اشارة
سرشناسه: مجلسی محمد‌باقربن محمدتقی ۱۰۳۷ - ۱۱۱۱ق.
عنوان و نام پدیدآور: بحارالانوار: الجامعة لدرر أخبار الائمة الأطهار تالیف محمدباقر المجلسی.
مشخصات نشر: بیروت داراحیاء‌التراث‌العربی [۱440].
مشخصات ظاهری: ج - نمونه.
یادداشت: عربی.
یادداشت: فهرست نویسی بر اساس جلد بیست و چهارم، ۱۴۰۳ق. [۱۳۶۰].
یادداشت: جلد۱۰۸،۱۰۳،۹۴،۹۱،۹۲،۸۷،۶۷،۶۶،۶۵،۵۲،۲۴(چاپ سوم: ۱۴۰۳ق.=۱۹۸۳م.=[۱۳۶۱]).
یادداشت: کتابنامه.
مندرجات: ج .۲۴. کتاب‌الامامة. ج.۵۲. تاریخ‌الحجة. ج۶۷،۶۶،۶۵. الایمان و الکفر. ج.۸۷. کتاب‌الصلاة . ج. ۹۲،۹۱ .الذکر و الدعا. ج. ۹۴. کتاب‌السوم. ج.۱۰۳.فهرست‌المصادر. ج.۱۰۸.الفهرست.-
موضوع: احادیث شیعه — قرن ۱۱ق
رده بندی کنگره: BP۱۳۵/م۳ب۳۱۳۰۰ ی ح
رده بندی دیویی: ۲۹۷/۲۱۲
شماره کتابشناسی ملی: ۱۶۸۰۹۴۶
**[ترجمه]
سرشناسه : مجلسی، محمد‌باقربن محمدتقی، ۱۰۳۷ - ۱۱۱۱ق.
عنوان قراردادی : بحارالانوار .فارسی .برگزیده
عنوان و نام پدیدآور : ترجمه بحارالانوار/ مترجم گروه مترجمان؛ [برای] نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور.
مشخصات نشر : تهران: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، موسسه انتشارات کتاب نشر، ۱۳۹۲ -
مشخصات ظاهری : ج.
شابک : دوره : 978-600-7150-66-5 ؛ ج.۱ : 978-600-7150-67-2 ؛ ج.۲ : 978-600-7150-68-9 ؛ ج.۳ : 978-600-7150-69-6 ؛ ج.۴ 978-600-715070-2 : ؛ ج.۵ 978-600-7150-71-9 : ؛ ج.۶ 978-600-7150-72-6 : ؛ ج.۷ 978-600-7150-73-3 : ؛ ج.۸ : 978-600-7150-74-0 ؛ ج.۱۰ 978-600-7150-76-4 : ؛ ج.۱۱ 978-600-7150-83-2 : ؛ ج.۱۲ 978-600-7150-66-5 : ؛ ج.۱۳ 978-600-7150-85-6 : ؛ ج.۱۴ 978-600-7150-86-3 : ؛ ج.۱۵ 978-600-7150-87-0 : ؛ ج.۱۶:978-600-7150-88-7 ؛ ج.۱۷:978-600-7150-89-4 ؛ ج.۱۸: 978-600-7150-90-0 ؛ ج.۱۹:978-600-7150-91-7 ؛ ج.۲۰:978-600-7150-92-4 ؛ ج.۲۱: 978-600-7150-93-1 ؛ ج.۲۲:978-600-7150-94-8 ؛ ج.۲۳:978-600-7150-95-5
مندرجات : ج.۱. کتاب عقل و علم و جهل.- ج.۲. کتاب توحید.- ج.۳. کتاب عدل و معاد.- ج.۴. کتاب احتجاج و مناظره.- ج. ۵. تاریخ پیامبران.- ج.۶. تاریخ حضرت محمد صلی‌الله علیه وآله.- ج.۷. کتاب امامت.- ج.۸. تاریخ امیرالمومنین.- ج.۹. تاریخ حضرت زهرا و امامان والامقام حسن و حسین و سجاد و باقر علیهم‌السلام.- ج.۱۰. تاریخ امامان والامقام حضرات صادق، کاظم، رضا، جواد، هادی و عسکری علیهم‌السلام.- ج.۱۱. تاریخ امام مهدی علیه‌السلام.- ج.۱۲. کتاب آسمان و جهان - ۱.- ج.۱۳. آسمان و جهان - ۲.- ج.۱۴. کتاب ایمان و کفر.- ج.۱۵. کتاب معاشرت، آداب و سنت‌ها و معاصی و کبائر.- ج.۱۶. کتاب مواعظ و حکم.- ج.۱۷. کتاب قرآن، ذکر، دعا و زیارت.- ج.۱۸. کتاب ادعیه.- ج.۱۹. کتاب طهارت و نماز و روزه.- ج.۲۰. کتاب خمس، زکات، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، عقود و معاملات و قضاوت
وضعیت فهرست نویسی : فیپا
ناشر دیجیتالی : مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان
یادداشت : ج.۲ - ۸ و ۱۰ - ۱۶ (چاپ اول: ۱۳۹۲) (فیپا).
موضوع : احادیث شیعه -- قرن ۱۱ق.
شناسه افزوده : نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مجری پژوهش
شناسه افزوده : نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور. موسسه انتشارات کتاب نشر
رده بندی کنگره : BP۱۳۵/م۳ب۳۰۴۲۱۶۷ ۱۳۹۲
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۲۱۲
شماره کتابشناسی ملی : ۳۳۴۸۹۸۵
**[ترجمه]
مقدّمة المؤلّف:
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم الحمد للّه الّذی اختار من فضله لقضاء حقّه أحرارا أشرافا، و أتاح لهم حقائق الحقّ اطّلاعا و إشرافا، و أباح لهم لامتصاص درر الفضل اخلافا، و أودع فی صدورهم لانتقاد درر الصدق أصدافا، بهروا إلی نیل بساط القرب بعطف الحقّ اعطافا.
و الصّلاة و السّلام علی جدّنا و سیّدنا محمّد المصطفی صلّی اللّه علیه و آله و علی ابن عمّه و خلیفته علیّ علیه السّلام و بنته الطّاهرة فاطمة علیها السّلام و عترته الطّاهرین الّذین هم: کنوز العلم و رعاته، و دعاة الحقّ و ولاته، سیّما علی الإمام المنتظر، و الحجّة الثانی عشر علیهم السّلام- اللّهمّ عجّل فرجهم، و سهّل مخرجهم، و اسلک بنا منهجهم، و امتنا علی ولایتهم، و احشرنا فی زمرتهم، و اسقنا بکأسهم، و لا تفرّق بیننا و بینهم، و لا تحرمنا شفاعتهم، و العن أعدائهم.
و بعد یقول اللائذ بأبواب أجداده: الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ وفّقه اللّه للعمل فی یومه لغده.
لقد من اللّه علی العلماء و الطّلاب بتجدید طبع مجلّدات:
بحار الأنوار، علی أحسن نمط و خیر ما یؤمّل، و رأینا هذا السّفر القیّم فاقدا لفهرس مفصّل مفید یغنی کلّ طالب و فاحص و باحث، فقمنا و رکبنا مطایا المشاق، و ألقینا العزم قدّامنا، مع کسوف البال و القصور عن رتبة الکمال، مستمدا بحول اللّه و قوّته، فانّه تعالی کثیرا ما یجری الأمور العظام بأیدی الضعفاء، لیظهر قدرته: جلّ جلاله، فألّفنا فهرسا عاما
فی ثلاث مجلّدات معمولا علی أجزاء الطبعة الحدیثة بطهران، و شاملا لتمام مواضیع الکتاب، و لا یخفی: بأنّ هذا الفهرس کتاب مستقل فی نفسه بحمد اللّه
راجیا من اللّه عزّ و جلّ: أن ینتفع به الطالبین، و أن یکرمنی بقبوله، و أن یجعله من أحسن الذّخائر لیوم الدّین، آمین، ثمّ آمین.
و نسأله العصمة و السّداد، و نعوذ به من الزّلل و الفساد فی المذهب و الاعتقاد.
و الرّجاء: من القرّاء الکرام، الّذین لهم صدور مشرقة، و قلوب منیرة، و افئدة سلیمة، و أخلاق حسنة، متی وقفوا علی خطأ أو سهو فی العبارة، أو غفلة عن المرام: مرّوا کراما، و أن ینبّهونی (بعنوان الناشر) إلی مواضع الخطاء، و مواقع السهو و الزلل، فانّ الانتقاد قائد الاجتهاد و الإحسان، و رائد الإجادة و الإتقان، و أن یدعوا لی و لآبائی و لمشایخی بالرحمة و الغفران، و لکم الشکر الجزیل.
العبد: الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
**[ترجمه]بسم اللّه الرّحمن الرّحیم الحمد للّه الّذی اختار من فضله لقضاء حقّه أحرارا أشرافا، و أتاح لهم حقائق الحقّ اطّلاعا و إشرافا، و أباح لهم لامتصاص درر الفضل اخلافا، و أودع فی صدورهم لانتقاد درر الصدق أصدافا، بهروا إلی نیل بساط القرب بعطف الحقّ اعطافا.
و الصّلاة و السّلام علی جدّنا و سیّدنا محمّد المصطفی صلّی اللّه علیه و آله و علی ابن عمّه و خلیفته علیّ علیه السّلام و بنته الطّاهرة فاطمة علیها السّلام و عترته الطّاهرین الّذین هم: کنوز العلم و رعاته، و دعاة الحقّ و ولاته، سیّما علی الإمام المنتظر، و الحجّة الثانی عشر علیهم السّلام- اللّهمّ عجّل فرجهم، و سهّل مخرجهم، و اسلک بنا منهجهم، و امتنا علی ولایتهم، و احشرنا فی زمرتهم، و اسقنا بکأسهم، و لا تفرّق بیننا و بینهم، و لا تحرمنا شفاعتهم، و العن أعدائهم.
و بعد یقول اللائذ بأبواب أجداده: الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ وفّقه اللّه للعمل فی یومه لغده.
لقد من اللّه علی العلماء و الطّلاب بتجدید طبع مجلّدات:
بحار الأنوار، علی أحسن نمط و خیر ما یؤمّل، و رأینا هذا السّفر القیّم فاقدا لفهرس مفصّل مفید یغنی کلّ طالب و فاحص و باحث، فقمنا و رکبنا مطایا المشاق، و ألقینا العزم قدّامنا، مع کسوف البال و القصور عن رتبة الکمال، مستمدا بحول اللّه و قوّته، فانّه تعالی کثیرا ما یجری الأمور العظام بأیدی الضعفاء، لیظهر قدرته: جلّ جلاله، فألّفنا فهرسا عاما
فی ثلاث مجلّدات معمولا علی أجزاء الطبعة الحدیثة بطهران، و شاملا لتمام مواضیع الکتاب، و لا یخفی: بأنّ هذا الفهرس کتاب مستقل فی نفسه بحمد اللّه
راجیا من اللّه عزّ و جلّ: أن ینتفع به الطالبین، و أن یکرمنی بقبوله، و أن یجعله من أحسن الذّخائر لیوم الدّین، آمین، ثمّ آمین.
و نسأله العصمة و السّداد، و نعوذ به من الزّلل و الفساد فی المذهب و الاعتقاد.
و الرّجاء: من القرّاء الکرام، الّذین لهم صدور مشرقة، و قلوب منیرة، و افئدة سلیمة، و أخلاق حسنة، متی وقفوا علی خطأ أو سهو فی العبارة، أو غفلة عن المرام: مرّوا کراما، و أن ینبّهونی (بعنوان الناشر) إلی مواضع الخطاء، و مواقع السهو و الزلل، فانّ الانتقاد قائد الاجتهاد و الإحسان، و رائد الإجادة و الإتقان، و أن یدعوا لی و لآبائی و لمشایخی بالرحمة و الغفران، و لکم الشکر الجزیل.
العبد: الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ
ص: 2
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
**[ترجمه]
[تتمة الجزء الأول من کتاب الإیمان و الکفر]
فهرس الجزء الرابع و الستون
خطبة الکتاب
و هو المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی بیان الإسلام و الإیمان و شرائطهما و توابعهما، و آداب المعاشرة، و بیان معانی الکفر و ما یوجبه و النفاق و ما یستلزمه و مقابح الخصال
**[ترجمه]و هو المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی بیان الإسلام و الإیمان و شرائطهما و توابعهما، و آداب المعاشرة، و بیان معانی الکفر و ما یوجبه و النفاق و ما یستلزمه و مقابح الخصال
**[ترجمه]
أبواب الایمان، و الإسلام، و التشیع، و معانیها و فضلها و صفاتها،
اشارة
و فیها: مائة و خمسة و أربعون بابا
**[ترجمه]و فیها: مائة و خمسة و أربعون بابا
**[ترجمه]
الباب الأوّل فضل الایمان و جمل شرائطه، و فیه: مائتان و خمسة و عشرون آیة، و: أربعة و أربعون حدیثا 2
اشارة
تفسیر الآیات 17
فی أنّ: الصراط المستقیم، کان علیّا علیه السّلام 28
العنوان الصفحة
معنی: الشجرة الطیّبة 37
معنی قوله تعالی: «کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ» 38
معنی قوله عزّ اسمه: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» 41
العلّة الّتی من أجلها أغرق اللّه عزّ و جلّ فرعون و قد آمن به و أقرّ بتوحیده 47
تفسیر سورة و العصر، و فیه معنی: وَ الْعَصْرِ 59
**[ترجمه]تفسیر الآیات 17
فی أنّ: الصراط المستقیم، کان علیّا علیه السّلام 28
العنوان الصفحة
معنی: الشجرة الطیّبة 37
معنی قوله تعالی: «کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ» 38
معنی قوله عزّ اسمه: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» 41
العلّة الّتی من أجلها أغرق اللّه عزّ و جلّ فرعون و قد آمن به و أقرّ بتوحیده 47
تفسیر سورة و العصر، و فیه معنی: وَ الْعَصْرِ 59
**[ترجمه]
الاخبار
العلّة الّتی من أجلها سمّی المؤمن مؤمنا 60
فی قول اللّه عزّ و جلّ: من أهان لی ولیّا فقد أرصد لمحاربتی 65
فی موت المؤمن فی الغربة و بکاء بقاع الأرض 66
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی لا یعذّب أهل قریة و فیها رجل مؤمن 71
فیمن أذی مؤمنا 72
**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمّی المؤمن مؤمنا 60
فی قول اللّه عزّ و جلّ: من أهان لی ولیّا فقد أرصد لمحاربتی 65
فی موت المؤمن فی الغربة و بکاء بقاع الأرض 66
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی لا یعذّب أهل قریة و فیها رجل مؤمن 71
فیمن أذی مؤمنا 72
**[ترجمه]
الباب الثانی ان المؤمن ینظر بنور اللّه، و ان اللّه خلقه من نوره، و فیه: 11- حدیثا 73
معنی: اتّق فراسة المؤمن 73
**[ترجمه]معنی: اتّق فراسة المؤمن 73
**[ترجمه]
الباب الثالث طینة المؤمن و خروجه من الکافر و بالعکس و بعض أخبار المیثاق زائدا علی ما تقدم فی کتاب التوحید و العدل، و فیه: 33- حدیثا 77
فی خلقة النبیّین و المؤمنین و الکفّار 78
العنوان الصفحة
بیان و تحقیق حول الروایة 79
معنی: علّیین و سجّین، و ما قال فیهما: الفیلسوف ملا صدرا الشیرازی و العلّامة الطباطبائی 80
فی أنّ الطینة ثلاث طینات 82
فی قول الصادق علیه السّلام: انّ فی الجنّة الشجرة تسمّی المزن، و بیان و تحقیق لطیف حول الروایة 84
فی أنّ اللّه تبارک لمّا أراد أن یخلق آدم علیه السّلام بعث جبرئیل علیه السّلام لقبض التراب فی یوم الجمعة 87
فیما ذکره العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی بیان الروایة 89
العلّة الّتی من أجلها سمّی الکافر میّتا و المؤمن حیّا، و سمّی القرآن و الایمان و العلم نورا 91
معنی: کن ماء عذبا، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه 94
معنی: المادّة و أدیم الأرض 96
معنی قوله تعالی: «فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدِینَ» 97
بیان فی: إنّ اللّه عزّ و جلّ خلق الخلق، فخلق من أحبّ ممّا أحبّ 98
فی إنّ بنی آدم علیه السّلام کیف أجابوا و هم ذرّ، و ما ذکره الفیض رحمه اللّه 100
فیما سأله ابن الکوّا عن أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام و ما أجابه 101
فی أنّ المؤمن هل یزنی و یلوط و یسرق و یشرب خمرا و یتهاون بالصّلاة و الزکاة و الصوم و الحجّ و الجهاد؟! 102
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام فی المؤمن و الناصبی 104
بیان و تحقیق فی الحدیث الطینة 108
فیما فعل السعداء و الأشقیاء 110
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنِی آدَمَ ...» 111
العنوان الصفحة
فما ذکره بعض المحققین فی إشهاد ذریّة بنی آدم علی أنفسهم بالتوحید 113
فی أخذ المیثاق علی النبیّین 114
فیما أوحی اللّه تعالی إلی آدم علیه السّلام فی ذریّته و هم ذرّ قد ملئوا السماء 116
معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ» و أجوبة حول الآیة الشریفة 119
العلّة الّتی من أجلها تکون فی المؤمن حدّة و لا تکون فی مخالفیهم 122
توضیح الحدیث و لغاته 123
فیما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی تأویل الخیر و بیان السعادة و الشقاوة 124
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لعلیّ علیه السّلام: خلقت أنا و أنت من طینة واحدة 126
فی حواسّة الإنسان و خزانة مدرکاته 128
**[ترجمه]فی خلقة النبیّین و المؤمنین و الکفّار 78
ص: 2
العنوان الصفحة
بیان و تحقیق حول الروایة 79
معنی: علّیین و سجّین، و ما قال فیهما: الفیلسوف ملا صدرا الشیرازی و العلّامة الطباطبائی 80
فی أنّ الطینة ثلاث طینات 82
فی قول الصادق علیه السّلام: انّ فی الجنّة الشجرة تسمّی المزن، و بیان و تحقیق لطیف حول الروایة 84
فی أنّ اللّه تبارک لمّا أراد أن یخلق آدم علیه السّلام بعث جبرئیل علیه السّلام لقبض التراب فی یوم الجمعة 87
فیما ذکره العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی بیان الروایة 89
العلّة الّتی من أجلها سمّی الکافر میّتا و المؤمن حیّا، و سمّی القرآن و الایمان و العلم نورا 91
معنی: کن ماء عذبا، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه 94
معنی: المادّة و أدیم الأرض 96
معنی قوله تعالی: «فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدِینَ» 97
بیان فی: إنّ اللّه عزّ و جلّ خلق الخلق، فخلق من أحبّ ممّا أحبّ 98
فی إنّ بنی آدم علیه السّلام کیف أجابوا و هم ذرّ، و ما ذکره الفیض رحمه اللّه 100
فیما سأله ابن الکوّا عن أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام و ما أجابه 101
فی أنّ المؤمن هل یزنی و یلوط و یسرق و یشرب خمرا و یتهاون بالصّلاة و الزکاة و الصوم و الحجّ و الجهاد؟! 102
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام فی المؤمن و الناصبی 104
بیان و تحقیق فی الحدیث الطینة 108
فیما فعل السعداء و الأشقیاء 110
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنِی آدَمَ ...» 111
ص: 3
العنوان الصفحة
فما ذکره بعض المحققین فی إشهاد ذریّة بنی آدم علی أنفسهم بالتوحید 113
فی أخذ المیثاق علی النبیّین 114
فیما أوحی اللّه تعالی إلی آدم علیه السّلام فی ذریّته و هم ذرّ قد ملئوا السماء 116
معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ» و أجوبة حول الآیة الشریفة 119
العلّة الّتی من أجلها تکون فی المؤمن حدّة و لا تکون فی مخالفیهم 122
توضیح الحدیث و لغاته 123
فیما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی تأویل الخیر و بیان السعادة و الشقاوة 124
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لعلیّ علیه السّلام: خلقت أنا و أنت من طینة واحدة 126
فی حواسّة الإنسان و خزانة مدرکاته 128
**[ترجمه]
الباب الرابع فطرة اللّه سبحانه و صبغته، و فیه: آیتان، و: 7- أحادیث 130
تفسیر الآیة 130
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً» 131
معنی: الفطرة، و کلّ مولود یولد علی الفطرة 133
معنی: حنفاء للّه، و لا تبدیل لخلق اللّه 136
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی جواب السائل عن اللّه و تمثیله بالسفینة، و أفهام الناس و عقولهم فی مراتب العرفان 137
الدلیل علی وجود اللّه و قدرته و علمه و سائر صفاته 138
فی قصور الأفهام عن معرفة اللّه تعالی 141
العنوان الصفحة
إشارة إلی ما قاله الإمام السیّد الشهداء علیه السّلام فی دعاء عرفة 142
**[ترجمه]تفسیر الآیة 130
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً» 131
معنی: الفطرة، و کلّ مولود یولد علی الفطرة 133
معنی: حنفاء للّه، و لا تبدیل لخلق اللّه 136
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی جواب السائل عن اللّه و تمثیله بالسفینة، و أفهام الناس و عقولهم فی مراتب العرفان 137
الدلیل علی وجود اللّه و قدرته و علمه و سائر صفاته 138
فی قصور الأفهام عن معرفة اللّه تعالی 141
ص: 4
العنوان الصفحة
إشارة إلی ما قاله الإمام السیّد الشهداء علیه السّلام فی دعاء عرفة 142
**[ترجمه]
الباب الخامس فیما یدفع اللّه بالمؤمن، و فیه: 3- أحادیث 143
فی قول الباقر علیه السّلام: لا یصیب قریة عذاب، و فیها سبعة من المؤمنین 143
بیان فی أنّ المؤمن یصیبه العذاب و یخلص عنه 144
**[ترجمه]فی قول الباقر علیه السّلام: لا یصیب قریة عذاب، و فیها سبعة من المؤمنین 143
بیان فی أنّ المؤمن یصیبه العذاب و یخلص عنه 144
**[ترجمه]
الباب السابع الرضا بموهبة الایمان، و انه من أعظم النعم و ما أخذ اللّه علی المؤمن من الصبر علی ما یلحقه من الاذی، و فیه: 15- حدیثا 147
بیان فی معنی قوله تعالی: لیأذن بحرب منّی 149
فیما رواه فضیل بن یسار عن الصادق علیه السّلام 151
بیان من العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی قول الصادق علیه السّلام: من کان همّه همّا واحدا، و من کان همّه فی کلّ واد 152
فی قول اللّه عزّ و جلّ: ما تردّدت فی شی‌ء أنا فاعله کتردّدی فی موت عبدی المؤمن 154
بیان مفصّل للحدیث من العلّامة المجلسی و ما روی من طریق الخاصّة و العامّة 155
العنوان الصفحة
**[ترجمه]بیان فی معنی قوله تعالی: لیأذن بحرب منّی 149
فیما رواه فضیل بن یسار عن الصادق علیه السّلام 151
بیان من العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی قول الصادق علیه السّلام: من کان همّه همّا واحدا، و من کان همّه فی کلّ واد 152
فی قول اللّه عزّ و جلّ: ما تردّدت فی شی‌ء أنا فاعله کتردّدی فی موت عبدی المؤمن 154
بیان مفصّل للحدیث من العلّامة المجلسی و ما روی من طریق الخاصّة و العامّة 155
ص: 5
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن فی قلة عدد المؤمنین، و انه ینبغی ان لا یستوحشوا لقلتهم و انس المؤمنین بعضهم ببعض، و فیه: آیات، و: 10- أحادیث 157
فیما قاله علیّ علیه السّلام فی قلّة عدد المؤمنین، و العلّة الّتی من أجلها کانوا قلیلین 158
فی قول الصادق علیه السّلام ما یسعنی القعود لو کان لی سبعة عشر نفرا من المؤمنین 160
فی قول الکاظم علیه السّلام: إنّ المؤمن لقلیل 163
فی قول الباقر علیه السّلام: ارتدّ الناس إلّا ثلاثة نفر 165
**[ترجمه]فیما قاله علیّ علیه السّلام فی قلّة عدد المؤمنین، و العلّة الّتی من أجلها کانوا قلیلین 158
فی قول الصادق علیه السّلام ما یسعنی القعود لو کان لی سبعة عشر نفرا من المؤمنین 160
فی قول الکاظم علیه السّلام: إنّ المؤمن لقلیل 163
فی قول الباقر علیه السّلام: ارتدّ الناس إلّا ثلاثة نفر 165
**[ترجمه]
الباب التاسع فی أصناف الناس فی الایمان، و: فیه آیات، و: 22- حدیثا 166
تفسیر الآیات، و فیه معنی العرب و الأعراب 167
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لو کان الإیمان منوطا بالثریا لتناوله رجال من فارس، و فضیلة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 168
فضائل العجم 170
فی العرب و معنی العربیّة 175
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و فیه معنی العرب و الأعراب 167
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لو کان الإیمان منوطا بالثریا لتناوله رجال من فارس، و فضیلة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 168
فضائل العجم 170
فی العرب و معنی العربیّة 175
ص: 6
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب العاشر لزوم البیعة و کیفیتها و ذمّ نکثها، و فیه: آیات، و: 10- أحادیث 181
تفسیر الآیات، و قصة امرأة الّتی نقضت غزلها 182
فی کیفیّة أخذ البیعة 184
فی کیفیّة بیعة النساء 187
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و قصة امرأة الّتی نقضت غزلها 182
فی کیفیّة أخذ البیعة 184
فی کیفیّة بیعة النساء 187
**[ترجمه]
الباب الحادی عشر فی أن المؤمن صنفان، و فیه: 3- أحادیث 189
معنی قوله تعالی: «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضی نَحْبَهُ» 190
المراد بأهوال الدنیا و أهوال الآخرة 191
فی قول علیّ علیه السّلام: الإخوان صنفان: الثقة، و المکاشرة، و فیه بیان شریف رقیق و تحقیق دقیق 193
**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «فَمِنْهُمْ مَنْ قَضی نَحْبَهُ» 190
المراد بأهوال الدنیا و أهوال الآخرة 191
فی قول علیّ علیه السّلام: الإخوان صنفان: الثقة، و المکاشرة، و فیه بیان شریف رقیق و تحقیق دقیق 193
**[ترجمه]
الباب الثانی عشر شدة ابتلاء المؤمن و علته و فضل البلاء، و فیه: آیات، و: 88- حدیثا 196
تفسیر الآیات، و معنی: متی نصر اللّه 197
فی مناجاة اللّه عزّ و جلّ لموسی علیه السّلام و ما قاله قنبر مولی علیّ علیه السّلام للحجّاج 199
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ أشدّ الناس بلاء، و فیه بیان 200
فی أنّ المؤمن یبتلی بکلّ بلیّة و یموت بکلّ میتة، إلّا أنّه لا یقتل نفسه- و ذمّ المغیرة بن سعد 201
العنوان الصفحة
فیما قاله مغیرة بن سعد العجلیّ من الکفر و الزندقة 202
البتریة و عقائدهم 203
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ یبتلی المؤمن بکلّ بلیّة ... و لا یبتلیه بذهاب عقله، و فیه بیان و تحقیق 206
جزاء المؤمن فی المصائب، و فیه بیان 212
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: مثل المؤمن، و فیه بیان 217
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ملعون کلّ مال لا یزکّی، ملعون کلّ جسد لا یزکّی، و فیه بیان من الشیخ بهاء الدین العاملیّ- ره- 219
فی أنّ المؤمن یبتلی علی قدر أعماله الحسنة 222
الدعاء لدفع البرص و الجذام 223
تحقیق فی عمر حبیب النجّار و کان ألف و ستّمائة و اثنان و ثلاثون سنة 224
فی قول السجّاد علیه السّلام: النّاس فی زماننا علی ستّ طبقات: أسد، و ذئب، و ثعلب، و کلب، و خنزیر، و شاة 225
فیمن أحبّ علیّا علیه السّلام 227
فی ملکین هبطا من السماء و ما أراد اللّه 229
فی بلاء المؤمن 231
قصّة المؤمن و الکافر و ما جری لهما فی مرضهما 233
قصّة موسی علیه السّلام و رجل من بنی إسرائیل الّذی شق بطنه أسد 237
العلّة الّتی من أجلها ابتلی المؤمن بالفقر و المرض و خوف من السلطان 237
ما من مؤمن إلّا و له بلایا أربع 240
فیما کان لمحبّ أهل البیت علیهم السّلام، و فیه بیان و تحقیق 247
تتمیم فی أنّ الأنبیاء و الأوصیاء علیهم السّلام فی الأمراض الحسیّة و البلایا الجسمیّة
العنوان الصفحة
کسائر النّاس، و فی الکلام تحقیق من العلّامة الطوسیّ فی التجرید، و العلّامة فی شرحه، و القوشچی، و من علماء المخالفین القاضی عیاض فی کتاب الشفاء 250
فیما قاله المحقّق الطوسیّ فی الألم 254
فی قبح الألم و حسنه و أقوال فرق الاسلامیّة و عقائدهم 255
فی الوجوه الّتی یستحقّ به العوض علی اللّه تعالی 256
فی وجوب الانتصاف علی اللّه تعالی و الأقوال و الاختلاف فیه 257
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی: متی نصر اللّه 197
فی مناجاة اللّه عزّ و جلّ لموسی علیه السّلام و ما قاله قنبر مولی علیّ علیه السّلام للحجّاج 199
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ أشدّ الناس بلاء، و فیه بیان 200
فی أنّ المؤمن یبتلی بکلّ بلیّة و یموت بکلّ میتة، إلّا أنّه لا یقتل نفسه- و ذمّ المغیرة بن سعد 201
ص: 7
العنوان الصفحة
فیما قاله مغیرة بن سعد العجلیّ من الکفر و الزندقة 202
البتریة و عقائدهم 203
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ یبتلی المؤمن بکلّ بلیّة ... و لا یبتلیه بذهاب عقله، و فیه بیان و تحقیق 206
جزاء المؤمن فی المصائب، و فیه بیان 212
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: مثل المؤمن، و فیه بیان 217
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ملعون کلّ مال لا یزکّی، ملعون کلّ جسد لا یزکّی، و فیه بیان من الشیخ بهاء الدین العاملیّ- ره- 219
فی أنّ المؤمن یبتلی علی قدر أعماله الحسنة 222
الدعاء لدفع البرص و الجذام 223
تحقیق فی عمر حبیب النجّار و کان ألف و ستّمائة و اثنان و ثلاثون سنة 224
فی قول السجّاد علیه السّلام: النّاس فی زماننا علی ستّ طبقات: أسد، و ذئب، و ثعلب، و کلب، و خنزیر، و شاة 225
فیمن أحبّ علیّا علیه السّلام 227
فی ملکین هبطا من السماء و ما أراد اللّه 229
فی بلاء المؤمن 231
قصّة المؤمن و الکافر و ما جری لهما فی مرضهما 233
قصّة موسی علیه السّلام و رجل من بنی إسرائیل الّذی شق بطنه أسد 237
العلّة الّتی من أجلها ابتلی المؤمن بالفقر و المرض و خوف من السلطان 237
ما من مؤمن إلّا و له بلایا أربع 240
فیما کان لمحبّ أهل البیت علیهم السّلام، و فیه بیان و تحقیق 247
تتمیم فی أنّ الأنبیاء و الأوصیاء علیهم السّلام فی الأمراض الحسیّة و البلایا الجسمیّة
ص: 8
العنوان الصفحة
کسائر النّاس، و فی الکلام تحقیق من العلّامة الطوسیّ فی التجرید، و العلّامة فی شرحه، و القوشچی، و من علماء المخالفین القاضی عیاض فی کتاب الشفاء 250
فیما قاله المحقّق الطوسیّ فی الألم 254
فی قبح الألم و حسنه و أقوال فرق الاسلامیّة و عقائدهم 255
فی الوجوه الّتی یستحقّ به العوض علی اللّه تعالی 256
فی وجوب الانتصاف علی اللّه تعالی و الأقوال و الاختلاف فیه 257
**[ترجمه]
الباب الثالث عشر فی أن المؤمن مکفر، و فیه: 3- أحادیث 259
فی أنّ عمل المؤمن لا ینتشر فی الناس و عمل الکافر ینتشر فی الناس، و فیه بیان 260
**[ترجمه]فی أنّ عمل المؤمن لا ینتشر فی الناس و عمل الکافر ینتشر فی الناس، و فیه بیان 260
**[ترجمه]
الباب الرابع عشر علامات المؤمن و صفاته، و فیه: آیات، و: 70- حدیثا 261
فی أنّ الآیة: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و أبی ذرّ و سلمان و المقداد رضی اللّه عنهم 263
معنی اللغو 264
ینبغی للمؤمن أن تکون فیه ثمان خصال، و فیه تحقیق و تأیید 268
فی قول الصادق علیه السّلام: المؤمن له قوّة فی دین و حزم فی لین، و ما قاله الأفاضل فی بیان الحدیث 271
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عشرون خصلة فی المؤمن فإن لم یکن فیه لم یکمل
العنوان الصفحة
إیمانه، و بیان و شرح لطیف جدّا للحدیث 276
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: المؤمن غرّ کریم و الفاجر خبّ لئیم، و فی ذیله شرح مفید 283
فیما سأله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عن حارثة بن مالک الأنصاری فی حقیقة إیمانه 287
ترجمة: حارثة بن مالک الأنصاری و حارثة بن النعمان 288
صفات المؤمن و المنافق 291
فیما ذکره الإمام الصّادق علیه السّلام فی صفة المؤمن 294
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لحارثة بن النعمان: کیف أصبحت 299
فی قول الصادق علیه السّلام: ستّة لا تکون فی المؤمن 301
توضیح و شرح لخطبة أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفات المؤمن 305
للمؤمن مائة و ثلاث خصال و تعدادهنّ 310
صفات المتقین علی ما وصفها الامام المتّقین علیّ علیه السّلام لهمّام 315
تبیین و توضیح للخطبة الشریفة و تفسیر لغاته و مضامینه 317
بیان و توضیح اخری للخطبة الشریفة من قدوة المحقّقین ابن میثم البحرانیّ 330
الخطبة الشریفة علی ما نقله الشیخ الصدوق رحمه اللّه فی أمالیه 341
بیان و شرح اخری للخطبة و تفسیر لغاته 345
فی المسلم و المؤمن، و شرح للحدیث 354
المؤمنون هینون لینون کالجمل الأنف، و فی ذیل الصفحة شرح و بیان، و ترجمة: أبی البختری و هو عامّی ضعیف 355
فی أنّ المؤمن حلیم و أمین، و معنی المهاجر 358
من أخلاق المؤمن و معرفته ... 361
فی أنّ المؤمن لا یلسع من حجر مرّتین 362
العلّة الّتی من أجلها قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: لا یلدغ المؤمن من جحر مرّتین،
العنوان الصفحة
و قصّة أبو عزّة الشاعر 363
الخطبة الشریفة من مولی المتقین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام فی وصف المتقین (المؤمنین) لمّا سأله همّام رضی اللّه عنه بعبارة اخری غیر ما مرّ آنفا 365
بیان و شرح لطیف و تحقیق منیف فی مضامینه و تفسیر لغاته و ضبط کلماته 367
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة بطهران و هو الجزء الأوّل من المجلّد الخامس عشر حسب تجلید و تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و ایّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی أنّ الآیة: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و أبی ذرّ و سلمان و المقداد رضی اللّه عنهم 263
معنی اللغو 264
ینبغی للمؤمن أن تکون فیه ثمان خصال، و فیه تحقیق و تأیید 268
فی قول الصادق علیه السّلام: المؤمن له قوّة فی دین و حزم فی لین، و ما قاله الأفاضل فی بیان الحدیث 271
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عشرون خصلة فی المؤمن فإن لم یکن فیه لم یکمل
ص: 9
العنوان الصفحة
إیمانه، و بیان و شرح لطیف جدّا للحدیث 276
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: المؤمن غرّ کریم و الفاجر خبّ لئیم، و فی ذیله شرح مفید 283
فیما سأله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عن حارثة بن مالک الأنصاری فی حقیقة إیمانه 287
ترجمة: حارثة بن مالک الأنصاری و حارثة بن النعمان 288
صفات المؤمن و المنافق 291
فیما ذکره الإمام الصّادق علیه السّلام فی صفة المؤمن 294
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لحارثة بن النعمان: کیف أصبحت 299
فی قول الصادق علیه السّلام: ستّة لا تکون فی المؤمن 301
توضیح و شرح لخطبة أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفات المؤمن 305
للمؤمن مائة و ثلاث خصال و تعدادهنّ 310
صفات المتقین علی ما وصفها الامام المتّقین علیّ علیه السّلام لهمّام 315
تبیین و توضیح للخطبة الشریفة و تفسیر لغاته و مضامینه 317
بیان و توضیح اخری للخطبة الشریفة من قدوة المحقّقین ابن میثم البحرانیّ 330
الخطبة الشریفة علی ما نقله الشیخ الصدوق رحمه اللّه فی أمالیه 341
بیان و شرح اخری للخطبة و تفسیر لغاته 345
فی المسلم و المؤمن، و شرح للحدیث 354
المؤمنون هینون لینون کالجمل الأنف، و فی ذیل الصفحة شرح و بیان، و ترجمة: أبی البختری و هو عامّی ضعیف 355
فی أنّ المؤمن حلیم و أمین، و معنی المهاجر 358
من أخلاق المؤمن و معرفته ... 361
فی أنّ المؤمن لا یلسع من حجر مرّتین 362
العلّة الّتی من أجلها قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: لا یلدغ المؤمن من جحر مرّتین،
ص: 10
العنوان الصفحة
و قصّة أبو عزّة الشاعر 363
الخطبة الشریفة من مولی المتقین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام فی وصف المتقین (المؤمنین) لمّا سأله همّام رضی اللّه عنه بعبارة اخری غیر ما مرّ آنفا 365
بیان و شرح لطیف و تحقیق منیف فی مضامینه و تفسیر لغاته و ضبط کلماته 367
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة بطهران و هو الجزء الأوّل من المجلّد الخامس عشر حسب تجلید و تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و ایّانا
ص: 11
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء الخامس و الستین
الباب الخامس عشر فضائل الشیعة، و فیه: آیات، و: 142- حدیثا 1
تفسیر الآیات، و قصّة ثوبان مولی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 2
فیما رواه العامّة عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أنّه قال: صلّت الملائکة علیّ و علی علیّ سبع سنین، و فی ذیل الصفحة إشارة إلی ما مضی و إلی المصادر 5
فیما أعطاه اللّه تعالی للتّائبین 6
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: شیعتک هم الفائزون یوم القیامة 7
فی قول اللّه عزّ و جلّ: إنّ علیّا حجّتی فی السماوات و الأرضین و لا أقبل عمل إلّا بالإقرار بولایته 8
فیما رواه جابر عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علی علیه السّلام و شیعته 11
فی قول الباقر علیه السّلام: لا یعذر اللّه یوم القیامة أحدا یقول یا ربّ لم أعلم أنّ ولد فاطمة هم الولاة علی النّاس 14
فی أنّ المؤمنین یعرف فی السّماء 18
قصّة رجل کبیر السنّ و إمام الصادق علیه السّلام 22
معنی: غرّ المحجّلین و هم شیعة علیّ علیه السّلام 25
معنی قوله تعالی: «کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ» 26
فضائل الشیعة علی ما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 31
العنوان الصفحة
فی التقیّة و التوریة 33
فیما یکون للموالین و المعاندین لأهل البیت علیهم السّلام 37
معنی قوله تعالی: «ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ» و هو محبّ أهل- البیت علیهم السّلام أو مبغضهم 38
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علیّ علیه السّلام بأنس فی الرؤیا الّتی رآها أنس، و ما أعطی اللّه عزّ و جلّ لمحبّ علیّ علیه السّلام 40
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: نحن أهل بیت لا یقاس بنا أحد، و ما قاله لمحبّ علی علیه السّلام 45
فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی منبره لعلیّ علیه السّلام فی شیعته علی ما نقله صاحب بشارة المصطفی فی کتابه، و هو حدیث مفصّل جامع 45
العلّة الّتی من أجلها سمّی الشیعة رافضیّا، و ما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام لأبی بصیر فی قوله: و لکنّ اللّه سمّاکم به، و ما جری بینهما 49
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی مرضه الّذی قبض فیه لفاطمة علیها السّلام و لعلیّ علیه السّلام، و قوله فی ولده إبراهیم: و لو عاش إبراهیم لکان نبیّا 54
مرور فاطمة علیها السّلام یوم القیامة، فإذا بلغت إلی باب قصرها وجدت الحسن قائما و الحسین تائما مقطوع الرأس، و ما ینادیها اللّه عزّ و جلّ فی حقّها و ذرّیّتها و شیعتها 59
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّا أهل بیت لنا شفاعة، و نحن باب الإسلام من دخله نجا و من تخلّف عنه هوی، بنا فتح اللّه و بنا یختم، و بنا یمحو اللّه ما یشاء و یثبت و فی امرنا الرشد، و إنّ لمحبّینا أفواجا من رحمة اللّه، و إنّ لمبغضینا أفواجا من عذاب اللّه 61
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا کان یوم القیامة یؤتی باقوام علی منابر من نور ...
فقال عمر بن الخطّاب: هم الشهداء؟ الأنبیاء؟ الأوصیاء؟ من أهل السماء؟
العنوان الصفحة
من أهل الأرض؟! فأومأ بیده إلی علیّ علیه السّلام و قال هذا و شیعته، و ما یبغضه من قریش إلّا سفاحیّ، و لا من الأنصار إلّا یهودیّ، و لا من العرب إلّا دعیّ، و لا من سائر الناس إلّا شقیّ 68
معنی قوله عزّ و جلّ: «طُوبی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ» و ما قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی تفسیر الآیة، و الرؤیا الّتی رآها عیسی بن مهران 71
فیما رأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 76
فی أنّ الناس یدعی بأسماء أمّهاتهم ما خلا شیعة علیّ علیه السّلام و سقوط الذنوب عنهم 77
معنی قوله تعالی: «صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ» 78
فی أنّ لکلّ شی‌ء جوهرا و جوهر ولد آدم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و الأئمّة علیهم السّلام و شیعتهم 81
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و قصّة ثوبان مولی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 2
فیما رواه العامّة عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أنّه قال: صلّت الملائکة علیّ و علی علیّ سبع سنین، و فی ذیل الصفحة إشارة إلی ما مضی و إلی المصادر 5
فیما أعطاه اللّه تعالی للتّائبین 6
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: شیعتک هم الفائزون یوم القیامة 7
فی قول اللّه عزّ و جلّ: إنّ علیّا حجّتی فی السماوات و الأرضین و لا أقبل عمل إلّا بالإقرار بولایته 8
فیما رواه جابر عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علی علیه السّلام و شیعته 11
فی قول الباقر علیه السّلام: لا یعذر اللّه یوم القیامة أحدا یقول یا ربّ لم أعلم أنّ ولد فاطمة هم الولاة علی النّاس 14
فی أنّ المؤمنین یعرف فی السّماء 18
قصّة رجل کبیر السنّ و إمام الصادق علیه السّلام 22
معنی: غرّ المحجّلین و هم شیعة علیّ علیه السّلام 25
معنی قوله تعالی: «کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ» 26
فضائل الشیعة علی ما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 31
ص: 12
العنوان الصفحة
فی التقیّة و التوریة 33
فیما یکون للموالین و المعاندین لأهل البیت علیهم السّلام 37
معنی قوله تعالی: «ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ» و هو محبّ أهل- البیت علیهم السّلام أو مبغضهم 38
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علیّ علیه السّلام بأنس فی الرؤیا الّتی رآها أنس، و ما أعطی اللّه عزّ و جلّ لمحبّ علیّ علیه السّلام 40
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: نحن أهل بیت لا یقاس بنا أحد، و ما قاله لمحبّ علی علیه السّلام 45
فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی منبره لعلیّ علیه السّلام فی شیعته علی ما نقله صاحب بشارة المصطفی فی کتابه، و هو حدیث مفصّل جامع 45
العلّة الّتی من أجلها سمّی الشیعة رافضیّا، و ما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام لأبی بصیر فی قوله: و لکنّ اللّه سمّاکم به، و ما جری بینهما 49
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی مرضه الّذی قبض فیه لفاطمة علیها السّلام و لعلیّ علیه السّلام، و قوله فی ولده إبراهیم: و لو عاش إبراهیم لکان نبیّا 54
مرور فاطمة علیها السّلام یوم القیامة، فإذا بلغت إلی باب قصرها وجدت الحسن قائما و الحسین تائما مقطوع الرأس، و ما ینادیها اللّه عزّ و جلّ فی حقّها و ذرّیّتها و شیعتها 59
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّا أهل بیت لنا شفاعة، و نحن باب الإسلام من دخله نجا و من تخلّف عنه هوی، بنا فتح اللّه و بنا یختم، و بنا یمحو اللّه ما یشاء و یثبت و فی امرنا الرشد، و إنّ لمحبّینا أفواجا من رحمة اللّه، و إنّ لمبغضینا أفواجا من عذاب اللّه 61
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا کان یوم القیامة یؤتی باقوام علی منابر من نور ...
فقال عمر بن الخطّاب: هم الشهداء؟ الأنبیاء؟ الأوصیاء؟ من أهل السماء؟
ص: 13
العنوان الصفحة
من أهل الأرض؟! فأومأ بیده إلی علیّ علیه السّلام و قال هذا و شیعته، و ما یبغضه من قریش إلّا سفاحیّ، و لا من الأنصار إلّا یهودیّ، و لا من العرب إلّا دعیّ، و لا من سائر الناس إلّا شقیّ 68
معنی قوله عزّ و جلّ: «طُوبی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ» و ما قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی تفسیر الآیة، و الرؤیا الّتی رآها عیسی بن مهران 71
فیما رأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 76
فی أنّ الناس یدعی بأسماء أمّهاتهم ما خلا شیعة علیّ علیه السّلام و سقوط الذنوب عنهم 77
معنی قوله تعالی: «صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ» 78
فی أنّ لکلّ شی‌ء جوهرا و جوهر ولد آدم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و الأئمّة علیهم السّلام و شیعتهم 81
**[ترجمه]
الباب السادس عشر ان الشیعة هم أهل دین اللّه، و هم علی دین انبیائه، و هم علی الحق، و لا یغفر الا لهم و لا یقبل الا منهم، و فیه: آیتان، و: 42- حدیثا 83
تفسیر الآیات، و إنّ الولایة بالدّین لا بالنّسب 83
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام فی معنی قوله عزّ اسمه: «فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ» 86
فیما رواه حبابة الوالبیّة 88
معنی قوله تبارک و تعالی: «کُلُّ شَیْ‌ءٍ هالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُ» و هو دینه 96
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و إنّ الولایة بالدّین لا بالنّسب 83
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام فی معنی قوله عزّ اسمه: «فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ» 86
فیما رواه حبابة الوالبیّة 88
معنی قوله تبارک و تعالی: «کُلُّ شَیْ‌ءٍ هالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُ» و هو دینه 96
ص: 14
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع عشر فضل الرافضة و مدح التسمیة بها، و فیه: 4- أحادیث 96
معنی الرافضی، و قول الباقر علیه السّلام: أ تأمن بالرافضة، و إنّ سبعین رجلا من عسکر فرعون رفضوا فرعون، فسماهم اللّه تعالی بالرافضة 97
**[ترجمه]معنی الرافضی، و قول الباقر علیه السّلام: أ تأمن بالرافضة، و إنّ سبعین رجلا من عسکر فرعون رفضوا فرعون، فسماهم اللّه تعالی بالرافضة 97
**[ترجمه]
الباب الثامن عشر الصفح عن الشیعة و شفاعة أئمتهم صلوات اللّه علیهم فیهم، و فیه: 97- حدیثا 98
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا کان یوم القیامة ولّینا حساب شیعتنا 98
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی القیامة: یا ربّ شیعة علیّ 99
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حبّنا أهل البیت یکفّر الذنوب 100
فیما رواه جابر: کنّا عند النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّ بجانبه، إذ اقبل عمر بن الخطّاب و معه رجل (أبو هریرة الدوسی) قد تلبّب به فقال: ما باله؟ قال: حکی عنک یا رسول اللّه أنک قلت: من قال لا إله إلّا اللّه محمّد رسول اللّه دخل الجنّة و هذا إذا سمعته النّاس فرّطوا فی الأعمال، أ فأنت قلت ذلک؟! قال: نعم، إذا تمسّک بمحبّة هذا و ولایته، و أشار إلی علیّ 101
فی قول الصادق علیه السّلام: لا یضرّ مع الإیمان عمل و لا ینفع مع الکفر عمل، و فیه بیان و تحقیق و توضیح 103
معنی قوله تبارک و تعالی: «أُولئِکَ الَّذِینَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدی * و ما قال قوم بعد نزول هذه الآیة و ما قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی جوابهم 106
العنوان الصفحة
شیعة علیّ علیه السّلام فی القیامة إذا وضع له فی کفّة سیّئاته من الآثام ما هو أعظم من الجبال الرواسی و البحار التیّارة و عاقبة أمره 107
فی انّ الرکبان فی القیامة أربعة: النبیّ علی البراق، و صالح النبیّ علی ناقة اللّه، و فاطمة علی ناقة الغضباء، و علیّ علی ناقة من نوق الجنّة 112
فی أنّ الشیعة یخرج من الدّنیا و لا ذنب له 114
قصة الحارث الهمدانی، و قول أبی هاشم: یا حار همدان من یمت یرنی- من مؤمن أو منافق قبل 121
العلّة الّتی من أجلها کنّی علیّ علیه السّلام بأبی تراب 123
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ألا و من أحبّ علیّا فقد أحبّنی و من أحبّنی رضی- اللّه عنه (و الحدیث مفصّل) 124
فی أنّ أدنی المؤمنین لیشفع فی مأتی إنسان، و قصّة رجل 126
فیما قاله و نقله کعب الحبر فی الشیعة و منزلتهم 128
فی أنّ المؤمن إذا مات فی بلاد الکفر حشر یوم القیامة أمّة واحدة 129
قصّة جابر و زیارته للحسین علیه السّلام بکربلا عطیّة العوفیّ 130
العلّة الّتی من أجلها سمیّت فاطمة فاطمة علیها السّلام 133
نطق الحصاة فی کفّ علیّ علیه السّلام عند النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 134
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی حقّ علیّ علیه السّلام یوم الخیبر بقوله: لو لا أن یقول فیک طوائف من أمّتی ما قالت النصاری للمسیح عیسی بن مریم لقلت الیوم فیک مقالا ... لو لا أنت لم یعرف المؤمنون بعدی 137
فی أنّ المؤمن علی أیّ حال مات و فی أیّ ساعة قبض فهو شهید 140
فی إطاعة إمام الّذی من اللّه و إمام لیس من اللّه 142
معنی قوله عزّ و جلّ: «فَیَوْمَئِذٍ لا یُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ» و حذف عنه کلمة: منکم، عثمان 144
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها رفع عن الشیعة القلم 146
فی أنّ المؤمن إذا ارتکب ذنبا فتبرّءوا من فعله و لا تبرّءوا منه 148
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا کان یوم القیامة ولّینا حساب شیعتنا 98
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی القیامة: یا ربّ شیعة علیّ 99
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حبّنا أهل البیت یکفّر الذنوب 100
فیما رواه جابر: کنّا عند النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّ بجانبه، إذ اقبل عمر بن الخطّاب و معه رجل (أبو هریرة الدوسی) قد تلبّب به فقال: ما باله؟ قال: حکی عنک یا رسول اللّه أنک قلت: من قال لا إله إلّا اللّه محمّد رسول اللّه دخل الجنّة و هذا إذا سمعته النّاس فرّطوا فی الأعمال، أ فأنت قلت ذلک؟! قال: نعم، إذا تمسّک بمحبّة هذا و ولایته، و أشار إلی علیّ 101
فی قول الصادق علیه السّلام: لا یضرّ مع الإیمان عمل و لا ینفع مع الکفر عمل، و فیه بیان و تحقیق و توضیح 103
معنی قوله تبارک و تعالی: «أُولئِکَ الَّذِینَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدی * و ما قال قوم بعد نزول هذه الآیة و ما قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی جوابهم 106
ص: 15
العنوان الصفحة
شیعة علیّ علیه السّلام فی القیامة إذا وضع له فی کفّة سیّئاته من الآثام ما هو أعظم من الجبال الرواسی و البحار التیّارة و عاقبة أمره 107
فی انّ الرکبان فی القیامة أربعة: النبیّ علی البراق، و صالح النبیّ علی ناقة اللّه، و فاطمة علی ناقة الغضباء، و علیّ علی ناقة من نوق الجنّة 112
فی أنّ الشیعة یخرج من الدّنیا و لا ذنب له 114
قصة الحارث الهمدانی، و قول أبی هاشم: یا حار همدان من یمت یرنی- من مؤمن أو منافق قبل 121
العلّة الّتی من أجلها کنّی علیّ علیه السّلام بأبی تراب 123
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ألا و من أحبّ علیّا فقد أحبّنی و من أحبّنی رضی- اللّه عنه (و الحدیث مفصّل) 124
فی أنّ أدنی المؤمنین لیشفع فی مأتی إنسان، و قصّة رجل 126
فیما قاله و نقله کعب الحبر فی الشیعة و منزلتهم 128
فی أنّ المؤمن إذا مات فی بلاد الکفر حشر یوم القیامة أمّة واحدة 129
قصّة جابر و زیارته للحسین علیه السّلام بکربلا عطیّة العوفیّ 130
العلّة الّتی من أجلها سمیّت فاطمة فاطمة علیها السّلام 133
نطق الحصاة فی کفّ علیّ علیه السّلام عند النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 134
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی حقّ علیّ علیه السّلام یوم الخیبر بقوله: لو لا أن یقول فیک طوائف من أمّتی ما قالت النصاری للمسیح عیسی بن مریم لقلت الیوم فیک مقالا ... لو لا أنت لم یعرف المؤمنون بعدی 137
فی أنّ المؤمن علی أیّ حال مات و فی أیّ ساعة قبض فهو شهید 140
فی إطاعة إمام الّذی من اللّه و إمام لیس من اللّه 142
معنی قوله عزّ و جلّ: «فَیَوْمَئِذٍ لا یُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ» و حذف عنه کلمة: منکم، عثمان 144
ص: 16
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها رفع عن الشیعة القلم 146
فی أنّ المؤمن إذا ارتکب ذنبا فتبرّءوا من فعله و لا تبرّءوا منه 148
**[ترجمه]
الباب التاسع عشر صفات الشیعة، و أصنافهم و ذمّ الاغترار و الحث علی العمل و التقوی، و فیه: 48- حدیثا 149
فی قول الصادق علیه السّلام: امتحنوا شیعتنا عند مواقیت الصلاة 149
معنی سیماء الشیعة، و شرح لغات الحدیث 151
معنی قول الإمام الصادق علیه السّلام: کونوا لنا زینا و لا تکونوا علینا شینا، و شرح و تأیید الحدیث 152
فی قول الإمام الصادق علیه السّلام: الشیعة ثلاث: محبّ وادّ، و متزیّن بنا، و مستأکل بنا الناس، و بیان الحدیث 153
الشیعة من شیّعنا و تبعنا فی أعمالنا، و ما قالته فاطمة علیها السّلام 155
فی قول رجل للحسن بن علیّ علیهما السّلام: إنّی من شیعتکم، و قول رجل للحسین بن علیّ علیهما السّلام: أنا من شیعتکم، و قول رجل لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام: أنا من شیعتکم، و ما أجابوا و ما قالوا علیهم السلام، و ما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لرجل فخر علی آخر بأنّه من الشیعة، و ما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی عمّار الدّهنی و قصّته مع ابن أبی لیلی قاضی الکوفة 156
فیما قاله الإمام موسی بن جعفر علیهما السّلام فی رجل ینادی فی السوق: أنا من شیعة محمّد و آل محمّد الخلّص، و هو ینادی علی ثیاب یبیعها 157
قصّة قوم جاءوا إلی علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام و استأذنوا و قالوا: نحن شیعة علیّ، فأبی أن یأذن، و جاءوا کلّ یوم حتّی مضی شهرین إلی أن قالوا:
شمت بنا أعداؤنا فی حجابک لنا و نحن ننصرف هذه الکرّة و نهرب من بلدنا
العنوان الصفحة
خجلا، و ما أجابهم علیه السّلام 158
قصّة رجل دخل علی محمّد بن علیّ الرضا علیهما السّلام و هو مسرور علی ما فعل، و قوله:
أنا من شیعتکم الخلّص 159
قصّة رجل الّذی أخذه والی الجسرین و اتّهمه بالسرقة و أراد أن یضربه فأقام علیه جلّادین فوقع الضرب علی الوالی، و القصّة عجیبة مفیدة جدّا، و ما قال فیه الإمام العسکریّ علیه السّلام 160
فی قول أبی عبد اللّه علیه السّلام: لیس من شیعتنا من قال بلسانه و خالفنا فی أعمالنا و آثارنا 164
فیما قاله علیّ علیه السّلام فی الشیعة و صفاتهم لمّا قدم البصرة بعد قتال أهل الجمل و قصّة ضیافة هیّأها الأحنف بن قیس، و شرح و توضیح و بیان للحدیث و لغاته من العلّامة المجلسیّ و غیره رحمهم اللّه 170
فیما رواه نوف بن عبد اللّه البکالیّ فی طینة الشیعة و صفاتهم، و فی ذیله شرح و توضیح و معنی لغاته 177
فیما رواه مهزم الأسدیّ عن أبی عبد اللّه علیه السّلام و فی ذیله تبیین الحدیث و شرح لغاته 180
معنی قوله تعالی: «وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِینَ» و معنی السنین و اشتقاقه 183
فیما رواه همام بن عبادة عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفة الشیعة 192
شرح الخطبة و معنی لغاتها، و ترجمة: نوف البکالی و ربیع بن خثیم 196
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: امتحنوا شیعتنا عند مواقیت الصلاة 149
معنی سیماء الشیعة، و شرح لغات الحدیث 151
معنی قول الإمام الصادق علیه السّلام: کونوا لنا زینا و لا تکونوا علینا شینا، و شرح و تأیید الحدیث 152
فی قول الإمام الصادق علیه السّلام: الشیعة ثلاث: محبّ وادّ، و متزیّن بنا، و مستأکل بنا الناس، و بیان الحدیث 153
الشیعة من شیّعنا و تبعنا فی أعمالنا، و ما قالته فاطمة علیها السّلام 155
فی قول رجل للحسن بن علیّ علیهما السّلام: إنّی من شیعتکم، و قول رجل للحسین بن علیّ علیهما السّلام: أنا من شیعتکم، و قول رجل لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام: أنا من شیعتکم، و ما أجابوا و ما قالوا علیهم السلام، و ما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لرجل فخر علی آخر بأنّه من الشیعة، و ما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی عمّار الدّهنی و قصّته مع ابن أبی لیلی قاضی الکوفة 156
فیما قاله الإمام موسی بن جعفر علیهما السّلام فی رجل ینادی فی السوق: أنا من شیعة محمّد و آل محمّد الخلّص، و هو ینادی علی ثیاب یبیعها 157
قصّة قوم جاءوا إلی علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام و استأذنوا و قالوا: نحن شیعة علیّ، فأبی أن یأذن، و جاءوا کلّ یوم حتّی مضی شهرین إلی أن قالوا:
شمت بنا أعداؤنا فی حجابک لنا و نحن ننصرف هذه الکرّة و نهرب من بلدنا
ص: 17
العنوان الصفحة
خجلا، و ما أجابهم علیه السّلام 158
قصّة رجل دخل علی محمّد بن علیّ الرضا علیهما السّلام و هو مسرور علی ما فعل، و قوله:
أنا من شیعتکم الخلّص 159
قصّة رجل الّذی أخذه والی الجسرین و اتّهمه بالسرقة و أراد أن یضربه فأقام علیه جلّادین فوقع الضرب علی الوالی، و القصّة عجیبة مفیدة جدّا، و ما قال فیه الإمام العسکریّ علیه السّلام 160
فی قول أبی عبد اللّه علیه السّلام: لیس من شیعتنا من قال بلسانه و خالفنا فی أعمالنا و آثارنا 164
فیما قاله علیّ علیه السّلام فی الشیعة و صفاتهم لمّا قدم البصرة بعد قتال أهل الجمل و قصّة ضیافة هیّأها الأحنف بن قیس، و شرح و توضیح و بیان للحدیث و لغاته من العلّامة المجلسیّ و غیره رحمهم اللّه 170
فیما رواه نوف بن عبد اللّه البکالیّ فی طینة الشیعة و صفاتهم، و فی ذیله شرح و توضیح و معنی لغاته 177
فیما رواه مهزم الأسدیّ عن أبی عبد اللّه علیه السّلام و فی ذیله تبیین الحدیث و شرح لغاته 180
معنی قوله تعالی: «وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِینَ» و معنی السنین و اشتقاقه 183
فیما رواه همام بن عبادة عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفة الشیعة 192
شرح الخطبة و معنی لغاتها، و ترجمة: نوف البکالی و ربیع بن خثیم 196
ص: 18
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب العشرون النهی عن التعجیل علی الشیعة و تمحیص ذنوبهم، و فیه: 6- أحادیث 199
فی قول الباقر علیه السّلام: لا تعجلوا علی شیعتنا، إن نزّل لهم قدم تثبت لهم اخری 199
فیمن یرتکب الذنوب الموبقة 200
**[ترجمه]فی قول الباقر علیه السّلام: لا تعجلوا علی شیعتنا، إن نزّل لهم قدم تثبت لهم اخری 199
فیمن یرتکب الذنوب الموبقة 200
**[ترجمه]
الباب الحادی و العشرون دخول الشیعة مجالس المخالفین و بلاد الشرک، و فیه: حدیثان 200
فی أنّ من مات من الشیعة فی بلاد الشرک حشر أمّة واحدة 200
من کان فی مجلس المخالفین فلیقل: اللّهمّ أرنا الرخاء و السرور 201
**[ترجمه]فی أنّ من مات من الشیعة فی بلاد الشرک حشر أمّة واحدة 200
من کان فی مجلس المخالفین فلیقل: اللّهمّ أرنا الرخاء و السرور 201
**[ترجمه]
الباب الثانی و العشرون فی أن تعالی انما یعطی الدین الحق و الایمان و التشیع من أحبه، و أن التواخی لا یقع علی الدین، و فی ترک دعاء الناس الی الدین، و فیه: 17- حدیثا 202
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: إنّ اللّه یعطی الدّنیا من یحبّ و یبغض و لا یعطی هذا الأمر إلّا صفوته من خلقه، و فیه بیان و شرح، و أنّ أصول الدّین: التوحید و العدل، و نبوّة الأنبیاء و المعاد، مشترکة فی جمیع الملل، و فی ذیل الصفحة:
معنی المحبّ و المراد منه 202
فی قول أبی جعفر علیهما السّلام: لم تتواخوا علی هذا الأمر و لکن تعارفتم علیه، و فیه
العنوان الصفحة
بیان و تأیید، و أنّ الأرواح جنود مجنّدة، و خلق الأرواح قبل الأبدان بألفی عام 205
فی قول الصادق علیه السّلام: إیّاکم و النّاس، و معناه 207
معنی قول الإمام الصادق علیه السّلام: إذا أراد اللّه بعبد خیرا نکت فی قلبه نکتة من نور، و بیانه و شرحه 210
**[ترجمه]عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: إنّ اللّه یعطی الدّنیا من یحبّ و یبغض و لا یعطی هذا الأمر إلّا صفوته من خلقه، و فیه بیان و شرح، و أنّ أصول الدّین: التوحید و العدل، و نبوّة الأنبیاء و المعاد، مشترکة فی جمیع الملل، و فی ذیل الصفحة:
معنی المحبّ و المراد منه 202
فی قول أبی جعفر علیهما السّلام: لم تتواخوا علی هذا الأمر و لکن تعارفتم علیه، و فیه
ص: 19
العنوان الصفحة
بیان و تأیید، و أنّ الأرواح جنود مجنّدة، و خلق الأرواح قبل الأبدان بألفی عام 205
فی قول الصادق علیه السّلام: إیّاکم و النّاس، و معناه 207
معنی قول الإمام الصادق علیه السّلام: إذا أراد اللّه بعبد خیرا نکت فی قلبه نکتة من نور، و بیانه و شرحه 210
**[ترجمه]
الباب الثالث و العشرون فی أن السلامة و الغنی فی الدین، و ما أخذ علی المؤمن من الصبر علی ما یلحقه فی الدین، و فیه: 19- حدیثا 211
معنی قوله تبارک و تعالی: «فَوَقاهُ اللَّهُ سَیِّئاتِ ما مَکَرُوا» و إنّ الضمیر راجع إلی مؤمن آل فرعون 211
وصایة علیّ علیه السّلام إلی أصحابه فی القرآن، و معنی: البلیّة و النازلة و عرض الأموال و الأنفس 212
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّ اللّه أخذ میثاق المؤمن علی بلایا أربع، و بیانه و شرحه 216
فی أنّ الدّنیا سجن المؤمن و جنة الکافر، و معنی الحدیث 220
فی أنّ للمؤمن جار یؤذیه 223
العنوان الصفحة
**[ترجمه]معنی قوله تبارک و تعالی: «فَوَقاهُ اللَّهُ سَیِّئاتِ ما مَکَرُوا» و إنّ الضمیر راجع إلی مؤمن آل فرعون 211
وصایة علیّ علیه السّلام إلی أصحابه فی القرآن، و معنی: البلیّة و النازلة و عرض الأموال و الأنفس 212
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّ اللّه أخذ میثاق المؤمن علی بلایا أربع، و بیانه و شرحه 216
فی أنّ الدّنیا سجن المؤمن و جنة الکافر، و معنی الحدیث 220
فی أنّ للمؤمن جار یؤذیه 223
ص: 20
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع و العشرون الفرق بین الإیمان و الإسلام و بیان معانیهما، و بعض شرائطهما، و فیه: آیات، و: 56- حدیثا 225
تفسیر الآیات 228
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ مِنْ ذُرِّیَّتِنا أُمَّةً» 229
معنی قوله عزّ و جلّ: «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ» 230
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ» 233
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقی إِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً» و انّها نزلت لمّا رجع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله من غزوة خیبر و بعث أسامة بن زید فی خیل إلی بعض الیهود فی ناحیة فدک لیدعوهم إلی الإسلام، و قصّة مرداس بن نهیک الفدکیّ، و العلّة الّتی من أجلها تخلف أسامة بن زید 234
معنی قوله تبارک و تعالی: «قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا» 239
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: امرت أن اقاتل الناس حتّی یقولوا لا إله إلّا اللّه (محمّد رسول اللّه)، فإذا قالوها فقد حرم علیّ دماؤهم و أموالهم، و أنّ العامّة رووا هذا الخبر بطرق مختلفة 242
فی أنّ الإیمان و الإسلام غیر مترادفان و یطلق علی معان 243
معنی الإسلام و الثمرات المرتّبة علیه 244
فی أنّ الإیمان إقرار و عمل و الإسلام إقرار بلا عمل 246
فی أنّ الإیمان یشارک الإسلام، و الإسلام لا یشارک الإیمان، و فی ذیله بیان و تحقیق 248
فی أنّ الإیمان ما استقرّ فی القلب، و الإسلام ما ظهر من قول و فعل، و فیه
العنوان الصفحة
بیان و توضیح 251
فیما سئل عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: عن الإیمان، و جوابه علیه السّلام، و فیه بیان و تفصیل 256
فی رسالة محض الإسلام الّتی کتبها علیّ بن موسی الرضا علیه السّلام للمأمون 261
جواب من زعم أنّ فی القرآن تناقض، و فیه تفصیل و تأیید 265
درجات المحبّة 275
صفة الایمان و صفة الإسلام 277
صفة الخروج من الایمان و معنی: الشرک، و الضلال، و الفسق 278
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الإسلام عریان فلباسه: الحیاء، و زینته الوفاء، و مروّته العمل الصالح، و عماده الورع، و لکلّ شی‌ء أساس و أساس الإسلام حبّنا أهل البیت، و یأتی مثله فی الباب: 27- هذا الجزء، و فیه بیان و توضیح کامل 281
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ» 284
فی بعض ما احتجّ به علیّ علیه السّلام علی الخوارج، و فی ذیله توضیح 289
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: الإیمان أن یطاع اللّه فلا یعصی، و فیه بیان و تفصیل و تحقیق دقیق فیمن وصلت إلیه الدعوة فلم یسلم و لم یصدّق، أو صدّقها بلسانه و أنکرها بقلبه، أو فاعتقدها بقلبه و جحدها أو بعضها بلسانه، أو صدّقها بلسانه و قلبه و لکن لا یکون علی بصیرة من دینه، أو صدّقها بلسانه و قلبه علی بصیرته و اتّباع للإمام أو نائبه الحقّ إلّا أنّه لم یمتثل جمیع الأوامر و النواهی، أو جهل أمرا من أمور دینه 292
عقائد المرجئة و فرقهم: الیونسیّة، و العبیدیّة، و الغسانیة، و الثوبانیّة، و الثومنیّة 297
تذییل و تفصیل فیما ذکره الشهید الثانی و نصیر الدّین الطوسیّ قدّس سرّهما
العنوان الصفحة
فی الإیمان و الإسلام و تغایرهما 300
فی قول من قال: بأنّ العبادات المعتبرة شرعا هی الدّین، و الدّین هو الإسلام، و الإسلام هو الإیمان 306
النسبة بین مطلق الإسلام و الإیمان 307
**[ترجمه]تفسیر الآیات 228
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ مِنْ ذُرِّیَّتِنا أُمَّةً» 229
معنی قوله عزّ و جلّ: «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ» 230
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ» 233
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقی إِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً» و انّها نزلت لمّا رجع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله من غزوة خیبر و بعث أسامة بن زید فی خیل إلی بعض الیهود فی ناحیة فدک لیدعوهم إلی الإسلام، و قصّة مرداس بن نهیک الفدکیّ، و العلّة الّتی من أجلها تخلف أسامة بن زید 234
معنی قوله تبارک و تعالی: «قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا» 239
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: امرت أن اقاتل الناس حتّی یقولوا لا إله إلّا اللّه (محمّد رسول اللّه)، فإذا قالوها فقد حرم علیّ دماؤهم و أموالهم، و أنّ العامّة رووا هذا الخبر بطرق مختلفة 242
فی أنّ الإیمان و الإسلام غیر مترادفان و یطلق علی معان 243
معنی الإسلام و الثمرات المرتّبة علیه 244
فی أنّ الإیمان إقرار و عمل و الإسلام إقرار بلا عمل 246
فی أنّ الإیمان یشارک الإسلام، و الإسلام لا یشارک الإیمان، و فی ذیله بیان و تحقیق 248
فی أنّ الإیمان ما استقرّ فی القلب، و الإسلام ما ظهر من قول و فعل، و فیه
ص: 21
العنوان الصفحة
بیان و توضیح 251
فیما سئل عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: عن الإیمان، و جوابه علیه السّلام، و فیه بیان و تفصیل 256
فی رسالة محض الإسلام الّتی کتبها علیّ بن موسی الرضا علیه السّلام للمأمون 261
جواب من زعم أنّ فی القرآن تناقض، و فیه تفصیل و تأیید 265
درجات المحبّة 275
صفة الایمان و صفة الإسلام 277
صفة الخروج من الایمان و معنی: الشرک، و الضلال، و الفسق 278
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الإسلام عریان فلباسه: الحیاء، و زینته الوفاء، و مروّته العمل الصالح، و عماده الورع، و لکلّ شی‌ء أساس و أساس الإسلام حبّنا أهل البیت، و یأتی مثله فی الباب: 27- هذا الجزء، و فیه بیان و توضیح کامل 281
معنی قوله عزّ اسمه: «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ» 284
فی بعض ما احتجّ به علیّ علیه السّلام علی الخوارج، و فی ذیله توضیح 289
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: الإیمان أن یطاع اللّه فلا یعصی، و فیه بیان و تفصیل و تحقیق دقیق فیمن وصلت إلیه الدعوة فلم یسلم و لم یصدّق، أو صدّقها بلسانه و أنکرها بقلبه، أو فاعتقدها بقلبه و جحدها أو بعضها بلسانه، أو صدّقها بلسانه و قلبه و لکن لا یکون علی بصیرة من دینه، أو صدّقها بلسانه و قلبه علی بصیرته و اتّباع للإمام أو نائبه الحقّ إلّا أنّه لم یمتثل جمیع الأوامر و النواهی، أو جهل أمرا من أمور دینه 292
عقائد المرجئة و فرقهم: الیونسیّة، و العبیدیّة، و الغسانیة، و الثوبانیّة، و الثومنیّة 297
تذییل و تفصیل فیما ذکره الشهید الثانی و نصیر الدّین الطوسیّ قدّس سرّهما
ص: 22
العنوان الصفحة
فی الإیمان و الإسلام و تغایرهما 300
فی قول من قال: بأنّ العبادات المعتبرة شرعا هی الدّین، و الدّین هو الإسلام، و الإسلام هو الإیمان 306
النسبة بین مطلق الإسلام و الإیمان 307
**[ترجمه]
الباب الخامس و العشرون نسبة الإسلام، و فیه: 4- أحادیث 309
فی قول علیّ علیه السّلام: لأنسبنّ الإسلام نسبة لم ینسبه أحد قبلی و لا ینسبه أحد بعدی ... و فیه بیان 309
فی أنّ الإسلام هو التسلیم، و التسلیم هو الیقین، و الیقین هو التصدیق، و التصدیق هو الإقرار، و الإقرار هو العمل، و العمل هو الأداء، و أنّ المؤمن لم یأخذ دینه عن رأیه، و فی ذیله بیان و المراد من الإسلام 311
فیما نقله السیّد رضی رضی اللّه عنه فی کتابه نهج البلاغة و ابن أبی الحدید، فی شرحه، و قوله: کیف یدلّ علی أنّ الإسلام هو الإیمان 313
فیما قاله ابن میثم و الکیدریّ فی معنی قوله علیه السّلام 314
فیما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه فی کتابه: رسالة حقائق الایمان، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه فی معنی قوله علیه السّلام 315
**[ترجمه]فی قول علیّ علیه السّلام: لأنسبنّ الإسلام نسبة لم ینسبه أحد قبلی و لا ینسبه أحد بعدی ... و فیه بیان 309
فی أنّ الإسلام هو التسلیم، و التسلیم هو الیقین، و الیقین هو التصدیق، و التصدیق هو الإقرار، و الإقرار هو العمل، و العمل هو الأداء، و أنّ المؤمن لم یأخذ دینه عن رأیه، و فی ذیله بیان و المراد من الإسلام 311
فیما نقله السیّد رضی رضی اللّه عنه فی کتابه نهج البلاغة و ابن أبی الحدید، فی شرحه، و قوله: کیف یدلّ علی أنّ الإسلام هو الإیمان 313
فیما قاله ابن میثم و الکیدریّ فی معنی قوله علیه السّلام 314
فیما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه فی کتابه: رسالة حقائق الایمان، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه فی معنی قوله علیه السّلام 315
**[ترجمه]
الباب السادس و العشرون الشرائع، و فیه: 3- أحادیث 317
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه تبارک و تعالی أعطی محمّدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شرایع نوح و إبراهیم و موسی و عیسی .... و فیه بیان بالتفصیل 317
العلّة الّتی من أجلها أحدثت بنو إسرائیل الرهبانیّة 320
العنوان الصفحة
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا کَافَّةً لِلنَّاسِ»، و اختصاص الجزیة و الأسر و الفداء برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 325
معنی قوله عزّ و جلّ: «فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» و العلّة الّتی من أجلها سمّی أولو العزم أولی العزم، و فیه بیان 326
معنی قوله عزّ و جلّ: «شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ ما وَصَّی بِهِ نُوحاً ... 327
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه تبارک و تعالی أعطی محمّدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شرایع نوح و إبراهیم و موسی و عیسی .... و فیه بیان بالتفصیل 317
العلّة الّتی من أجلها أحدثت بنو إسرائیل الرهبانیّة 320
ص: 23
العنوان الصفحة
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا کَافَّةً لِلنَّاسِ»، و اختصاص الجزیة و الأسر و الفداء برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 325
معنی قوله عزّ و جلّ: «فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» و العلّة الّتی من أجلها سمّی أولو العزم أولی العزم، و فیه بیان 326
معنی قوله عزّ و جلّ: «شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ ما وَصَّی بِهِ نُوحاً ... 327
**[ترجمه]
الباب السابع و العشرون دعائم الإسلام و الإیمان و شعبهما و فضل الإسلام، و فیه: 41- حدیثا 329
اشارة
فی قول أبی جعفر علیهما السّلام: بنی الإسلام علی خمس: علی الصلاة، و الزکاة، و الصوم، و الحجّ، و الولایة، و فیه بیان 329
حدود الإیمان 330
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ فرض علی خلقه خمسا فرخّص فی أربع و لم یرخّص فی واحدة، و فیه بیان و تحقیق 332
بنی الإسلام علی خمسة و ترتیبهم فی الفضل عرضا و طولا، و أنّ الولایة أفضل و فیه بیان و تفصیل و تحقیق 333
دعائم الإسلام: الّتی من قصّر عن معرفة شی‌ء منها فسد علیه دینه، و فیه توضیح و شرح و تفصیل 337
فی قول علیّ علیه السّلام: الایمان له أرکان أربعة، و فیه بیان 341
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه خلق الإسلام، فجعل له: عرصة، و نورا، و حصنا، و ناصرا، و فیه توضیح 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الإسلام عریان فلباسه الحیاء ... و فیه بیان و توضیح کامل 343
العنوان الصفحة
فیما قاله علیّ علیه السّلام فی بعض خطبه فی وصف الإسلام، و فیه بیان و شرح لغاته 344
قوله علیه السّلام فی جواب السائل الّذی سئل عنه عن الایمان 348
فیما قاله علیه السّلام فی وصف الإسلام و الإیمان و الکفر و النفاق 349
فی قوله علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل الایمان علی أربع دعائم: علی الصبر، و الیقین، و العدل، و الجهاد، و کلّ ذلک علی أربع شعب و بیانه 351
**[ترجمه]فی قول أبی جعفر علیهما السّلام: بنی الإسلام علی خمس: علی الصلاة، و الزکاة، و الصوم، و الحجّ، و الولایة، و فیه بیان 329
حدود الإیمان 330
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ فرض علی خلقه خمسا فرخّص فی أربع و لم یرخّص فی واحدة، و فیه بیان و تحقیق 332
بنی الإسلام علی خمسة و ترتیبهم فی الفضل عرضا و طولا، و أنّ الولایة أفضل و فیه بیان و تفصیل و تحقیق 333
دعائم الإسلام: الّتی من قصّر عن معرفة شی‌ء منها فسد علیه دینه، و فیه توضیح و شرح و تفصیل 337
فی قول علیّ علیه السّلام: الایمان له أرکان أربعة، و فیه بیان 341
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه خلق الإسلام، فجعل له: عرصة، و نورا، و حصنا، و ناصرا، و فیه توضیح 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الإسلام عریان فلباسه الحیاء ... و فیه بیان و توضیح کامل 343
ص: 24
العنوان الصفحة
فیما قاله علیّ علیه السّلام فی بعض خطبه فی وصف الإسلام، و فیه بیان و شرح لغاته 344
قوله علیه السّلام فی جواب السائل الّذی سئل عنه عن الایمان 348
فیما قاله علیه السّلام فی وصف الإسلام و الإیمان و الکفر و النفاق 349
فی قوله علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل الایمان علی أربع دعائم: علی الصبر، و الیقین، و العدل، و الجهاد، و کلّ ذلک علی أربع شعب و بیانه 351
**[ترجمه]
توضیح الروایة مشیرا الی اختلاف النسخ و معنی لغاته 352
العبرة و کیفیّتها 368
معنی العدل و شعبه 369
الجهاد و شعبه 370
فیما قاله المحقّق ابن میثم البحرانیّ 372
فی أنّ الإسلام عشرة أسهم 380
قواعد الإسلام و حدّ الاستغفار 381
کبار حدود الصلاة و الزکاة و فیما یجب 388
کبار حدود الحجّ و الصوم و الوضوء للصلاة و ولایة الامام 389
وجوب عصمة الإمام و علته 390
کیف أسلم علیّ علیه السّلام و کیف أسلمت خدیجة رضی اللّه عنها 392
فی إسلام أبی ذرّ و سلمان و المقداد رضی اللّه تعالی عنهم و عنّا، و اخراج الخمس 393
فی أخذ البیعة 395
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند موته لعمّه العبّاس 396
إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الثانی من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه و إیّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]العبرة و کیفیّتها 368
معنی العدل و شعبه 369
الجهاد و شعبه 370
فیما قاله المحقّق ابن میثم البحرانیّ 372
فی أنّ الإسلام عشرة أسهم 380
قواعد الإسلام و حدّ الاستغفار 381
کبار حدود الصلاة و الزکاة و فیما یجب 388
کبار حدود الحجّ و الصوم و الوضوء للصلاة و ولایة الامام 389
وجوب عصمة الإمام و علته 390
کیف أسلم علیّ علیه السّلام و کیف أسلمت خدیجة رضی اللّه عنها 392
فی إسلام أبی ذرّ و سلمان و المقداد رضی اللّه تعالی عنهم و عنّا، و اخراج الخمس 393
فی أخذ البیعة 395
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند موته لعمّه العبّاس 396
إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الثانی من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه و إیّانا
ص: 25
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء السادس و الستین
الباب الثامن و العشرون الدین الذی لا یقبل اللّه أعمال العباد الا به، و فیه: آیات، و: 16- حدیثا 1
فیما عرضه عبد العظیم الحسنی علیه السّلام علی علیّ بن محمّد النقی علیهما السّلام من عقائده 1
فی أنّ من لم یکن إمامیّا صحیح العقیدة فهو کافر 4
فی أنّ عمرو بن حریث وصف عقائده علی أبی عبد اللّه علیه السّلام 5
الفرائض العشرة اللّاتی افترضها اللّه علی عباده 13
الدّین الّذی افترض اللّه عزّ و جلّ علی العباد 15
**[ترجمه]فیما عرضه عبد العظیم الحسنی علیه السّلام علی علیّ بن محمّد النقی علیهما السّلام من عقائده 1
فی أنّ من لم یکن إمامیّا صحیح العقیدة فهو کافر 4
فی أنّ عمرو بن حریث وصف عقائده علی أبی عبد اللّه علیه السّلام 5
الفرائض العشرة اللّاتی افترضها اللّه علی عباده 13
الدّین الّذی افترض اللّه عزّ و جلّ علی العباد 15
**[ترجمه]
الباب التاسع و العشرون أدنی ما یکون به العبد مؤمنا، و أدنی ما یخرجه عنه، و فیه: 3- أحادیث 16
فی قول الصادق علیه السّلام: أدنی ما یکون به العبد مؤمنا: یشهد أن لا إله إلّا اللّه، و أنّ محمّدا عبده و رسوله، و یقرّ بالطاعة، و یعرف إمام زمانه، و أدنی ما یخرج به الرجل من الایمان: الرأی یراه مخالفا للحقّ فیقیم علیه 16
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: أدنی ما یکون به العبد مؤمنا: یشهد أن لا إله إلّا اللّه، و أنّ محمّدا عبده و رسوله، و یقرّ بالطاعة، و یعرف إمام زمانه، و أدنی ما یخرج به الرجل من الایمان: الرأی یراه مخالفا للحقّ فیقیم علیه 16
ص: 26
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثلاثون ان العمل جزء الایمان، و ان الایمان مبثوث علی الجوارح، و فیه: آیات، و: 30- حدیثا 18
اشارة
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُضِیعَ إِیمانَکُمْ» و حکم من صلّی و مات قبل التحویل 18
فیما قاله الشهید الثانی رفع اللّه درجته فی بیان حقیقة الکفر و ما اعترض علیه و ما أجیب 20
فی مانعیّة تعریف الایمان، و ما قاله العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه 21
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی فرض الإیمان علی جوارح ابن آدم، و قسّمه علیها، و فیه شرح بالتفصیل بنحو الأتمّ و الأکمل 23
فی أنّ للإیمان حالات و درجات و مراتب: التام، و الناقص، و الراجح، و التحقیق فی ذلک 33
الظاهر من الأخبار الکثیرة عدم مؤاخذة هذه الامّة علی الخواطر و العزم علی المعاصی 39
معنی اللّغو 45
فیما قاله بعض المحققین فی تفاضل درجات الإیمان بقدر السبق و المبادرة إلی إجابة الدعوة، و فیه وجوه 56
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الایمان إقرار باللسان، و معرفة بالقلب، و عمل بالارکان 64
العلّة الّتی من أجلها سمّی تارک الصلاة کافرا، و لا یسمّی الزانی و ما أشبهه کافرا 66
فیما رواه أبو الصلت عن الرضا علیه السّلام ... عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الإیمان عقد بالقلب
العنوان الصفحة
و نطق باللسان و عمل بالأرکان 69
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أسرع الذّنوب عقوبة کفران النعمة 70
فیما فرض اللّه تعالی علی الجوارح، و بیانه بالتفصیل 74
ما فرضه علی اللسان و الأذنین 75
ما فرضه علی العینین و الیدین 76
ما فرضه علی الرجلین و الرأس 77
السبت سنّة من اللّه لموسی علیه السّلام و بعثة عیسی علیه السّلام و محمّد صلّی اللّه علیه و آله 86
فلمّا أذن اللّه لمحمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی الخروج من مکّة إلی المدینة 89
فی أنّ السورة النور أنزلت بعد سورة النساء 90
محکمات و متشابهات القرآن و معناهما 91
فی أنّ المنسوخات من المتشابهات 93
فی أنّ الإیمان فی بدایة بعثة کلّ رسول کان مجرد التصدیق بالتوحید و الرسالة 95
معنی الشرع 98
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «وَ مَنْ یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً» و استدلّ به من قال بخلود أصحاب الکبائر فی النار، و أوّل بوجوه 114
**[ترجمه]تفسیر قوله عزّ و جلّ: «وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُضِیعَ إِیمانَکُمْ» و حکم من صلّی و مات قبل التحویل 18
فیما قاله الشهید الثانی رفع اللّه درجته فی بیان حقیقة الکفر و ما اعترض علیه و ما أجیب 20
فی مانعیّة تعریف الایمان، و ما قاله العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه 21
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی فرض الإیمان علی جوارح ابن آدم، و قسّمه علیها، و فیه شرح بالتفصیل بنحو الأتمّ و الأکمل 23
فی أنّ للإیمان حالات و درجات و مراتب: التام، و الناقص، و الراجح، و التحقیق فی ذلک 33
الظاهر من الأخبار الکثیرة عدم مؤاخذة هذه الامّة علی الخواطر و العزم علی المعاصی 39
معنی اللّغو 45
فیما قاله بعض المحققین فی تفاضل درجات الإیمان بقدر السبق و المبادرة إلی إجابة الدعوة، و فیه وجوه 56
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الایمان إقرار باللسان، و معرفة بالقلب، و عمل بالارکان 64
العلّة الّتی من أجلها سمّی تارک الصلاة کافرا، و لا یسمّی الزانی و ما أشبهه کافرا 66
فیما رواه أبو الصلت عن الرضا علیه السّلام ... عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الإیمان عقد بالقلب
ص: 27
العنوان الصفحة
و نطق باللسان و عمل بالأرکان 69
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أسرع الذّنوب عقوبة کفران النعمة 70
فیما فرض اللّه تعالی علی الجوارح، و بیانه بالتفصیل 74
ما فرضه علی اللسان و الأذنین 75
ما فرضه علی العینین و الیدین 76
ما فرضه علی الرجلین و الرأس 77
السبت سنّة من اللّه لموسی علیه السّلام و بعثة عیسی علیه السّلام و محمّد صلّی اللّه علیه و آله 86
فلمّا أذن اللّه لمحمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی الخروج من مکّة إلی المدینة 89
فی أنّ السورة النور أنزلت بعد سورة النساء 90
محکمات و متشابهات القرآن و معناهما 91
فی أنّ المنسوخات من المتشابهات 93
فی أنّ الإیمان فی بدایة بعثة کلّ رسول کان مجرد التصدیق بالتوحید و الرسالة 95
معنی الشرع 98
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «وَ مَنْ یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً» و استدلّ به من قال بخلود أصحاب الکبائر فی النار، و أوّل بوجوه 114
**[ترجمه]
تذییل نفعه جلیل
فیما قاله العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی الإیمان و الإسلام و حقائقهما و شرائطهما، و أنّ من معانی الإیمان مجموع العقائد الحقّة و الأصول الخمسة و الثمرة المرتبة علیه فی الدّنیا و الآخرة ... مع الإتیان بالفرائض 126
فی أنّ الإسلام یطلق غالبا علی التکلم بالشهادتین و الإقرار الظاهری 127
العنوان الصفحة
الآیات و الأخبار الدالّة علی دخول الأعمال فی الایمان، و ما ذکره المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه فی أصول الإیمان عند الشیعة و المعتزلة 128
فیما ذکره العلّامة نوّر اللّه ضریحه فی شرح التجرید فی اختلاف الناس فی الإیمان، و معنی الکفر، و المؤمن عند المعتزلة و الوعیدیة 129
فی أنّ الفاسق هل هو مؤمن أم لا، و فیما ذکره الشیخ المفید قدّس اللّه روحه فی کتاب المسائل فی أنّ مرتکب الکبائر لا یخرج عن الإسلام بل هو فاسق، و ما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه فی معنی الایمان 130
مذهب الأشاعرة و الکرامیة و غیرهما. 131
وجوب معرفة اللّه تعالی بالنظر و وجوب شکر المنعم 133
بحث فی التقلید و احتجاج من قال بوجوبه و منعه 135
فی قول سفیان الثوری: علیکم بدین العجائز 136
الخروج من الکفر بکلمتی الشهادتین 139
فیما قالت المعتزلة 140
الجمع بین الآیتین و رفع التعارض 143
سند الأحادیث من حیث الاعتبار، و ترجمة: عبد الرحیم، و أنّه مجهول 144
بحث فی التصدیق القلبی و اللسانیّ 146
**[ترجمه]فیما قاله العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی الإیمان و الإسلام و حقائقهما و شرائطهما، و أنّ من معانی الإیمان مجموع العقائد الحقّة و الأصول الخمسة و الثمرة المرتبة علیه فی الدّنیا و الآخرة ... مع الإتیان بالفرائض 126
فی أنّ الإسلام یطلق غالبا علی التکلم بالشهادتین و الإقرار الظاهری 127
ص: 28
العنوان الصفحة
الآیات و الأخبار الدالّة علی دخول الأعمال فی الایمان، و ما ذکره المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه فی أصول الإیمان عند الشیعة و المعتزلة 128
فیما ذکره العلّامة نوّر اللّه ضریحه فی شرح التجرید فی اختلاف الناس فی الإیمان، و معنی الکفر، و المؤمن عند المعتزلة و الوعیدیة 129
فی أنّ الفاسق هل هو مؤمن أم لا، و فیما ذکره الشیخ المفید قدّس اللّه روحه فی کتاب المسائل فی أنّ مرتکب الکبائر لا یخرج عن الإسلام بل هو فاسق، و ما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه فی معنی الایمان 130
مذهب الأشاعرة و الکرامیة و غیرهما. 131
وجوب معرفة اللّه تعالی بالنظر و وجوب شکر المنعم 133
بحث فی التقلید و احتجاج من قال بوجوبه و منعه 135
فی قول سفیان الثوری: علیکم بدین العجائز 136
الخروج من الکفر بکلمتی الشهادتین 139
فیما قالت المعتزلة 140
الجمع بین الآیتین و رفع التعارض 143
سند الأحادیث من حیث الاعتبار، و ترجمة: عبد الرحیم، و أنّه مجهول 144
بحث فی التصدیق القلبی و اللسانیّ 146
**[ترجمه]
الباب الحادی و الثلاثون فی عدم لبس الایمان بالظلم، و فیه: آیة، و: 11- حدیثا 150
جواب الزندیق المدّعی للتناقض فی القرآن 151
قصّة رجل أسلم فمات و صلّی علیه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 153
العنوان الصفحة
**[ترجمه]جواب الزندیق المدّعی للتناقض فی القرآن 151
قصّة رجل أسلم فمات و صلّی علیه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 153
ص: 29
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثلاثون درجات الإیمان و حقائقه، و فیه: آیات، و: 28- حدیثا 154
تفسیر قوله عزّ اسمه: «هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ» و معنی الدرجات. 155
تفسیر قوله عزّ اسمه: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» و أنّ السابقین أربعة: ابن آدم المقتول، و مؤمن آل فرعون، و حبیب النجار، و علیّ بن أبی طالب علیه السّلام 156
فضل المهاجرین علی الأنصار و فضلهما علی التابعین. 158
الایمان علی سبعة أسهم، و توضیح ذلک. 159
فی أنّ لکلّ مسلم من الإسلام سهم، و قصة رجل کان له جار نصرانی فدعاه إلی الإسلام فاجابه و ... 162
فی قول الصادق علیه السّلام: لو علم النّاس کیف خلق اللّه تبارک و تعالی هذا الخلق لم یلم أحد أحدا، و فیه بیان 164
إنّ الایمان عشر درجات فلا یقولنّ صاحب الاثنین لصاحب الواحد لست علی شی‌ء، و ...، و فیه بیان و توضیح 165
فی وصیّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام 170
**[ترجمه]تفسیر قوله عزّ اسمه: «هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ» و معنی الدرجات. 155
تفسیر قوله عزّ اسمه: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» و أنّ السابقین أربعة: ابن آدم المقتول، و مؤمن آل فرعون، و حبیب النجار، و علیّ بن أبی طالب علیه السّلام 156
فضل المهاجرین علی الأنصار و فضلهما علی التابعین. 158
الایمان علی سبعة أسهم، و توضیح ذلک. 159
فی أنّ لکلّ مسلم من الإسلام سهم، و قصة رجل کان له جار نصرانی فدعاه إلی الإسلام فاجابه و ... 162
فی قول الصادق علیه السّلام: لو علم النّاس کیف خلق اللّه تبارک و تعالی هذا الخلق لم یلم أحد أحدا، و فیه بیان 164
إنّ الایمان عشر درجات فلا یقولنّ صاحب الاثنین لصاحب الواحد لست علی شی‌ء، و ...، و فیه بیان و توضیح 165
فی وصیّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام 170
**[ترجمه]
الباب الثالث و الثلاثون السکینة و روح الایمان و زیادته و نقصانه، و فیه: آیات، و: 22- حدیثا 175
اشارة
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «قالَ بَلی وَ لکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبِی» و إنّ الایمان و الیقین قابلان للشدّة و الضعف 176
تفسیر قوله تعالی: «کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ» 178
العنوان الصفحة
جواب علیّ علیه السّلام لمن قال: إنّ ناسا زعموا أنّ العبد لا یزنی و هو مؤمن و لا یسرق و لا یشرب الخمر و لا یأکل الربوا و لا یسفک الدم الحرام و هو مؤمن، و بیانه علیه السّلام فی أرواح الخمسة و معنی: «أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ»، و فی ذیله بیان و توضیح و تأییدات 179
جواب من قال: إنّ الإنسان إذا مات علی غیر معرفة فکیف یبعث عارفا 186
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إذا زنی الرجل فارقه روح الایمان 190
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» و قول أبی جعفر علیه السّلام لجابر: إنّ اللّه خلق الخلق علی ثلاث طبقات و انزلهم ثلاث منازل، و بیانه علیه السّلام تفصیلا 191
فی أنّ للمؤمن روح خاصّة، و بیان ذلک 194
فی سلب الایمان و عوده علی المؤمن، و توضیحه 197
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ» المراد و معنی السکینة 199
فی أنّ الایمان من اللّه عزّ و جلّ 200
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «قالَ بَلی وَ لکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبِی» و إنّ الایمان و الیقین قابلان للشدّة و الضعف 176
تفسیر قوله تعالی: «کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ» 178
ص: 30
العنوان الصفحة
جواب علیّ علیه السّلام لمن قال: إنّ ناسا زعموا أنّ العبد لا یزنی و هو مؤمن و لا یسرق و لا یشرب الخمر و لا یأکل الربوا و لا یسفک الدم الحرام و هو مؤمن، و بیانه علیه السّلام فی أرواح الخمسة و معنی: «أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ»، و فی ذیله بیان و توضیح و تأییدات 179
جواب من قال: إنّ الإنسان إذا مات علی غیر معرفة فکیف یبعث عارفا 186
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إذا زنی الرجل فارقه روح الایمان 190
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» و قول أبی جعفر علیه السّلام لجابر: إنّ اللّه خلق الخلق علی ثلاث طبقات و انزلهم ثلاث منازل، و بیانه علیه السّلام تفصیلا 191
فی أنّ للمؤمن روح خاصّة، و بیان ذلک 194
فی سلب الایمان و عوده علی المؤمن، و توضیحه 197
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ» المراد و معنی السکینة 199
فی أنّ الایمان من اللّه عزّ و جلّ 200
**[ترجمه]
تذییل
فی أنّ المتکلّمین من الخاصّة و العامّة اختلفوا فی أنّ الایمان هل یقبل الزیادة و النقصان أم لا، و ما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه 201
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً» 202
توجیه وجیه فی قبوله الزیادة 204
فی أنّ بکر بن صالح الرازیّ ضعیف و أبو عمر الزبیریّ مجهول 205
البحث فی حقیقة الإیمان تفصیلا 206
هل الطاعات من الإیمان أم لا، و مذهب الأشاعرة و المعتزلة و الشافعی و
العنوان الصفحة
أبی حنیفة و إمام الحرمین، و قول القائل: إنّ التصدیق لا یتفاوت 208
احتجّ القائلون بالزیادة و النقصان بالعقل و النقل 209
فیما أجابهم 210
**[ترجمه]فی أنّ المتکلّمین من الخاصّة و العامّة اختلفوا فی أنّ الایمان هل یقبل الزیادة و النقصان أم لا، و ما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه 201
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً» 202
توجیه وجیه فی قبوله الزیادة 204
فی أنّ بکر بن صالح الرازیّ ضعیف و أبو عمر الزبیریّ مجهول 205
البحث فی حقیقة الإیمان تفصیلا 206
هل الطاعات من الإیمان أم لا، و مذهب الأشاعرة و المعتزلة و الشافعی و
ص: 31
العنوان الصفحة
أبی حنیفة و إمام الحرمین، و قول القائل: إنّ التصدیق لا یتفاوت 208
احتجّ القائلون بالزیادة و النقصان بالعقل و النقل 209
فیما أجابهم 210
**[ترجمه]
الباب الرابع و الثلاثون ان الایمان مستقر و مستودع، و إمکان زوال الایمان، و فیه: آیة، و: 19- حدیثا 212
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ هُوَ الَّذِی أَنْشَأَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ» 212
المؤمن کیف ینقل من الایمان إلی الکفر 213
فیما قاله المتکلّمون فی زوال الایمان، و ما نقل عن الشهید الثانی و السیّد المرتضی رضی اللّه عنهما 214
الاستدلال بحکم المرتد 216
معنی الحسرة و الندامة و الویل 218
فیما قاله الإمام موسی الکاظم علیه السّلام فی زوال الایمان و ثباته 219
ترجمة أبو الخطّاب و إنّه کافر ملعون 220
تحقیق من العلّامة المجلسی رحمه اللّه 225
الخطبة الّتی خطبها علی علیه السّلام فی إیمان الثابت و العاریة 225
فیما ذکره ابن أبی الحدید فی شرحه علی نهج البلاغة 228
الهجرة هجرتان 229
الهجرة فی زمان الغیبة، و ما قاله القطب الراوندیّ 231
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ هُوَ الَّذِی أَنْشَأَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ» 212
المؤمن کیف ینقل من الایمان إلی الکفر 213
فیما قاله المتکلّمون فی زوال الایمان، و ما نقل عن الشهید الثانی و السیّد المرتضی رضی اللّه عنهما 214
الاستدلال بحکم المرتد 216
معنی الحسرة و الندامة و الویل 218
فیما قاله الإمام موسی الکاظم علیه السّلام فی زوال الایمان و ثباته 219
ترجمة أبو الخطّاب و إنّه کافر ملعون 220
تحقیق من العلّامة المجلسی رحمه اللّه 225
الخطبة الّتی خطبها علی علیه السّلام فی إیمان الثابت و العاریة 225
فیما ذکره ابن أبی الحدید فی شرحه علی نهج البلاغة 228
الهجرة هجرتان 229
الهجرة فی زمان الغیبة، و ما قاله القطب الراوندیّ 231
ص: 32
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الخامس و الثلاثون العلة التی من اجلها لا یکلف اللّه المؤمنین عن الذنب، و فیه: حدیثان 235
فی قول رجل لأبی عبد اللّه علیه السّلام: و اللّه إنّی لمقیم علی ذنب منذ دهر أرید أن أ تحوّل منه إلی غیره فما أقدر علیه، قال له: إن تکن صادقا فانّ اللّه یحبّک و ما یمنعک من الانتقال عنه إلّا أن تخافه، و ذمّ العجب 235
**[ترجمه]فی قول رجل لأبی عبد اللّه علیه السّلام: و اللّه إنّی لمقیم علی ذنب منذ دهر أرید أن أ تحوّل منه إلی غیره فما أقدر علیه، قال له: إن تکن صادقا فانّ اللّه یحبّک و ما یمنعک من الانتقال عنه إلّا أن تخافه، و ذمّ العجب 235
**[ترجمه]
الباب السادس و الثلاثون الحب فی اللّه و البغض فی اللّه و فیه: 34- حدیثا 236
إنّ من أوثق عری الإیمان الحبّ فی اللّه و البغض فی اللّه 236
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ودّ المؤمن للمؤمن فی اللّه من أعظم شعب الإیمان 240
معنی قوله عزّ و جلّ: «حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإِیمانَ» و معنی الحبّ و البغض 241
إذا أردت أن تعلم أنّ فیک خیرا، و المرء مع من أحبّ 247
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: قد یکون حبّ فی اللّه و رسوله، و حبّ فی الدّنیا 249
مدح زید بن الحارثة و ابنه أسامة 251
لا یدخل الجنّة أحد إلّا بجواز من علیّ علیه السّلام 251
فی قول اللّه عزّ و جلّ لموسی علیه السّلام: هل عملت لی عملا؟ قال: صلّیت لک، و صمت و تصدّقت، و ذکرت لک، قال اللّه تبارک و تعالی: و أمّا الصّلاة فلک برهان، و الصوم جنّة، و الصدقة ظلّ، و الذکر نور، فأیّ عمل عملت لی؟! قال موسی علیه السّلام: دلّنی علی العمل الّذی هو لک؟ قال: یا موسی هل والیت لی ولیّا، و هل عادیت لی عدوّا قطّ؟ 252
العنوان الصفحة
**[ترجمه]إنّ من أوثق عری الإیمان الحبّ فی اللّه و البغض فی اللّه 236
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ودّ المؤمن للمؤمن فی اللّه من أعظم شعب الإیمان 240
معنی قوله عزّ و جلّ: «حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإِیمانَ» و معنی الحبّ و البغض 241
إذا أردت أن تعلم أنّ فیک خیرا، و المرء مع من أحبّ 247
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: قد یکون حبّ فی اللّه و رسوله، و حبّ فی الدّنیا 249
مدح زید بن الحارثة و ابنه أسامة 251
لا یدخل الجنّة أحد إلّا بجواز من علیّ علیه السّلام 251
فی قول اللّه عزّ و جلّ لموسی علیه السّلام: هل عملت لی عملا؟ قال: صلّیت لک، و صمت و تصدّقت، و ذکرت لک، قال اللّه تبارک و تعالی: و أمّا الصّلاة فلک برهان، و الصوم جنّة، و الصدقة ظلّ، و الذکر نور، فأیّ عمل عملت لی؟! قال موسی علیه السّلام: دلّنی علی العمل الّذی هو لک؟ قال: یا موسی هل والیت لی ولیّا، و هل عادیت لی عدوّا قطّ؟ 252
ص: 33
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع و الثلاثون صفات خیار العباد و أولیاء اللّه، و فیه ذکر بعض الکرامات التی رویت عن الصالحین، و فیه: آیات، و: 40- حدیثا 254
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ» و اختلف فی أولیاء اللّه 257
قوله عزّ اسمه: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً» 260
تفسیر سورة و العصر بتمامها 270
قصّة جابر الجعفیّ و إخباره بموت رجل مؤمن 270
قصّة فضیل بن یسار، و وضع یده إلی عورته بعد موته 272
إنّ اللّه تبارک و تعالی أحفی أربعة فی أربعة 274
فیما رواه نوف عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفة الزاهدین 275
قصّة جابر بن یزید الجعفیّ و إرساله رجلا إلی المدینة بطیّ الأرض ثمّ إلی الکوفة، و قول أبی جعفر علیه السّلام: من أطاع اللّه أطیع 279
قصّة صبیّة منکسرة الید 282
قصّة علیّ بن عاصم الزاهد و السبع الّذی کفّه منتفخة بقصبه، فاخرج القصبة 286
قصّة رجل و إبراهیم الخلیل علیه السّلام، و قصّة أصحاب الرقیم 287
عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من عرف اللّه و عظّمه منع فاه من الکلام، و بطنه من الطعام، و عفی نفسه بالصیام، و القیام، و ... و فیه بیان و تحقیق رشیق دقیق من الشیخ بهاء الدّین العاملی قدّس سرّه و بعض المحققین، و استدلّوا بقول السیّد البشر صلّی اللّه علیه و آله: ما عرفناک حقّ معرفتک، و قول أبی جعفر علیه السّلام: کلّما میّزتموه بأوهامکم فی أدقّ معانیه مخلوق مصنوع مثلکم مردود إلیکم 288
العنوان الصفحة
ترجمة: النهرتیریّ و الجریریّ، و نسبتهما 289
الخطبة الّتی خطبها الحسن بن علیّ علیهما السّلام 294
فی قول علیّ علیه السّلام: کان لی فیما مضی أخ فی اللّه، و کان یعظمه فی عینی صغر الدّنیا فی عینه و کان خارجا من سلطان بطنه، و ما قاله ابن أبی الحدید فی شرحه، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه و بعض الأفاضل 295
أشبه النّاس برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من کان ... 306
بعض الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام، و شرحها فی صفات خیار العباد 308
خطبة اخری منه علیه السّلام، و شرحها 311
شطر من خطبته علیه السّلام، و شرحها 316
أولیاء اللّه 319
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام حین انطلق ینظر فی أعمال العباد، فأتی رجلا من أعبد الناس 323
الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام عند تلاوة: «رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ» و شرحها 325
الدعاء الّذی دعا به علیّ علیه السّلام، و إنّه مناجاة من مناجاة أولیاء اللّه، و فیه شرح 329
إلی هنا انتهی الجزء الأول من کتاب الإیمان و الکفر و یتلوه الجزء الثانی
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر قوله عزّ و جلّ: «أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ» و اختلف فی أولیاء اللّه 257
قوله عزّ اسمه: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً» 260
تفسیر سورة و العصر بتمامها 270
قصّة جابر الجعفیّ و إخباره بموت رجل مؤمن 270
قصّة فضیل بن یسار، و وضع یده إلی عورته بعد موته 272
إنّ اللّه تبارک و تعالی أحفی أربعة فی أربعة 274
فیما رواه نوف عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صفة الزاهدین 275
قصّة جابر بن یزید الجعفیّ و إرساله رجلا إلی المدینة بطیّ الأرض ثمّ إلی الکوفة، و قول أبی جعفر علیه السّلام: من أطاع اللّه أطیع 279
قصّة صبیّة منکسرة الید 282
قصّة علیّ بن عاصم الزاهد و السبع الّذی کفّه منتفخة بقصبه، فاخرج القصبة 286
قصّة رجل و إبراهیم الخلیل علیه السّلام، و قصّة أصحاب الرقیم 287
عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من عرف اللّه و عظّمه منع فاه من الکلام، و بطنه من الطعام، و عفی نفسه بالصیام، و القیام، و ... و فیه بیان و تحقیق رشیق دقیق من الشیخ بهاء الدّین العاملی قدّس سرّه و بعض المحققین، و استدلّوا بقول السیّد البشر صلّی اللّه علیه و آله: ما عرفناک حقّ معرفتک، و قول أبی جعفر علیه السّلام: کلّما میّزتموه بأوهامکم فی أدقّ معانیه مخلوق مصنوع مثلکم مردود إلیکم 288
ص: 34
العنوان الصفحة
ترجمة: النهرتیریّ و الجریریّ، و نسبتهما 289
الخطبة الّتی خطبها الحسن بن علیّ علیهما السّلام 294
فی قول علیّ علیه السّلام: کان لی فیما مضی أخ فی اللّه، و کان یعظمه فی عینی صغر الدّنیا فی عینه و کان خارجا من سلطان بطنه، و ما قاله ابن أبی الحدید فی شرحه، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه و بعض الأفاضل 295
أشبه النّاس برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من کان ... 306
بعض الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام، و شرحها فی صفات خیار العباد 308
خطبة اخری منه علیه السّلام، و شرحها 311
شطر من خطبته علیه السّلام، و شرحها 316
أولیاء اللّه 319
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام حین انطلق ینظر فی أعمال العباد، فأتی رجلا من أعبد الناس 323
الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام عند تلاوة: «رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ» و شرحها 325
الدعاء الّذی دعا به علیّ علیه السّلام، و إنّه مناجاة من مناجاة أولیاء اللّه، و فیه شرح 329
إلی هنا انتهی الجزء الأول من کتاب الإیمان و الکفر و یتلوه الجزء الثانی
ص: 35
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الجزء الثانی من کتاب الإیمان و الکفر
[تتمة فهرس الجزء السادس و الستین]
أبواب مکارم الأخلاق
اشارة
و سیجی‌ء ما یناسب هذه الأبواب فی کتاب العشرة و فی کتاب الآداب و السنن أیضا إنشاء اللّه تعالی
**[ترجمه]و سیجی‌ء ما یناسب هذه الأبواب فی کتاب العشرة و فی کتاب الآداب و السنن أیضا إنشاء اللّه تعالی
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثلاثون جوامع المکارم و آفاتها و ما یوجب الفلاح و الهدی و فیه: آیات، و: 132 332
تفسیر الآیات 340
فیما قاله رجل للصادق صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یقول اللّه عزّ و جلّ: «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» و انّا ندعو فلا یستجاب لنا، فقال: إنّکم لا تفون للّه بعهده فانّه تعالی یقول:
«أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ» و اللّه لو وفیتم للّه سبحانه لوفی لکم 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أنا و علیّ أبوا هذه الامّة، و لحقنا علیهم أعظم من حقّ أبوی ولادتهم 343
معنی: الْیَتامی وَ الْمَساکِینِ* 344
العنوان الصفحة
فی مهاجرة أمیر المؤمنین علیه السّلام من مکّة إلی المدینة لیلحق بالنبیّ صلّی اللّه علیه و آله 350
علامات أهل الدّین 364
خمس من لم تکن فیه لم یکن فیه کثیر مستمتع 369
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام 371
الهدیّة الّتی أهداها اللّه تبارک و تعالی إلی رسوله صلّی اللّه علیه و آله، و معنی الزهد 373
معنی الإخلاص و الیقین 374
عن علیّ علیه السّلام خمسة لو رحلتم فیهنّ لم تقدروا علی مثلهن 376
سبعة أنفار فی ظلّ عرش اللّه 377
فیما قاله إبلیس لعنه اللّه 378
أربع من کنّ فیه کمل إسلامه 380
فی قول موسی بن عمران علیه السّلام: إلهی ما جزاء من شهد أنی رسولک و نبیّک، و من قام بین یدیک و یصلّی، و من اطعم مسکینا، و من وصل رحمه، و من ذکرک بلسانه و قلبه، إلی آخر الحدیث 383
کان فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أبا ذرّ رحمة اللّه علیه 388
اخفاء المصیبة و اعطاء الصدقة و برّ الوالدین و الحبّ لمحمّد و آل محمّد صلّی اللّه علیه و آله أجمعین 390
فی قبول الصّلاة 391
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بنی عبد المطّلب 393
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ما عبد اللّه بمثل العقل، و ما تمّ عقل امرئ حتّی یکون فیه عشر خصال ... 395
کان فیما أوصی به النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الطهارة (الوضوء) 396
القدر و المنزلة فی العلم، و مدح العلم 399
العنوان الصفحة
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام: فی صفات الشیعة 401
کمال المؤمن فی ثلاث خصال 405
الخیر کلّه فی تکثیر العلم و العمل 409
فیما ناجی به موسی بن عمران علیه السّلام 412
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الرفق کرم، و الحلم زین، و الصبر خیر مرکب 414
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السادس و الستون و هو الجزء الثالث من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر الآیات 340
فیما قاله رجل للصادق صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یقول اللّه عزّ و جلّ: «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» و انّا ندعو فلا یستجاب لنا، فقال: إنّکم لا تفون للّه بعهده فانّه تعالی یقول:
«أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ» و اللّه لو وفیتم للّه سبحانه لوفی لکم 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أنا و علیّ أبوا هذه الامّة، و لحقنا علیهم أعظم من حقّ أبوی ولادتهم 343
معنی: الْیَتامی وَ الْمَساکِینِ* 344
ص: 36
العنوان الصفحة
فی مهاجرة أمیر المؤمنین علیه السّلام من مکّة إلی المدینة لیلحق بالنبیّ صلّی اللّه علیه و آله 350
علامات أهل الدّین 364
خمس من لم تکن فیه لم یکن فیه کثیر مستمتع 369
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام 371
الهدیّة الّتی أهداها اللّه تبارک و تعالی إلی رسوله صلّی اللّه علیه و آله، و معنی الزهد 373
معنی الإخلاص و الیقین 374
عن علیّ علیه السّلام خمسة لو رحلتم فیهنّ لم تقدروا علی مثلهن 376
سبعة أنفار فی ظلّ عرش اللّه 377
فیما قاله إبلیس لعنه اللّه 378
أربع من کنّ فیه کمل إسلامه 380
فی قول موسی بن عمران علیه السّلام: إلهی ما جزاء من شهد أنی رسولک و نبیّک، و من قام بین یدیک و یصلّی، و من اطعم مسکینا، و من وصل رحمه، و من ذکرک بلسانه و قلبه، إلی آخر الحدیث 383
کان فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أبا ذرّ رحمة اللّه علیه 388
اخفاء المصیبة و اعطاء الصدقة و برّ الوالدین و الحبّ لمحمّد و آل محمّد صلّی اللّه علیه و آله أجمعین 390
فی قبول الصّلاة 391
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بنی عبد المطّلب 393
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ما عبد اللّه بمثل العقل، و ما تمّ عقل امرئ حتّی یکون فیه عشر خصال ... 395
کان فیما أوصی به النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الطهارة (الوضوء) 396
القدر و المنزلة فی العلم، و مدح العلم 399
ص: 37
العنوان الصفحة
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام: فی صفات الشیعة 401
کمال المؤمن فی ثلاث خصال 405
الخیر کلّه فی تکثیر العلم و العمل 409
فیما ناجی به موسی بن عمران علیه السّلام 412
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الرفق کرم، و الحلم زین، و الصبر خیر مرکب 414
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السادس و الستون و هو الجزء الثالث من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
ص: 38
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء السابع و الستین
الباب التاسع و الثلاثون العدالة و الخصال التی من کانت فیه ظهرت عدالته، و وجبت اخوته، و حرمت غیبته، و فیه: 4- أحادیث 1
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من عامل الناس فلم یظلمهم، و حدّثهم فلم یکذبهم، و وعدهم فلم یخلفهم، فهو ممّن کملت مروّته، و ظهرت عدالته، و وجبت أخوّته، و حرمت غیبته 1
فیمن یقبل شهادته و من لا یقبل شهادته 2
ینسب: یوسف علیه السّلام إلی أنّه: همّ بالزنا، و أیّوب علیه السّلام: ابتلی بذنوبه، و داود علیه السّلام: تبع الطیر حتّی نظر إلی امرأة اوریا، و موسی علیه السّلام عنّین، و مریم علیها السّلام حملت من یوسف النجّار، و محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شاعر مجنون، و أخذ قطیفة حمراء لنفسه یوم بدر، و سیّد الأوصیاء علیه السّلام یطلب الدّنیا و الملک، و أراد أن یتزوّج ابنة أبی جهل علی فاطمة علیها السّلام 3
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من عامل الناس فلم یظلمهم، و حدّثهم فلم یکذبهم، و وعدهم فلم یخلفهم، فهو ممّن کملت مروّته، و ظهرت عدالته، و وجبت أخوّته، و حرمت غیبته 1
فیمن یقبل شهادته و من لا یقبل شهادته 2
ینسب: یوسف علیه السّلام إلی أنّه: همّ بالزنا، و أیّوب علیه السّلام: ابتلی بذنوبه، و داود علیه السّلام: تبع الطیر حتّی نظر إلی امرأة اوریا، و موسی علیه السّلام عنّین، و مریم علیها السّلام حملت من یوسف النجّار، و محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شاعر مجنون، و أخذ قطیفة حمراء لنفسه یوم بدر، و سیّد الأوصیاء علیه السّلام یطلب الدّنیا و الملک، و أراد أن یتزوّج ابنة أبی جهل علی فاطمة علیها السّلام 3
**[ترجمه]
الباب الأربعون ما به کمال الإنسان، و معنی المروة و الفتوة، و فیه: 3- أحادیث 4
کمال الرجل بستّ خصال 4
معنی الفتوّة 5
العنوان الصفحة
**[ترجمه]کمال الرجل بستّ خصال 4
معنی الفتوّة 5
ص: 39
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی و الأربعون المنجیات و المهلکات، و فیه: 7- أحادیث 5
عن أبی جعفر علیه السّلام: ثلاث درجات، و ثلاث کفّارات، و ثلاث موبقات، و ثلاث منجیات ... 5
فیما سئل عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 6
المنجیات و المهلکات 7
**[ترجمه]عن أبی جعفر علیه السّلام: ثلاث درجات، و ثلاث کفّارات، و ثلاث موبقات، و ثلاث منجیات ... 5
فیما سئل عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 6
المنجیات و المهلکات 7
**[ترجمه]
الباب الثانی و الأربعون اصناف الناس، و مدح حسان الوجوه، و مدح البله، و فیه: 15- حدیثا 8
سئل سائل عن علیّ علیه السّلام بعد قوله: سلونی قبل أن تفقدونی، دلّنی علی عمل إذا أنا عملته نجّانی اللّه من النار 8
البله: العاقل فی الخیر، و الغافل عن الشرّ و یصوم فی کلّ شهر ثلاثة أیّام، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: اطلبوا الخیر عند حسان الوجوه 9
عن السجّاد علیه السّلام: الناس فی زماننا علی ستّ طبقات 10
فی قوله علیه السّلام: کفی بالمرء جهلا أن لا یعرف قدره 12
**[ترجمه]سئل سائل عن علیّ علیه السّلام بعد قوله: سلونی قبل أن تفقدونی، دلّنی علی عمل إذا أنا عملته نجّانی اللّه من النار 8
البله: العاقل فی الخیر، و الغافل عن الشرّ و یصوم فی کلّ شهر ثلاثة أیّام، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: اطلبوا الخیر عند حسان الوجوه 9
عن السجّاد علیه السّلام: الناس فی زماننا علی ستّ طبقات 10
فی قوله علیه السّلام: کفی بالمرء جهلا أن لا یعرف قدره 12
**[ترجمه]
الباب الثالث و الأربعون حب اللّه تبارک و تعالی و رضاه، و فیه: آیات، و: 29- حدیثا 13
فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 14
خمسة لا ینامون 15
العنوان الصفحة
التردید من اللّه عزّ و جلّ فی قبض نفس المؤمن، و فیه بیان کامل 16
الناس فی العبادة علی ثلاثة أوجه 18
سئل رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عن علیّ: «و أسبغ علیکم نعمه» و موارده 20
من أحبّ أن یعلم کیف منزلته عند اللّه 25
فی أخبار داود و موسی بن عمران علیهما السّلام 26
**[ترجمه]فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 14
خمسة لا ینامون 15
ص: 40
العنوان الصفحة
التردید من اللّه عزّ و جلّ فی قبض نفس المؤمن، و فیه بیان کامل 16
الناس فی العبادة علی ثلاثة أوجه 18
سئل رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عن علیّ: «و أسبغ علیکم نعمه» و موارده 20
من أحبّ أن یعلم کیف منزلته عند اللّه 25
فی أخبار داود و موسی بن عمران علیهما السّلام 26
**[ترجمه]
الباب الرابع و الأربعون القلب و صلاحه و فساده، و معنی السمع و البصر و النطق و الحیاة الحقیقیات، و فیه: آیات، و: 42- حدیثا 27
عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: ما من قلب إلّا و له اذنان علی إحداهما ملک مرشد، و علی الأخری شیطان مفتّن 33
بیان فی معرفة القلب و حقیقته و صفاته، و ما قاله المحققون فیه 34
فی أنّ النفس و الروح و القلب و العقل ألفاظ متقاربة المعانی، و فیه بحث 35
تسلّط الشیطان علی القلب 38
وسوسة الشیطان و علاجها 41
فی أنّ المتلقّیین و الرقیب العتید هما الملکان الکاتبان للأعمال، و قول الصادق علیه السّلام:
إنّ للقلب اذنین، و فیه بحث و وجوه و تحقیق دقیق 44
تفسیر قوله تعالی: «مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ» و الأقوال فیه 47
القلوب أربعة 51
القلب من الجسد بمنزلة الإمام من الناس 53
عن الصادق علیه السّلام: إعراب القلوب علی أربعة أنواع: رفع و فتح و خفض و وقف 55
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها یفرح الإنسان و یحزن من غیر علّة 56
فیما ناجی داود علیه السّلام ربّه عزّ و جلّ 59
**[ترجمه]عن أبی عبد اللّه علیه السّلام: ما من قلب إلّا و له اذنان علی إحداهما ملک مرشد، و علی الأخری شیطان مفتّن 33
بیان فی معرفة القلب و حقیقته و صفاته، و ما قاله المحققون فیه 34
فی أنّ النفس و الروح و القلب و العقل ألفاظ متقاربة المعانی، و فیه بحث 35
تسلّط الشیطان علی القلب 38
وسوسة الشیطان و علاجها 41
فی أنّ المتلقّیین و الرقیب العتید هما الملکان الکاتبان للأعمال، و قول الصادق علیه السّلام:
إنّ للقلب اذنین، و فیه بحث و وجوه و تحقیق دقیق 44
تفسیر قوله تعالی: «مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ» و الأقوال فیه 47
القلوب أربعة 51
القلب من الجسد بمنزلة الإمام من الناس 53
عن الصادق علیه السّلام: إعراب القلوب علی أربعة أنواع: رفع و فتح و خفض و وقف 55
ص: 41
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها یفرح الإنسان و یحزن من غیر علّة 56
فیما ناجی داود علیه السّلام ربّه عزّ و جلّ 59
**[ترجمه]
الباب الخامس و الأربعون مراتب النفس، و عدم الاعتماد علیها،
و ما زینتها و زین لها، و معنی الجهاد الأکبر، و محاسبة النفس و مجاهدتها و النهی عن ترک الملاذ و المطاعم، و فیه آیات، و: 27- حدیثا 62 فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه الحسن علیه السّلام 65
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی أهل مصر مع محمّد بن أبی بکر 66
معنی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: طلب العلم فریضة علی کلّ مسلم و مسلمة 68
أکیس الکیسین و أحمق الحمقاء 69
قول رسول اللّه: رجعنا من الجهاد الأصغر إلی الجهاد الأکبر 71
الطریق إلی معرفة الحقّ 72
**[ترجمه]و ما زینتها و زین لها، و معنی الجهاد الأکبر، و محاسبة النفس و مجاهدتها و النهی عن ترک الملاذ و المطاعم، و فیه آیات، و: 27- حدیثا 62 فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه الحسن علیه السّلام 65
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی أهل مصر مع محمّد بن أبی بکر 66
معنی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: طلب العلم فریضة علی کلّ مسلم و مسلمة 68
أکیس الکیسین و أحمق الحمقاء 69
قول رسول اللّه: رجعنا من الجهاد الأصغر إلی الجهاد الأکبر 71
الطریق إلی معرفة الحقّ 72
**[ترجمه]
الباب السادس و الأربعون ترک الشهوات و الاهواء، و فیه: آیات، و: 20- حدیثا 73
فیما خاف النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیه 75
ذمّ متابعة الهوی 76
فی قوله عزّ و جلّ: لا یؤثر عبد هوای علی هوی نفسه، و شرحه 79
معنی قوله: إلّا کففت علیه ضیعته، و ما قیل فیه 80
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام: احذروا أهواءکم کما تحذرون أعدائکم،
العنوان الصفحة
و فیه بیان 82
فی أنّ کلّ ما تهواه النفس لیس ممّا یلزم اجتنابه 84
اتّباع الهوی و طول الأمل، و بیانه و شرحه 88
**[ترجمه]فیما خاف النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیه 75
ذمّ متابعة الهوی 76
فی قوله عزّ و جلّ: لا یؤثر عبد هوای علی هوی نفسه، و شرحه 79
معنی قوله: إلّا کففت علیه ضیعته، و ما قیل فیه 80
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام: احذروا أهواءکم کما تحذرون أعدائکم،
ص: 42
العنوان الصفحة
و فیه بیان 82
فی أنّ کلّ ما تهواه النفس لیس ممّا یلزم اجتنابه 84
اتّباع الهوی و طول الأمل، و بیانه و شرحه 88
**[ترجمه]
الباب السابع و الأربعون طاعة اللّه و رسوله و حججه علیهم السلام و التسلیم لهم و النهی عن معصیتهم، و الاعراض عن قولهم و إیذائهم، و فیه: آیات، و: 8- أحادیث 91
الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی حجّة الوداع، و فیه بیان و توضیح 96
الشیعة من کان کالنمرقة الوسطی، و فیه بیان 101
قلیل العمل و التقوی، و البحث فیه 104
**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی حجّة الوداع، و فیه بیان و توضیح 96
الشیعة من کان کالنمرقة الوسطی، و فیه بیان 101
قلیل العمل و التقوی، و البحث فیه 104
**[ترجمه]
الباب الثامن و الأربعون ایثار الحق علی الباطل، و الامر بقول الحق و ان کان مرا، و فیه: آیات، و: 5- أحادیث 106
من حقیقة الایمان ... 106
فی أنّ الحقّ ثقیل، و قلّة أهل الحقّ 107
**[ترجمه]من حقیقة الایمان ... 106
فی أنّ الحقّ ثقیل، و قلّة أهل الحقّ 107
**[ترجمه]
الباب التاسع و الأربعون العزلة عن شرار الخلق، و الانس باللّه، و فیه: آیات، و: 14- حدیثا 108
فیما أوحی اللّه جلّ و عزّ إلی نبیّ من أنبیائه 108
فیمن لزم بیته 109
العنوان الصفحة
صاحب العزلة یحتاج إلی عشرة خصال 110
وجد کتاب من یوشع بن نون الشمس وصیّ موسی بن عمران علیه السّلام فی زمن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و ما فیه 111
**[ترجمه]فیما أوحی اللّه جلّ و عزّ إلی نبیّ من أنبیائه 108
فیمن لزم بیته 109
ص: 43
العنوان الصفحة
صاحب العزلة یحتاج إلی عشرة خصال 110
وجد کتاب من یوشع بن نون الشمس وصیّ موسی بن عمران علیه السّلام فی زمن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و ما فیه 111
**[ترجمه]
الباب الخمسون أن الغشیة التی یظهرها الناس عند قراءة القرآن و الذکر من الشیطان، و فیه حدیث واحد 112
سیجی‌ء بعض أخبار هذا الباب فی باب آداب القراءة
**[ترجمه]سیجی‌ء بعض أخبار هذا الباب فی باب آداب القراءة
**[ترجمه]
الباب الحادی و الخمسون النهی عن الرهبانیة و السیاحة، و سایر ما یأمر به أهل البدع و الاهواء، و فیه: آیات، و: 15- حدیثا 113
قصّة عثمان بن مظعون و کان له ابن فمات فاشتدّ حزنه علیه، و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی ذمّ الرهبانیة و شفاعة الولد، و فضیلة صلاة الجماعة 114
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَکُمْ» و أنّها نزلت فی أمیر المؤمنین علیه السّلام و بلال و عثمان بن مظعون، و قصّتهم 116
من کلام علیّ علیه السّلام بالبصرة و قد دخل علی العلاء (الربیع) بن زیاد الحارثی یعوده، وسعة داره، و قصّة أخیه: عاصم (و یأتی أیضا فی الصفحة ..،) 118
فی أنّ علیّا علیه السّلام أعتق ألف مملوک ممّا عملت یداه، و ذمّ الصوفیة خذلهم اللّه و قصّة الکراجکیّ و قوم من المتصوّفین 119
فیما اعترض قوم من المتصوّفة لعنهم اللّه علی علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام 120
قصّة ربیع بن زیاد الحارثیّ و أمیر المؤمنین علیه السّلام عائدا له 121
العنوان الصفحة
سفیان الثوری و اعتراضه علی أبی عبد اللّه علیه السّلام و جوابه مفصّلا 122
قصّة سلمان و أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنهما و عنّا 125
فیما سئل علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام عن المتصوّفة 126
قصّة سلمان و أبی الدرداء و ما قال له، و قصّة أصحاب الصفّة 128
**[ترجمه]قصّة عثمان بن مظعون و کان له ابن فمات فاشتدّ حزنه علیه، و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی ذمّ الرهبانیة و شفاعة الولد، و فضیلة صلاة الجماعة 114
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَکُمْ» و أنّها نزلت فی أمیر المؤمنین علیه السّلام و بلال و عثمان بن مظعون، و قصّتهم 116
من کلام علیّ علیه السّلام بالبصرة و قد دخل علی العلاء (الربیع) بن زیاد الحارثی یعوده، وسعة داره، و قصّة أخیه: عاصم (و یأتی أیضا فی الصفحة ..،) 118
فی أنّ علیّا علیه السّلام أعتق ألف مملوک ممّا عملت یداه، و ذمّ الصوفیة خذلهم اللّه و قصّة الکراجکیّ و قوم من المتصوّفین 119
فیما اعترض قوم من المتصوّفة لعنهم اللّه علی علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام 120
قصّة ربیع بن زیاد الحارثیّ و أمیر المؤمنین علیه السّلام عائدا له 121
ص: 44
العنوان الصفحة
سفیان الثوری و اعتراضه علی أبی عبد اللّه علیه السّلام و جوابه مفصّلا 122
قصّة سلمان و أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنهما و عنّا 125
فیما سئل علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام عن المتصوّفة 126
قصّة سلمان و أبی الدرداء و ما قال له، و قصّة أصحاب الصفّة 128
**[ترجمه]
الباب الثانی و الخمسون الیقین و الصبر علی الشدائد فی الدین، و فیه: آیات، و: 52- حدیثا 130
تفسیر الآیات 132
تفسیر قوله عزّ اسمه: «کَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْیَقِینِ» و إنّ للیقین ثلاث درجات، و إنّ الیقین أفضل من الإیمان 135
فی أنّ الإیمان فوق الإسلام، و التقوی فوق الإیمان، و الیقین فوق التقوی، و فیه بیان و تحقیق 136
تحقیق لبعض المحققین 139
معنی الیقین علی ما ذکره المحقق الطوسیّ رحمه اللّه، و علامات الیقین 143
الرزق، و بحث فی أنّه هل یشمل الحرام، و ما احتجّوا به الإمامیّة و المعتزلة و الأشاعرة و غیرهم 145
فیما یدلّ علی أنّ لکمال الیقین و قوّة العقائد مدخلا عظیما فی قبول الأعمال و فضلها 147
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ أَمَّا الْجِدارُ فَکانَ لِغُلامَیْنِ یَتِیمَیْنِ» و ما روی فی ذلک 152
فیما روی و قیل فی الکنز الّذی قال اللّه جلّ و عزّ: «وَ کانَ تَحْتَهُ کَنْزٌ لَهُما» 156
قصّة قنبر و أمیر المؤمنین علیه السّلام و حبّه 158
العنوان الصفحة
تفسیر قوله تبارک و تعالی شأنه: «ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ- الخ» 161
معنی قوله تعالی: «أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ یُؤْمِنُوا لَکُمْ» 166
قصّة أمیر المؤمنین علیه السّلام فی یوم صفّین و هو بلا درع 172
یجب أن ینظر المرء إلی من هو دونه 173
قصّة شابّ من الأنصار و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 174
ترجمة: حارثة بن نعمان- ذیل الصفحة 175
فی أنّ المؤمن أشدّ من زبر الحدید 178
فی عظم شأن الیقین 179
العلّة الّتی من أجلها سمّیت الشبهة شبهة 181
فی أنّ ما بین الإیمان و الیقین شبر 182
فی الصّبر و مدحه 183
فیما أوصی به علیّ بن الحسین علیهما السّلام ابنه الباقر علیه السّلام 184
**[ترجمه]تفسیر الآیات 132
تفسیر قوله عزّ اسمه: «کَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْیَقِینِ» و إنّ للیقین ثلاث درجات، و إنّ الیقین أفضل من الإیمان 135
فی أنّ الإیمان فوق الإسلام، و التقوی فوق الإیمان، و الیقین فوق التقوی، و فیه بیان و تحقیق 136
تحقیق لبعض المحققین 139
معنی الیقین علی ما ذکره المحقق الطوسیّ رحمه اللّه، و علامات الیقین 143
الرزق، و بحث فی أنّه هل یشمل الحرام، و ما احتجّوا به الإمامیّة و المعتزلة و الأشاعرة و غیرهم 145
فیما یدلّ علی أنّ لکمال الیقین و قوّة العقائد مدخلا عظیما فی قبول الأعمال و فضلها 147
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ أَمَّا الْجِدارُ فَکانَ لِغُلامَیْنِ یَتِیمَیْنِ» و ما روی فی ذلک 152
فیما روی و قیل فی الکنز الّذی قال اللّه جلّ و عزّ: «وَ کانَ تَحْتَهُ کَنْزٌ لَهُما» 156
قصّة قنبر و أمیر المؤمنین علیه السّلام و حبّه 158
ص: 45
العنوان الصفحة
تفسیر قوله تبارک و تعالی شأنه: «ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ- الخ» 161
معنی قوله تعالی: «أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ یُؤْمِنُوا لَکُمْ» 166
قصّة أمیر المؤمنین علیه السّلام فی یوم صفّین و هو بلا درع 172
یجب أن ینظر المرء إلی من هو دونه 173
قصّة شابّ من الأنصار و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 174
ترجمة: حارثة بن نعمان- ذیل الصفحة 175
فی أنّ المؤمن أشدّ من زبر الحدید 178
فی عظم شأن الیقین 179
العلّة الّتی من أجلها سمّیت الشبهة شبهة 181
فی أنّ ما بین الإیمان و الیقین شبر 182
فی الصّبر و مدحه 183
فیما أوصی به علیّ بن الحسین علیهما السّلام ابنه الباقر علیه السّلام 184
**[ترجمه]
الباب الثالث و الخمسون النیة و شرائطها و مراتبها و کمالها و ثوابها، و أن قبول العمل نادر، و فیه: 40- حدیثا 185
عن علیّ بن الحسین علیهما السّلام: لا عمل إلّا بنیّة، و فیه بیان و ما قاله بعض المحققین فی شرح الحدیث، و ما ذکره المحقّق الطوسیّ فی بعض رسائله فی معنی النیّة 185
جواب من قال: ینافی الإخلاص من عمل عملا للجنّة 187
النیّة الکاملة المعتدّ بها فی العبادات 188
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: نیّة المؤمن خیر من عمله، و نیّة الکافر شرّ من عمله، و کلّ عامل یعمل علی نیّته، و أنّ هذا الحدیث من الأخبار المشهورة
العنوان الصفحة
بین الخاصّة و العامّة، و فیه وجوه و شرح کاف واف للمقصود مفصّلا، و فیه أیضا کیفیّة النیّة، و للعلّامة المجلسیّ رحمه اللّه بیان فی ذلک 189
فی أنّ من نوی خیرا یثاب به، و فیه تحقیق من الشیخ بهاء الدّین العاملی 199
العلّة الّتی من أجلها خلّد أهل الجنّة فی الجنّة و أهل النّار فی النّار، و فیها بیان و استدلال 201
فی أنّ النّاس فی عباداتهم علی ثلاثة أوجه 205
کیف تکون النیّة خیرا من العمل 206
الخلود فی الجنّة و النّار 209
العلّة الّتی من أجلها قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّما الأعمال بالنیّات 212
**[ترجمه]عن علیّ بن الحسین علیهما السّلام: لا عمل إلّا بنیّة، و فیه بیان و ما قاله بعض المحققین فی شرح الحدیث، و ما ذکره المحقّق الطوسیّ فی بعض رسائله فی معنی النیّة 185
جواب من قال: ینافی الإخلاص من عمل عملا للجنّة 187
النیّة الکاملة المعتدّ بها فی العبادات 188
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: نیّة المؤمن خیر من عمله، و نیّة الکافر شرّ من عمله، و کلّ عامل یعمل علی نیّته، و أنّ هذا الحدیث من الأخبار المشهورة
ص: 46
العنوان الصفحة
بین الخاصّة و العامّة، و فیه وجوه و شرح کاف واف للمقصود مفصّلا، و فیه أیضا کیفیّة النیّة، و للعلّامة المجلسیّ رحمه اللّه بیان فی ذلک 189
فی أنّ من نوی خیرا یثاب به، و فیه تحقیق من الشیخ بهاء الدّین العاملی 199
العلّة الّتی من أجلها خلّد أهل الجنّة فی الجنّة و أهل النّار فی النّار، و فیها بیان و استدلال 201
فی أنّ النّاس فی عباداتهم علی ثلاثة أوجه 205
کیف تکون النیّة خیرا من العمل 206
الخلود فی الجنّة و النّار 209
العلّة الّتی من أجلها قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّما الأعمال بالنیّات 212
**[ترجمه]
الباب الرابع و الخمسون الإخلاص و معنی قربه تعالی، و فیه: آیات، و: 27- حدیثا 213
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ» 216
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ مَنْ یُرِدْ ثَوابَ الدُّنْیا نُؤْتِهِ مِنْها، وَ مَنْ یُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها» و فیه: إنّ قصد الثواب لا ینافی القربة 218
فیمن عمل عملا أشرک فیه غیر اللّه 222
معنی الحنیف 227
الحسنات و السّیئات 228
معنی قوله عزّ و جلّ: «لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا»* و فیه بیان 230
فیما ذکره الشیخ بهاء الدّین العاملی قدّس سرّه فی النیّة الصادقة 232
الأقوال فیمن قصد بفعله تحصیل الثواب 234
فیمن ضمّ إلی نیّته 236
العنوان الصفحة
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ» 239
إخلاص العمل فی أربعین یوما، و فیه بیان و أقوال و استدلال 241
بعض الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی مسجد الخیف 242
قصّة ثلاث نفر (أصحاب الرقیم) 244
معنی الإخلاص فی حدّ ذاته، و حدوده 245
فیما رواه سعد بن معاذ عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی سبعة املاک 246
فیما رواه الشهید رحمه اللّه عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی الشهید و العالم 249
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ» 216
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ مَنْ یُرِدْ ثَوابَ الدُّنْیا نُؤْتِهِ مِنْها، وَ مَنْ یُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها» و فیه: إنّ قصد الثواب لا ینافی القربة 218
فیمن عمل عملا أشرک فیه غیر اللّه 222
معنی الحنیف 227
الحسنات و السّیئات 228
معنی قوله عزّ و جلّ: «لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا»* و فیه بیان 230
فیما ذکره الشیخ بهاء الدّین العاملی قدّس سرّه فی النیّة الصادقة 232
الأقوال فیمن قصد بفعله تحصیل الثواب 234
فیمن ضمّ إلی نیّته 236
ص: 47
العنوان الصفحة
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «إِلَّا مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ» 239
إخلاص العمل فی أربعین یوما، و فیه بیان و أقوال و استدلال 241
بعض الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی مسجد الخیف 242
قصّة ثلاث نفر (أصحاب الرقیم) 244
معنی الإخلاص فی حدّ ذاته، و حدوده 245
فیما رواه سعد بن معاذ عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی سبعة املاک 246
فیما رواه الشهید رحمه اللّه عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی الشهید و العالم 249
**[ترجمه]
الباب الخامس و الخمسون العبادة و الاختفاء فیها و ذمّ الشهرة بها، و فیه: 14- حدیثا 251
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أعظم العبادة أجرا أخفاها 251
العشق و معناه و ما قالت الحکماء فیه 253
فی قول الصادق علیه السّلام: حسن النیّة بالطاعة، و فیه بیان 254
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أعظم العبادة أجرا أخفاها 251
العشق و معناه و ما قالت الحکماء فیه 253
فی قول الصادق علیه السّلام: حسن النیّة بالطاعة، و فیه بیان 254
**[ترجمه]
الباب السادس و الخمسون الطاعة و التقوی و الورع و مدح المتقین و صفاتهم و علاماتهم، و أن الکرم به، و قبول العمل مشروط به، و فیه: آیات، و: 41- حدیثا 257
تفسیر الآیات: «الم ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ» 266
قوله تعالی: «لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی و هو مسجد قبا 273
علامات أهل التقوی 282
العنوان الصفحة
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام فی ضمن خطبته بالتقوی 284
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أصل الدّین الورع 286
قصّة رجل قال لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام: إنی مبتلی بالنساء فازنی یوما و أصوم یوما 286
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أوّل ما یدخل النار من أمّتی الأجوفان 288
قصّة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عمر بن الخطّاب و ما سئل عن نسبه و أصله و ما أجابه 289
جمال الرجل 291
قصّة رجل کان فی بنی إسرائیل یکثر أن یقول: الحمد للّه ربّ العالمین و العاقبة للمتقین، فغاظ إبلیس ذلک فبعث إلیه شیطانا فقال: قل: العاقبة للأغنیاء 293
فی أنّ التقوی کان علی ثلاثة أوجه 295
**[ترجمه]تفسیر الآیات: «الم ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ» 266
قوله تعالی: «لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی و هو مسجد قبا 273
علامات أهل التقوی 282
ص: 48
العنوان الصفحة
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام فی ضمن خطبته بالتقوی 284
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أصل الدّین الورع 286
قصّة رجل قال لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام: إنی مبتلی بالنساء فازنی یوما و أصوم یوما 286
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أوّل ما یدخل النار من أمّتی الأجوفان 288
قصّة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عمر بن الخطّاب و ما سئل عن نسبه و أصله و ما أجابه 289
جمال الرجل 291
قصّة رجل کان فی بنی إسرائیل یکثر أن یقول: الحمد للّه ربّ العالمین و العاقبة للمتقین، فغاظ إبلیس ذلک فبعث إلیه شیطانا فقال: قل: العاقبة للأغنیاء 293
فی أنّ التقوی کان علی ثلاثة أوجه 295
**[ترجمه]
الباب السابع و الخمسون الورع و اجتناب الشبهات، و فیه: 38- حدیثا 296
فی أنّ المراد بالتقوی ترک المحرّمات، و بالورع ترک الشبهات 296
فیما أوصی به الإمام الصّادق علیه السّلام 299
عن أبی جعفر علیه السّلام: أعینونا بالورع، و بیانه و توضیحه 301
لا یکون الرّجل مؤمنا حتّی تکون لجمیع امره متابعا للأئمّة 302
کان فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 307
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی أنّ المراد بالتقوی ترک المحرّمات، و بالورع ترک الشبهات 296
فیما أوصی به الإمام الصّادق علیه السّلام 299
عن أبی جعفر علیه السّلام: أعینونا بالورع، و بیانه و توضیحه 301
لا یکون الرّجل مؤمنا حتّی تکون لجمیع امره متابعا للأئمّة 302
کان فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 307
ص: 49
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الخمسون الزهد و درجاته، و فیه: آیات، و: 38- حدیثا 309
معنی الزهد 310
فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 313
فیما روی عن موسی بن جعفر علیهما السّلام، و ما قاله المسیح علیه السّلام فی معاشه 314
فیما قال اللّه عزّ اسمه للدّنیا لمّا خلقها 315
فی أن عیسی علیه السّلام رفع بمدرعة صوف من غزل مریم، و من نسج مریم، و من خیاطة مریم 316
فی ذمّ العریف، و الشاعر، و صاحب کوبة (و هی الطبل)، و صاحب عرطبة (و هی الطنبور)، و عشّار (و هو الشرطی) 316
الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی صفة الزّهاد؛ و کتابه علیه السّلام إلی سهل بن حنیف 320
روی أنّ نوحا علیه السّلام عاش ألفی عام و خمسمائة عام و لم یبن فیها بیتا، و إبراهیم علیه السّلام لباسه الصوف و أکله الشعیر، و یحیی علیه السّلام لباسه اللّیف و أکله ورق الشجر، و سلیمان علیه السّلام یلبس الشعر، و زهد نبیّنا محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علیّ علیه السّلام 321
العنوان الصفحة
**[ترجمه]معنی الزهد 310
فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به موسی بن عمران علیه السّلام 313
فیما روی عن موسی بن جعفر علیهما السّلام، و ما قاله المسیح علیه السّلام فی معاشه 314
فیما قال اللّه عزّ اسمه للدّنیا لمّا خلقها 315
فی أن عیسی علیه السّلام رفع بمدرعة صوف من غزل مریم، و من نسج مریم، و من خیاطة مریم 316
فی ذمّ العریف، و الشاعر، و صاحب کوبة (و هی الطبل)، و صاحب عرطبة (و هی الطنبور)، و عشّار (و هو الشرطی) 316
الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی صفة الزّهاد؛ و کتابه علیه السّلام إلی سهل بن حنیف 320
روی أنّ نوحا علیه السّلام عاش ألفی عام و خمسمائة عام و لم یبن فیها بیتا، و إبراهیم علیه السّلام لباسه الصوف و أکله الشعیر، و یحیی علیه السّلام لباسه اللّیف و أکله ورق الشجر، و سلیمان علیه السّلام یلبس الشعر، و زهد نبیّنا محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علیّ علیه السّلام 321
ص: 50
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع و الخمسون الخوف و الرجاء و حسن الظنّ باللّه تعالی، و فیه: آیات، و: 75- حدیثا 323
تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «فَإِیَّایَ فَارْهَبُونِ» 331
فی أنّ العالم کلّه فی مقام الشهود و العبادة 339
معنی قوله تبارک و تعالی: «إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ» 344
معنی قوله تبارک و تعالی: «لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلی جَبَلٍ» 347
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام 352
معنی الرجاء و الخوف 353
ثمرة الخوف 355
توضیح و بحث فی رؤیة اللّه عزّ و جلّ 356
فی قوم یعملون بالمعاصی و یقولون نرجو رحمة اللّه و غفرانه 357
فیما ذکره المحقق الطوسیّ رحمه اللّه فی الخوف و الخشیة 360
قصّة رجل و امرأة مؤمنة فی جزیرة من جزائر البحر 361
ممّا حفظ من خطب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و فیه تبیین و توضیح 362
فی مناهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 365
حسن الظنّ باللّه عزّ و جلّ 366
عشرة من المکارم، و فیه شرح و توضیح و تأیید 367
عن الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جل خصّ رسله بمکارم الأخلاق، و فیه شرح مفصّل 371
معنی: الفهم، و الفقه، و المداراة، و الوفیّ 374
قصّة رجل نبّاش و عمل بجاره و ما أوصی به 377
العنوان الصفحة
قصّة رجل یتمرّغ فی الرمضاء خوفا من اللّه و النبیّ صلّی اللّه علیه و آله ینظر إلیه 387
الخوف علی خمسة أنواع 380
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه، و ثمرة حسن الظنّ باللّه و إن کان کذبا 384
نهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام أن یشاور جبانا و بخیلا و حریصا، و قال: إنّ الجبن و البخل و الحرص غریزة واحدة یجمعها سوء الظنّ 386
قصّة امرأة بغیّ و عابد و شباب من بنی إسرائیل 387
فیما أوحی اللّه تعالی به إلی موسی بن عمران، و داود علیهما السّلام 390
فی أنّ المؤمن کان بین خوفین، و ما قاله أویس لهرم بن حیّان 391
منافخ النّار 393
قصّة القاضی و رجل من بنی إسرائیل و امرأة الرجل 395
عن موسی بن جعفر علیه السّلام: و اللّه ما اعطی مؤمن قطّ خیر الدّنیا و الآخرة إلّا بحسن ظنّه باللّه عزّ و جلّ 399
قصّة عابد من بنی إسرائیل و امرأة و إحراق أصابعه 401
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السابع و الستون و هو الجزء الرابع من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «فَإِیَّایَ فَارْهَبُونِ» 331
فی أنّ العالم کلّه فی مقام الشهود و العبادة 339
معنی قوله تبارک و تعالی: «إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ» 344
معنی قوله تبارک و تعالی: «لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلی جَبَلٍ» 347
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام 352
معنی الرجاء و الخوف 353
ثمرة الخوف 355
توضیح و بحث فی رؤیة اللّه عزّ و جلّ 356
فی قوم یعملون بالمعاصی و یقولون نرجو رحمة اللّه و غفرانه 357
فیما ذکره المحقق الطوسیّ رحمه اللّه فی الخوف و الخشیة 360
قصّة رجل و امرأة مؤمنة فی جزیرة من جزائر البحر 361
ممّا حفظ من خطب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و فیه تبیین و توضیح 362
فی مناهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 365
حسن الظنّ باللّه عزّ و جلّ 366
عشرة من المکارم، و فیه شرح و توضیح و تأیید 367
عن الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جل خصّ رسله بمکارم الأخلاق، و فیه شرح مفصّل 371
معنی: الفهم، و الفقه، و المداراة، و الوفیّ 374
قصّة رجل نبّاش و عمل بجاره و ما أوصی به 377
ص: 51
العنوان الصفحة
قصّة رجل یتمرّغ فی الرمضاء خوفا من اللّه و النبیّ صلّی اللّه علیه و آله ینظر إلیه 387
الخوف علی خمسة أنواع 380
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه، و ثمرة حسن الظنّ باللّه و إن کان کذبا 384
نهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام أن یشاور جبانا و بخیلا و حریصا، و قال: إنّ الجبن و البخل و الحرص غریزة واحدة یجمعها سوء الظنّ 386
قصّة امرأة بغیّ و عابد و شباب من بنی إسرائیل 387
فیما أوحی اللّه تعالی به إلی موسی بن عمران، و داود علیهما السّلام 390
فی أنّ المؤمن کان بین خوفین، و ما قاله أویس لهرم بن حیّان 391
منافخ النّار 393
قصّة القاضی و رجل من بنی إسرائیل و امرأة الرجل 395
عن موسی بن جعفر علیه السّلام: و اللّه ما اعطی مؤمن قطّ خیر الدّنیا و الآخرة إلّا بحسن ظنّه باللّه عزّ و جلّ 399
قصّة عابد من بنی إسرائیل و امرأة و إحراق أصابعه 401
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السابع و الستون و هو الجزء الرابع من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
ص: 52
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء الثامن و الستین
الباب الستون الصدق و المواضع التی یجوز ترکه فیها، و لزوم أداء الأمانة، و فیه: آیات، و: 32- حدیثا 1
عن الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه جلّ و علا لم یبعث نبیّا إلّا بصدق الحدیث و أداء الأمانة إلی البرّ و الفاجر، و فیه بحث حول التقاص 2
العلّة الّتی من أجلها سمّی إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 5
معنی الصدّیق 6
عن الصادق علیه السّلام: لا تنظروا إلی طول رکوع الرجل و سجوده، فانّ ذلک شی‌ء قد اعتاده، فلو ترکه استوحش لذلک، و لکن انظروا إلی صدق حدیثه و أداء أمانته 8
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: ثلاث یحسن فیهنّ الکذب: المکیدة فی الحرب، و عدتک زوجتک، و الإصلاح بین النّاس، و ثلاث یقبح فیهنّ الصدق: النمیمة، و اخبارک الرجل عن أهله بما یکرهه و تکذیبک الرجل عن الخبر 9
فیما جری بین رجل من الشیعة و ناصبیّ بحضرة الصادق علیه السّلام (فی التوریة) 11
قصّة حزقیل (فی التوریة) 12
توریة رجل من الشیعة بحضرة الخلیفة ببغداد 14
فی التقیّة 16
العنوان الصفحة
**[ترجمه]عن الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه جلّ و علا لم یبعث نبیّا إلّا بصدق الحدیث و أداء الأمانة إلی البرّ و الفاجر، و فیه بحث حول التقاص 2
العلّة الّتی من أجلها سمّی إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 5
معنی الصدّیق 6
عن الصادق علیه السّلام: لا تنظروا إلی طول رکوع الرجل و سجوده، فانّ ذلک شی‌ء قد اعتاده، فلو ترکه استوحش لذلک، و لکن انظروا إلی صدق حدیثه و أداء أمانته 8
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: ثلاث یحسن فیهنّ الکذب: المکیدة فی الحرب، و عدتک زوجتک، و الإصلاح بین النّاس، و ثلاث یقبح فیهنّ الصدق: النمیمة، و اخبارک الرجل عن أهله بما یکرهه و تکذیبک الرجل عن الخبر 9
فیما جری بین رجل من الشیعة و ناصبیّ بحضرة الصادق علیه السّلام (فی التوریة) 11
قصّة حزقیل (فی التوریة) 12
توریة رجل من الشیعة بحضرة الخلیفة ببغداد 14
فی التقیّة 16
ص: 53
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی و الستون الشکر، و فیه: آیات، و: 87- حدیثا 18
معنی الشکر، و أنّ له أرکان ثلاثة 22
معنی قوله تعالی: «لِیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ» و فیه إیضاح 24
معنی قوله تعالی: «طه ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی و أنّ طه اسم من أسماء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و فیه بیان و توضیح و تأیید 26
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» و فیه بیان 28
فی حدّ الشکر 29
کان فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام: اشکرنی حقّ شکری، فقال: یا ربّ فکیف اشکرک حقّ شکرک و فیه بیان 36
فی أنّ اللّه عزّ و جلّ: یحبّ کلّ قلب حزین و یحبّ کلّ عبد شکور، و فیه وجوه 38
فی أنّ العبد کان بین ثلاثة: بلاء و قضاء و نعمة 43
من قال: الحمد للّه، فقد أدّی شکر کلّ نعمة 44
قصّة سلمان حین دعاه أبو ذرّ رحمهما اللّه إلی ضیافته 45
ثلاث لا یضرّ معهنّ شی‌ء 46
فیما قاله عمر بن الخطّاب لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 50
فی کلّ نفس من أنفاسک شکر لازم لک 52
مکتوب فی التوراة 55
أجر الشاکر 56
العنوان الصفحة
**[ترجمه]معنی الشکر، و أنّ له أرکان ثلاثة 22
معنی قوله تعالی: «لِیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ» و فیه إیضاح 24
معنی قوله تعالی: «طه ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی و أنّ طه اسم من أسماء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و فیه بیان و توضیح و تأیید 26
معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» و فیه بیان 28
فی حدّ الشکر 29
کان فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام: اشکرنی حقّ شکری، فقال: یا ربّ فکیف اشکرک حقّ شکرک و فیه بیان 36
فی أنّ اللّه عزّ و جلّ: یحبّ کلّ قلب حزین و یحبّ کلّ عبد شکور، و فیه وجوه 38
فی أنّ العبد کان بین ثلاثة: بلاء و قضاء و نعمة 43
من قال: الحمد للّه، فقد أدّی شکر کلّ نعمة 44
قصّة سلمان حین دعاه أبو ذرّ رحمهما اللّه إلی ضیافته 45
ثلاث لا یضرّ معهنّ شی‌ء 46
فیما قاله عمر بن الخطّاب لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 50
فی کلّ نفس من أنفاسک شکر لازم لک 52
مکتوب فی التوراة 55
أجر الشاکر 56
ص: 54
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و الستون الصبر و الیسر بعد العسر، و فیه: آیات، و: 65- حدیثا 56
فی صبر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 60
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الصبر من الایمان کالرأس من الجسد 61
معنی قوله تعالی: فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ، و ما قال المفسّرون فیه 63
فیما قاله المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه فی الصبر و معناه 68
معنی الحرّ و العبد، و إشارة إلی قصّة یوسف علیه السّلام 69
فی قول أبی جعفر علیه السّلام: الجنّة محفوفة بالمکاره، و بیانه 72
فی أخبار رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالملاحم بقوله سیأتی زمان علی الناس، و فیه بیان و تأیید 75
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الصبر ثلاثة، و توضیحه 77
عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله قال اللّه عزّ و جلّ: إنّی جعلت الدّنیا بین عبادی قرضا فمن أقرضنی منها قرضا أعطیته بکلّ واحدة عشرا إلی سبعمائة ضعف ...، و فیه بیان شریف لطیف 78
عن الصادق علیه السّلام: إنّا صبّر و شیعتنا أصبر منّا، و بیانه 80
أهمیّة الصبر 81
کمال المؤمن بثلاث: التفقه فی الدّین، و التقدیر فی المعیشة، و الصبر علی النوائب 85
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه محمّد بن الحنفیّة، و علامة الصابر 86
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی داود علیه السّلام فی خلّادة بنت أوس، أنها قرینته
العنوان الصفحة
فی الجنّة 89
کلمات و روایات و آیات حول الصبر 90
معنی الصبر الجمیل 93
فیما أوحی اللّه إلی موسی علیه السّلام، و أن للعبد درجة لا یبلغها إلّا بالصبر 94
**[ترجمه]فی صبر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 60
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الصبر من الایمان کالرأس من الجسد 61
معنی قوله تعالی: فَإِنَّهُمْ لا یُکَذِّبُونَکَ، و ما قال المفسّرون فیه 63
فیما قاله المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه فی الصبر و معناه 68
معنی الحرّ و العبد، و إشارة إلی قصّة یوسف علیه السّلام 69
فی قول أبی جعفر علیه السّلام: الجنّة محفوفة بالمکاره، و بیانه 72
فی أخبار رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالملاحم بقوله سیأتی زمان علی الناس، و فیه بیان و تأیید 75
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: الصبر ثلاثة، و توضیحه 77
عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله قال اللّه عزّ و جلّ: إنّی جعلت الدّنیا بین عبادی قرضا فمن أقرضنی منها قرضا أعطیته بکلّ واحدة عشرا إلی سبعمائة ضعف ...، و فیه بیان شریف لطیف 78
عن الصادق علیه السّلام: إنّا صبّر و شیعتنا أصبر منّا، و بیانه 80
أهمیّة الصبر 81
کمال المؤمن بثلاث: التفقه فی الدّین، و التقدیر فی المعیشة، و الصبر علی النوائب 85
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه محمّد بن الحنفیّة، و علامة الصابر 86
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی داود علیه السّلام فی خلّادة بنت أوس، أنها قرینته
ص: 55
العنوان الصفحة
فی الجنّة 89
کلمات و روایات و آیات حول الصبر 90
معنی الصبر الجمیل 93
فیما أوحی اللّه إلی موسی علیه السّلام، و أن للعبد درجة لا یبلغها إلّا بالصبر 94
**[ترجمه]
الباب الثالث و الستون التوکل، و التفویض، و الرضا، و التسلیم، و ذمّ الاعتماد علی غیره تعالی، و لزوم الاستثناء بمشیة اللّه فی کل أمر، و فیه: آیات، و: 77- حدیثا 98
تفسیر الآیات، و معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ عَسی أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً» 106
قصّة عبد اللّه بن الزبیر و فتنته، و حزن الإمام السجّاد علیه السّلام له 122
التوکّل و معناه و المراد منه 127
ثمرة التوکّل 129
فیما قال اللّه عزّ و جلّ فیمن رغب عنه 130
ترجمة: موسی بن عبد اللّه بن الحسن المثنی 133
حدّ التوکّل 134
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه 136
کان الصادق علیه السّلام عائدا لبعض أصحابه، و ما قال له 137
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ لداود علیه السّلام 138
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام، و ما کان صلاح المؤمن 140
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی داود علیه السّلام 141
رجلان اللذان حبسهما موسی بن عمران علیه السّلام و کان لأحدهما خوف من اللّه و الآخر
العنوان الصفحة
حسن الظنّ 146
أدنی حدّ التوکّل، و قصّة رجل متوکّل بحضرة الإمام علیه السّلام 147
التفویض و معناه، و أنّه خمسة أحرف لکلّ حرف منها حکم، و صفة الرضا 149
قصّة یوسف الصّدیق علیه السّلام، و قوله تعالی حاکیا عنه: «اذْکُرْنِی عِنْدَ رَبِّکَ» 150
فیما یصلح للعباد 151
قصّة محمّد بن عجلان و فاقته و إضاقته و توکلّه 154
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه فی التوکّل و حسن الظنّ باللّه 156
قصّة نبیّ علیه السّلام بعثه اللّه إلی قوم 157
العلّة الّتی من أجلها سمّی المؤمن مؤمنا 158
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ عَسی أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً» 106
قصّة عبد اللّه بن الزبیر و فتنته، و حزن الإمام السجّاد علیه السّلام له 122
التوکّل و معناه و المراد منه 127
ثمرة التوکّل 129
فیما قال اللّه عزّ و جلّ فیمن رغب عنه 130
ترجمة: موسی بن عبد اللّه بن الحسن المثنی 133
حدّ التوکّل 134
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه 136
کان الصادق علیه السّلام عائدا لبعض أصحابه، و ما قال له 137
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ لداود علیه السّلام 138
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام، و ما کان صلاح المؤمن 140
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی داود علیه السّلام 141
رجلان اللذان حبسهما موسی بن عمران علیه السّلام و کان لأحدهما خوف من اللّه و الآخر
ص: 56
العنوان الصفحة
حسن الظنّ 146
أدنی حدّ التوکّل، و قصّة رجل متوکّل بحضرة الإمام علیه السّلام 147
التفویض و معناه، و أنّه خمسة أحرف لکلّ حرف منها حکم، و صفة الرضا 149
قصّة یوسف الصّدیق علیه السّلام، و قوله تعالی حاکیا عنه: «اذْکُرْنِی عِنْدَ رَبِّکَ» 150
فیما یصلح للعباد 151
قصّة محمّد بن عجلان و فاقته و إضاقته و توکلّه 154
فیما أوصی به لقمان علیه السّلام ابنه فی التوکّل و حسن الظنّ باللّه 156
قصّة نبیّ علیه السّلام بعثه اللّه إلی قوم 157
العلّة الّتی من أجلها سمّی المؤمن مؤمنا 158
**[ترجمه]
الباب الرابع و الستون الاجتهاد و الحث علی العمل، و فیه: آیات، و: 59- حدیثا 160
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لقیس بن عاصم حین وفوده مع جماعة من بنی تمیم، و أشعار الصلصال 170
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی مسجد الکوفة 172
فی أنّ من استوی یوماه فهو مغبون 173
فیما قاله عیسی بن مریم علیه السّلام 175
فی أنّ اللّه تعالی أخفی أربعة فی أربعة 176
یسأل فی القیامة عن العبد: عن عمره، و شبابه، و ماله، و حبّ أهل البیت علیهم السّلام 180
فیما قالته فاطمة بنت علیّ علیهما السّلام لجابر، و ما قاله جابر بحضرت الباقر و السجّاد علیهما السّلام و ما قالا له 185
العنوان الصفحة
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 189
قصّة إبراهیم بن الأدهم، و امامنا الصادق علیه السّلام 191
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام عند تلاوته: «یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَرِیمِ» 192
**[ترجمه]فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لقیس بن عاصم حین وفوده مع جماعة من بنی تمیم، و أشعار الصلصال 170
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی مسجد الکوفة 172
فی أنّ من استوی یوماه فهو مغبون 173
فیما قاله عیسی بن مریم علیه السّلام 175
فی أنّ اللّه تعالی أخفی أربعة فی أربعة 176
یسأل فی القیامة عن العبد: عن عمره، و شبابه، و ماله، و حبّ أهل البیت علیهم السّلام 180
فیما قالته فاطمة بنت علیّ علیهما السّلام لجابر، و ما قاله جابر بحضرت الباقر و السجّاد علیهما السّلام و ما قالا له 185
ص: 57
العنوان الصفحة
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 189
قصّة إبراهیم بن الأدهم، و امامنا الصادق علیه السّلام 191
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام عند تلاوته: «یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَرِیمِ» 192
**[ترجمه]
الباب الخامس و الستون أداء الفرائض و اجتناب المحارم و فیه: آیات، و: 20- حدیثا 194
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا» و إنّ: اصبروا:
اثبتوا علی دینکم، و صابروا: علی قتال الکفّار، و رابطوا: فی سبیل اللّه، و فیه وجوه 195
تفسیر قوله عزّ اسمه و علا: «وَ قَدِمْنا إِلی ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً» و معنی حبط الطاعات، و ما قاله المتکلّمون و المرجئة 197
فیما قالت المعتزلة و الأشاعرة و الجبائیّین 198
التوبة و رفع العقاب، و تفصیل المطلب و تنقیحه 199
الأقوال و المذاهب فی الإحباط 200
بحث حول العفو 202
عن أبی جعفر علیه السّلام: کلّ عین باکیة یوم القیامة غیر ثلاث: عین سهرت فی سبیل اللّه، و عین فاضت من خشیة اللّه، و عین غضّت من محارم اللّه، و توضیح ذلک 204
بحث حول الذکر 205
اتقی النّاس، و أغنی النّاس، و أورع النّاس 206
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا» و إنّ: اصبروا:
اثبتوا علی دینکم، و صابروا: علی قتال الکفّار، و رابطوا: فی سبیل اللّه، و فیه وجوه 195
تفسیر قوله عزّ اسمه و علا: «وَ قَدِمْنا إِلی ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً» و معنی حبط الطاعات، و ما قاله المتکلّمون و المرجئة 197
فیما قالت المعتزلة و الأشاعرة و الجبائیّین 198
التوبة و رفع العقاب، و تفصیل المطلب و تنقیحه 199
الأقوال و المذاهب فی الإحباط 200
بحث حول العفو 202
عن أبی جعفر علیه السّلام: کلّ عین باکیة یوم القیامة غیر ثلاث: عین سهرت فی سبیل اللّه، و عین فاضت من خشیة اللّه، و عین غضّت من محارم اللّه، و توضیح ذلک 204
بحث حول الذکر 205
اتقی النّاس، و أغنی النّاس، و أورع النّاس 206
ص: 58
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و الستون الاقتصاد فی العبادة و المداومة علیها، و فعل الخیر و تعجیله و فضل التوسط فی جمیع الأمور و استواء العمل، و فیه: آیات، و: 39- حدیثا 209
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ألا إنّ لکلّ عبادة شرّة، و فیه بیان و توضیح 209
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام عند وفاته 214
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لأبی عبد اللّه علیه السّلام 216
فیمن همّ بخیر أو همّ بمعصیة 217
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّ هذا الدّین متین فأوغل فیه برفق، و بیانه 218
فی قول الإمام السجّاد علیه السّلام إنّی لأحبّ أن أداوم علی العمل و إن قلّ 220
بیان و بحث حول الخبر الّذی قال فیه الإمام الصادق علیه السّلام: إذا همّ أحدکم بخیر فلا یؤخّره 221
الاهتمام بعمل الخیر، و استحباب تعجیل الخیرات 222
فی ثقل الخیر و خفّة الشرّ 225
فی حقیّة المیزان، و ما قال فیه المتکلمون من الخاصّة و العامّة، و کیفیّة الوزن 226
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ألا إنّ لکلّ عبادة شرّة، و فیه بیان و توضیح 209
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام عند وفاته 214
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لأبی عبد اللّه علیه السّلام 216
فیمن همّ بخیر أو همّ بمعصیة 217
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّ هذا الدّین متین فأوغل فیه برفق، و بیانه 218
فی قول الإمام السجّاد علیه السّلام إنّی لأحبّ أن أداوم علی العمل و إن قلّ 220
بیان و بحث حول الخبر الّذی قال فیه الإمام الصادق علیه السّلام: إذا همّ أحدکم بخیر فلا یؤخّره 221
الاهتمام بعمل الخیر، و استحباب تعجیل الخیرات 222
فی ثقل الخیر و خفّة الشرّ 225
فی حقیّة المیزان، و ما قال فیه المتکلمون من الخاصّة و العامّة، و کیفیّة الوزن 226
ص: 59
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع و الستون ترک العجب و الاعتراف بالتقصیر، و فیه: آیة، و: 17- حدیثا 228
قصّة رجل من بنی إسرائیل، و عبد اللّه أربعین سنة فلم یقبل منه، و ذمّ نفسه 228
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی فوّض الأمر إلی ملک من الملائکة فدخله العجب 229
قصّة العالم و العابد 230
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام 231
معنی قوله: لا تجعلنی من المعارین 233
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ أَوْحَیْنا إِلی أُمِّ مُوسی و کیفیّة الوحی علیها 234
**[ترجمه]قصّة رجل من بنی إسرائیل، و عبد اللّه أربعین سنة فلم یقبل منه، و ذمّ نفسه 228
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی فوّض الأمر إلی ملک من الملائکة فدخله العجب 229
قصّة العالم و العابد 230
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام 231
معنی قوله: لا تجعلنی من المعارین 233
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ أَوْحَیْنا إِلی أُمِّ مُوسی و کیفیّة الوحی علیها 234
**[ترجمه]
الباب الثامن و الستون ان اللّه یحفظ بصلاح الرجل أولاده و جیرانه، و فیه: آیة، و: 4- أحادیث 236
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه لیفلح بفلاح الرجل المؤمن ولده و ولد ولده، إلی آخر الحدیث 236
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه لیفلح بفلاح الرجل المؤمن ولده و ولد ولده، إلی آخر الحدیث 236
**[ترجمه]
الباب التاسع و الستون ان اللّه لا یعاقب أحدا بفعل غیره، و فیه: آیات و أحادیث 237
و من المعلوم إنّ هذا الباب بعنوانه موجود فی نسخة الأصل بدون نقل الأخبار، و لهذا نقل المصحّحون أخبار الباب، و لهم الأجر 237
العنوان الصفحة
**[ترجمه]و من المعلوم إنّ هذا الباب بعنوانه موجود فی نسخة الأصل بدون نقل الأخبار، و لهذا نقل المصحّحون أخبار الباب، و لهم الأجر 237
ص: 60
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السبعون الحسنات بعد السیئات، و فیه: آیات، و: 9- أحادیث 241
المؤمن فی القیامة 242
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ» 244
**[ترجمه]المؤمن فی القیامة 242
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ» 244
**[ترجمه]
الباب الحادی و السبعون تضاعف الحسنات و تأخیر اثبات الذنوب بفضل اللّه و ثواب نیة الحسنة و العزم علیها و انه لا یعاقب علی العزم علی الذنوب، و فیه: آیات، و: 14- حدیثا 245
ما من مؤمن یذنب ذنبا إلّا أجّله اللّه سبع ساعات 246
فی أنّ اللّه تعالی جعل لآدم ثلاث خصال فی ذرّیّته، و ما قاله إبلیس 248
بحث شریف لطیف حول ما روی بأن الشیطان یجری من ابن آدم 249
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «یَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفی ، و ما قاله الشهید و الشیخ بهاء الدین العاملی رفع اللّه درجتهما فی نیّة المعصیة و العفو عنها 250
فیما قاله السیّد المرتضی أنار اللّه برهانه فی کتاب تنزیه الأنبیاء عند ذکر قوله تعالی: «إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ» بأنّ العزم علی المعصیة معصیة، و فیه تفصیل من المحقق الطوسیّ قدّس سرّه 252
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ما من مؤمن یذنب ذنبا إلّا أجّله اللّه سبع ساعات 246
فی أنّ اللّه تعالی جعل لآدم ثلاث خصال فی ذرّیّته، و ما قاله إبلیس 248
بحث شریف لطیف حول ما روی بأن الشیطان یجری من ابن آدم 249
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «یَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفی ، و ما قاله الشهید و الشیخ بهاء الدین العاملی رفع اللّه درجتهما فی نیّة المعصیة و العفو عنها 250
فیما قاله السیّد المرتضی أنار اللّه برهانه فی کتاب تنزیه الأنبیاء عند ذکر قوله تعالی: «إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ» بأنّ العزم علی المعصیة معصیة، و فیه تفصیل من المحقق الطوسیّ قدّس سرّه 252
ص: 61
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و السبعون ثواب من سن سنة حسنة و ما یلحق الرجل بعد موته و فیه: 6- أحادیث 257
ست خصال ینتفع بها المؤمن بعد موته 257
فی أنّ من سنّ سنة عدل فاتّبع کان له مثل أجر من عمل بها 258
**[ترجمه]ست خصال ینتفع بها المؤمن بعد موته 257
فی أنّ من سنّ سنة عدل فاتّبع کان له مثل أجر من عمل بها 258
**[ترجمه]
الباب الثالث و السبعون الاستبشار بالحسنة، و فیه: 3- أحادیث 259
فی أنّ من سائته سیّئته و سرّته حسنته فهو مؤمن 259
**[ترجمه]فی أنّ من سائته سیّئته و سرّته حسنته فهو مؤمن 259
**[ترجمه]
الباب الرابع و السبعون الوفاء بما جعل للّه علی نفسه، و فیه: آیات، و: حدیث واحد 260
أربع من کنّ فیه کمل إسلامه 260
**[ترجمه]أربع من کنّ فیه کمل إسلامه 260
**[ترجمه]
الباب الخامس و السبعون ثواب تمنی الخیرات و من سن سنة عدل علی نفسه، و لزوم الرضا بما فعله الأنبیاء و الأئمّة علیهم السلام، و فیه: 6- أحادیث 261
عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من تمنّی شیئا و هو للّه عزّ و جلّ رضا لم یخرج من الدّنیا حتّی یعطاه، و نیّة الفقیر 261
فی قول علیّ علیه السّلام: قوم یکونون فی آخر الزمان یشرکوننا 262
العنوان الصفحة
**[ترجمه]عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من تمنّی شیئا و هو للّه عزّ و جلّ رضا لم یخرج من الدّنیا حتّی یعطاه، و نیّة الفقیر 261
فی قول علیّ علیه السّلام: قوم یکونون فی آخر الزمان یشرکوننا 262
ص: 62
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و السبعون الاستعداد للموت، و فیه: 17- حدیثا 263
معنی: الاستعداد للموت 263
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی أهل مصر، و ما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 264
فی قولهم علیهم السّلام: و زنوا أعمالکم بمیزان الحیاء 265
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَنْسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنْیا» و شرف المؤمن 267
**[ترجمه]معنی: الاستعداد للموت 263
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی أهل مصر، و ما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 264
فی قولهم علیهم السّلام: و زنوا أعمالکم بمیزان الحیاء 265
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَنْسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنْیا» و شرف المؤمن 267
**[ترجمه]
الباب السابع و السبعون العفاف و عفة البطن و الفرج، و فیه: آیات، و: 22- حدیثا 268
عفّة البطن و الفرج، و معنی العفّة 268
ما من عبادة أفضل من عفّة بطن و فرج، و الحیاء من اللّه 270
جنایات اللسان و الفرج، و معنی: المروّة، و أکثر ما یدخل الجنّة و النّار 273
**[ترجمه]عفّة البطن و الفرج، و معنی العفّة 268
ما من عبادة أفضل من عفّة بطن و فرج، و الحیاء من اللّه 270
جنایات اللسان و الفرج، و معنی: المروّة، و أکثر ما یدخل الجنّة و النّار 273
**[ترجمه]
الباب الثامن و السبعون السکوت و الکلام و موقعهما و فضل الصمت و ترک ما لا یعنی من الکلام، و فیه: آیات، و: 85- حدیثا 274
فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام: جمع الخیر کلّه فی ثلاث خصال: النظر، و السکوت، و الکلام 275
فیما أوصی به داود سلیمان علیهما السّلام فی الضحک و الصمت و الکلام 277
العنوان الصفحة
قصّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و الأعرابیّ 280
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله من ضمن لی اثنین 281
فی سکوت آدم علیه السّلام عند أولاده، و نجاة المؤمن 283
کان ربیع بن خثیم یکتب ما یتکلّم 284
فی حفظ اللسان 286
فی ذمّ کثرة الکلام 291
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لرجل 296
الأقوال فی أنّ المباح هل یکتب أم لا 297
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ قِیلَ لَهُمْ کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ» 299
فی عذاب اللسان، و أنّه أشدّ من سائر الجوارح 304
**[ترجمه]فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام: جمع الخیر کلّه فی ثلاث خصال: النظر، و السکوت، و الکلام 275
فیما أوصی به داود سلیمان علیهما السّلام فی الضحک و الصمت و الکلام 277
ص: 63
العنوان الصفحة
قصّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و الأعرابیّ 280
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله من ضمن لی اثنین 281
فی سکوت آدم علیه السّلام عند أولاده، و نجاة المؤمن 283
کان ربیع بن خثیم یکتب ما یتکلّم 284
فی حفظ اللسان 286
فی ذمّ کثرة الکلام 291
فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لرجل 296
الأقوال فی أنّ المباح هل یکتب أم لا 297
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ قِیلَ لَهُمْ کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ» 299
فی عذاب اللسان، و أنّه أشدّ من سائر الجوارح 304
**[ترجمه]
الباب التاسع و السبعون قول الخیر و القول الحسن و التفکر فی ما یتکلم، و فیه: آیات، و: 16- حدیثا 309
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» 309
فی قول الصادق علیه السّلام: معاشر الشیعة کونوا لنا زینا و لا تکونوا علینا شینا 310
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» 309
فی قول الصادق علیه السّلام: معاشر الشیعة کونوا لنا زینا و لا تکونوا علینا شینا 310
**[ترجمه]
الباب الثمانون التفکر و الاعتبار و الاتعاظ بالعبر، و فیه: آیات، و: 27- حدیثا 314
فی قول أمیر المؤمنین: علیه السّلام نبّه بالتفکّر قلبک، و جاف عن اللّیل جنبک، و اتّق اللّه ربّک، و فیه بیان 318
العنوان الصفحة
حقیقة التفکر، و ما قاله المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه و الغزالیّ 319
معنی قوله علیه السّلام: تفکّر ساعة خیر من قیام لیلة، و بیانه و شرحه 320
المعتبر فی الدّنیا 326
**[ترجمه]فی قول أمیر المؤمنین: علیه السّلام نبّه بالتفکّر قلبک، و جاف عن اللّیل جنبک، و اتّق اللّه ربّک، و فیه بیان 318
ص: 64
العنوان الصفحة
حقیقة التفکر، و ما قاله المحقّق الطوسیّ قدّس سرّه و الغزالیّ 319
معنی قوله علیه السّلام: تفکّر ساعة خیر من قیام لیلة، و بیانه و شرحه 320
المعتبر فی الدّنیا 326
**[ترجمه]
الباب الحادی و الثمانون الحیاء من اللّه و من الخلق، و فیه: 32- حدیثا 329
معنی الحیاء و حقیقته 329
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الحیاء حیاءان: حیاء عقل و حیاء حمق، و شرحه و توضیحه 331
أوّل ما ینزع اللّه من العبد الحیاء 335
تعریف الحیاء علی ما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام، و أنّ الحیاء خمسة أنواع 336
**[ترجمه]معنی الحیاء و حقیقته 329
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الحیاء حیاءان: حیاء عقل و حیاء حمق، و شرحه و توضیحه 331
أوّل ما ینزع اللّه من العبد الحیاء 335
تعریف الحیاء علی ما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام، و أنّ الحیاء خمسة أنواع 336
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثمانون السکینة و الوقار و غض الصوت، و فیه: آیتان، و: حدیثان 337
أجمل الخصال و أحسن زینة للرجل 337
العنوان الصفحة
**[ترجمه]أجمل الخصال و أحسن زینة للرجل 337
ص: 65
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثالث و الثمانون التدبیر و الحزم و الحذر و التثبت فی الأمور و ترک اللجاجة، و فیه: آیة، و: 29- حدیثا (علی ما عددنا) 338
عن أمیر المؤمنین علیه السّلام: التدبیر قبل العمل یؤمنک من الندم 338
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله تعلّموا من الغراب خصالا ثلاثا: و معنی: الحزم 339
سبعة یفسدون أعمالهم، و ذمّ العجلة 340
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الحزم و الخرق و الطمأنینة 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا هممت بأمر فتدبّر عاقبته 342
**[ترجمه]عن أمیر المؤمنین علیه السّلام: التدبیر قبل العمل یؤمنک من الندم 338
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله تعلّموا من الغراب خصالا ثلاثا: و معنی: الحزم 339
سبعة یفسدون أعمالهم، و ذمّ العجلة 340
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الحزم و الخرق و الطمأنینة 341
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا هممت بأمر فتدبّر عاقبته 342
**[ترجمه]
الباب الرابع و الثمانون الغیرة و الشجاعة، و فیه: حدیثان، مضافا علی ما مر 342
فی الدیک الأبیض خمس خصال من خصال الأنبیاء علیهم السّلام 342
**[ترجمه]فی الدیک الأبیض خمس خصال من خصال الأنبیاء علیهم السّلام 342
**[ترجمه]
الباب الخامس و الثمانون حسن السمت و حسن السیماء و ظهور آثار العبادة فی الوجه، و فیه: آیة، و: 6- أحادیث 343
فی رجل رآه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله دبرت جبهته 343
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی رجل رآه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله دبرت جبهته 343
ص: 66
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و الثمانون الاقتصاد و ذمّ الإسراف و التبذیر و التقتیر، و فیه: آیة، و: 20- حدیثا 344
أربعة لا یستجاب لهم دعاء 344
لا یذوق المرء من حقیقة الایمان حتّی یکون فیه ثلاث خصال 346
فیما روی عن الرضا علیه السّلام 348
فی القناعة 349
**[ترجمه]أربعة لا یستجاب لهم دعاء 344
لا یذوق المرء من حقیقة الایمان حتّی یکون فیه ثلاث خصال 346
فیما روی عن الرضا علیه السّلام 348
فی القناعة 349
**[ترجمه]
الباب السابع و الثمانون السخاء و السماحة و الجود، و فیه: آیتان، و: 22- حدیثا 350
معنی: الجواد 351
السخاء و السخیّ و البخل و البخیل، و معنی: السماحة 352
تحقیق حول کتاب: الاختصاص، و مؤلّفه 354
**[ترجمه]معنی: الجواد 351
السخاء و السخیّ و البخل و البخیل، و معنی: السماحة 352
تحقیق حول کتاب: الاختصاص، و مؤلّفه 354
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثمانون من ملک نفسه عند الرغبة و الرهبة و الرضا و الغضب و الشهوة، و فیه: 7- أحادیث 358
العنوان الصفحة
**[ترجمه]العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع و الثمانون ان ینبغی أن لا یخاف فی اللّه لومة لائم و ترک المداهنة فی الدین، و فیه: آیات، و: 6- أحادیث 360
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام لمحمّد بن أبی بکر 360
قصّة لقمان الحکیم علیه السّلام و ابنه و بهیمه، و قول موسی بن عمران علیه السّلام: یا ربّ احبس عنّی ألسنة بنی آدم 361
**[ترجمه]ص: 67
فیما کتب أمیر المؤمنین علیه السّلام لمحمّد بن أبی بکر 360
قصّة لقمان الحکیم علیه السّلام و ابنه و بهیمه، و قول موسی بن عمران علیه السّلام: یا ربّ احبس عنّی ألسنة بنی آدم 361
**[ترجمه]
الباب التسعون حسن العاقبة و اصلاح السریرة، و فیه: آیات، و: 20- حدیثا 362
من أحسن فیما بقی من عمره لم یؤاخذ بما مضی ذنبه 363
حقیقة السعادة و حقیقة الشقاوة 364
فی الظاهر و الباطن و بیانه 367
قصّة رجل من بنی إسرائیل و عبادته 369
**[ترجمه]من أحسن فیما بقی من عمره لم یؤاخذ بما مضی ذنبه 363
حقیقة السعادة و حقیقة الشقاوة 364
فی الظاهر و الباطن و بیانه 367
قصّة رجل من بنی إسرائیل و عبادته 369
**[ترجمه]
الباب الحادی و التسعون الذکر الجمیل و ما یلقی اللّه فی قلوب العباد من محبة الصالحین و من طلب رضی اللّه بسخط الناس، و فیه: آیات، و: 6- أحادیث 370
فیمن أحبّه اللّه و من أبغضه اللّه 371
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام الحسن المجتبی علیه السّلام 372
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فیمن أحبّه اللّه و من أبغضه اللّه 371
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام الحسن المجتبی علیه السّلام 372
ص: 68
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و التسعون حسن الخلق، و تفسیر قوله تعالی: «إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» و فیه: آیات و: 80- حدیثا 372
حسن الخلق و حقیقته و بیانه 373
قصّة رجل هلک علی عهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 376
قصّة جاریة أخذت بطرف ثوب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ثلاث مرّات 379
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» و ما قالت عائشة فی خلق النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و العلّة الّتی من أجلها سمّی خلقه عظیما 382
فی المرأة الّتی کان لها زوجان، لأیّهما تکون فی الجنّة؟ 384
الرجل الأسیر الّذی کان فیه خمس خصال 385
المکر و الخدیعة 387
قصّة ثلاثة نفر آلوا باللّات و العزّی لیقتلوا محمّدا صلّی اللّه علیه و آله و سخاوة أحدهم 390
فی رجل کان سیّئ الخلق 396
**[ترجمه]حسن الخلق و حقیقته و بیانه 373
قصّة رجل هلک علی عهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 376
قصّة جاریة أخذت بطرف ثوب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ثلاث مرّات 379
معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ» و ما قالت عائشة فی خلق النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و العلّة الّتی من أجلها سمّی خلقه عظیما 382
فی المرأة الّتی کان لها زوجان، لأیّهما تکون فی الجنّة؟ 384
الرجل الأسیر الّذی کان فیه خمس خصال 385
المکر و الخدیعة 387
قصّة ثلاثة نفر آلوا باللّات و العزّی لیقتلوا محمّدا صلّی اللّه علیه و آله و سخاوة أحدهم 390
فی رجل کان سیّئ الخلق 396
**[ترجمه]
الباب الثالث و التسعون الحلم و العفو و کظم الغیظ، و فیه: آیات، و: 397
قصّة جاریة کانت لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام 398
الندامة علی العفو، و بیانه و توضیحه 401
امرأة الّتی سمّت الشاة للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و الأقوال فیها 402
معنی الحلم 403
فی قول السجّاد علیه السّلام: ما أحبّ أنّ لی بذلّ نفسی حمر النّعم، و بیانه 406
قصّة العلا بن الحضرمیّ و أشعاره بحضرة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و قوله صلّی اللّه علیه و آله: إنّ من الشعر
العنوان الصفحة
لحکما، و إنّ من البیان لسحرا، و ما قال عیسی بن مریم لیحیی بن زکریّا علیهم السّلام 415
ثلاث من کنّ فیه زوّجه اللّه من الحور العین 417
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام فی خمسة أشیاء 418
أشعار أنشده الإمام الرضا علیه السّلام للمأمون فی الحلم 420
فی الحلم و أنّه یدور علی خمسة أوجه 422
فی العفو، و أنّه سنّة من سنن المرسلین علیهم السّلام 423
قصّة رجل شتم قنبرا و نهی أمیر المؤمنین علیه السّلام عن جوابه 424
فی کظم الغیظ، و الحلم، و شدّة الغضب و آثاره 428
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الخامس من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]قصّة جاریة کانت لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام 398
الندامة علی العفو، و بیانه و توضیحه 401
امرأة الّتی سمّت الشاة للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و الأقوال فیها 402
معنی الحلم 403
فی قول السجّاد علیه السّلام: ما أحبّ أنّ لی بذلّ نفسی حمر النّعم، و بیانه 406
قصّة العلا بن الحضرمیّ و أشعاره بحضرة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و قوله صلّی اللّه علیه و آله: إنّ من الشعر
ص: 69
العنوان الصفحة
لحکما، و إنّ من البیان لسحرا، و ما قال عیسی بن مریم لیحیی بن زکریّا علیهم السّلام 415
ثلاث من کنّ فیه زوّجه اللّه من الحور العین 417
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام فی خمسة أشیاء 418
أشعار أنشده الإمام الرضا علیه السّلام للمأمون فی الحلم 420
فی الحلم و أنّه یدور علی خمسة أوجه 422
فی العفو، و أنّه سنّة من سنن المرسلین علیهم السّلام 423
قصّة رجل شتم قنبرا و نهی أمیر المؤمنین علیه السّلام عن جوابه 424
فی کظم الغیظ، و الحلم، و شدّة الغضب و آثاره 428
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الستون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الخامس من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
ص: 70
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء التاسع و الستین
الباب الرابع و التسعون فضل الفقر و الفقراء و حبهم و مجالستهم و الرضا بالفقر و ثواب إکرام الفقراء و عقاب من استهان بهم، و فیه: آیات، و: 86- حدیثا 1
فی قول الصادق علیه السّلام: الفقر الموت الأحمر، و بیان ذلک 5
قصّة رجل موسر نقیّ الثوب و رجل معسر دون الثوب بحضرة الرسول صلّی اللّه علیه و آله، و ما قاله الشیخ بهاء الدّین فی بیانه 13
فیما قاله العلّامة فی الباب الحادی عشر 17
الألم الحاصل للحیوان 18
حالات الفقیر، و ما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام لبعض أصحابه فی علّة اعتلّها، و ما قاله السیّد الرضیّ رضی اللّه عنه فی شرحه 19
فیما قاله قطب الدّین فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: إنّ المرض لا أجر فیه، و إشارة إلی حبط العمل 20
بحث شریف و تحقیق لطیف من العلّامة المجلسی قدّس سرّه حول الموضوع:
البلاء، و المرض، و العوض، و الجمع بین الآیات و الأخبار 23
عن أبی جعفر علیه السّلام: إذا کان یوم القیامة أمر اللّه تبارک و تعالی منادیا ینادی:
أین الفقراء، و بیان الحدیث 24
معنی قول أبی عبد اللّه علیه السّلام: میاسیر شیعتنا أمناؤنا علی محاویجهم 27
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ لَوْ لا أَنْ یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً» 28
فی قول الصادق علیه السّلام: کاد الفقر أن یکون کفرا و کاد الحسد أن یغلب القدر،
العنوان الصفحة
و بیانه و شرحه و توضیحه، و أن الفقر علی أربعة اوجه 29
ذمّ الفقر، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أعوذ بک من الفقر، و بیانه 32
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَطْرُدِ الَّذِینَ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِیِّ» و أنّها نزلت فی أصحاب الصفّة و رجل من الأنصار 38
فیما أوحی اللّه تعالی إلی إبراهیم علیه السّلام: فلو ابتلیتک بالفقر؟ 47
فضل الفقراء علی الأغنیاء 48
دعاء لدفع الفقر و السّقم 49
فیما وعظ به لقمان علیه السّلام ابنه 53
فیما قاله سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا عند موته 54
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: الفقر الموت الأحمر، و بیان ذلک 5
قصّة رجل موسر نقیّ الثوب و رجل معسر دون الثوب بحضرة الرسول صلّی اللّه علیه و آله، و ما قاله الشیخ بهاء الدّین فی بیانه 13
فیما قاله العلّامة فی الباب الحادی عشر 17
الألم الحاصل للحیوان 18
حالات الفقیر، و ما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام لبعض أصحابه فی علّة اعتلّها، و ما قاله السیّد الرضیّ رضی اللّه عنه فی شرحه 19
فیما قاله قطب الدّین فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: إنّ المرض لا أجر فیه، و إشارة إلی حبط العمل 20
بحث شریف و تحقیق لطیف من العلّامة المجلسی قدّس سرّه حول الموضوع:
البلاء، و المرض، و العوض، و الجمع بین الآیات و الأخبار 23
عن أبی جعفر علیه السّلام: إذا کان یوم القیامة أمر اللّه تبارک و تعالی منادیا ینادی:
أین الفقراء، و بیان الحدیث 24
معنی قول أبی عبد اللّه علیه السّلام: میاسیر شیعتنا أمناؤنا علی محاویجهم 27
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «وَ لَوْ لا أَنْ یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً» 28
فی قول الصادق علیه السّلام: کاد الفقر أن یکون کفرا و کاد الحسد أن یغلب القدر،
ص: 71
العنوان الصفحة
و بیانه و شرحه و توضیحه، و أن الفقر علی أربعة اوجه 29
ذمّ الفقر، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أعوذ بک من الفقر، و بیانه 32
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَطْرُدِ الَّذِینَ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِیِّ» و أنّها نزلت فی أصحاب الصفّة و رجل من الأنصار 38
فیما أوحی اللّه تعالی إلی إبراهیم علیه السّلام: فلو ابتلیتک بالفقر؟ 47
فضل الفقراء علی الأغنیاء 48
دعاء لدفع الفقر و السّقم 49
فیما وعظ به لقمان علیه السّلام ابنه 53
فیما قاله سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا عند موته 54
**[ترجمه]
الباب الخامس و التسعون الغنی و الکفاف، و فیه: آیات، و: 29- حدیثا 56
الغنی الممدوح و المذموم 60
قصّة مرور النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی راعی الإبل و الغنم و دعائه صلّی اللّه علیه و آله لهما 61
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّما أتخوّف علی أمّتی من بعدی ثلاث خصال: 63
فی قول الباقر علیه السّلام: لیس من شیعتنا من له ثلاثون ألفا 66
**[ترجمه]الغنی الممدوح و المذموم 60
قصّة مرور النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی راعی الإبل و الغنم و دعائه صلّی اللّه علیه و آله لهما 61
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إنّما أتخوّف علی أمّتی من بعدی ثلاث خصال: 63
فی قول الباقر علیه السّلام: لیس من شیعتنا من له ثلاثون ألفا 66
**[ترجمه]
الباب السادس و التسعون ترک الراحة، و فیه: حدیث 69
فی قول الصادق علیه السّلام: لا راحة لمؤمن علی الحقیقة إلّا عند لقاء اللّه 69
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: لا راحة لمؤمن علی الحقیقة إلّا عند لقاء اللّه 69
ص: 72
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع و التسعون فی الحزن، و فیه: ثلاثة أحادیث 70
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی الحزن، و ما قیل لربیع بن خثیم، و ما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی عیسی علیه السّلام 70
**[ترجمه]فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی الحزن، و ما قیل لربیع بن خثیم، و ما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی عیسی علیه السّلام 70
**[ترجمه]
الجزء الثالث من کتاب الإیمان و الکفر
[تتمة فهرس الجزء التاسع و الستین]
أبواب الکفر و مساوی الأخلاق
الباب الثامن و التسعون الکفر و لوازمه و آثاره و أنواعه و أصناف الشرک و فیه: آیات، و: 32- حدیثا 74
عن أمیر المؤمنین علیه السّلام: الإیمان علی أربع دعائم: علی الصبر، و الیقین، و العدل، و الجهاد، و کلّ واحد منهم علی أربع شعب 89
الکفر علی أربع دعائم: علی الفسق، و العتوّ، و الشکّ، و الشبهة، و کلّ واحد منهم علی أربع شعب 90
فی أنّ النفاق علی أربع دعائم 91
فی أنّ الشرک أخفی من دبیب النمل 96
فی أنّ الکفر علی خمسة أوجه 100
العنوان الصفحة
**[ترجمه]عن أمیر المؤمنین علیه السّلام: الإیمان علی أربع دعائم: علی الصبر، و الیقین، و العدل، و الجهاد، و کلّ واحد منهم علی أربع شعب 89
الکفر علی أربع دعائم: علی الفسق، و العتوّ، و الشکّ، و الشبهة، و کلّ واحد منهم علی أربع شعب 90
فی أنّ النفاق علی أربع دعائم 91
فی أنّ الشرک أخفی من دبیب النمل 96
فی أنّ الکفر علی خمسة أوجه 100
ص: 73
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع و التسعون اصول الکفر و أرکانه، و فیه: 20- حدیثا 104
اصول الکفر ثلاثة: الحرص، و الاستکبار، و الحسد، و بیانه 104
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ أوّل ما عصی اللّه عزّ و جلّ به ستّ، و بیانه 105
ثلاث من کنّ فیه کان منافقا و إن صام و صلّی، و بیانه 108
ثلاث ملعونات و شرحه 112
شرار الرجال 115
فیما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام: یا علیّ کفر باللّه العظیم من هذه الامّة عشرة 121
**[ترجمه]اصول الکفر ثلاثة: الحرص، و الاستکبار، و الحسد، و بیانه 104
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ أوّل ما عصی اللّه عزّ و جلّ به ستّ، و بیانه 105
ثلاث من کنّ فیه کان منافقا و إن صام و صلّی، و بیانه 108
ثلاث ملعونات و شرحه 112
شرار الرجال 115
فیما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام: یا علیّ کفر باللّه العظیم من هذه الامّة عشرة 121
**[ترجمه]
الباب المائة الشک فی الدین، و الوسوسة، و حدیث النفس، و انتحال الایمان، و فیه: آیات، و 24- حدیثا 123
العلّة الّتی من أجلها یتمکّن الشیطان بالوسوسة من العبد 124
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه یبغض من خلقه المتلوّن 126
التقیّة، و حوله بحث 129
**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها یتمکّن الشیطان بالوسوسة من العبد 124
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه یبغض من خلقه المتلوّن 126
التقیّة، و حوله بحث 129
**[ترجمه]
الباب الحادی و المائة کفر المخالفین و النصاب و ما یناسب ذلک، و فیه: 29- حدیثا 131
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی جعل علیّا علیه السّلام بینه و بین خلقه لیس بینهم و بینه علم غیره 133
العنوان الصفحة
فیمن أبغض أهل البیت علیهم السّلام 134
الفتنة و من ابتلی بها 138
مجلس المناظرة الّذی قرّره المأمون، و فضائل علیّ علیه السّلام و إسلامه و أنّه احقّ بالخلافة و إشارة إلی أبی بکر و عمر 139
فی اجتماع المتکلّمین فی دار یحیی بن خالد بأمر الرشید، و فیهم: هشام بن الحکم، و قوله: أصحاب علیّ وقت حکم الحکمین ثلاثة أصناف: مؤمنون، و مشرکون، و ضلال، و أصحاب معاویة ثلاثة أصناف: کافرون، و مشرکون، و ضلّال 148
الخطبة الّتی خطبها الحسن المجتبی علیه السّلام علی صلح معاویة 151
بحث فی کفر أهل الخلاف 156
**[ترجمه]فی أنّ اللّه تبارک و تعالی جعل علیّا علیه السّلام بینه و بین خلقه لیس بینهم و بینه علم غیره 133
ص: 74
العنوان الصفحة
فیمن أبغض أهل البیت علیهم السّلام 134
الفتنة و من ابتلی بها 138
مجلس المناظرة الّذی قرّره المأمون، و فضائل علیّ علیه السّلام و إسلامه و أنّه احقّ بالخلافة و إشارة إلی أبی بکر و عمر 139
فی اجتماع المتکلّمین فی دار یحیی بن خالد بأمر الرشید، و فیهم: هشام بن الحکم، و قوله: أصحاب علیّ وقت حکم الحکمین ثلاثة أصناف: مؤمنون، و مشرکون، و ضلال، و أصحاب معاویة ثلاثة أصناف: کافرون، و مشرکون، و ضلّال 148
الخطبة الّتی خطبها الحسن المجتبی علیه السّلام علی صلح معاویة 151
بحث فی کفر أهل الخلاف 156
**[ترجمه]
الباب الثانی و المائة المستضعفین و المرجون لامر اللّه، و فیه: آیات، و: 37- حدیثا 157
من المستضعف، و المرجون لأمر اللّه 157
حدّ المستضعف 160
فیما جری بین الإمام الصّادق علیه السّلام و زرارة 166
فیما جری بین أمیر المؤمنین علیه السّلام و بین الأشعث 170
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی امر نبیّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أن یقول: من کنت مولاه فعلیّ مولاه 171
العنوان الصفحة
**[ترجمه]من المستضعف، و المرجون لأمر اللّه 157
حدّ المستضعف 160
فیما جری بین الإمام الصّادق علیه السّلام و زرارة 166
فیما جری بین أمیر المؤمنین علیه السّلام و بین الأشعث 170
فی أنّ اللّه تبارک و تعالی امر نبیّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أن یقول: من کنت مولاه فعلیّ مولاه 171
ص: 75
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثالث و المائة النفاق، و فیه: آیات، و: ستة- أحادیث 172
فی أنّ المنافقین لیسوا من عترة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و المؤمنین، و المسلمین 175
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی وصف المنافقین 176
**[ترجمه]فی أنّ المنافقین لیسوا من عترة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و المؤمنین، و المسلمین 175
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی وصف المنافقین 176
**[ترجمه]
الباب الرابع و المائة المرجئة و الزیدیة و البتریة و الواقفیة و سایر فرق أهل الضلال و ما یناسب ذلک، و فیه: 9- أحادیث 178
العلّة الّتی من أجلها سمّیت البتریّة بتریّة 178
الإمام الباقر علیه السّلام و هشام بن عبد الملک، و قصّة تسعة أسهم بعضها فی جوف بعض 181
الإمام الباقر علیه السّلام و عالم النصاری 185
الإمام الباقر علیه السّلام و مدینة مدین 187
**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمّیت البتریّة بتریّة 178
الإمام الباقر علیه السّلام و هشام بن عبد الملک، و قصّة تسعة أسهم بعضها فی جوف بعض 181
الإمام الباقر علیه السّلام و عالم النصاری 185
الإمام الباقر علیه السّلام و مدینة مدین 187
**[ترجمه]
الباب الخامس و المائة جوامع مساوی الأخلاق، و فیه: آیات، و: 31- حدیثا 189
یعذّب ستّة بستّ 190
فیمن لا یجد ریح الجنّة 191
قصّة نوح علیه السّلام و حماره و إبلیس، و ما قاله إبلیس فی الحرص و الحسد 195
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام و إبلیس 196
العنوان الصفحة
فیما وعظ به أمیر المؤمنین علیه السّلام لرجل سأله أن یعظه 199
بعض خطبة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 201
**[ترجمه]یعذّب ستّة بستّ 190
فیمن لا یجد ریح الجنّة 191
قصّة نوح علیه السّلام و حماره و إبلیس، و ما قاله إبلیس فی الحرص و الحسد 195
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام و إبلیس 196
ص: 76
العنوان الصفحة
فیما وعظ به أمیر المؤمنین علیه السّلام لرجل سأله أن یعظه 199
بعض خطبة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 201
**[ترجمه]
الباب السادس و المائة شرار الناس، و صفات المنافق، و المرائی، و الکسلان، و الظالم، و من یستحق اللعن، و فیه: آیات، و: 10- أحادیث 202
فی بیان الحکمة 204
سبعة لعنهم اللّه و کلّ نبیّ مجاب 205
علامات: الدّین، و الإیمان، و العالم، و العامل، و المتکلّف، و الظالم، و المنافق، و الاثم، و المرائی، و الحاسد، و المسرف، و الکسلان، و الغافل 206
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إنّ أبغض الناس إلی اللّه من یقتدی بسیّئة المؤمن و لا یقتدی بحسنته 208
**[ترجمه]فی بیان الحکمة 204
سبعة لعنهم اللّه و کلّ نبیّ مجاب 205
علامات: الدّین، و الإیمان، و العالم، و العامل، و المتکلّف، و الظالم، و المنافق، و الاثم، و المرائی، و الحاسد، و المسرف، و الکسلان، و الغافل 206
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إنّ أبغض الناس إلی اللّه من یقتدی بسیّئة المؤمن و لا یقتدی بحسنته 208
**[ترجمه]
الباب السابع و المائة لعن من لا یستحق اللعن، و تکفیر من لا یستحقه، و فیه: 5- أحادیث 208
إذا خرجت اللّعنة من فی صاحبها تردّدت فان وجدت مساغا و إلّا رجعت علی صاحبها 208
العنوان الصفحة
**[ترجمه]إذا خرجت اللّعنة من فی صاحبها تردّدت فان وجدت مساغا و إلّا رجعت علی صاحبها 208
ص: 77
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و المائة الخصال التی لا تکون فی المؤمن، و فیه: 4- أحادیث 209
فی قول الصادق علیه السّلام: ستّة عشر صنفا لا یحبّونا 210
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: ستّة عشر صنفا لا یحبّونا 210
**[ترجمه]
الباب التاسع و المائة من استولی علیهم الشیطان من أصحاب البدع و ما ینسبون الی أنفسهم من الاکاذیب و أنّها من الشیطان، و فیه: 8- أحادیث 213
فی أنّ للإبلیس عرشا فیما بین السماء و الأرض 213
فی أنّ الشیطان لا یقدر أن یتمثل فی صورة نبیّ و لا وصیّ نبیّ، و ذمّ حمزة ابن عمارة البربریّ 214
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أبی اللّه لصاحب البدعة و لصاحب الخلق السیّئ بالتوبة 216
**[ترجمه]فی أنّ للإبلیس عرشا فیما بین السماء و الأرض 213
فی أنّ الشیطان لا یقدر أن یتمثل فی صورة نبیّ و لا وصیّ نبیّ، و ذمّ حمزة ابن عمارة البربریّ 214
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أبی اللّه لصاحب البدعة و لصاحب الخلق السیّئ بالتوبة 216
**[ترجمه]
الباب العاشر و المائة عقاب من أحدث دینا أو أضل الناس و أنّه لا یحمل أحد الوزر عمن یستحقه، و فیه: آیات، و: 10- أحادیث 216
قصّة رجل طلب الدّنیا من حلال و حرام فلم یقدر علیها، فأتاه الشیطان فقال له: تبتدع دینا، ففعل، و ما جری له 219
العنوان الصفحة
**[ترجمه]قصّة رجل طلب الدّنیا من حلال و حرام فلم یقدر علیها، فأتاه الشیطان فقال له: تبتدع دینا، ففعل، و ما جری له 219
ص: 78
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی عشر و المائة من وصف عدلا ثمّ خالفه الی غیره، و فیه: آیة، و: 5- أحادیث 222
معنی قوله تعالی: «أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ» 222
فیما رأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 223
اعظم النّاس حسرة یوم القیامة، و بیانه 224
**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ» 222
فیما رأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 223
اعظم النّاس حسرة یوم القیامة، و بیانه 224
**[ترجمه]
الباب الثانی عشر و المائة الاستخفاف بالدین، و التهاون بأمر اللّه، و فیه: آیات، و: 4- أحادیث 226
ولد الزنا و ولد الحیض، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أخاف علیکم استخفافا بالدین، و بیع الحکم، و قطیعة الرحم، و أن تتخذوا القرآن مزامیر 227
**[ترجمه]ولد الزنا و ولد الحیض، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أخاف علیکم استخفافا بالدین، و بیع الحکم، و قطیعة الرحم، و أن تتخذوا القرآن مزامیر 227
**[ترجمه]
الباب الرابع عشر و المائة الکذب، و روایته، و سماعه، و فیه: آیات، و: 60- حدیثا 232
حقیقة الکذب، و معناه، و النهی عن کذبة واحدة 233
فی حرمة الکذب فی الهزل 234
العنوان الصفحة
المزاح علی حدّ الاعتدال مع عدم الکذب 236
فی أنّ الکذب شرّ من الشّراب، و بیان الحدیث 237
شرح و توضیح لقوله تعالی فی قول یوسف علیه السّلام: «أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ» و قول إبراهیم علیه السّلام: «بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ» 238
لا یحلّ الکذب إلّا فی ثلاث 242
فی إصلاح بین الناس 252
فی ذمّ من وضع الأخبار فی فضائل الأعمال و التشدید فی المعاصی 256
فیما روت أسماء بنت عمیس عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 258
قصّة رجل قال لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: علّمنی خلقا یجمع لی خیر الدّنیا و الآخرة 262
**[ترجمه]حقیقة الکذب، و معناه، و النهی عن کذبة واحدة 233
فی حرمة الکذب فی الهزل 234
ص: 79
العنوان الصفحة
المزاح علی حدّ الاعتدال مع عدم الکذب 236
فی أنّ الکذب شرّ من الشّراب، و بیان الحدیث 237
شرح و توضیح لقوله تعالی فی قول یوسف علیه السّلام: «أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ» و قول إبراهیم علیه السّلام: «بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ» 238
لا یحلّ الکذب إلّا فی ثلاث 242
فی إصلاح بین الناس 252
فی ذمّ من وضع الأخبار فی فضائل الأعمال و التشدید فی المعاصی 256
فیما روت أسماء بنت عمیس عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 258
قصّة رجل قال لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: علّمنی خلقا یجمع لی خیر الدّنیا و الآخرة 262
**[ترجمه]
الباب الخامس عشر و المائة استماع اللغو، و الکذب، و الباطل؛ و القصة، و فیه: آیات، و: 6- أحادیث 264
ذمّ القصّاص 264
**[ترجمه]ذمّ القصّاص 264
**[ترجمه]
الباب السادس عشر و المائة الریاء، و فیه: آیات، و: 266
الریاء و معناه و ما قاله بعض المحقّقین فیه 266
بحث حول الریاء بالتفصیل و أنّه علی ثلاثة أرکان 269
الریاء بأصل الإیمان و أصول العبادات 270
فیما قاله الغزالیّ فی الریاء، و الریاء بعد العمل 274
فی أنّ الریاء شرک 281
معنی قوله تعالی: «بَلِ الْإِنْسانُ عَلی نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ» 291
العنوان الصفحة
معنی قوله تعالی: «فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ» 297
عظیم الشقاق 300
قصّة عابد مرائی فی زمن داود علیه السّلام و شهادة خمسین رجلا له: لا نعلم منه إلّا خیرا، فغفره اللّه 302
قصّة رجل من بنی إسرائیل و کان مراء فغیّر نیّته 304
**[ترجمه]الریاء و معناه و ما قاله بعض المحقّقین فیه 266
بحث حول الریاء بالتفصیل و أنّه علی ثلاثة أرکان 269
الریاء بأصل الإیمان و أصول العبادات 270
فیما قاله الغزالیّ فی الریاء، و الریاء بعد العمل 274
فی أنّ الریاء شرک 281
معنی قوله تعالی: «بَلِ الْإِنْسانُ عَلی نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ» 291
ص: 80
العنوان الصفحة
معنی قوله تعالی: «فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ» 297
عظیم الشقاق 300
قصّة عابد مرائی فی زمن داود علیه السّلام و شهادة خمسین رجلا له: لا نعلم منه إلّا خیرا، فغفره اللّه 302
قصّة رجل من بنی إسرائیل و کان مراء فغیّر نیّته 304
**[ترجمه]
الباب السابع عشر و المائة استکثار الطاعة و العجب بالاعمال، و فیه: آیتان، و: 50- حدیثا 306
معنی العجب و أنّه أشدّ من ذنوب الجوارح 306
قصّة عالم و عابد 307
فی أنّ للعجب درجات 310
العابد و الفاسق 311
معنی قوله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حدّثوا عن بنی إسرائیل و لا حرج 318
فیمن أعجب بنفسه و رأیه، و أنّ الاحمق المعجب برأیه و نفسه 320
**[ترجمه]معنی العجب و أنّه أشدّ من ذنوب الجوارح 306
قصّة عالم و عابد 307
فی أنّ للعجب درجات 310
العابد و الفاسق 311
معنی قوله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حدّثوا عن بنی إسرائیل و لا حرج 318
فیمن أعجب بنفسه و رأیه، و أنّ الاحمق المعجب برأیه و نفسه 320
**[ترجمه]
الباب الثامن عشر و المائة ذم السمعة و الاغترار بمدح الناس، و فیه: 7- أحادیث 322
معنی قوله تعالی: «فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ» و أنّ السمعة قول الإنسان: صلّیت البارحة، و صمت أمس 323
العلّة الّتی من أجلها نزلت قوله تعالی: «قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ»* 324
العنوان الصفحة
**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ» و أنّ السمعة قول الإنسان: صلّیت البارحة، و صمت أمس 323
العلّة الّتی من أجلها نزلت قوله تعالی: «قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ»* 324
ص: 81
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع عشر و المائة ذم الشکایة من اللّه، و عدم الرضا بقسم اللّه، و التأسف بما فات، و فیه آیتان، و: 24- حدیثا 325
فیمن شکی إلی مؤمن و مخالف 325
فیما یصلح للعباد، و توضیح ذلک 327
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام فی عبده المؤمن 331
کیف یکون المؤمن مؤمنا، و شرحه و توضیحه 335
**[ترجمه]فیمن شکی إلی مؤمن و مخالف 325
فیما یصلح للعباد، و توضیح ذلک 327
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی موسی بن عمران علیه السّلام فی عبده المؤمن 331
کیف یکون المؤمن مؤمنا، و شرحه و توضیحه 335
**[ترجمه]
الباب الحادی و العشرون و المائة کفران النعم، و فیه: آیات
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الستون الجزء السادس من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
العنوان الصفحة
**[ترجمه]إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الستون الجزء السادس من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا
ص: 82
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء السبعین
الباب الثانی و العشرون و المائة حب الدنیا و ذمها، و بیان فنائها و غدرها بأهلها و ختل الدنیا بالدین، و فیه: آیات، و: 216- حدیثا 1
فی أنّ حبّ الدّنیا رأس کلّ خطیئة 7
قصّة عیسی بن مریم علیه السّلام و مروره علی قریة مات أهلها 10
العلّة الّتی من أجلها سمّی الحواریّون الحواریّین 11
العلّة الّتی من أجلها سمّی عیسی علیه السّلام روح اللّه، و کلمة 12
بحث حول الطاعة أهل المعاصی 13
فیمن الدنیا أکبر همّه، و شرحه و بیانه 17
فیما ناجی اللّه به موسی بن عمران علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا 21
فیما قاله بعض المحققین فی معرفة ذمّ الدّنیا 25
فی أنّ من کان معرفته أقوی و أتقن، کان حذره من الدّنیا أشدّ 28
الدّنیا الممدوحة و المذمومة بالتفصیل 30
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لجابر فی الدّنیا و أهله، و فی ذیله بیان 36
معنی الزّهد، و فیه توضیح و شرح 50
أفضل الأعمال بعد معرفة اللّه عزّ اسمه و معرفة الرسول صلّی اللّه علیه و آله 59
معانی الدّنیا مفصّلا 61
بیان من أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنه و عنّا لطالب العلم، و فیه بیان 65
فیما ناجی اللّه تبارک و تعالی به موسی علیه السّلام فی الدّنیا 73
العنوان الصفحة
فی کتاب کتبه أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی بعض أصحابه، فی التقوی، و شرحه و بیان لغاته 75
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا بقوله: دار بالبلاء محفوفة 82
فیما ناجی اللّه موسی علیه السّلام فی الفقر و الغنی 87
أشعار أنشده الإمام علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام 95
عیسی بن مریم علیهما السّلام و مروره بقریة مات أهلها 102
خطب من مولی الموحدین علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا و أهلها 108
کلمات قصار فی ذمّ الدّنیا و من طلبها 119
**[ترجمه]فی أنّ حبّ الدّنیا رأس کلّ خطیئة 7
قصّة عیسی بن مریم علیه السّلام و مروره علی قریة مات أهلها 10
العلّة الّتی من أجلها سمّی الحواریّون الحواریّین 11
العلّة الّتی من أجلها سمّی عیسی علیه السّلام روح اللّه، و کلمة 12
بحث حول الطاعة أهل المعاصی 13
فیمن الدنیا أکبر همّه، و شرحه و بیانه 17
فیما ناجی اللّه به موسی بن عمران علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا 21
فیما قاله بعض المحققین فی معرفة ذمّ الدّنیا 25
فی أنّ من کان معرفته أقوی و أتقن، کان حذره من الدّنیا أشدّ 28
الدّنیا الممدوحة و المذمومة بالتفصیل 30
فیما قاله الإمام الباقر علیه السّلام لجابر فی الدّنیا و أهله، و فی ذیله بیان 36
معنی الزّهد، و فیه توضیح و شرح 50
أفضل الأعمال بعد معرفة اللّه عزّ اسمه و معرفة الرسول صلّی اللّه علیه و آله 59
معانی الدّنیا مفصّلا 61
بیان من أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنه و عنّا لطالب العلم، و فیه بیان 65
فیما ناجی اللّه تبارک و تعالی به موسی علیه السّلام فی الدّنیا 73
ص: 83
العنوان الصفحة
فی کتاب کتبه أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی بعض أصحابه، فی التقوی، و شرحه و بیان لغاته 75
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا بقوله: دار بالبلاء محفوفة 82
فیما ناجی اللّه موسی علیه السّلام فی الفقر و الغنی 87
أشعار أنشده الإمام علیّ بن موسی الرضا علیهما السّلام 95
عیسی بن مریم علیهما السّلام و مروره بقریة مات أهلها 102
خطب من مولی الموحدین علیه السّلام فی ذمّ الدّنیا و أهلها 108
کلمات قصار فی ذمّ الدّنیا و من طلبها 119
**[ترجمه]
الباب الثالث و العشرون و المائة حب المال و جمع الدنیا و الدرهم و کنزهما، و فیه: آیات، و: 35- حدیثا 135
فی أنّ أوّل درهم و دینار ضربا فی الأرض نظر إلیهما إبلیس 137
فی قول الرّضا علیه السّلام: لا یجتمع المال إلّا بخصال خمس: ببخل شدید، و أمل طویل، و حرص غالب، و قطیعة رحم، و ایثار الدّنیا علی الآخرة 138
العلّة الّتی من أجلها سمّی الدّرهم درهما و الدّینار دینارا 140
قصّة عیسی بن مریم علیهما السّلام و ثلاثة نفر من أصحابه و لبنات من ذهب 143
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی أنّ أوّل درهم و دینار ضربا فی الأرض نظر إلیهما إبلیس 137
فی قول الرّضا علیه السّلام: لا یجتمع المال إلّا بخصال خمس: ببخل شدید، و أمل طویل، و حرص غالب، و قطیعة رحم، و ایثار الدّنیا علی الآخرة 138
العلّة الّتی من أجلها سمّی الدّرهم درهما و الدّینار دینارا 140
قصّة عیسی بن مریم علیهما السّلام و ثلاثة نفر من أصحابه و لبنات من ذهب 143
ص: 84
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع و العشرون و المائة حب الرئاسة، و فیه: آیة، و: 13- حدیثا 145
معنی الرّئاسة 145
رئاسة الحقّ و رئاسة الباطلة 146
فی الفتوی و التدریس و الوعظ 147
فیمن طلب الرّئاسة 150
**[ترجمه]معنی الرّئاسة 145
رئاسة الحقّ و رئاسة الباطلة 146
فی الفتوی و التدریس و الوعظ 147
فیمن طلب الرّئاسة 150
**[ترجمه]
الباب الخامس و العشرون و المائة الغفلة، و اللهو، و کثرة الفرح، و الاتراف بالنعم، و فیه: آیات، و: 12- حدیثا 154
فی مدح الحزن، و الهموم فی طلب المعیشة 157
**[ترجمه]فی مدح الحزن، و الهموم فی طلب المعیشة 157
**[ترجمه]
الباب السادس و العشرون و المائة ذم العشق و علته، و فیه: 3- أحادیث 158
فی أنّ العشق: قلوب خلت عن ذکر اللّه، فأذاقها اللّه حبّ غیره 158
**[ترجمه]فی أنّ العشق: قلوب خلت عن ذکر اللّه، فأذاقها اللّه حبّ غیره 158
**[ترجمه]
الباب السابع و العشرون و المائة الکسل، و الضجر، و العجز، و طلب ما لا یدرک و فیه: 9- أحادیث 159
العنوان الصفحة
**[ترجمه]العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و العشرون و المائة الحرص، و طول الامل، و فیه: أربعة آیات، و: 40- حدیثا 160
من علامات الشقاء، و أنّ: الجبن، و البخل، و الحرص، غریزة واحدة یجمعها سوء الظنّ 162
فی قول إبلیس لعنه اللّه لنوح علیه السّلام: أرحتنی من الفسّاق، قوله: و إیّاک و الحسد و الحرص 163
آفات الحرص 165
فی أنّ أسامة اشتری ولیدة إلی شهر، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فیه: إنّ أسامة لطویل الأمل 166
**[ترجمه]ص: 85
من علامات الشقاء، و أنّ: الجبن، و البخل، و الحرص، غریزة واحدة یجمعها سوء الظنّ 162
فی قول إبلیس لعنه اللّه لنوح علیه السّلام: أرحتنی من الفسّاق، قوله: و إیّاک و الحسد و الحرص 163
آفات الحرص 165
فی أنّ أسامة اشتری ولیدة إلی شهر، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فیه: إنّ أسامة لطویل الأمل 166
**[ترجمه]
الباب التاسع و العشرون و المائة الطمع و التذلل لاهل الدنیا طلبا لما فی أیدیهم، و فضل القناعة، و فیه: 31- حدیثا 168
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أبا أیّوب 168
کلمات قصار فی ذمّ الطمع 170
قصّة رجل اشتدّت حاله و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 177
**[ترجمه]فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أبا أیّوب 168
کلمات قصار فی ذمّ الطمع 170
قصّة رجل اشتدّت حاله و ما قال له رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 177
**[ترجمه]
الباب الثلاثون و المائة الکبر، و فیه: آیات، و: 63- حدیثا 179
فی أنّ: أدنی الإلحاد: الکبر، و معنی الکبر 190
حقیقة الکبر و آثاره و ما قال الشهید قدّس سرّه فی ذلک 192
التکبر فی العلم 196
العنوان الصفحة
الکبر فی العمل و العبادة، و قصّة خلیع بنی إسرائیل و عابد الّذی کان فی رأسه غمامة 198
التکبر بالنسب و الحسب و الجمال و المال 199
البواعث علی التکبر و الحقد و الحسد 200
معالجة الکبر و اکتساب التواضع 201
معنی: العزّ رداء اللّه، و الکبر ازاره 213
فی قول الصادق علیه السّلام: لا یدخل الجنّة من فی قلبه مثقال ذرّة من کبر 215
فی حشر المتکبّرین 219
قصّة یعقوب و یوسف علیهما السّلام و العلّة الّتی من أجلها لم یخرج من صلب یوسف علیه السّلام نبیّ 223
منشأ التکبّر 225
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: آفة الحسب الافتخار و العجب، و بیانه 228
**[ترجمه]فی أنّ: أدنی الإلحاد: الکبر، و معنی الکبر 190
حقیقة الکبر و آثاره و ما قال الشهید قدّس سرّه فی ذلک 192
التکبر فی العلم 196
ص: 86
العنوان الصفحة
الکبر فی العمل و العبادة، و قصّة خلیع بنی إسرائیل و عابد الّذی کان فی رأسه غمامة 198
التکبر بالنسب و الحسب و الجمال و المال 199
البواعث علی التکبر و الحقد و الحسد 200
معالجة الکبر و اکتساب التواضع 201
معنی: العزّ رداء اللّه، و الکبر ازاره 213
فی قول الصادق علیه السّلام: لا یدخل الجنّة من فی قلبه مثقال ذرّة من کبر 215
فی حشر المتکبّرین 219
قصّة یعقوب و یوسف علیهما السّلام و العلّة الّتی من أجلها لم یخرج من صلب یوسف علیه السّلام نبیّ 223
منشأ التکبّر 225
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: آفة الحسب الافتخار و العجب، و بیانه 228
**[ترجمه]
الباب الحادی و الثلاثون و المائة الحسد و فیه: 48- حدیثا 237
معنی الحسد 238
اسباب الحسد، و هو من الأمراض العظیمة للقلوب و صفة منافیة للایمان 240
قصّة عیسی علیه السّلام و رجل من أصحابه و مرورهما علی الماء و دخول العجب فی قلب الرجل 244
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: کاد الفقر أن یکون کفرا و کاد الحسد أن یغلب القدر، و بیانه 246
فیما ناجی اللّه به موسی علیه السّلام فی ذمّ الحسد 249
فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله کان یتعوّذ فی کلّ یوم من ستّ: من الشکّ، و الشرک، و الحمیّة، و الغضب، و البغی، و الحسد 252
العنوان الصفحة
قضیّة من لم یحسد النّاس 255
أعجب القصص فی الحسد، قصّة رجل کان فی زمن موسی الهادی ببغداد و کان له حار یحسده، و اشتری غلاما 259
**[ترجمه]معنی الحسد 238
اسباب الحسد، و هو من الأمراض العظیمة للقلوب و صفة منافیة للایمان 240
قصّة عیسی علیه السّلام و رجل من أصحابه و مرورهما علی الماء و دخول العجب فی قلب الرجل 244
فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: کاد الفقر أن یکون کفرا و کاد الحسد أن یغلب القدر، و بیانه 246
فیما ناجی اللّه به موسی علیه السّلام فی ذمّ الحسد 249
فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله کان یتعوّذ فی کلّ یوم من ستّ: من الشکّ، و الشرک، و الحمیّة، و الغضب، و البغی، و الحسد 252
ص: 87
العنوان الصفحة
قضیّة من لم یحسد النّاس 255
أعجب القصص فی الحسد، قصّة رجل کان فی زمن موسی الهادی ببغداد و کان له حار یحسده، و اشتری غلاما 259
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثلاثون و المائة ذم الغضب، و مدح التنمر فی ذات اللّه، و فیه: آیتان، و: 50- حدیثا 262
فی أنّ أشدّ الأشیاء غضب اللّه تعالی 263
الغضب و حقیقة و منشأه 267
علاج الغضب 270
أمر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله برجل بدویّ: لا تغضب، و بیان الحدیث 274
فیما أوحی اللّه عزّ و علا إلی بعض أنبیائه فی الغضب 276
آثار الغضب و أثره فی الجسد و أثره فی القلب 279
**[ترجمه]فی أنّ أشدّ الأشیاء غضب اللّه تعالی 263
الغضب و حقیقة و منشأه 267
علاج الغضب 270
أمر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله برجل بدویّ: لا تغضب، و بیان الحدیث 274
فیما أوحی اللّه عزّ و علا إلی بعض أنبیائه فی الغضب 276
آثار الغضب و أثره فی الجسد و أثره فی القلب 279
**[ترجمه]
الباب الثالث و الثلاثون و المائة العصبیّة و الفخر و التکاثر فی الأموال و الاولاد و غیرها، و فیه: آیات، و: 28- حدیثا 281
فی ذمّ العصبیّة و کیفیّته 283
اسلام حمزة بن عبد المطّلب رضی اللّه تعالی عنهما 285
فی أنّ الملائکة کانوا یحسبون أنّ إبلیس منهم 287
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی ذمّ العصبیّة و کیفیّته 283
اسلام حمزة بن عبد المطّلب رضی اللّه تعالی عنهما 285
فی أنّ الملائکة کانوا یحسبون أنّ إبلیس منهم 287
ص: 88
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع و الثلاثون و المائة النهی عن المدح و الرضا به، و فیه: 7- أحادیث 294
لا یصیر العبد خالصا للّه حتّی یصیر المدح و الذم عنده سواء 294
**[ترجمه]لا یصیر العبد خالصا للّه حتّی یصیر المدح و الذم عنده سواء 294
**[ترجمه]
الباب الخامس و الثلاثون و المائة سوء الخلق، و فیه: آیتان، و: 12- حدیثا 296
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: لا تجتمعان فی مسلم: البخل، و سوء الخلق 297
قصّة سعد بن معاذ 298
أبی اللّه لصاحب الخلق السیّئ بالتوبة 299
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: لا تجتمعان فی مسلم: البخل، و سوء الخلق 297
قصّة سعد بن معاذ 298
أبی اللّه لصاحب الخلق السیّئ بالتوبة 299
**[ترجمه]
الباب السادس و الثلاثون و المائة البخل، و فیه: آیات، و: 41- حدیثا 299
فیمن یبخل بالدّنیا 300
النهی عن التشاور مع الجبان و البخیل و الحریص 304
فی أنّ البخل جامع لمساوی العیوب 307
**[ترجمه]فیمن یبخل بالدّنیا 300
النهی عن التشاور مع الجبان و البخیل و الحریص 304
فی أنّ البخل جامع لمساوی العیوب 307
**[ترجمه]
الباب السابع و الثلاثون و المائة الذنوب و آثارها و النهی عن استصغارها، و فیه: آیات، و: 114- حدیثا 308
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «ما أَصابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِما کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ» 315
فی أنّ الذنوب کلّها شدیدة و أشدّها ما نبت علیه اللحم و الدّم 317
العنوان الصفحة
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ» 324
فی أنّ الرجل إذا أذنب خرج فی قلبه نکتة سوداء، و تفصیله 327
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «کَلَّا بَلْ رانَ عَلی قُلُوبِهِمْ» و فیه بحث شریف 332
معنی قوله عزّ اسمه: «لَقَدْ کانَ لِسَبَإٍ فِی مَسْکَنِهِمْ» و انّ سبأ کان رجلا من العرب و ولد له عشرة أولاد، و قبائل العرب 335
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی نبیّ من أنبیائه، و أنّ آثار الذنب یبلغ إلی البطن السابع 341
فی المحقّرات من الذّنوب 345
فی نزول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بأرض قرعاء، و قوله لأصحابه ائتونا بحطب 346
علامات الشقاء، و ما یمتن القلب 349
قصّة إبلیس و صعوده علی جبل ثور بمکّة بعد نزول قوله تعالی: «وَ الَّذِینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً»، و ما قاله الوسواس الخنّاس 351
فی أنّ الصغائر طرق الکبائر 353
العلّة الّتی من أجلها لا یقضی حوائج الرجل 360
فیما أوحی اللّه تبارک و تعالی إلی داود علیه السّلام فی دانیال، و ما ناجی ربّه 361
فی أنّ للمؤمن اثنان و سبعون سترا فإذا أذنب ذنبا انهتکت عنه سترا 362
فیما کان فی زبور داود علیه السّلام و ما أوحی اللّه تعالی إلی عیسی علیه السّلام 365
العنوان الصفحة
**[ترجمه]تفسیر قوله تبارک و تعالی: «ما أَصابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِما کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ» 315
فی أنّ الذنوب کلّها شدیدة و أشدّها ما نبت علیه اللحم و الدّم 317
ص: 89
العنوان الصفحة
تفسیر قوله عزّ و جلّ: «إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ» 324
فی أنّ الرجل إذا أذنب خرج فی قلبه نکتة سوداء، و تفصیله 327
تفسیر قوله تبارک و تعالی: «کَلَّا بَلْ رانَ عَلی قُلُوبِهِمْ» و فیه بحث شریف 332
معنی قوله عزّ اسمه: «لَقَدْ کانَ لِسَبَإٍ فِی مَسْکَنِهِمْ» و انّ سبأ کان رجلا من العرب و ولد له عشرة أولاد، و قبائل العرب 335
فیما أوحی اللّه عزّ و جلّ إلی نبیّ من أنبیائه، و أنّ آثار الذنب یبلغ إلی البطن السابع 341
فی المحقّرات من الذّنوب 345
فی نزول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بأرض قرعاء، و قوله لأصحابه ائتونا بحطب 346
علامات الشقاء، و ما یمتن القلب 349
قصّة إبلیس و صعوده علی جبل ثور بمکّة بعد نزول قوله تعالی: «وَ الَّذِینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً»، و ما قاله الوسواس الخنّاس 351
فی أنّ الصغائر طرق الکبائر 353
العلّة الّتی من أجلها لا یقضی حوائج الرجل 360
فیما أوحی اللّه تبارک و تعالی إلی داود علیه السّلام فی دانیال، و ما ناجی ربّه 361
فی أنّ للمؤمن اثنان و سبعون سترا فإذا أذنب ذنبا انهتکت عنه سترا 362
فیما کان فی زبور داود علیه السّلام و ما أوحی اللّه تعالی إلی عیسی علیه السّلام 365
ص: 90
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثلاثون و المائة علل المصائب و المحن و الأمراض و الذنوب التی توجب غضب اللّه و سرعة العقوبة، و فیه: آیات، و: 18- حدیثا 366
تفسیر سورة المطفّفین 370
عقاب المعاصی 372
الذنوب الّتی تغیّر النعم، و تورث النّدم، و تنزل النقم، و تهتک الستر، و تحبس الرزق، و تعجّل الفناء، و تردّ الدعاء 374
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: خمس إذا أدرکتموها فتعوّذوا باللّه 376
**[ترجمه]تفسیر سورة المطفّفین 370
عقاب المعاصی 372
الذنوب الّتی تغیّر النعم، و تورث النّدم، و تنزل النقم، و تهتک الستر، و تحبس الرزق، و تعجّل الفناء، و تردّ الدعاء 374
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: خمس إذا أدرکتموها فتعوّذوا باللّه 376
**[ترجمه]
الباب التاسع و الثلاثون و المائة املاء و الامهال علی الکفّار و الفجار، و الاستدراج و الافتنان زائدا علی ما مر فی کتاب العدل و من یرحم اللّه بهم علی أهل المعاصی، و فیه: آیات، و: 11- حدیثا 377
فی ملک هبط إلی الأرض و لبث فیها دهرا طویلا، و قوله رأیت عبدا یدّعی الربوبیّة، و أهل قریة قد أسرفوا فی المعاصی 381
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی ملک هبط إلی الأرض و لبث فیها دهرا طویلا، و قوله رأیت عبدا یدّعی الربوبیّة، و أهل قریة قد أسرفوا فی المعاصی 381
ص: 91
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الأربعون و المائة النهی عن التعبیر بالذنب أو العیب، و الامر بالهجرة عن بلاد أهل المعاصی، و فیه: آیات، و: 8- أحادیث 384
آخر ما أوصی به الخضر موسی بن عمران علیهما السّلام 386
**[ترجمه]آخر ما أوصی به الخضر موسی بن عمران علیهما السّلام 386
**[ترجمه]
الباب الحادی و الأربعون و المائة وقت ما یغلظ علی العبد فی المعاصی و استدراج اللّه تعالی، و فیه: آیة، و: 17- حدیثا 387
من عمّر أربعین سنة، و خمسین سنة، و ستّین سنة، و سبعین أو ثمانین سنة 388
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه یستحیی من ابناء الثمانین أن یعذّبهم 390
**[ترجمه]من عمّر أربعین سنة، و خمسین سنة، و ستّین سنة، و سبعین أو ثمانین سنة 388
فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه یستحیی من ابناء الثمانین أن یعذّبهم 390
**[ترجمه]
الباب الثانی و الأربعون و المائة من أطاع المخلوق فی معصیة الخالق، و فیه: 10- أحادیث 391
عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من طلب رضی الناس بسخط اللّه جعل اللّه حامده من النّاس ذامّا، و فیه بیان و شرح و توضیح 391
ذمّ من أرضی سلطانا جائرا بسخط اللّه 393
العنوان الصفحة
**[ترجمه]عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من طلب رضی الناس بسخط اللّه جعل اللّه حامده من النّاس ذامّا، و فیه بیان و شرح و توضیح 391
ذمّ من أرضی سلطانا جائرا بسخط اللّه 393
ص: 92
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع و الأربعون و المائة الفساد، و فیه: حدیث واحد 395
فی أنّ فساد الظاهر من فساد الباطن، و بیان أعظم الفساد، و علاج الفساد 395
**[ترجمه]فی أنّ فساد الظاهر من فساد الباطن، و بیان أعظم الفساد، و علاج الفساد 395
**[ترجمه]
الباب الخامس و الأربعون و المائة القسوة و الخرق و المراء و الخصومة و العداوة (مضافا علی ما مر)، و فیه: 22- حدیثا 396
شرح و توضیح لقول الصادق علیه السّلام: إذا خلق اللّه العمد فی أصل الخلقة کافرا 396
بیان و شرح لقول أبی جعفر علیه السّلام: من قسم له الخرق یحجب عنه الایمان 398
المراء و الخصومة و معناهما 399
معنی: المراء، و الجدال، و الخصومة 400
النهی عن الجدال بغیر الّتی هی أحسن 402
الجدال و الخصومة فی الدّین 405
فی قول الصادق علیه السّلام: من زرع العداوة حصد ما بذر 409
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السبعون حسب تجزئة الحدیثة، و هو الجزء السابع من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا، و کان آخر أجزائه
العنوان الصفحة
**[ترجمه]شرح و توضیح لقول الصادق علیه السّلام: إذا خلق اللّه العمد فی أصل الخلقة کافرا 396
بیان و شرح لقول أبی جعفر علیه السّلام: من قسم له الخرق یحجب عنه الایمان 398
المراء و الخصومة و معناهما 399
معنی: المراء، و الجدال، و الخصومة 400
النهی عن الجدال بغیر الّتی هی أحسن 402
الجدال و الخصومة فی الدّین 405
فی قول الصادق علیه السّلام: من زرع العداوة حصد ما بذر 409
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السبعون حسب تجزئة الحدیثة، و هو الجزء السابع من المجلد الخامس عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا، و کان آخر أجزائه
ص: 93
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء الحادی و السبعین و هو الجزء الأول من المجلد السادس عشر
الباب الأوّل جوامع الحقوق، و فیه أحادیث 2
رسالة الإمام علیّ بن الحسین علیهما السّلام إلی بعض أصحابه، و هی رسالة الحقوق 2
**[ترجمه]رسالة الإمام علیّ بن الحسین علیهما السّلام إلی بعض أصحابه، و هی رسالة الحقوق 2
**[ترجمه]
أبواب آداب العشرة بین ذوی الارحام و الممالیک و الخدم المشارکین غالبا فی البیت
الباب الثانی بر الوالدین و الاولاد، و حقوق بعضهم علی بعض و المنع من العقوق، و فیه: آیات، و: 127- حدیثا 22
بحث شریف و تحقیق دقیق فی قوله تعالی: «بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»* و حدیث روی عن الصادق علیه السّلام فی ذلک، و الجمع بین الآیات و الأخبار 23
فیما قاله صاحب الوافی قدّس سرّه و بعض اخری فی الآیة و الحدیث 27
العنوان الصفحة
فی حکم السفر لطلب العلم، و هل یشترط فیه اذن الوالدین أم لا 35
قصّة جریح و ما جری له لترک جواب أمّه 37
فی أنّ برّ الوالدین لا یتوقّف علی الإسلام 38
فی أنّ أدنی العقوق کلمة: افّ 42
حقّ الوالد علی ولده 45
حکم الوالدین المخالفین للحقّ 47
هل الامّ و الأب سواء فی الولد 49
قصّة زکریّا بن إبراهیم و إسلامه و إسلام أمّه 53
قصّة فتی من بنی إسرائیل و کان له بقرة 68
أبو ذرّ و نظره إلی علیّ علیه السّلام، و قوله: النظر إلی علیّ، و الوالدین، و الصحیفة، و الکعبة، عبادة 73
قصّة شابّ، حضر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند وفاته، فقال له: قل: لا إله إلّا اللّه، فاعتقل لسانه، حتّی رضیت أمّه، و قصّة جریح و هو یصلّی فدعته أمّه فلم یجبها، و ما جری له 75
حقّ الوالد علی الولد، و حقّ الولد علی الوالد 80
*[ترجمه]بحث شریف و تحقیق دقیق فی قوله تعالی: «بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» و حدیث روی عن الصادق علیه السّلام فی ذلک، و الجمع بین الآیات و الأخبار 23
فیما قاله صاحب الوافی قدّس سرّه و بعض اخری فی الآیة و الحدیث 27
ص: 94
العنوان الصفحة
فی حکم السفر لطلب العلم، و هل یشترط فیه اذن الوالدین أم لا 35
قصّة جریح و ما جری له لترک جواب أمّه 37
فی أنّ برّ الوالدین لا یتوقّف علی الإسلام 38
فی أنّ أدنی العقوق کلمة: افّ 42
حقّ الوالد علی ولده 45
حکم الوالدین المخالفین للحقّ 47
هل الامّ و الأب سواء فی الولد 49
قصّة زکریّا بن إبراهیم و إسلامه و إسلام أمّه 53
قصّة فتی من بنی إسرائیل و کان له بقرة 68
أبو ذرّ و نظره إلی علیّ علیه السّلام، و قوله: النظر إلی علیّ، و الوالدین، و الصحیفة، و الکعبة، عبادة 73
قصّة شابّ، حضر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند وفاته، فقال له: قل: لا إله إلّا اللّه، فاعتقل لسانه، حتّی رضیت أمّه، و قصّة جریح و هو یصلّی فدعته أمّه فلم یجبها، و ما جری له 75
حقّ الوالد علی الولد، و حقّ الولد علی الوالد 80
**[ترجمه]
الباب الثالث صلة الرحم، و اعانتهم، و الاحسان الیهم، و المنع من قطع صلة الارحام، و ما یناسبه، و فیه: آیات، و: 123- حدیثا 87
فی أنّ صلة الرحم تزید فی العمر و تنفی الفقر، و قول: لا حول و لا قوّة إلّا باللّه، فیها شفاء من تسعة و تسعین داء أدناها الهمّ 88
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صلة الرحم و فائدتها 101
العنوان الصفحة
فی ازدیاد العمر بسب صلة الرحم و نقصه بسبب ترکها 103
فی نزول أمیر المؤمنین علیه السّلام بالربذة و خطبته فیها 105
الأقوال فی الرحم الّتی یلزم صلتها 108
فی أنّ صلة الرحم، تزکّی الأعمال، و تنمی الأموال، و تدفع البلوی، و تیسّر الحساب، و تنسئ فی الأجل، و بیانه و شرحه 111
بحث فی أنّ العمر یزید و ینقص و ما قاله الشهید قدّس سرّه فی ذلک، و قد أشکل بعض و قالوا کیف الحکم بزیادة العمر أو نقصانه بسبب من الأسباب 118
بیان من مولی الموحّدین علیه السّلام فیمن رغب عن عشیرته، و ذیله بیان شاف و تحقیق کاف 121
**[ترجمه]فی أنّ صلة الرحم تزید فی العمر و تنفی الفقر، و قول: لا حول و لا قوّة إلّا باللّه، فیها شفاء من تسعة و تسعین داء أدناها الهمّ 88
الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی صلة الرحم و فائدتها 101
ص: 95
العنوان الصفحة
فی ازدیاد العمر بسب صلة الرحم و نقصه بسبب ترکها 103
فی نزول أمیر المؤمنین علیه السّلام بالربذة و خطبته فیها 105
الأقوال فی الرحم الّتی یلزم صلتها 108
فی أنّ صلة الرحم، تزکّی الأعمال، و تنمی الأموال، و تدفع البلوی، و تیسّر الحساب، و تنسئ فی الأجل، و بیانه و شرحه 111
بحث فی أنّ العمر یزید و ینقص و ما قاله الشهید قدّس سرّه فی ذلک، و قد أشکل بعض و قالوا کیف الحکم بزیادة العمر أو نقصانه بسبب من الأسباب 118
بیان من مولی الموحّدین علیه السّلام فیمن رغب عن عشیرته، و ذیله بیان شاف و تحقیق کاف 121
**[ترجمه]
الباب الرابع العشرة مع الممالیک و الخدم، و فیه: 20- حدیثا 139
قصّة أبی مسعود الأنصاری 142
فی رجل من بنی فهد و هو یضرب عبدا له و العبد یقول: أعوذ باللّه، فلما أبصر برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله قال: أعوذ بمحمّد، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أربعة لا عذر لهم، و ما أوصی به أمیر المؤمنین الحسن علیهما السّلام 143
**[ترجمه]قصّة أبی مسعود الأنصاری 142
فی رجل من بنی فهد و هو یضرب عبدا له و العبد یقول: أعوذ باللّه، فلما أبصر برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله قال: أعوذ بمحمّد، و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أربعة لا عذر لهم، و ما أوصی به أمیر المؤمنین الحسن علیهما السّلام 143
**[ترجمه]
الباب الخامس وجوب طاعة المملوک للمولی و عقاب عصیانه، و فیه: 6- أحادیث 144
أربعة لا تقبل لهم صلاة 144
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام و هو ینظر فی أعمال العباد، و قصّة المملوک 145
العنوان الصفحة
**[ترجمه]أربعة لا تقبل لهم صلاة 144
قصّة موسی بن عمران علیه السّلام و هو ینظر فی أعمال العباد، و قصّة المملوک 145
ص: 96
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع حمل المتاع للاهل، و فیه: 4- أحادیث 146
یکره للرجل السریّ أن یحمل الشی‌ء الدنیّ 147
**[ترجمه]یکره للرجل السریّ أن یحمل الشی‌ء الدنیّ 147
**[ترجمه]
الباب الثامن حمل النائبة عن القوم و حسن العشرة معهم، و فیه: خمسة- أحادیث 148
فی قول الباقر علیه السّلام: إیّاکم و التعرّض للحقوق، و اصبروا علی النوائب، و إن دعاکم بعض قومکم إلی أمر ضرره علیکم أکثر من نفعه لکم فلا تجیبوه 148
فی أسیر من اساری المسلمین کان یطعم الطعام 149
**[ترجمه]فی قول الباقر علیه السّلام: إیّاکم و التعرّض للحقوق، و اصبروا علی النوائب، و إن دعاکم بعض قومکم إلی أمر ضرره علیکم أکثر من نفعه لکم فلا تجیبوه 148
فی أسیر من اساری المسلمین کان یطعم الطعام 149
**[ترجمه]
الباب التاسع حق الجار، و فیه: سبعة عشر- حدیثا 150
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أربعة من قواصم الظهر 150
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أربعة من قواصم الظهر 150
ص: 97
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
أبواب آداب العشرة مع الاصدقاء و فضلهم و أنواعهم و غیر ذلک ممّا یتعلق بهم
الباب العاشر حسن المعاشرة، و حسن الصحبة، و حسن الجوار، و طلاقة الوجه، و حسن اللقاء، و حسن البشر، و فیه: آیتان، و: 56- حدیثا 154
فی أنّ علیّا علیه السّلام صاحب رجلا ذمیّا و شیّعه فأسلم الذّمّی 157
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام أولاده لما احتضر 163
الأصدقاء 164
المودّة 165
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إذا آخی أحدکم رجلا فلیسأله عن اسمه و اسم أبیه و قبیلته و منزله 166
فی طلاقة الوجه و حسن البشر 169
ثلاث من أتی اللّه بواحدة منهنّ أوجب اللّه له الجنّة: الانفاق من اقتار، و البشر بجمیع العالم، و الانصات من نفسه، و بیانه 170
حدّ حسن الخلق 171
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی أنّ علیّا علیه السّلام صاحب رجلا ذمیّا و شیّعه فأسلم الذّمّی 157
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام أولاده لما احتضر 163
الأصدقاء 164
المودّة 165
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: إذا آخی أحدکم رجلا فلیسأله عن اسمه و اسم أبیه و قبیلته و منزله 166
فی طلاقة الوجه و حسن البشر 169
ثلاث من أتی اللّه بواحدة منهنّ أوجب اللّه له الجنّة: الانفاق من اقتار، و البشر بجمیع العالم، و الانصات من نفسه، و بیانه 170
حدّ حسن الخلق 171
ص: 98
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی عشر فضل الصدیق، و حدّ الصداقة، و آدابها، و حقوقها، و أنواع الاصدقاء، و النهی عن زیادة الاسترسال و الاستیناس بهم، و فیه: 37- حدیثا 173
من غضب علیک ثلاث مرّات فلم یقل فیک شرّا فاتخذه صدیقا 173
ثلاثة من الجفاء 174
فی أشعار أنشده الرضا علیه السّلام للمأمون فی السکوت عن الجاهل و ترک عتاب الصدیق، و استجلاب العدوّ 176
النهی عن معادات النّاس 180
**[ترجمه]من غضب علیک ثلاث مرّات فلم یقل فیک شرّا فاتخذه صدیقا 173
ثلاثة من الجفاء 174
فی أشعار أنشده الرضا علیه السّلام للمأمون فی السکوت عن الجاهل و ترک عتاب الصدیق، و استجلاب العدوّ 176
النهی عن معادات النّاس 180
**[ترجمه]
الباب الثانی عشر استحباب اخبار الأخ فی اللّه بحبه له، و أن القلب یهدی الی القلب، و فیه: 8- أحادیث 181
فی قول الصادق علیه السّلام: إذا أحببت رجلا فأخبره 181
**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: إذا أحببت رجلا فأخبره 181
**[ترجمه]
الباب الثالث عشر من ینبغی مجالسته و مصاحبته و مصادقته، و فضل الانیس الموافق، و القرین الصالح، و حبّ الصالحین، و فیه: آیات، و: 23 حدیثا 183
فیمن أظهر من نفسه التخافت و التضاعف من العبادة و الزهد و الصوم 184
فی قول الصادق علیه السّلام: خمس خصال من فقد منهنّ واحدة لم یزل ناقص
العنوان الصفحة
العیش، زائل العقل، مشغول القلب 186
فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و عیسی علیه السّلام و لقمان علیه السّلام لابنه 188
**[ترجمه]فیمن أظهر من نفسه التخافت و التضاعف من العبادة و الزهد و الصوم 184
فی قول الصادق علیه السّلام: خمس خصال من فقد منهنّ واحدة لم یزل ناقص
ص: 99
العنوان الصفحة
العیش، زائل العقل، مشغول القلب 186
فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و عیسی علیه السّلام و لقمان علیه السّلام لابنه 188
**[ترجمه]
الباب الرابع عشر من لا ینبغی مجالسته و مصادقته و مصاحبته و المجالس التی لا ینبغی الجلوس فیها، و فیه: آیات، و: 67- حدیثا 190
المجالس الّتی تمیت القلب 191
فی المجالسة: الأحمق، و البخیل، و الجبان، و الکذّاب 192
قصّة رجل من أصحاب موسی علیه السّلام و کان أبوه من أصحاب فرعون فغرق معهم 195
فی مجالسة الأخیار و الاشرار، و آثارها 197
لا ینبغی للمؤمن أن یجلس مجلسا یعصی اللّه فیه، و شرحه 199
فی وجوب الاحتراز عن مواضع التهمة 201
البدعة و معناها بالتفصیل، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا و الشهید روّح اللّه روحه فی قواعده: محدثات الأمور بعد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله:
الواجب، و المحرّم، و المستحبّ، و المکروه، و المباح، و أنّ البدعة بدعتان: بدعة هدی، و بدعة ضلال 202
فی قولهم علیهم السّلام: انظر خمسة فلا تصاحبهم، و شرحه و تفصیله و توجیهه، و انّ قاطع الرحم ملعون فی کتاب اللّه فی ثلاث مواضع 208
بیان و شرح و تفسیر لقوله تعالی: «وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» و قوله تعالی: «وَ إِذا رَأَیْتَ الَّذِینَ یَخُوضُونَ فِی آیاتِنا» و قوله تبارک و علا:
«وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُکُمُ الْکَذِبَ» 215
فی أنّ النّاس ارتدّوا بعد الحسین علیه السّلام إلّا ثلاثة 220
العنوان الصفحة
**[ترجمه]المجالس الّتی تمیت القلب 191
فی المجالسة: الأحمق، و البخیل، و الجبان، و الکذّاب 192
قصّة رجل من أصحاب موسی علیه السّلام و کان أبوه من أصحاب فرعون فغرق معهم 195
فی مجالسة الأخیار و الاشرار، و آثارها 197
لا ینبغی للمؤمن أن یجلس مجلسا یعصی اللّه فیه، و شرحه 199
فی وجوب الاحتراز عن مواضع التهمة 201
البدعة و معناها بالتفصیل، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا و الشهید روّح اللّه روحه فی قواعده: محدثات الأمور بعد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله:
الواجب، و المحرّم، و المستحبّ، و المکروه، و المباح، و أنّ البدعة بدعتان: بدعة هدی، و بدعة ضلال 202
فی قولهم علیهم السّلام: انظر خمسة فلا تصاحبهم، و شرحه و تفصیله و توجیهه، و انّ قاطع الرحم ملعون فی کتاب اللّه فی ثلاث مواضع 208
بیان و شرح و تفسیر لقوله تعالی: «وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» و قوله تعالی: «وَ إِذا رَأَیْتَ الَّذِینَ یَخُوضُونَ فِی آیاتِنا» و قوله تبارک و علا:
«وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُکُمُ الْکَذِبَ» 215
فی أنّ النّاس ارتدّوا بعد الحسین علیه السّلام إلّا ثلاثة 220
ص: 100
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
«أبواب» حقوق المؤمنین بعضهم علی بعض و بعض أحوالهم
الباب الخامس عشر حقوق الاخوان و استحباب تذاکرهم و ما یناسب ذلک من المطالب، و فیه: 83- حدیثا 221
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام للیونانیّ الّذی رأی منه المعجزات و أسلم 221
للمؤمن علی المؤمن سبعة حقوق 222
فی أنّ کلّ واحد من الأئمّة علیهم السّلام کان یعجب نوعا من الطعام 231
حقّ المسلم علی المسلم، و إن ضیع منها شیئا خرج من ولایة اللّه و فیه بیان مفصّل و توجیه وجیه 238
**[ترجمه]فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام للیونانیّ الّذی رأی منه المعجزات و أسلم 221
للمؤمن علی المؤمن سبعة حقوق 222
فی أنّ کلّ واحد من الأئمّة علیهم السّلام کان یعجب نوعا من الطعام 231
حقّ المسلم علی المسلم، و إن ضیع منها شیئا خرج من ولایة اللّه و فیه بیان مفصّل و توجیه وجیه 238
**[ترجمه]
الباب السادس عشر حفظ الاخوة و رعایة أوداء الأب، و فیه: 21- حدیثا 264
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ثلاث یطفین نور العبد: من قطع أودّاء أبیه، و غیّر شیبته، و رفع بصره فی الحجرات من غیر أن یؤذن له 264
فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام طلّق عائشة یوم البصرة، و أنّ المنافقات من أزواج
العنوان الصفحة
النبیّ صلّی اللّه علیه و آله خرجن بنفاقهنّ عن امّهات المؤمنین 265
قصّة نفر من المسلمین خرجوا إلی سفر فضّلوا الطریق، و الجنّ الّذی بایع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و جواز روایة الحدیث عن الجنّ 272
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ثلاث یطفین نور العبد: من قطع أودّاء أبیه، و غیّر شیبته، و رفع بصره فی الحجرات من غیر أن یؤذن له 264
فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام طلّق عائشة یوم البصرة، و أنّ المنافقات من أزواج
ص: 101
العنوان الصفحة
النبیّ صلّی اللّه علیه و آله خرجن بنفاقهنّ عن امّهات المؤمنین 265
قصّة نفر من المسلمین خرجوا إلی سفر فضّلوا الطریق، و الجنّ الّذی بایع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، و جواز روایة الحدیث عن الجنّ 272
**[ترجمه]
الباب السابع عشر فضل المواخاة فی اللّه و أن المؤمنین بعضهم اخوان بعض و علة ذلک، و فیه: آیة، و: 15- حدیثا 275
علّة الهموم 276
**[ترجمه]علّة الهموم 276
**[ترجمه]
الباب الثامن عشر فضل حبّ المؤمنین و النظر الیهم، و فیه: 8- أحادیث 278
النظر إلی العالم، و الإمام المقسط، و الوالدین، و الأخ 278
فی وثاقة مفضّل بن عمر 279
**[ترجمه]النظر إلی العالم، و الإمام المقسط، و الوالدین، و الأخ 278
فی وثاقة مفضّل بن عمر 279
**[ترجمه]
الباب التاسع عشر علة حبّ المؤمنین بعضهم بعضا و أنواع الاخوان، و فیه: 4- أحادیث 281
فی قول علیّ علیه السّلام: الإخوان صنفان 281
ثلاثة أشیاء فی کلّ زمان عزیزة 282
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول علیّ علیه السّلام: الإخوان صنفان 281
ثلاثة أشیاء فی کلّ زمان عزیزة 282
ص: 102
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب العشرون قضاء حاجة المؤمنین و السعی فیها و توقیرهم، و ادخال السرور علیهم، و اکرامهم، و الطافهم، و تفریح کربهم، و الاهتمام بأمورهم، و فیه: 159- حدیثا 283
ثواب الحاجّ و قضاء حاجة المؤمنین 285
بیان و شرح لقول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من سرّ مؤمنا فقد سرّنی و من سرّنی فقد سرّ اللّه 287
فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به عبده موسی علیه السّلام 288
حدیث فی تجسّم الأعمال، و بیانه من شیخ بهاء الدین قدّس سرّه، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا 290
ترجمة النجاشیّ، و ما فعل برجل من أصحاب الصادق علیه السّلام، و أنّ الأهواز تسع کور، و معنی الدیوان، و الخراج 293
قصّة رجل مؤمن فی بنی إسرائیل و کان له جار کافر 305
قصّة ملک جبّار و صالح ماتا فی یوم واحد 306
فی مصافحة الاخوان 307
فی أنّ المؤمن أخو المؤمن و عینه و دلیله 311
فی مؤمن بذل جاهه لأخیه المؤمن 317
فیمن سعی فی حاجة أخیه المسلم 333
معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من أصبح لا یهتمّ بأمور المسلمین فلیس بمسلم 337
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ثواب الحاجّ و قضاء حاجة المؤمنین 285
بیان و شرح لقول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من سرّ مؤمنا فقد سرّنی و من سرّنی فقد سرّ اللّه 287
فیما ناجی اللّه عزّ و جلّ به عبده موسی علیه السّلام 288
حدیث فی تجسّم الأعمال، و بیانه من شیخ بهاء الدین قدّس سرّه، و العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا 290
ترجمة النجاشیّ، و ما فعل برجل من أصحاب الصادق علیه السّلام، و أنّ الأهواز تسع کور، و معنی الدیوان، و الخراج 293
قصّة رجل مؤمن فی بنی إسرائیل و کان له جار کافر 305
قصّة ملک جبّار و صالح ماتا فی یوم واحد 306
فی مصافحة الاخوان 307
فی أنّ المؤمن أخو المؤمن و عینه و دلیله 311
فی مؤمن بذل جاهه لأخیه المؤمن 317
فیمن سعی فی حاجة أخیه المسلم 333
معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من أصبح لا یهتمّ بأمور المسلمین فلیس بمسلم 337
ص: 103
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی و العشرون تزاور الاخوان، و تلاقیهم، و مجالستهم، فی احیاء أمر أئمتهم علیهم السلام، و فیه: 36- حدیثا 342
فیمن زار أخاه للّه لا لغیره 342
فی أنّ زیارة المؤمن خیر من عتق عشر رقاب مؤمنات 349
**[ترجمه]فیمن زار أخاه للّه لا لغیره 342
فی أنّ زیارة المؤمن خیر من عتق عشر رقاب مؤمنات 349
**[ترجمه]
الباب الثالث و العشرون اطعام المؤمن، و سقیه، و کسوته، و قضاء دینه، و فیه: آیات، و: 115- حدیثا 359
ثواب من أطعم مسلما 366
فی أنّ عیادة المؤمن عیادة اللّه 368
بحث فی وقف المسلم علی الحربیّ، و الصدقة علی الذمّی و الیهود و النصاری و المجوس 370
فی کلمة: الفردوس، و أصله و اشتقاقه 372
ثواب من أطعم مؤمنا و من سقاه و من کساه 378
جزاء من أطعم مسکینا 382
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ثواب من أطعم مسلما 366
فی أنّ عیادة المؤمن عیادة اللّه 368
بحث فی وقف المسلم علی الحربیّ، و الصدقة علی الذمّی و الیهود و النصاری و المجوس 370
فی کلمة: الفردوس، و أصله و اشتقاقه 372
ثواب من أطعم مؤمنا و من سقاه و من کساه 378
جزاء من أطعم مسکینا 382
ص: 104
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و العشرون التراحم و التعاطف و التودد و البر و الصلة و الایثار و المواساة و احیاء المؤمن، و فیه: ثلاثة آیات، و: 53- حدیثا 390
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه محمّد الحنفیّة 391
العنوان الصفحة
المتحابّون فی اللّه 398
معنی قوله تعالی: «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً» 401
**[ترجمه]فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنه محمّد الحنفیّة 391
ص: 105
العنوان الصفحة
المتحابّون فی اللّه 398
معنی قوله تعالی: «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً» 401
**[ترجمه]
الباب الثلاثون فضل الاحسان، و الفضل و المعروف، و من هو أهل لها، و فیه: آیات، و: 62- حدیثا 406
قصّة رجل جاء إلی علیّ علیه السّلام فقال له اکتب حاجتک فی الأرض 407
فیما أوصی به علیّ علیه السّلام عند وفاته 411
قصّة رجل من ابناء النبیّین له ثروة من مال، و ولده 415
فی قول الصادق علیه السّلام للمفضّل: إذا أردت أن تعلم أ شقیّا الرجل أم سعیدا فانظر برّه و معروفه إلی من یصنعه 417
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الحادی و السبعون و هو الجزء الأول من المجلد السادس عشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه
العنوان الصفحة
**[ترجمه]قصّة رجل جاء إلی علیّ علیه السّلام فقال له اکتب حاجتک فی الأرض 407
فیما أوصی به علیّ علیه السّلام عند وفاته 411
قصّة رجل من ابناء النبیّین له ثروة من مال، و ولده 415
فی قول الصادق علیه السّلام للمفضّل: إذا أردت أن تعلم أ شقیّا الرجل أم سعیدا فانظر برّه و معروفه إلی من یصنعه 417
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الحادی و السبعون و هو الجزء الأول من المجلد السادس عشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه
ص: 106
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء الثانی و السبعین
الباب الحادی و الثلاثون العشرة مع الیتامی، و أکل أموالهم، و ثواب ایوائهم، و الرحم علیهم، و عقاب إیذائهم، و فیه: آیات، و: 54- حدیثا 1
قصّة عیسی علیه السّلام و مروره بقبر یعذّب صاحبه، و له ولد صالح 2
فیمن اتّجر بمال الیتیم 5
عقاب من أکل مال الیتیم 8
**[ترجمه]قصّة عیسی علیه السّلام و مروره بقبر یعذّب صاحبه، و له ولد صالح 2
فیمن اتّجر بمال الیتیم 5
عقاب من أکل مال الیتیم 8
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثلاثون آداب معاشرة العمیان و الزمنی و أصحاب العاهات المسریة، و فیه: آیة، و: 11- حدیثا 14
یکره أن یکلّم الرجل مجذوما إلّا أن یکون بینه و بینه قدر ذراع 14
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: خمسة یجتنبون علی کلّ حال 15
**[ترجمه]یکره أن یکلّم الرجل مجذوما إلّا أن یکون بینه و بینه قدر ذراع 14
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: خمسة یجتنبون علی کلّ حال 15
**[ترجمه]
الباب الثالث و الثلاثون نصر الضعفاء و المظلومین، و اغاثتهم و تفریج کرب المؤمنین، و ردّ العادیة عنهم، و ستر عیوبهم و فیه: 28- حدیثا 17
قصّة رجل صلّی یوما بغیر وضوء و مرّ علی ضعیف فلم ینصره 18
فیمن نفّس عن مؤمن 22
العنوان الصفحة
**[ترجمه]قصّة رجل صلّی یوما بغیر وضوء و مرّ علی ضعیف فلم ینصره 18
فیمن نفّس عن مؤمن 22
ص: 107
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الخامس و الثلاثون الإنصاف و العدل، و فیه: آیات، و: 45- حدیثا 24
فیما أوحی اللّه تعالی إلی آدم علیه السّلام 26
أشدّ ما فرض اللّه عزّ و جلّ علی عباده 29
معنی: ذکر اللّه علی کلّ حال، و أنّ الذکر ثلاثة أنواع 31
معنی: العدل 36
معنی: فی ظلّ عرش اللّه 39
**[ترجمه]فیما أوحی اللّه تعالی إلی آدم علیه السّلام 26
أشدّ ما فرض اللّه عزّ و جلّ علی عباده 29
معنی: ذکر اللّه علی کلّ حال، و أنّ الذکر ثلاثة أنواع 31
معنی: العدل 36
معنی: فی ظلّ عرش اللّه 39
**[ترجمه]
الباب السادس و الثلاثون المکافات علی الصنائع، و ذمّ مکافات الاحسان بالاساءة، و أن المؤمن مکفر، و فیه: آیات، و: 12- حدیثا 41
أربعة أسرع شی‌ء عقوبة 42
**[ترجمه]أربعة أسرع شی‌ء عقوبة 42
**[ترجمه]
الباب السابع و الثلاثون فی أن المؤمن مکفر لا یشکر معروفه، و فیه: 3- أحادیث 44
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ص: 108
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثلاثون الهدیة، و فیه: آیة، و: سبعة- أحادیث 44
الهدیة علی ثلاثة، و قول الرّسول صلّی اللّه علیه و آله: نعم الشی‌ء الهدیة مفتاح الحوائج 45
**[ترجمه]الهدیة علی ثلاثة، و قول الرّسول صلّی اللّه علیه و آله: نعم الشی‌ء الهدیة مفتاح الحوائج 45
**[ترجمه]
الباب التاسع و الثلاثون الماعون، و فیه: آیة، و: ثلاثة- أحادیث 45
منع الماعون مثل: السراج، و النار، و الخمیر، و الملح 45
**[ترجمه]منع الماعون مثل: السراج، و النار، و الخمیر، و الملح 45
**[ترجمه]
الباب الأربعون الاغضاء عن عیوب الناس، و ثواب من مقت نفسه دون الناس، و فیه: 17- حدیثا 46
أسرع الخیر ثوابا و أسرع الشرّ عقابا 47
فیمن غفل عن عیب نفسه 49
**[ترجمه]أسرع الخیر ثوابا و أسرع الشرّ عقابا 47
فیمن غفل عن عیب نفسه 49
**[ترجمه]
الباب الحادی و الأربعون ثواب إماطة الاذی عن طریق و اصلاحه و الدلالة علی الطریق، و فیه: 6- أحادیث 49
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: دخل عبد الجنّة بغض من شوک کان علی طریق المسلمین فأماطه عنه 49
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: دخل عبد الجنّة بغض من شوک کان علی طریق المسلمین فأماطه عنه 49
ص: 109
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و الأربعون الرفق و اللین و کف الاذی و المعاونة علی البر و التقوی، و فیه: آیات، و: 42- حدیثا 50
فی شرف المؤمن و عزّه 52
فی أنّ لکلّ شی‌ء قفلا، و قفل الإیمان الرفق، و فیه بیان 55
معنی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه تعالی رفیق یحبّ الرفق 56
**[ترجمه]فی شرف المؤمن و عزّه 52
فی أنّ لکلّ شی‌ء قفلا، و قفل الإیمان الرفق، و فیه بیان 55
معنی قول الصادق علیه السّلام: إنّ اللّه تعالی رفیق یحبّ الرفق 56
**[ترجمه]
الباب الرابع و الأربعون الأدب، و من عرف قدره، و لم یتعد طوره، و فیه: 10- أحادیث 66
الأدب: ترکک ما کرهته لغیرک 67
**[ترجمه]الأدب: ترکک ما کرهته لغیرک 67
**[ترجمه]
الباب الخامس و الأربعون فضل کتمان السر و ذمّ الإذاعة، و فیه: 49- حدیثا 68
لا یکون المؤمن مؤمنا حتّی یکون فیه ثلاث خصال: 68
أشعار أنشده الرضا علیه السّلام للمأمون فی کتمان السرّ 69
العنوان الصفحة
فی قول الصادق علیه السّلام: لا تطّلع صدیقک من سرّک إلّا علی ما لو اطّلع علیه عدوّک لم یضرّک 71
فی قول الرضا علیه السّلام: لو أعطیناکم کلما تریدون کان شرّا لکم، و بیانه 77
فی إفشاء أسرار الأئمّة علیهم السّلام 84
**[ترجمه]لا یکون المؤمن مؤمنا حتّی یکون فیه ثلاث خصال: 68
أشعار أنشده الرضا علیه السّلام للمأمون فی کتمان السرّ 69
ص: 110
العنوان الصفحة
فی قول الصادق علیه السّلام: لا تطّلع صدیقک من سرّک إلّا علی ما لو اطّلع علیه عدوّک لم یضرّک 71
فی قول الرضا علیه السّلام: لو أعطیناکم کلما تریدون کان شرّا لکم، و بیانه 77
فی إفشاء أسرار الأئمّة علیهم السّلام 84
**[ترجمه]
الباب السادس و الأربعون التحرز عن مواضع التهمة، و مجالسة أهلها، و فیه: 9- أحادیث 90
فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام عند وفاته 90
**[ترجمه]فیما أوصی به أمیر المؤمنین علیه السّلام عند وفاته 90
**[ترجمه]
الباب السابع و الأربعون لزوم الوفاء بالوعد و العهد، و ذمّ خلفهما، و فیه: آیات، و: 26- حدیثا 91
ثلاث من کنّ فیه أوجبن له أربعا علی النّاس 93
العلّة الّتی من أجلها سمّی إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 94
**[ترجمه]ثلاث من کنّ فیه أوجبن له أربعا علی النّاس 93
العلّة الّتی من أجلها سمّی إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 94
**[ترجمه]
الباب الثامن و الأربعون المشورة و قبولها و من ینبغی استشارته، و نصح المستشیر، و النهی عن الاستبداد بالرأی، و فیه: آیات، و: 57- حدیثا 97
فی ذمّ المشورة مع الجبان و البخیل و الحریص 99
فیما کان فی التوراة 100
العنوان الصفحة
حدود المشورة و کیفیّتها 102
کلمات قصار فی المشورة 104
**[ترجمه]فی ذمّ المشورة مع الجبان و البخیل و الحریص 99
فیما کان فی التوراة 100
ص: 111
العنوان الصفحة
حدود المشورة و کیفیّتها 102
کلمات قصار فی المشورة 104
**[ترجمه]
الباب التاسع و الأربعون غنی النفس و الاستغناء عن الناس، و الیأس عنهم، و فیه: 24- حدیثا 105
فی الافتقار و الاستغناء عن الناس 106
فیمن أراد أن لا یسأل ربّه إلّا أعطاه 109
**[ترجمه]فی الافتقار و الاستغناء عن الناس 106
فیمن أراد أن لا یسأل ربّه إلّا أعطاه 109
**[ترجمه]
الباب الخمسون أداء الأمانة، و فیه آیتان، و: 24- حدیثا 113
فی النظر إلی صدق الحدیث و أداء الأمانة 114
فی أن أهل الأرض لمرحومون ما تحابّوا، و أدّوا الأمانة، و عملوا بالحقّ 117
**[ترجمه]فی النظر إلی صدق الحدیث و أداء الأمانة 114
فی أن أهل الأرض لمرحومون ما تحابّوا، و أدّوا الأمانة، و عملوا بالحقّ 117
**[ترجمه]
الباب الحادی و الخمسون التواضع، و فیه: آیة، و: 42- حدیثا 117
قصّة أب و ابن کانا طیفا لأمیر المؤمنین علیه السّلام 118
قصّة النجاشیّ ملک الحبشة و جعفر بن أبی طالب رضی اللّه تعالی عنهما 119
التواضع و حقیقته و آثاره 121
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها اصطفی اللّه عزّ و جلّ موسی علیه السّلام لکلامه 122
النجاشیّ و جعفر و ترجمتهما و غزوة بدر، و ما قاله النجاشیّ 124
فی أنّ ملکا أتی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و خیّره بأن یکون عبدا رسولا متواضعا أو ملکا رسولا، و بیانه 128
حدّ التواضع 135
**[ترجمه]قصّة أب و ابن کانا طیفا لأمیر المؤمنین علیه السّلام 118
قصّة النجاشیّ ملک الحبشة و جعفر بن أبی طالب رضی اللّه تعالی عنهما 119
التواضع و حقیقته و آثاره 121
ص: 112
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها اصطفی اللّه عزّ و جلّ موسی علیه السّلام لکلامه 122
النجاشیّ و جعفر و ترجمتهما و غزوة بدر، و ما قاله النجاشیّ 124
فی أنّ ملکا أتی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و خیّره بأن یکون عبدا رسولا متواضعا أو ملکا رسولا، و بیانه 128
حدّ التواضع 135
**[ترجمه]
الباب الخامس و الخمسون حد الکرامة، و النهی عن ردّ الکرامة، و معناها، و فیه: 7- أحادیث 140
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ص: 113
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و الخمسون من أذل مؤمنا أو أهانه أو حقره أو استهزأ به، أو طعن علیه أو ردّ قوله، و النهی عن التنابز بالألقاب، و فیه: آیات، و: 21- حدیثا 142
ترجمة أبو العتاهیّة 143
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 146
**[ترجمه]ترجمة أبو العتاهیّة 143
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّه صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج 146
**[ترجمه]
الباب السابع و الخمسون من أخاف مؤمنا، أو ضربه، أو آذاه، أو لطمه، أو أعان علیه، أو سبه، و ذمّ الروایة علی المؤمن، و فیه: 46- حدیثا 147
فیمن اکرم أخاه المؤمن أو قضی له حاجة أو فرّج عنه کربة 148
فی قول اللّه تعالی: لیأذن بحرب منّی من آذی عبدی المؤمن 152
فی قول اللّه تعالی: ما تقرّب إلیّ عبد بشی‌ء أحبّ إلیّ ممّا افترضت علیه، و قول الشیخ بهاء الدّین و الشهید رحمهما اللّه بأنّ الواجب أفضل من الندب 156
فی أنّ سبّ المؤمن و التعریض علیه فسق 160
المروّة و معناها 168
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فیمن اکرم أخاه المؤمن أو قضی له حاجة أو فرّج عنه کربة 148
فی قول اللّه تعالی: لیأذن بحرب منّی من آذی عبدی المؤمن 152
فی قول اللّه تعالی: ما تقرّب إلیّ عبد بشی‌ء أحبّ إلیّ ممّا افترضت علیه، و قول الشیخ بهاء الدّین و الشهید رحمهما اللّه بأنّ الواجب أفضل من الندب 156
فی أنّ سبّ المؤمن و التعریض علیه فسق 160
المروّة و معناها 168
ص: 114
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الخمسون الخیانة، و عقاب اکل الحرام، و فیه: آیة، و: 14- حدیثا 170
عقاب من خان جاره 171
فی أنّ المؤمن یکون بخیلا و جبانا و لا یکون کذّابا 172
**[ترجمه]عقاب من خان جاره 171
فی أنّ المؤمن یکون بخیلا و جبانا و لا یکون کذّابا 172
**[ترجمه]
الباب التاسع و الخمسون من منع مؤمنا شیئا من عنده أو من عند غیره أو استعان به أخوه فلم یعنه، أو لم ینصحه فی قضائه، و فیه: 28- حدیثا 173
فیمن استان به رجل من إخوانه فی حاجة 175
عقاب من حبس حقّ المؤمن 178
**[ترجمه]فیمن استان به رجل من إخوانه فی حاجة 175
عقاب من حبس حقّ المؤمن 178
**[ترجمه]
الباب الستون الهجران، و فیه: 14- حدیثا 184
معنی الهجر و الهجران، و لا هجرة فوق ثلاث 184
فی أنّ فی أوّل لیلة من شهر رمضان یغلّ المردة من الشیاطین 188
**[ترجمه]معنی الهجر و الهجران، و لا هجرة فوق ثلاث 184
فی أنّ فی أوّل لیلة من شهر رمضان یغلّ المردة من الشیاطین 188
**[ترجمه]
الباب الحادی و الستون من حجب مؤمنا، و فیه: 5- أحادیث 189
عقاب من کان بینه و بین مؤمن حجاب 190
قصّة أربعة نفر فی زمن بنی إسرائیل 191
العنوان الصفحة
**[ترجمه]عقاب من کان بینه و بین مؤمن حجاب 190
قصّة أربعة نفر فی زمن بنی إسرائیل 191
ص: 115
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و الستون التهمة و البهتان و سوء الظنّ بالاخوان و ذم الاعتماد علی ما یسمع من أفواه الرجال، و فیه: آیات، و: 23- حدیثا 193
عقاب من بهت مؤمنا أو مؤمنة 194
بین الحقّ و الباطل، و حسن الظنّ و اصله، و إذا کان زمان: العدل، و الجور 197
سوء الظنّ و المراد منه 200
**[ترجمه]عقاب من بهت مؤمنا أو مؤمنة 194
بین الحقّ و الباطل، و حسن الظنّ و اصله، و إذا کان زمان: العدل، و الجور 197
سوء الظنّ و المراد منه 200
**[ترجمه]
الباب الثالث و الستون ذی اللسانین و الوجهین، و فیه: 14- حدیثا 202
عقاب من کان ذا لسانین و شرحه و تفصیله 204
**[ترجمه]عقاب من کان ذا لسانین و شرحه و تفصیله 204
**[ترجمه]
الباب الرابع و الستون الحقد، و البغضاء، و الشحناء، و التشاجر، و معاداة الرجال، و فیه: آیتان، و: 13- حدیثا 209
أربعة القلیل منها کثیر: النار، و النوم، و المرض، و العداوة 210
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 212
العنوان الصفحة
**[ترجمه]أربعة القلیل منها کثیر: النار، و النوم، و المرض، و العداوة 210
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 212
ص: 116
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الخامس و الستون تتبع عیوب الناس و افشائها، و طلب عثرات المؤمنین و الشماتة، و فیه: آیتان، و: 22- حدیثا 212
معنی عورة المؤمن علی المؤمن حرام 214
فی قول الکاظم علیه السّلام کذّب سمعک و بصرک عن أخیک 215
أقرب ما یکون العبد إلی الکفر، و فیه بیان 217
**[ترجمه]معنی عورة المؤمن علی المؤمن حرام 214
فی قول الکاظم علیه السّلام کذّب سمعک و بصرک عن أخیک 215
أقرب ما یکون العبد إلی الکفر، و فیه بیان 217
**[ترجمه]
الباب السادس و الستون الغیبة، و فیه: آیات، و: 86- حدیثا 220
الغیبة و معناها لغة و اصطلاحا، و ما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه 221
العلّة الّتی من أجلها جعل الغیبة أعظم من کثیر من المعاصی 223
أقسام الغیبة و أخبثها 224
السامع الغیبة 226
فی أنّ الغیبة تتنوّع بعشرة أنواع، و بیانها مفصّلا 227
فیما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی علاج الغیبة مفصّلا 229
فیما قاله الشیخ حسن بن الشهید رحمهما اللّه فی الغیبة 234
فی تجویز الغیبة و ما قاله الشیخ بهاء الدین قدّس سرّه 239
کفّارة الغیبة 241
فیما وجب علی المغتاب 243
فیمن یقبل شهادته و من لا یقبل 247
العنوان الصفحة
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام: إذا أصبحت 250
العلّة الّتی من أجلها کانت الغیبة أشدّ من الزنا 252
**[ترجمه]الغیبة و معناها لغة و اصطلاحا، و ما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه 221
العلّة الّتی من أجلها جعل الغیبة أعظم من کثیر من المعاصی 223
أقسام الغیبة و أخبثها 224
السامع الغیبة 226
فی أنّ الغیبة تتنوّع بعشرة أنواع، و بیانها مفصّلا 227
فیما قاله الشهید الثانی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی علاج الغیبة مفصّلا 229
فیما قاله الشیخ حسن بن الشهید رحمهما اللّه فی الغیبة 234
فی تجویز الغیبة و ما قاله الشیخ بهاء الدین قدّس سرّه 239
کفّارة الغیبة 241
فیما وجب علی المغتاب 243
فیمن یقبل شهادته و من لا یقبل 247
ص: 117
العنوان الصفحة
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام: إذا أصبحت 250
العلّة الّتی من أجلها کانت الغیبة أشدّ من الزنا 252
**[ترجمه]
الباب السابع و الستون النمیمة و السعایة، و فیه: ثلاث آیات، و: 19- حدیثا 263
فیمن برّ بوالدیه و لم یمش بالنمیمة 263
قصّة رجل من بنی إسرائیل الّذی کان نمّاما 266
فیما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه فی النمیمة، و السبب الباعث علیها 268
**[ترجمه]فیمن برّ بوالدیه و لم یمش بالنمیمة 263
قصّة رجل من بنی إسرائیل الّذی کان نمّاما 266
فیما قاله الشهید الثانی قدّس سرّه فی النمیمة، و السبب الباعث علیها 268
**[ترجمه]
الباب السبعون البغی و الطغیان و فیه: آیات، و: 18- حدیثا 272
فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام 274
العنوان الصفحة
معنی: البغی 276
فی أنّ أوّل من بغی علی اللّه عناق بنت آدم علیه السّلام 277
**[ترجمه]فیما أوصی به رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام 274
ص: 118
العنوان الصفحة
معنی: البغی 276
فی أنّ أوّل من بغی علی اللّه عناق بنت آدم علیه السّلام 277
**[ترجمه]
الباب الحادی و السبعون سوء المحضر و من یکرمه الناس اتقاء شره، و من لا یؤمن شره و لا یرجی خیره، و فیه: 12- حدیثا 279
علامة ولد الزنا 279
**[ترجمه]علامة ولد الزنا 279
**[ترجمه]
الباب الثانی و السبعون المکر و الخدعة و الغش، و السعی فی الفتنة، و فیه: آیات، و: 15- حدیثا 283
فیمن غشّ مسلما أو ما کره أو ضرّه، و قول علی علیه السّلام: لکنت امکر العرب 285
معنی الدهاء و الغدر 290
**[ترجمه]فیمن غشّ مسلما أو ما کره أو ضرّه، و قول علی علیه السّلام: لکنت امکر العرب 285
معنی الدهاء و الغدر 290
**[ترجمه]
الباب الرابع و السبعون السفیه و السفلة، و فیه: آیة، و: 13- حدیثا 293
فی رجلین یتسابّان، و فیه بیان بالتفصیل 294
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها سمیّت الاصبع الّتی تلی الإبهام سبّابة، و ما قاله العلّامة المجلسی قدّس سرّه 295
المعارضة بالمثل 296
معنی السفلة و قصّة رجل و امرأة شکا إلی عمر 300
**[ترجمه]فی رجلین یتسابّان، و فیه بیان بالتفصیل 294
ص: 119
العنوان الصفحة
العلّة الّتی من أجلها سمیّت الاصبع الّتی تلی الإبهام سبّابة، و ما قاله العلّامة المجلسی قدّس سرّه 295
المعارضة بالمثل 296
معنی السفلة و قصّة رجل و امرأة شکا إلی عمر 300
**[ترجمه]
الباب السادس و السبعون من باع دینه بدنیا غیره، و فیه: حدیث واحد 301
فی أنّ أشقی الخلق من باع دینه بدنیا غیره 301
**[ترجمه]فی أنّ أشقی الخلق من باع دینه بدنیا غیره 301
**[ترجمه]
الباب السابع و السبعون الإسراف و التبذیر، وحدهما، و فیه: آیات، و: 7- أحادیث 302
معنی الإسراف و الاقتار 303
**[ترجمه]معنی الإسراف و الاقتار 303
**[ترجمه]
الباب الثامن و السبعون فی ذمّ الإسراف و التبذیر، و فیه: 6- أحادیث 303
علامة المسرف 304
العنوان الصفحة
**[ترجمه]علامة المسرف 304
ص: 120
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع و السبعون الظلم و أنواعه، و مظالم العباد، و من أخذ المال من غیر حله فجعله فی غیر حقه، و الفساد فی الأرض، و فیه: آیات، و: 79- حدیثا 305
فیما أوحی اللّه تعالی إلی عیسی علیه السّلام، و أنّ الظلم ثلاثة 311
کفّارة الظلم 313
معنی قوله تعالی: «وَ إِذْ أَخَذْنا مِیثاقَکُمْ لا تَسْفِکُونَ» 316
معنی قوله تعالی: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ» 317
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 320
معنی الظلم، و أنّ المشرک ظالم 322
معنی قوله تعالی: «وَ لْیَخْشَ الَّذِینَ لَوْ تَرَکُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیَّةً ضِعافاً» و أنّ من ظلم سلّط اللّه علیه من یظلمه، أو علی عقبه، أو علی عقب عقبه، و فیه بیان شریف لطیف دقیق 325
**[ترجمه]فیما أوحی اللّه تعالی إلی عیسی علیه السّلام، و أنّ الظلم ثلاثة 311
کفّارة الظلم 313
معنی قوله تعالی: «وَ إِذْ أَخَذْنا مِیثاقَکُمْ لا تَسْفِکُونَ» 316
معنی قوله تعالی: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ» 317
کلمات قصار من أمیر المؤمنین علیه السّلام 320
معنی الظلم، و أنّ المشرک ظالم 322
معنی قوله تعالی: «وَ لْیَخْشَ الَّذِینَ لَوْ تَرَکُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیَّةً ضِعافاً» و أنّ من ظلم سلّط اللّه علیه من یظلمه، أو علی عقبه، أو علی عقب عقبه، و فیه بیان شریف لطیف دقیق 325
**[ترجمه]
الباب الحادی و الثمانون أحوال الملوک و الامراء، و العراف، و النقباء، و الرؤساء، و عدلهم و جورهم، و فیه: آیات، و: 86- حدیثا 335
العنوان الصفحة
رحی الّتی کانت فی جهنّم 338
سبعة لعنهم اللّه و رسوله 339
من تولّی أمرا من أمور الناس 340
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام فی مملکة جبّار 345
الولایة، و ولایة الولاة 347
الفرق بین العدل و الجود 350
فیما کتبه أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی امراء الجنود فی حقّ الوالی 354
فیما کتبه علیه السّلام إلی امراء الخراج 355
فیما کتبه عبد اللّه النجاشیّ و الی الأهواز إلی الإمام الصادق علیه السّلام 360
فی ذمّ مجالسة الملوک و أبناء الدّنیا 367
**[ترجمه]ص: 121
العنوان الصفحة
رحی الّتی کانت فی جهنّم 338
سبعة لعنهم اللّه و رسوله 339
من تولّی أمرا من أمور الناس 340
فیما أوحی اللّه تعالی إلی نبیّ من أنبیائه علیهم السّلام فی مملکة جبّار 345
الولایة، و ولایة الولاة 347
الفرق بین العدل و الجود 350
فیما کتبه أمیر المؤمنین علیه السّلام إلی امراء الجنود فی حقّ الوالی 354
فیما کتبه علیه السّلام إلی امراء الخراج 355
فیما کتبه عبد اللّه النجاشیّ و الی الأهواز إلی الإمام الصادق علیه السّلام 360
فی ذمّ مجالسة الملوک و أبناء الدّنیا 367
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثمانون الرکون الی الظالمین و حبهم و طاعتهم، و فیه: آیات، و: 57- حدیثا 367
فی طاعة السلطان 368
فیما یفسد القلب 370
قصّة ملک جبّار و عبد صالح، و قصّة إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 373
لکلّ جبّار ولیّ علی بابه 379
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی طاعة السلطان 368
فیما یفسد القلب 370
قصّة ملک جبّار و عبد صالح، و قصّة إسماعیل بن حزقیل صادق الوعد 373
لکلّ جبّار ولیّ علی بابه 379
ص: 122
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع و الثمانون رد الظلم عن المظلومین، و رفع حوائج المؤمنین الی السلاطین، و فیه: آیة، و: 4- أحادیث 384
فی صحف إبراهیم علیه السّلام 384
**[ترجمه]فی صحف إبراهیم علیه السّلام 384
**[ترجمه]
الباب الخامس و الثمانون النهی عن موادة الکفّار و معاشرتهم و اطاعتهم و الدعاء لهم، و فیه: آیات، و: 16- حدیثا 385
تفسیر الآیات، و قصّة حاطب بن أبی بلتعة 388
فیمن زنا بامرأة مسلمة أو یهودیّة أو نصرانیّة أو مجوسیّة 389
**[ترجمه]تفسیر الآیات، و قصّة حاطب بن أبی بلتعة 388
فیمن زنا بامرأة مسلمة أو یهودیّة أو نصرانیّة أو مجوسیّة 389
**[ترجمه]
الباب السادس و الثمانون الدخول فی بلاد المخالفین و الکفّار و الکون معهم، و فیه: حدیثان 392
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ص: 123
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السابع و الثمانون التقیة و المداراة، و فیه: آیات، و: 144- حدیثا 393
فیما قاله الرضا علیه السّلام فی جواب من سئل عنه: ما العقل 393
فی أنّ التقیّة کانت سنّة إبراهیم الخلیل علیه السّلام 396
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی طلب السلامة و التقیّة 400
تقیّة رجل شیعیّ من بعض المخالفین بحضرة الصادق علیه السّلام، و ما قاله توریة، و قصّة خربیل المؤمن مع قوم فرعون الّذین وشوا به إلی فرعون 402
تقیّة رجل من أصحاب الجواد علیه السّلام 405
فی جواز الحلف لصاحب العشّار 411
فی تقیّة عمّار و ما قاله سلمان للیهود 412
قصّة صبیّ الّذی کان ابن سبع سنین بحضرة الرضا علیه السّلام 416
العلّة الّتی من أجلها تشبّه الشیعة بالنحل 417
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّکم ستدعون إلی سبّی فسبّونی ثمّ تدعون إلی البراءة منّی فلا تبرءوا منّی 430
العلّة الّتی من أجلها جعلت التقیّة 434
فی أنّ مداراة الناس کان نصف الإیمان 440
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فیما قاله الرضا علیه السّلام فی جواب من سئل عنه: ما العقل 393
فی أنّ التقیّة کانت سنّة إبراهیم الخلیل علیه السّلام 396
فیما قاله الإمام الصادق علیه السّلام فی طلب السلامة و التقیّة 400
تقیّة رجل شیعیّ من بعض المخالفین بحضرة الصادق علیه السّلام، و ما قاله توریة، و قصّة خربیل المؤمن مع قوم فرعون الّذین وشوا به إلی فرعون 402
تقیّة رجل من أصحاب الجواد علیه السّلام 405
فی جواز الحلف لصاحب العشّار 411
فی تقیّة عمّار و ما قاله سلمان للیهود 412
قصّة صبیّ الّذی کان ابن سبع سنین بحضرة الرضا علیه السّلام 416
العلّة الّتی من أجلها تشبّه الشیعة بالنحل 417
فی قول علیّ علیه السّلام: إنّکم ستدعون إلی سبّی فسبّونی ثمّ تدعون إلی البراءة منّی فلا تبرءوا منّی 430
العلّة الّتی من أجلها جعلت التقیّة 434
فی أنّ مداراة الناس کان نصف الإیمان 440
ص: 124
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثمانون من مشی الی طعام لم یدع إلیه و من یجوز الاکل من بیته بغیر اذنه، و فیه: آیة، و: 11- حدیثا 444
ثمانیة إن اهینوا فلا یلوموا إلّا أنفسهم 444
معنی قوله تعالی: «أَنْ تَأْکُلُوا مِنْ بُیُوتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ آبائِکُمْ ...» 445
**[ترجمه]ثمانیة إن اهینوا فلا یلوموا إلّا أنفسهم 444
معنی قوله تعالی: «أَنْ تَأْکُلُوا مِنْ بُیُوتِکُمْ أَوْ بُیُوتِ آبائِکُمْ ...» 445
**[ترجمه]
الباب التاسع و الثمانون الحث علی اجابة دعوة المؤمن، و الحث علی الاکل من طعام أخیه، و فیه: 12- حدیثا 446
ثلاثة من الجفاء 447
**[ترجمه]ثلاثة من الجفاء 447
**[ترجمه]
الباب الحادی و التسعون آداب الضیف، و صاحب المنزل، و من ینبغی ضیافته، و فیه: آیات، و: 36- حدیثا 450
حقّ الضیف 451
قصّة رجل من الأنصار و ضیفه 452
سلیمان علیه السّلام و کیفیّة ضیافته 456
العنوان الصفحة
**[ترجمه]حقّ الضیف 451
قصّة رجل من الأنصار و ضیفه 452
سلیمان علیه السّلام و کیفیّة ضیافته 456
ص: 125
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و التسعون العرض علی أخیک، و فیه: 3- أحادیث 457
عرض الطعام و الماء و الوضوء علی الضیف 457
**[ترجمه]عرض الطعام و الماء و الوضوء علی الضیف 457
**[ترجمه]
الباب الثالث و التسعون فضل اقراء الضیف و إکرامه، و فیه: آیة، و: 25- حدیثا 458
فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی إکرام الضیف 460
**[ترجمه]فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی إکرام الضیف 460
**[ترجمه]
الباب الرابع و التسعون أن الرجل إذا دخل بلدة فهو ضیف علی إخوانه و حدّ الضیافة، و فیه: 3- أحادیث 462
الضیافة ثلاثة أیّام 463
العنوان الصفحة
**[ترجمه]الضیافة ثلاثة أیّام 463
ص: 126
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الخامس و التسعون آداب المجالس، و المواضع التی ینبغی الجلوس فیها أو لا ینبغی، و حدّ التواضع لمن یدخله، و فیه: آیات، و: 25- حدیثا 463
المجالس بالامانة إلّا ثلاثة مجالس 465
فی مرور الملائکة علی مجلس یسبّح اللّه 468
**[ترجمه]المجالس بالامانة إلّا ثلاثة مجالس 465
فی مرور الملائکة علی مجلس یسبّح اللّه 468
**[ترجمه]
الباب السادس و التسعون السنة فی الجلوس و أنواعه، و فیه: 4- أحادیث 469
فی الجلوس علی الطعام 469
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الثانی و السبعون و هو الجزء الثانی من المجلد السادس عشر
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی الجلوس علی الطعام 469
إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الثانی و السبعون و هو الجزء الثانی من المجلد السادس عشر
ص: 127
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
فهرس الجزء الثالث و السبعین
«أبواب التحیة و التسلیم و العطاس» «و ما یتعلق بها» و فیه: 12- بابا
الباب السابع و التسعون افشاء السلام و الابتداء به و فضله و آدابه و أنواعه و أحکامه و القول عند الافتراق، و فیه: آیات، و: 64- حدیثا 1
أعجز الناس و أبخلهم 4
العلّة الّتی من أجلها 6
أربعة لا یسلّمون 8
إذا سلّم الیهودیّ و النصرانیّ و المشرک 11
**[ترجمه]أعجز الناس و أبخلهم 4
العلّة الّتی من أجلها 6
أربعة لا یسلّمون 8
إذا سلّم الیهودیّ و النصرانیّ و المشرک 11
**[ترجمه]
الباب الثامن و التسعون الاذن فی الدخول و سلام الاذن، و فیه: آیات، و: 5- أحادیث 13
النهی عن الدخول فی ثلاثة مواقع، و أنّ الاستیذان ثلاثة 14
العنوان الصفحة
**[ترجمه]النهی عن الدخول فی ثلاثة مواقع، و أنّ الاستیذان ثلاثة 14
ص: 128
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب التاسع و التسعون فیما قیل فی جواب من قال: کیف أصبحت؟، و: 21- حدیثا 15
فی قول السجّاد علیه السّلام: أصبحت مطلوبا بثمان 15
جواب سلمان و حذیفة لمن قال لهما: کیف أصبحت 16
جواب: عیسی بن مریم علیهما السّلام، و نبیّنا محمّد صلّی اللّه علیه و آله، و علیّ بن أبی طالب علیه السّلام، و أبو ذرّ الغفاریّ، و ربیع بن خثیم، و أویس بن عامر القرنیّ، لمن قال لهم:
کیف أصبحت؟ 17
**[ترجمه]فی قول السجّاد علیه السّلام: أصبحت مطلوبا بثمان 15
جواب سلمان و حذیفة لمن قال لهما: کیف أصبحت 16
جواب: عیسی بن مریم علیهما السّلام، و نبیّنا محمّد صلّی اللّه علیه و آله، و علیّ بن أبی طالب علیه السّلام، و أبو ذرّ الغفاریّ، و ربیع بن خثیم، و أویس بن عامر القرنیّ، لمن قال لهم:
کیف أصبحت؟ 17
**[ترجمه]
الباب المائة المصافحة و المعانقة و التقبیل، و فیه: 47- حدیثا 19
قصّة إبراهیم الخلیل علیه السّلام و رجل کان طوله اثنا عشر شبرا 19
فی مصافحة الإمام الباقر علیه السّلام 23
فی تجدید المصافحة و لو بنخلة أو شجرة 27
فی تقبیل الید و الرأس 37
فی تعظیم المؤمن قیاما 38
**[ترجمه]قصّة إبراهیم الخلیل علیه السّلام و رجل کان طوله اثنا عشر شبرا 19
فی مصافحة الإمام الباقر علیه السّلام 23
فی تجدید المصافحة و لو بنخلة أو شجرة 27
فی تقبیل الید و الرأس 37
فی تعظیم المؤمن قیاما 38
**[ترجمه]
الباب الحادی و المائة الإصلاح بین الناس، و فیه: آیات، و: 12- حدیثا 43
إصلاح ذات البین أفضل من عامّة الصّلاة و الصوم، و بیانه 43
ترجمة: أبو حنیفة سائق الحاجّ و ما فعله مفضّل 45
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَیْمانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا» 46
العنوان الصفحة
**[ترجمه]إصلاح ذات البین أفضل من عامّة الصّلاة و الصوم، و بیانه 43
ترجمة: أبو حنیفة سائق الحاجّ و ما فعله مفضّل 45
معنی قوله تعالی: «وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَیْمانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا» 46
ص: 129
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثانی و المائة التکاتب و آدابه و الافتتاح بالتسمیة فی الکتابة و فی غیرها من الأمور، و فیه: آیات، و: 10- أحادیث 48
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی آداب الکتابة، و العلّة الّتی من أجلها سمّی تبّع تبّعا 49
وضع القلم علی الاذن 50
**[ترجمه]فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی آداب الکتابة، و العلّة الّتی من أجلها سمّی تبّع تبّعا 49
وضع القلم علی الاذن 50
**[ترجمه]
الباب الثالث و المائة العطاس و التسمیت، و فیه: 29- حدیثا 51
الدعاء عند العطاس 51
فی أنّ صاحب العطسة یأمن الموت ثلاثة أیّام، و ما قاله صاحب الزمان عجل اللّه تعالی عند ولادته 53
علّة العطاس 55
**[ترجمه]الدعاء عند العطاس 51
فی أنّ صاحب العطسة یأمن الموت ثلاثة أیّام، و ما قاله صاحب الزمان عجل اللّه تعالی عند ولادته 53
علّة العطاس 55
**[ترجمه]
الباب الرابع و المائة آداب الجشأ و التنخم و البصاق، و فیه: 6- أحادیث 56
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله إذا تجشّأ أحدکم فلا یرفع جشاءه إلی السماء و لا إذا بزق 56
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله إذا تجشّأ أحدکم فلا یرفع جشاءه إلی السماء و لا إذا بزق 56
**[ترجمه]
الباب الخامس و المائة ما یقال عند شرب الماء، و فیه: حدیث واحد 57
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ص: 130
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و المائة الدعابة و المزاح و الضحک، و فیه: آیة، و: 19- حدیثا 58
ذمّ کثرة المزاح و الضحک 58
فیما قاله سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 59
**[ترجمه]ذمّ کثرة المزاح و الضحک 58
فیما قاله سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 59
**[ترجمه]
الباب السابع و المائة الأبواب التی ینبغی الاختلاف إلیها و بعض النوادر و فیه: 3- أحادیث 61
فیما قالته الحکماء فی الأبواب 61
**[ترجمه]فیما قالته الحکماء فی الأبواب 61
**[ترجمه]
الباب الثامن و المائة ما یجوز من تعظیم الخلق و ما لا یجوز، و فیه: آیات، و: 4- أحادیث 62
فیما فعل سلمان برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 63
العنوان الصفحة
القسم الثانی من المجلد السادس عشر
**[ترجمه]فیما فعل سلمان برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 63
ص: 131
العنوان الصفحة
القسم الثانی من المجلد السادس عشر
**[ترجمه]
کتاب الاوامر و السنن و الاوامر و النواهی و الکبائر
اشارة
و المعاصی و الزی و التجمل
**[ترجمه]و المعاصی و الزی و التجمل
**[ترجمه]
[تتمة فهرس الجزء الثالث و السبعین]
«أبواب» آداب التطبیب و التنظیف و الاکتحال و التدهن
الباب الأوّل جوامع آداب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سنته، و فیه: حدیثان 66
فی قوله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: خمس لا أدعهنّ حتّی الممات 67
**[ترجمه]فی قوله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: خمس لا أدعهنّ حتّی الممات 67
**[ترجمه]
الباب الثانی السنن الحنیفیة، و فیه: 10- أحادیث 67
السنن الحنیفیّة عشرة: خمس فی الرأس و خمس فی الجسد 67
شریعة إبراهیم علیه السّلام 68
العنوان الصفحة
**[ترجمه]السنن الحنیفیّة عشرة: خمس فی الرأس و خمس فی الجسد 67
شریعة إبراهیم علیه السّلام 68
ص: 132
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
أبواب آداب الحمام و النورة و السواک و ما یتعلق بها
الباب الثالث آداب الحمام و فضله و أحکامه و الأدعیة المتعلقة به و التدلک و غسل الرأس بالطین، و فیه: 67- حدیثا 69
فی مناهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 69
دعاء عند دخول الحمام و نزع الثیاب 70
فی نتف الابط و حلقه 71
فیما یسنّ و یهزلن 73
فی قراءة القرآن و النکاح فی الحمام 77
**[ترجمه]فی مناهی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 69
دعاء عند دخول الحمام و نزع الثیاب 70
فی نتف الابط و حلقه 71
فیما یسنّ و یهزلن 73
فی قراءة القرآن و النکاح فی الحمام 77
**[ترجمه]
الباب الرابع الحلق و جز شعر الرأس و الفرق و تربیته و تنظیف الرأس و الجسد بالماء و دفع الروائح الکریهة و غسل الثوب، و فیه: 25- حدیثا 82
الدعاء لحلق الرأس 83
غسل الرأس و الثیاب 84
العنوان الصفحة
**[ترجمه]الدعاء لحلق الرأس 83
غسل الرأس و الثیاب 84
ص: 133
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الخامس غسل الرأس بالخطمی و السدر و غیرهما، و فیه: 12- حدیثا 86
غسل الرأس بالخطمیّ أمان من الصّداع، و براءة من الفقر، و طهور للرأس من الخرازة، و یزید فی الرزق 86
**[ترجمه]غسل الرأس بالخطمیّ أمان من الصّداع، و براءة من الفقر، و طهور للرأس من الخرازة، و یزید فی الرزق 86
**[ترجمه]
الباب السادس الاطلاء بالنورة و آدابه، و إزالة شعرة الابط و العانة و غیرها و فیه: 42- حدیثا 88
ذمّ إطالة الشارب و العانة و الابط 88
فی النورة و الحنّاء بعدها 89
فیما یورث البرص 92
**[ترجمه]ذمّ إطالة الشارب و العانة و الابط 88
فی النورة و الحنّاء بعدها 89
فیما یورث البرص 92
**[ترجمه]
الباب السابع الاکتحال و آدابه، و فیه: 27- حدیثا 94
فی أنّ النظر إلی الوجه الحسن، و النظر إلی الماء الجاری، و النظر إلی الخضرة و الکحل عند النوم، یضئن الوجه 94
فوائد الکحل و الدعاء عنده 95
**[ترجمه]فی أنّ النظر إلی الوجه الحسن، و النظر إلی الماء الجاری، و النظر إلی الخضرة و الکحل عند النوم، یضئن الوجه 94
فوائد الکحل و الدعاء عنده 95
**[ترجمه]
الباب الثامن الخضاب للرجال و النساء، و فیه: 49- حدیثا 97
فوائد الخضاب 97
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فوائد الخضاب 97
ص: 134
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب العاشر الشیب و علته و جزه و نتفه، و فیه: 13- حدیثا 106
فی أنّ إبراهیم علیه السّلام کان أوّل من رأی شیبا فی لحیته 106
**[ترجمه]فی أنّ إبراهیم علیه السّلام کان أوّل من رأی شیبا فی لحیته 106
**[ترجمه]
الباب الحادی عشر اللعب بشعر اللحیة و أکله و فت الطین، و فیه: 3- أحادیث 108
فیما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله إلی علیّ علیه السّلام 108
**[ترجمه]فیما أوصی به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله إلی علیّ علیه السّلام 108
**[ترجمه]
الباب الثالث عشر اللحیة و الشارب، و فیه: 18- حدیثا 109
فی تعلیم الاظفار 110
معنی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: حفّوا الشوارب و اعفوا اللّحی 111
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی شرطة الخمیس 112
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی تعلیم الاظفار 110
معنی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: حفّوا الشوارب و اعفوا اللّحی 111
فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی شرطة الخمیس 112
ص: 135
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الرابع عشر تسریح الرأس و اللحیة و آدابه و أنواع الامشاط 17- حدیثا 113
فی المشط و الدهن و الدعاء عند الامشاط 114
**[ترجمه]فی المشط و الدهن و الدعاء عند الامشاط 114
**[ترجمه]
الباب الخامس عشر التمشط و آدابه، و فیه: 22- حدیثا 116
فی تسریح الرأس و اللحیة 118
**[ترجمه]فی تسریح الرأس و اللحیة 118
**[ترجمه]
الباب السادس عشر قص الاظفار، و فیه: 47- حدیثا 119
فیمن قلّم اظفاره یوم الجمعة 120
فی احتباس الوحی عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 123
تقلیم الاظفار فی أیّام الأسبوع 124
**[ترجمه]فیمن قلّم اظفاره یوم الجمعة 120
فی احتباس الوحی عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 123
تقلیم الاظفار فی أیّام الأسبوع 124
**[ترجمه]
الباب السابع عشر دفن الشعر و الظفر و غیرهما من فضول الجسد، و فیه: 3- أحادیث 125
یدفن سبعة أشیاء 125
العنوان الصفحة
**[ترجمه]یدفن سبعة أشیاء 125
ص: 136
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن عشر السواک و الحث علیه و فوائده و أنواعه و أحکامه، و فیه: 85- حدیثا 126
فی سنن المرسلین علیهم السّلام، و قول الصادق علیه السّلام: تعلّموا العربیّة فانّها کلام اللّه 127
فی السواک اثنتا عشرة خصلة 129
السبحة من طین قبر الحسین علیه السّلام 136
شکایة الکعبة إلی اللّه عزّ و جلّ 137
الدعاء عند السواک 139
**[ترجمه]فی سنن المرسلین علیهم السّلام، و قول الصادق علیه السّلام: تعلّموا العربیّة فانّها کلام اللّه 127
فی السواک اثنتا عشرة خصلة 129
السبحة من طین قبر الحسین علیه السّلام 136
شکایة الکعبة إلی اللّه عزّ و جلّ 137
الدعاء عند السواک 139
**[ترجمه]
«أبواب الطیب»
الباب التاسع عشر الطیب و فضله و اصله، و فیه: 11- حدیثا 141
فی أنّ اللّه تعالی یحبّ الجمال و التجمّل و یکره البؤس و التباؤس، و ما یسمّنّ و ما یهزلن 141
**[ترجمه]فی أنّ اللّه تعالی یحبّ الجمال و التجمّل و یکره البؤس و التباؤس، و ما یسمّنّ و ما یهزلن 141
**[ترجمه]
الباب العشرون المسک و العنبر و الغالیة، و فیه: ثلاثة- أحادیث 142
التبخیر بالعود الهندی 142
العنوان الصفحة
**[ترجمه]التبخیر بالعود الهندی 142
ص: 137
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الحادی و العشرون أنواع البخور، و فیه: 6- أحادیث 143
العود الهندی، و الدعاء عند البخور 143
**[ترجمه]العود الهندی، و الدعاء عند البخور 143
**[ترجمه]
الباب الثانی و العشرون ماء الورد، و فیه: 5- أحادیث 144
فی أنّ ماء الورد، یزید فی ماء الوجه و ینفی الفقر 144
**[ترجمه]فی أنّ ماء الورد، یزید فی ماء الوجه و ینفی الفقر 144
**[ترجمه]
الباب الثالث و العشرون التدهن و فضل تدهین المؤمن، و فیه: 5- أحادیث 145
فضل البنفسج علی الادهان 145
**[ترجمه]فضل البنفسج علی الادهان 145
**[ترجمه]
«أبواب الریاحین»
الباب الرابع و العشرون الورد، و فیه: 5- أحادیث 146
فی أنّ الورد نبت من عرق النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لیلة المعراج 146
**[ترجمه]فی أنّ الورد نبت من عرق النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لیلة المعراج 146
**[ترجمه]
الباب الخامس و العشرون النرجس و المرزنجوش و الاس و سایر الریاحین، و فیه: 4- أحادیث 147
العنوان الصفحة
**[ترجمه]ص: 138
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
أبواب المساکن و ما یتعلق بها
الباب السادس و العشرون سعة الدار و برکتها و شؤمها و حدها و ذمّ من بناها ریاء و سمعة، و فیه: آیات، و: 55- حدیثا 148
فی بناء البیت 150
فیما کان من السعادة و الشقاوة 154
**[ترجمه]فی بناء البیت 150
فیما کان من السعادة و الشقاوة 154
**[ترجمه]
الباب السابع و العشرون ما ورد فی سکنی الامصار و القری، و فیه: 4- أحادیث 156
فی ذمّ الرساتیق 156
**[ترجمه]فی ذمّ الرساتیق 156
**[ترجمه]
الباب التاسع و العشرون ما یستحب عند شراء الدار و بنائه، و فیه: 3- أحادیث 157
الولیمة فی خمس 157
معنی: العرس، و الخرس، و العذار، و الوکار، و الرکاز 158
العنوان الصفحة
**[ترجمه]الولیمة فی خمس 157
معنی: العرس، و الخرس، و العذار، و الوکار، و الرکاز 158
ص: 139
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثلاثون تزویق البیوت و تصویرها و اتخاذ الکلب فیها، و فیه: 13- أحادیث 159
فی أنّ الملائکة لا یدخلون بیتا فیه کلب او تمثال جسد أو اناء یبال فیه 159
**[ترجمه]فی أنّ الملائکة لا یدخلون بیتا فیه کلب او تمثال جسد أو اناء یبال فیه 159
**[ترجمه]
الباب الثانی و الثلاثون اتخاذ الدواجن فی البیوت، و فیه: 13- حدیثا 163
فی الهرّ و الحمام و الدیک 163
**[ترجمه]فی الهرّ و الحمام و الدیک 163
**[ترجمه]
الباب الثالث و الثلاثون الاسراج و آدابه، و فیه: 7- أحادیث 164
فی أنّ السراج قبل مغیب الشمس ینفی الفقر و یزید فی الرزق 165
**[ترجمه]فی أنّ السراج قبل مغیب الشمس ینفی الفقر و یزید فی الرزق 165
**[ترجمه]
الباب الرابع و الثلاثون آداب دخول الدار و الخروج منها، و فیه: آیة، و: 26- حدیثا 166
فی قول علیّ علیه السّلام: إذا دخل أحدکم منزله فلیسلّم، و فضل العمامة 166
الدعاء عند الخروج و الدخول فی البیت و ما ینبغی أن یفعله 167
العنوان الصفحة
**[ترجمه]فی قول علیّ علیه السّلام: إذا دخل أحدکم منزله فلیسلّم، و فضل العمامة 166
الدعاء عند الخروج و الدخول فی البیت و ما ینبغی أن یفعله 167
ص: 140
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب السادس و الثلاثون کنس الدار و تنظیفها، و جوامع مصالحها، و فیه: 18- حدیثا 174
فی قول علیّ علیه السّلام: نظّفوا بیوتکم من حوک العنکبوت فإنّ ترکه یورث الفقر 175
فیما یوجب الفقر و ما یزید فی الرزق 176
فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا خرج من البیت فی الصیف خرج یوم الخمیس و إذا أراد أن یدخل فی الشتاء من البرد دخل یوم الجمعة 177
**[ترجمه]فی قول علیّ علیه السّلام: نظّفوا بیوتکم من حوک العنکبوت فإنّ ترکه یورث الفقر 175
فیما یوجب الفقر و ما یزید فی الرزق 176
فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا خرج من البیت فی الصیف خرج یوم الخمیس و إذا أراد أن یدخل فی الشتاء من البرد دخل یوم الجمعة 177
**[ترجمه]
أبواب آداب السهر و النوم و احوالهما
الباب السابع و الثلاثون ما ینبغی السهر فیه و ما لا ینبغی و کراهة الحدیث بعد العشاء الآخرة و فیه بعض النوادر، و فیه: 5- أحادیث 178
لا سهر إلّا فی ثلاث 178
خمسة لا ینامون 179
العنوان الصفحة
**[ترجمه]لا سهر إلّا فی ثلاث 178
خمسة لا ینامون 179
ص: 141
العنوان الصفحة
**[ترجمه]
الباب الثامن و الثلاثون ذم کثرة النوم، و فیه: 11- حدیثا 179
أوّل ما عصی اللّه تعالی بستّ خصال 180
**[ترجمه]أوّل ما عصی اللّه تعالی بستّ خصال 180
**[ترجمه]
الباب التاسع و الثلاثون فضل الطهارة عند النوم، و فیه: 7- أحادیث 181
فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم یصوم الدهر، و یحیی اللیل، و یختم القرآن فی کلّ یوم، و فضیلة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 181
فی قول علیّ علیه السّلام: لا ینام المسلم و هو جنب 182
**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم یصوم الدهر، و یحیی اللیل، و یختم القرآن فی کلّ یوم، و فضیلة سلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 181
فی قول علیّ علیه السّلام: لا ینام المسلم و هو جنب 182
**[ترجمه]
الباب الأربعون کراهة استقبال الشمس و الجلوس و النوم و غیرهما، و فیه: 3- أحادیث 183
فی الشمس أربع خصال: تغیّر اللّون، تنتن الرّیح، و تخلق الثیاب، و تورث الداء 183
**[ترجمه]فی الشمس أربع خصال: تغیّر اللّون، تنتن الرّیح، و تخلق الثیاب، و تورث الداء 183
**[ترجمه]
الباب الحادی و الأربعون الأوقات المکروهة للنوم، و فیه: 7- أحادیث 184
عجین الأرض من ثلاثة، و ما رأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لیلة المعراج 184