3/6

شمسی

ابراهیمعلیه السّلام

در حدیثی دارد که حضرت ابراهیم (علیه السّلام) از بد خُلقی زنش ساره شکایت بخدا کرد ، پس خداوند وحی فرمود که مَثَل زن مَثَل دنده کج است اگر بخواهی صافش کنی می شکند ، و اگر بحال خود واگذاری نفع خواهی بُرد ، پس صبر کن ، و با او سازش کن ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که حضرت ابراهیم (علیه السّلام) محل تولدش در حوالی کوفه بوده که آن را ( گوئی ریّا ) می گویند ، و بعد از آنکه نمرود هر چه کرد نتوانست ابراهیم را از بین ببرد حتی در آتش انداخت و نسوخت ، تصمیم گرفت او را از بلاد خود دور سازد ، لذا حضرت ابراهیم هر چه که داشت از گوسفند ، و مال برداشته و صندوقی ساخته ، و زن خود را که « ساره » نام داشت در صندوق گذاشته ، و در آن را قفل نموده - برای غیرتی که داشت نسبت به زن خود - ، و از عراق حرکت کرد ، و از مملکت نمرود بیرون رفت تا رسید به مملکت مردی از قبط که او را « عرارة » می گفتند ، پس رسید به گمرک او ، گمرکچی خواسته که از اموال او مالیات بگیرد چون ابراهیم رسید به گمرکچی - ، و صندوق هم با او بود - گمرکچی به ابراهیم گفت : این صندوق را باز کن تا آنچه در

صندوق است ، ده یک آن را بگیرم ، ابراهیم فرمود : هر چه از طلا و نقره می خواهی بگو تا بدهم ، و صندوق را باز نکنم ، گمرکچی گفت باید صندوق باز بشود و صندوق را باز کرد ابراهیم از باز کردن صندوق غضب آلوده شد، وقتی ساره را که موصوف به حسن ، و جمال بود گمرکچی دید گفت : این زن چه نسبتی با تو دارد ؟ ابراهیم فرمود : این زن من است ، و دختر خاله من ، گمرکچی گفت : چه سبب شده که تو او را در این صندوق پنهان نموده ای ، ابراهیم فرمود : برای غیرتی که نسبت به این زن دارم نخواستم احدی او را ببیند ، گمرکچی گفت : من دست از تو بر نمی دارم تا خبر این زن و تو را به پادشاه برسانم ، پس قاصدی را نزد پادشاه فرستاد و او را مطلع ساخت پادشاه هم قاصدی از طرف خود فرستاد که صندوق را به نزد او بفرستند ، چون خواستند صندوق را بفرستند ، ابراهیم فرمود: تا جان در جسد دارم از صندوق جدا نخواهم شد ، قصه را به پادشاه خبر دادند، شاه فرستاد که صندوق را با او بیاورید ، پس صندوق و ابراهیم و آنچه با او بود به نزد شاه فرستادند ، شاه گفت : صندوق را باز کن، ابراهیم فرمود : ای پادشاه در صندوق حرمت من ودختر خاله من می باشد و من آنچه را دارم فدای او می کنم ، پس شاه ابراهیم را مجبور کرد که صندوق را باز کند ، چون نظر شاه به ساره افتاد حلمش را به جهت بی خردی خود از دست داد و دست دراز کرد به

سوی ساره ، ابراهیم صورتش را از هر دو بگردانید از شدّت غیرتی که داشت و عرض کرد : خدایا دستش را از حرمت و دختر خاله من نگاه دار ، پس دست شاه خشک شد نه به ساره رسید و نتوانست برگرداند ، شاه گفت : خدای تو این کار را با من کرد ؟ ابراهیم فرمود : بلی خدای من غیور است و دوست ندارد حرام را ، و اوست که مانع شد بین تو و بین آنچه اراده کرده بودی از حرام ، شاه گفت از خدای خود بخواه که دست من برگردد اگر دعایت به اجابت رسید من دیگر متعرض او نمی شوم ، ابراهیم عرض کرد خدایا دستش را به او برگردان تا دست از حرمت من باز دارد ، پس خدای عز و جل دستش را برگردانید ، پس شاه با چشم خود سپس با دست خود به ساره اشاره کرد ، پس ابراهیم صورت از او برگردانید از جهت غیرتی که داشت و عرض کرد : خدایا باز دار دستش را از ساره ، پس دستش خشک شد و به او نرسید ، شاه به ابراهیم گفت : خدای تو غیور است و تو هم غیوری بخواه از خدای خود که دست من خوب شود ، اگر خوب شد دیگر متعرض او نمی شوم ابراهیم فرمود: من از خدا می خواهم ولی بشرط آنکه اگر تو دست درازی کردی از من نخواهی که من از خدا بخواهم ، شاه گفت : مانعی ندارد ، پس ابراهیم ، عرض کرد: خدا اگر راست می گوید دستش را به او برگردان ، پس دستش به او برگشت

و خوب شد⁽¹⁾.

إبط

(إبط)⁽²⁾در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام)در حمّام زیر بغلش را نوره می مالید⁽³⁾.

در حدیث دارد که تراشیدن زیر بغل بهتر است از کندنش و نوره

کشیدن بهتر است از تراشیدنش ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کندن زیر بغل دو شانه را ضعیف می کند و امام صادق همیشه نوره می مالیده⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : نگذارید موی زیر بغل بلند شود که شیطان آنجا را پناهگاه خود قرار می دهد ⁽⁶⁾.

ابله

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : زود است بیاید بر شما

زمانیکه برای صاحب دینی نجاتی نباشد ، مگر کسی که گمان کنند او ابله است⁽¹⁾.

إبلیس

در حدیث دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : ابلیس از ملائکه نبود، و جز این نیست که ملائکه مأمور شدند که آدم را سجده کنند ، ابلیس گفت : من که سجده نخواهم کرد تا آخر حدیث ⁽²⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) سؤال شد که آیا ابلیس از ملائکه بود ؟ یا در آسمان کاره ای بود ؟ فرمود : نه از ملائکه بود و نه در آسمان کاره ای بود، و کرامتی هم نداشت تا آخر حدیث⁽³⁾.

إتباع الهوی

در حدیثی دارد که امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : از دو چیز بر شما می ترسم ، یکی متابعت کردن هواء نفس و دیگری آرزوی طولانی ، چون متابعت کردن هوای نفس تو را از حق باز دارد ، و طول آرزو آخرت را از یاد شما می برد ⁽⁴⁾.

اُترج

(اُترج)⁽¹⁾در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) پرسید : به چه چیز اطباءشما در بالنگ امر می کنند ؟ راوی عرض کرد: ما را امر می کنند که پیش از طعام بخوریم ، حضرت فرمود: من امر می کنم شما را که بعد از طعام بخورید⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : نان خشک بالنگ را هضم می کند ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بالنگ را بعد از طعام بخورید که آل محمد(صلّی الله علیه وآله ) اینکار را می کردند ⁽⁴⁾.

الاجابة

(الاجابة) ⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : حق مسلمان بر مسلمان آن است که هر وقت دعوتش کرد ، قبول کند⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : قبول کنید دعوت مسلمان را ولو در پنج میلی باشد و این از دین است ⁽¹⁾( و میل چهار هزار ذراع است بنا بر قبولی ).

در حدیث دیگر پیغمبر(صلّی الله علیه وآله ) فرمود : اگر مؤمنی مرا دعوت کند برای پاچه گوسفندی دعوتش را قبول می کنم و این از دین است و اگر مشرکی یا منافقی مرا دعوت کند برای بچه شتری قبول نخواهم کرد و این از دین است تا آخر حدیث ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که پیغمبر (صلّی الله علیه وآله ) نهی فرمود از قبول کردن دعوت فاسقین ⁽³⁾.

اجلال الکبیر

(اجلال الکبیر) ⁽⁴⁾.

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : از بزرگ شمردن خدا است بزرگ شمردن پیران ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بزرگان خود را احترام کنید ، و صله رحم نمائید، و بهترین صله رحمها آن است که اذیت

بایشان نرسانید⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : از مانیست کسی که بزرگان را احترام نکند و به کو چکان رحم ننماید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : از احترام بخدا احترام نمودن بمؤمنی است که ریش سفید دارد ، تا آنجا که فرمود و هر کسی مؤمن ریش سفیدی را کوچک شمارد ، خداوند بفرستد بسوی او پیش از مرگش کسی را که تا باو بی احترامی کند⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : هرکس پیر مردی را احترام کند برای پیری او ، خداوند او را از ترس روز قیامت ایمن گرداند ⁽⁴⁾.

اجیر

( اجیر) ⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که ستم کند به مزدوری و مزدش را ندهد خداوند اعمال او را از بین ببرد و بوی بهشت را بر او حرام گرداند و حال آنکه بوی بهشت از پانصد سال راه میرود ⁽⁶⁾.

احتجاج

(احتجاج) ⁽¹⁾

در حدیثی دارد که عبدالله بن حسن کسی فرستاد نزد امام صادق (علیه السّلام) و گفت : به او بگو که ابو محمد به تو می گوید : من از تو شجاع تر هستم ، و از تو باسخاوت تر هستم ، و از تو علمم بیشتر است . حضرت صادق (علیه السّلام) بفرستاده او فرمود : اما شجاعت ، بخدا قسم جنگی پیش نیامده که معلوم شود تو شجاعی یا ترسو ، و اما سخاوت آن است که از راه حلال چیزی بدست آوری و در راه خود صرف کنی ، و اما علم بدرستی که پدر تو علی بن ابیطالب(علیه السّلام) هزار بنده آزاد کرد ، اگر تو راست می گویی پنج نفر از آنان را اسم ببر ، پس قاصد رفت و کلمات حضرت را به او اعلام کرد ، عبدالله گفت : برو به او بگو تو مردی هستی صُحُفی ( یعنی سر و کارت با کتاب است و با عقل کاری نداری ) ، حضرت به قاصد فرمود : برو به او بگو والله راست گفتی من تابع صُحُف ابراهیم و موسی و عیسی هستم از پدرانم آن کُتب را ارث برده ام ⁽²⁾.

احتکار

(احتکار) ⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق(علیه السّلام) فرمود: وقتی در مدینه گرانی شد بطوریکه مرد دارا جو را با گندم مخلوط می کرد برای آنکه ارزان تمام شود و می خوردند ، امام صادق (علیه السّلام) در اوّل سال گندم خوب تهیه کرده بود به بعضی نوکرهایش دستور داد که برای ما جو بخر تا با گندم مخلوط کنیم و مثل مردم طعام بخوریم چون دوست نمی داریم که ما طعام خوب بخوریم و مردم طعام پست بخورند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : آنکه می رود از اطراف طعام می آورد او مرزوق و رزق داده شده و آنکه طعام را نگاه داشته او ملعون است⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : احتکار آن است که در شهر طعامی نباشد و تو آن را بخری و نگاه داری و الّا اگر در شهر طعامی باشد و یا دیگری بفروشد آن احتکار نیست و مانعی ندارد که تو آن را احتکار کنی و منتظر گران شدن باشی ، در ذیل حدیث

سؤال می شود:

از روغن زیت ، حضرت فرمود : اگر نزد غیر تو موجود است ،

مانعی ندارد که تو آن را نگاه داری⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : احتکار در سالی که محصولات زیاد و خوب است ، تا چهل روز است و در سال بد که محصولات کم است تا سه روز است ، پس هر کس که بیش از چهل روز در صورت اول و بیش از سه روز در صورت دوم نگاه دارد ، ملعون است⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که صحبت گرانی نزد علی بن الحسین (علیه السّلام) پیش آمد، حضرت فرمود: من چه کار به گرانی دارم گران باشد با خدا است و ارزان باشد با خدا است. یعنی رزق بدست اوست و روزی ما با اوستگران باشد و یا ارزان )⁽³⁾.

از امام هشتم (علیه السّلام) سؤال شد:

می شود طعام یکسال را حبس کرد و نگاه داشت ؟ حضرت فرمود : من این کار می کنم ( یعنی قوت سال را نگاه می دارم )⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : احتکار نیست مگر در گندم ، و جو ، و خرما ، و کشمش ، و روغن ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود: هر کس طعام خرید و فروش کند ، رحم از قلبش می رود⁽²⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) منقول است که طعام (یعنی گندم و جو ) در زمان پیغمبر (صلّی الله علیه وآله ) نایاب شد، مسلمانها آمدند خدمت رسول خدا(صلّی الله علیه وآله ) و عرض کردند: یا رسول الله طعام نایاب شد و فقط نزد فلان موجود است ، امرش فرمائید بیاورد بازار و بفروشد ، حضرت حمد و ثنایی خدا فرمود و فرمودای فلانی ، مردم اینچنین می گویند ، پس طعام خود را بیاور و هر طوری که می خواهی بفروش و نگاه ندار⁽³⁾.

در حدیث دیگر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) نهی فرمود از احتکار درشهرها⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) به غلامش فرمود : در مدینه نرخ ها گران شده ، ببین چقدر گندم داریم ؟ عرض کرد: مقدار

چند ماه گندم داریم ، حضرت فرمود : بیاور و بفروش ، عرض کردم در مدینه گندم نیست ، فرمود : بفروش پس چون فروختم ، فرمود: روز به روز بخر مثل مردم ، پس به غلامش معتب فرمود : روزی عیال مرا نصف گندم کن و نصف جو ، و خدا می داند که من تمکن دارم که بعیالم گندم بدهم ولی میخواهم خدا مرا از جمله اشخاص ببیند که خوب تقدیر معیشت دارم⁽¹⁾.

أذان

در حدیثی دارد که هشام بن ابراهیم به حضرت رضا(علیه السّلام) شکایت کرد از مرضش و بی اولادیش ، حضرت امرش فرمود که در خانه خود با صدایی بلند اذان بگوید ، گفت همین کار کردم مرضهایم بر طرف شد و اولاد زیادی پیدا کردم⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد امام صادق (علیه السّلام) فرمود : مستحب است که در اذان انگشتان دو دست خود را بگوش بگذاری⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام باقر (علیه السّلام) فرمود : کسیکه هفت سال اذان بگوید برای خدا در روز قیامت می آید و حال آنکه گناهی

نداشته باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر بلال فرموده : کسی که چهل سال اذان بگوید برای خدا مبعوث می شود روز قیامت در حالیکه عمل چهل صدّیق که عمل او مقبول باشد به او داده می شود .

در حدیث دیگر جناب بلال فرمود : کسی که ده سال اذان گفته باشد خداوند او را با ابراهیم خلیل جا می دهد و یا در درجه او باشد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : کسی که ده سال برای خدا اذان بگوید خداوند او را بیامرزد ، به تعدادی که چشم و صدایش میرسد در آسمان و هر خشک و تری او را تصدیق کند ، و برای او باشد به عدد هرکس در مسجد او نماز خوانده سهمی ، و برای او باشد به عدد هر کس که به صدایی اذان او نماز خوانده حسنه ای ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که در شهری از شهرهای مسلمانها یک سال اذان بگوید ، بهشت برای او واجب باشد ⁽⁴⁾.

اربع

(اربع)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود: وقتی که چهار چیز علنی شد ، چهار چیز ظاهر شود : وقتی زنا علنی شد ، زلزله ظاهر شود ، وقتی ستم و ظلم در حکم علنی شد ، باران قطع شود وقتی نقض عهد شد ، مشرکین بر مسلمین غالب شوند ، وقتی زکات داده نشد ، فقر و بیچارگی ظاهر شود⁽²⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله ) فرمود : چهار خصلت موجب شقاوت است : یکی ؛ چشم اشک نداشته باشد ، دیگری بقلب قساوت داشته باشد ، سوم ،آرزوی دراز داشته باشد ، چهارم، باقی ماندن در دنیا را دوست داشته باشد⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : چهار چیز از سنّت پیغمبران است : عطر مالیدن ، و مسواک نمودن ، و زن داشتن ، و حیاء داشتن ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : چهار چیز است که اگر

در کسی باشد ولو اینکه از سر تا پایش گناه باشد ، خداوند آنها را تبدیل به حسنات می کند ، یکی ، راست گوئی ، دوم ، حیاء ، سوم ، حسن خلق ، چهارم شاکر باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : چهار کس دعایش مستجاب نشود، چهارمی کسی است که مال داشته باشد و بدون شاهد به قرض بدهد (اگر تلف شد ) ، خدا می فرماید : مگر امرت نکردم که شاهد بگیر ؟⁽²⁾.

اسراف

(اسراف)⁽³⁾

امام صادق (علیه السّلام) فرمود:

«أدنی الاسراف هراقة فضل الإناء وإبتذال ثوب الصوف والقاء النوی».

کمترین اسراف آن است که آبی را که می خوری زیادیش را بریزی ، و لباس بیرون را در داخل خانه بپوشی و هسته میوه را بیاندازی ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : اسراف باعث کمی برکت می شود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : جز این نیست که اسراف در چیزی

است که مال را فاسد سازد و به بدن ضرر رساند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : برای اسراف کننده سه علامت است . بخورد چیزیرا که نباید بخورد ، و بخرد چیزی را که نباید بخرد ، و بپوشد چیزی را که نباید بپوشد⁽³⁾.

در حدیث دیگر خداوند دشمن دارد اسراف را مگر در حجّ یا

عمره ⁽⁴⁾.

الاسلام

امام صادق(علیه السّلام) فرمود : اسلام برهنه است پس لباسش حیاء است ، و زینتش وقار است ، و مروّتش عمل صالح است ، و عماد و دیرکش ورع است ، و برای هر چیزی اصل و اساسی است و اساس اسلام حبّ ما اهل بیت است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : اسلام تسلیم است ، و تسلیم یقین

است ، و یقین تصدیق است ، و تصدیق اقرار است ، و اقرار عمل است ، و عمل اداء است ، و مؤمن دینش را از رأیش نمی گیرد بلکه از خدا می گیرد⁽¹⁾.

اسم أعظم

امام دهم فرمود : اسم اعظم خدا هفتاد و سه حرف است ، نزد آصف یک حرف بود که توانست تخت بلقیس را به یک طرفة العین حاضر کند . و نزد ما اهل بیت هفتاد و دو حرف است ⁽²⁾.

اطعام طعام

امام صادق (علیه السّلام) فرمود: از ایمان است محسن خلق و طعام دادن ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم فرمود : از اسباب آمرزش خدای

تبارک و تعالی است آنکه اطعام طعام کند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : چیزهائی که انسان را

نجات می دهد : یکی ، إطعام طعام است و دیگری ، فاش سلام گفتن است سوّمی ، نماز شب است . که مردم خواب هستند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : اگر یک مرد مسلمانی را اطعام کنم، محبوب تر است نزد من از آزاد کردن افقی از مردم ، عرضه کردم افق چه مقدار است ؟ فرمود : ده هزار ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود: کسیکه مؤمنی را سیر کند بهشت برای او واجب باشد، و اگر کافری را سیر کند سزاوار است که خدا شکمش را پر از زقوم کند مؤمن باشد یا کافر ⁽³⁾( زقوم درختی است در جهنم میوه آن تلخ و بد بو می باشد ).

در حدیث دیگر فرمود : کسی که إطعام کند برادر دینیش را اَجر

او مثل اجر کسی است که صد هزار از مردم را اطعام کند⁽⁴⁾.

اطفال

مرحوم مجلسی (رحمه الله) در مرآت فرموده : خلافی نیست بین اصحاب ما که اطفال مؤمنین داخل بهشت می شوند، و در أخبار

صحیحه دارد که در قیامت اطفال کفّار امتحان می شوند یعنی آتش افروخته کنند و ایشان را امر کنند که داخل آتش شوید اگر اطاعت کردند آتش برای ایشان گلستان می شود و اگر امتناع نمودند داخل آتش می شوند.

در فقیه ج 3 ص 318 از امام باقر منقول است که فرمود: چون روز قیامت شود خداوند اقامه دلیل کند بر هفت طائفه ، بر طفل ، و بر کسی که بین دو پیغمبر مرده و پیرمردیکه پیغمبر را درک کرده ولی عقلش نرسیده که ایمان آورد ، و بر ابله ، و دیوانه ، و کر، و گنگ ، که زبان بسته است ، و هر یک بر خدا دلیل آورند که ما تقصیر نداریم ، پس خداوند پیغمبری برای ایشان فرستد که آتشی برای ایشان روشن کند و بفرماید خداوند شما را امر فرموده داخل آتش شوید پس هر کس داخل شد آتش برای او سرد و سلامت میشود و هر کس داخل نشد و عصیان کرد داخل جهنم می شود . و نظیر این حدیث در کافی ج 3 ص 248 از امام باقر (علیه السّلام) نقل شده مراجعه شود.

اقتصاد

امام صادق و کاظم (علیهما السّلام) فرمودند : فقیر نشود مردی که اقتصاد را

رعایت کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که در زندگانی خود رعایت اقتصاد کند خداوند رزقش دهد و کسی که تبذیر کند و بیهوده خرج کند خدا محرومش سازد ⁽²⁾.

اکل

(اکل)⁽³⁾.

امام صادق (علیه السّلام) فرمود : در حال سیری طعام خوردن موجب برص می شود ( یک نوع مرض پوستی است )⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود: هر کس طعامی را بخورد ، پس انگشتان خود را بلیسد خداوند بفرماید : بارک الله فیک خدا برکت بتو بدهد⁽⁵⁾.

إکرام

در حدیثی دارد که کسی که برادر مسلمانش را اکرام کند چنان

است که خدا را اکرام کرده ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : کسی که به برادر مؤمنش بگوید مرحباً خداوند بنویسد برای او تا روز قیامت مرحباً⁽²⁾.

أمانت

امام صادق(علیه السّلام) فرمود : از خدا بپرهیزید و امانت را رد کنید به آن کسی که شما را امین دانسته و اگر قاتل علی بن ابیطالب (علیه السّلام) مرا امین داند هرآینه من بار امانت را ردّ کنم ⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود امانت را ردّ کن بکسی که تو را امین دانسته و از تو نصیحت خواسته اگر چه قاتل امام حسین (علیه السّلام) باشد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : امانت را ردّ کنید باهلش اگر چه

مجوسی باشد ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : امانت داری رزق را جلب کند

و خیانت فقر را جلب کند⁽⁶⁾.

امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : اهل زمین رحم شده اند مادامیکه از خدا بترسند و امانت را ردّ کنند و عمل بحق نمایند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : از خدا بپرهیزید و امانت را ردّ کنید ( بأهلش ) سیاه باشد یا سفید از خوارج عراق باشد یا از نواصب شام⁽²⁾.

امتحان

امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : اگر شیعه های خودم را بخواهم تمیز دهم نیابم ایشان را مگر اینکه بگویند شیعه هستیم ( دروغی ) و اگر امتحان کنم ایشان را نیابم ایشان را مگر از دین برگشته ، و اگر بخواهم خالص گردانم ایشان را هزار یکی خالص نباشد ، و اگر غربال کنم ایشان را باقی نماند از ایشان مگر آنچه از اول بوده ، ایشان مدت زیادی است که تکیه بر تخت داده و می گویند ما شیعه علی هستیم ، جزء این نیست که شیعه علی کسی است که گفتارش کردارش را تصدیق کند⁽³⁾.

بذاء

(بذاء)⁽¹⁾

بلاء

در حدیثی پیغمبر صلّی الله علیه وآله وسلّم فرمود : بلا را بدعاء دفع کنید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : سخت ترین مردم از جهت بلا پیغمبرانند پس اوصیا بعد از ایشان هر که افضل است ⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : بلاء بسوی مؤمن پرهیزکار سرعتش

بیشتر است از باران بسوی گودالها⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود مزد بزرگ با بلای بزرگ است ، و دوست ندارد خدا جماعتی را جز آنکه مبتلاشان کند⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : مؤمن بمنزله دو کفه تراز وست هر چه

ایمانش زیادتر باشد بلایش زیاد می شود ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر فرمود : آیا مؤمن مبتلا می شود به مثل خوره و برص و نحو اینها ؟ حضرت فرمود آیا بلا نوشته نشده جز برای

مؤمن ( یعنی بلاها مال مؤمن است تا اینکه همیشه بیاد خدا باشد و غفلت نکند )⁽¹⁾.

تجارت

امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : تجارت کنید خدا بشما برکت بدهد، که من از رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) شنیدم میفرمود : رزق ده جزء است نه تای آن در تجارت است و یکی در سایر کارها ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام چهارم فرمود از سعادت مرد آن است که محل تجارتش در بلد خود باشد ، و رفقائش صالح باشند ، و اولادی داشته باشد که از ایشان کمک بگیرد ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود ترک تجارت عقل را کم کند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که تجارت را ترک کند دو ثلث

عقلش برود ⁽⁵⁾.

تذاکر الإخوان

امام باقر (علیه السّلام) به شیعه ها فرمود : آیا خلوت میکنید و با هم حدیث نقل می کنید و هر چه می خواهید می گوئید ؟ راوی عرض کرد بلی بخدا قسم خلوت می کنیم و هر چه می خواهیم با هم صحبت میکینم ، حضرت فرمود : والله هر آینه دوست میدارم در بعض آن جاها با شما باشم ، و بخدا قسم بوی شما را و روح شما رادوست دارم، و شما بر دین خدا و ملائکه می باشید . پس مرا کمک کنید بورع و اجتهاد یعنی جدیت در عمل صالح داشته باشید و پرهیز کار باشید⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : چیزی نیست که ضررش بیشتر باشد برای شیطان و لشگریانش از زیارت برادران دینی ، و چون مؤمنین با هم ملاقات کنند و یاد خدا کنند و فضل ما اهل بیت را بیان کنند صورت شیطان زخم شده و گوشتهایش تکه تکه شود، و آن قدر روحش عذاب شود که استغاثه کند ، و ملائکه آسمان و خزینه داران بهشت او را لعن کنند . حتی ملک مقربی نماند جز آنکه او را لعن کند ⁽²⁾.

تزویج

امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که ترک کند زن گرفتن را از ترس فقر بتحقیق که گمان بد بخدا دارد و حال آنکه خدا فرموده اگر فقیر باشید خداوند از فضل خود شما را بی نیاز کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که زن بگیرد نصف دینش را حفظ

کرده ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که زن بگیرد برای رضای خدا و برای صله رحم خداوند تاج کرامت بر سر او گذارد⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که در قمر در عقرب زن بگیرد

خوشی نخواهد دید⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که عزبی را زن بدهد خداوند در

قیامت نظر رحمت به او کند⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که دوست دارد پا ک و پاکیزه خدا

را ملاقات کند پس باید زن دار باشد⁽¹⁾.

تسبیح فاطمه زهراء علیها السّلام

34 مرتبه الله اکبر 33 مرتبه الحمدلله 33 مرتبه سبحان الله گفتن

است .

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود تسبیح حضرت زهراء (علیها السّلام) از ذکر کثیر حساب میشود که خداوند فرموده :

اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْرًا کَثِیرًا ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : تسبیح حضرت زهراء (علیها السّلام) در هر روزی بعد از هر نمازی بهتر است بسوی من از هزاررکعت نماز که هر روز بخواند ⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود تسبیح حضرت زهراء (علیها السّلام) با انگشتان شماره کردن افضل است از اینکه با غیر انگشتان شماره کند چون انگشتان در روز قیامت سئوال کرده خواهند شد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرموده ما بچه های خود را امر میکنیم به تسبیح

حضرت زهرا(علیها السّلام) چنانچه امر میکنم به نماز پس مواظبش باش که هر کس مواظب آن شود بدبخت نشود⁽¹⁾.

تشییع جنازه

از امام باقر (علیه السّلام) منقول است که هر کس تشییع کند میّتی را تا وقتی که نماز بر او خوانده شود یک قیراط اجر دارد ، و اگر تا سر قبرش برود تا وقتیکه دفن بشود، دو قیراط اجر دارد ، و قیراط مثل کوه احد است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که سئوال شد خدای من چه ثوابی است برای کسی که تشییع جنازه کند ؟ جواب آمد که ملائکه ای از ملائکهای خود را موکل اومیکنم که با ایشان پرچمهائیست او را از قبرش تا محشر مشایعت کنند ⁽³⁾.

التعجّب

پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود تعجب میکنم از کسی که از ترس مرض از غذاها پرهیز می کند چگونه از ترس آتش از گناهان پرهیز نمی کند ⁽⁴⁾.

التعزیة

امام صادق (علیه السّلام) فرمود : تعزیت نیست مگر نزد قبر پس از آن باید منصرف شوند و برگردند که مبادا چیزی از میت سر بزند و ایشان بشوند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که زن بچه مرده ای را تعزیت گوید خداوند در سایۂ عرشش او را سایه اندازد در روزیکه سایه ای نباشد جز سایه او ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود کسی که محزونی را تعزیت گوید در موقف قیامت حله ای را باو بپوشانند که بان خوشحال شود یا زینت کرده شود⁽³⁾.

التعصّب

(التعصّب)⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که عصبیت که انسان بواسطه آن گناه کار می شود آن است که بدترین جماعت خود را بهتر بداند از بهترین جماعت

دیگران ، و عصیبت آن نیست که انسان دوست بدارد مردی را که از فامیل خودش می باشد بلکه عصبیت آن است فامیل خود را کمک بر ستم گری کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که هرکس طرف داری کند از کسی از روی

تعصب خداوند عمامه آتشین بر سر او گذارد⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود هر کس در دلش بمقدار خردلی عصبیت داشته باشد و طرفداری بیجا کند خداوند او را در زمره عربهای جاهلیت محشور سازد⁽³⁾.

التعقیب

(التعقیب) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که تعقیب یعنی دعای بعد از نماز در طلب رزق

رساتر است از اینکه دور زمین را بگردد برای رزق ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که بعد از نماز صبح نشستن تا طلوع آفتاب

رساتر است برای طلب رزق از دور زدن در زمین ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد نشستن شخص بعد از نماز صبح تا طلوع آفتاب در طلب رزق بهتر است از تجارت در دریا⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود مؤمن مادامی که با وضوء باشد مثل آن

است که در حال تعقیب است ⁽³⁾..

در حدیث دیگر فرمود کسی که در جای نمازش بنشیند از نماز

صبح تا طلوع آفتاب خداوند او را از آتش حفظش کند ⁽⁴⁾.

التعویذ

(التعویذ)⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که در این دو ساعت ( یعنی ساعت غروب آفتاب تا غروب شفق و از طلوع فجر تا طلوع شمس ) پناه برید بخدا از شر ابلیس و لشگریانش و پناه دهید کوچکان خود را بخدا از این دو ساعت که ساعت غفلت هستند ⁽⁶⁾.

التعییر

(التعییر)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که هر کس مؤمنی را توبیخ کند بچیزی نمیرد تا

اینکه خودش مرتکب آن شود ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر کس مؤمنی را بواسطه گناهی توبیخ

کند خداوند او را توبیخ کند در دنیا و آخرت ⁽³⁾.

التفریج

(التفریج) ⁽⁴⁾

در حدیث از امام صادق (علیه السّلام) روایت کند هر کس از مؤمنی غصه ای از غصه های دنیا برطرف کند ، خداوند هفتاد و دو غصه از غصه های آخرت را برطرف سازد و هفتاد و دو غصه از غصه های دنیا که آسان ترین آن آمرزش باشد ⁽⁵⁾.

التفکّر

در حدیثی دارد که افضل عبادت آن است که همیشه در فکر خدا

و قدرت او باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که عبادت بزیاد نماز خواندن و روزه گرفتن نیست . بلکه عبادت فکر در قدرت خدا نمودن است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که عبادتی نیست مثل تفکّر⁽³⁾.

التقیّه

(التقیّه) ⁽⁴⁾

در حدیثی از امام صادق (علیه السّلام) روایت شده که فرمود تقیّه سپر خداست بین خود و بین مردم ⁽⁵⁾.

از امام هشتم نقل شده که فرمود تقیه از دین من و دین پدران

منست ، و ایمان ندارد کسی که تقیه ندارد ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر چه امر امام زمان نزدیک باشد تقیه

شدیدتر است ⁽⁷⁾.

در حدیث دیگر دارد هر کس تقیه کند خدا او را بلندش کند

و هر کس تقیه نکند خداو را زمین زند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود نه قسم دین در تقیه است و دینی نیست

برای کسی که تقیه نکند ⁽²⁾.

التواضع

در حدیثی دارد که تواضع آن است که به مردم بدهی آنچه را که

دوست داری بتو بدهند⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که تواضع آن است که تو را لباس بزرگی

بپوشاند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که پیغمبر (علیه السّلام) فرمود خوش بحال کسی که برای خدا فروتنی کند ، و در دنیا زهد بورزد ، حتّی در چیزهائیکه خدا برای او حلال کرده ، بدون اینکه از روش من رو گردان باشد ، تا آخر حدیث ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود شرف و بزرگی برای کسی نیست چه

قریشی باشد و چه عرب مگر بتواضع و فروتنی⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود کسی که تواضع کند خدا او را بلند کند و کسی که تکبر کند خدا او را بزمین زند⁽²⁾.

در حدیث دارد که تواضع آن است که در پائین مجلس جا گیری ،

و هر کس را ملاقات کردی باو سلام بدهی ، و جدال را ترک کنی ولو اینکه حق با تو باشد ، و دوست نداری که تو را تعریف کند بتقوی ( یعنی بگویند آقا خیلی باتقوا است )⁽³⁾.

التوکّل

در معانی الاخبار از معصوم سئوال می شود : توکل بر خدا

چیست ؟

فرمود : آن است که بدانی مخلوق ضرر و نفعی ندارد و از مردم مأیوس باشی ، و چون بنده اینطور شد دیگر برای غیر خدا کاری نخواهد انجام داد و از کسی توقع ندارد و از کسی نمی ترسد جز

خدا ، این است معنای توکل .

در حدیثی دارد که هر کس میخواهد پرهیزکارترین مردم باشد

پس باید توکل بر خداکند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر کس توکل بر خدا کند ، خدا او را کفایت کند ، و توکل درجاتی دارد ، یکی آنکه در تمام کارها توکل بر خدا کنی ، و هر چه برای تو خدا خواست تو بآن راضی باشی و بدانیکه خدا هیچ خوبی را از تو دریغ ندارد⁽²⁾.

التهلیل

(التهلیل)⁽³⁾

در حدیثی دارد که بهاء بهشت لا إله إلا الله گفتن و الله اکبر گفتن

است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر خوشا بحال کسی که از امت تو بگوید لا إله إلا

الله وحدَه وحدَه وحدَه ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر هر کس آخرین کلامش لا إله إلا الله باشد داخل

بهشت می شود ⁽⁶⁾.

التهمة

در حدیثی دارد که چون مؤمن به برادرش تهمت زند و باو بدگمان باشد ایمان در قلبش آب شود مثل نمک که در آب ، آب شود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : سزاوارترین مردم بتهمت کسی است

که با اهل تهمت بنشیند ⁽²⁾.

الثلاثة

(الثلاثة) ⁽³⁾در حدیثی دارد که رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود سه چیز است که بعد از خودم بر امتم می ترسم ، یکی از گمراهی بعد از شناسائی دیگر از فتنه هایی گمراه کننده سوم از شهوت و خواهش شکم و فَرج ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که سه چیز است که از علامات مؤمن است ، یکی آنکه خدا را بشناسد ، دیگر آنکه بداند خدا چه چیز را دوست دارد سوم آنکه بداند خدا چه چیز را دشمن دارد⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر سه چیز است که از جوانمردی و بزرگی است در دنیا و آخرت یکی آنکه عفو کنی کسی را که به تو ظلم کرده ، دوم آنکه پیوند کنی با کسی که از تو جدا شده ، سوم آنکه اگر جاهلی با تو بجهالت رفتار کرد تو حلم کنی و بردبار باشی⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : سه چیز است که برای احدی عذری نیست ، یکی اداء امانت است صاحبش خوب باشد یا بد، دیگر نیکوئی به پدر و مادر خوب باشند یا بد ، سوم وفاء بعهد است ( با کسی که عهد بستی ) باید وفاء کنی خوب باشد یا بد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : سه چیز است که در آن برای مؤمن سبب راحتی است یکی آنکه خانه بزرگ داشته باشد که ناموسش را و بدحالیش را از مردم بپوشاند ، دیگر زن شایسته ای داشته باشد که او را کمک کند بر کارهای دنیا و آخرتش ، سوم آنکه دختری که در خانه دارد او را از خانه بیرون کند یا بمردنش یا به شوهر دادنش ⁽³⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود یا علی تو را نهی می کنم از سه خصلت یکی حسد ( که قابیل حسد برد و هابیل را کشت )

و روون وهی دوم حرص ( که آدم را حرص باعث شد که از بهشت بیرون شود) سوم تکبّر ( که شیطان را تکبر کافرش کرد )⁽¹⁾.

جار

(جار) ⁽²⁾

در حدیثی دارد که حدّ همسایه تا چهل خانه است از چهار

طرف ⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که با همسایه خوب رفتار کردن موجب

زیادی رزق می شود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر خوب رفتار کردن با همسایه موجب آبادی

و عمر را زیاد می کند ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که خوش رفتاری کردن با همسایه آن نیست که اذیتش نکنی بلکه آن است که اگر اذیتت کرد صبر کنی ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر فرمود: نبوده و نخواهد بود تا قیامت مؤمنی مگر آنکه یک همسایه ای داشته باشد که او را اذیت کند یعنی هر

مؤمنی یک همسایه اذیت رسان دارد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که مؤمن آن است که همسایه اش از ستم او در امان باشد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر داد که هر کس همسایه اش را اذیت کند از بوی بهشت محروم خواهد بود و مکانش جهنم است و بد جائی است آنجا ⁽³⁾.

جریده

(جریده)⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که جریده برای مؤمن و کافر مفید است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که جریده تا تر هست حساب و عذاب از

میت دور میشود⁽⁶⁾.

جریده باید از نخل باشد و اگر نخل نشد از چوب سدر باشد و اگر آنهم نشد از چوب بید باشد و اگر آنهم نشد هر چوبیکه تر باشد.

و اگر یادشان رفت در قبر بگذارند.

در حدیثی دارد که به چه علت جریده با میت میگذارند ؟

فرمود برای انکه تاتر میباشد عذاب از میت دور میشود⁽¹⁾.

جعفر بن ابیطالب علیه السّلام

در حدیثی دارد که وقتی جعفر از حبشه آمد رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : چه چیزی دیدی که تعجّب آور بود ؟ عرض کرد زنی حبشیه را دیدم که روی سرش زنبیلی بود مرورش افتاد بمردی آن مرد مزاحمش شد زنبیل از سرش افتاد پس نشست و گفت : وای بر تو از حاکم روز قیامت که روی کرسیّ بنشیند و حق مظلوم را از ظالم بگیرد ، پس رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) تعجب کرد ⁽²⁾.

جعفر بن محمد الصادق علیه السّلام

در کافی ج 1 ص 475 روایت کند که این مهاجر گفت آیا میدانی که سبب شیعه شدن ما چه بود ؟ و حال آنکه ما هیچ چیز نمیدانستیم ؟ گفتم چه بود سبب دخول شما در این امر ؟ گفت : جعفر دوانیقی به پدرم محمد بن اشعث گفت کسی را که عاقل باشد

برای من پیدا کن که بتواند خواهش مرا عملی کند ، محمد بن اشعث گفت : فلانی ابن مهاجر دایی من است ، جعفر دوانیقی گفت بیاور او را ، منهم او را بردم نزد او ، گفت ای پسر مهاجر این پولها را بگیر و برو مدینه و بده به عبدالله بن حسن بن حسن و جماعتی از اهل بیتش که من جمله ایشان جعفر بن محمد بوده باشد ، و بگو من مرد غریبی هستم از اهل خراسان که انجا شیعیانی هستند مرا فرستاده اند که این پولها را بشما بدهم با شرائط و چون پولها را قبول کردند بگو من فرستاده ایشان هستم و لازم است که خطهای شما و رسیدهای شما با من باشد ، مالها را گرفت و رفت مدینه و برگشت نزد دوانیقی در حالی که محمد بن اشعث نزد او بود جعفر دوانیقی پرسید چه کردی ؟ گفت رفتم پیش ایشان و پولها را دادم و این رسید و خطهای ایشان است ، جز جعفر بن محمد که در مسجد مشغول نماز بود نشستم تا نمازش تمام شد و آنچه بان جماعت گفته بودم با یشانهم گفتم ، جعفربن محمد با عجله بیرون رفت و بمن رو کرد و گفت ای فلان بپرهیز از خدا و آل محمد را گول مزن که ایشان تازه بدولت بنی مروان رسیده اند و همه محتاجند ، عرض کردم چه بوده قصه ؟ پس سرش را نزدیک آورد و تمام قصه را بیان کرد مثل اینکه سوّم ما بوده ، دوانیقی گفت ای پسر مهاجر بدانکه اهل بیت پیغمبری نیست مگر آنکه در ایشان محدّث است و جعفر بن محمد محدّث ما است امروز ، و این

باعث شد که ما شیعه شدیم.

در کافی ج 1 ص 473 نقل کند که رفید مولی یزید بن عمر بن هبیره که از طرف مروان بن محمد در عراق حاکم بود ابن هبیره بر من غضب کرد و قسم خورد که تو را می کشم ، من فرار کردم و پناهنده شدم بامام صادق (علیه السّلام) و قصه خود را نقل کردم ، حضرت فرمود برگرد و از من او را سلام برسان و بگو من رفید غلام تو را بر تو پناه دادم پس او را اذیت نکن ، عرض کردم فدایت شوم او مردیست شامی و رأی بدی دارد ، فرمود برو نزد او همین طور که من میگویم بتو ، پس رفتم در بعض بیابانها عربی رسیدم ، گفت کجا میروی ؟ که صورت کشته می بینم ، پس گفت دستت را بینم ، نشان دادم گفت : دست کشته میبینم ، سپس گفت پایت را نشان بده ، نشان دادم ، گفت پای کشته می بینم ، سپس گفت جسدترا نشان بده نشان دادم ، گفت جسد کشته می بینم ، سپس گفت زبانت را نشان ده نشان دادم گفت : برو که بر تو با کی نیست چون در زبان تو پیغامی است که اگر به کوههای بلند برسد همه منقاد و مطیع تو شوند ، پس رفتم تا بخانه ابن هبیره رسیدم و اذن طلبیدم چون داخل شدم گفت خائن با پای خودش آمده ، غلام آن بساط و شمشیر را بیاور و شانه های مرا و سر مرا بست و شمشیر زن بالای سر من ایستاد که سر مرا بزند ، عرض کردم ای امیر تو مرا با غلبه پیدا نکردی بلکه من به اختیار خود آمدم و پیغامی دارم بشما

بگویم آنوقت هر چه خواهی بکن گفت بگو ، گفتم باید خلوت باشد بین من و شما ، پس خلوت کرد ، گفتم جعفر بن محمد ( یعنی امام صادق (علیه السّلام) ) سلام رسانید و فرمود من پناه دادم غلام تو رفید را پس اذیت نکن او را ، پس گفت : الله اکبر جعفر بن محمد این را فرمود و به من سلام رساند ؟ پس قسم یاد کردم که او شما را سلام رسانید پس سه مرتبه گفت بر تو باد سلام و بازوهای مرا باز کردند و گفت من باین قناعت نخواهم کرد باید همانطوریکه من بازوی تو را بستم تو هم بازوی مرا ببندی ، گفتم دست من یاری اینکار را ندارد و دلم نمیخواهد ، گفت بخدا قسم قانع نخواهم شد مگر با این کار که گفتم : پس بجای آوردم آنچه را او بمن بجا آورد ، پس مهرش را بمن داد و گفت امور من بدست تو باشد هر چه خواهی بکن.

جفر

(جفر) ⁽¹⁾

در کافی ج 1 ص 240 امام صادق(علیه السّلام) فرمود نزد من جفر ابیض است ، راوی گفت : چه چیز در جفر ابیض است ؟ فرمود : زبور داود ، و تورات موسی ، و انجیل عیسی و صحف ابراهیم (علیه السّلام) و حلال و حرام ، و مصحف فاطمه ، و گمان ندارم که در آن قرآن

روی باشد ، و در آن است آنچه مردم محتاجند بسوی ما و ما محتاج احدی نیستیم ، و در آن است یک تازیانه و نصف تازیانه و ربع تازیانه ، وارش خدشی ، و نزد من است جفر اَحمر ، راوی گفت چه چیزی در جفر احمر است ؟ فرمود سلاح و آن در وقتی باز میشود که صاحب شمشیر با آن بخواهد بجنگد و خونریزی کند ، عبدالله بن ابی یعفور بامام صادق (علیه السّلام) عرض کرد اصلحک الله آیا بنی الحسن این را میدانند؟

فرمود: بلی بخدا قسم چنانچه میدانند شب ، شب است و روز ، روز ، ولی حسد و طلب دنیا ایشان را وادار کرد که انکار کنند ، و اگر حق را بواسطه حق طلب میکردند برای ایشان بهتر بود .

جلّال

(جلّال)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که اگر خواستید حیوان نجاست خوار را بکشید

باید شتر را چهل روز و گاو را سی روز و گوسفند را ده روز حبس کنید ( تا پا ک شوند )⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که مرغ نجاست خوار را سه روز ، و مرغ آبی را هفت روز و گوسفند را چهارده روز و گاو راسی روز و شتر

را چهل روز باید حبسش کنند بعد ذبحش کنند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود گوشت حیوانات نجاست خوار را

نخورید و اگر عرقش بجائی رسید باید آبش بکشی ⁽²⁾.

جلد

(جلد) ⁽³⁾

در حدیثی دارد که اگر پوست مردار را دباغی کنند میشود در آن

نماز خواند ؟ فرمود خیر اگر چه هفتاد بار دباغی شود ⁽⁴⁾.

در احادیث بسیار دارد که از اجزاء مردار هیچ استفاده نمیشود

برد ⁽⁵⁾

جلوس

(جلوس) ⁽⁶⁾

در حدیثی دارد که سزاوار است در تابستان بین همنشینان

بمقدار یک ذراع فاصله باشد که تقریبا نیم متر میشود⁽⁷⁾.

جماع

(جماع)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که اگر فرزند خواسته باشی در وقت جماع و نزدیکی کردن این دعا را بخوان ( اللهم ارزقنی ولداً واجعله تقیاً لیس فی خلقه زیادة ولا نقصان واجعل عاقبته الی خیر ⁽²⁾یعنی ای خدا روزی من گردان پسریرا که پرهیزکار باشد و در خلقت او زیادی و نقصی نباشد و عاقبت او را بخیر گردان . و اگر تفصیل جماع و مجامعت را خواسته باشی بکتاب ( النساء فی اخبار الفرقین ) مراجعه کن.

جماعت

چند نفر که پشت سر کسی نماز بخوانند آن را جماعت گویند ولی امام جماعت شرائطی دارد که در این زمان جایش بسیار خالیست.

در حدیثی دارد که امام تو و پیشوای تو شفیع تو است نزد خدا

پس شفیع خود را بی عقل و فاسق قرار مده⁽³⁾. پس پشت هر کس

نماز نمیتوان خواند باید عادل باشد . و جای او خالیست .

در حدیثی دارد که اگر دوست دارید نماز شما پا کیزه باشد پس خوبان خود را جلو وا دارید⁽¹⁾. روزی شخصی بدر مسجدی رسید دید جماعت بر پا است پرسید از جماعت ، گفتند امروز امام جماعت ما خوب است هر روز عقب ایستاده کفشها را می دزدید امروز جلو انداخته اند دیگر نمیتواند کفشها را بدزدد .

در حدیثی دارد که نماز پشت سر کسی نخوان مگر پشت سر

کسی که اطمینان بدینش داشته باشی⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که پنج کس نباید نماز جماعت برای مردم بخواند کسی که مرض برص دارد و کسی که دیوانه است ، و بچه زنا و بادیه نشین که مسائل خود را نمیداند⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که مردی گناه می کند ولی شیعه شما است آیا نماز با او بخوانم ؟ فرمود خیر ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که مردیست امیرالمؤمنین را دوست دارد ولی از دشمنانش بی زاری نمیجوید و میگوید علی محبوبتر است

بسوی من از کسانیکه مخالف او هستند ، حضرت فرمود او دشمن است پشت سرش نماز نخوان مگر در جائیکه بترسی و تقیه کنی ⁽¹⁾.

حاجت

امام صادق (علیه السّلام) فرمود اگر یکی از شماها حاجتی داشته باشد باید صبح زود پی آن کار برود چون من از خدای خودم خواهش کردم که صبح اول وقت را برای امت من مبارک گرداند⁽²⁾.

امام صادق (علیه السّلام) فرمود اگر به کسی حاجتی داری پشت سر اوفحش نده که خداوند بقلب او میاندازد⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود من تعجب میکنم از کسی که با وضوء باشد و دنبال حاجتی برود چگونه حاجتش برآورده نمیشود⁽⁴⁾یعنی باید حاجتش برآورده شود .

در حدیثی امام باقر (علیه السّلام) فرمود : در شب حاجتی را طلب مکن که شب تاریک است ⁽⁵⁾.

در حدیثی امام صادق (علیه السّلام) فرمود کسی که دنبال حاجتی برود بدون وضوء اگر حاجتش برآورده نشد ملامت نکند مگر خودش را⁽¹⁾یعنی باید با وضوء دنبال حاجت رفت .

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود اگر کسی دنبال حاجت دوست خدا نرود خدا او را مبتلی می کند که دنبال حاجت دشمن خدا برود⁽²⁾.

الحُبّ

(الحُبّ) ⁽³⁾

در حدیثی از امام صادق(علیه السّلام) فرمود کسی شما را دوست دارد برای آنچه که شما در آن هستید داخل بهشت میشود اگر چه خودش شیعه نباشد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود هر کس خنکی دوستی ما را در دلش یافت باید مادرش را زیاد دعا کند چون مادرش به پدرش خیانت نکرده یعنی زنا نداده ⁽⁵⁾.

حبارا

پرنده ای است وحشی و حلال گوشت و بزرگتر از مرغ خانگی

دارای گردن دراز و بالهای زرد رنگ و خالدار .

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : دوست داشتم از آن نزد من بود و از آن میخوردم تا سیر شوم⁽¹⁾.

در حدیثی دارد که امام کاظم (علیه السّلام) فرمود با کی نیست بخوردن حباری و آن برای بواسیر و کمردرد نیکو است و کمک است بر زیاد جماع کردن ⁽²⁾.

حجّ

در لغت معانی زیادی دارد من جمله به معنای قصد است و در شرع قصد خانه خدا است با اعمال مخصوصی که حاجیان انجام میدهند .

در حدیثی دارد که از امام صادق (علیه السّلام) سئوال شد که آیا پدر و مادرم را در حج خودم شریک کنم ؟ فرمود : بلی ، عرض کرد برادران خودم را شریک کنم ؟ فرمود: بلی ، برای تو خدا یک حج

حساب می کند و برای ایشان هم یک حج و چون تو صله رحم

کرده ای بتو ثواب صله رحم را میدهند⁽¹⁾( پس شریک کردن تو ایشان را در حج خود ضرری ندارد بلکه ثواب بیشتری را بتو می دهند ).

در حدیث دیگر دارد که یک درهم در حج خرج کردن بهتر است

از هزار درهم در غیر حج ⁽²⁾.

در حدیثی دارد کسی که قدرت حج را دارد و ترک کند کافر

است ⁽³⁾.

در حدیثی دارد حاجی در ضمان خدا خواهد بود ، اگر در حال رفتن بمیرد خدا گناهانش را بیامرزد ، و اگر در حال احرام بمیرد خدا گناهانش را بیامرزد ، و اگر در حال احرام بمیرد خداوند او را مبعوث می کند در حالیکه تلبیه گویان شد ، و اگر در حرم مکه یا مدینه بمیرد ، خدا او را از ایمن شده گان مبعوث کند ، و اگر در حال برگشتن بمیرد.

خداوند تمام گناهانش را بیامرزد ⁽⁴⁾.

در حدیثی دارد که حج اصغر عمره است و حج اکبر روز قربان

است ⁽¹⁾.

در حدیثی دارد که انفاق کردن یکدرهم در راه حجّ افضل است

از بیست هزار درهم که در راه حق انفاق کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد کسی حج و عمره بجا میاورد در ضمان خدا است اگر زنده ماند خدا او را باهلش میرساند و اگر مرد داخل بهشتش می کند ⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که اگر هزار نفر را در حج خود شریک گردانی به هریک ثواب یک حج میدهند بدون اینکه از حج تو چیزی کم گردد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد اگر یکی از شماها وقتی ربح میبرد مبلغی را کنار میگذاشت زمان حج که میرسید نفقه حجش را داشت و میتوانست حج برود ولی هر یک از شما هر چه ربح میبرد صرف میکند وقت حج که میرسد نفقه ندارد و اگر بخواهد از رأس مالش بردار دگران برای او تمام میشود .آنوقت نمی تواند حج برود⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) پرسید تو را چه مانع شده که هر ساله حج کنی ؟ راوی عرض کرد فدایت شوم عیال مندی ، حضرت فرمود اگر مردی چه کسی عیالت را اداره می کند ، سرکه و زیت بخور و هر ساله عیال را حج ببر ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر کس یک درهم در راه حج انفاق کند

بهتراست از صد هزار درهم که در راه خدا انفاق کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد کسی که حج نرود و امسال و سال دیگر کند تا مرگش برسد خداوند او را در روز قیامت یهودی و یا نصرانی مبعوث کند⁽³⁾.

حلال

در کافی ج 5 ص 85 راوی میگوید بامام رضا(علیه السّلام)

عرض کردم فدایت شوم از خدا بخواهید که بمن رزق حلال بدهد، فرمود آیا میدانی رزق حلال کدامست ؟ عرض کردم آنچه پیش ما معروف است کسب پا کیزه است فرمود علی بن الحسین(علیه السّلام) میفر مود حلال قوت برگزیدگان است ، ولی بگو خدا رزق واسع بمن بده .

الخُبز

(الخُبز)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که نان را گرامی دارید که مابین عرش تا زمین و مردم زیاد در آن کار کرده اند ، تا آنجا که فرمود پیغمبری بود پیش از شما که او را دانیال می گفتند ، نانی داد بکسی که مردم را عبور میداد که آن حضرت را عبور بدهد ( قایق ) دار نان را انداخت و گفت نان چیست ما زیر پا گذاشته ایم ، دانیال چون این عمل را دید دست بآسمان بلند کرد و عرض کرد خدایا نان را عزیز کن دیدی که آن بنده چه کرد و چه گفت ، خداوند هم امر فرمود باسمانها که باران را حبس کن ، و امر کرد بزمین که مثل خزف باش ، پس باران نیامد تا وقتیکه هم دیگر را میخوردند و تا جائی

که زنی به زنی گفت که بیا امروز من و تو بچه ما را بخوریم و فردا بچه تو را ، زن قبول کرد ، چون فردا شد آن زن نکول کرد ، بنا شد نزد دانیال بروند او قضاوت کند بین ایشان ، دانیال فرمود : به این حد رسیده کار شما ؟ عرض کردند و بدتر ، پس دانیال دست باسمان بلند کرد و عرض کرد خدایا باران رحمت خود را به ما برگردان و بچه ها را و کسانیکه در او خیری هست بواسطه آن بلم چی عقاب نکن ، پس خداوند بآسمان امر فرمود : باران خود را

ببار و بزمین امر فرمود برکت خود را بیرون آور که من بواسطه بچه کوچک رحمشان کردم⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود من انگشتانم را میلیسم بطوریکه میترسم خادم من مرا ببیند و بگوید چقدر حریص است و حال آنکه اینطور نیست . جماعتی نعمتشان زیاد شد بواسطه نهری که داشتند و با نان بچه های خود را پاک می کردند تا بمقدار کوه بزرگ جمع شد ، پس مرد صالحی بایشان برخورد کرددید زنی این کار را میکند و بچه اش را با آن پاک می کند فرمود بپرهیزید از خدا و نعمت خدا را تغییر ندهید زن گفت آیا از گرسنگی ما را میترسانی با این آبیکه داریم ، پس بر ایشان غضب کرد و باران را قطع کرد و زمین را خشک نمود بطوریکه محتاج شدند آن کوه کثافت را با میزان تقسیم کنند⁽²⁾.

خلال

چوب باریکی است که از لای دندان چیزی را بیرون آورند .

در حدیث است که امام صادق از پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم )نقل کند که فرمود

خلال کنید که لثه و دندانها را نیکو کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود از حق مهمان آن است که خلال برای او آماده کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم فرمود خلال نکنید با چوب ریحان

و نه با چوب انار که هر دو آنها جذام را بحرکت میاورد⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود کسیکه با چوب نی خلال کند تا شش ماه

حاجتش براورده نمیشود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود رسول خدا نهی فرمود از خلال کردن با چوب انار و آس و نی چون آنها رگ خوره را بحرکت میاورند⁽⁵⁾.

الخلّ

(الخلّ)⁽⁶⁾

در حدیث است که امام صادق (علیه السّلام) فرمود بنی اسرائیل اول غذایشان با سرکه بود و آخرش هم با سرکه ، و ما ابتداء به نمک

میکنیم و آخرش را به سرکه ختم می کنیم⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق(علیه السّلام) فرمود بنی اُمیّه در اول طعامشان ابتداء به سرکه میکردند و ختم به نمک می نمودند ، و ما اول ابتداء به نمک میکنیم و ختم به سرکه ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد امام رضا (علیه السّلام) فرمود سرکه ذهن را محکم میکند و عقل را زیاد مینماید ⁽³⁾.

در چند حدیث دارد که سرکه عقل را محکم میکند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که صبح سرکه را خورش قرار دادن

شهوت زنا را قطع می کند ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که سرکه خمر لثه و عقل را محکم میکند

و حیوانات شکم را میکشد ⁽⁶⁾.

و سرکه خمر آن است که انگور یا خرما را در ظرفی بریزند و خوب بجوشانند تا خمرگردد ، پس قدری سرکه و نمک داخلش کنند و بگذارند ترش گردد ، یا خمر خود بخود استحاله شود و خمر گردد .

در حدیث دیگر دارد که رسول خدا(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) برام سلمه وارد شد پس قدری نان خشک نزد رسول خدا(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) آورد ، حضرت فرمود آیا نزد تو خورش نیست ؟ عرض کرد نه خیر یا رسول الله فقط سرکه هست ، حضرت فرمود چه خوب خورشی است سرکه در هر خانه سرکه باشد بی خورش نخواهد ماند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که بهترین خورشها نزد رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) سرکه و زیت بود، و میفرمود این خورش پیغمبران است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود چه خوب خورشی است سرکه فقیر

نشود خانه ایکه در آن سرکه باشد⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود چه خوب خورشی است سرکه سوداء را می شکند ، و صفراء را خاموش میکند ، و قلب را زنده نگاه میدارد ⁽⁴⁾.

الخلاء

(الخلاء) ⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که طول دادن در خلاء باعث بواسیر می شود ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) وقتی داخل خلاء می شد سرش را میپوشید⁽¹⁾.

در چند حدیث دارد که در خلا رو بقبله و پشت به قبله و رو به باد و پشت به باد ، و رو به آفتاب و ماه و پشت به ماه نکنید ⁽²⁾.

در حدیثی دارد که ابو حنیفه از نزد امام صادق(علیه السّلام) بیرون شد و امام هفتم بچه ای بود ایستاده بود ابو حنیفه پرسید ای بچه آدم غریب کجا دست باب برود ؟ امام هفتم (علیه السّلام) فرمود از جلو مسجد ، و کنار آبها ، و زیر درخت میوه دار ، و مقابل آفتاب ، دوری کند و هر جا که خواست دست به آب رود ( یعنی بشاشد مانعی ندارد ) ⁽³⁾.

الخمر

(الخمر) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که امام ششم از پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) روایت کند که فرمود من نماز نمیخوانم برای کیسه که در خمر فرو رفته باشد ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود با شراب خوار مجالست نکنید که وقتی لعنت وارد شود هر کس در مجلس حضور دارد همه را شامل میشود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر از امام باقر (علیه السّلام) نقل است که رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) ده نفر را لعنت کرده آنکه را که کشته است و آنکه را که حراست و نگاه داری میکند ، و فروشنده را ، و خریدار را ، و آنکه پولش را میخورد ، و آنکه آبش را میگیرد ، و آنکه حملش میکند ، و آنکه برایش حمل شده و آنکه ساقی است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر از امام باقر (علیه السّلام) نقل است که سئوال شد بزرگترین گناهان کبیره چیست ؟ فرمود خوردن خمر وشراب است⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که انکه همیشه خمر میخورد مثل بت

پرست است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر پرسید مدمن الخمر کیست ؟ فرمود آن است که

هر وقت گیرش آمد بیاشامده⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که هرکس خوردن شراب را ترک کند برای غیر خدا خدا هم از شراب خالص بیغش نصیبش کند ، راوی سئوال کرد برای غیر خدا ترک کند ؟ فرمود: بلی برای اینکه خود را نگاهداری کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که هرکس خمر بیاشامد تا چهل روز خدا

نمازش را قبول نکند ⁽²⁾.

دعاء

در حدیثی دارد که امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : بهترین دعاها آن است که از سینه پا ک و قلب پا کیزه صادر بشود⁽³⁾.

در حدیثی دارد که شخصی برادرش را در پشت سرش دعا کند

رزقش را جاری کند و بدیها را برطرف سازد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که دعاء برنده تر است از سر نیزه ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : دعاء سپر مؤمن

است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : دعاء سلاح مؤمن است و عمود دین و نور آسمانها و زمین است⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : دعاء بلاء را که آمده و یا میخواهد بیاید

دفع می کند⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : دعاء قضا و قدر را دفع میکند بعد از آنکه محکم شده بود ، پس زیاد دعاء کنید که آن کلید هر رحمتی است و پیروزی هر حاجتی است ، و بانسان نرسد آنچه که در نزد خدا است مگر بدعاء کردن ، و هر دری را که زیاد بکوبند امید آن هست که درب باز شود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که سلاح مؤمن دعاء است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : بر شما باد بسلاح أنبیاء ، عرض شد

سلاح انبیاء چیست ؟ فرمود : دعا است ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر فرمود : از دعاهای رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) این بود که

میفرمود : خدایا پناه میبرم بتو از زنیکه مرا پیر کند پیش از پیر شدنم ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که دوست دارد در گرفتاریها دعایش مستجاب شود باید در حال خوشی زیاد دعا کند ⁽²⁾.

الدُعابة والضحک

(الدُعابة والضحک) ⁽³⁾

در حدیثی دارد که عربی میامد نزد رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) و هدیه ای میاورد سپس عرض میکرد پول هدیه ما را بده ، رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) میخندید و گاهی که ملول میشد میفرمود ای کاش که آن عرب میامد نزد ما ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) میفرمود خنده بیجا از جهل و نادانی است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود خنده مؤمن تبسّم است ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: قهقهه از شیطان است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : زیاد خندیدن آبرو را میبرد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود زیاد خندیدن قلب را میمیراند⁽³⁾.

در حدیث دیگر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود کسی که خنده اش زیاد باشد هیبتش میرود⁽⁴⁾.

( دنیا ) در حدیثی دارد که : عمل بکن برای دنیای خود مثل اینکه همیشه در دنیا خواهی ماند ، و عمل بکن برای آخرت خود مثل اینکه فردا میخواهی بمیری⁽⁵⁾. .

امام صادق (علیه السّلام) فرمود : غافلترین مردم آن است که از تغیرات دنیا از حالی بحالی عبرت نگیرد و موعظه نشود⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر دارد که : دوستی دنیا و مال فتنه و آشوبی است

که انسان را از آخرت باز میدارد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که اگر دنیا به مقدار پر پشه ای ارزش داشت به کافر یک شربت آب نمی داد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : اگر دنیا را طلب کنی بآخرتت ضرر میخورد و اگر آخرتت را طلب کنی بدنیایت ضرر میرسد ، پس بدنیا ضرر بزن که سزاوار است بآن ⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : اگر برای انسان دو درّه طلا و نقره

جاری باشد ، دنبال سوّمی میرود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: خداوند وحی نمود به دنیا که خدمت بکن بکسی که مرا خدمت می کند و به تعب و زحمت بینداز کسی را که تو را خدمت می کند ⁽⁵⁾. ( لذا می بینی که آنهائیکه بیست و چهار ساعت بزمینهایشان ور می روند برکتی ندارد و آنهائیکه در وقت نماز ، نماز میخوانند و در وقت خواب ، خواب میروند . مالشان بیشتر و فکرشان سالم کار می کند و بدنشان سالمتر است ).

در حدیث دیگر دارد که : حبّ و دوستی دنیا سرآمد همه خطاها

است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که حب دنیا کور و کر و گنگ می کند و آدم

را ذلیل و خوار می نماید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که : دنیا زندان مؤمن است و از کدام زندان

خیری می رسد ⁽³⁾.

در جامع الاخبار ص 180 امام صادق (علیه السّلام) فرمود : طلب نکنید از دنیا چهار چیز را که نخواهید یافت آن را و حال آنکه محتاجید بآن ، یکی : عالم با عمل که بی عالم خواهی ماند ، دیگر : عمل بی ریاء که بی عمل خواهی ماند ، سوم : طعام بی شبهه که بی طعام خواهی ماند ، چهارم : رفیق بی عیب که بی رفیق خواهی ماند .

در حدیث دیگر دارد مَثَل دنیا مثَل آب دریا است ، هر چه آدم

تشنه بیاشامد عطش او زیادتر میشود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر کس بی اعتنا به دنیا باشد ، خداوند حکمت و علم را در قلبش ثابت می گرداند ، و زبانش را بان گویا

می کند ، و او را بینا می کند به عیبهای دنیا ، و درد و دواء آن را به اومعرّفی می کند ، و از دنیا سالم بیرون می شود بسوی دارالسلام که بهشت باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که ما دنیا را طلب می کنیم و دوست می داریم ، امام صادق (علیه السّلام) فرمود : برای چه ؟ عرض کرد: برای اینکه خود و عیالم را کمک کنم و صله رحم کنم و صدقه بدهم و حج کنم و عمره بجا آورم ، حضرت فرمود : این طلب دنیا نیست بلکه طلب آخرت است ⁽²⁾.

دَیْن

(دَیْن)⁽³⁾

در حدیث دارد که امام (علیه السّلام) بدهکاریهای مؤمنین را اداء خواهد کرد مگر مهر زنان را⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که اول قطره خون شهید کفاره گناهانش

میباشد جز بدهکاری که کفّاره اش ادا کردن آن است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که دوری کنید از بدهکاریکه آن زشتی دین

است⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : دوری کنید از بدهکاری که آن باعث ذلّت است در روز و باعث همّ است در شب ، و باید ادا شود چه در دنیا و چه در آخرت ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود: بدهکاری مثل طنابی است در زمین که

از طرف خدا هر وقت کسی را بخواهد ذلیل کند آن را به گردنش اندازد⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : دردی نیست مثل درد چشم و همّی

نیست مثل همّ و غم بدهکاری ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کسی که قرض کند و قصد دادنش را

نکند او مثل دزد است ⁽⁵⁾.

دٖین

(دٖین) ⁽⁶⁾

در حدیثی دارد که : مردی دین خود را کاملا بداند جایز نیست

برای او با اهل جهل هم سکنا باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که : خداوند این دین را یاری می کند بواسطه جماعتی که نصیبی در آخرت ندارند ⁽²⁾. مثل بعض از اصحاب پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) .

ذکر

(ذکر)⁽³⁾

در حدیثی فرمود : بهترین حدیث ذکر خدا گفتن است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که خدا فرمود : من همنشین کسی هستم که مرا یاد کند ⁽⁵⁾.

در حدیثی دارد که : مردی از رسول خدا(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) سئوال کرد که کدام یک از اهل مسجد بهترین مردمند ؟ فرمود : هرکس بیشتر ذکر خدا کند ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر دارد که : خدا فرموده یاد من در هر حالی نیکو

است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که : زیاد ذکر خدا کنید در هر ساعتی از ساعتهای شب و روز چون خداوند امر فرموده به زیاد ذکر گفتن ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد : کسی که مشغول ذکر من باشد و از من سئوال نکند من بهترین چیز را به او بدهم که به سائل خود میدهم ⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که هر کس مرا در پنهانی یاد کند من او را

در آشکار یاد کنم ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر خداوند به حضرت عیسی (علیه السّلام) میفرماید : ای عیسی تو مرا در پیش خود یاد کن منهم تو را در پیش خود یاد می کنم ⁽⁵⁾.

ذنب

(ذنب) ⁽⁶⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : گناه بنده را از رزق

محروم می کند .

در حدیث دیگر دارد که : مردی گناه می کند و بواسطه آن گناه خدا او را داخل بهشت میکند ؟ راوی عرض کرد بواسطه گناه خدا او را داخل بهشت می کند ؟ فرمود : بلی او گناهی می کند و همیشه از آن گناه شرمنده است و خود را ملامت میکند و ترسان است ، خداوند هم رحمش می کند و داخل بهشتش می کند⁽¹⁾.

در حدیث دیگر فرمود : بنده وقتی گناهش زیاد شد و عملی نداشته باشد که کفاره آن شود خدا او را مبتلا می کند به حزن و غم و اندوه تا کفاره گناهش شود ⁽²⁾.

در حدیث دیگر فرمود : بنده به واسطه یک گناهی از گناهانش یک سال حبس می شود ، و نگاه می کند در بهشت می بیند زنهایش در بهشت در ناز و نعمت هستند⁽³⁾.

در حدیث دیگر فرمود : مؤمن در خواب خوابهای بد می بیند و آن کفاره گناهش می شود ، و اندوهگین می شود و آن کفاره

گناهش می شود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : گناهانیکه نعمت را تغییر می دهد ستم کردن است و گناهانی که موجب پشیمانی است ، آدم کشی است ، و گناهانی که موجب آمدن نقمت و پاداش بد میشود ، ظلم است و گناهانی که موجب هتک سترمیشود ، شراب خوری است ، و گناهانی که موجب حبس رزق می شود ، زنا کردن است ، و گناهانی که موجب زود رسیدن خرابی است ، قطع رحم است ، و گناهانیکه موجب قبول نشدن دعاء است و تاریکی هوا، عقوق پدر و مادر است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام هشتم (علیه السّلام) فرمود: هر وقت بندگان گناه بی سابقه انجام دادند خداوند هم بلاهای بی سابقه برای ایشان میفرستد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام پنجم (علیه السّلام)فرمود : هیچ رنجی بمؤمن نمیرسد مگر بواسطه گناه و آنچه را خدا عفو فرموده بیش از این است ⁽³⁾.

ذوالفقار

در حدیثی دارد که سئوال شد از ذوالفقار شمشیر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم )

حضرت رضا (علیه السّلام) فرمود : جبرئیل از آسمان آورد و حلقه آن از نقره بود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر سئوال از ذوالفقار شد، امام هشتم فرمود جبرئیل از آسمان آورد و حلقه اش از نقره بود و آن نزد من است ⁽²⁾.

ریاست

در حدیثی دارد که امام باقر (علیه السّلام) فرمود : ریاست صلاحیت ندارد مگر برای اهلش ⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : ملعون است کسی که طلب ریاست کند ، و ملعون است کسی که قصد ریاست کند ، و ملعون است کسی که حدیث نفس کند ( بگوید اگر من بجای فلانی بودن این کار را انجام میدادم )⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : کسی که اراده ریاست کند هلاک شده ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بیاید زمانیکه مرد طلب ریاست کند برای دنیا ، و خود را مشهور کند به بد زبانی تا مردم از او بترسند و کارهای خود را باو واگذار کنند ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بیاید زمانیکه فقیه طلب فقه کند برای طلب دنیا و ریاست ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : ای حفص عقب رو باش و پیش رو مباش ⁽³⁾.

الرؤیا

(الرؤیا) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که امام باقر (علیه السّلام) فرمود : خواب مؤمن بین آسمان و زمین پرپر می کند تا وقتیکه صاحبش آن را تعبیر کند یا دیگری برای او تعبیر کند ، آنوقت در زمین می ماند ، پس خواب خود را به هر کس نگوئید مگر به کسی که عاقل باشد⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : خواب راست یک جزء از هفتاد جزء

پیغمبریست ⁽¹⁾

در حدیث دیگر دارد که امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : صبح که می شد رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) میفرمود : آیا مبشراتی دارید یعنی کسی که خوابی دیده بگوید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : خواب را نباید بکسی بگوئی مگر برای مؤمنیکه از حسد و ستم کردن خالی باشد⁽³⁾.

ربا

(ربا) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : یک درهم ربا سخت تر است نزد خدا از سی زنا که با محرم خود باشد مثل خاله و عمه ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : یک درهم ربا سخت تر است نزد خدا از هفتاد زنا که با محرم خود باشد ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : یک درهم ربا بزرگتر

است نزد خدا از هفتاد زنا که در خانه خدا باشد با محرم خود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر از رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) نقل کند که ربا هفتاد جزء است که آسانترین آن مثل این است که با مادر خود در خانه خدا زنا کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : بخدا قسم ربا در این امت مخفی تر است از جای پای مورچه روی سنگ صاف ⁽³⁾.

رَحْم

در حدیثی از رسول خدا نقل شده که فرمود : رحم کن کسی را

که در زمین است تا رحمت کنند کسانیکه در آسمانند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: رَحمْ کنید عزیزی را که ذلیل شده و مالداری را که فقیر شده ، و عالمی را که در زمان جهّال واقع شده ⁽⁵⁾.

رَحِم

در حدیثی دارد که امام باقر (علیه السّلام) فرمود : وقتی قطع رحم شد مالها

بدست اشرار می افتد ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : چیزیکه ثوابش از همه چیز زودتر میرسد ، صله رحم است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : روز قیامت رَحِم به عرش آویخته می گوید: خدایا هر که مرا پیوست ، بپیوندش و هر که از من برید تو از او بیر⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : صله رحم و احسان حساب را آسان کنند ، و از گناه کردن حفظ کنند ، پس صله رحم کنید ، و به برادران خود احسان کنید اگرچه بوسیله سلام کردن خوب باشد و جواب سلام دادن ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : وصیّت می کنم اُمت خودم را به آنهائیکه حاضرند و آنهائیکه غائب هستند و بآنهائیکه در پشت پدران و شکم مادرها هستند تا روز قیامت باینکه صله رحم کنند اگر چه بفاصله یکسال راه باشد چون صله رحم از دین است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود یکسال راه برو وصله رحم بکن⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام رضا (علیه السّلام) فرمود : صله رحم بکن ولو بیک شربت آب باشد ، و بهترین صله رحم آن است که آزار باو نرسانی ، و صله رحم مرگ را بتأخیر اندازد ، و دوستی خانواده آورد⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : صله رحم ، اعمال را پاک کند ، و بلا را دور سازد ، و اموال را برکت دهد و عمرش را طولانی کند، و روزیش را وسعت دهد، و در میان خانواده محبوبش سازد ، پس از خدا بپرهیزید و صله رحم کنید⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : صله رحم حساب روز قیامت را آسان کند ، و عمر را طولانی کند، و از مردن بد نگاهش دارد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام رضا (علیه السّلام) فرمود : مردی که از عمرش سه سال مانده ، صله رحم میکند ، خدا عمرش را سی سال قرار می دهد ،

و خدا هر چه بخواهد میکند⁽¹⁾.

رزق

(رزق)⁽²⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : خدایا از تو سئوال میکنم رزق روز بروز را نه کمتر که بدبخت بشوم و نه زیاد که طغیان کنم ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : رزق را حرص حریص نمیاورد ، و نخواستن کسی مانع نمی شود، و اگر کسی از رزقش فرار کند چنانچه از مرگ فرار میکند هر آینه به او خواهد رسید چنانچه مرگ باو خواهد رسید ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بعض مردم رزقشان قرار داده شده به شمشیر زدن ، و بعضی به تجارت و بعضی به زبانش ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود: من دشمن می دارم هر مردی را که دهنش را باز کند و بگوید خدایا مرا رزق

بده و دنبال کاری نرود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود: یادی از مصر شد، رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : در آن طلب رزق کنیدولی انجانمانید⁽²⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق(علیه السّلام) نقل کند که هر کس رزق کم را کوچک شمارد ، از رزق زیاد محروم میشود⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : رزق بازن

و عیال مندیست ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) به اسحاق بن عمار فرمود :ای اسحاق رزق کم را کم ندان که از رزق زیاد محروم میشوی ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که رزق و معاشش تنگ شده حیوان کوچک بخرد و بزرگ کند و بفروشد ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام سجاد (علیه السّلام) فرمود : رزق به حماقت موکل است و محرومیّت به عقل ، و بلاء به صبر ⁽⁷⁾.

رفق

(رفق) ⁽¹⁾

در حدیثی دارد که هر وقت خداوند به اهل بیتی خیر و خوبی خواسته باشد روزی ایشان کند رفق و مدارا کردن در زندگانی را⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود: هر جائیکه رفق و مدارا باشد نیکی است و هر جا نباشد بدیست ⁽³⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : در رفق و نرمی برکت است و کسی که رفق و مدارا ندارد خیری نیست⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : برای هر چیزی قفل است .

و قفل ایمان رفق و مدارا است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود کسی که رفق نصیبش شد ایمان نصیبش خواهد شد ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود کسی که در کارش مدارا

زراعت باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام باقر(علیه السّلام) فرمود : بهترین عملها زراعت است ، انسان زراعت می کند خوب و بد از آن میخورد ، خوبها که می خورند برای او استغفار میکنند ، و بدها که میخورند خورنده را لعنت می کنند و پرنده ها و چرنده ها از آن میخورند⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود زراعت کنندگان گنجهای مردمند، و میکارند در حالیکه پا کیزه ترین چیزی است که خدا خارج می کند و روز قیامت بهترین مردمند از جهت مقام و منزلت و ایشان را مبارک می نامند⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که سئوال شد از فلّاحین ، امام صادق (علیه السّلام) فرمود: ایشان زراعت کنندگانند که گنجهای خدا هستند ، و هیچ پیغمبری نبوده مگر آنکه زارع بوده مگر حضرت ادریس که او خیاط بوده است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : کیمیای بزرگ زراعت است ⁽⁵⁾.

الزَکاة

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود: هر وقت زکات را ندهند زمین برکت خود را ندهد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : اموال خود را بواسطه دادن زکاة حفظ و نگاهداری کنید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: هر کس یک درهم را در راه حق منع کند و ندهد مجبور می شود دو درهم را در غیر راه حق صرف کند و خرج نماید⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق لا فرمود : هیچ مالی از بین نمیرود

مگر بواسطه ندادن زکاة⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: هر کس زکاة ندهد مار گرو کچلی را خداوند به گردنش میپیچد که از مغز سرش بخورده⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : ملعون است ملعون

است مالیکه زکاتش داده نشده⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که یک قیراط ( که چهار جو باشد ) از مالش زکاة نداده باشد ( باو گفته می شود) می خواهی یهودی بمیر و یا نصرانی⁽²⁾.

در چند حدیث دارد که اگر قدرت داری انقدر زکاة بده که آن

فقیر بی نیاز شود⁽³⁾.

زمان

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود: زود است که بیاید بر شما زمانیکه نجاتی نباشد برای صاحب دین مگر برای کسی که گمان کنند او ابله است و تحمل کند که به او می گویند ابله است عقل ندارد ⁽⁴⁾.

زَمْزَمْ

چند اسم دارد ، یکی ( رکضه جبرئیل (علیه السّلام) ) دوم : ( سقیا

اسماعیل ) ، سوم : ( حفرة عبد المطلب ) ، چهارم : ( زمزم )، پنجم : ( مضنونة )، ششم : ( سقیا ) ، هفتم : ( طعام طعم )، هشتم : ( شفاء سقم )⁽¹⁾.

در حدیثی دارد که : زمزم از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر بود ، وهمیشه جاری بود ولی تاخت و تاز کرد بر آبهای دیگر خدا هم غضب کرد بر آن و چشمه ای از صبر در آن جاری کرد⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که : آب زمزم دواء هر دردی است هر

دردی که میخواهد باشد⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : اگر برای اُمّتم مشقت نداشت ، یک دلو و یا دو دلو از آن آب میگرفتم ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) ، در مدینه بود و از آب زمزم هدیه میطلبید ⁽⁵⁾.

الزّنا

در حدیثی دارد که امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : بپرهیزید از زنا که رزق

و پاکیزه است برای تو بهشت⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: کسی که برادر مؤمنش را زیارت کند ، خدا می فرماید مرا زیارت کردی و ثوابت با من است و کمتر از بهشت برای تو ثواب نخواهم داد ( یعنی بهشت ثواب تو است ) ⁽²⁾.

زیتون

در حدیث دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : زیتون آب کمر را زیاد می کند⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که مردی گفت : زیتون بادها را به هیجان

آورد ، امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بلکه بادها را بر طرف سازد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : از چیزهائی که حضرت آدم (علیه السّلام) به هبة الله پسرش وصیت کرد آن بود که فرمود: زیتون بخور که از درخت مبارکی است ⁽⁵⁾.

سئوال

(سئوال)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : دوری کنید از سؤال کردن که ذلّت است در دنیا و فقر است که با عجله بسوی خود کشیده اید ، و حساب درازیست در روز قیامت ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : ردّ نکنید مسائل را ولو به سّم سوخته گوسفند⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق از رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) نقل کند که فرمود خواهش گداها را رد نکنید ، که اگر گداها دروغ نمی گفتند رستگار نمی شد کسی که ایشان را ردّ می کرد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بنده ای نیست که بدون حاجت گدائی کند جز آنکه خداوند او را پیش از مرگش محتاج کند و جهنّم را برای او قرار دهد ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : خطاب شد بموسی ای موسی سائل را گرامی دار ، یا به بخشش کم و یا به نحو خوبی

ردّش کن ، بجهت آنکه نمیدانی سائل از انس است و یا جن ممکن است ملکی باشد از ملائکه رحمان برای امتحان تو آمده باشد ، که نسبت به آنچه خدا بتو داده چه خواهی کرد⁽¹⁾.

سؤر

(سؤر)⁽²⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود: هر چیزیکه گوشتش خورده میشود از سؤر آن می شود آشامید و وضوء گرفت ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : در جواب کسی که از سؤر گربه سئوال کرد - : آن از اهل بیت است⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : من امتناع نمی کنم از طعامی که گربه از آن خورده و نه از آشامیدنی که از آن آشامیده است⁽⁵⁾.

سبت

(سبت)⁽⁶⁾

در حدیثی دارد که سبت مال بنی هاشم است و یک شنبه مال بنی

امیه است پس دوری کنید از یک شنبه ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : سبت مال ما است و یک شنبه مال بنی امیه است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : اگر کسی اراده سفر دارد پس باید روز سبت ( شنبه ) باشد ، چون اگر سنگی از کوهی روز شنبه کنده شود خداوند آن را به جای خود برگرداند⁽³⁾.

ستّه

(ستّه)⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : خداوند شش طائفه را به واسطه شش چیز عذاب خواهد کرد ، عرب را به عصبیّت ، کدخداها را به کبر ، و فرمانده ها را به ستم کردن ، فقهاء را به حسادت ، تجّار را به خیانت . اهل دهات را به جهل ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : خداوند برای من شش چیز را کراهت داشته منهم برای اوصیاء فرزندانم بعد از خودم و تابعین ایشان کراهت دارم ، یکی : در نماز بازی کردن ، دوم : در حال

روزه با زنش شوخی کند ، سوم : بعد از صدقه دادن منّت گذارد ، چهارم : در حال جنابت به مسجد برود ، پنجم : به خانه های مردم نگاه کند ، ششم : در قبرستان بخندد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : شش چیز بعد از مؤمن ثوابش بهاو می رسد ، فرزندی که برای او استغفار کند ، و قرآنیکه نوشته باشد ، و بعد خودش خوانده شود ، و درخت کاری ، و کندن قناة ، و صدقه جاریه مثل کاروان سرا و آب انبار ، و حسینیه و مسجد ، و کتابیکه از آن استفاده شود ، و کار خوبی که بعد از خودش به آن عمل شود⁽²⁾.

سخاوت

در حدیثی دارد که با سخاوت ترین مردم کسی است که زکات

مالش را ادا کند ⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که خدا به موسی وحی نمود که سامری را

نکش چون او سخی است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : سخاوت درختی است در بهشت هر کس به شاخه ای از شاخه های آن آویزان شود ، داخل بهشت می شود⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : مرد با سخاوت نزدیک به خدا است و نزدیک به بهشت است و نزدیک به مردم است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : مرد با سخاوت از طعام مردم می خورد که از طعامش بخورند ولی شخص بخیل از طعام کسی نمی خورد که از طعامش نخورند⁽³⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) سئوال شد که حدّ سخاوت چیست ؟ فرمود : آن است که خارج کنی از مال خود آنچه را که خدا واجب کرده . و به اهلش برسانی ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : سخی ترین مردم کسی است که واجبات مالیش را اداء کند ⁽⁵⁾.

سدر

(سدر) ⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : سر خود را با ورق سدر بشوئید که هر ملک مقرّب و هر نبی مرسل آن را پاک دانسته و کسی که سرش را به ورق سدر بشوید تا هفتاد روز وسوسه شیطان را خدا از او دور گرداند، و کسی که هفتاد روز خدا وسوسه شیطان را از او دورسازد ، معصیت خدا نکند و کسی که معصیت خدا نکرد داخل بهشت شود⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم(علیه السّلام) فرمود : شستن سر با ورق سدر رزق را جلب کند جلب کردنی یعنی رزق را بکشاند و بیاورد⁽³⁾.

سرّ

(سرّ) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که : هر کس راز و سرّ خود را کتمان کند

و بپوشاند خیر و خوبی را در دست دارد⁽⁵⁾.

سراج

(سراج) ⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : روشن کردن چراغ قبل از غروب آفتاب فقر را برطرف سازد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که چون امام باقر (علیه السّلام) از دنیا رفت ، امام صادق (علیه السّلام) امر فرمود که در اطاقی که امام باقر (علیه السّلام) ساکن بود چراغ روشن کنند ، تا وقتیکه امام صادق (علیه السّلام) از دنیا رفت ، امام کاظم (علیه السّلام) امر فرمود در اطاق پدرش چراغ روشن کنند تا آخر حدیث ⁽³⁾.

سعادت

در حدیثی دارد که پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : از سعادت مرد آن است که دخترش در خانه اش حیض نبیند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : از سعادت مرد آن است خودش قیّم و سرپرست عیالش باشد⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام چهارم (علیه السّلام) فرمود : از سعادت مرد آن است

که اولادی داشته باشد که کمکش کنند ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : از سعادت مرد مسلمان آن است که خانه وسیعی داشته باشد ⁽²⁾.

سعتر

(سعتر)⁽³⁾

در حدیثی دارد که امام هفتم (علیه السّلام) به کسی که از رطوبت شکایت داشت فرمود : مرزه خشک را صبح ناشتا یک کف بخورد ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم(علیه السّلام) فرمود : دواء حضرت امیرالمؤمنین (علیه السّلام) مرزه بود و می فرمود : در معده تولید پُرز می کند مثل پرز قطیفه ⁽⁵⁾.

سِعْر

(سِعْر) ⁽⁶⁾

در حدیثی امام ششم (علیه السّلام) فرمود: خداوند ملکی را موکل کرد به

نرخها که هر کاری خواسته انجام دهد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: خداوند ملکی را موکل نرخها کرده نه بواسطه کمی گران می شود و نه بواسطه زیادی ارزان ⁽²⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود: قیمت گذاری با خدا است هر وقت خواست بالا می برد و هر وقت خواست پائین می برد⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که نزد امام چهارم صحبت گرانی شد، فرمود : من چه کار به گرانی دارم ، گران باشد با خدا است و ارزان باشد با اوست ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : علامت اینکه خداوند از بندگانش راضی است آن است که سلطان وقت عادل باشد و نرخها ارزان ، و علامت غضب خدا بر بندگانش آن است که پادشاه وقت ستمگر باشد و نرخها گران⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام ششم (علیه السّلام) فرمود :گرانی انسان را بد اخلاق

می کند ، و امانت داری میرود و مرد مسلمان را دلتنگ می کند ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که به پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) گفته شد اگر نرخ تعیین می فرمودید خوب بود ، به جهت آنکه نرخها کم و زیاد می شود ، حضرت فرمود : نمی خواهم خدا را با بدعت ملاقات کنم بگذارید مردم بعضی از بعض دیگر استفاده کنند و نان بخورند ⁽²⁾.

سَعْی

(سَعْی) ⁽³⁾

در حدیثی دارد که امام حسن (علیه السّلام) فرمود : کسی که کوشش کند در حاجت برادر مسلمانش مثل این است که نه هزار سال عبادت خدا کرده که روزها روزه بوده و شبها به عبادت ایستاده بوده ⁽⁴⁾.

سفر

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) از پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) نقل کند که فرمود : آیا به شما خبر ندهم به بدترین مردم ؟ عرض کردند : بلی یا رسول الله ، فرمود : کسی که تنها سفر کند ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : صدقه بده و هر روز خواستی سفر کن⁽¹⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : سفر کنید سالم بمانید ، و جهاد کنید تا غنیمت برید ، و حج کنید تا بی نیاز شوید ⁽²⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود: سفر قطعه ای از عذاب است هر کدام سفرش بسر آمد زود برگردد بسوی اهل بیتش ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : بر شما باد که شب سفرکنید چون شب زمین در زیر پای می پیچد ⁽⁴⁾.

سفرجل

(سفرجل) ⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) از امیرالمؤمنین (علیه السّلام) نقل کند که خوردن به قلب ضعیف را قوّت دهد، و معده را پاکیزه کند، و شخص ترسو را شجاع می نماید⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: به غم غمگین را می برد،

چنانچه دست عرق را از پیشانی میبرد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: خدا پیغمبری نفرستاده مگر آنکه با او بوی به بوده است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که به بخورد خداوند تا چهل روز حکمت را بر زبان او جاری سازد⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که ناشتا به بخورد ، آبش پا کیزه و بچه اش نیکو شود ⁽⁴⁾.

سَفَه و سفیه

(سَفَه و سفیه) ⁽⁵⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود :سفه خُلقی است پست ، بلند بالائی میکند با کسی که از او پست تر است و فروتنی می کند با کسی که از او بالاتر است ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر فرمود : کدام سفیه است که از شارب خمر ( خورنده شراب ) سفیه تر باشد ؟ یعنی شارب خمر از همه

سفیدتر است )⁽¹⁾.

در حدیث دیگر سئوال شد که سفیه کدام است ؟ امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که جنسی که یک درهم ارزش دارد ، بخرد به چند مقابل ⁽²⁾.

سقی

(سقی) ⁽³⁾

در حدیثی دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بهترین صدقه ها خنک نمودن جگر تشنه است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : خدا دوست میدارد خنک کردن جگر تشنه را ، و هرکس خنک کند جگر تشنه را چه حیوان باشد یا انسان خداوند روز قیامت از سایه خود سایه بر سر او اندازد روزیکه سایه ای نباشد مگر سایه خدا⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام ششم از امام اول (علیه السّلام) نقل کند که اول چیزیکه خداوند ابتداء می کند به مزد دادن آن برای خدا آب دادن است ⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که آب بدهد در جائی که آب هست ثوابش مثل این است که یک بنده آزاد کرده و اگر آب بدهد در جائی که آب یافت نمی شود مثل این است که یک نفر را زنده کرده و هر کس یک نفر را زنده کند ، مثل این است که همه را زنده کرده است ⁽¹⁾.

سکّر

(سکّر)⁽²⁾

در حدیثی دارد که اول کسی که شکر را بدست آورد ، حضرت

سلیمان ابن داود (علیه السّلام) بود⁽³⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) شکر صدقه میداد گفته شد : آیا شکر صدقه می دهی ؟ فرمود: بلی ، چون چیزی بهتر از شکر پیش من نیست دوست میدارم بهترین چیز را صدقه بدهم ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که موسی بن جعفر (علیه السّلام) وقت خواب شکر میل میفرمود ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : اگر مردی هزار درهم

داشته باشد و غیر آن چیزی نداشته باشد و همه را شکر بخرد اسراف نکرده است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) به بشیر فرمود : ای بشیر به چه چیز مریضهای خود را مداوا می کنید ؟ عرض کرد : به این دواهای تلخ ، فرمود: نه هر وقت یکی از شماها مریض شد شکر سفید را بگیرید و بکوبید و آب سرد بر روی آن بریزید و به او بخورانید به جهت آنکه هر کس در دواهای تلخ شفا قرار داده در شیرین هم می تواند قرار دهد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : اگر پنیر به همه چیز ضرر دارد و نفع ندارد ، شکر برای همه چیز خوب است و ضرری ندارد ⁽³⁾.

سکوت

در حدیثی دارد که امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : زبان خود را حفظ کن تا عزیز باشی ، و مردم را به گردن خود سوار مکن ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر دارد که رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود: آیا تو را راهنمایی نکنم بچیزیکه خداوند بواسطه آن تو را داخل بهشت کند ؟ عرض کردند بلی یا رسول الله ، فرمود عطا کن آنچه را خدا به تو عطا کرده⁽¹⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : زبانت را حفظ کن که آن صدقه است برای نفس خودت ، سپس فرمود : بنده حقیقت ایمان را درک نکند تا اینکه زبان خود را حفظ کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام رضا (علیه السّلام) فرمود : سکوت محبت می آورد و راهنما است بر هر خوبی ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: اگر چیزی شوم هست آن در زبان است⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام چهارم(علیه السّلام) فرمود زبان انسان در هر صبحی مشرف می شود بر تمام جوارح او و می گوید: چگونه صبح کردید ؟ می گویند ما در خیر و خوبی هستیم اگر تو بگذاری و زبان را قسم می دهند که ما راواگذار چون بواسطه تو ثواب و عقاب

می کشیم⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که مردی آمد نزد رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) عرض کرد : یا رسول الله مرا وصیّت کن ، حضرت فرمود: زبانت را حفظ کن ، تا سه مرتبه عرض کرد: مرا وصیت کن و حضرت فرمود زبانت را حفظ کن وای بر تو مردم بصورت به جهنّم وارد نمی شوند مگر بواسطه زبانشان ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) دستش را گذاشت بر دهنش و فرمود : ای سالم زبانت را حفظ کن تا سالم بمانی و مردم را به گردن ما سوار مکن ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : سکوت گنجی است بسیار ، و زینت شخص حلیم و بردبار است ، و عیب جاهل را می پوشاند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام امیرالمؤمنین(علیه السّلام) فرمود : زبانت را حفظ کن چنانچه طلا و نقره ات را حفظ می کنی ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق(علیه السّلام) فرمود : لقمان به پسرش فرمود :

اگر خیال کنی سخن نقره است پس بدانکه سکوت طلا است ⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بنده مؤمن همیشه نیکوکار نوشته شود مادامیکه سخن نگفته باشد ، و چون سخن گوید ( اگر خوب گفته باشد ) نیکوکار و اگر بد گفته باشد بدکار نوشته شود ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که : زبان مثل سگ گزنده است اگر او را

رها کنی گاز خواهد گرفت ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کمتر چیزیکه مردم از شماها راضی هستند آن است که زبانتان را از ایشان باز داری ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : کسی که از خدا بترسد زبانش کُند شود⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : کسی که مالک زبانش نباشد پشیمان شود⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : نجات مؤمن در حفظ

زبانش میباشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) از پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) نقل فرماید که : خداوند زبان را چنان عذاب کند که هیچ یک از جوارح را آنطور عذاب نکرده باشد ، زبان عرض کند : خدایا مرا چنان عذاب کردی که هیچ یک از جوارح را آنطور عذاب نکردی ؟ خطاب رسد که چون از تو کلامی صادر شد که خونهای حرام ریخته شده و مالهای حرام غارت شد ، و فَرجهای حرام هتک شد ، به عزّت و جلالم تو را عذابی کنم که هیچ یک از جوارح تو را مثل آن عذاب نکرده باشم ⁽²⁾.

سلام

در حدیثی دارد که امام صادق(علیه السّلام) فرمود : ابتداء به سلام کنید ، و اگر کسی قبل از سلام دادن سخن گفت جوابش ندهید⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : اگر یهودی و یا نصرانی و یا مشرک به تو سلام داد بگو : علیک ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام باقر (علیه السّلام) فرمود : خدای عز وجل دوست دارد فاش سلام گفتن را⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : نزدیک ترین مردم بخدا و رسول خدا آن است که ابتداء به سلام کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : سه طائفه سلام داده نمیشوند ، کسی که دنباله جنازه می رود ، و کسی که نماز جمعه می رود ، و کسی که در حمّام است ⁽³⁾.

در حدیث دیگر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : سلام مستحب است ولی جوابش واجب است ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : به اهل کتاب ابتداء بسلام نکنید ، و اگر ایشان بشما سلام دادند بگوئید : و علیکم ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که بگوید : السلام علیکم ده ثواب دارد ، و کسی که بگوید : السلام علیکم ورحمة الله بیست ثواب داردو کسی که بگوید : السلام علیکم ورحمة الله

وبرکاته سی ثواب دارد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر دارد که امام صادق (علیه السّلام) فرمود : سواره بر پیاده سلام بدهد ، و رونده بر نشسته سلام بدهد ، و اگر جماعتی بر یک دسته مرور کند . دسته کم بر دسته زیاد سلام بدهد ، و یک نفر بر جماعت سلام بدهد ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کوچک بر بزرگ سلام بدهد، و مرور کننده بر نشسته سلام بدهد، و دسته کم بر دسته زیاد سلام بدهد⁽³⁾.

سِلْق

(سِلْق) ⁽⁴⁾

در حدیثی دارد که امام هشتم (علیه السّلام) فرمود : به مریضهای خود برگ چغندر بدهید که در آن شفاء است و با آن دردی و فسادی نیست ، ومریض را بخواب راحت می کشاند، و ریشه آن را نخورید که سوداء را به هیجان می آورده⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام رضا (علیه السّلام) فرمود : چغندر رگ خوره را قطع

می کند و داخل شکم کسی که سینه پهلو دارد نشد چیزیکه مثل چغندر باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود: خداوند خوره را از یهود برطرف کرد بواسطه خوردن ایشان چغندر را و بواسطه خارج کردن رگها از گوشت ⁽²⁾.

سمک

(سمک) ⁽³⁾

در حدیثی دارد که امام صادق(علیه السّلام) فرمود : خوردن ماهی جسم را آب می کند ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : ماهی تازه جسد را آب می کند ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر فرمود : ماهی تازه پیه چشم را آب میکند⁽⁶⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : بر شما باد بخوردن ماهی که اگر بدون نان بخوری تو را کفایت کند و اگر با نان بخوری گوارا

باشد⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : إدامه بخوردن ماهی ندهید که جسد را آب می کند ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که شب بخوابد و در شکمش ماهی باشد و خرما و یا عسل نخورده باشد تا صبح رگ فالج در جنگ باشد ( یعنی هر وقت شب ماهی خوردید خرما و یا عسل بعدش بخورد والا ضرر دارد )⁽³⁾.

در حدیثی دارد که به امام یازدهم(علیه السّلام) کسی شکایت کرد از خون و صفراء ، عرض کرد اگر حجامت کنم صفرا به هیجان آید ، و اگر حجامت را بتأخیر اندازم خون ضرر رساند ، حضرت فرمود: حجامت کن و بعدش ماهی تازه کباب کن و بخور ، راوی گوید: دو مرتبه مسئله را سئوال کردم حضرت در جواب فرمود: حجامت کن و ماهی تازه را کباب کن و با آب و نمک میل کن ، راوی گوید : این عمل را انجام دادم عافیت یافتم و غذای من همان شد ⁽⁴⁾.

سَمْن

(سَمْن)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق(علیه السّلام) فرمود : دوری کنید از روغن که برای بزرگ سالان ملایم نیست ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : وقتی شخص به پنجاه سال رسید نخوابد در حالیکه در شکمش چیزی از روغن باشد⁽³⁾.

در حدیث دیگر از امام صادق(علیه السّلام) فرمود : روغن دواء است و آن در زمستان بهتر است از تابستان و چیزی بخوبی آن داخل شکم نشده است ⁽⁴⁾.

در چند حدیث دارد که روغن برای بزرگ سالان خوب نیست ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : خوب خورشی است روغن ⁽⁶⁾.

السُنّة

(السُنّة )⁽¹⁾

در حدیثی دارد که امام صادق به فرمود : بهترین ست ها ،

سنت انبیاء است⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) سنتهای خوبی را قرار داده پس سزاوار است که مردم از آنها پیروی کنند⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که کار خوبی را سنّت گذارد ثوابش و ثواب کسی که عمل به آن کرده ، مال او خواهد بود تاروز قیامت بدون اینکه از اجر ایشان چیزی کم شود ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : آثار و سنّت پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) را پیروی کنید و به هوای نفس و رأی خود عمل نکنید که گمراه شوید ⁽⁵⁾.

سواک

(سواک) ⁽¹⁾

در حدیث دارد که امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فرمود : دهانهای شما راه قرآن است ، پس آن را پاک کنید به مسوا ک نمودن ⁽²⁾.

در حدیث دیگر دارد که فرمود : مسواک کردن در وقت سحر

مستحب است ⁽³⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : دو رکعت نماز با مسواک افضل است از هفتاد رکعت که بدون مسواک باشد ، و پیغمبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : اگر مشقت نبود برای امتم هر آینه واجب می کردم مسواک را برای هر نمازی ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر فرمود : در حمّام مسواک کردن باعث مرض

دندان می شود⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام هفتم (علیه السّلام) فرمود : مسواک دهان را پاک

می کند و خدا را راضی می نماید⁽¹⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : مسواک از سنّت پیغمبران است ⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : مسواک کردن چشم را جلا می دهد و آب ریزی چشم را برطرف می کند⁽³⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود : بر تو باد به مسوا ک کردن نزد هر وضوئی ⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : در مسواک کردن دوازده خصلت است اولاً : آن از سنّت است ، ثانیاً : پاک کننده دهان است ، سوم آنکه جلا دهنده چشم است ، چهارم آنکه خدا را راضی می کند ، پنجم : آنکه بلغم را می برد ، ششم : آنکه حافظه را زیاد می کند ، هفتم : آنکه دندان را سفید می کند ، هشتم : آنکه حسنات را زیاد می کند ، نهم : آنکه زنگ دندانها را می برد. دهم، آنکه لثه را محکم می کند ، یازدهم : آنکه اشتها آور است . دوازدهم ، آنکه ملائکه را خوشحال می کند ⁽⁵⁾.

سوء الخُلق

(سوء الخُلق)⁽¹⁾

در حدیثی دارد که خداوند امتناع دارد که توبه آدم بد اخلاق را قبول کند گفته شد : برای چه ای رسول خدا ؟ فرمود : برای آنکه هر وقت از گناهی توبه کند در گناه بزرگتری واقع شود⁽²⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : بداخلاقی عمل را فاسد سازد، چنانچه سرکه عسل را فاسد می کند. یعنی خواص عسل را از بین می برد⁽³⁾.

در حدیث دیگر پیغمبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم ) فرمود: بدخلقی شوم است و اطاعت زن نمودن پشیمانی دارد⁽⁴⁾.

در حدیث دیگر امام صادق (علیه السّلام) فرمود : کسی که بداخلاق باشد ، خود را عذاب کرده است ⁽⁵⁾.

در حدیث دیگر امام اول فرمود : کسی که بداخلاق باشد ، اهل

بیتش را ملول نموده است ⁽⁶⁾.