جلسه 1400/01/17

بسم الله الرحمن الرحیم



اعتقاد به ظهور امام زمان(عج)/مهدويت /امامت



 
موضوع: امامت/مهدویت /اعتقاد به ظهور امام زمان(عج)
همه ی فرق اسلامی معتقد هستند در آخر الزمان از عترت پیغمبر اسلام(ص) کسی بنام مهدی ظهور خواهد کرد و تمام دنیا را به اراده ی الهی پر از عدل و داد خواهد کرد و پرچم توحید را در سراسر جهان به احتزاز در خواهد آورد در اثبات این مدعا در جلسه ی گذشته از تفسیر نمونه مطلبی از مرکز «رابطة العالم السلامی» که وابسطه به وهابی های افراطی است نقل شد مناسب می دانیم مجدد این مطلب به طور مفصل نقل شود.
عبارات تفسیر نمونه در نقل قول مرکز «رابطة العالم الاسلامی» در حقانیت ولی عصر(عج):
« گرچه كتابهاى فراوانى به وسيله دانشمندان اهل سنت، و علماى شيعه پيرامون احاديث مربوط به قيام مهدى نوشته شده است، ولى به عقيده ما چيزى گوياتر و در عين حال فشرده تر از نامه اى كه گروهى از دانشمندان" حجاز" در پاسخ يكى از سؤال كنندگان فرستاده اند نيست، لذا عين ترجمه آن را ذيلا از نظر خوانندگان محترم مى گذرانيم. اما قبلا يادآور مى شويم كه: روايات مربوط به قيام مهدى ع چنان است كه هيچ محقق اسلامى پيرو هر يك از گروه ها و مذاهب باشد نمى تواند" تواتر" آن را انكار كند.
تا كنون كتابهاى زيادى در اين زمينه نوشته شده و نويسندگان آنها متفقا صحت احاديث مربوط به مصلح جهانى يعنى" مهدى ع" را پذيرفته اند تنها افراد بسيار معدودى مانند" ابن خلدون" و" احمد امين مصرى" در صدور اين اخبار از پيامبر ص ترديد كرده اند و قرائنى در دست داريم كه انگيزه آنها در اين كار ضعف اخبار نبوده بلكه فكر مى كردند روايات مربوط به" مهدى" ع مشتمل بر مسائلى است كه به سادگى نمى توان آنها را باور كرد، يا بخاطر اينكه احاديث درست از نادرست را نتوانسته اند جدا كنند يا تفسير آن را در نيافته اند.
در هر صورت لازم است قبل از هر چيز سؤال و جوابى را كه اخيرا از طرف" رابطة العالم الاسلامى" كه زير نفوذ افراطى ترين جناحهاى اسلامى" يعنى وهابيان" قرار دارد، نشر يافته، از نظر خوانندگان عزيز بگذرانيم، تا روشن شود مسئله ظهور مهدى ع در ميان مسلمانان قولى است كه جملگى بر آنند و به عقيده ما مدارك لازم در اين رساله كوتاه آن چنان جمع آورى شده كه هيچ كسى را ياراى انكار آن نيست، و اگر وهابيان سختگير نيز در برابر آن تسليم شده اند بهمين دليل است.
در حدود يك سال قبل شخصى به نام" ابو محمد" از" كنيا" سؤالى در باره ظهور" مهدى منتظر (ع)" از" رابطة العالم الاسلامى" كرده دبير كل" رابطه" يعنى" محمد صالح القزاز" در پاسخى كه براى او فرستاده است ضمن تصريح به اين كه" ابن تيميه" موسس مذهب وهابيان نيز احاديث مربوط به ظهور مهدى ع را پذيرفته، متن رساله اى را كه پنج تن از علماى معروف فعلى حجاز در اين زمينه تهيه كرده اند براى او ارسال داشته است.
در اين رساله پس از ذكر نام حضرت" مهدى" ع و" محل ظهور او" يعنى مكه چنين مى خوانيم:
" ... به هنگام ظهور فساد در جهان و انتشار كفر و ستم، خداوند به وسيله او (مهدى ع) جهان را پر از عدل و داد مى كند همانگونه كه از ظلم و ستم پر شده است ...
او آخرين" خلفاى راشدين دوازده گانه" است كه پيامبر ص خبر از آنها در كتب" صحاح" داده است.
احاديث مربوط به مهدى را بسيارى از صحابه پيامبر ص نقل كرده اند از جمله:
عثمان ابن عفان، على ابن ابى طالب، طلحة ابن عبيد اله، عبد الرحمن ابن عوف، قرة ابن اساس مزنى، عبد اللَّه ابن حارث، ابو هريره، حذيفة ابن يمان، جابر ابن عبد اللَّه، ابو امامه، جابر ابن ماجد، عبد اللَّه ابن عمر، انس ابن مالك، عمران ابن حصين، و ام سلمه.
اينها بيست نفر از كسانى هستند كه روايات مهدى را نقل كرده اند و غير از آنها افراد زياد ديگرى نيز وجود دارند. سخنان فراوانى نيز از خود صحابه نقل شده كه در آن بحث از ظهور مهدى ع به ميان آمده كه آنها را نيز مى توان در رديف روايات پيامبر ص قرار داد. زيرا اين مسئله از مسائلى نيست كه با اجتهاد بتوان چيزى پيرامون آن گفت (بنا بر اين آنها نيز طبعا اين مطلب را از پيامبر ص شنيده اند).
سپس اضافه مى كند:
هم احاديث بالا كه از پيامبر ص نقل شده و هم شهادت و گواهى صحابه كه در اينجا در حكم حديث است در بسيارى از كتب معروف اسلامى و متون اصلى حديث اعم از" سنن" و" معاجم" و" مسانيد" آمده است. از جمله.
سنن ابو داود، سنن ترمذى، ابن ماجه، ابن عمرو الدانى، مسند احمد و ابن يعلى، و بزاز، و صحيح حاكم، و معاجم طبرانى (كبير و متوسط) و رويانى، و دارقطنى، و ابو نعيم در" اخبار المهدى" و خطيب در تاريخ بغداد، و ابن عساكر در تاريخ دمشق، و غير اينها.
بعد اضافه مى كند:
بعضى از دانشمندان اسلامى در اين زمينه كتابهاى مخصوصى تاليف كرده اند از جمله:
" ابو نعيم" در" اخبار المهدى"،" ابن حجر هيثمى" در" القول المختصر فى علامات المهدى المنتظر"،" شوكانى" در" التوضيح فى تواتر ما جاء فى المنتظر و الدجال و المسيح"،" ادريس عراقى مغربى" در كتاب" المهدى"،" ابو العباس ابن عبد المؤمن المغربى" در كتاب" الوهم المكنون فى الرد على ابن خلدون".
و آخرين كسى كه در اين زمينه بحث مشروحى نگاشته مدير دانشگاه اسلامى مدينه است كه در چندين شماره در مجله دانشگاه مزبور بحث كرده است.
باز اضافه مى كند:
عده اى از بزرگان و دانشمندان اسلام از قديم و جديد نيز در نوشته هاى خود تصريح كرده اند كه احاديث در زمينه مهدى در سر حد تواتر است (و به هيچ وجه قابل انكار نيست) از جمله: " السخاوى" در كتاب" فتح المغيث"،" محمد ابن احمد سفاوينى" در" شرح العقيدة"،" ابو الحسن الإبرى" در" مناقب الشافعى"،" ابن تيميه" در كتاب فتاوايش،" سيوطى" در" الحاوى"،" ادريس عراقى" در تاليفى كه در زمينه مهدى دارد،" شوكانى" در كتاب" التوضيح فى تواتر ما جاء فى المنتظر" ..." محمد جعفر كنانى" در" نظم التناثر"،" ابو العباس ابن عبد المؤمن" در" الوهم المكنون ..." در پايان بحث مى گويد: (تنها) ابن خلدون است كه خواسته احاديث مربوط به مهدى را با حديث بى اساس و مجعولى كه مى گويد:" لا مهدى الا عيسى"" مهدى جز عيسى نيست"، مورد ايراد قرار دهد، ولى بزرگان پيشوايان و دانشمندان اسلام گفتار او را رد كرده اند، به خصوص" ابن عبد المؤمن" كه در گفتار او كتاب ويژه اى نوشته است كه سى سال قبل در شرق و غرب انتشار يافته.
حفاظ احاديث و بزرگان دانشمندان حديث نيز تصريح كرده اند كه احاديث مهدى ع مشتمل بر احاديث" صحيح" و" حسن" است و مجموع آن متواتر مى باشد.
بنا بر اين اعتقاد به ظهور مهدى (بر هر مسلمانى) واجب است، و اين جزء عقايد اهل سنت و جماعت محسوب مى شود و جز افراد نادان و بيخبر يا بدعت گذار آن را انكار نمى كنند"! مدير اداره مجمع فقهى اسلامى محمد منتصر كنانى »[1]
.
بررسی ادله ی قرآنی و روایی در اثبات حقانیت ظهور مهدی موعود(عج):
در جلسه ی گذشته دو آیه و چند روایت در اثبات قطعیت ظهور یک منجی الهی برای تمام دنیا مورد بررسی قرار گرفت در این جلسه نیز تعداد دیگری از این ادله مورد بررسی قرار می گیرد:
- سوره توبه آیه 33: ﴿هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ﴾[2]
. «او كسى است كه پيامبرش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين ها پيروز گرداند، هر چند مشركان ناخشنود باشند»[3]
.
بیان استاد: خداوند همان کسی است که پیامبرش را فرستاد با ادله و براهین قطعی که موجب راهنمایی و هدایت است و او را با دین حق همراه کرد؛ ﴿لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ﴾ پیامبرش را با دین حق فرستاد تا این دین اسلام را بر تمام ادیان غلبه بدهد به نحوی که این دین از هر جهت بر سایر ادیان آسمانی که تا آن زمان در روی زمین پیروانی داشته و زمان آنها سپری شده و دخل و تصرفاتی بر آنها وارد شده و مورد سوء استفاده ی مغرضین قرار گرفته غلبه پیدا کند و پیروز شود و تنها حجت حق بر مخلوقات تا روز قیامت باشد؛ ﴿وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ﴾ هر چند ظهور و گسترش دین اسلام به مذاق مشرکین خوش نیاید و در صدد خاموش کردن نور الهی برآیند.
وقتی دوره های مختلف تاریخ بشری از زمان رسول گرامی اسلام(ص) تا کنون را مورد بررسی قرار می دهیم هرگز زمانی را پیدا نمی کنیم که در آن ادیان آسمانی پیروانی نداشته باشند و همگان به دین اسلام روی بیاورند و همیشه با فراز و نشیب هایی این ادیان آسمانی مورد توجه جدّی خیل عظیمی از پیروان خود بوده اند به همین جهت تا این زمان این وعده ی الهی محقق نشده و باید منتظر چنین روزی باشیم و با تمسک به روایات متعدد به یقین می رسیم که این ظهور هنوز واقع نشده و در آخر الزمان منجی عالم بشریت امام زمان(عج) تحقق بخش این وعده ی قطعی الهی خواهد بود.
- روایت جابر بن عبدالله انصاری: یکی از تفاسیر معتبر و مورد توجه اهل سنت تفسیر «الدر المنثور» است، در این کتاب در تفسیر آیه ی 33 سوره توبه این روایت وارد شده است: «وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن جَابر رَضِي الله عَنهُ فِي قَوْله {لِيظْهرهُ على الدّين كُله} قَالَ: لَا يكون ذَلِك حَتَّى لَا يبْقى يَهُودِيّ وَلَا نَصْرَانِيّ صَاحب مِلَّة إِلَّا الإِسلام...»[4]
.
بیان استاد: غلبه ی دین اسلام بر همه ی ادیان نمی باشد تا اینکه یهودی، نصرانی و نه صاحب آیینی جز اسلام نماند؛ این روایت مؤید ادعای ماست که معتقدیم هنوز وعده ی الهی محقق نشده و هنوز تعداد زیادی از پیروان یهود و نصاری وجود دارند و وعده ی الهی زمانی محقق می شود که دیگر بر روی زمین هیچ یهودی و نصرانی و هیچ گروهی که برای خود آیینی داشته باشند وجود نداشته باشند.
- روایت ابی بصیر: «ابن المتوكل، عن السعد آبادي، عن البرقي، عن أبيه عن ابن أبي عمير، عن علي بن أبي حمزة، عن أبي بصير قال: قال أبو عبدالله في قوله عزوجل ﴿هو الذي أرسل رسوله بالهدى ودين الحق ليظهره على الدين كله ولو كره المشركون﴾ فقال: والله ما نزل تأويلها بعد ولا ينزل تأويلها حتى يخرج القائم فاذا خرج القائم لم يبق كافر بالله العظيم، ولا مشرك بالامام إلا كره خروجه حتى لو كان كافر أو مشرك في بطن صخرة لقالت: يا مؤمن في بطني كافر فاكسرني واقتله»[5]
.
بیان استاد: در این روایت امام صادق(ع) می فرماید: به خدا سوگند هنوز تأویل این آیه محقق نشده است و تأویل آن محقق نخواهد شد مگر آن زمانی که قائم آل محمد(ص) ظهور کند و زمانی که این قیام واقع شود دیگر هیچ کافری نسبت به خدای عظیم باقی نمی ماند و ...
- روایت مقداد بن اسود: «و قال المقداد بن الأسود سمعت رسول الله ص يقول لا يبقى على ظهر الأرض بيت مدر و لا وبر إلا أدخله الله كلمة الإسلام إما بعز عزيز و إما بذل ذليل إما يعزهم فيجعلهم الله من أهله فيعزوا به و إما يذلهم فيدينون له »[6]
.
بیان استاد: این روایت نیز مؤید ادعای ماست که هنوز آن وعده ی الهی واقع نشده زیرا تا این زمان فراوان بوده اند خانه هایی که ساکنین آن ایمان نیاورده و مشرک مرده اند-فرق نمی کند جنس این خانه ها از چه چیزی از سنگ و گل باشد مانند خانه های معمولی یا این که از پشم و کرک چهارپایان باشد مانند خیمه هایی که عشایر در آن زندگی می کنند- خطاب روایات عام است و هم اکنون هم فراوان هستند کسانی که به انواع شرک آلوده اند بنا بر این بر اساس روایات قطعی این وعده ی الهی در زمان ظهور امام زمان(عج) واقع خواهد شد.
تأکید وعده ی الهی در آیات قرآن: عین عبارت آیه ی 33 سوره ی توبه در دو سوره ی دیگر قرآن کریم وارد شده است؛ سوره ی فتح آیه 28 و دیگری در سوره ی صف[7]
آیه 9 و هر سه تعبیر یکی است مگر این که در سوره ی فتح ﴿وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا﴾ آمده است؛ ﴿هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا﴾[8]
.
وقتی می بینیم قرآن کریم یک تعبیر قرآنی را در سه سوره ی مجزا تکرار می کند این بیان کننده ی عنایت ویژه ی خدای متعال به این موضوع است و این که قطعا چنین وعده ا ی محقق خواهد شد.
نتیجه این که مباحث مربوط به آخر الزمان و ظهور امام زمان(ع) یکی از مباحث مهم اعتقادی و یک بحث خوب و لازمی است و بر اساس تعالیم قرآنی و روایی ما معتقد هستیم که وعده ی الهی در ریشه کنی ظلم و بی عدالتی و برپایی عدالت و توحید به دست توانمند امام زمان(ع) واقع خواهد شد؛ این عقیده فقط منحصر به شیعه نیست بلکه تمام فرق اسلامی حتی فرقه ی افراطی و نوظهور وهابیت نیز به جهت تواتر این قبیل روایات چاره ای ندیده جز این که اعتراف به چنین حقیقتی بکند؛ البته این عقیده آثار و برکات فراوانی دارد که ان شاء الله در جلسه ی بعدی اشاراتی خواهیم داشت.
 

[1] تفسير نمونه، مكارم شيرازى، ناصر، ج7، ص374، دار الكتب الاسلاميه.

[2] سوره توبه/آیه33.

[3] ترجمه قرآن، مكارم شيرازى، ناصر، ج1، ص192، دار القرآن الكريم.

[4] الدر المنثور، سيوطي، جلال الدين، ج4، ص176، دار الفكر(بيروت).

[5] بحار الأنوار، علامة المجلسي، ج52، ص324، دارالاحیاء التراث.

[6] مجمع البيان، شيخ الطبرسي، ج5، ص38، دار المعرفة.

[7] سوره صف/آیه9.

[8] سوره فتح/آیه28.