مشخصات کتاب

150/6/1

نظریه فقهی پیشگیری ساختاری از بیماری

با استناد به 151 آیه و روایت

محور های جلسه:

شورای راهبردی

الگوی پیشرفت اسلامی

2 آذر 1402

اشاره

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

وَکَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ

سوره مبارکه آل عمران، آیه 146

وچه بسیار از پیامبرانی که مردان الهیِ فراوانی به همراه آنان جنگیدند، پس در مقابل آنچه در را خدا به آنان رسید سستی نکردند و ناتوان نشدند و سر تسلیم و ذلت فرود نیاوردند؛ وخدا شکیبایان را دوست دارد.

شناسنامه

متن پیشرو (ویرایش اولِ) صد و پنجاهمین مکتوب از نوع ششم محصولات مرتبط با نقشه الگوی پیشرفت اسلامی (پیاده فوری) است. محتوای این محصول، متن پیاده شده سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین علی کشوری (دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی) در نشست تخصصی «نظریه فقهی پیشگیری ساختاری از بیماری» می باشد؛ که در تاریخ 2 آذر ماه 1402 در جمع برخی از پزشکان شهر بابلسر برگزار گردیده است. بحث حاضر، ذیل "فقه الإمام" است و شامل جدول تصمیم (مشتمل بر 8 تصمیم) می باشد. پیشنهاد می شود این جزوه در قطع رحلی چاپ و منتشر شود. تعداد ارجاعات پژوهشی این گزارش به آیات و روایات، مجموعا 151 ارجاع و تعداد ارجاعات آماری 117 ارجاع می باشد.

تصویر

فهرست مطالب:

1/1. ناتوانی طب سلولی در پیشگیری از بیماری

(به عنوان شاخصه اصلی پیشرفت در حوزه پزشکی)؛ دلیل اول ضرورت طرح نظریه 2

1/2. برتری طب اسلامی در مفاهیم پنج گانه پزشکی نسبت به طب سلولی. 11

1/3/1. نقد در حوزه روش تحقیق پزشکی؛ اولین نقد مبنایی به طب سلولی. 11

1/3/2. نقد در حوزه پاتولوژی؛ دومین نقد مبنایی به طب سلولی. 13

1/3/3. نقد در حوزه فارماکولوژی؛ سومین نقد مبنایی به طب سلولی. 15

1/3/4. نقد در حوزه های آناتومی و ایمنولوژی؛ چهارمین و پنجمین نقد مبنایی به طب سلولی. 18

2/1. پیشگیری از بیماری های پایه (مادرزادی)؛ اولین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری. 22

2/1/1. رعایت پنج نوع ملاحظه در انعقاد نطفه؛ اولین دسته تدابیر پیشگیری پایه. 25

2/1/2.مراقبت های دوران حمل؛ دومین دسته تدابیر پیشگیری پایه. 30

2/2. پیشگیری پیوستاری (پیوست های بهداشتی در نظام تولید و ساخت)؛ دومین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری. 31

2/3. رعایت تدابیر روزانه پیشگیری از بیماری توسط افراد؛ سومین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری. 37

2/4. پیشگیری از عوامل غریب بیماری (جلوگیری اختلاط میان زندگی انسان و جن)؛ چهارمین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری 40

3/1. آمادگی حوزه علمیه قم برای کارآزمایی مشترک با وزارت بهداشت در زمینه پیشگیری ساختاری از بیماری. 46

پیوست 1: آمارهای جهانی مربوط به بیماری های اشاره شده 50

سکته مغزی. 50

فشارخون. 54

اوتیسم. 59

بیماری های قلبی و عروقی. 61

MS. 64

دیابت.. 66

گوارشی. 72

مفاصل. 77

استخوان. 84

ستون فقرات.. 86

پیوست2: آداب انعقاد نطفه. 88

پیوست3: بررسی چگونگی تاثیرگذاری شیطان هنگام ضعف در ایمان و طهارت و ابعاد3گانه آن. 101

3/1. ضعف در ایمان (با توجه به تفاوت قلب مومن و غیر مومن در تاثیرپذیری)؛ اولین علت تاثیرپذیری از شیطان. 101

3/2. ضعف در طهارت؛ دومین علت تاثیرپذیری از شیطان. 107

3/3. مدیریت القاء به انسان، غلبه مزاج و ایجاد جنون؛ ابعاد تاثیرگذاری شیطان به جهت از بین بردن شخصیت انسان. 112

3/3/1. مدیریت القاء به انسان؛ اولین تاثیرگذاری شیطان به جهت از بین بردن شخصیت انسان. 115

3/3/2. غلبه مزاج ؛ دومین تاثیرگذاری شیطان به جهت از بین بردن شخصیت انسان. 116

3/3/3. ایجاد جنون؛ سومین تاثیرگذاری شیطان به جهت از بین بردن شخصیت انسان. 119

پیوست4: بیماری های پنج گانه جنون. 120

4/1. جنون دائمی به معنای جن زدگی؛ اولین بیماری از گروه بیماری های جنون. 120

4/1/1. وقوع جنون در ایام نفاس؛ یکی از منشاءهای جنون دائمی. 120

4/1/2. نگهداری سگ در خانه؛ یکی از منشاءهای جنون دائمی. 120

4/1/3. جماع بعد از جماع، بدون غسل؛ یکی از منشاءهای جنون دائمی. 124

4/2. "خَبَل" (فساد عقل) ناشی از عدم رعایت آداب انعقاد نطفه؛ دومین بیماری از گروه بیماری های جنون. 125

4/3. بیماری عصبانیت ناشی از تاثیر شیطان؛ سومین بیماری از گروه بیماری های جنون. 126

4/4. گروه بیماری های صرع، تشنج و ارتعاش ناشی از عدم رعایت آداب انعقاد نطفه؛ چهارمین بیماری از گروه بیماری های جنون 130

4/5. جنون ادواری (دو قطبی) ناشی از ضعف ایمان و طهارت و درنتیجه تسلط شیطان؛ پنجمین بیماری از گروه بیماری های جنون 134

بسم الله الرحمن الرحیم

أعُوذُ بِالله مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ

الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العَالَمِینَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلامُ عَلَی سَیِّدِنَا وَ نَبِیِّنَا وَ شَفِیعِنَا فِی یَومِ الجَزاءِ و حَبیبِ قُلوبِنا اَبِی القَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ عَلَی اهل بیتهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ سِیَّمَا بَقِیَّةِ اللَّهِ فِی الاَرَضِینَ اَرواحُنا لآمَالِهِ الفِداءُ وَ عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَی فَرَجَهُ الشَّرِیفُ و اللَّعنُ الدّائِمُ عَلَی اَعدَائِه اَعدَاءِ اللَّه مِنَ الآن اِلَی قِیامِ یَومِ الدِّینِ.

1. سرفصل اول: ناتوانی طب سلولی در پیشگیری از بیماری و ضعف در مفاهیم پزشکی؛ علت طرح نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری

اشاره

خیلی خوشحال هستم که خدمت برادران و خواهران طبیب شهر بابلسر رسیدم. همان طوری که به استحضار شما رسیده، موضوع جلسه امروز ما تبیین اجمالی "نظریه فقهی پیشگیری ساختاری از بیماری" است. ما در حوزه علمیه قم بر اساس آیات و روایات، نظریه ای را در حوزه "پیشگیری از بیماری ها" تدوین کرده ایم که به نحو اجمال برای شما شرح می دهم. امیدوارم که باهمت شما سطح ابتلای بیماری ها روزبه روز در جامعه ما کاهش پیدا کند و به سمت جامعه ای با بیماری ها و دردهای کمتر حرکت کنیم. قبل از طرح محورهای چهارگانه "نظریه پیشگیری [ساختاری] از بیماری" در جلسه امروز، دو نکته کوتاه را به عنوان مقدمه و ورودی بحث عرض می کنم.

1/1. ناتوانی طب سلولی در پیشگیری از بیماری

(به عنوان شاخصه اصلی پیشرفت در حوزه پزشکی)؛ دلیل اول ضرورت طرح نظریه

نکته اول این است که با وجود تمام تلاش هایی که وزارت بهداشت در کشور ما انجام داده است، نمی توانیم ادعا کنیم که جامعه ما از نظر ابتلای به بیماری ها وضعیت مطلوبی دارد. مطالعه آمار دستگاه های مربوط به پزشکی کشور، نشان دهنده افزایش سالانه ابتلای به بیماری ها است. از باب مثال، هر سالی 500 هزار نفر به "سکته مغزی" مبتلا می شوند.⁽¹⁾

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1397

irna.ir/news/85282323

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1400

irna.ir/news/84396816

معاونت [وقت] تحقیقات وزارت بهداشت، دکتر رضا ملک زاده: بر اساس راهنمای بالینی جدید، این مطالعه («بار بیماری فشار خون در 195 کشور طی سال های 1990 تا 2015 ») پیش بینی می کند تعداد مبتلایان فشار خون، از 1.87 میلیارد نفر در سال 1990 به 3.5 میلیارد نفر در سال 2015 افزایش یافته باشد. شمار مرگ ها از 7.2 میلیون نفر در سال 1990، به 10.7 میلیون نفر در سال 2015 رسیده و به عبارتی، مرگ های ناشی از فشار خون در جهان طی 25 سال یاد شده، بیش از 48 درصد افزایش داشته است. تعداد مرگ های ناشی از فشار خون در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را در سال 1990، 381 هزار مورد اعلام کرد که با بیش از 70 درصد رشد در سال 2015 به 650 هزار مورد رسیده است. همچنین تعداد سال های از دست رفته عمر ناشی از این بیماری در منطقه ، بیش از 15 میلیون سال برآورد شده که نسبت به 1990، با 9 میلیون سال از دست رفته ، 66 درصد افزایش نشان می دهد

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)

irna.ir/news/82947453

مشاور [وقت] وزیر بهداشت حسن آقاجانی: 20 درصد کل جمعیت کشور دچار پرفشاری خون هستند که از این تعداد 9.2 درصد مربوط به جمعیت روستایی است.

خبرگزاری تحلیلی ایران (خبرآنلاین)، 1391

khabaronline.ir/news/246196

دکتر رضا ملک زاده معاون پیشین تحقیقات وزارت بهداشت: باوجود کاهش بسیار ناچیز نرخ مرگ استاندارد شده سنی ناشی از ایسکمیک قلبی (4 درصد) و سکته مغزی (یک درصد) طی سه دهه گذشته اما، مرگهای ناشی از فشار خون بالا، از بیش از 6 هزار به بیش از 18 هزار رسیده و سه برابر شده و سهم آن از کل علل مرگ های ناشی از بیماری های قلبی عروقی سه درصد افزایش یافته است! افزایش سه برابری مرگ های ناشی از فشار خون بالا درحالی است که نیمی از جمعیت ایران با رسیدن به سن 55 سالگی مبتلا به فشار خون بالا می شوند؛ نیمی از مبتلایان به فشار خون بالا از بیماری خود بی خبرند، تنها 50 درصد مبتلایان که از بیماری خود خبر دارند، فشار خونشان کنترل می شود و در بین افرادی که فشار خونشان کنترل می شود نیز، فقط

50 درصد کاملا درمان و فشار خونشان طبیعی می شود.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1399

irna.ir/news/84170167

مبتلای به "اوتیسم" داریم.⁽¹⁾

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1396

irna.ir/news/82587689

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1401

irna.ir/news/84929890

مشاور [وقت] وزیر بهداشت حسن آقاجانی: فقط 4 درصد مردم هیچ یک از عوامل خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را ندارند و 96 درصد آنها در معرض یکی از عوامل خطر بروز این بیماریها هستند. در دنیا 48 درصد عامل مرگ و میر مربوط به بیماریهای مزمن است و سالانه 17 میلیون نفر در دنیا بر اثر بیماریهای قلبی و سکته جان خود را از دست می دهند و طبق پیش بینی سازمان بهداشت جهانی تا سال 2015 این رقم به 64 میلیون نفر برسد که 20 میلیون نفر آنها دچار بیماری های کاردیووسکولار (قلبی و عروقی) هستند. او میزان مرگ و میر ناشی از بیماری های قلبی و عروقی در کشور را 171 در صد هزار عنوان کرد.

خبرگزاری تحلیلی ایران (خبرآنلاین)، 1391

khabaronline.ir/news/246196

دکتر رضا ملک زاده معاون پیشین تحقیقات وزارت بهداشت: بیماری های قلبی عروقی (ایسکمیک قلبی، سکته مغزی، فشار خون بالا و ...) از 30 سال گذشته تاکنون همچنان علت نخست مرگ و ناتوانی ناشی از بیماری ها در جهان و ایران هستند. بر اساس نرخ مرگ استاندارد شده سنی، سال گذشته به ازای هر 100 هزار ایرانی، 277 نفر جان خود را بر اثر بیماری های قلبی - عروقی از دست دادند سهم مرگ های ناشی از بیماری های قلبی عروقی در ایران از کل علل مرگ از 25 درصد در سال 69 به بیش از 44 درصد در حال حاضر افزایش یافته است. شمار مرگ های ناشی از بیماری های قلبی عروقی در 30 سال گذشته در ایران از 89 هزار و 211 به 173 هزار و 600 مورد رسیده و بیش از 2 برابر افزایش یافته است! 42 و 48 درصد از کل علل مرگ در مردان و زنان ایرانی طی سال گذشته ناشی از بیماری های قلبی عروقی بوده است؛ به طوری که بیش از 94 هزار مرد و بیش از 79 هزار زن در سال گذشته جان خود را بر اثر این بیماری ها از دست دادند. یسکمیک قلبی با 59 درصد (102 هزار)، سکته مغزی با 23 درصد (41 هزار) و فشار خون بالا با 10 درصد (18هزار)، در مجموع با سهم 93 درصدی، سه رتبه نخست را در بین علل مرگ های ناشی از بیماری های قلبی عروقی طی سال گذشته در ایران داشته اند که در طول سه دهه گذشته نیز رتبه های خود را به شکلی پایدار حفظ کرده اند. حدود نیمی از 380 هزار مرگ سالانه در ایران زودرس (زیر 70 سال) و خیلی زودرس (زیر 50 سال) است که سهم بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی از مرگ های زودرس، 32 درصد است. حدود 30 درصد ایرانی ها به دلیل سکته قلبی و 15 درصد به علت سکته مغزی فوت می کنند و این روند در حال افزایش است. 15 درصد ایرانی هایی که بر اثر سکته قلبی فوت می کنند، زیر 55 سال هستند! در مجموع، سن سکته قلبی در ایران 10 سال پایین تر از میانگین کشورهای اروپایی است. ایسکمیک قلبی با بروز 197 میلیون مورد، 9.4 میلیون مرگ (ازمجموع 18 میلیون مرگ کل بیماری های قلبی عروقی)، سکته مغزی با 101 میلیون مورد بروز یافته و 6.5 میلیون مرگ و فشار خون بالا با 18.6 میلیون مورد بروز یافته و 1.6 میلیون مرگ، پیشتاز مرگ های ناشی از بیماری های قلبی عروقی در جهان هستند که طی سه دهه گذشته با افزایش پیوسته مواجه بوده اند.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1399

irna.ir/news/84170167

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، 1401

isna.ir/news/1401072311886

به دلیل این روند افزایشی، سازمان بهداشت جهانی در اهداف 9 گانه ای که برای کشورهای دنیا تعیین کرده است هدف گذاری کرده است که شیوع دیابت را تا سال 2025 متوقف کند؛ زیرا به نظر می رسد ما نمی توانیم شیوع دیابت را کاهش دهیم؛ بنابراین فعلا هدف این است که نگذاریم از مقدار فعلی بیشتر افزایش یابد که البته همین هدف هم تاکنون در هیچ کشوری محقق نشده است و 10 درصد مردم بالای 20 سال مبتلا به دیابت هستند که یعنی بیش از 500 میلیون نفر در جهان به دیابت مبتلا هستند. روند به گونه ای است که پیش بینی می شود تا سال 2040 این آمار به 750 میلیون نفر برسد. تقریبا از هر چهار بیمار دیابتی سه نفر (73 درصد) از بیماری خود آگاه هستند؛ زیرا دیابت علامت دارد و افراد علامت دار به پزشک مراجعه می کنند. در عین حال آگاهی مردم هم نسبت به دیابت افزایش یافته است. از این بیماران شناخته شده حدود 65 درصد افراد تحت درمان هستند ولی فقط یک سوم آنها (30 درصد) قند خون کنترل شده دارند و یعنی از هر 3 بیمار دیابتی دو بیمار، قندخون تحت کنترل ندارد

هزینه درمان دیابت سالانه در دنیا نزدیک 1000 میلیارد دلار است. در ایران هنوز مطالعه جامعی در این رابطه صورت نگرفته است. تغییر سبک زندگی مهم ترین عامل است. حدود 50 سال قبل 75 درصد جمعیت در روستاها ساکن بودند و فعالیت های سنگین کشاورزی و دامپروری انجام می دادند که در واقع در عین حال که غذای سالم تری هم مصرف می کردند، کالری سوزی بیشتری داشتند، اما اکنون 75 درصد جمعیت در شهرها زندگی می کنند

پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، 1401

emri.tums.ac.ir/DMC2/Item/17453

روابط عمومی انجمن اطلاع رسانی دیابت( گابریک)، تعداد افراد مبتلا بیش از 7/5 میلیون نفر برآورد شده و آمار نشان می دهد حدود 25 درصد افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود اطلاع ندارند که آمار نگران کننده ای است.

خبرگزاری تحلیلی ایران (خبرآنلاین)، 1402

khabaronline.ir/news/1837930

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1402

irna.ir/news/85227605

دکتر رضا ملک زاده معاون پیشین تحقیقات وزارت بهداشت نسبت به افزایش 2 برابری ابتلا به سرطان گوارش در افراد جوان هشدار داد و گفت: در ایران طی چهار سال گذشته فقط 44 هزار مورد ابتلاء به سرطان روده بزرگ گزارش شده که در همین مدت افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ که زیر 50 سال بودند آمار آنها از 200 به 400 رسیده است.

آزمایشگاه تخصصی نوبل اصفهان، 1401

nobellab.com/fa-ir/blog/news/41800

دکتر محمد اسلامی جویباری فوق تخصص خون و سرطان: سرطان های دستگاه گوارش که معروف ترین آن ها سرطان مری و معده هستند، در شمال ایران اعم از شمال غرب، شمال و شمال شرق، بیش تر است. به طوری که بین 40 تا 45 در صد هزار نفر در استان گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل سرطان معده یا مری می گیرند.

مازندران با بیشترین آمار بیماری گوارشی در کشور را به خود اختصاص داده.

خبرگزاری تسنیم، 1401

.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/16/2656756

بیماری های مربوط به "مفاصل"⁽¹⁾

خبرگزاری فارس، 1396

farsnews.ir/news/13960905000764

دبیر انجمن جراحان ارتوپدی ایران محمد جواد مرتضوی گفت: سالانه حدود 50 هزار جراحی تعویض مفصل در کشور انجام می شود، در حالی که طبق بررسی های انجام شده ممکن است حدود 300 هزار نفر در سال به انجام این جراحی نیاز داشته باشند.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1398

irna.ir/news/83343992

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1400

irna.ir/news/84535940

رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران دکتر افشین استوارمی گوید: شکستگی لگن، شدیدترین نوع شکستگی ناشی از پوکی استخوان محسوب می شود و بسیار خطرناک است. به طوری که 20 تا 50 درصد افرادی که دچار شکستگی لگن می شوند، در همان 6 ماه تا یک سال اولِ بعد از شکستگی می میرند. تازه ترین آمار وزارت بهداشت حاکی از این است که بیش از 60 درصد افراد بالای 50 سال درگیر این بیماری هستند. آماری نگران کننده که می گوید؛ از هر 2 زن یک نفر و از هر 4 مرد یک نفر در سنین بالای 50 سال شکستگی ناشی از پوکی استخوان را تجربه می کنند. این آمار در بین افراد بالای 70 سال، حدود 80 درصد است؛ یعنی از هر 5 فرد بالای 70 سال، 4 نفر پوکی استخوان دارند. این در حالی است که بسیاری از زنان و مردان بالای 70 سال کمترین اطلاعی درباره این بیماری ندارند و حتی یک بار هم برای سنجش تراکم استخوان اقدام نکرده اند! 40 تا 42 درصد زنان بالای 60 سال و 37 درصد زنان بالای 50 سال دچار پوکی استخوان هستند. این سن وقتی از 75 سالگی می گذرد، به حدود 80 درصد می رسد. یعنی از هر 5 زن بالای 70 سال، 4 زن پوکی استخوان دارند و فقط یک نفر سالم است و این یعنی، این بیماری شیوع خیلی بالایی در کشورمان دارد. دوسوم بیماران مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود آگاه نیستند. درمجموع 24 درصد آقایان بالای 50 سال در ایران پوکی استخوان دارند. یعنی از هر 4 مرد بالای 50 سال، یک نفر به این بیماری مبتلا است.

تا 50 درصد مرگ و میرهای ناشی از شکستگی لگن در همان 6 ماه تا یک سال اولِ بعد از شکستگی اتفاق می افتد. یعنی احتمال مرگ کسی که در یک سال اول بعد از شکستگی لگن فوت کند، 20 درصد است که آمار بسیار بالایی محسوب می شود. نکته مهم دیگر این است که شکستگی لگن منجر به ناتوانی زیادِ فرد می شود. حدود 80 درصد این افراد بعد از شکستگی دیگر نمی توانند به آن سطح تحرک و فعالیت های بدنی قبل از شکستگی برگردند. 50 درصد آنها برای راه رفتن حتما به عصا یا کمک دیگران نیازمند می شوند. اصلا یکی از دلایل مرگ فرد، همین ناوتان شدن در تحرک بدنی است. از هر 2 مورد شکستگی مهره ها، یک مورد توسط فرد تشخیص داده نمی شود و بنابراین پیگیری هم نمی شود.

سایت خبری روزنامه همشهری، 1402

hamshahrionline.ir/news/799660

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، 1396

irna.ir/news/82642001

به گزارش خبرنگار اجتماعی فارس: یش از نیم میلیون نفر در کشور به روماتیسم ستون فقرات مبتلا هستند و این آمار در حال رشد است. این در حالی است که بسیاری از مردم و حتی پزشکان آن را با کمردرد اشتباه می گیرند و بسیاری افراد با تشخیص اشتباه درمان غلطی را دریافت می کنند. البته آمار دقیقی از میزان ابتلا به این بیماری در کشور وجود ندارد ولی آمار در ایران هم نزدیک به همین میزان است. وی معتقد است: سن شروع این بیماری 18 تا 20 سالگی است. در این سن علائم این بیماری شروع می شود و به وجودآمدن این علائم در سنین بالای 40 سال بسیار نادر است. مردان 9 برابر زنان به این عارضه مبتلا می شوند.

خبرگزاری فارس، 1388

farsnews.ir/news/8806091282

در این حوزه افزایش پیدا کرده است؛ البته "رشد بیماری ها" در حوزه های مذکور، امری جهانی است و متأسفانه ادعای "طب مدرن" مبنی بر کنترل "بیماری های مسری" نیز با وقوع داستان "کرونا" با یک علامت سؤال بزرگ روبرو شد.⁽¹⁾

نکته اول عرائض بنده این است که دلیل "افزایش بیماری ها"، هم در حوزه "بیماری های مزمن" و هم "بیماری های مسری" در سطح کشور و جهان چیست؟ این سؤالی است که همه باید به آن بپردازند و پاسخ جدی به آن بدهند. ما نمی توانیم به سادگی از کنار این پرسش عبور کنیم و خدای ناکرده آن را کم اهمیت تلقی کنیم.⁽¹⁾

پیشگیری هم در نزد ما و در تفکر ما "پیشگیری توصیه ای" نیست؛ ساختار حیات یک جامعه باید ضد بیماری و محقق کننده پیشگیری باشد. هر بخشی را که در حیات اصل می دانید باید آن بخش پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشد؛ مثلاً اگر بخشی از حیات "معماری" جامعه است، بنابراین شما باید اقدامات ضد بیماری در "معماری" را شرح دهید و بر تحقق آن نظارت داشته باشید. اگر می گویید بخشی از حیات، "الگوی تغذیه جامعه" است؛ بنابراین "الگوی تغذیه" باید پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشد. اگر می گویید که بخشی از حیات، "مشاغل جامعه" است؛ بنابراین مشاغل همه باید پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشند و بقیه بخش های حیات [هم به این شکل باید باشد.] بنابراین ما معتقد هستیم که "پیشگیری" با "توصیه" محقق نمی شود؛ بلکه همه اجزای ساختار حیات انسان باید دارای پیوست پیشگیری باشد.[2] بنابراین نظریه مادر [حوزه سلامت]، در نقشه الگوی پیشرفت اسلامی، [نظریه] پیشگیری ساختاری از بیماری (و نه پیشگیری توصیه ای) است.

مکتوب طبیب مشاور نیروهای مسلح ص 7 الی 11، 20 بهمن 1400، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4073

نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری شامل سه حوزه اساسی است. حوزه تعریف شامل: مبانی نظری: دارای 4 پرسش (چگونگی روش تحقیق، چیستی خاصیت اشیاء عالم، اثر روابط انسانی بر حوزه سلامت و اثر اسماء الهی بر حوزه سلامت) و تعاریف پایه (تعریف حیات به عنوان مهم ترین مفهوم پایه زندگی انسان بنابر منشا و مفاهیم پایه و تقویت حیات، پیشگیری به عنوان زمینه سلامت (شامل 9 محور) و درمان به عنوان مدیریت ابرمتغیرهای حیات)، حوزه تصویر شامل راهبردهای اصلی پیشگیری و درمان (مفاهیم و تدابیر): دارای 5 پرسش (الگوی تحلیل بیماری (پاتولوژی)، گزارش از کارکردهای اندام (اندام شناسی)، الگوی تحلیل و تجویز دواء (فارماکولوژی)، چگونگی ارتقاء سطح ایمنی بدن (ایمونولوژی) و چیستی غذا)، حوزه تصمیم شامل مدیریت و سیاست گذاری: دارای 5 پرسش (انواع نسخه های سه گانه (درمان، مشاور و موازنه) به عنوان ابزار ترمیم و احیای ساختار پیشگیری، نظام ارزشی مشاغل (کراهت ارتزاق از حوزه طب)، چرایی عدم ارتقاء اطلاعات تغذیه و سلامت، سند تحول در نظام سلامت) و حمام چهارمزاجی جایگزین بیمارستان های کنونی) است.

اساسی ترین و مهم ترین مفهوم پایه حوزه سلامت و بالتبع نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری، مفهوم حیات است که تعریف پیشگیری و درمان نیز وابسته به تعریف مفهوم حیات است. در این نظریه، مفهوم حیات انسان بنابر 3 محور بارتعریف شده است: منشاء (آب)، مفاهیمِ پایه (نفس، مزاج، قلب، عرق و دم) بنابر مفهوم مادر مزج اختیاری و مفاهیم مرتبط (تقدیر، رزق، عرش و...)، تقویت و تکمیل حیات (عوامل اصلی سلامت بدن) بنابر قلب دارای هدایت (عامل ایجاد تعادل در طبایع)، تنظیم روابط انسانی (عامل عدم اختلال در ابعاد رزق و تقدیر الهی)، عاقبت اندیشی و تصمیمات 11گانه (عامل بهینه کننده نفس) و شناخت ساختار عملکرد ملائکه و اجنه.

مفهوم پیشگیری ساختاری (به عنوان روش اجرای تقویت حیات و زمینه سلامت) را بر اساس زیرساخت های 9گانه هدایت (عامل هدایت در قلب، دریافت رزق و تقدیر الهی) ذیل اختیار انسان تعریف می کنیم.

مفهوم درمان را نیز بر اساس مدیریت ابرمتغیرهای حیات مانند مزاج، قلب و رزق تعریف می کنیم.

تفصیل بحث را در مکتوب نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری بخوانید.

دوستان وزارت بهداشت دعوت کنم تا صدها همایش تخصصی در پاسخ به این پرسش برگزار شود، جلسه موفقی را با شما داشته ام؛ اما اگر مانند وضع کنونی ما به هر دلیلی این سؤال جدی گرفته نشود و [حتی] بعضی اوقات با شیطنت رسانه های ضدانقلاب این موضوع تحقیر می شود، [آینده مطلوبی در این حوزه نخواهیم داشت].⁽¹⁾

انتقال از متن

یکی اینکه آمار بیماری ها در کشور درحال افزایش است و مردم ما از حیث سلامت -خصوصا در حوزه بیماری های مُزمن- وضعیت خوبی ندارند. دلیل دیگری که ما را مجاب می کند راجع به وضعیت نامناسب حوزه سلامت کشور گفتگوهای جدی داشته باشیم، تسلط بی چون وچرای سازمان WHO بر بخش سلامت کشور است. متاسفانه پیام انقلاب اسلامی توسط وزارت بهداشت دریافت نشده است! خیلی از شخصیت ها و نهادهای کشور، متوجه شده اند که فواید "نفی سبیل" چیست و عوارض تبعیت از سازمان های بین المللی کدام است؛ ولی مجموعه مصاحبه ها و اَسناد و پروتکل هایی که در کشور محترم جمهوری اسلامی درحال اجراست، نشان دهنده یک تقلید گسترده و یک وابستگی فکری گسترده به سازمان یهودی و صهیونیست بهداشت جهانی است. ما جدّاً نگران هستیم و فکر می کنیم چالش های خطرناکی مثل چالش "کنترل جمعیت" که الان ضررش بر همه ما واضح شده است، در حوزه های دیگر هم در حال تحقق است. منتها به دلیل طمأنینه و آرامشی که بر علمای طب اسلامی در حوزه علمیه قم و سایر بلاد حاکم است، فضای انتقاداتمان را به وزارت بهداشت جمهوری اسلامی، یک فضای استدلالی و پر از برهان قرار داده ایم. امیدوارم پیام متانت مجموعه "پژوهشگران طب اسلامی" توسط "فرهنگستان علوم پزشکی ایران" و "وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران" و "کمیسیون بهداشت مجلس"، دریافت شود و در آینده شاهد گفتگوهای جدی در حوزه سلامت و وضعیت مطلوب سلامت در کشورمان باشیم.»

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب برنامه فقهی سلامت قلب و عروق، ص2 و 3

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4219

«شما می بینید که عمده خدماتی که وزارت بهداشت و درمان ارائه می دهد، خدمات حوزه "درمان" است؛ [مانند اینکه:] دارو تجویز می کند، تخت بیمارستانی تجهیز می کند، بیمارستان می سازد. چرا وزارت بهداشت دائماً خدمات حوزه درمان را افزایش می دهد؟ علتش این است که ساختار نظام اجتماعی ما به عوامل ایجادکننده سلامت بی توجه است. البته بعضی، بحث که به اینجا می رسد می گویند که: «وزارت بهداشت عمداً این کار را می کند!»؛ ولی من همیشه گفته ام که: شخصیت هایی که در وزارت بهداشت ما هستند، بری از تهمت اند. نمی دانند و علمش را ندارند که ساختار نظم اجتماعی را مبتنی بر توصیه های سلامت بازسازی کنند. شما مطمئن باشید وزیر بهداشت فعلی جمهوری اسلامی یا وزرای بهداشت و سایر شخصیت هایی که در "فرهنگستان علوم پزشکی"[2] هستند، اینها اگر علم و اطلاعات کافی را در این حوزه داشتند، حتماً اقدام می کردند. من با این بحث ها خیلی موافق نیستم که وقتی ما می دانیم فرهنگستان علوم پزشکی به لحاظ سواد در این مسئله دچار نقصان است، مسئله را جور دیگری واگویه کنیم و خدایی نکرده بحث را به دعوا تبدیل کنیم. دلسوزی طبقه پزشکان، پرستاران و سیاست گذاران حوزه سلامت کشور برای ما واضح است. حالا چرا با وجود اینکه این دوستان دلسوز هستند، دائماً ساختار اجتماعی ما درحال تولید بیماری است؟! علامتش هم این است که تقریباً همه انواع بیماری ها در جامعه ما در حال گسترش است.[2]

چرا ضمن این دلسوزی، این همه بیماری تولید می شود؟ پاسخش از نظر ما این است که سواد پزشکی نوین دچار نقصان است که قدرت پیشگیری ندارد و قدرت جلوگیری از بیماری ها را به پزشکان ما نمی دهد. شما در 40سال گذشته، وقتی گفتگوهای وزرای بهداشت و نشست های تخصصی را پیگیری می کنید، می بینید در حد اجمال به مسئله "پیشگیری از بیماری" پرداخته شده است. بله؛ اسمش می آید امّا در عمل چیزی نمی بینیم. ما این عبارت معروف بدون مغز را زیاد از سیاست گذاران حوزه سلامت می شنویم که می فرمایند: «پیشگیری بهتر از درمان است»؛ ولی آدم وقتی مجموعه قوانین کشور را بررسی می کند و عملکردها را می بیند، مشاهده می کند که "سیاست گذاریِ پیشگیری" در کشور تفصیلی نیست. از جمله نتایج آن هم این شده است که همه انواع بیماری ها در جامعه ما گسترش پیدا می کند و جامعه ما را با چالش روبرو می کند. این اساس بحث ماست.»

مکتوب طبیب مشاور نیروهای مسلح ص 2 و 3، 20 بهمن 1400، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4073

«با مردم راجع به اصلاح رفتارهای اصلی زندگی شان باید صحبت شود. بخش عظیمی از پیشگیری، اطلاع رسانی به مردم است. این را وزارت بهداشت باید انجام بدهد. قبلا هم عرض کردم، اگر فقر دانشی دارند ما در حوزه علمیه قم آمادگی داریم دانش اهلبیت: را به دوستان منتقل کنیم که آنها بتوانند با مردم صحبت کنند.»

مکتوب طبیب مشاور مغز و اعصاب و حافظه، ص 211، 24 تیر 1402، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/5975

«دولت در طرح تحول سلامت برای تحقق پوشش همگانی سلامت و تأمین سایر هزینه های وزارت بهداشت و درمان -در فاصله سالهای 1392 الی 1397- 225 هزار میلیارد تومان بودجه تعریف نمود؛ که 198 هزار میلیارد آن تحقق یافته است. ( مژگان خانلو سخنگوی ستاد بودجه؛ سازمان برنامه و بودجه در مصاحبه با خبرگزاری فارس/ 11 دی ماه 1397) علی رغم اجرای این طرح پر هزینه و پر حاشیه وضعیت سلامت در ایران بهبود نیافته است و گسترش بیماری های دیابت، سرطان و بیماری های قلبی و عروقی و... نمونه ای ملموس از ناکارآمدی برنامه های وزارت بهداشت و درمان در کاهش بیماری ها است.(به طور کلی در ایران، در سال 1990 حدود 48 درصد از کل موارد مرگ، ناشی از بیماری های مزمن غیرواگیر بوده اند که این نسبت در سال 2016 به حدود 80 درصد رسیده است./ دکتر رضا ملک زاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت (25 آذر 1396) در تشریح نتایج مطالعه جهانی سالانه از روند سلامت در جهان Global burden of diseases study 2016 ) در "نقشه الگوی پیشرفت اسلامی" برای بهبود اوضاع سلامت مردم -در کوتاه مدت- پیشنهاد شده است که دو طرح طَیِّبات و لُقمان در برخی مناطق کشور پیاده و نمونه سازی شوند. در طرح طَیِّبات؛ چرخه تولید نان، نمک، روغن، شیر، گوشت و شرینی جات بر اساس استانداردهای غذای طَیِّب باز تعریف می شود و نتیجه قطعی این اقدام، کاهش بخش قابل توجهی از بیمارهای فعلی خواهد بود. همچنین در طرح لُقمان؛ پیشنهاد داریم که وزارت بهداشت ودرمان نسخه های مکاتب طبی مختلف برای درمان بیماری های شایعی مانند یبوست و سرطان روده، فشار خون و بیماری های قلبی و عروقی، دیابت، پوکی استخوان و ناباروری را در چند نمونه آماری مشخص با یکدیگر مقایسه کند. اجرای دو طرح طَیِّبات و لُقمان قوت کاربردی مکاتب طبی مختلف در تأمین سلامت را روشن خواهد نمود. البته در میان مدت باید اولویت راهبردی "وزارت بهداشت و درمان" از "پوشش همگانی سلامت" و اهتمام بر درمان، به گسترش و اجرای پروتکل های پیش گیری ساختاری تغییر یابد. توضیح بیشتر آنکه پیش گیری ساختاری، در تصویر ساختار پیش گیری، زمینه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مطرح در بخش سوم سند توسعه پایدار 2030 (سند سلامت) را از حیث معنائی و برنامه ای ارتقاء داده و ساختار پیش گیری را بر اساس "ساختار عوامل مؤثر بر حیات" به صورت استظهاری و فقهی تعریف کرده است. (رجوع شود به نظریه پیشگیری ساختاری)

با افزایش هزینه های بخش سلامت و ساخت بیمارستانهای جدید نمی توانید سلامت مردم ایران را ارتقاء دهید. تأکید می کنم که باطن کثیف ایده هائی مانند پوشش همگانی سلامت، تجارت پر سود دارو و تجهیزات پزشکی در ایران است».

حجت الاسلام علی کشوری، 9 بهمن 1397، قم، وبگاه فقه نظام

m-hedayat.blog.ir/1397/11/10

«مطابق با سیاست های ابلاغی آیت الله خامنه ای در حوزه سلامت (18 -1-1393) -کاهش سهم مردم از هزینه های درمان تا آنجا که بیمار جز رنج بیماری، دغدغه و رنج دیگری نداشته باشد- وظیفه ی مهم وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و سایر دستگاه های کشور بوده است. اینک و بعد از 10 سال از ابلاغ این سیاست ها، سهم بیمار از هزینه های بیماری -مطابق برخی از گزارش ها- بیش از 40 درصد هزینه های یک بیماری است و علت اصلی تحمیل این هزینه سنگین به بیمار، هزینه های سنگین بخش تجهیزات پزشکی (مانند تجهیزات تشخیصی) و هزینه های ساخت دارو و برخی امور دیگر است! درباره روش کاهش هزینه های حوزه سلامت نکاتی را طرح می کنم: نکته اول اینکه: کارشناسی موجود؛ راه کار اصلی کاهش هزینه های بیمار را در حمایت های بیمه ای از بیماران معرفی می کند و از ایده مترقی "کاهش هزینه های تمام شده نظام سلامت" کمتر یاد می کند! معمولاً تحقق ایده اول (کاهش هزینه های بیمار از طریق حمایت های بیمه ای موثر) در همه دنیا با مانعی به اسم عدم تحقق منابع دولتی و افزایش قیمت تمام شده داروها مواجه می شود و لازم است تا راه حل دوم را -که امکان تحقق بیشتری دارد- پی گیری کنیم! نکته دوم آنکه: ایده مترقی "کاهش هزینه های تمام شده نظام سلامت" در مقام اجرا وابسته به دو موضوعِ: 1- پذیرش تحول در نظام پیشگیری از بیماری و 2- پذیرش تحول در نظام درمانی کشور است و اجرای سیاست های جدید در این دو حوزه، هزینه تمام شده نظام سلامت را کمتر و بالتبع هزینه های پرداختی توسط بیمار را کاهش می دهد. نکته سوم اینکه: تحول در نظام پیشگیری از بیماری 9 سیاست زیرساختی را شامل می شود؛ که مهمترین آنها آموزش "الگوی صحیح انعقاد نطفه" و "اجرای الگوی جدید مراقبت های دوران بارداری" و پذیرش "تحول در الگوی تغذیه مردم" است. تغییر در الگوی انعقاد نطفه و اجرای الگوی جدید مراقبت های بارداری از پیدایش بیماریهای خاص، بیماریهای صعب العلاج و بیماریهای مادرزادی جلوگیری می کند (رجوع شود به بسته فقهی طبیب مشاور در حوزه انعقاد نطفه و مراقبت های بارداری) همچنین تحول در الگوی تغذیه مردم بر اساس الگوی مزاجی (و نفی ارزیابی غذا بر اساس مولکولهای زیستی) عاملی برجسته در مهار بیماریها و بالتبع کاهش هزینه های تمام شده نظام سلامت محسوب می شود. (رجوع شود به الگوی فقهی ارزیابی غذا در مقایسه با کُدکس آلیمنتاریوس) نکته چهارم آنکه: مطابق گزارش های کارشناسی، علت اصلی افزایش هزینه های یک بیمار، قیمت بالای ساخت و نگهداری تجهیزات تشخیصی و قیمت بالای تولید و نگهداری داروهای مبتنی بر مفهوم معیوب "ماده موثره" است. برای کاهش این هزینه ها، جایگزین کردنِ تدریجی "الگوهای تشخیصی طبع پایه" و "تجویز دواهای 8 بخشی شئ پایه"، راه کار اصلی محسوب می شود!».

حجت الاسلام علی کشوری، 18 فروردین 1401، قم

m-hedayat.blog.ir/1401/01/18

البته این اختصاصی به ایران ندارد و پزشکان تمام دنیا بر "معادلات حوزه پیشگیری از بیماری" مسلط نیستند. اگر غیر از این بود، باید تا الآن کارنامه موفقی را در زمینه پیشگیری از بیماری مطرح می کردیم. [شاهد این مدعا] آمارهایی است کهWHO در زمینه های مختلف افزایش بیماری ها منتشر می کند که نشان دهنده یک چالش جدی است.⁽¹⁾

1/2. برتری طب اسلامی در مفاهیم پنج گانه پزشکی نسبت به طب سلولی

اشاره

نکته دوم این است که ما در حوزه علمیه قم، به خاطر اعتقاد به لزوم بازتعریف این مفاهیم [طب]، نقد [مبانی و] کتاب های مرجع حوزه پزشکی را آرام آرام شروع کرده ایم.⁽¹⁾

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب معرفی پروتکل های فقهی مدیریت کرونا، 10 شهریور 1400، قم

m-hedayat.blog.ir/1400/06/11

1/3/1. نقد در حوزه روش تحقیق پزشکی؛ اولین نقد مبنایی به طب سلولی

بنده در زمینه "روش تحقیق پزشکی" معتقدم که اشکال اصلی پزشکی سلولی به همین مسئله روش تحقیق مربوط می شود که چالش های فراوانی دارد. ⁽²⁾

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب طبیب مشاور، 20 بهمن 1400، اصفهان

m-hedayat.blog.ir/1400/11/21

چقدر انسان اِشراف اطلاعاتی دارد؟ چقدر انسان قدرت تحلیل دارد؟ اشیاء عالم را چقدر می شناسد؟ ویژگی های بدن را چقدر می شناسد؟ همه قبول داریم که انسان ها نسبت به این مسائل به نحو محدود اطلاعات دارند. حالا این انسانِ محدود شروع به حدس زدن می کند که مثلا متغیر "الف" با متغیر "ب" مرتبط هست یا نیست؟ یا مثلا فرضیه این است که چه نسبتی بین ناخن و رنگ دانه هایپوست وجود دارد؟ این مثلا فرضیه تحقیق است که تصادفاً این فرضیه تحقیق را از روایات گرفته ایم؛ چون وقتی شما ناخن های خود را کوتاه می کنید، پوست شما اصطلاحا دچار پیسی (لکه های سفید) نمی شود. این کلام را چون امام معصوم فرموده است؛ ما آن را مبنای تحقیقات قرار می دهیم.

منتها در روش تحقیق موجود، فرضیه از حدس انسان های معمولی ایجاد می شود. انسان های معمولی یعنی انسان هایی که اِشراف به مجموعه خلقت ندارند. ولی بحث در روش تحقیقِ ما چگونه است؟ به این صورت است که ما گزاره هایی که بر روی آن بحث می کنیم را از گزارش های خالق می گیریم. یعنی مجموعه عالم هستی یک خالقی دارد و یک گزارش هایی را راجع به مخلوقات در قالب کتاب خدا و قالب روایات به ما داده است؛ ما حرف اول پژوهش و تحقیق را از این آیات و روایات - یعنی از کسانی که به عالم خلقت اشراف دارند - اخذ می کنیم. مثلا فرض کنید بنده اگر بخواهم با حدس خودم تحقیقات را شروع کنم؛ در یک سالی به دنیا آمده ام و در یک سالی هم از دنیا خواهم رفت، نه سال قبل از تولد خود را دقیق می شناسم و نه بعد از آن را، و بسیاری از اطلاعاتِ دوره ای که در آن زندگی کرده ام را هم ندارم. در یک جمله: انسانِ معمولی اشراف به یک مساله ندارد؛ لذا حدس او "ظن" است و "ظن" برای دستیابی به حقیقت مسیر درستی نیست و «لا یُغْنی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً (یونس 376 و نجم 28)». انسان اگر بر مبنای ظن عمل کند به حق دست پیدا نمی کند. سوال ما از روش تحقیق موجود این است که چرا فرضیه شما مبتنی بر حدس است و حدس، ظن است و امکان دارد که خطا محاسبه کرده باشید و حدس زده باشید. و این امکان هم یک امکان عقلایی جدی است. اگر حدس های تحقیقات پوزیتویستی دقیق بود، ما در تمدن مدرنیته اینقدر تالی فاسد نداشتیم. مثلا فرضیه ای می سازند راجع به شوینده ها و می گویند از فلان مواد برای شوینده استفاده کنید؛ بعد می بینیم که اگزما و حسایت های پوستی دارد افزایش پپدا می کند. یعنی فرضیه شان کمک نمی کند به اینکه اثر آن شوینده را روی پوست درست محاسبه کند و فرضیه دقیقی باشد؛ بلکه غیردقیق است و برای بشر مشکل درست می کند. پس این یک مساله است.

من در همان موقع هم که در دوران تراریخته ها بحث می کردیم؛ مرحوم آقای قره یاضی به من می گفت که شما کجا درس خوانده اید؟! راست هم می گفت؛ من خیلی درس های پوزیتویستی نخوانده ام؛ نه به این معنا که کتاب ها و نظریات اصلی آنها را نمی دانیم، ولی واقعا تمرکز ما بر این نبود که برویم کمبریج (Cambridge) و استنفورد (Stanford) و ماساچوست (Massachusetts) درس بخوانیم؛ ما در قم درس خوانده ایم. ولی من به ایشان می گفتم که اگر روش تحقیق بنده با شما یکی باشد؛ اشکال شما وارد است. یعنی اگر شما بگویید که چرا با یک روش تحقیقی که درسِ آن را نخوانده اید در مورد تراریخته ها اظهارنظر می کنید؟! [این اشکال شما وارد بود]. ولی اشکال ما که به این صورت نبود، ما بنابر روش تحقیق خودمان به تراریخته اشکال می کردیم. بنابراین یک دانشمند با روش تحقیق "الف" هیچ وقت نمی تواند به یک دانشمند دیگری با روش تحقیق "ب" اشکال کند. بحث علمی این است که بروند راجع به روش تحقیقشان با یکدیگر صحبت کنند. اگر توانستند در روش تحقیق، مشکل "ظن" را حل کنند؛ در اینصورت ما می توانیم با یکدیگر گفتگو کنیم. وگرنه دو دستگاه علمی متفاوت می شود. بنده همیشه به آقایان به صورت ساده می گویم: «قم یا ماساچوست (Massachusetts)؟ کجا می خواهید درس بخوانید؟» خب؛ تفاوت قم با ماساچوست، ابتداءاً تفاوت در روش تحقیق است. یعنی ما در قم یک روش تحقیق دیگری برای مطالعه عالم داریم. ولی دانشگاه استنفورد و کمبریج و M.I.T یک روش تحقیق های دیگری دارند. بنابراین طبیعی است که وقتی روش تحقیمان متفاوت شد، به دو خروجی و نتیجه متفاوت برسیم. پس این بحث اول است که باید راجع به آن گفتگو کنیم. »

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب واکسن و طرح جایگزین، ص 6 الی 8

کانال الگوی پیشرفت اسلامی-ایتا

eitaa.com/olgou4/3646

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب روش تحقیق فقهی در حوزه ی پزشکی در مقایسه با روش تحقیق تجربی، ص 8

eitaa.com/olgou4/3863

برای اطلاع بیشتر درباره "روش تحقیق فقهی" به مکتوب "روش تحقیق فقهی در حوزه ی پزشکی در مقایسه با روش تحقیق تجربی" و به عنوان روش تحقیق فقهی به عنوان یکی از مبانی نظری در مکتوب"نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری" مراجعه نمایید.

1/3/2. نقد در حوزه پاتولوژی؛ دومین نقد مبنایی به طب سلولی

ما در زمینه پاتولوژی به کتاب "پاتولوژی رابینز (Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease) "⁽¹⁾اشکالاتی را مطرح کرده ایم. خلاصه آن اشکالات هم این است که "منشأ بیماری ها" را "اختلالات سلولی" نمی دانیم.⁽²⁾

مکتوب تبیین الگوی فقهی تحلیل بیماری مورخ 29 شهریور 1400، ص 15 الی 17

پایگاه کتابخانه مدرسه هدایت در پیامرسان ایتا

eitaa.com/ketab_olgou/106

است و منشأ بیماری را باید در جای دیگری جستجو کرد؛⁽¹⁾

ببینید بحث را از یک جای دیگری شروع کردیم؛ یعنی: تری، خشکی، گرمی و سردی از طریق چهار عضو رئیسه بر همه اعضاء تاثیر گذاشته و درون آن اعضاء اتفاقاتی افتاده است؛ ولی ریشه اش به این اتفاقی که الان تحلیل کردم برمی گردد. بنابراین پاتولوژیست ها اشتباه می کنند که می گویند: «اختلال از سلول شروع شده است»، بلکه تحلیل صحیح آن است که: «اختلال به سلول ختم شده است». از غلبه سردی، گرمی، تری و خشکی بحث شروع شد. سپس این چهار عضو رئیسه بقیه اعضاء را به چالش کشیده اند، آنها هم درونشان به چالش کشیده شده است. یک مسیر برعکسی را ما در الگوی تحلیل بیماری داریم. آقایان از نتیجه بحث شروع می کنند مثلاً وقتی می خواهند تحلیل های ساختاری پاتولوژی شان را مطرح کنند. شما می دانید یک بحث مهمی در پاتولوژی پوزیتویستی است به اسم تغییرات مرفولوژیک (Morphology)[1] که به صورت ساده یعنی: ساختار یک سلول دچار تغییر شده و دیگر ساختارش ساختار طبیعی نیست. ما در اینجا می گوییم که: این تاثیر از غلبه سردی یا از غلبه گرمی یا از غلبه خشکی ایجاد شده است. بله؛ ما هم قبول داریم که تغییرات مرفولوژیکی و مرگ سلولی اتفاق می افتد، فرآیند های بازگشت ناپذیر در سلول اتفاق می افتد. ولی بحث ما بر سر این است که: ریشه این تاثیرات، درون خود سلول و اتاقک کوچک نیست؛ بلکه تحت تاثیر جوارح اربعه اتفاق افتاده است. البته اگر بعداً این بحث تکمیل کردم خواهم گفت که قلب بر جوارح اربعه و سایر جوارح تاثیر دارد.[1]

الان وقت توضیح دادن آن را نداریم.

در جدول دوم تاثیر اعضاء اربعه (یعنی: طحال، عروق، معده و کیسه صفرا) را بر سایر اعضاء بحث می کنیم، یعنی می توانی تاثیر این چهار عضو را بر کلیه هم بحث کنیم، بر قلب هم بحث کنیم. چون اینها محل تری و خشکی و سردی و گرمی هستند. بنابراین در نهایت طب اهل بیت علیهم السلام به چهار وصف برگشت و کار را برای بشر راحت کرد. این چهار وصف را من به بیان سیستمی می گویم: اهل بیت علیهم السلام برای علاج بیماری ها به ما چهار ابر متغییر را پیشنهاد داده اند؛ هر کس این چهار ابر متغییر را در بدنش مهار کند، می تواند همه تاثیرات ساختاری و سلولی و فرآیند های درون سلول و فرآیندهای بافتی و... را مدیریت کند. چون بالاخره قبول داریم بدن یک موجود به هم پیوسته است و نمی توانید به نحو انتزاعی راجع به آن بحث کنید. در عمل هم که کارآمدی های طب اسلامی معلوم و مشخص است، و ناکارآمدی های WHO هم همان عناوین بیماری هایی است مثل فشار خون که در ایران سالانه صد هزار کشته می گیرد.[1]

شما نمی توانید فشار خون را سلول پایه تحلیل کنید، در حالی که ما با بحث و تحلیل غلبه دم آن را حل می کنیم و همه آن ناکارآمدی ها را جبران می کنیم. پس اگر بحث و نزاع ما تئوریک و نظری است؛ نحوه مطالعه پیشنهادی ما این است. اگر بحث در کارآمدی است که حالا مثلاً شما به یک روستایی رفته اید و مادر بزرگ شما در آن روستا زندگی می کند، به شما می گوید: پسرم زمستان است این غذا های گرم را بخور. او نمی تواند تحلیل این کار خودش را بیان کند، ولی اثرش را پنجاه سال در زندگی اش دیده است. بالاخره WHO و پوزیتویست ها باید تعیینِ تکلیف کنند که چطور می خواهند با ما بحث کنند».

مکتوب الگوی فقهی تحلیل بیماری، ص 26 الی 29، 6دی 1399، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/3022

مکتوب تبیین "الگوی فقهی تحلیل بیماری" در مقایسه با پاتولوژی پوزیتیویستی مورخ 6دی 1399

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/3022

مکتوب تبیین الگوی فقهی تحلیل بیماری مورخ 29 شهریور 1400

پایگاه کتابخانه مدرسه هدایت در پیامرسان ایتا

eitaa.com/ketab_olgou/106

مکتوب تبیین " گزارش معرفی پروتکل های فقهی مدیریت کرونا - ویرایش دوم"، مورخ 10 شهریور 1400

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/3391

مکتوب تبیین "پروتکل های فقهی مدیریت انواع آبله"، مورخ 16 خرداد 1401

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4416

1/3/3. نقد در حوزه فارماکولوژی؛ سومین نقد مبنایی به طب سلولی

در حوزه "فارماکولوژی" و تولیددارو نیز سه اشکال عمده را به کتاب "فارماکولوژی کاتزونگ" مطرح کرده ایم.⁽¹⁾

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب الگوی فقهی تحلیل و تجویز دواء، ص175، 30 مرداد 1401، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4562

در حوزه دارو به دانش انبیاء علیهم السلام مراجعه کنید، [خواهید دید که] یازده نوع دارو معرفی شده است که تقریباً به نیمی از آن داروها کم توجه هستیم.⁽¹⁾

برای مطالعه تفصیلی این انواع دواء به مکتوب الگوی فقهی تحلیل و تجویز دواء، 30 مرداد 1401، اصفهان مراجعه نمایید.

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4562

وقتی نسخه پزشک را جلوی من می گذارند. (نسخه پزشکان را حتی اگر بد خط هم هستند، نگاه می کنم نسخه های اطباء خودمان را می گذارند، بعد نگاه می کنم که اینها همیشه از دو نوع دارو استفاده می کنند. درحالی که در روایات چیزهای دیگری هم هست. نسخه نویسی های مان خیلی اشکال دارد. این داروهایی که دوستان تجویز می کنند اگر که نگاه بکنید، همیشه دو یا سه نوع دارو بیشتر نیست.

زحمتی بکشید از روی آمار سازمان غذا و دارو، داروهای پرمصرف ایران را پیدا بکنید. برای چه چیزی این داروها پرمصرف شده اند؟ برای اینکه تمام اطباء این داروها را تجویز می کنند. (مدیون هستید که اگر فکر کنید تجارتی پشت این قضیه هست؟! اصلاً این فکر را نکنید!!!!) نمی شود که ما در مورد این اشکالات بحث نکنیم. می بینید که از چند نوع دارو همه افراد مصرف می کنند. چند شرکت هم همیشه این داروها را تولید می کنند. خب آن وقت به ما می گویند در ایران دیگر مافیای دارو وجود ندارد. حالا ما می خواهیم این موارد را نقد بکنیم. می گوییم که دارو، عمده آن نیازی نیست پول پرداخت شود. مثلاً داروهای ما برای کرونا شاید با پنجاه هزار تومان یا کمتر برطرف می شود و مسئله این بیماری حل وفصل می شود؛ بعد شما می خواستید یک داروی رمدسیویر تهیه بکنید، این اواخر قیمتش به هفتصد هزار تومان هم رسیده بود. چرا باید این گونه باشد؟ به خاطر اینکه اطباء، ساختار دوا و دارو را ناقص می بینند. ما هم به این بلا مبتلا می شویم. من می بینم که دوستان خودمان هم می گویند: داروهای مفرد، داروهای جامع. بعد جامع ها را هم ما می سازیم. یک دفعه ممکن است که برای ما هم بازاری درست بشود. این داروهای جامع برای زمانی است که غلبه بیماری ایجاد شده است. عمده داروهایی که ما داریم، حضرت; می فرمایند: تا زمانی که غلبه بیماری ایجاد نشده است، اصلاً دوا مصرف نکنید. یعنی ما باید عدم مصرف دوا را ترویج بدهیم. مگر اینکه فرد در حالت غلبه بیماری باشد که آن یک بحث دیگری است. یا بعضی از داروهای دیگری که باید در موردشان بحث کنیم. این هم یک ساختار دیگری است».

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب مفهوم شناسی جامع طب اسلامی، 18 آذر 1400، قم

کتابخانه مدرسه هدایت

eitaa.com/ketab_olgou/107

«می خواهیم این بحث را مطرح کنیم که چند دسته شیء وجود دارد که اینها بر سلامت مؤثر هستند؟ باز این از آن سؤالاتی است که تحقیقات را گسترش می دهد. مثلا فرض بفرمایید اگر شما معتقد باشید که فقط خوراکی ها بر مسئله سلامت مؤثر است پس تحقیقات خود را بر روی خوراکی ها متمرکز می کنید. اما اگر مثلا معتقد شدید که محیط زندگی هم بر حوزه سلامت مؤثر است بنابراین برای تأمین سلامت و افزایش ایمنی به دنبال طراحی و ساخت یک محیط متناسب برای زیست انسان می روید. پس سؤال سوم هم سؤال مهمی است. ما باید بدانیم چند دسته شیء و عامل بر سلامت انسان مؤثر است؟ ما در این بحثی که امروز خدمتتان مطرح می کنیم 19 دسته شیء را تشریح می کنیم که همه اینها بر حوزه سلامت مؤثر است.»

مکتوب واکسن و طرح جایگزین، 15 تیر 1400، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/3646

تزریق یکی از رایج ترین روش های مراقبت های بهداشتی است. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی در سال 2016 هر سال حداقل 16 میلیارد تزریق انجام می شود. اکثریت قریب به اتفاق، حدود 95٪، در مراقبت های درمانی داده می شوند. ایمن سازی حدود 3 درصد از کل تزریق ها را تشکیل می دهد. در مناطق خاصی از جهان، استفاده از تزریق به طور کامل بر نیاز واقعی غلبه کرده است، و دیگر بر اساس عمل منطقی پزشکی نیست. در برخی موارد، از هر ده بیمار، نه بیمار که به یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی اولیه مراجعه می کنند، تزریقی دریافت می کنند که بیش از 70 درصد آن غیرضروری است یا می تواند به صورت خوراکی تزریق شود. بیماران تمایل دارند تزریق را ترجیح دهند زیرا معتقدند که پزشکان تزریق را بهترین درمان می دانند. به نوبه خود، پزشکان بیش از حد تزریق را تجویز می کنند، زیرا معتقدند که این به بهترین وجه بیماران را راضی می کند، حتی اگر بیماران می توانند گزینه های جایگزین دیگری را استعمال کنند

منبع: دستورالعمل WHO در مورد استفاده از سرنگ های مهندسی ایمنی در محیط های مراقبت های بهداشتی، ص7

apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/250144/9789241549820-eng.pdf

منبع: وبسایت allcountries.org

allcountries.org/health/injection_safety.html

«براساس بررسی های صورت گرفته توسط مرکز ADR ،بیش از 50 ٪عوارض به ثبت رسیده در این مرکز ناشی از مصرف داروهای تزریقی بوده است».

منبع: معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت

fdo.umsu.ac.ir/uploads/hdadt.pdf

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/5472

1/3/4. نقد در حوزه های آناتومی و ایمنولوژی؛ چهارمین و پنجمین نقد مبنایی به طب سلولی

در زمینه "آناتومی"⁽¹⁾

حالا من اینجا یک سوال فنی بپرسم: کدام شئ هست که باعث زیبایی بینی می شود که شما این را بدهید مردم مصرف بکنند که اینقدر اینها جراحی بینی نکنند و این پزشکان جراح، این همه پول پارو نکنند؟ ببینید چقدر ارزان می شود، یعنی همین فیزیک بینی را چطور می شود زیبایش کرد؟ بله می شود، منتهی باید پدر و مادر این تدبیر را بکنند، از من و شما گذشته که حالا هر چه شده ولی این موضوع را می شود برای نسل آینده بحث کرد. روایاتش را بیاورید بحث بکنیم. حالا من راجع به بینی مثال زدم که دیگر باید درک تان راجع به بینی اصلاح بشود. به کتاب های فیزیولوژی موجود اعتماد نکنید. باید خودتان درک تان را گسترش دهید.

مثلاً از مو باید یک گزارشِ درست، داشته باشید. مو دقیقاً چه چیزی هست؟ فارغ از اینکه ما برای درمان ش چه چیزی توصیه می کنیم، باید از مو گزارش داشته باشید. مثلاً ارتباط مو با تفکر چیست؟ چون الان باز آن گزارش ناقصی که در مورد بینی مطرح کردم، آدم ها فکر می کنند، مو فقط برای زیبایی هست اما وقتی حضرت توضیح می دهند: مو بر عملکرد مغز و تفکر تاثیر دارد. می دانید در کجا آثارش ظاهر می شود؟ مثلاً وقتی می دانید چه مقدار موهای تان کوتاه باشد و چه مقدار موهای تان بلند باشد. مو با غریزه جنسی ارتباط دارد. وقتی توصیف تان از مو تکمیل بشود، آن وقت مدیریت مو در سنین مختلف، متفاوت می شود. برای کودکان باید به یک شکل باشد، برای کسانی که ازدواج نمی کنند باید به یک شکل باشد و یا برای کسانی که ازدواج می کنند [باید به یک شکل باشد]. اما من گاهی اوقات با کسانی که موها را آرایش می کنند، می نشینم در آرایشگاه های مردانه صحبت می کنم. می بینم درک شان از مو، مد هست. آن وقت اگر درک تان از مو ارتقاء پیدا کرد، مدل آرایش هم تغییر پیدا می کند. ببینید اگر ارتباط مو را با مغز تحلیل بکنید، ارتباط موی پس سر با موی جلوی سر با موی سمت راست با موی سمت چپ با مغز یکسان نیست. بنابراین الگوی آرایش مو هم تغییر پیدا می کند. شما می گویید: از آنجایی که ارتباطِ کمتر هست، آرایش را شروع بکنید. چون روی مغز تاثیر دارد. چون مغز بالاخره به قول آقایان که گزارش از مغزشان هم ناقص هست، شامل دو نیمکره است. پس موهای یک سمت بدن ارتباط شان به یک نیم کره وصل هست و موهای سمت دیگر ارتباط شان با نیم کره دیگر وصل است. بنابراین بعضی از روایات منطقی می شود که ترتیب آرایش مو را بحث کردند. آن وقتی که شما این گزارش ها را مطرح نمی کنید و بحث نمی کنید، می گویید که امام فرمودند: آرایش را از پسِ سر شروع بکنید، این گفته معلوم نیست، شاید سندش ضعیف باشد. دقت نمی کنید که این بحث ها باید چگونه باشد. خب حالا باید گزارشی از مو باشد.

یک بحث دیگری هست، گزارش از ناف (من بحث های کمتر بحث شده است، مطرح می کنم.) ناف چه چیزی است؟ اطلاعات عمومی ما از ناف خیلی کم است. هیچ کسی در موردش بحث نمی کند. راجع به آن گفتگو نمی کند. در گزارش های طبی شما باید بحثی را راجع به ناف مطرح کنید و بحث بکنید. خیلی عضو مهمی است. بر گوارش شما تاثیر می گذارد، بر قوای جنسی شما تاثیر می گذارد، بر سیستم عصبی شما تاثیر می گذارد. این موضوعات را باید با بحث کردن شروع کنید.»

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب مفهوم شناسی جامع طب اسلامی، 18 آذر 1400، قم

پایگاه کتابخانه شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/ketab_olgou/107

برای آشنایی با " اندام شناسی فقهی" به مکتوب شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی راجع به "نظریه پیشگیری ساختاری از بیماری"مراجعه فرمایید.

ایمنی از روابط انسانی سوء: که در بحث های مبانی نظری هم اشاره کردم. خیلی ایمنی مهمی هم هست. همه مردم هم می فهمند. صبح به صبح که آدم ها از خانه بیرون می آیند، نگران این هستند که نکند، یک کسی به آنها آزار برساند. چگونه ایمنی از آن روابط انسانی سوء پیدا کند؟ ایمنی از جانوران درنده: چیزی هست که بشر کاملاً آن را درک می کند. در روایات هم راه حلی برای آن ارائه شده. پس شش نوع عوامل بیرونی ایمنی داریم.

سه نوع هم عوامل درونی هم داریم: ایمنی قلب پایه: اگر شما بتوانید امانی برای قلب تان درست بکنید. می توانید ایمنی بدن تان را ارتقاء بدهید. یا ایمنی بلغم پایه: بلغم چه نوع ایمنی هایی را برای ما ایجاد می کند؟ (مطلبی که دوستان فرهنگستان علوم پزشکی هم بیشتر به بحث ما دقت کنند) از نظر ما بلغم همان ماده مخاطی هست که [دوستان فرهنگستان علوم پزشکی] در طب بحث می کنید. ماده مخاطی در همه جای بدن حضور دارد. از بینی تا نایژک ها پر از ماده مخاطی هست. یعنی ماده لزج یا به اصطلاح ما در طب اسلامی یعنی بلغم وجود دارد. از دهان تا مقعد وجود دارد. مثلاً اگر ماده مخاطی در روده ها وجود نداشته باشد، اصلاً دفع اتفاق نمی افتد. در دهان و حلق هم اگر ماده مخاطی وجود نداشته باشد، بلع اتفاق نمی افتد. این ماده مخاطی یا بلغم هست که بلع و دفع را تسهیل می کند. در همه جای بدن ماده مخاطی حضور دارد، اطراف غضروف ها و استخوان ها، زانوی شما، انگشتان شما، همه به برکت این ماده مخاطی حرکت می کنند، به برکت بلغم است. خود بلغم را باید در همه جا بحث بکنید. چه ایمنی هایی ایجاد می کند؟ ایمنی بلغم پایه، ایمنی صفرا پایه، ایمنی دم پایه؛ در مورد همه اینها باید بحث بکنیم.

بنابراین در ایمونولوژی هم با دوستان اختلاف پیدا می کنیم. این دوستان می گفتند که چرا شما در قضیه کرونا با واکسن اختلاف دارید؟ با پروتکل ها اختلاف دارید؟ یکی از دلایلش این است که ما الگوی ایجاد ایمنی برای بدن را متفاوت از دوستان ایمونولوژیست می بینیم.

من یک زمانی به دوستان طبیب گفتم که اینقدر به ما اصرار نکنید که پروتکل های شما را رعایت بکنیم. ما خودمان ایمونولوژیست هستیم، بعد آن آقایی که من این تعبیر را به کار بردم، فکر کرد که من در فلان دانشگاه اروپایی ایمونولوژی خواندم. بعد به پشت تریبون رفت و گفت: فلانی هم دکترای ایمونولوژی دارد، یکی از دوستان برایش توضیح داد که نه مراد چیز دیگری هست.

به هرحال وقتی ما خودمان مبنای ایجاد ایمنی داریم، مثلاً ایمنی عضو پایه، تعریف مان از واکسن تغییر پیدا می کند. ای کاش دوستان تجمع نمی کردند، همه از سراسر کشور جمع می شدند، (چون طرفداران بحث های تمدنی خیلی زیاد هست.) یک جلسه ای می گذاشتیم هفت، هشت یا ده هزار نفر از اندیشمندان و متفکرین طرفدارمان جمع می شدند و تفاوت ایمونولوژی از نگاه فقهی با ایمونولوژی از نگاه سلول پایه را برای شان توضیح می دادیم. به نظر من الان کار خیلی بیشتر جلو رفته بود. حالا چه کنیم، دوستان ما فرصت سوزی می کنند و نمی گذارند این حرف ها مطرح شود. این هم یک بحث شد.»

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب مفهوم شناسی جامع طب اسلامی، 18 آذر 1400، قم

پایگاه کتابخانه شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/ketab_olgou/107

برای آشنایی با " نظریه فقهی ایمنی " و نحوه ایمنی بخشی به بدن به دو مکتوب شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی مراجعه بفرمایید:

مکتوب واکسن و طرح جایگزین، 15 تیر 1400، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/3646

مکتوب همایش علمی آموزشی ایمنوتراپی واکسن G2، 29 مهرماه 1400، اصفهان

کتابخانه مدرسه هدایت در پیامرسان ایتا

eitaa.com/ketab_olgou/97

پس اگر برای شما این تأمل پیدا شد که چرا کشور ما نمی تواند باتوجه به شاخص "پیشگیری از بیماری"، نظام سلامت پیشرفته ای داشته باشد و این احتمال برای شما پیدا شد که اصل اشکال، شاید به ضعف مفاهیم پزشکی برمی گردد، آنگاه می توان گفت که کتاب های پنج گانه ای که ما تولید کرده ایم، می تواند شروع خوبی برای ارتقای دانش پزشکی هم در حوزه روش تحقیق پزشکی، هم در پاتولوژی، [هم در حوزه فارماکولوژی] هم در حوزه تعریف اعضا و ایمونولوژی در کشور تلقی شود. به نظر بنده همه اینها نیاز به "ارتقای دانشی" و تبیین جدی دارد. گرچه علاقه مندان به دانش این راه ها را پیگیری می کنند، اما همه ما این طور هستیم که معمولاً در گزاره های عصری خودمان محصوریم و برایمان سخت است که لزوم وجود "نظام مفاهیم" دیگری را تصور کنیم. به هرحال این خلاصه دیدگاه ما در حوزه علمیه قم است.

اگر بخواهم در دو جمله عرائض مقدماتی ام را جمع بندی و بعد به بحث پیشگیری از بیماری بپردازم، باید بگویم: 1.شاخص اصلی در ارزیابی نظام سلامت، مفهوم "پیشگیری از بیماری" است نه مسئله ای دیگر. بر اساس این شاخص در حوزه سلامت عقب افتادگی های متعددی داریم و نمی توانیم بگوییم در این زمینه پیشرفته هستیم. تصادفاً همه کشورهای دنیا در این شاخص یا هم رتبه ما و یا عقب افتاده تر از ما هستند.⁽¹⁾

به هرحال [پیشگیری از بیماری] را یک شاخص اصلی می دانیم که نظام سلامت کشور باید بر اساس آن ارزیابی شود. 2. علت ناتوانی در حوزه پیشگیری از بیماری به ضعف خود "مفاهیم دانش پزشکی" بازمی گردد. من از این شرح مقدماتی عبور می کنم و در صورت لزوم، می توانم توضیحات بیشتری را باتوجه به مفاهیم پایه حوزه های پنج گانه مذکور -از روش تحقیق تا ایمونولوژی- ارائه دهم. کارآمدی طب اسلامی در این پنج حوزه دانش پزشکی به گونه ایست که ما "کرونا" را خیلی زودتر از شما در قم درمان کردیم. اگرچه وزارت بهداشت نمی خواهد این اخبار را منتشر کند، اما ما به صورت جدی کرونا را آن هم بدون واکسن های -که شما پیشنهاد دادید- مهار کردیم. به هرحال در زمینه مبانی نظری بیشتر می توانم بحث کنم؛ اما فعلاً از این موضوع عبور می کنم.

2. سرفصل دوم: پیشنهاد 4 دسته تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری

اشاره

نکته [اصلی] که می خواهم در مورد آن بحث کنم این است که "پیشگیری" چیست؟⁽¹⁾

مفهوم پیشگیری ساختاری به عنوان روش اجرای تقویت حیات ذیل اختیار انسان را بر اساس زیرساخت های 9گانه هدایت (عامل هدایت در قلب، دریافت رزق و تقدیر الهی) و درنتیجه سلامت بدن تعریف می کنیم.

مفهوم درمان را نیز بر اساس مدیریت ابرمتغیرهای حیات (مزاج و قلب) تعریف می کنیم.

«اگر پذیرفتیم که حوزه اختیارات بشر در مسأله حیات هم یک حوزه ای هست، برویم و ساختار سبک زندگی ای که این حیات را بهینه می کند را محل مباحثه قرار بدهیم. یعنی ما مجموعه اقداماتی را باید انجام بدهیم تا بتوانیم از حیات خودمان بهره برداری درست تری انجام بدهیم. این مجموعه اقدامات چیست؟ساختار این اقدامات چیست؟ از اقدامات قلبی شروع می شود، تا اقدامات جوارحی، تا اقداماتی که در حوزه شهرسازی و در حوزه های دیگر است.»

مکتوب پیشخوان نشست های تخصصی نظریه فقهی پیشگیری ساختاری از بیماری ص21، 1 مرداد 1398، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/2924

« در زُمره بحث حیات، تعریف پیشگیری است؛ پیشگیری از درمان آیا به شغل و اقتصاد و امور اجتماعی و معیشت بازگشت دارد؟ یا مثلاً به نظم هم ارتباط دارد؟ نظم به معنای قانون اگر غلط تنظیم شود خودش منشأ پیدایش بیماری هایی خواهد شد.»

سلسله نشست های نقد و بررسی مفهوم حیات در علوم زیستی و طب شیمیائی، جلسه سوم، 26 دی 1397، قم

« مسئله پیشگیری را از پیشگیری توصیه ای – مثل همین توصیه های آقایان اطبای اسلامی به مردم که می گویند اقلام اصلی غذایی زندگی تان را اصلاح کنید - به پیشگیری ساختاری ارتقا دهیم و در مسئله پیشگیری ساختاری حتما باید تعریف WHO را به چالش بکشیم؛ ما نمی توانیم ساختار پیشگیری ساختاری را سه بخش بدانیم بلکه باید لااقل نه بخش را بحث کنیم. »

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب پیشخوان نشست های تخصصی نظریه فقهی پیشگیری ساختاری از بیماری ص 16 و 21، 1 مرداد 1398، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/2924

«[مثلا] ما در [این] بخش الگوی تغذیه را طبقه بندی می کنیم. یعنی در بخشی که داریم اقدامات بشر برای بهینه شدن حیات را بحث می کنیم مجموعه ای از اقدامات است که یک بخش آن تغذیه بشر است. بنابراین چون این مسأله بیشتر مورد توجّه اطباء مدرن است ما هم سعی می کنیم به صورت ویژه به آن بپردازیم که بخش تغذیه ی ساختار حیات چگونه باشد تا حیات –نه به تعریف سلولی؛ بلکه به تعریفی که از عرش تا ظاهر حیات دنیا هست- بهینه شود؟ که این را باید بحث کنیم. من قبلاً در مباحثاتی مطرح کرده ام که مثلاً ما می توانیم الگوی تغذیه تقویت کننده قلب را ارائه بدهیم. و مثلاً معروف است و همه آقایان بحث می کنند که مصرف انار به عدد خاص و در زمان خاص وسوسه ها را ازقلب دور می کند. حضرت دارند از ارزش غذایی انار دفاع می کنند؛ ولی پایه دفاعشان متابولیسم نیست، [بلکه] پایه دفاع حضرت که علم لایتغیّر و علم خطاناپذیر دارند مسأله قلب است. در بعضی از روایاتِ دیگر غذا را مثلاً به محوریت مزاج بحث کرده اند. بعضی از غذاها مثلاً روی مزاج تأثیر دارد. که اینها باید محل بحث قراربگیرد. بنابراین در [این] سرفصل، دیگر بحث در [مورد] امکان مدیریت در مسأله حیات و حوزه مدیریت در مسأله حیات نیست؛ بلکه بحث در مورد ساختار مفاهیم است که کمک می کنند که ما بتوانیم مسأله حیات را مدیریت کنیم.»

حجت الاسلام علی کشوری، سلسله نشست های نقد و بررسی مفهوم حیات در علوم زیستی و طب شیمیائی، جلسه دوم، 24 دی 1397، قم

«مرادمان از پیشگیری، "پیشگیری های بنیادین و ریشه ای" است. و مرادمان [مثلا فقط] مدیریت مسئله بیماری های قلب نیست. گاهی اوقات پیشگیری در ذهن ها به "عدم تشدید یک بیماری" تنزل پیدا می کند. معمولا پرهیزاتی که اطبای "طب سنتی" یا حتی بعضی وقت ها ما در "طب اسلامی" مطرح می کنیم؛ این ها جلوی تشدیدات یک بیماری را می گیرند. چون شما به فردی که به سردی مبتلا شده است، مثلا 5 نوع پرهیز ارائه می کنید که غلبه سردی را متوقف کرده و تشدید نکند. گاهی اوقات نام این نوع تدابیر را در بحث های کارشناسی "پیشگیری" می گذارند. در "طب سلول پایه" هم ما از این نوع تدابیر داریم. ولی ما در حوزه پیشگیری عمیق تر از این وارد بحث می شویم؛ عمیق تر شدن به این معنا که "ریشه پیدایش بیماری" را بحث می کنیم و سعی می کنیم مردم را به سوزاندن ریشه این نوع بیماری ها دعوت کنیم. پس: پیشگیری به معنای مدیریت بیماری و جلوگیری از تشدیدِ آن، بخشی از دواها است. این را باید توجه کرد. یک سرفصلی که ما همیشه در این بحث ها داریم، "پیشگیری ریشه ای و بنیادین" است.»

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب طبیب مشاور قلب و عروق ص 6 و 7، 16 اسفند 1400، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4219

مفهوم را توصیه می کنید؛ اما دعوا بر سر "تدابیر" منجر به "پیشگیری از بیماری" است. ما در نظریه "پیشگیری ساختاری از بیماری" چهار دسته "تدابیر" را پیشنهاد داده ایم که [باتوجه به محدودیت زمان جلسه، صرفاً] عناوین این "تدابیر" را می گویم و اندکی شرح می دهم.

2/1. پیشگیری از بیماری های پایه (مادرزادی)؛ اولین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری

اشاره

اولین بخش یا مرحله از تدابیر پیشگیری از بیماری، مربوط به "بیماری های پایه (مادرزادی)" است. ما به این نوع از پیشگیری، توسعه یافته تر از معانی موجود نگاه کرده ایم. بنده [به عنوان کسی که] با خیلی از اطبا محشورم و گفتگو می کنم و آرای آنها را می خوانم، [عرض می کنم که] در حوزه "پیشگیری های پایه"، تقریباً راه حل مشخصی وجود ندارد؛ نمونه اش همین "بیماری اوتیسم" که هیچ تحقیق جهانی مشخصی نداریم که دلیل ابتلای یک نوزاد به این بیماری را، آن هم از بدو تولد توضیح دهد.⁽¹⁾

در حال حاضر، ما هیچ آزمایش بیولوژیکی قابل اعتمادی برای اوتیسم نداریم. در نهایت، ممکن است متوجه شویم که اوتیسم یک اختلال واحد نیست، بلکه گروهی از اختلالات با دلایل مختلف است، که به توضیح اینکه چگونه علائم و شدت آن بسیار متفاوت است، کمک می کند. در حال حاضر، ما علت دقیق اوتیسم را نمی دانیم، اما تحقیقات نشان می دهد که ترکیبی از عوامل رشدی، ژنتیکی و محیطی است.

آگاهی از اوتیسم استرالیا

autismawareness.com.au/understanding-autism/causes

سازمان تحقیقاتی اوتیسم Autism Speaks بزرگترین سازمان تحقیقاتی اوتیسم در ایالات متحده

autismspeaks.org/what-causes-autism

The exact cause of ASD is unknown. The most current research demonstrates there’s no single cause.

علت دقیق اختلال طیف اوتیسم (ASD) ناشناخته است. جدیدترین تحقیقات نشان می دهد که هیچ دلیل واحدی وجود ندارد.

نشریه Healthline زیرنظر انجمن پزشکی پیشگیری و اجتماعی هند (IAPSM)، 2023

healthline.com/health/autism

Though quite a few rare genetic disorders and toxic exposures are known to cause autism (or autism-like symptoms), most cases are considered idiopathic, meaning they are without a known cause. Again, most of the time, autism cannot be associated with a specific cause. The few known causes of autism, which are relatively rare, As many as 85% of cases of autism are idiopathic—meaning they have no known cause.

اگرچه تعداد کمی از اختلالات ژنتیکی نادر و قرار گرفتن در معرض سموم باعث ایجاد اوتیسم (یا علائم مشابه اوتیسم) شناخته شده است، اما بیشتر موارد را ایدیوپاتیک در نظر می گیرند، به این معنی که بدون علت شناخته شده هستند. باز هم، بیشتر اوقات، اوتیسم را نمی توان با یک علت خاص مرتبط کرد. معدود علل شناخته شده اوتیسم نسبتاً نادر هستند. حدود 85 درصد از موارد اوتیسم ایدیوپاتیک هستند - به این معنی که هیچ علت شناخته شده ای ندارند.

علل و عوامل خطر ابتلا به اوتیسم، نوشته لیزا جو رودی، به روز شده در 21 آگوست 2023، بررسی پزشکی توسط Jonathan B. Jassey, DO

پایگاه اطلاعات پزشکی verywellhealth

verywellhealth.com/autism-causes-4014494-toc-frequently-asked-questions-2a1812ea-be3c-4569-9929-5837931ef2ef

نتیجه] در مرحله "درمان" هم نمی توانند راه حل قطعی ارائه دهند. به عبارتی، کار همه متخصصینی که در حوزه "اوتیسم" ورود پیدا کردند، محدود به "کنترل اولیه بیماری" شده است. جدای از "اوتیسم" در بسیاری از بیماری ها، این "ابهام علمی" در پزشکی ما وجود دارد. به طوری که حتی با وجود تحقیقات اخیری که حوزه "ژنتیک" در "طب سلولی" انجام شده است، نمی توانیم بگوییم "بیماری های مادرزادی" چگونه اتفاق می افتد؟⁽¹⁾

در حالی که فعل و انفعالات پیچیده ژنتیکی و محیطی پیشنهاد شده است، اکثر اختلالات مادرزادی دلایل ناشناخته ای دارند، از جمله نقص مادرزادی قلب، شکاف کام یا لب و پای چاقوی.

وزارت بهداشت جهانی، 2023

who.int/news-room/fact-sheets/detail/birth-defects

The vast majority of congenital abnormalities have no known cause. This is particularly troubling for parents who plan to have more children, because there is no way to predict if the problem will reoccur.

اکثریت قریب به اتفاق ناهنجاری های مادرزادی هیچ علت شناخته شده ای ندارند. این امر به ویژه برای والدینی که قصد دارند فرزندان بیشتری داشته باشند، نگران کننده است، زیرا هیچ راهی برای پیش بینی بروز مجدد مشکل وجود ندارد.

موسسه ژنتیک در مراقبت های اولیه، 2015

آکادمی اطفال آمریکا (AAP)

healthychildren.org/English/health-issues/conditions/developmental-disabilities/Pages/Congenital-Abnormalities.aspx

In most cases, the cause of a congenital condition is unknown.

در بیشتر موارد، علت یک بیماری مادرزادی ناشناخته است.

شرایط و بیماری های مادرزادی، توسط مارک استیبیچ، دکترا، به روز شده در 15 مه 2023، بررسی پزشکی توسط دانیل کامبز، MD

پایگاه اطلاعات پزشکی verywellhealth

verywellhealth.com/autism-causes-4014494-toc-frequently-asked-questions-2a1812ea-be3c-4569-9929-5837931ef2ef

نمی توانیم مسئله را مهار کنیم. ما بر اساس آیات و روایات معتقدیم اگر دودسته تدابیر را اعمال کنیم می توانیم از "بیماری های پایه یا مادرزادی" پیشگیری مناسبی را انجام دهیم.

2/1/1. رعایت پنج نوع ملاحظه در انعقاد نطفه؛ اولین دسته تدابیر پیشگیری پایه

اولین دسته از تدابیر این است که اهل بیت و انبیاء علیهم السلام توصیه کرده اند که پدر و مادر پنج نوع ملاحظه را در "زمان انعقاد نطفه" رعایت کنند که تا حد قابل توجهی "بیماری های مادرزادی" را برطرف می کند. مثلاً در روایاتمان داریم که "زمان مناسب" برای "انعقاد نطفه" موجب می شود که "مشکلات استخوانی و مفصلی" در "جنین" به وجود نیاید؛⁽¹⁾

یا علی در اوّل و وسط و آخر ماه با همسرت نزدیکی مکن زیرا در این اوقات جنون و جذام و فلج اعضا یا ناقص العقلی بر همسر و فرزندش هجوم کند، یا علی بعد از ظهر نیز با همسرت مقاربت نکن زیرا اگر فرزند نصیبتان شود چپ چشم باشد و شیطان را خوش آید که فرزندان آدم چپ چشم باشند. یا علی در شب عید قربان با زنت همخوابگی مکن زیرا اگر فرزندی پیدا شود شش انگشتی باشد یا چهار انگشتی.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج3 ص551/ مکارم الاخلاق ج1 ص209/ الامالی للصدوق ج1 ص 566/ علل الشرایع ج2 ص514

دیگر منابع: وسائل الشیعه ج20 2 ص251/ جامع الاخبار ج1 ص103/ مستدرک الوسائل ج14 ص298/ بحارالانوار ج100 ص280

یا مثلاً دومین نوع از ملاحظات پنج گانه عبارت از "انتخاب صحیح مکان انعقاد نطفه" است.⁽²⁾

امام صادق علیه السّلام فرمود: پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله فرمود: به آن که جانم در دست اوست سوگند! اگر مردی با همسرش آمیزش کند و در آن خانه کودک بیداری باشد که آنان را ببیند و سخن و صدای نفس آنان را بشنود، هیچ گاه این کودک رستگار نخواهد شد؛ اگر پسر باشد یا دختر، زناکار خواهد شد.امام صادق علیه السّلام افزود: امام سجاد علیه السّلام همواره به هنگام نزدیکی با همسرش درب ها را می بست، پرده ها را می افکند و خدمت کاران را (از خانه) بیرون می نمود.

منبع اصلی: الکافی ج5 ص500

دیگر منابع: الوافی ج22 ص726/ عوالی الئالی ج3 ص305/ وسائل الشیعه ج20 ص133

رُوِیَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ اَلْخُدْرِیِّ قَالَ: أَوْصَی رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ... یَا عَلِیُّ لاَ تُجَامِعْ أَهْلَکَ عَلَی سُقُوفِ اَلْبُنْیَانِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ یَکُونُ مُنَافِقاً مُرَائِیاً مُبْتَدِعاً... یَا عَلِیُّ لاَ تُجَامِعِ اِمْرَأَتَکَ تَحْتَ شَجَرَةٍ مُثْمِرَةٍ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ یَکُونُ جَلاَّداً قَتَّالاً أَوْ عَرِیفاً

یا علیّ در بام خانه ها با همسرت همخوابگی مکن زیرا اگر فرزندی برایتان آید منافق و ریا کار و بدعت گذار باشد. یا علیّ با همسرت در زیر درخت میوه مجامعت مکن زیرا اگر دارای فرزند شوی او مردی جلاّد آدمکش و جاسوس خواهد شد.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج3 ص551/ مکارم الاخلاق ج1 ص209/ الامالی للصدوق ج1 ص 566/ علل الشرایع ج2 ص514

دیگر منابع: وسائل الشیعه ج20 2 ص251/ جامع الاخبار ج1 ص103/ مستدرک الوسائل ج14 ص298/ بحارالانوار ج100 ص280

رُوِیَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ اَلْخُدْرِیِّ قَالَ: أَوْصَی رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ... یَا عَلِیُّ لاَ تُجَامِعِ اِمْرَأَتَکَ فِی وَجْهِ اَلشَّمْسِ وَ تَلَأْلُئِهَا إِلاَّ أَنْ تُرْخِیَ سِتْراً فَیَسْتُرَکُمَا فَإِنَّهُ إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ لاَ یَزَالُ فِی بُؤْسٍ وَ فَقْرٍ حَتَّی یَمُوتَ.

یا علیّ در مقابل خورشید با زنت همبستر مشو مگر اینکه پرده ای بیاویزی تا شما را پنهان کند، زیرا اگر دارای فرزند شوید آن فرزند همیشه با فقر و تنگدستی دست بگریبان است تا بمیرد.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج3 ص551/ مکارم الاخلاق ج1 ص209/ الامالی للصدوق ج1 ص 566/ علل الشرایع ج2 ص514

دیگر منابع: وسائل الشیعه ج20 2 ص251/ جامع الاخبار ج1 ص103/ مستدرک الوسائل ج14 ص298/ بحارالانوار ج100 ص280

این هم در پیدایش "بیماری های مادرزادی" مؤثر است. البته عرض می کنم که ما معنای "بیماری مادرزادی" را هم توسعه یافته تر از طب موجود می فهمیم؛ به طوری که هم "بیماری مادرزادی جسمی" و هم "بیماری های تأثیرگذار بر اخلاق و فکر" را بحث می کنیم.

[قبل از سخنانم] آقای دکتر به بحث "تغذیه" اشاره کردند؛ بله، ما "تغذیه" را هم به عنوان عامل سوم بررسی می کنیم که من باید در جای خودش اینها را ارائه کنم. ⁽¹⁾

ای مردم از انچه حلال و پاکیزه است در زمین بخورید و از گام های شیطان پیروی نکنید که دشمن آشکار شماست. ترجمه فولادوند

أَحْمَدُ عَنِ اِبْنِ فَضَّالٍ عَنِ اِبْنِ بُکَیْرٍ عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: کَسْبُ اَلْحَرَامِ یَبِینُ فِی اَلذُّرِّیَّةِ.

نتیجه کسب حرام در نسل و فرزندان انسان آشکار می شود.

منبع اصلی: الکافی ج5 ص124

دیگر منابع: وسائل الشیعه ج17 ص81/ الوافی ج17 ص60

رُوِیَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ اَلْخُدْرِیِّ قَالَ: أَوْصَی رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ:... اِمْنَعِ اَلْعَرُوسَ فِی أُسْبُوعِهَا مِنَ اَلْأَلْبَانِ وَ اَلْخَلِّ وَ اَلْکُزْبُرَةِ وَ اَلتُّفَّاحِ اَلْحَامِضِ مِنْ هَذِهِ اَلْأَرْبَعَةِ اَلْأَشْیَاءِ» فَقَالَ عَلِیٌّ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ «یَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ لِأَیِّ شَیْءٍ أَمْنَعُهَا هَذِهِ اَلْأَشْیَاءَ اَلْأَرْبَعَةَ» قَالَ «لِأَنَّ اَلرَّحِمَ تَعْقَمُ وَ تَبْرُدُ مِنْ هَذِهِ اَلْأَرْبَعَةِ اَلْأَشْیَاءِ عَنِ اَلْوَلَدِ وَ لَحَصِیرٌ فِی نَاحِیَةِ اَلْبَیْتِ خَیْرٌ مِنِ اِمْرَأَةٍ لاَ تَلِدُ.

عروس را از خوردن دوغ و سرکه و خیار یا گشنیز و سیب ترش این چهار چیز باز دار، امیر مؤمنان علیه السّلام عرض کرد یا رسول اللّٰه برای چه از اینها او را منع کنم؟ فرمود: برای اینکه رحم از این چهار چیز عقیم، نازا و سرد می شود و سبب نزائیدن و بار بر نداشتن رحم است، در حالی که حصیری در گوشه ای از خانه باشد بهتر است از زنی که نزاید.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج3 ص551/ مکارم الاخلاق ج1 ص209/ الامالی للصدوق ج1 ص 566/ علل الشرایع ج2 ص514

دیگر منابع: وسائل الشیعه ج20 2 ص251/ جامع الاخبار ج1 ص103/ مستدرک الوسائل ج14 ص298/ بحارالانوار ج100 ص280

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ اَلْحَسَنِ اَلتَّیْمُلِیِّ عَنِ اَلْحُسَیْنِ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ اَلْخَزَّازِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ وَ نَظَرَ إِلَی غُلاَمٍ جَمِیلٍ یَنْبَغِی أَنْ یَکُونَ أَبُو هَذَا اَلْغُلاَمِ آکِلَ اَلسَّفَرْجَلِ.

پیامبر صلوات الله علیه پسر زیبایی را دیدند و فرمودند: پدر این پسر حتما میوه به مصرف کرده است.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص 22

دیگر منابع: الوافی ج23 ص1311/ وسائل الشیعه ج21 ص402

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ اَلنَّوْفَلِیِّ عَنِ اَلسَّکُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: کَانَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِی طَالِبٍ عِنْدَ اَلنَّبِیِّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَأُهْدِیَ إِلَی اَلنَّبِیِّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ سَفَرْجَلٌ فَقَطَعَ مِنْهُ اَلنَّبِیُّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ قِطْعَةً وَ نَاوَلَهَا جَعْفَراً فَأَبَی أَنْ یَأْکُلَهَا فَقَالَ خُذْهَا وَ کُلْهَا فَإِنَّهَا تُذَکِّی اَلْقَلْبَ وَ تُشَجِّعُ اَلْجَبَانَ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَی کُلْ فَإِنَّهُ یُصَفِّی اَللَّوْنَ وَ یُحَسِّنُ اَلْوَلَدَ.

سکونی گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: جعفر بن ابی طالب در حضور پیامبر صلّی اللّه علیه و اله بود، برای پیامبر یک عدد به هدیه آورده بودند. پیامبر تکه ای از آن را برید و به جعفر داد. امام جعفر خودداری کرد که آن را بخورد. پیامبر صلّی اللّه علیه و اله فرمود: بگیر و بخور؛ زیرا به، قلب را تذکیه و ترسو را شجاع می کند.در روایتی دیگر چنین آمده است: پیامبر صلّی اللّه علیه و اله فرمود: بخور؛ زیرا به، رنگ پوست را روشن می کند و فرزند را زیباروی می سازد.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص 357/ المحاسن ج2ص 549

دیگر منابع: مستدرک الوسائل ج16 ص402/ بحارالانوار ج101 ص 81/ الجعفریات ج1 ص244/ وسائل الشیعه ج24 ص167

بپرسد که "پیشگیری پایه" چگونه محقق می شود؟ اولین توصیه ما این است که "آداب انعقاد نطفه"، شامل 5 دسته ادب را "آموزش گسترده" بدهید.⁽¹⁾

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ اِبْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ اَلْخَزَّازِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: إِذَا دَخَلْتَ بِأَهْلِکَ فَخُذْ بِنَاصِیَتِهَا وَ اِسْتَقْبِلِ اَلْقِبْلَةَ وَ قُلِ اَللَّهُمَّ بِأَمَانَتِکَ أَخَذْتُهَا وَ بِکَلِمَاتِکَ اِسْتَحْلَلْتُهَا فَإِنْ قَضَیْتَ لِی مِنْهَا وَلَداً فَاجْعَلْهُ مُبَارَکاً تَقِیّاً مِنْ شِیعَةِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لاَ تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ شِرْکاً وَ لاَ نَصِیباً

هرگاه نزد عروست وارد شدی پیشانی اش را بگیر ورو به قبله بگو خدایا این را با امانت تو گرفتم و با کلمات تو بر خود حلال کردم. خدایا اگر فرزندی از این زن به من دادی آنرا مبارک و باتقوا قرار بده و از شیعیان پیامر تو باشد(صلوات الله علیه وآله) و برای شیطان در فرزندم سهم و نصیبی قرار نده

منبع اصلی: الکافی ج5 ص500

دیگر منابع: الوافی ج22 ص710/ وسائل الشیعه ج 20 ص116

مثل اینکه خدای نکرده با تصور زن یا مرد اجنبی مجامعت صورت بگیرد:

رُوِیَ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ اَلْخُدْرِیِّ قَالَ: أَوْصَی رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ: یَا عَلِیُّ لاَ تُجَامِعِ اِمْرَأَتَکَ بِشَهْوَةِ اِمْرَأَةِ غَیْرِکَ فَإِنِّی أَخْشَی إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ أَنْ یَکُونَ مُخَنَّثاً أَوْ مُؤَنَّثاً مُخَبَّلاً

یا علی به عشق و هوای زن غیر خودت با همسرت میاویز چرا که من میترسم اگر فرزندی پسر نصیبتان شود مخنّث و خود فروش و زن مآب باشد و یا دیوانه و ناقص العقل.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج 3 ص551/ الامالی للصدوق ج1 ص566/ مکارم الاخلاق ج 1 ص209/علل الشرایع ج2 ص514

دیگر منابع: بحارالانوار ج100 ص 280/ وسائل الشیعه ج20 ص280

انعقاد نطفه با طهارت: راه حل طرد حالات شیطانی حین انعقاد نطفه:

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَنِ اَلْقَاسِمِ بْنِ یَحْیَی عَنْ جَدِّهِ اَلْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو جَعْفَرٍ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُکُمْ کَیْفَ یَصْنَعُ قُلْتُ لاَ أَدْرِی قَالَ إِذَا هَمَّ بِذَلِکَ فَلْیُصَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ لْیَحْمَدِ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ یَقُولُ اَللَّهُمَّ إِنِّی أُرِیدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ فَقَدِّرْ لِی مِنَ اَلنِّسَاءِ أَعَفَّهُنَّ فَرْجاً وَ أَحْفَظَهُنَّ لِی فِی نَفْسِهَا وَ مَالِی وَ أَوْسَعَهُنَّ رِزْقاً وَ أَعْظَمَهُنَّ بَرَکَةً وَ قَدِّرْ لِی وَلَداً طَیِّباً تَجْعَلْهُ خَلَفاً صَالِحاً فِی حَیَاتِی وَ بَعْدَ مَوْتِی قَالَ فَإِذَا دَخَلَتْ إِلَیْهِ فَلْیَضَعْ یَدَهُ عَلَی نَاصِیَتِهَا وَ لْیَقُلِ اَللَّهُمَّ عَلَی کِتَابِکَ تَزَوَّجْتُهَا وَ فِی أَمَانَتِکَ أَخَذْتُهَا وَ بِکَلِمَاتِکَ اِسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا فَإِنْ قَضَیْتَ لِی فِی رَحِمِهَا شَیْئاً فَاجْعَلْهُ مُسْلِماً سَوِیّاً وَ لاَ تَجْعَلْهُ شِرْکَ شَیْطَانٍ قَالَ قُلْتُ وَ کَیْفَ یَکُونُ شِرْکَ شَیْطَانٍ قَالَ إِنْ ذَکَرَ اِسْمَ اَللَّهِ تَنَحَّی اَلشَّیْطَانُ وَ إِنْ فَعَلَ وَ لَمْ یُسَمِّ أَدْخَلَ ذَکَرَهُ وَ کَانَ اَلْعَمَلُ مِنْهُمَا جَمِیعاً وَ اَلنُّطْفَةُ وَاحِدَةٌ .

ابو بصیر گوید: امام باقر علیه السّلام به من فرمود:هنگامی که یکی از شما ازدواج می کند، چگونه مراسم شب زفاف و عروسی را انجام می دهد؟گفتم: نمی دانم.فرمود: هرگاه چنین قصدی داشت، دو رکعت نماز بخواند و خداوند را ستایش کند،سپس بگوید:«اللّهمّ إنّی أرید أن أتزوّج فقدّر لی من النّساء أعفّهنّ فرجا و أحفظهنّ لی فی نفسها و مالی و أوسعهنّ رزقا و أعظمهنّ برکة و قدّر لی ولدا طیّبا تجعله خلفا صالحا فی حیاتی و بعد موتی».پس هرگاه عروس نزدش آمد دست خود را بر پیشانی اش بگذارد و بگوید:«اللّهمّ علی کتابک تزوّجتها و فی أمانتک أخذتها و بکلماتک استحللت فرجها فإن قضیت لی فی رحمها شیئا فاجعله مسلما سویّا و لا تجعله شرک شیطان.

ابو بصیر گوید: پرسیدم: مشارکت شیطان در فرزند چگونه است؟فرمود: اگر نام خدا را ذکر کند شیطان دور می شود. و اگر آمیزش کند و نام خدا را نبرد، شیطان نیز آلت خود را داخل می کند و عمل از هر دوی آن ها می باشد، اما نطفه یکی است.

منبع اصلی: الکافی ج5 ص501/ من لایحضره الفقیه ج3 ص394/ تهذیب الاحکام ج 7 ص407/ مکارم الاخلاق ج1 ص205

دیگر منابع: مستدرک الوسائل ج14 ص217/ تفسیر البرهان ج 3 ص545

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلْأَشْعَرِیِّ عَنِ اِبْنِ اَلْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ : إِذَا جَامَعَ أَحَدُکُمْ فَلْیَقُلْ بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ اَللَّهُمَّ جَنِّبْنِی اَلشَّیْطَانَ وَ جَنِّبِ اَلشَّیْطَانَ مَا رَزَقْتَنِی قَالَ فَإِنْ قَضَی اَللَّهُ بَیْنَهُمَا وَلَداً لاَ یَضُرُّهُ اَلشَّیْطَانُ بِشَیْءٍ أَبَداً .

ابن قدّاح گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:هرگاه یکی از شما آمیزش می کند بگوید:«بسم اللّه و باللّه اللّهمّ جنّبنی الشّیطان و جنّب الشّیطان ما رزقتنی».فرمود: پس اگر خداوند بین آن دو فرزندی مقرّر سازد، هرگز شیطان نمی تواند هیچ گونه ضرری به او وارد کند.

منبع اصلی: الکافی ج5 ص 503

دیگر منابع: عوالی الئالی ج3 ص306/ الوافی ج22 ص713/ وسائل الشیعه ج 20 ص 136

قرآن کریم سوره انفال آیه62: وَإِنْ یُرِیدُوا أَنْ یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِینَ.

و اگر بخواهند تو را بفریبند [یاری] خدا برای تو بس است همو بود که تو را با یاری خود و مؤمنان نیرومند گردانیدو ترجمه فولادوند

[1] . ارجاع پژوهشی: قَالَ أَخْبَرَنِی أَبُو غَالِبٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِی جَدِّی مُحَمَّدُ بْنُ سُلَیْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحُسَیْنِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلطَّیَّارِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یَقُولُ: إِنَّمَا قَدَّرَ اَللَّهُ عَوْنَ اَلْعِبَادِ عَلَی قَدْرِ نِیَّاتِهِمْ فَمَنْ صَحَّتْ نِیَّتُهُ تَمَّ عَوْنُ اَللَّهِ لَهُ وَ مَنْ قَصُرَتْ نِیَّتُهُ قَصُرَ عَنْهُ اَلْعَوْنُ بِقَدْرِ اَلَّذِی قَصَّرَ.

حمزة بن محمد طیار گوید:از امام صادق(علیه السّلام)شنیدم می فرمود: راستی که خداوند یاری رسانی خود به بندگان را به اندازه نیّتهای آنان مقدّر فرموده است،پس هر کس که نیّتش سالم باشد یاری خداوندی برایش تمام و کمال خواهد بود،و هر کس نیّتش کوتاه و نارسا باشد به همان اندازه یاری خداوند نسبت به وی کوتاه و نارسا خواهد شد.

منبع اصلی: الأمالی للمفید ج1 ص65

دیگر منابع: بحارالانوار ج67 ص211/ مستدرک الوسائل ج1 ص93

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ مُثَنًّی اَلْحَنَّاطِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالاَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ : مَنْ صَدَقَ لِسَانُهُ زَکَا عَمَلُهُ وَ مَنْ حَسُنَتْ نِیَّتُهُ زَادَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی رِزْقِهِ وَ مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِأَهْلِهِ زَادَ اَللَّهُ فِی عُمُرِهِ .

محمد بن مسلم می گویند:امام صادق علیه السّلام فرموده است:هر که زبانش راست گوید کردارش پاک گردد،و هر که نیّتش به نیکی گراید خداوند بر روزیش بیفزاید و هر که با خانواده خویش،رفتار خوش گرداند خداوند بر عمرش بیفزاید.

منبع اصلی: الکافی ج8 ص219/الخصال ج1 ص87/ المحاسن ج1 ص261

دیگر منابع: اعلام الدین ج1 ص151/ وسائل الشیعه ج 1 ص55/ بحارالانوار ج100 ص255/ مستدرک الوسائل ج1 ص93

وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلْقَاسَانِیِّ عَنِ اَلْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ اَلْمِنْقَرِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی هَاشِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ عَنِ اَلْخُلُودِ فِی اَلْجَنَّةِ وَ اَلنَّارِ فَقَالَ إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ اَلنَّارِ فِی اَلنَّارِ لِأَنَّ نِیَّاتِهِمْ کَانَتْ فِی اَلدُّنْیَا أَنْ لَوْ خُلِّدُوا فِیهَا أَنْ یَعْصُوا اَللَّهَ أَبَداً وَ إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ اَلْجَنَّةِ فِی اَلْجَنَّةِ لِأَنَّ نِیَّاتِهِمْ کَانَتْ فِی اَلدُّنْیَا أَنْ لَوْ بَقُوا فِیهَا أَنْ یُطِیعُوا اَللَّهَ أَبَداً فَبِالنِّیَّاتِ خُلِّدَ هَؤُلاَءِ وَ هَؤُلاَءِ ثُمَّ تَلاَ قَوْلَهُ تَعَالَی « قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلیٰ شٰاکِلَتِهِ » أَیْ عَلَی نِیَّتِهِ .

از امام صادق علیه السلام در باره ی دلیل خلود در جهنم پرسیدم. حضرت فرمودند اهل جهنم به این دلیل در آتش همیشگی خواهند ماند چرا که در دنیا نیتشان این بود که اگر در دنیا بمانند تا ابذ خدا را معصیت کنند و همینطور است سبب جاودانه بودن اهل بهشت در بهشت. و این معنی سخن خداست که هرکسی بر اساس شاکله اش عمل می کند یعنی بر اساس نیتش.

منبع اصلی: المحاسن ج2 ص330/ علل الشرایع ج2 ص523

دیگر منابع: الفصول المهمه ج1 ص369/ تفسیرالبرهان ج3 ص 589/ بحارالانوار ج8 ص 347

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ اَلْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ اَلْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ : فِی قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً » قَالَ لَیْسَ یَعْنِی أَکْثَرَ عَمَلاً وَ لَکِنْ أَصْوَبَکُمْ عَمَلاً وَ إِنَّمَا اَلْإِصَابَةُ خَشْیَةُ اَللَّهِ وَ اَلنِّیَّةُ اَلصَّادِقَةُ وَ اَلْحَسَنَةُ ثُمَّ قَالَ اَلْإِبْقَاءُ عَلَی اَلْعَمَلِ حَتَّی یَخْلُصَ أَشَدُّ مِنَ اَلْعَمَلِ وَ اَلْعَمَلُ اَلْخَالِصُ اَلَّذِی لاَ تُرِیدُ أَنْ یَحْمَدَکَ عَلَیْهِ أَحَدٌ إِلاَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اَلنِّیَّةُ أَفْضَلُ مِنَ اَلْعَمَلِ أَلاَ وَ إِنَّ اَلنِّیَّةَ هِیَ اَلْعَمَلُ ثُمَّ تَلاَ قَوْلَهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلیٰ شٰاکِلَتِهِ » یَعْنِی عَلَی نِیَّتِهِ .

سفیان بن عیینه گوید: امام صادق علیه السّلام راجع بقول خدای عز و جل:«تا بیازماید شما را که کدامیک نیکو کردارترید. فرمود: مقصود پرکردارتر نیست، بلکه مقصود درست کردارتر است، و درستی همانا ترس از خدا و نیت صادق و کار نیک است. سپس فرمود: پایداری بر عمل تا خالص ماند، سخت تر از خود عمل است و عمل خالص آنست که: نخواهی هیچ کس جز خدای عز و جل ترا بر آن بستاید، همانا نیت همان عمل است، سپس این قول خدای عز و جل را تلاوت فرمود:«بگو همگی طبق روش خود عمل میکنند یعنی طبق نیت خود.

منبع اصلی: الکافی ج2 ص16

دیگر منابع: الوافی ج4 ص375/ تفسیر الصافی ج5 ص 200/ بحارالانوار ج67 ص 230

ملاعبه قبل از مجامعت:

أَبُو عَلِیٍّ اَلْأَشْعَرِیُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: لَیْسَ شَیْءٌ تَحْضُرُهُ اَلْمَلاَئِکَةُ إِلاَّ اَلرِّهَانَ وَ مُلاَعَبَةَ اَلرَّجُلِ أَهْلَهُ.

ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود در هیچ چیزی فرشتگان حضور نمی یابند مگر

درمسابقه اسب دوانی و ملاعبه مرد با همسرش.

منبع اصلی: الکافی ج5 ص554

دیگر منابع: الوافی ج 15 ص149/وسائل الشیعه ج19 ص250/ الفصول المهمه ج2 ص311

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ اَلْحُسَیْنِ قَالَ: قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ : إِنَّ أَحَدَکُمْ لَیَأْتِی أَهْلَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ تَحْتِهِ فَلَوْ أَصَابَتْ زِنْجِیّاً لَتَشَبَّثَتْ بِهِ فَإِذَا أَتَی أَحَدُکُمْ أَهْلَهُ فَلْیَکُنْ بَیْنَهُمَا مُدَاعَبَةٌ فَإِنَّهُ أَطْیَبُ لِلْأَمْرِ.

امام صادق علیه السلام : یکی از شما با زنش هم بستر می شود ؛ ولی زنش در حالی از کار او فارغ می شود که اگر مردی زنگی را بیابد ، به او می چسبد ! پس هر گاه یکی از شما به سراغ همسرش رفت ، باید نخست ، میان آن دو ، قدری [ شوخی و] ملاعبه صورت گیرد ؛ چون این [مقدّمه] ، برای آن کار ، لذّتبخش تر است.

منبع اصلی: من لایحضره الفقیه ج3 ص 599/ مکارم الاخلاق ج1 ص459

دیگر منابع: الوافی ج22 ص721/ وسائل الشیعه ج20 ص 718

جهت مشاهده روایات کامل انعقاد نطفه به پیوست 2 مراجعه نمایید.

"کارآزمایی مشترک" هم تعریف و تجربه کنیم. اگر جلساتی در آینده باشد، بنده ادله این تدابیر را بیشتر توضیح می دهم.

2/1/2. مراقبت های دوران حمل؛ دومین دسته تدابیر پیشگیری پایه

تدبیر دوم، مراقبت های دوران حمل است. از ماه اول تا ماه نهم "بارداری"، "الگوی تغذیه مناسب" از "بیماری های مادرزادی" جلوگیری می کند.⁽¹⁾

ابو زیاد گوید: امام حسن علیه السّلام فرمود: پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله فرموبه زنان باردار خود کندر بخورانید؛ زیرا اگر جنین در شکم مادرش با آن تغذیه شود، قلبش محکم و استوار و عقلش افزون می گردد؛ اگر پسر باشد شجاع و دلیر خواهد بود و اگر دختر به دنیا بیاید باسنش بزرگ خواهد بود و نزد شوهرش عزیز خواهد بود.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص23/ تهذیب الاحکام ج7 ص440/ مکارم الاخلاق ج1 ص194

دیگر منابع: الوافی ج23 ص1313/ وسائل الشیعه ج21 ص405/ بحارالانوار ج63 ص444

ترکیب خربزه و پنیر غیر از صبحها باعث زیبایی فرزند:

قَالَ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ : مَا مِنِ اِمْرَأَةٍ حَامِلَةٍ أَکَلَتِ اَلْبِطِّیخَ بِالْجُبُنِّ إِلاَّ یَکُونُ مَوْلُودُهَا حَسَنَ اَلْوَجْهِ وَ اَلْخُلُقِ.

هیچ زن بارداری نیست که خریزه و پنیر باهم بخورد مگر اینکه فرزندش خوش سیما و خوش اخلاق خواهد شد.

بحارالانوار ج59 ص299/طب النبی ج1 ص29/ مستدرک الوسائل ج15 ص214

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ یَاسِرٍ اَلْخَادِمِ عَنِ اَلرِّضَا عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: اَلْبِطِّیخُ عَلَی اَلرِّیقِ یُورِثُ اَلْفَالِجَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْهُ.

یاسر خادم گوید: امام رضا علیه السّلام فرمود: خوردن خربزه در حالت ناشتا باعث بیماری فلج می شود، از آن به خداوند پناه می بریم.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص361/ مکارم الاخلاق ج1 ص185/ الخصال ج2 ص443/ المحاسن ج2 ص557

دیگر منابع: بحارالانوار ج63 ص194/ وسائل الشیعه ج25 ص177

عبد اللّه بن مسکان گوید: از امام صادق علیه السّلام شنیدم که می فرمود: خوردن سویق با روغن زیتون، گوشت را می رویاند، استخوان را محکم می سازد، پوست را نازک و رقیق می کند و قدرت جنسی را افزایش می دهد.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص306/ المحاسن ج2 ص488

دیگر منابع: الوافی ج19 ص 287/ وسائل الشیعه ج25 ص18/ الفصول المهمه ج3 ص65

عَنْهُ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سَیَابَةَ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِی اَلْحَسَنِ مُوسَی عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ: إِنَّمَا أُنْزِلَ اَلسَّوِیقُ بِالْوَحْیِ مِنَ اَلسَّمَاءِ.

امام کاظم علیه السلام: سویق با وحی از آسمان نازل شده است.

منبع اصلی: المحاسن ج2 ص488/ الکافی ج6 ص306

دیگر منابع: الوافی ج19 ص287/ وسائل الشیعه ج25 ص15/ بحارالانوار ج63 ص276

"خانه های بهداشتِ" شهرها و روستاها به "خانم های باردار" این طور مشاوره بدهید که "سویق ها" را وارد "الگوی تغذیه" خود کنند، "نقص عضوها" به شکل قابل توجهی مدیریت خواهد شد. البته موارد دیگری هم وجود دارد که به دلیل ضیق وقت نمی توانم توضیح بیشتری بدهم. پس این شد "پیشگیری از بیماری های مادرزادی" که دودسته توصیه است. من از شما تقاضا می کنم مطالعات خودتان را در زمینه "آداب انعقاد نطفه" و در حوزه "الگوی تغذیه" و "مراقبت های دوران حمل"، پیشرفته تر از وضعیت فعلی پیگیری کنید تا تجربیات موفق ما نسبت به درمان این بیماری ها به صورت عمومی در تمام کشور تکرار شود. البته در این زمینه کتاب های متعددی هم در مدرسه وجود دارد که می توانید دریافت کنید و نظرات کارشناسی خود را به ما بگویید. پس این اولین بخش از 4 بخش "پیشگیری ساختاری از بیماری" است. بنده از مشاوره هایی که در "خانه های بهداشت" برای "پیشگیری از بیماری" به مردم داده می شود، کاملاً مطلعم و می دانم که این دسته از مشاوره های مدنظر ما تقریباً مغفول است. ما تقریباً هیچ پزشکی در کشور نداریم که به بیمار خودش بگوید: "انعقاد نطفه غلط"، منشأ پیدایش ده ها نوع بیماری است. اینکه من عرض می کنم "فقر دانشی" وجود دارد، یک حوزه آن اینجا است. البته حدود 200 "روایت صحیح" با مبنای "وثوق صدوری" در این زمینه داریم که تک تک اینها را باید با دقت، بحث کرد. همین بخشِ مربوط به "پیشگیری از بیماری های مادرزادی"، پیشرفته ترین بخش پزشکی طب اسلامی است. چون ممکن است از طریق سایر بلندگوها عرایض ما را بشنوند، در اینجا به تفصیل وارد نمی شوم که ما چقدر از حیث تولد نوزادانی که دچار بیماری های مادرزادی هستند، "پسرفته" و در شرایط خیلی خطرناکی هستیم. به نظر من این یک غفلت بسیار بزرگ است که وزارت بهداشت باید بلافاصله اقدام مناسبی را در مورد آن انجام دهد. [پس] این بخش اول پیشگیری شد.

2/2. پیشگیری پیوستاری (پیوست های بهداشتی در نظام تولید و ساخت)؛ دومین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری

بخش دوم پیشگیری عبارت از "پیوست های بهداشتی" و سلامت آفرین برای مرحله "تولید" و "ساخت" است. ببینید ما در حوزه های مختلف، یک "نظام تولید" و یک "نظام ساخت وساز" در جامعه خودمان داریم (از تولید غذا و البسه و صنایع مختلف بگیرید تا ساخت وساز مسکن و خیابان و اماکن تفریحی و غیره). ما فکر می کنیم به عدد حوزه های ساخت و تولید، وزارت بهداشت باید "پیوست پیشگیری" از بیماری ارائه کند. سؤال مشخص بنده این است که آیا وزارت بهداشت از نظام مهندسی، اِعمال "پیوست های پیشگیری از بیماری" را در ساختمان مطالبه

می کند یا نه؟⁽¹⁾

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب طبیب مشاور نیروهای مسلح ص 3 و 4، 20 بهمن 1400، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4073

شاخصه اصلی در سلامت یک کشور، این است که مردم کمتر بیمار شوند و در واقع پیشگیری تحقق پیدا کند. این نکته مهم جلسات ماست؛ چون می بینم وزارت بهداشت و درمان علاقه مند نیست به این شاخص به عنوان محور اصلی بپردازد، دائماً این معنا را متذکر می شویم و از دوستان خواهش می کنیم که وضعیت سلامت کشور را با شاخص های غلط و شاخص های ناقص ارزیابی نکنیم. شاخص مهم، همین شاخص "پیشگیری از بیماری" است. پیشگیری هم در نزد ما و در تفکر ما "پیشگیری توصیه ای" نیست؛ ساختار حیات یک جامعه باید ضد بیماری و محقق کننده پیشگیری باشد. هر بخشی را که در حیات اصل می دانید باید آن بخش پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشد؛ مثلاً اگر بخشی از حیات "معماری" جامعه است، بنابراین شما باید اقدامات ضد بیماری در "معماری" را شرح دهید و بر تحقق آن نظارت داشته باشید. اگر می گویید بخشی از حیات، "الگوی تغذیه جامعه" است؛ بنابراین "الگوی تغذیه" باید پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشد. اگر می گویید که بخشی از حیات، "مشاغل جامعه" است؛ بنابراین مشاغل همه باید پیوست پیشگیری از بیماری داشته باشند و بقیه بخش های حیات [هم به این شکل باید باشد.] بنابراین ما معتقد هستیم که "پیشگیری" با "توصیه" محقق نمی شود؛ بلکه همه اجزای ساختار حیات انسان باید دارای پیوست پیشگیری باشد.[1] بنابراین نظریه مادر [حوزه سلامت]، در نقشه الگوی پیشرفت اسلامی، [نظریه] پیشگیری ساختاری از بیماری (و نه پیشگیری توصیه ای) است.

مکتوب طبیب مشاور نیروهای مسلح ص 7 الی 11، 20 بهمن 1400، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/4073

مکتوب مقررات فقهی ساختمان، ص7، آبان1399، قم

کتابخانه مدرسه هدایت

eitaa.com/ketab_olgou/4

«درباره الگوی گرمایش و سرمایش در دار واسعه نکات زیر را به عنوان پیشخوان مطرح می کنیم:

نکته اول اینکه: برای تحلیل و ارزیابی مسئله گرمایش و سرمایش به ترتیب پنج مسئله 1- مزاج فرد (احساس گرما و سرما در مزاج های اربعه متفاوت است و مزاج صفراوی و دموی گرمای بیشتری نسبت به مزاج بلغمی و سوداوی دارند )، 2- تقسیم اعضاء به دو دسته اعضای گرم و سرد (در همه مزاج ها اعضای بدن به دو دسته اعضای گرم و اعضای سرد تقسیم می شوند؛ بنابراین در فصل سرما اعضای سرد بدن -پائین تنه و سر- را بیشتر گرم نگه دارید و اعضای گرم بدن را کمتر گرم نگه دارید )، 3- نقش جنس لباس و زیرانداز در گرمایش و سرمایش، 4- نقش تغذیه در گرمایش و سرمایه و 5- نقش محیط در گرمایش و سرمایش را در نظر بگیرید. در ارتکاز فعلی: برای مدیریت گرمایش و سرمایش فقط دمای محیط را مدیریت می کنند! (ارائه تعریف چند بعدی از گرمایش و سرمایش)

نکته دوم آنکه: تحلیل 5 بعدی گرمایش و سرمایش در مقایسه با "مدیریت محیط محور گرمایش و سرمایش"، در حوزه حفظ محیط زیست، سلامت و اقتصاد دارای مزیت است (ارایه تصویر سه بعدی از الگوی جدید گرمایش و سرمایش)

نکته سوم اینکه: برای دستیابی به الگوی جدید گرمایش و سرمایش 6 اقدام : 1- رواج شغل باغداری و ارائه طبقه بندی از خاصیت های خشب، 2- تغییر طراحی ساختمان به محوریت گرمایش و سرمایش(شامل: الف: طراحی بخش تابستانه و زمستانه برای ساختمان، ب: طراحی بادگیر و شبکه گردش هوا برای ساختمان، ج: طراحی گودال باغچه برای خانه و د: طراحی ایوان و فضای نیمه باز برای ساختمان)، 3- کاشت گسترده درخت در حیاط خانه و محیط بیرونی ساختمان و طراحی حوض مناسب برای ساختمان، 4- تغییر مصالح ساختمانی به سمت مصالح گرم، 5- رواج دادن الیاف متناسب با مزاج در بخش البسه و زیرانداز و 6- معرفی و رواج غذای های سرد و گرم و معتدل در سفره مردم (بخش تصمیم الگوی جدید گرمایش و سرمایش) در دستور کار قرار می گیرد!»

حجت الاسلام علی کشوری، 9 بهمن 1401، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/5039

مکتوب مقررات فقهی ساختمان، ص8، آبان1399، قم

کتابخانه مدرسه هدایت

eitaa.com/ketab_olgou/4

«مقررات فقهی ساختمان (طبقه بندی در فقه التزکیه)، یکی از نظریات فقهی مطرح در نقشه الگوی پیشرفت اسلامی است. در این بسته فقهی تفصیلی 45 سرفصل بحثی آماده شده است. این سرفصل ها در 4 بخش زیر طبقه بندی می شود:

بخش اول مباحث: شامل تبیین قواعد اصولی استنباط از آیات و روایات مرتبط با ساختمان و تبیین اصطلاح اعطانی جوامع الکلام؛ به عنوان وصف اصلی کلمات شارع، است. (2 سرفصل)

بخش دوم: تبیین معایب ده گانه مجتمع های آپارتمانی در سبک زندگی (آپارتمان 10 ضربه مهلک به زندگی افراد وارد می کند!)

بخش سوم: تبیین موضوعات 9 گانه ساختمان، شامل: 1- قواعد فقهی جانمایی، 2- قواعد فقهی حیاط ساختمان، 3- قواعد فقهی نقشه کشی و طراحی ساختمان، 4- اصول فنی ساخت بنا، 5- قواعد فقهی تزئینات و دکوراسیون داخلی، 6- اصول سه گانه انتخاب و تولید مصالح ساختمانی، 7- قواعد فقهی کاربری و بهره برداری از ساختمان، 8- حیوانات خانگی مطلوب و 9- قواعد فقهی خرید و فروش ساختمان و ساخت خانه برای محرومین، است

بخش چهارم: پاسخ به شبهات 24 گانه مرتبط با ساخت دار واسعه در قالب محلات، شامل: 1- شبهه مدیریت، 2- شبهه زمین، 3-شبهه هزینه بیشتر و.... است.»

حجت الاسلام علی کشوری، 21 تیر 1402، قم

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/5451

رعایت نمی شود. ما فکر می کنیم وزارت بهداشتی که قدرت پیشگیری دارد، باید بتواند "ساخت وساز" یک ساختمان را به دلیل عدم رعایت "تدابیر پیشگیرانه از بیماری" متوقف بکند؛ بنابراین شما باید یک فهرست از "عوامل برهم زننده سلامت" در ساختمان تهیه کنید. اولاً این باید احصا شود و ثانیاً اینکه باید به صورت جدی آن را از نظام مهندسی مطالبه کنید؛ نه اینکه این ملاحظات فقط در ساخت مطب ها رعایت شود. در غیر این صورت، ساختمان های شما بیماری ایجاد می کند. الآن کف پوش همین سالن اجتماعات که در آن هستیم، "غلبه سردی" ایجاد می کند. مصالح ساختمانی نباید موجب "سردمزاجی" و "غلبه سردی" در جامعه شود. موارد پیشگیری از بیماری خیلی بیش از اینها است که باید بحث شود. حالا من ساختمان را مثال زدم. "پیوست پیشگیری از بیماری" در حوزه فضای سبز، مثال دیگر این عرصه است. مثلاً در مورد فضای سبز بابلسر معتقدم که بعضی از این درخت ها موجب "حساسیت های ریوی" و تشدید برخی از انواع "آسم ها" می شود؛ ولی وزارت بهداشت ما اصلاً ورودی به این حوزه ها ندارد. گویی اصلاً توجهی ندارد که بعضی از این درخت ها منشأ پیدایش حساسیت هستند. از طرفی بعضی از انواع درخت ها، اتفاقاً تأثیر مثبتی بر "مغز و اعصاب" دارند. ⁽¹⁾

بحث دوم شما عطرهای همراه را بر اساس عطرهای طبیعی بازتعریف کنید. در حال حاضر عطرهای همراه، با مدل عطرهای فرانسوی است و وقتی مواد شیمیایی آن ها را تجزیه و ترکیب می کنید، عمدتا با غرض تحریک شهوت ساخته شده است و تأثیر آن در مخاطب بسیار متفاوت است با عطرهایی که رفع جنون می کند. یا مثلا عطرهایی داریم که حافظه را تقویت می کند، مثل عطر گل محمدی. مثلا شما در مدارس خود مشکل حفظ دارید. اگر شما عطر گل محمدی را رواج بدهید، قوه حفظ ارتقا پیدا می کند. عطرهای همراه حال حاضر، ضد جنون نیستند و حافظه را به چالش می کشند. درحالی که عطرهای طبیعی این دو خاصیت اصلی را دارند؛ یعنی حافظه را تقویت می کنند و جنون را کاهش می دهند

بخش سوم عبارت از خوشبو سازی درونی بدن است. اگر مصرف طیبات به مصرف مواد غذایی تراریخته و مواد غذایی که در حال حاضر وجود دارد یعنی همین مدل تغذیه ای که ما داریم - مثلا غذاهای صننتی مصرف شود - تبدیل گردد، پدیده مبارک خوشبوسازی بدن را از دست می دهیم. می دانیم آزار اصلی در روابط انسانی بوی عَرَ ق و بوی بد دهان است خصوص در روابط خانوادگی و روابط خانه. برخی از محصول غذایی و برخی از کارها این معضل را برطرف می کند مثلا مسواک ازاین دست اقدامات است. در روایت است که پیامبر در روز سه بار مسواک می زدند منتهی با چوب اراک نه با خمیردندان سرطان زای حاوی فلوراید. با چوب اراک مسواک می زدند که ما در حال حاضر انجام نمی دهیم. یا مثلا مصرف پیاز در میان مدت بوی بدن [خصوصا بوی دهان] را مطبوع می کند. خربزه نیز خاصیت خوشبو کردن بدن دارد به شرطی که معده خالی نباشد. چراکه یکی از عوامل بدبو شدن بدن اختلال در هاضمه است. بنده اجمالا عرض کردم سه نوع عطر و خوش بویی ایجاد می شود یکی خوش بویی در فضای عمومی شهر، یکی دیگر بحث عطرهای همراه است که تغییر کارکرد پیدا می کند و آخرین بخش هم خوشبو سازی بدن است».

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب تبیین نظریه مدیریت شهری محله محور، ص22 و 23 ، 1398

m-hedayat.blog.ir/post/693

bayanbox.ir/info/4230944035083266154

«اگر درخت در قسمت شمالی و جنوبی متکثر باشد. خصوصاً درخت های معطر و مثمر. بنابراین آن وقت دیگر شما تابستان از این کولرهایی که باعث می شود بدن انسان دچار ابتلائات شود، بی نیاز می شوید. حوزه های علمیه قدیمی اکثراً به این شکل بودند، مفصل سرتاسر آنها درخت بود. بنابراین شما به تهویه مصنوعی کمتر نیاز پیدا می کنید. حالا اگر درختانش معطر هم باشند، باعث می شود که از عطر درختان قلب هم تقویت شود. چون خاصیت عطر، تقویت قلب است. اگر درخت هم مثمر باشد، انگیزه های دیگری هم پیدا می شود و این خلاصه یک تدبیر جامع است. پس ببینید برای اصلاح ریه، برای تقویت ریه از تهویه مصنوعی بپرهیزیم. تدبیر اصلی تهویه مصنوعی خصوصاً در فصل های گرم برای اینکه کولر حذف شود، این است که در قسمت شمال و جنوب درختکاری گسترده بر اساس درخت های معطر و مثمر انجام شود».

حجت الاسلام علی کشوری، مکتوب طبیب مشاور، 20 بهمن 1400، اصفهان

m-hedayat.blog.ir/1400/11/21

بیماری" این است که شما برای همه حوزه های تولید و ساخت، "پیوست پیشگیری از بیماری" تدوین یا لااقل تبیین بکنید. مثلاً "پیوست پیشگیری" در حوزه باغداری، "پیوست پیشگیری" از بیماری برای حوزه "کشاورزی" یا "آب". بنده یک سؤال فنی بپرسم: آیا کلر، بر ضد ریه عمل می کند یا خیر؟ چرا شما اجازه می دهید که آب یک شهر را با کلر تصفیه کنند؟ آیا مدل های جدیدی برای تصفیه آب متصور نیست؟ چرا بهداشت را در یک عرصه پیش می برید؛ اما از جایی دیگر به اعضای بدن ضربه می زنید؟ بگذارید بنده یک مثال ملموس تر بزنم: در دوره کرونا تقریباً همه آسمان ها را هم باخبر کردید که برای ضدعفونی کردن سطوح، دست و بدن باید از الکل استفاده کنید. من همان زمان از بعضی از پزشکان پرسیدم: شما که می دانید استنشاق الکل چه

اثر شدیدی بر روی "عصب" و "مغز" انسان دارد. ⁽¹⁾

علیرغم دوره های جداگانه نگرانی های بهداشت عمومی، تحقیقات نسبتاً کمتری قرار گرفتن در معرض بخار الکل را ارزیابی کرده است.

الکل استنشاقی در ابتدا متابولیسم گذر اول را دور می زند و به سرعت به گردش خون شریانی و مغز می رسد، که نشان می دهد این مسیر تجویز ممکن است با اثرات دارویی که خطر اعتیاد را افزایش می دهد همراه باشد.

منبع: پروژه تحقیقاتی " استنشاق بخار الکل: اندازه گیری و پیامدها، رابرت راس مک لین , جرالد دبلیو ولنتاین, پیتر اول جاتلو, مهمت سوفو اوغلو، الکل: تحقیقات بالینی و تجربی، 2017

کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده، مرکز ملی اطلاعات بیوتکنولوژی

pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28054395

Exposure to Ethyl Alcohol can cause headache, drowsiness, nausea and vomiting, and unconsciousness. It can also affect concentration and vision.

قرار گرفتن در معرض اتیل الکل می تواند باعث سردرد، خواب آلودگی، حالت تهوع و استفراغ و بیهوشی شود. همچنین می تواند بر تمرکز و بینایی تأثیر بگذارد

منبع: برگه اطلاعات مواد خطرناک، وزارت بهداشت نیوجرسی

nj.gov/health/eoh/rtkweb/documents/fs/0844.pdf

به عنوان سؤال عرض می کنم: چرا میزان "سرطان" در شهر شما بالاست؟ آیا این مرتبط به این نمی شود که شما "پیوست پیشگیری" در حوزه "باغداری" و "کشاورزی" را جدی نمی گیرید و در حد چند مصاحبه به آن می پردازید؟ درصورتی که این هم نوعی از پیشگیری است و باید به آن پرداخته شود.

2/3. رعایت تدابیر روزانه پیشگیری از بیماری توسط افراد؛ سومین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری

نوع سوم را "پیشگیری روزانه" نام گذاری کرده ایم؛ به این معنا که تمام "افعال روزانه" یک فرد باید دارای "پیوست های پیشگیری" باشد. مثلاً آیا "نوع آب خوردن روزانه ما" بر "پیشگیری از بیماری" تأثیر دارد یا خیر؟ ما در طب اسلامی می گوییم: اگر کسی شب ها ایستاده آب بخورد موجب "زردآب" و "غلبه صفرا" می شود.⁽¹⁾

امام صادق علیه السّلام فرمود: آشامیدن آب در روز و در حالت ایستاده، غذا را گوارا می کند و نوشیدن آب در حالت ایستاده در شب، زردآب می آورد.

منبع اصلی: الکافی ج6 ص383 / المحاسن ج2 ص572 (عَنْهُ عَنِ اِبْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِیهِ وَ غَیْرِهِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ) / من لا یحضره الفقیه ج3 ص353 (وَ قَالَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ :)

دیگر منابع: الوافی ج20 ص563 / وسائل الشیعة

ج25 ص240 / مکارم الأخلاق ج1 ص157 / بحار الأنوار ج63 ص471

امیرالمومنین علیه السلام: انبیاء پیراهن را قبل از شلوار می پوشیدند.

الأشعثیات، ج1 ص240

مکارم الأخلاق، ج1 ص101 / وسائل الشیعة، ج5 ص108 / مستدرک الوسائل، ج3 ص314

وَ فِی رِوَایَةٍ قَالَ: «لاَ تَلْبَسْهُ مِنْ قِیَامٍ وَ لاَ مُسْتَقْبِلَ اَلْقِبْلَةِ وَ لاَ اَلْإِنْسَانِ»؛

در روایت دیگر آمده که:شلوار را ایستاده و رو به قبله و رو به انسان دیگر مپوش.

مکارم الأخلاق، ج1 ص101 / وسائل الشیعة، ج5 ص108 / مستدرک الوسائل، ج3 ص314

قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : «اِغْتَمَّ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ مِنْ أَیْنَ أوتیت[أُتِیتُ]فَمَا أَعْلَمُ أَنِّی جَلَسْتُ عَلَی عَتَبَةِ دَارٍ وَ لاَ شَقَقْتُ بَیْنَ غَنَمٍ وَ لاَ لَبِسْتُ سَرَاوِیلِی مِنْ قِیَامٍ وَ لاَ مَسَحْتُ یَدِی وَ وَجْهِی بِذَیْلِ»؛

امام صادق- علیه السلام- فرمود: روزی امیرالمؤمنین- علیه السلام- را غم فرا گرفت گفت: ای غم از کجا آمدی؟ من که به یاد نمی آورم در روی چوبه زیرین چهار چوبه درب نشسته باشم، یا گلّه ای را شکافته و از وسطش عبور کرده باشم، و یا شلوارم را ایستاده پوشیده باشم، و یا دست و صورتم را با دامن لباسم مسح کرده باشم.

الخصال، ج1، ص225

روضة الواعظین، ج2، ص309 / مکارم الأخلاق، ج1، ص101 / وسائل الشیعة، ج5، ص108 / بحار الأنوار، ج73، ص321

وَ عَنْهُ عَنْهُمْ عَلَیْهِمُ اَلسَّلاَمُ : «مَنْ لَبِسَ سَرَاوِیلَهُ مِنْ قِیَامٍ لَمْ تُقْضَ لَهُ حَاجَةٌ ثَلاَثَةَ أَیَّامٍ»؛

بزنطی از اهل بیت علیهم السلام روایت نموده است که فرمود : کسی که شلوار خود را ایستاده بپوشد، تا سه روز حاجتی برای او برآورده نمی شود!.

منابع : السرائر، ج3، ص581 / وسائل الشیعة، ج5، ص109

أَبُو عَلِیٍّ اَلْأَشْعَرِیُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ اَلطَّیَالِسِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: «مَنْ لَبِسَ اَلسَّرَاوِیلَ مِنْ قُعُودٍ وُقِیَ وَجَعَ اَلْخَاصِرَةِ»؛

امام صادقعلیه السلامفرمود: هرکس شلوارش را در حال نشسته بپوشد از درد خاصره ایمن می شود.

الکافی، ج6، ص479

الوافی، ج20، ص784 / وسائل الشیعة، ج5، ص108

«وَ إِذَا لَبِسْتَ ثَوْبَکَ اَلْجَدِیدَ فَقُلْ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِی کَسَانِی مِنَ اَلرِّیَاشِ مَا أُوَارِی بِهِ عَوْرَتِی وَ أَتَجَمَّلُ بِهِ عِنْدَ اَلنَّاسِ اَللَّهُمَّ اِجْعَلْهُ لِبَاسَ اَلتَّقْوَی وَ لِبَاسَ اَلْعَافِیَةِ وَ اِجْعَلْهُ لِبَاساً أَسْعَی فِیهِ لِمَرْضَاتِکَ وَ أَعْمُرُ فِیهَا مَسَاجِدَکَ وَ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَلْبَسَ اَلسَّرَاوِیلَ فَلاَ تَلْبَسْهُ وَ أَنْتَ قَائِمٌ وَ اِلْبَسْ وَ أَنْتَ جَالِسٌ فَإِنَّهُ یُورِثُ اَلْحَبَنَ وَ اَلْمَاءَ اَلْأَصْفَرَ وَ یُورِثُ اَلْغَمَّ وَ اَلْهَمَّ وَ قُلْ بِسْمِ اَللَّهِ اَللَّهُمَّ اُسْتُرْ عَوْرَتِی وَ لاَ تَهْتِکْنِی فِی عَرَصَاتِ اَلْقِیَامَةِ وَ أَعِفَّ فَرْجِی وَ لاَ تَخْلَعْ عَنِّی زِینَةَ اَلْإِیمَانِ وَ إِذَا تَعَمَّمْتَ فَقُلْ بِسْمِ اَللَّهِ اَللَّهُمَّ اِرْفَعْ ذِکْرِی وَ أَعْلِ شَأْنِی وَ أَعِزَّنِی بِعِزَّتِکَ وَ أَکْرِمْنِی بِکَرَمِکَ بَیْنَ یَدَیْکَ وَ بَیْنَ خَلْقِکَ اَللَّهُمَّ تَوِّجْنِی بِتَاجِ اَلْکَرَامَةِ وَ اَلْعِزِّ وَ اَلْقَبُولِ وَ إِذَا لَبِسْتَ خَاتَماً فَقُلِ اَللَّهُمَّ سِمْنِی بِسِیمَاءِ اَلْإِیمَانِ وَ اِخْتِمْ لِی بِالْخَیْرِ وَ اِجْعَلْ عَاقِبَتِی إِلَی خَیْرٍ إِنَّکَ أَنْتَ اَلْعَزِیزُ اَلْکَرِیمُ وَ إِذَا أَرَدْتَ اَلنَّظَرَ فِی اَلْمِرْآةِ فَخُذْهَا بِیَدِکَ اَلْیُسْرَی وَ قُلْ بِسْمِ اَللَّهِ فَإِذَا نَظَرْتَ فِیهَا فَضَعْ یَدَکَ اَلْیُمْنَی عَلَی مُقَدَّمِ رَأْسِکَ وَ اِمْسَحْ عَلَی وَجْهِکَ وَ اِقْبِضْ لِحْیَتَکَ وَ اُنْظُرْ فِی اَلْمِرْآةِ وَ تَقُولُ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِی خَلَقَنِی بَشَراً سَوِیّاً وَ زَیَّنَنِی وَ لَمْ یَشِنِّی وَ فَضَّلَنِی عَلَی کَثِیرٍ مِنْ خَلْقِهِ وَ مَنَّ عَلَیَّ بِالْإِسْلاَمِ وَ رَضِیَهُ لِی دِیناً ثُمَّ ضَعْهَا مِنْ یَدِکَ وَ قُلِ اَللَّهُمَّ لاَ تُغَیِّرْ مَا بِنَا مِنْ أَنْعُمِکَ وَ اِجْعَلْنَا لِأَنْعُمِکَ مِنَ اَلشَّاکِرِینَ وَ لآِلاَئِکَ مِنَ اَلذَّاکِرِینَ»؛

امام رضا علیه السلام فرمود: زمانیکه خواستی شلوار بپوشی، ایستاده نپوش بلکه نشسته بپوش زیراکه موجب هلاک، زردآب و هم و الم است و هنگام پوشیدن این دعا را بخوان: بِسْمِ اَللَّهِ اَللَّهُمَّ اُسْتُرْ عَوْرَتِی وَ لاَ تَهْتِکْنِی فِی عَرَصَاتِ اَلْقِیَامَةِ وَ أَعِفَّ فَرْجِی وَ لاَ تَخْلَعْ عَنِّی زِینَةَ اَلْإِیمَانِ وَ إِذَا تَعَمَّمْتَ فَقُلْ بِسْمِ اَللَّهِ اَللَّهُمَّ اِرْفَعْ ذِکْرِی وَ أَعْلِ شَأْنِی وَ أَعِزَّنِی بِعِزَّتِکَ وَ أَکْرِمْنِی بِکَرَمِکَ بَیْنَ یَدَیْکَ وَ بَیْنَ خَلْقِکَ اَللَّهُمَّ تَوِّجْنِی بِتَاجِ اَلْکَرَامَةِ وَ اَلْعِزِّ وَ اَلْقَبُولِ.

فقه الرضا علیه السلام، ج1، ص395 / المقنع(للصدوق)، ج1، ص541

مکارم الأخلاق، ص102 / الأمان، ص35 / الآداب الدینیة للخزانة المعینیة، ج1، 58/ مستدرک الوسائل، ج3، ص313

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) به امیرالمومنین (علیه السلام): ای علی! غذا را با نمک، آغاز کن و با نمک، پایان ده؛ چه، هر کس غذای خویش را با نمک آغاز کند و با نمک پایان دهد، از هفتاد و دو نوع از انواع بلاء که جذام، دیوانگی و پیسی از آن جمله است، به دور باشد.

مصادر اصلی: الکافی ، ج 6، ص 326

منابع دیگر: الوافی، ج 19، ص 319 / وسائل الشیعة، ج 24، ص 403

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَکْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْجَعْفَرِیِّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ (علیه السلام) قَالَ: لَا یُخْصِبُ خِوَانٌ لَا مِلْحَ عَلَیْهَا وَ أَصَحُّ لِلْبَدَنِ أَنْ یُبْدَأَ بِهِ فِی أَوَّلِ الطَّعَامِ.

موسی بن جعفر (علیه السلام): سفره ای که نمک در آن نباشد، برکت ندارد. و برای صحت بیشتر بدن غذا را با نمک آغاز کنید.

مصادر اصلی: الکافی ، ج 6، ص 326 / المحاسن، ج 2، ص 591

سند محاسن: عَنْهُ عَنْ بَکْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْجَعْفَرِیِّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّل

منابع دیگر: الوافی، ج 19، ص 320 / وسائل الشیعة، ج 24، ص 404 / بحار الأنوار ، ج 63، ص 396

حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِیثَمِیِّ عَنْ سُکَیْنِ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ فُضَیْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ فَرْوَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی مُوسَی بْنِ عِمْرَانَ (علیه السلام) أَنْ: مُرْ قَوْمَکَ یَفْتَتِحُوا بِالْمِلْحِ وَ یَخْتَتِمُوا بِهِ وَ إِلَّا فَلَا یَلُومُوا إِلَّا أَنْفُسَهُمْ.

از امام باقر علیه السلام نقل کرده که حضرت فرمود: خداوند به موسی وحی فرمود: که به قومت دستور بده هنگام خوردن غذا، اول از نمک شروع کنند و آخر هم به نمک ختم کنند. در غیر این صورت اگر مریض شوند باید خود را ملامت کنند.

مصادر اصلی: الکافی ، ج 6، ص 326 / المحاسن، ج 2، ص 592

سند محاسن: عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَحْمَدَ الْمُحْسِنِ الْمِیثَمِیِّ عَنْ مِسْکِینِ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ فُضَیْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِی جَعْفَر

منابع دیگر: السنیة فی الأحادیث القدسیة (کلیات حدیث قدسی)، ص 104 / الوافی، ج 19، ص 321 / وسائل الشیعة، ج 24، ص 404 / بحار الأنوار ، ج 63، ص 396

عَنْهُ عَنْ بَعْضِ مَنْ رَوَاهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ : «إِنَّ اَللَّهَ وَ مَلاَئِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی خِوَانٍ عَلَیْهِ خَلٌّ وَ مِلْحٌ»؛

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمودند: خداوند و فرشتگان بر سفره ای که روی آن سرکه و نمک باشد صلوات می فرستند.

المحاسن، ج2، ص487

الدعوات (للراوندی)، ج1، ص146 / وسائل الشیعة، ج25، ص92 / بحار الأنوار، ج64، ص303 و 304

سایر "کارهای روزانهٔ انسان"، "توصیه های پیشگیرانه" متصور شد یا خیر؟. پس ببینید در سطح سوم پیشگیری بر خلاف سطح دوم که به سمت ایجاد ضابطه در روند ساخت و تولید در ساختارها می رفتیم، مخاطب ما در اینجا فردبه فرد انسان ها هستند. حرف ما در طب اسلامی که بنده از سابق در درس ها این را گفته ام این است که هر کاری که انسان در طول روز انجام می دهد، یک "پیوست پیشگیری از بیماری" دارد که متأسفانه دانش این را گسترش نداده ایم؛ مثلاً ممکن است در روز به آرایشگاه بروید که خود این کار دارای "پیوست پیشگیری از بیماری" است. یا به عنوان مسئله ای که همه انسان ها به آن مبتلا هستند، ممکن است در معرض نور خورشید قرار بگیرید. شارع محترم به ما توصیه کرده است که نور خورشید را از روبرو دریافت نکنید و همیشه باید آن را از پشت سر دریافت کنید. امام علیه السلام در بیان دلیل این مسئله می فرمایند: تابش مستقیم نور خورشید موجب فعال شدن بیماری های نهفته در بدن می شود⁽¹⁾

امام کاظم- علیه السلام- فرمود: پیامبر خدا- صلی الله علیه و آله- فرموده است: تابش (زیاد) خورشید چهار ویژگی دارد: رنگ پوست را تغییر می دهد، بدن را بدبو می کند، لباس را پوسانیده پاره می کند و موجب بیماری می شود.

الخصال ج1 ص248

روضة الواعظین، ج2، ص310 / وسائل الشیعة، ج12، ص110 / بحار الأنوار، ج73، ص183 / تفسیر نور الثقلین، ج5، ص481 / تفسیر کنز الدقائق، ج14، ص60

نور خورشید از پشت سر) موجب "کمون" و "ازبین رفتن بیماری های انسان" می شود. ⁽¹⁾

امام باقر(علیه السّلام)از پدرانش بازگو کرده است که امیر مؤمنان(علیه السّلام)در یک مجلس چهار صد درس از دانش باصحاب خود آموخت که هر کدام برای دین و دنیای مسلمان صلاحیت دار میباشند.فرمود: (102) هر گاه یکی از شما در آفتاب نشیند پشت بدان کند زیرا که درد درونی (بیماری بالقوه) را آشکار میکند.

الخصال، باب الواحد إلی المائة، ج2، ص610

وسائل الشیعة، ج12، ص110 / عیون الحکم، ج1، ص138 / تحف العقول، ج1، ص100 / بحار الأنوار، ج10، ص89 و ج73، ص183

2/4. پیشگیری از عوامل غریب بیماری (جلوگیری اختلاط میان زندگی انسان و جن)؛ چهارمین تدبیر برای پیشگیری ساختاری از بیماری

آخرین سرفصل هم "پیشگیری" از "عوامل غریب و ماورایی" است. در این حوزه، علم پزشکی روز دنیا تقریباً صفر است. شما اهل "تأمل" و "تفکر" هستید و می دانید که خداوند متعال در عالَم دو نوع "سببیت" و "علت" خلق کرده است. یک نوع که ظاهر هستند و ما آنها را کامل درک می کنیم. اما نوع دیگر، "اسباب و عوامل غریب" هستند که به صورت اولیه، خیلی درک نمی شوند و باید انسان درباره آن "تعقل" کند. عرض ما در محور چهارم این است که بسیاری از بیماری های در حال گسترش، از ناحیه "عوامل غریب و ماورائی"⁽²⁾

امام صادق علیه السّلام در مورد حدیث غدیر می فرمود:چون پیغمبر در مورد علی علیه السّلام فرمود آنچه فرمود و او را پیشوای مردم ساخت، ابلیس یک فریادی کشید که همه عفریتهایش گرد او آمدند و گفتند:ای آقای ما این چه فریادی بود؟ گفت:وای بر شما امروز شما مانند روز عیسی است،بخدا که مردم را در باره او گمراه سازم، قرآن نازل شد که«البته ابلیس گمانش را در باره آنها درست درآورد و او را پیروی کردند جز گروهی مؤمن» پس ابلیس فریادی کشید و عفریتها دوباره نزد او بازگشتند و گفتند: ای سرور ما این فریاد دیگر چه بود؟گفت:وای بر شما خداوند سخن مرا در قرآن حکایت کرده و بر پایه آن نازل کرده است: «وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَیْهِمْ إِبْلِیسُ ظَنَّهُ«. سپس سر به آسمان برداشت و گفت: به عزت و جلالت سوگند این گروه مؤمن را هم بدیگران ملحق سازم. گوید: پس پیغمبر صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:« بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِیمِ إِنَّ عِبٰادِی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطٰانٌ« فرمود:پس ابلیس فریادی کشید و عفریتهایش دوباره به او باز گشتند و گفتند: ای سرور ما این فریاد سوم برای چه؟ گفت:بخدا از دست اصحاب علی است،و پروردگارا به عزت و جلالت قسم گناهان را برایشان آرایش کنم تا آنان را دشمن تو سازم. گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود:به آن خدایی که پیغمبر را صلّی اللّٰه علیه و آله به راستی فرستاده!عفریتها و ابلیسها بر سر مؤمن بیش از زنبورند بر سر گوشت، و مؤمن هم از کوه سخت تر است از کوه با تیشه بکنند و مؤمن از دینش برنگردد.

المؤمن ج1 ص16 / تفسیر العیاشی ج2 ص301 / الإختصاص ج1 ص30

أعلام الدین ج1 ص433 / تفسیر البرهان ج3 ص548 / بحار الأنوار ج37 ص164 و ج60 ص256 و ج64 ص239 و ص246 و ج78 ص 211/ تفسیر نور الثقلین ج3 ص185 / تفسیر کنز الدقائق ج7 ص446 / عوالم العلوم ج15 ص141

«وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (26 و 27حجر)»

و در حقیقت، انسان را از گِلی خشک، از گِلی سیاه و بدبو، آفریدیم و پیش از آن، جن را از آتشی سوزان و بی دود خلق کردیم.

مکتوب طبیب مشاور مغز و اعصاب و حافظه، ص 115 و 118، 24 تیر 1402، اصفهان

پایگاه اطلاع رسانی شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در پیامرسان ایتا

eitaa.com/olgou4/5975

برای مشاهده ادله قرآنی روایی چگونگی تاثیر شیطان از طریق ضعف در ایمان و طهارت و ابعاد تاثیرگذاری شیطان به جهت تخریب شخصیت انسان (مدیریت القاء، غلبه مزاج و جنون) به "پیوست 3"مراجعه نمایید.

روایات "جنون"⁽¹⁾

«جنون»در لغت از ریشه«جنّ»به معنای پوشاندن و مستور کردن است،و جنون، پوشیده و مستور ماندن عقل است. جن بخاطر این جن نامیده شد به دلیل استتار و مخفی بودن او از چشم ها. همچنین تسمیه جنین بخاطر استتارش در شکم مادرش است.

جنون در فقه به معنای اخیر،زوال عقل و اختلال در آن است،به گونه ای که جریان عادی کردار و گفتار را به هم بزند.اگر این حال همیشگی باشد جنون دائمی و جنون مطبق یا اطباقی گفته می شود و اگر موقت و هر از گاهی باشد،جنون ادواری(دوره ای)نام می گیرد.جنون یا همان دیوانگی،در فقه از عوامل رافع مسؤولیت است و قلم تکلیف را از آدمی برمی دارد، چرا که بازخواست دیوانه و کیفر او کار بیهوده ای است.فقها افزون بر آن که یکی از شرایط عام تکلیف را عقل بیان می کنند،جنون در حال ارتکاب جرم را رافع مسؤولیت کیفری و مجنون را از مسؤولیت مبرّا می دانند و هرچند جنون را دارای مراتب می دانند، مسؤولیت را رتبه بندی نکرده و بیشتر فقیهان،مجانین را در بی مسؤولیتی برابر دانسته اند.

لسان العرب، ج13 ص 92 / موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت علیهم السلام , ج35 , ص423 / معجم المصطلحات ج 1 ص 542