مشخصات کتاب
جلسه ششم
نیاز و مدل تأمین آن؛ شاهراه هدایت انسان ها به سمت خدا و لزوم باز تعریفِ هرم نیاز های خانوار بر اساس این تعریف از نیاز
11 تیر ماه 1395
نشست تبیین مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی
پیشگفتار
عنوان جلسه ششم و تدوین گران: نیاز و مدل تأمین آن؛ شاهراه هدایت انسان ها به سمت خدا و لزوم بازتعریف هرم نیازهای خانوار بر اساس این تعریف از نیاز / ابوالفضل آریان پور - سجاد حسن زاده
ارائه دهنده ی جلسه: حجت الاسلام و المسلمین علی کشوری
تاریخ جلسه: 1395/04/11
مکان جلسه: تهران - مدرسه علمیه مروری
حاضرین در جلسه: جمعی از طلاب حوزه علمیه مروری و پژوهشگران اولین نقشه راه تولید الگوی پیشرفت اسلامی
مشخصات اثر: 18 صفحه رنگی (21×29.7 س.م)
تاریخ انتشار: مرداد ماه 1395
اجمالی از جلسه: در جلسات گذشته بیان گردید که فلسفه مدیریت شهری ارتقا امر تربیت است و اگر مدیریت شهری، مدیریت محله محور (محله به معنای محل تأمین نیازهای خانواده) را در دستور کار قرار دهد این فلسفه محقق خواهد شد. پس از تعریف مدیریت شهری از منظر الگوی پیشرفت اسلامی باید به سمت بازتعریف هرم نیازهای خانوار رفته و هرم نیازهای خانوار را احصا کنیم تا قادر به فراهم کردن نیازهای خانواده در محله باشیم.
اما پیش از اینکه وارد تبیین هرم نیازهای خانوار بشویم در این جلسه مقداری راجع به جایگاه نیاز و تأثیر آن در خداپرستی صحبت می کنیم. در جلسه حاضر ایاتی از سوره فاطر تالوت گردیده و با استناد به این آیات جایگاه نیاز بررسی می گردد. خداوند متعال در این سوره داستانی را نقل کرده و می فرماید: ای پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم، کفر و منافقین سخنان تو را نمی شنوند و اگر بشنوند به تو پاسخ نمی دهند. خدای متعال در آیات بعد به تحلیل علت این رفتار پرداخته و در ضمن آیه بیان می کند که: یا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ. خداوند با بیان این مطلب ریشه عدم اجابت و عدم استماع کفر و نفاق را بیان کرده و می گوید: چون آنها احساس می کنند که نیازهایشان از طرف فرد دیگری تأمین می شود به در خانه غیر خدا رفته اند. به عبارت بهتر ریشه کفر و نفاق آنها عدم شناخت غنی مطلق است.
با توجه به نکته فوق مشخص می گردد که نوع و روش تأمین نیازهای انسان ها می تواند آنها را به مسیر هدایت سوق داده و خداپرست کند یا اینکه به مسیر کفر و نفاق بکشاند. به عبارت واضح تر باید انسان ها بفهمند که تمام نیازهایشان - از نمک سفره تا شفای بیماری های املاع - فقط و فقط از طرف خدا تأمین می شود؛ چرا که فقط خدا غنی می باشد. اینکه انسان ها دائماً خداوند را در حال رفق به خودشان و برآورده کردن نیازهای خود ببینند ارادتی شگرف نسبت به خداوند ایجاد می کند.
البته می توان خداوند را با مباحث نظری و براهین فلسفی نیز اثبات کرد؛ اما خداوندی که مردم باور دارند نیازهای آنها را به صورت دائمی برطرف می کند بسیار بیشتر از خداوندی که در گوشه ی ذهن اثبات شده است مورد ستایش و پرستش قرار می گیرد.
حالا ما در مدیریت محله ای می توانیم نیازهای خانواده را به گونه ای برطرف کنیم که آنها احساس کنند که سود اقتصادی مالک است و شاکله ی به محوریت سود شکل بگیرد؛ یا اینکه می توانیم در مدل تأمین نیازهای خود به گونه ای اقدام کنیم که پدر و مادر فرصت تربیت فرزندان خود را داشته باشند و در نتیجه خداپرستی گسترش پیدا کند. در جلسه آتی هرم نیازهای خانوار را با این رویکرد و تعریف از مسأله نیاز بازتعریف خواهیم کرد.
نیاز و مدل تأمین آن: شاهراه هدایت انسان ها به سمت خدا و لزوم بازتعریف هرم نیازهای خانوار بر اساس این تعریف از نیاز
تدوین گران: ابوالفضل آریان پور - سجاد حسن زاده
ویراست اول
فهرست اجمالی مطالب
مدیریت شهر به محوریت محلات برای تقویت نهاد خانواده به عنوان نهاد متکفل تربیت و توجه به امر تربیت و سود اجتماعی در عوض توجه به سود اقتصادی؛ فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی 1
افزایش تعرّف و سود بردن از کارکردهای این مسأله؛ فایده مدیریت شهریِ محله محور برای خود مدیریت شهری 5
مدل تأمین نیازها؛ شاهراه هدایت یا ضلالت افراد و لزوم بازتعریف هرم نیازهای به محوریت تأمین نیازهای چهارگانه انسان در راستای هدایت.... 5
تأثیرگذاریِ مستقیم مدل تأمین نیازها بر هدایت یا ضلالت افراد به دلیل اثرگذاری این مدل بر زیرساختِ خداپرستی یعنی مسأله تربیت؛ دلیل تعریف محله به محل تأمین نیازهای خانوار. 13
پرسش و پاسخ... 16
بی اعتمادی افراد محله به فرد غریبه؛ دلیل عدم ارتکاب جرم توسط یکی از اعضای محله در محله ای غیر از محله ی خودش..... 16
جدا کردن محلّ تأمین نیازهای انسان ها از محله در حال حاضر؛ دلیل تعریفِ محله به محوریت محلِ تأمین نیازها و عدم ذکر ویژگی های دیگر محله.. 16
محوریت و عدم محوریت خانواده؛ تفاوت محله های مدرن و اسلامی... 17
پیوست شماره 1. 19
پیوست شماره 2. 21
تصویر
1. مدیریت شهر به محوریت محلات برای تقویت نهاد خانواده به عنوان نهاد متکفل تربیت و توجه به امر تربیت و سود اجتماعی در عوض توجه به سود اقتصادی؛ فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی
1/1. ارتقاء تربیت؛ فلسفه مدیریت شهری از نگاه الگوی پیشرفت اسلامی
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابی القاسم محمد صلی الله علیه و آله و سلم و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین لا سیما بقیه الله فی الأرضین ارواحنا لتراب مقدمه الفداء و عجّل الله تعالی فرجه الشریف.
در جلسات گذشته محضر دوستان گزارش دادم که فلسفه «مدیریت شهری از منظر الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» ارتقا امر تربیت است؛ چون مسأله تربیت برای همه مسائل دیگری که در جامعه وجود دارند زیرساخت محسوب می شود و جایگاه آن یک جایگاه بنیادین است.
1/2. لزوم توجه به عوامل بیرونی مؤثر بر نهاد خانواده به عنوان نهاد اصلی متکفل تربیت
برای تحقق امر تربیت باید دو دسته از عوامل را به شکل دائمی بهبود بخشید؛ یک دسته از عوامل، عواملِ مربوط به درون خانواده هستند. دسته دیگر از عوامل، عواملی هستند که در بیرون از نهاد خانواده می باشند اما بر نهاد خانواده تأثیرگذار هستند. ما در «اولین نقشه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» از مجموعه عواملی که جزء نهاد خانواده محسوب نمی شوند اما بر نهاد خانواده اثر دارند به فضای حاکم بر نهاد خانواده یا عواملِ بیرونی مؤثر بر نهاد خانواده تعبیر کرده ایم.
1/3. مدل تأمین نیاز های توسط مدیریت شهری؛ یکی از عوامل بیرونی تأثیرگذار بر روی نهاد خانواده
از جمله مسائلی که به صورت روشن بر نهاد خانواده تأثیر گذاشته و جزء فضای نهاد خانواده محسوب می شود، مدیریت شهری است. عرض کردیم که به تقریر نقشه راه مدیریت شهری با چگونگی تأمین نیازهای خانوار بر نهاد خانواده تأثیر می گذارد؛ مدیریت شهری می تواند متغیرهایی مانند اقتصاد، ارزش افزوده و سایر متغیرها را اصل قرار دهد و در نتیجه تأمین نیازهای خانوار به محوریت متغیرهای اقتصادی شکل می گیرد. از طرف دیگر مدیریت شهری می تواند بگوید: برای من سود اجتماعی اصل است نه سود اقتصادی؛ یعنی این استدلال را مطرح کند که اگر من نهاد خانواده را تقویت کنیم هزینه های فروپاشی نهاد خانواده را نخواهم داد و در نتیجه در آینده سود اقتصادی نیز بدست خواهم آورد - به این نوع از سود اصطلاحاً سود اجتماعی گفته می شود - حتی اگر در کوتاه مدت مجبور به پرداخت یارانه بشوم. پس مدیریت شهری با نحوه ی تأمین نیازهای خانوار بر خانواده تأثیر می گذارد.
1/4. تأمین نیاز ها در محله و در نتیجه تقویت نهاد خانواده و ارتقاء امر تربیت؛ تصویر مطلوب و وظیفه مدیریت شهری برای ارتقاء تربیت
اگر نیازهای خانوار را به محوریت سود اقتصادی تنظیم کرد وضعیتی که در حال حاضر مشاهده می کنید به وجود می آید و نیازهای خانوار در بیرون از محله تأمین می شود و در نتیجه اعضای خانواده مجبور می شوند برای تأمین نیازهای خانوار از همدیگر جدا شوند، در حال حاضر خانواده ها چنین وضعیتی دارند؛ به بهانه تأمین سبد نیازهای خانوار از همدیگر جدا می شوند. بنابراین مدیریت شهری بر نهاد خانواده تأثیر می گذارد. در یک نگاه دیگر مدیریت شهری می تواند مدیریت محله ای را در دستور کار قرار دهد؛ به این معنا که محله را به محل تأمین نیازهای خانوار تبدیل کند. در اینصورت اعضای خانواده به زحمت زیادی برای تأمین سبد نیازهای خود نمی افتند و بنابراین می توانند زمان بیشتری را در نزد یکدیگر سپری کنند و وقتی ارتباط اعضای خانواده تضمین گردد، همه امورات از این ارتباط تأثیر می پذیرند. اگر قرار است پدر کار تربیتی انجام دهد، انجام این کار تربیتی فرع حضور پدر در خانه است. اگر قرار است مادر کار تربیتی انجام دهد، آن کار فرع بر این است که بچه ی خود را به مهدکودک نبرده و بالای سر او حضور داشته باشد. بنابراین مدیریت شهری می تواند به خانواده ها هدیه ای بدهد؛ نیازهای آنها را در محله تنطیم کند تا افراد خانواده وقت بیشتری برای همدیگر داشته باشند.
2. افزایش تعرّف و سود بردن از کارکردهای این مسأله؛ فایده مدیریت شهریِ محله محور برای خود مدیریت شهری
اشاره
این کار برای خود مدیریت شهری هم دارای فوائدی است، فقط کافیست مبنای خود را از سود اقتصادی به سود اجتماعی تغییر دهند. فوائد این کار برای مدیریت شهری چیست؟ فایده اصلی مدیریت محله ای برای مدیریت شهری مسأله تَعَرُف است. تعرف در لغت به معنای شناخت بینابینی و شناخت طرفینی به نحو گسترده است.(1)حال تعرّف به چه شکلی به وجود می آید؟ وقتی محله تبدیل به محل تأمین نیازهای خانوار شد، اولین اتفاقی که می افتد این است که به بهانه تأمین سبد نیازهای خانوار ارتباطات اعضای خانواده ها و اعضای محله با یکدیگر گسترش پیدا می کند. این رفت و آمدهایی که در دورن محله به بهانه تأمین سبد نیازهای خانوار اتفاق می افتد، باعث می شود که ارتباطات افراد محله گسترده تر شود و به همین دلیل همدیگر را بیشتر خواهند شناخت، لذا میوه ارتباطات گسترده شناخت خواهد بود. ارتباط گسترده به چه شکلی به وجود می آید؟ وقتی که افراد در محله حضور دارند.
1) . تعرّف از ماده ع ر ف که به ماده شناختن می باشد ساخته شده است. وقتی کلمه عرف به باب تفعّل – یکی از باب های افعال عربی – برده می شود معنای کثرت و مبالغه و انجام یک فعل از سوی دو نفر را می رساند.
2/1. راحت تر شدن انتخاب همسر به دلیل گسترش شناخت افراد محله از یکدیگر؛ یکی از فواید تعرّف
حال شناخت افراد از همدیگر دارای چه فوایدی است؟ تقریباً زیرساخت همه روابط اجتماعی مسأله تعرف است. مثلاً یکی از روابط اجتماعی انتخاب همسر است. در حال حاضر به دلیل اینکه ما مدیریت محله ای و ماهیت محله ای را از دست داده ایم به سمت سایت های انتخاب همسر در فضای مجازی حرکت کرده ایم. حالا فضای مجازی می خواهد تعرف را بین زن و شوهرهای آینده حل کند! اما اگر مدیریتِ محله ای وجود داشت، ارتباطات پدر و مادرها و فرزندان راجع به همسر آینده از پایگاه همین تعرّفِ بدست آمده ارتقا پیدا می کند و دیگر نیازمند این ابزارهای مدرن نیستند.
2/2. ایجاد خود کنترلی و ارتقاء مسأله تربیت؛ یکی دیگر از فواید تعرّف و شناخت طرفینی گسترده در محله
یکی دیگر از میوه های تعرف مسأله امنیت است؛ اگر جمعیتی همدیگر را خوب بشناسند، مواظبت ها ارتقا پیدا می کند و به یک نوع خودکنترلی ختم می شود. اگر شما به ماهیت محله هایی که در قبل وجود داشت یا به آنهایی که در حال حاضر هستند رجوع کنید می بینید که اگر کسی در محله اهل دزدی باشد توسط اهالیِ محله شناسایی می شود. افراد خود به خود حریم هایی را قائل می شوند و مراقبت هایی را رعایت می کنند. مثلاً اهالی محل می دانند که فلانی اهل دزدی است، لذا این فرد به نوعی تحقیر می شود. به اصطلاح ساده حرف مردم پشت سر او می باشد و مردم در مقابل او محتاط بودند. لذا شخصی که دستش کج است خود را جمع می کند، چون انجام کار خلاف توسط او مساوی با آبروریزی و فشار اجتماعی می باشد. پس تعرّف جرائم را نیز کنترل می کند. بسیاری از آدم ها به دلیل اینکه آبرویشان به خطر نیفتد بسیاری از اقدامات را انجام نمی دهند،(1)
انتقال از متن
لذا انجام کارها برای افراد هزینه مثبت یا منفی ایجاد می کند.2/3. حل شدن مسأله فقر و محرومیت زدایی و رفع معضل تکدی گری به دلیل شناخت فقرا و مساکین واقعی ؛ از دیگر ثمرات گسترش تعرّف در محله
همچنین به وسیله تعرّف مسأله فقر و محرومیت زدایی نیز معنای دیگری پیدا می کند؛ وقتی اعضای محله همدیگر را بشناسند و مثلاً مسجد محله اطلاعات اعضاء محله را داشته باشد، کمک ها جهت دار خواهند شد و مانند الآن تکدی گری به شغل تبدیل نمی شود. چرا تکدی گری تبدیل به شغل شده است؟ چونی تعرف وجود ندارد. ما در حال حاضر بین یک دوراهی قرار گرفته ایم؛ اینکه کمک کنیم یا نه!؟ اگر کمک نکنیم خُب روایات باب شحّ و روایات باب توصیه به انفاق را چکار کنیم. وقتی انسان ها به هم نوع خود کمک نمی کنند در واقع خودشان ضرر می کنند؛ چون فقیری که به شما رجوع می کند سببی است برای اینکه خداوند متعال رزق شما را افزایش دهد، یک امتحان است؛(2)
امام صادق علیه السلام می فرمایند: از رحمت خدا بدور است ، دور است کسی که خداوند به او مالی ببخشد و او از صدقه دادن مقداری از آن دریغ ورزد. شنیده شده از حضرت رسول$ که دادن یک درهم صدقه با فضیلت تر از ده نماز شب است.
مجلسی، محمد باقر؛ بحار الأنوار ، بیروت، انتشارات دار الإحیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 93، ص 133
اما باید احرازِ فقر صورت بگیرد. حالا فقیر را به چه صورتی بشناسیم؟ با توجه به اینکه تعرّف وجود ندارد کار بسیار مشکل شده است. انسان ها وظیفه دارند راجع به وضعیت فقرا پرس وجو کنند، این کار مسأله مهمی است؛ آیه قرآن می فرماید: « فَأَمَّا الْیَتیمَ فَلا تَقْهَرْ» «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ»(3)پس تو هیچ یتیمی را خوار نشمار * و هیچ سائلی را مرنجان
این1) . در روایت آمده است اگر برای کسی مهم نباشد چه چیزی پشت سر و راجع به او گفته می شود فلا تأمن شره؛ از شر او در امان نباش. البته این دسته از آدم ها تعداد کمی هستند و معمولاً برای آدم ها مهم است که راجع به آنها چه قضاوتی می شود. پس از جمله فوائد مسأله ی تعرف، مسأله ی خودکنترلی است؛ چون آدم ها در محیط محله شناخته شده هستند.
2) . کَنْزُ الْکَرَاجُکِیِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ شَاذَانَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ وَهَبَ اللَّهُ لَهُ مَالًا فَلَمْ یَتَصَدَّقْ مِنْهُ بِشَیْ ءٍ أَ مَا سَمِعْتَ أَنَّ النَّبِیَّ $ قَالَ صَدَقَةُ دِرْهَمٍ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاةِ عَشْرِ لَیَالٍ.
3) . فَأَمَّا الْیَتیمَ فَلا تَقْهَرْ* وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ / آیات 9 و 10 سوره ضحی
دستورات قرآن است که باید رسیدگی کرده و مسائل مردم را مورد توجه قرار دهیم. برخی یتیم شده و برخی فقیر می شوند و ما وظیفه داریم به آنها رسیدگی کنیم؛ رسیدگی به امور فقرا میوه ی تعرف است ولی در حال حاضر به دلیل اینکه مدیریت محله ای نداریم تعرف هم وجود ندارد. در حال حاضر تکدی گری تبدیل به یک مشکل حادّ اجتماعی شده است و نمی توانند آن را حل کنند. از منظر اسلام راه حل این مسأله تعرّف است ولی به دلیل اینکه شما مدیریتِ متمرکز برای اداره شهر را پذیرفته اید، مسأله تعرف هم به چالش کشیده شده است. لذا واقعاً معلوم نیست طرف میلیاردر است یا فقیر. برخی می گویند کمک نکنید، در اینصورت طرفِ دیگر بن بست است؛ زیرا اگر کمک نکنیم دچار عذاب جدی می شویم. لذا عملاً کمک کردن به فقرا در حال حاضر تبدیل به یک عبادت جدی شده است و باید برای آن وقت بگذاریم. می دانید که در باب فقر انسان ابتدا موظف است به فامیل و همسایه ی خود کمک کند و سپس به دیگران.(1)
مَاذَا یُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ فَلِلْوَالِدَیْنِ وَالْأَقْرَبِینَ وَالْیَتَامَیٰ وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ / آیه 215 سوره مبارکه بقره
از تو می پرسند: «چه چیزی انفاق کنند [و به چه کسی بدهند]؟» بگو: «هر مالی انفاق کنید، به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و مسکینان و به در راه مانده تعلّق دارد، و هر گونه نیکی کنید البته خدا به آن داناست.»Bottom of Form
چند روز آینده موعد زکات فطریه است و فقهای عظام شیعه در این باب فرموده اند: زکات را حتی المکان از یک شهر به شهر دیگری نبرید،(2)رساله امام خمینی !، مسائل متفرقه زکات فطره
باید در داخل همان شهر خرج شود. بنابراین باب انفاق، بابی است که از طریق آن رفق تأمین می شود و یک عبادت ذوابعاد و ساده است. اما اگر بخواهیم همه ی این ابعاد را رعایت کنیم باید انفاق بر پایه تعرّف باشد. در حال حاضر به حدّی مدیریت ها به چالش کشیده شده و مسأله تعرف از بین رفته است که حتی افرادِ جامعه نمی توانند مشکلاتِ فامیلِ خود را شناسایی کنند. وقتی ارتباطاتِ هسته ای شد، مشکلات زیادی برای جامعه به وجود می آید. ببینید مسأله ی تعرّف چیز مهمی است. البته موارد و متغیرهای دیگری در پیدایش تعرّف مهم است.باب تعرف، زیرساخت اداره جامعه به نحو اسلامی است و اگر نباشد نمی توان جامعه را به نحو اسلامی اداره نموده سبک زندگی فرد را اسلامی کرد. اساساً مسأله ی مهم در شهر اسلامی بهبود روابط انسانی است و به دلیل اینکه تربیت بسیار بر روی روابط انسانی تأثیر دارد ما گفتیم که فلسفه مدیریت شهری ارتقا امر تربیت است و این بهبود روابط انسانی بدون تعرّف امکان ندارد. این مطلب دارای بابی است که بعدها آن را بحث خواهیم کرد. به نظر ما اگر شوراهای شهر و شهرداری ها مسأله مدیریت شهریِ محله ای را جدی بگیرند و عمیق به آن بپردازند، غیر از خدماتی که به نهاد خانواده می دهند و مسأله تربیت ارتقا می یابد، دومین میوه ای که می چینند میوه ی تعرف است و تعرف زیرساخت همه ی روابط اجتماعی و انسانی است، نمی توان بدون تعرّف کار کرد. البته این بحث موضوعی است که آن را در آینده شرح خواهم داد. جامعه شناسیِ اسلامی و کسانی که می خواهند جامعه سازی کنند به عنوان یک محورِ جدی دائماً به گسترش تعرف می پردازند. معانی ای که وِبِر(3)و امثالهم و دیگران در مسأله جامعه شناسی بیان کرده اند جامعه را بریده از این ثقل طراحی و بحث است. باید این موارد را بعدها بحث کنیم، در اینصورت به نظریات خاصی می رسیم. اگر شما مسأله ی
1) . یَسْأَلُونَکَ
2) . مسأله 2035: در صورتی که زکات فطره را از مال خود جدا کرده باشد اگر در محلّ خودش مستحقّ پیدا شود، احتیاط واجب آن است که فطره را بجای دیگر نبرد و اگر بجای دیگر ببرد و تلف شود، باید عوض آن را بدهد.
3) . کارل ماکسیمیلیان امیل وبر (1864-1920) یک حقوقدان، سیاست مدار، تاریخ دان، جامعه شناس و استاد اقتصاد سیاسی بود که به گونه ای نظریه اجتماعی وجامعه شناسی را در دوران خود زیر نفوذ و تأثیر قرار داده بود.
تعرف را جدی بگیرید، اداره ی جامعه تسهیل خواهد شد. این بحث یک توضیح تکمیلی راجع به فوائد مدیریت شهری است.
3. مدل تأمین نیازها؛ شاهراه هدایت یا ضلالت افراد و لزوم بازتعریف هرم نیازهای به محوریت تأمین نیازهای چهارگانه انسان در راستای هدایت
3/1. عدم توجه کفار و منافقین به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم یا عدم اجابت ایشان در صورت توجه؛ یکی از مشکلات پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم
بنده وعده دادم که امروز راجع به هرم نیازهای خانوار صحبت کنم. چرا این موضوع اهمیت دارد که ما در مورد هرم نیازهای خانوار صحبت کنیم؟ چون مدیریت شهری، مدیریت محله ای است و اصلی ترین دستور کار مدیریتِ محله ای تأمین نیازهای خانوار است. بنابراین از دل سرفصل دوم سرفصل سومی زاییده می شود. ما مدام اصرار داریم و می گوییم که مدیریت محله ای در مقابل مدیریت متمرکز قرار دارد. وقتی مدیریت محله ای را با نگاه اسلامی نگاه می کنیم، محله به محیطِ همسایگی و محل تأمین نیازهای خانوار تعریف می شود.(1)
انتقال از متن
بنده به عنوان مقدمه برای اینکه وارد بحث نیازهای خانوار شوم، چند نکته را راجع به اصل نیاز محضر شما گزارش می دهم؛ محور گزارش هایی که بنده می خواهم به شما عرضه کنم آیه شریفه ی 15 سوره فاطر است، در این آیه نکات بسیار مهمی نهفته می باشد. این موارد از تأملات قرآنی برای ما راه گشاست. حتماً باید با گوش دل شنیده شده و بعدها دقیق تر مورد بحث قرار گیرند. خداوند متعال بعد از طرح دعوایی ما بین پیامبرانش( و کفار به این آیه می رسند. این دعوا نیز با فهم سیاق آیات و به لحاظ رعایت تدبّر - که ما آیه ی قبل و بعد را ببینیم تا آیه خوب معنا شود - به دست می آید. اصلِ قضیه این است که اختلافی به وجود آمده است و خداوند متعال این اختلاف را به این شکل جمع بندی کرده است؛ می فرماید: «إِنْ تَدْعُوهُمْ لاٰ یَسْمَعُوا دُعٰاءَکُمْ»؛(2)
اگر آنها را بخوانید صدای شما را نمی شنوند، و اگر بشنوند به شما پاسخ نمی گویند؛ و روز قیامت شرک (و پرستش) شما را منکر می شوند و هیچ کس مانند (خداوند آگاه و) خبیر تو را (از حقایق) با خبر نمی سازد!
اگر شما آنها را دعوت کنید، آنها شما را اجابت نمی کنند. لاٰ یَسْمَعُوا یعنی نمی شنوند. هرچه به آنها می گویید فلان مسأله مهم است - عرض خواهم کرد مسأله در این سوره چیست - آنها جدی نمی گیرند. وَ لَوْ سَمِعُوا؛ اگر توجه هم کنند و در آنها فرجعوا الی أنفسهم اتفاق بیفتد مَا اِسْتَجٰابُوا لَکُمْ؛ شما را اجابت نمی کنند. پس دو طایفه وجود دارند؛ عمده ی آنها که اصلاً نمی شنوند و فهم نمی کنند، آن جمعیتی هم که می شنوند اجابت نمی کنند. خداوند در ادامه می فرماید که آنها پشیمان خواهند شد؛ « وَ یَوْمَ اَلْقِیٰامَةِ یَکْفُرُونَ بِشِرْکِکُمْ وَ لاٰ یُنَبِّئُکَ مِثْلُ خَبِیرٍ». هیچ کس هم مانند خبیر این خبرها را به تو نمی دهد. خداوند متعال خبیر است و گزارش می دهد که آنها چه وضعیت بدی پیدا خواهند کرد. پس یک دعوای جدی وجود دارد که خداوند متعال آخرِ آن دعوا را معرفی نموده و بیان می کند که چه اتفاقی برای1) . حال بعداً بحث می کنیم که چه ارتباطی بین مفهوم صله ی رحم، مفهوم همسایگی و تأمین نیازها برقرار است. این موارد جز بحث های بسیار جدید می باشد. وقتی ما مدلِ تولید خانوادگی را بحث می کنیم، این موارد بیشتر شکافته خواهد شد. ارتباطِ وسیعی بین مفهوم صله ی رحم، مفهوم همسایگی و تأمین نیازها وجود دارد. این مسأله یکی از مفاهیم جدی الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت است. به نظر ما علت اینکه صله ی رحم بسیار اهمیت دارد و گفته شده است که اگر شما صله رحم به جا بیاورید باعث افزایش عمر شما خواهد شد (کلینی، محمد بن یعقوب؛ الکافی، ج 2، ص 151) و برکات عجیبی برای صله رحم بیان کرده اند این است که صله رحم ابزار تأمین نیازهای اجتماعی به شرحی که ما در نظریه تولید خانودگی بحث کرده ایم می باشد. اما اصل مسأله این است که در حال حاضر وقتی مدیریت محله ای را بحث می کنیم، باید راجع به نیازهای خانوار نیز درکی داشته باشیم.
2) . إِنْ تَدْعُوهُمْ لاٰ یَسْمَعُوا دُعٰاءَکُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اِسْتَجٰابُوا لَکُمْ وَ یَوْمَ اَلْقِیٰامَةِ یَکْفُرُونَ بِشِرْکِکُمْ وَ لاٰ یُنَبِّئُکَ مِثْلُ خَبِیرٍ / آیه 14 سوره فاطر