مشخصات کتاب

سرشناسه : محمدی ری شهری، محمد، ۱۳۲۵ -

عنوان قراردادی : موسوعه الامام علی بن ابی طالب فی الکتاب و السنته و التاریخ. فارسی.

عنوان و نام پدیدآور : دانش نامه امیرالمؤمنین علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ / محمدی ری شهری، با همکاری محمد کاظم طباطبایی، محمود طباطبایی نژاد ؛ ترجمه ی مهدی مهریزی.

مشخصات نشر : قم : موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۸x-

مشخصات ظاهری : ج.: نقشه (رنگی).

شابک : ۳۰۰۰۰ریال: دوره : 964-7489-11-0

یادداشت : فهرستنویسی بر اساس جلد پنجم، ۱۳۸۲.

یادداشت : مترجم جلد هشتم، نهم و یازدهم کتاب حاضر محمدعلی سلطانی می باشد.

یادداشت : مترجم جلد دوم و دوازدهم کتاب حاضر عبدالهادی مسعودی می باشد.

یادداشت : ج. ۲، ۸ ، ۹، ۱۱ و ۱۲ (چاپ اول: ۱۴۲۴ق. = ۱۳۸۲).

یادداشت : کتابنامه.

موضوع : علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، ۲۳ قبل از هجرت - ۴۰ ق.

شناسه افزوده : طباطبائی، سیدمحمدکاظم، ۱۳۴۴ -

شناسه افزوده : طباطبائی نژاد، محمود، ۱۳۴۰ -

شناسه افزوده : مهریزی، مهدی، ۱۳۴۱ -، مترجم

شناسه افزوده : موسسه علمی - فرهنگی دارالحدیث. سازمان چاپ و نشر

رده بندی کنگره : BP۳۷/۳۵/م۴د۲ ۱۳۰۰ی

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۵۱

شماره کتابشناسی ملی : ۲۰۹۲۷۳۰

اشاره

الفصل الثانی : أحادیث الوراثة۲ / ۱الوارِثُ۸۸۴۳.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وارِثی . ⁽¹⁾۸۸۴۲.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :لِکُلِّ نَبِیٍّ وَصِیٌّ ووارِثٌ ، وإنَّ وَصِیّی ووارِثی عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽²⁾۸۸۴۵.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی ، وخَلیفَتی ، ووَزیری ، ووارِثی ، وأبو وُلدی ... ، أمرُکَ أمری ... ، ونَهیُک نَهیی . ⁽³⁾.

فصل دوم : احادیث وراثت

۲ / ۱ وارث

فصل دوم : احادیث وراثت۲ / ۱وارث۸۸۴۱.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: تو وارث منی ⁽¹⁾.۸۸۴۰.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر پیامبری وصی و وارثی دارد؛ وصی و وارث من، علی بن ابی طالب است.۸۸۳۹.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو وصی، خلیفه (جانشین)، وزیر (دستْ یار)، وارث و پدر فرزندان منی... ؛ فرمان تو فرمان من... و نهی تو نهی من است.

.

۸۸۳۸.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :هذا عَلِیٌّ أخی ، ووَصِیّی ، ووَزیری ، ووارِثی ، وخَلیفَتی . ⁽¹⁾۸۸۳۷.امام علی علیه السلام :الأمالی للطوسی عن أنس :اِتَّکَأَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله عَلَی عَلِیٍّ علیه السلام ، فَقالَ : یا عَلِیُّ ، أ ما تَرضی أن تَکونَ أخی ، وأکونَ أخاکَ ، وتَکونَ وَلیِّی ، ووَصِیّی ، ووارِثی ! ⁽²⁾۸۸۳۶.امام علی علیه السلام :إرشاد القلوب عن حذیفة :أمَرَ[ صلی الله علیه و آله ] خادِمَةً لِاُمِّ سَلَمَةَ ؛ فَقالَ : اِجمَعی لی هؤُلاءِ ـ یعنی نِساءَهُ ـ . فَجَمَعتُهُنَّ لَهُ فی مَنزِلِ اُمِّ سَلَمَةَ ، فَقالَ لَهُنَّ : اِسمَعنَ ما أقولُ لَکُنَّ ـ وأشارَ بِیَدِهِ إلی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام ـ فَقالَ لَهُنَّ : هذا أخی ، ووَصِیّی ، ووارِثی ، وَالقائِمُ فیکُنَّ وفِی الاُمَّةِ مِن بَعدی ، فَأَطِعنَهُ فیما یَأمُرُکُنَّ بِهِ ، ولا تَعصینَهُ ؛ فَتَهلِکنَ لِمَعصِیَتِهِ . ⁽³⁾۸۸۳۵.امام علی علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلامـ فی حَیاةِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ـ: وَاللّهِ إنّی لَأَخوهُ ، ووَلِیُّهُ ، وَابنُ عَمِّهِ ، ووارِثُهُ ، ومَن أحَقُّ بِهِ مِنّی ! ⁽⁴⁾۸۸۴۱.عنه علیه السلام :عنه علیه السلام :أنَا عَبدُ اللّهِ ، وأخو رَسولِهِ ، لا یَقولُها أحَدٌ قَبلی ولا بَعدی إلّا کَذَبَ ، وَرِثتُ نَبِیَّ الرَّحمَةِ ، ونَکَحتُ سَیِّدَةَ نِساءِ هذِهِ الاُمَّةِ ، وأنَا خاتِمُ الوَصِیّینَ . ⁽⁵⁾.

۸۸۴۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :این ، علی است، برادر، وصی، وزیر، وارث و خلیفه من.۸۸۳۹.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :الأمالی ، طوسیـ به نقل از انس ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله بر علی علیه السلام تکیه کرد و فرمود : «ای علی! آیا خُشنود نمی شوی که برادر من باشی و من برادر تو باشم و تو ولی، وصی و وارث من باشی؟».۸۸۳۸.عنه علیه السلام :إرشاد القلوبـ به نقل از حُذیفه ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله به زنی که خدمتکار اُمّ سلمه بود، فرمان داد و گفت : «اینان (همسرانم) را برای من گرد آور».

خدمتکار ، آنها را در خانه امّ سلمه گرد آورد. پیامبر صلی الله علیه و آله به همسرانش فرمود : «آنچه را برایتان می گویم، بشنوید» و سپس در حالی که با دستش به علی بن ابی طالب علیه السلام اشاره می کرد، به آنان فرمود : «این، برادر و وصی و وارث من و پس از من سرپرستِ شما و امّت است. پس در آنچه فرمانتان می دهد ، از او فرمان برید و سرپیچی اش مکنید که اگر از او سرپیچی کنید، هلاک می شوید».۸۸۳۷.عنه علیه السلام :امام علی علیه السلامـ در حیات پیامبر خدا ـ: به خدا سوگند، من برادر، ولی، پسر عمو و وارث اویم و کیست از من به او سزاوارتر؟!۸۸۳۶.عنه علیه السلام :امام علی علیه السلام :من بنده خدا و برادر پیامبر اویم. این کلام را نه کسی پیش از من و نه کسی پس از من می گوید، جز آن که بخواهد دروغ بگوید. از پیامبرِ رحمت ، ارث بردم و با سرور زنان این امّت ، ازدواج کردم و من ، خاتم اوصیایم ⁽¹⁾. .

۸۸۳۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه علیه السلام :إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وتَعالی خَصَّنی بِما خَصَّ بِهِ أولِیاءَهُ وأهلَ طاعَتِهِ ، وجَعَلَنی وارِثَ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله ، فَمَن ساءَهُ ساءَهُ ، ومَن سَرَّهُ سَرَّهُ . ⁽¹⁾۸۸۳۴.تهذیب الأحکام به نقل از عبد اللّه بن سنان :خصائص أمیر المؤمنین للنسائی عن أبی إسحاق :سَأَلَ عَبدُ الرَّحمنِ بنُ خالِدٍ قُثَمَ بن العَبّاسِ : مِن أینَ وَرِثَ عَلِیٌّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله ؟ قالَ: إنَّهُ کانَ أوَّلَنا بِهِ لُحوقا ، وأشَدَّنا بِه لُزوقا. ۲۲ / ۲وارِثُ عِلمِ النَّبِیِّ۸۸۳۱.امام حسن علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال : سبکسری چیست؟ ـ ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :القُرآنُ إمامٌ هادٍ ، ولَهُ قائِدٌ یَهدی بِهِ ویَدعو إلَیهِ بِالحِکمَةِ وَالمَوعِظَةِ الحَسَنَةِ ، وهُوَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، وهُوَ وَلِیُّ الأَمرِ بَعدی ، ووارِثُ عِلمی وحِکمَتی ، وسِرّی وعَلانِیَتی ، وما وَرِثَهُ النَّبِیّونَ قَبلی ، وأنَا وارِثٌ ومَوَرِّثٌ ، فَلا تُکذِبَنَّکُم أنفُسُکُم . ⁽²⁾.

۲ / ۲ وارث علم پیامبر

۸۸۳۴.تهذیب الأحکام عن عبدِ اللّه ِ بن سِنانٍ عن أبی عبامام علی علیه السلام :ـ تبارک و تعالی ـخداوند مرا به آنچه اولیا و فرمانبردارانش را ممتاز کرده بود، ممتاز کرد و مرا وارث محمّد صلی الله علیه و آله قرار داد. پس هرکه را ناخوش آید، ناخوش آید و هرکه را خوش آید، خوش آید!۸۸۳۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :خصائص أمیر المؤمنین ، نساییـ به نقل از ابو اسحاق ـ: عبد الرحمان بن خالد از قُثَم بن عبّاس پرسید : به چه دلیل ، علی علیه السلام از پیامبر خدا ارث بُرد؟

گفت : از آن جا که او در میان ما، نخستین کسی بود که به وی پیوست و بیشتر از همه ما با او بود ⁽¹⁾.۲ / ۲وارث علم پیامبر۸۸۳۰.لقمان علیه السلام ( ـ در اندرز به فرزند خود ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :قرآن، پیشوایی هدایتگر است و برای آن ، رهبری است که به سوی آن می خوانَد و با حکمت و پند نیکو، بدان دعوت می کند. و آن [رهبر ]علی بن ابی طالب است و پس از من، او فرمانروا (ولیّ امر) و وارث علم و حکمت من و نهان و آشکار من و نیز وارث هر چیزی است که پیامبران پیش از من به ارث نهاده اند ـ و من ارث برنده و به ارث نهنده ام ـ . پس به شک نیفتید و تردید مکنید .

.

۸۸۲۹.امام هادی علیه السلام :کفایة الأثر عن عمّار :لَمّا حَضَرَت رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله الوَفاةُ دَعا بِعَلِیٍّ علیه السلام ، فَسارَّهُ طَویلاً ، ثُمَّ قالَ : یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی ، ووارِثی ، قَد أعطاکَ اللّهُ عِلمی وفَهمی . ⁽¹⁾۸۸۲۸.امام علی علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :وَاللّهِ إنّی لَأَخوهُ[ صلی الله علیه و آله ] ووَلِیُّهُ ، وابنُ عَمِّهِ ، ووارِثُ عِلمِهِ ، فَمَن أحَقُّ بِهِ مِنّی ! ⁽²⁾۸۸۳۰.لقمانُ علیه السلام ( ـ لاِبنِهِ و هُو یَعِظُهُ ـ ) عنه علیه السلام :سَلونی عَن أسرارِ الغُیوبِ ؛ فَإِنّی وارِثُ عُلومِ الأَنبِیاءِ وَالمُرسَلینَ . ⁽³⁾۸۸۲۹.الإمامُ الهادیُّ علیه السلام :فضائل الصحابة لابن حنبل عن زید بن أبی أوفی :دَخَلتُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله مَسجِدَهُ فَذَکَرَ قِصَّةَ مُؤاخاةِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله بَینَ أصحابِهِ ، فَقالَ عَلِیٌّ ـ یَعنی لِلنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ـ : لَقَد ذَهَبَت روحی وَانقَطَعَت ظَهری حینَ رَأَیتُکَ فَعَلتَ بِأَصحابِکَ ما فَعَلتَ ، غَیری ، فَإِن کانَ هذا مِن سَخَطٍ عَلَیَّ فَلَکَ العُتبی وَالکَرامَةُ !

فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : وَالَّذی بَعَثَنی بِالحَقِّ ، ما أخَّرتُکَ إلّا لِنَفسی ؛ فَأَنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ، وأنتَ أخی ، ووارِثی .

قالَ : وما أرِثُ مِنکَ یا رَسولَ اللّهِ ؟ قالَ : ما وَرَّثَ الأنبیاءُ قَبلی . قالَ : وما وَرَّثَ الأَنبِیاءُ قَبلَکَ ؟ قالَ : کِتابَ اللّهِ ، وسُنَّةَ نَبِیِّهِم ، وأنتَ مَعی فی قَصرٍ فِی الجَنَّةِ مَعَ فاطِمَةَ ابنَتی ، وأنتَ أخی ، ورَفیقی ، ثُمَّ تَلا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : «إِخْوَ نًا عَلَی سُرُرٍ مُّتَقَـبِلِینَ» ⁽⁴⁾؛ المُتَحابّونَ فِی اللّهِ یَنظُرُ بَعضُهُم إلی بَعضٍ . ⁽⁵⁾.

۸۸۲۸.عنه علیه السلام :کفایة الأثرـ به نقل از عمّار ـ: چون لحظه وفات پیامبر خدا در رسید، علی علیه السلام را فرا خواند و پس از مدّتی دراز که با او به نجوا راز گفت ، فرمود : «ای علی! تو وصی و وارث منی. خداوند ، علم و فهم مرا به تو عطا کرده است».۸۸۲۷.امام علی علیه السلام ( ـ در نامه ای به بصریان ـ ) امام علی علیه السلام :به خدا سوگند، من برادر، ولی، پسر عمو و وارث علم او [ صلی الله علیه و آله ] هستم. پس کیست از من به او سزاوارتر؟!۸۸۲۶.امام علی علیه السلام :امام علی علیه السلام :از من ، اسرار پنهان را بپرسید که وارث علوم پیامبران و فرستادگانم.۸۸۲۵.امام علی علیه السلام :فضائل الصحابة ، ابن حنبلـ به نقل از زید بن ابی اَوْفی ـ: بر پیامبر خدا در مسجدش وارد شدم. در میان اصحاب ، سخن از داستان عقد اخوت بستن پیامبر خدا بود که [ در آن هنگام ]علی علیه السلام به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت : جان از پیکرم به در رفت و پشتم شکست، چون دیدم که میان همه اصحابت، برادری برقرار کردی و درباره من، چنین نکردی. پس اگر این کار از سرِ ناخشنودی از من است، از تو درخواست گذشت و بزرگواری دارم .

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «سوگند به آن که مرا به حق برانگیخت، تو را جز برای خود ، نگاه نداشته ام ؛ چرا که تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پس از من پیامبری نیست و تو برادر و وارث منی».

علی علیه السلام گفت : ای پیامبر خدا! چه چیز از تو به ارث می برم؟

فرمود : «آنچه پیامبران پیش از من به ارث نهاده اند».

گفت : پیامبرانِ پیش از تو، چه چیز به ارث نهاده اند؟

فرمود : «کتاب خدا و سنّت پیامبرشان را. و تو در کاخی در بهشت، با من و دخترم فاطمه خواهی بود و تو برادر و رفیق منی».

سپس پیامبر خدا تلاوت کرد : «برادرانه بر تخت ها روبه روی هم بنشینند» . دوستان خدایی به یکدیگر می نگرند. .

۸۸۲۴.امام علی علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام :وَرِثَ عَلِیٌّ علیه السلام عِلمَ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، ووَرِثَت فاطِمَةُ تَرَکَتَهُ . ⁽¹⁾۸۸۲۳.امام علی علیه السلام :الإمام الصادق علیه السلام :إنَّ عَلِیّا وَرِثَ عِلمَ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وفاطِمَةَ أحرَزَتِ المیراثَ . ⁽²⁾راجع : ج ۱ ص ۲۰۰ (المؤازرة علی الدعوة) . ج ۱۰ ص ۴۷۸ (التعلّم فی مدرسة النبیّ) و ص ۵۰۴ (المنزلة العلمیّة) .

.

۸۸۲۱.امام علی علیه السلام :امام باقر علیه السلام :علی علیه السلام علم پیامبر خدا را به ارث بُرد و فاطمه، اموال او را.۸۸۲۰.امام علی علیه السلام :امام صادق علیه السلام :علی علیه السلام علم پیامبر خدا را به ارث برد و فاطمه، میراث [ مالی وی] را در اختیار گرفت .ر . ک : ج ۱ ، ص ۲۰۱ (یاری پیامبر در تبلیغ) . ج ۱۰ ، ص ۴۷۹ (آموزش در مکتب پیامبر). ج ۱۰ ، ص ۵۰۵ (جایگاه علمی) .

.

الفصل الثالث : أحادیث الخلافة۳ / ۱أ لا تَستَخلِفُ ؟۸۸۲۳.عنه علیه السلام :المعجم الکبیر عن عبد اللّه بن مسعود :اِستَتبَعَنی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لَیلَةَ الجِنِّ ، فَانطَلَقتُ مَعَهُ حَتّی بَلَغنا أعلی مَکَّةَ ، فَخَطَّ عَلَیَّ خِطَّةً وقالَ : لا تَبرَح . ثُمَّ انصاعَ ⁽¹⁾فی أجبالٍ ، فَرَأَیتُ الرِّجالَ یَتَحَدَّرونَ عَلَیهِ مِن رُؤوسِ الجِبالِ ، حَتّی حالوا بَینی وبَینَهُ ، فَاختَرَطتُ السَّیفَ وقُلتُ : لَأَضرِبَنَّ حَتَّی أستَنقِذَ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، ثُمَّ ذَکَرتُ قَولَهُ : «لا تَبرَح حَتّی آتِیَکَ» ـ قالَ : ـ فَلَم أزَل کَذلِکَ حَتّی أمَّنَا الفَجرُ ، فَجاءَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله وأنَا قائِمٌ ، فقَالَ : ما زِلتَ عَلی حالِکَ ؟ قُلتُ : لَو لَبِثتَ شَهرا ما بَرِحتُ حَتّی تَأتِیَنی . ثُمَّ أخبَرتُهُ بِما أرَدتُ أن أصنَعَ ، فَقالَ : لَو خَرَجتَ مَا التَقَیتُ أنَا ولا أنتَ إلی یَومِ القِیامَةِ !

ثُمَّ شَبَّکَ أصابِعَهُ فی أصابِعی ، فَقالَ : إنّی وُعِدتُ أن یُؤمِنَ بِیَ الجِنُّ وَالإِنسُ ؛ فَأَمَّا الإِنسُ فَقَد آمَنَت بی ، وأمَّا الجِنُّ فَقَد رَأَیتَ ـ قالَ : ـ وما أظُنُّ أجلی إلّا قَدِ اقتَرَبَ .

قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، أ لا تَستَخلِفُ أبا بَکرٍ ! فَأَعرَضَ عَنّی ، فَرَأیَتُ أنَّهُ لَم یُوافِقهُ . قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، أ لا تَستَخلِفُ عُمَرَ ! فَأَعرَضَ عَنّی ، فَرَأَیتُ أنَّهُ لَم یُوافِقُه . قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، أ لا تَستَخلِفُ عَلِیّا ! ! قالَ : ذاکَ ، وَالَّذی لا إلهَ غَیرُهُ لَو بایَعتُموهُ وأطَعتُموهُ أدخَلتُکُمُ الجَنَّةَ أکتَعینَ ⁽²⁾. ⁽³⁾.

فصل سوم : احادیث خلافت

۳ / ۱ آیا جانشینی انتخاب نمی کنی؟

فصل سوم : احادیث خلافت۳ / ۱آیا جانشینی انتخاب نمی کنی؟۸۸۱۹.امام صادق علیه السلام :المعجم الکبیرـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود ـ: پیامبر خدا مرا در لیلة الجِن ⁽¹⁾، به دنبال خود برد. به همراه او رفتم تا به بالای مکّه رسیدیم. پس برایم خطّی کشید و فرمود : «از این جا جلوتر نیا». سپس به شتاب از کوه ها بالا رفت و دیدم که مردانی از قلّه کوه ها بر او فرود می آیند، تا آن جا که میان من و او حایل شدند. پس شمشیر از نیام برکشیدم و[ با خود ]گفتم : شمشیر می زنم تا پیامبر خدا را نجات دهم، که گفته اش یادم آمد : «حرکت مکن تا به نزدت بیایم».

در همین حال بودم تا آن که سپیده دمید و پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و من ایستاده بودم.فرمود: «پیوسته بدین حال بوده ای؟».

گفتم : اگر یک ماه هم می ماندی، حرکت نمی کردم تا بیایی. سپس آنچه را که می خواستم انجام دهم، برایش گفتم.

فرمود : «اگر حرکت می کردی، همدیگر را تا قیامت نمی دیدیم».

سپس انگشتانش را در میان انگشتانم کرد و فرمود : «به من وعده داده شده است که جن و اِنس، به من ایمان می آورند. انسان ها ایمان آورده اند و جنّیان را هم که دیدی».و فرمود: «گمان می کنم که مرگم نزدیک شده است».

گفتم : ای پیامبر خدا! آیا ابو بکر را جانشین خود نمی کنی؟

از من رو گردانْد. فهمیدم که با او موافق نیست. گفتم : ای پیامبر خدا! آیا عمر را جانشین خود نمی سازی؟

[ باز] از من رو گردانْد و فهمیدم که با او هم موافق نیست.

گفتم : ای پیامبر خدا! آیا علی را جانشین خود نمی کنی؟

فرمود : «همان است. سوگند به آن که جز او خدایی نیست، اگر با او بیعت کنید و از او فرمان بَرید، همه شما را به بهشت ، وارد می کنم».

.

۸۸۱۸.امام علی علیه السلام :المعجم الکبیر عن عبد اللّه بن مسعود :کُنتُ مَعَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله لَیلَةَ وفدِ الجِنِّ ، فَتَنَفَّسَ ، فَقُلتُ : ما لَکَ یا رَسولَ اللّهِ ؟ ! قالَ : نُعِیَت إلَیَّ نَفسی یَابنَ مَسعودٍ . قُلتُ : اِستَخلِف . قالَ : مَن ؟ قُلتُ : أبا بَکرٍ ⁽¹⁾ـ قالَ : ـ فَسَکَتَ . ثُمَّ مَضی ساعَةً، ثُمَّ تَنَفَّسَ ، فَقُلتُ : ما شَأنُکَ ـ بِأَبی أنتَ واُمّی ـ یا رَسولَ اللّهِ ؟ قالَ : نُعِیَت إلَیَّ نَفسی یَابنَ مَسعودٍ . قُلتُ : فَاستَخلِف . قالَ : مَن ؟ قُلتُ : عُمَرَ ! فَسَکَتَ . ثُمَّ مَضی ساعَةً ، ثُمَّ تَنَفَّسَ ، فَقُلتُ : ما شَأنُکَ ؟ قالَ : نُعِیَت إلَیَّ نَفسی یَا بنَ مَسعودٍ . قُلتُ : فَاستَخلِف . قالَ : مَن ؟ قُلتُ : عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ! ! قالَ : أما وَالَّذی نَفسی بِیَدِهِ لَئِن أطاعوهُ لَیَدخُلُنَّ الجَنَّةَ أجمَعینَ أکتَعینَ . ⁽²⁾۸۸۱۷.امام علی علیه السلام :السنّة لابن أبی عاصم عن عبد اللّه بن مسعود :إنَّ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله قالَ لَیلَةَ الجِنِّ : نُعِیَت إلَیَّ ـ وَاللّهِ ـ نَفسی . فَقُلتُ : یَقومُ بِالنّاسِ أبو بَکرٍ الصِّدّیقُ ! فَسَکَتَ . فَقُلتُ : یَقومُ بِالنّاسَ عُمَرُ ! فَسَکَتَ . فَقُلتُ :یَقومُ بِالنّاسِ عَلِیٌّ ! ! فَقالَ : لا یَفعَلونَ ، ولَو فَعَلوا دَخَلُوا الجَنَّةَ أجمَعینَ . ⁽³⁾.

۸۸۱۹.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :المعجم الکبیرـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود ـ: در شب «وفد الجن» ⁽¹⁾با پیامبر صلی الله علیه و آله بودم. آه سردی کشید. گفتم : ای پیامبر خدا! چه شده است؟

فرمود : «خبرِ رفتنم آمده است، ای ابن مسعود!».

گفتم: جانشینی تعیین کن.

فرمود : «چه کسی را؟».

گفتم : ابو بکر را.

سکوت کرد. لختی گذشت و باز ، آه سردی کشید. گفتم : ای پیامبر خدا! در چه فکری هستی؟ پدر و مادرم به فدایت!

فرمود : «ای ابن مسعود! خبرِ رفتنم رسیده است».

گفتم : جانشینی تعیین کن.

فرمود : «چه کسی را؟».

گفتم : عمر را .

خاموش ماند.

سپس اندکی گذشت و بار دیگر ، آه سردی کشید. گفتم : چه شده است؟

فرمود: «مرگم نزدیک است، ای ابن مسعود!».

گفتم : جانشینی تعیین کن.

فرمود : «چه کسی را؟».

گفتم : علی بن ابی طالب را .

فرمود : «هان! سوگند به آن که جانم در دست اوست، اگر از او فرمان بَرند، همگی به تمامی به بهشت می روند».۸۸۱۸.عنه علیه السلام :السنّة ، ابن ابی عاصمـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله در لیلة الجن فرمود : «به خدا سوگند، مرگم نزدیک است».

گفتم: ابوبکر صدّیق،سرپرستی مردم را به عهده می گیرد.

پس ساکت ماند.

گفتم : عمر ، سرپرستی مردم را به عهده می گیرد.

خاموش ماند.

گفتم : علی علیه السلام سرپرستی مردم را به عهده می گیرد .

فرمود : «نمی گذارند و اگر می گذاشتند، همه به بهشت می رفتند» . .

۳ / ۲اِستِخلافُ الإِمامِ بِأَمرِ اللّهِ۸۸۱۵.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی ، أوصَیتُ إلَیکَ بِأَمرِ رَبّی . وأنتَ خَلیفَتی ، اِستَخلَفتُکَ بِأَمرِ رَبّی . ⁽¹⁾۸۸۱۴.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا فاطِمَةُ ... إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وتَعالَی اطَّلَعَ إلَی الأَرضِ اطِّلاعَةً ، فَاختارَنی مِن خَلقِهِ ، فَجَعَلَنی نَبِیّا . ثُمَّ اطَّلَعَ إلَی الأَرضِ اطِّلاعَةً ثانِیَةً ، فَاختارَ مِنها زَوجَکِ ، وأوحی إلَیَّ أن اُزَوِّجَکِ إیّاهُ ، وأتَّخِذَهُ وَلِیّا ووَزیرا ، وأن أجعَلَهُ خَلیفَتی فی اُمَّتی ؛ فَأَبوکِ خَیرُ أنبیاءِ اللّهِ ورُسُلِهِ ، وبَعلُکِ خَیرُ الأَوصِیاءِ . ⁽²⁾۸۸۱۳.امام رضا علیه السلام ( ـ در پاسخ به این پرسش که فرومایه کیست ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :لَمّا اُسرِیَ بی إلَی السَّماءِ ، ثُمَّ مِنَ السَّماءِ إلَی السَّماءِ إلی سِدرَةِ المُنتَهی ، وَقَفتُ بَینَ یَدَی رَبّی عَزَّوجَلَّ ، فَقالَ لی : یا مُحَمَّدُ ! قُلتُ : لَبَّیکَ وسَعدَیکَ . قالَ : قَد بَلَوتَ حَلقی ، فَأَیَّهُم رَأَیتَ أطوَعَ لَکَ ؟ قالَ : قُلتُ : رَبّی عَلِیّا . قالَ : صَدَقتَ یا مُحَمَّدُ . فَهَلِ اتَّخَذتَ لِنَفسِکَ خَلیفَةً یُؤَدّی عَنکَ ، یُعَلِّمُ عِبادی مِن کِتابی ما لا یَعلَمونَ ؟ قالَ : قُلتُ : یا رَبِّ اختَر لی ، فَإِنَّ خِیَرَتَکَ خِیَرَتی . قالَ : اِختَرتُ لَکَ عَلِیّا ، فَاتَّخِذهُ خَلیفَةً ووَصِیّا . ⁽³⁾۸۸۱۲.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال از فرومایه ـ ) الإمام علیّ علیه السلام :إنَّ اللّهَ تَبارَکَ اسمُهُ ... شَدَّ بی أزرَ ⁽⁴⁾رَسولِهِ ، وأکرَمَنی بِنَصرِهِ ، وشَرَّفَنی بِعِلمِهِ ، وحَبانی بِأَحکامِهِ ، وَاختَصَّنی بِوَصِیَّتِهِ ، وَاصطَفانی بِخِلافَتِهِ فی اُمَّتِهِ ، فَقالَ صلی الله علیه و آله ـ وقد حَشَدَهُ المُهاجِرونَ وَالأَنصارُ وَانغَصَّت بِهِمُ المَحافِلُ ـ : أیُّهَا النّاسُ ! إنَّ عَلِیّا مِنّی کَهارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی .

فَعَقَلَ المُؤمِنونَ عَنِ اللّهِ نُطقَ الرَّسولِ ، إذ عَرَفونی أنّی لَستُ بِأَخیهِ لِأَبیهِ واُمِّهِ کَما کانَ هارونُ أخا موسی لِأَبیهِ واُمِّهِ ، ولا کُنتُ نَبِیّا فَاقتَضی ⁽⁵⁾نُبُوَّةً ، ولکِن کانَ ذلِکَ مِنهُ استِخلافا لی ، کَمَا استَخلَفَ موسی هارونَ علیهما السلام حَیثُ یَقولُ : «اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ» ⁽⁶⁾. ⁽⁷⁾.

۳ / ۲ جانشینی علی به فرمان خداوند

۳ / ۲جانشینی علی به فرمان خداوند۸۸۱۵.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو وصیّ منی که به فرمان پروردگارم تو را وصی نمودم . و تو جانشین منی که تو را به فرمان پروردگارم جانشین خود کردم.۸۸۱۴.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای فاطمه! ... خدای ـ تبارک و تعالی ـ به زمین نظر کرد و از میان آفریدگانش مرا برگزید و پیامبرم قرار داد . سپس دوباره نظر کرد و همسرت را برگزید و به من وحی کرد تا تو را به ازدواج او در آورم و او را ولی و وزیر [ خود] گیرم و جانشین خویش در میان امّتم قرار دهم. پس پدرت بهترینِ پیامبران و فرستادگان خداست و همسرت بهترینِ اوصیا.۸۸۱۳.الإمامُ الرِّضا علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عنِ السَّفِلَةِ ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :چون به آسمان برده شدم و مرا از آسمانی به آسمان [ دیگر]، به سوی سدرة المنتهی بردند و در پیشگاه پروردگار عز و جل ایستادم، به من فرمود : «ای محمّد!».

گفتم : بله، بله!

فرمود : «آفریدگانم را آزموده ای. کدام یک از تو فرمانبردارترند؟».

گفتم : پروردگارا! علی.

فرمود : «ای محمّد! راست گفتی. آیا برای خود جانشینی برگزیده ای که از جانب تو ادا کند و به بندگان من، چیزهایی را که نمی دانند، از کتابم بیاموزد؟».

گفتم : پروردگارا! تو برای من اختیار کن؛ زیرا که برگزیده تو ، [ همان] برگزیده من است.

فرمود : «علی را برایت برگزیدم. او را جانشین و وصیّ خود بگیر».۸۸۱۲.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عنِ السَّفِلَةِ ـ ) امام علی علیه السلام :خداوند ـ که نامش مبارک باد! ـ ... پیامبرش را با من پشتیبانی کرد و مرا به یاری دادن او گرامی داشت و با دانش او شرافت داد و احکام [ دین ]او را به من بخشید و تنها مرا به وصایت او ویژه ساخت و برای جانشینی در امّتش برگزید.

پیامبر صلی الله علیه و آله در مجلسی انبوه از مهاجر و انصار فرمود : «ای مردم! علی برای من، به منزله هارون برای موسی است، جز آن که پیامبری پس از من نیست».

پس مؤمنان به یاری خداوند، سخن پیامبر صلی الله علیه و آله را دریافتند ؛ زیرا می دانستند که من، نه برادر نَسَبی اویم ـ آن گونه که هارون برادر موسی بود ـ و نه پیامبر بودم که نبوّتم اقتضای آن کند ؛ بلکه آنچه از سوی او صادر شد جانشین کردن من بود، همان گونه که موسی، هارون را جانشین خود کرد، آن جا که می گوید : «جانشین من در میان قومم باش و اصلاح کن و از راه مفسدان ، پیروی مکن» ⁽¹⁾.

.

۸۸۱۱.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :کُنتُ أنَا وعَلِیٌّ نورا بَینَ یَدَیِ اللّهِ عزّوجلّ ، یُسَبِّحُ اللّهَ ذلِکَ النّورُ ویُقَدِّسُهُ قَبلَ أن یُخلَقَ آدَمُ بَأَلفِ عامٍ ، فَلَمّا خَلَقَ اللّهُ آدَمَ رَکَّبَ ذلِکَ النّورَ فی صُلبِهِ ، فَلَم یَزَل فی شَیءٍ واحِدٍ حَتَّی افتَرَقنا فی صُلبِ عَبدِ المُطَّلِبِ ، فَفِیَّ النُّبُوَّةُ ، وفی عَلِیٍّ الخِلافَةُ . ⁽¹⁾۸۸۱۰.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :خُلِقتُ أنَا وعَلِیٌّ مِن نورٍ واحِدٍ قَبلَ أن یَخلُقَ اللّهُ آدَمَ بِأَربَعَةِ آلافِ عامٍ ، فَلَمّا خَلَقَ اللّهُ آدَمَ رَکَّبَ ذلِکَ النّورَ فی صُلبِهِ ، فَلَم یَزَل فی شَیءٍ واحِدٍ حَتَّی افتَرَقا فی صُلبِ عَبدِ المُطَّلِبِ ، فَفِیَّ النُّبُوَّةُ ، وفی عَلِیٍّ الخِلافَةُ . ⁽²⁾۸۸۰۹.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ خَلیفَةُ اللّهِ وخَلیفَتی ، وحُجَّةُ اللّهِ وحُجَّتی . ⁽³⁾.

۸۸۰۸.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من و علی، نوری در پیشگاه خداوند عز و جل بودیم. این نور، هزار سال پیش از خلقت آدم علیه السلام ، خداوند را تنزیه و تقدیس می کرد و به گاه آفرینش آدم علیه السلام ، خداوند ، آن را در پشت او قرار داد. پیوسته در یک جا بود تا در پشت عبد المطّلب از هم جدا شدیم . پس در وجود من، نبوّت و در وجود علی، خلافت قرار گرفت.۸۸۰۷.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من و علی، چهار هزار سال پیش از خلقت آدم ، از یک نور آفریده شدیم و چون خدا ، آدم را آفرید، آن نور را در پشت او قرار داد و پیوسته در یک جا با هم بودیم تا در پشت عبد المطّلب از هم جدا شدیم. در من نبوّت و در علی خلافت قرار گرفت.۸۸۱۰.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب، خلیفه خدا و خلیفه من و حجّت خدا و حجّت من است. .

۸۸۰۹.عنه علیه السلام :الإمام الجواد علیه السلام :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله عَقَدَ عَلَیهِم لِعَلِیٍّ بِالخِلافَةِ فی عَشَرَةِ مَواطِنَ . ثُمَّ أنزَلَ اللّهُ : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ» ⁽¹⁾الَّتی عُقِدَت عَلَیکُم لِأَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام . ⁽²⁾۳ / ۳خَلیفَةُ النَّبِیِّ بَعدَهُ۸۸۰۶.امام صادق علیه السلام ( ـ آنگاه که ایشان در منزلِ (تفریحگاه) برادر خود عب ) تاریخ دمشق عن ابن عبّاس :سَتَکونُ فِتنَةٌ ، فَمَن أدرَکَها مِنکُم فَعَلَیهِ بِخَصلَتَینِ : کِتابِ اللّهِ ، وعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ؛ فَإِنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ ـ وهُوَ آخِذٌ بِیَدِ عَلِیٍّ ـ : هذا أوَّلُ مَن آمَنَ بی ، وأوَّلُ مَن یُصافِحُنی ، وهُوَ فاروقُ هذِهِ الاُمَّةِ ، یُفَرِّقُ بَینَ الحَقِّ وَالباطِلِ ، وهُوَ یَعسوبُ المُؤمِنینَ وَالمالُ یَعسوبُ الظَّلَمَةِ ، وهُوَ الصِّدّیقُ الأَکبَرُ ، وهُوَ بابِی الَّذی اُوتی مِنهُ ، وهُوَ خَلیفَتی مِن بَعدی . ⁽³⁾۸۸۰۵.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به محمّد به مسلم که حکم مردی را پرسید ک ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ الإِمامُ وَالخَلیفَةُ مِن بَعدی . ⁽⁴⁾۸۸۰۴.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هذا وَصِیّی،وخَلیفَتی مِن بَعدی. ⁽⁵⁾۸۸۰۳.امام صادق علیه السلام :فاطمة علیها السلام بنت رسول اللّه صلی الله علیه و آله :کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ لِعَلیٍّ علیه السلام : یا عَلِیُّ ، أنتَ الإِمامُ وَالخَلیفَةُ بَعدی ، وأنتَ أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم . ⁽⁶⁾.

۳ / ۳ جانشین پیامبر ، پس از او

۸۸۰۶.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا دَخَلَ علَیهِ عمرُو بنُ حُرَیثٍ و هُو فی ) امام جواد علیه السلام :پیامبر خدا با آنان (مسلمانان) در ده جا، برای خلافت علی علیه السلام پیمان بست. سپس خدا نازل کرد : «ای مؤمنان! به پیمان ها وفا کنید» ؛ پیمان هایی که با شما درباره امیرمؤمنان بسته شد.۳ / ۳جانشین پیامبر ، پس از او۸۸۰۳.عنه علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: به زودی فتنه ای بر پا می شود. پس هر که آن را دریافت، به دو چیز بچسبد : کتاب خدا و علی بن ابی طالب علیه السلام ؛ چرا که شنیدم پیامبر خدا، در حالی که دست علی علیه السلام را گرفته بود، فرمود : «این ، نخستین کسی است که به من ایمان آورد و دست در دست من نهاد. او فاروق این امّت است که حقّ و باطل را جدا می سازد. او سَرور مؤمنان است و مال، سرور ظالمان. او صدّیق اکبر و دریچه ارتباط با من و جانشین من پس از من است».۸۸۰۲.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو امام و خلیفه پس از من هستی.۸۸۰۱.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ درباره علی علیه السلام ـ: او، وصیّ من و خلیفه پس از من است.۸۸۰۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ( ـ درباره جوانمردی در سفر ـ ) فاطمه علیها السلام :پیامبر خدا به علی می فرمود : «ای علی! تو امام و خلیفه پس از من هستی و به مؤمنان، از خودشان سزاوارتری».

.

۸۷۹۹.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به شهاب بن عبد ربّه درباره بخشش به براد ) عنها علیها السلام :اُشهِدُ اللّهَ تَعالی لَقَد سَمِعتُهُ[ صلی الله علیه و آله ] یَقولُ : عَلِیٌّ خَیرُ مَن أخلُفُهُ فیکُم ، وهُوَ الإِمامُ وَالخَلیفَةُ بَعدی . ⁽¹⁾۸۸۰۲.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :أیُّهَا النّاسُ ! إنَّ عَلِیّا إمامُکُم مِن بَعدی ، وخَلیفَتی عَلَیکُم . ⁽²⁾۸۸۰۱.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :أنَا ابنُ عَمِّ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ... وأنَا وَصِیُّهُ ، وخَلیفَتُهُ مِن بَعدِهِ . ⁽³⁾۸۸۰۰.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ( ـ فی مُرُوَّةِ السَّفَرِ ـ ) السنّة لابن أبی عاصم عن ابن عبّاس :خَرَجَ النّاسُ فی غَزوَةِ تَبوکَ ، فَقالَ عَلِیٌّ : أخرُجُ مَعَکَ ؟ قالَ : لا . قالَ : فَبَکی . قالَ : أفَلا تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی إلّا أنَّکَ لَستَ بِنَبِیٍّ ! ! وأنتَ خَلیفَتی فی کُلِّ مُؤمِنٍ مِن بَعدی . ⁽⁴⁾۸۷۹۹.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سَألَهُ شِهابُ بنُ عبدِ رَبِّهِ عنِ التَّ ) تاریخ دمشق عن ابن عبّاس :خَرَجَ[ صلی الله علیه و آله ] بِالنّاسِ فی غَزوَةِ تَبوکَ ، فَقالَ عَلِیٌّ : أخرُجُ مَعَکَ ؟ فَقالَ : لا . قالَ : فَبَکی . فَقالَ : أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی إلّا أنَّکَ لَستَ بِنَبِیٍّ ! ! ⁽⁵⁾قالَ : نَعَم . قالَ : وإنَّکَ خَلیفَتی فی کُلِّ مُؤمِنٍ . ⁽⁶⁾.

۸۷۹۸.امام علی علیه السلام :فاطمه علیها السلام :خدای متعال را گواه می گیرم که شنیدم پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «علی، بهترین کسی است که در میان شما به جانشینی خود قرارش می دهم و او امام و خلیفه پس از من است».۸۷۹۸.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! همانا علی، امام شما پس از من و خلیفه من بر شماست.۸۷۹۷.امام صادق علیه السلام :امام علی علیه السلام :منم پسر عموی پیامبر خدا... و منم وصیّ او و جانشین او پس از او.۸۷۹۶.امام علی علیه السلام :السنّة ، ابن ابی عاصمـ به نقل از ابن عبّاس ـ: مردم برای نبرد تبوک ، حرکت کردند. علی علیه السلام [ به پیامبر صلی الله علیه و آله ] گفت: با تو بیایم؟

فرمود: «نه».

علی علیه السلام گریست. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز آن که تو پیامبر نیستی؟ تو پس از من، جانشینم در میان همه مؤمنانی».۸۷۹۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تاریخ دمشقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله با مردم برای نبرد تبوک حرکت کرد. علی علیه السلام [ به پیامبر صلی الله علیه و آله ] گفت : با تو بیایم؟

فرمود : «نه».

علی علیه السلام گریست. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز آن که پیامبر نیستی؟».

گفت : چرا.

فرمود : «تو جانشین من در میان همه مؤمنانی». .

۸۷۹۴.بحار الأنوار به نقل از مُفَضَّل بن عمر :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ خَلیفَتی عَلی اُمَّتی مِن بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۹۷.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا أیُّهَا النّاسُ ! إنَّ اللّهَ أمَرَنی أن أنصِبَ لَکُم إماما ؛ یَکونُ وَصِیّی فیکُم ، وخَلیفَتی فی أهلِ بَیتی ، وفی اُمَّتی مِن بَعدی ... .

یا أیُّهَا النّاسُ ! إنّی قَد أعلَمتُکُم مَفزَعَکُم بَعدی وإمامَکُم ووَلِیَّکُم وهادِیَکُم بَعدی ؛ وهُوَ عَلِیُ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽²⁾۸۷۹۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَعاشِرَ النّاسِ ! إنَّ عَلِیّا خَلیفَةُ اللّهِ ، وخَلیفَتی عَلَیکُم بَعدی ، وإنَّهُ لَأَمیرُ المُؤمِنینَ ، وخَیرُ الوَصِیّینَ. ⁽³⁾۸۷۹۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی حِجَّةِ الوَداعِ ـ: عَلِیٌّ یَعسوبُ المُؤمِنینَ ، وَالمالُ یَعسوبُ الظّالِمینَ . عَلِیٌّ أخی ، ومَولَی المُؤمِنینَ مِن بَعدی ، وهُوَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّ اللّهَ تَعالی خَتَمَ النُّبُوَّةَ بی ؛ فَلا نَبِیَّ بَعدی ، وهُوَ الخَلیفَةُ فِی الأَهلِ وَالمُؤمِنینَ بَعدی . ⁽⁴⁾۸۷۹۴.بحار الأنوار عن المُفَضَّلِ بنِ عُمَرَ :عنه صلی الله علیه و آلهـ یَومَ الغَدیرِ ـ: مَعاشِرَ النُاسِ ! هذا عَلِیٌّ أخی ، ووَصِیّی ، وواعی عِلمی ، وخَلیفَتی عَلی اُمَّتی . ⁽⁵⁾۸۷۹۳.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وَصِیّی ، ووارِثی ، وخَلیفَتی فِی الأَهلِ وَالمالِ وَالمُسلِمینَ فی کُلِّ غَیبَةٍ . ⁽⁶⁾.

۸۷۹۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ به علی علیه السلام ـ: تو پس از من، خلیفه ام بر امّتم ⁽¹⁾هستی.۸۷۹۱.مکارم الأخلاق:پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردمان! خداوند به من فرمان داد که امامی برایتان منصوب کنم تا وصیّ من در میان شما باشد و پس از من، جانشینم در میان خاندان و امّتم شود... . ای مردم! من پناهگاه شما پس از خود و امام و ولیّ تان را به شما معرّفی می کنم . او علی بن ابی طالب است.۸۷۹۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردمان! همانا علی، خلیفه خدا و خلیفه من بر شما پس از من است و او امیر مؤمنان و بهترینِ اوصیاست.۸۷۹۲.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در حَجّة الوداع ـ: علی ، سرور مؤمنان است و ثروت، سرور ظالمان. علی ، برادر من و مولای مؤمنان پس از من است. او برای من، به منزله هارون برای موسی است، جز آن که خدای متعال، نبوّت را با من خاتمه داد و پیامبر دیگری پس از من نیست. او پس از من ، جانشین من در میان خاندانم و مؤمنان است.۸۷۹۱.مکارم الأخلاق :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در روز غدیر ـ: ای مردمان! این علی برادر، وصی، دربرگیرنده علم من و خلیفه من بر امّتم است.۸۷۹۰.المصنف لعبد الرزاق به نقل از أبو قلابة :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ به علی علیه السلام ـ: تو وصی و وارث منی و در غیاب من، جانشینم در میان خاندان و دارایی[ ام] و مسلمانان هستی . .

۸۷۸۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام علیّ علیه السلام :وَاللّهِ لَقَد خَلَّفَنی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی اُمَّتِهِ ، فَأَنَا حُجَّةُ اللّهِ عَلَیهِم بَعدَ نَبِیِّهِ . ⁽¹⁾۳ / ۴خَلیفَةُ النَّبِیِّ فی حَیاتِهِ وبَعدَ مَوتِهِ۸۷۸۶.لقمان علیه السلام ( ـ در اندرز به فرزندش ـ ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی ، وخَلیفَتی عَلی أهلی واُمَّتی ، فی حَیاتی وبَعدَ مَوتی . ⁽²⁾۸۷۹۰.المُصنَّفُ لعبدِ الرَّزّاقِ عن أبی قلابة :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ خَلیفَتی عَلی اُمَّتی فی حَیاتی وبَعدَ مَوتی ، وأنتَ مِنّی کَشَیثٍ مِن آدَمَ ، وکَسامٍ مِن نوحٍ ، وکَإِسماعیلَ مِن إبراهیمَ ، وکَیوشَعَ مِن موسی ، وکَشَمعونَ مِن عیسی . ⁽³⁾۸۷۸۹.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی ، وأبو وُلدی ، وزَوجُ ابنَتی ، وخَلیفَتی عَلی اُمَّتی فی حَیاتی وبَعدَ مَوتی ؛ أمرُکَ أمری ، ونَهیُکَ نَهیی . اُقسِمُ بِالَّذی بَعَثَنی بِالنُّبُوَّةِ وجَعَلَنی خَیرَ البَرِیَّةِ أنَّکَ لَحُجَّةُ اللّهِ عَلی خَلقِهِ ، وأمینُهُ عَلی سِرِّهِ ، وخَلیفَتُهُ عَلی عِبادِهِ . ⁽⁴⁾۸۷۸۸.عنه صلی الله علیه و آله :الأمالی للصدوق عن ابن عبّاس :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أنَا أکثَرُ النَّبِیّینَ تَبَعا یَومَ القِیامَةِ ، ولی حَوضٌ عَرضُهُ ما بَینَ بُصری ⁽⁵⁾وصَنعاءَ ⁽⁶⁾، فیهِ مِنَ الأَباریقِ عَدَدُ نُجومِ السَّماءِ ، وخَلیفَتی عَلَی الحَوضِ یَومَئِذٍ خَلیفَتی فِی الدُّنیا . فَقیلَ : ومَن ذاکَ یا رَسولَ اللّهِ ؟ ! قالَ : إمامُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، ومَولاهُم بَعدی ؛ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽⁷⁾.

۳ / ۴ جانشین پیامبر در حیات و پس از وفات او

۸۷۸۷.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :به خدا سوگند که پیامبر خدا مرا جانشین خود در میان امّتش کرد. پس حجّت خدا بر آنان پس از پیامبرش منم.۳ / ۴جانشین پیامبر در حیات و پس از وفات او۸۷۸۴.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو وصیّ و جانشین من بر خاندان و امّتم، در حیات و پس از وفاتم هستی.۸۷۸۳.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! در حیات و پس از وفاتم، تو جانشین من بر امّتم هستی. تو برای من، مانند شیث برای آدم و سام برای نوح علیه السلام و اسماعیل برای ابراهیم و یوشع برای موسی و شمعون برای عیسی هستی.۸۷۸۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو وصیّ من، پدر فرزندانم، همسر دخترم و خلیفه من بر امّتم در حیات و پس از وفاتم هستی. فرمان تو فرمان من و نهی تو نهی من است. سوگند به آن که مرا به پیامبری برانگیخت و مرا بهترینِ آفریدگان قرار داد، تو حجّت خدا بر خلق او و رازنگهدار و خلیفه او بر بندگانش هستی.۸۷۸۱.امام علی علیه السلام :الأمالی ، صدوقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پیامبر خدا فرمود : «روز قیامت، من در میان پیامبران، بیشترین پیروان را دارم . مرا حوضی است که عرض آن به اندازه فاصله بُصری ⁽¹⁾تا صَنعاست ⁽²⁾. در آن جام هایی است به عدد ستارگان آسمان و جانشینم بر حوض در آن روز، [ همان] جانشینم در دنیاست».

گفته شد : ای پیامبر خدا! او چه کسی است؟

فرمود : «امام مسلمانان، امیر مؤمنان و مولای آنها پس از من، علی بن ابی طالب». ⁽³⁾

.

۸۷۸۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هذا خَیرُ أهلی ، وأقرَبُ الخَلقِ مِنّی ، لَحمُهُ مِن لَحمی ، ودَمُهُ مِن دَمی ، وروحُهُ مِن روحی ، وهُوَ الوَزیرُ مِنّی فی حَیاتی ، وَالخَلیفَةُ بَعدَ وَفاتی ؛ کَما کانَ هارونُ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۸۴.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :الفتوحـ فی خَبرِ دُخولِ عائِشَةَ عَلی اُمِّ سَلَمَةَ قَبلَ حَربِ الجَمَلِ ؛ تَدعوها لِلمَسیرِ إلَی البَصرَةِ ـ: ثُمَّ جَعَلَت اُمُّ سَلَمَةَ تُذَکِّرُ عائِشَةَ فَضائِلَ عَلِیٍّ علیه السلام ، وعَبدُ اللّهِ بنُ الزُّبَیرِ عَلَی البابِ یَسمَعُ ذلِکَ کُلَّهُ ، فَصاحَ بِاُمِّ سَلَمَةَ وقالَ : یا بِنتِ أبی اُمَیَّةَ ! إنَّنا قَد عَرَفنا عَداوَتِکِ لِالِ الزُّبَیرِ !

فَقالَت اُمُّ سَلَمَةَ : وَاللّهِ لَتورِدَنَّها ، ثُمَّ لا تُصدِرَنَّها أنتَ ولا أبوکَ ! أ تَطمَعُ أن یَرضَی المُهاجِرونَ وَالأَنصارُ بِأَبیکَ الزُّبَیرِ وصاحِبِهِ طَلحَةَ ، وعَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ حَیٌّ ، وهُوَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ ! !

فَقالَ عَبدُ اللّهِ بنُ الزُّبَیرِ : ما سَمِعنا هذا مِن رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ساعَةً قَطُّ !

فَقالَت اُمُّ سَلَمَةَ : إن لَم تَکُن أنتَ سَمِعتَهُ فَقَد سَمِعَتهُ خالَتُکَ عائِشَةُ ، وها هِیَ فَاسأَلها ! فَقَد سَمِعَتهُ صلی الله علیه و آله یَقولُ : «عَلِیٌّ خَلیفَتی عَلَیکُم فی حَیاتی ومَماتی ؛ فَمَن عَصاهُ فَقَد عَصانی » أ تَشهَدینَ یا عائِشَةُ بِهذا ، أم لا ؟

فَقالَت عائِشَةُ : اللّهُمَّ نَعَم .

قالَت اُمُّ سَلَمَةَ : فَاتَّقِی اللّهَ یا عائِشَةُ فی نَفسِکِ ، وَاحذَری ما حَذَّرَکِ اللّهُ ورَسولُهُ صلی الله علیه و آله ، ولا تَکونی صاحِبَةَ کِلابِ الحَوأَبِ ، ولا یَغُرَّنَّکِ الزُّبَیرُ وطَلحَةُ ؛ فَإِنَّهُما لا یُغنِیانِ عَنکِ من اللّه شیئا ! ⁽²⁾.

۸۷۸۳.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: این، بهترینِ خاندانم و نزدیک ترینِ مردم به من است. گوشتش از گوشت من، خونش از خون من و جانش از جان من است. او وزیر من در حیاتم و جانشین من پس از وفاتم است، همان گونه که هارون برای موسی علیه السلام بود، جز آن که پس از من پیامبری نیست.۸۷۸۲.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :الفتوحـ در خبر رفتن عایشه به نزد اُمّ سلمه پیش از جنگ جمل به منظور کشاندن او به سوی بصره ـ: سپس امّ سلمه به یادآوری فضیلت های علی علیه السلام برای عایشه پرداخت و عبد اللّه بن زبیر که جلوی در ایستاده بود، همه آن را شنید. پس بر امّ سلمه فریاد زد و گفت : ای دختر ابو اُمیّه! ما دشمنی ات را با خاندان زبیر دانستیم.

امّ سلمه گفت : به خدا سوگند، عایشه را وارد [ غائله ]می کنید و نه تو و نه پدرت ، او را [ از آن ]بیرون نمی آورید. آیا طمع داری که مهاجرین و انصار به [ خلافت] پدرت زبیر و همفکرش طلحه راضی شوند، در حالی که علی بن ابی طالب زنده است؟ همو ولیّ هر مرد و زن با ایمان است؟

عبد اللّه بن زبیر گفت : ما هرگز این را از پیامبر خدا نشنیدیم!

امّ سلمه گفت : اگر تو آن را نشنیده ای، خاله ات عایشه شنیده است و او همین جاست. از او بپرس! او شنیده است که پیامبر خدا می فرمود : «علی، جانشین من بر شما در حیات و مماتم است. پس هر که از او نافرمانی کند ، مرا نافرمانی کرده است». ای عایشه! آیا بر این، شهادت می دهی؟

عایشه گفت : به خدا، آری.

امّ سلمه گفت : پس ای عایشه! از خدا پروا کن و از آنچه خدا و پیامبرش بر حذرت داشته اند ، برحذر باش و زنی مباش که سگان [ آبگاه] «حَوأب» بر او پارس می کنند . زبیر و طلحه فریبت ندهند که آن دو به هیچ روی، تو را از خدا بی نیاز نمی کنند. ⁽¹⁾.

راجع : ج ۱ ص ۲۰۰ (المؤازرة علی الدعوة) .

.

ر . ک : ج ۱ ، ص ۲۰۱ (یاری پیامبر در تبلیغ) .

.

الفصل الرابع : أحادیث المنزلة۴ / ۱حَدیثُ المَنزِلَةِ۸۷۷۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۸۰.عنه صلی الله علیه و آله :صحیح مسلم عن سعید بن المسیّب عن عامر بن سعد بن أبی وقّاص عن أبیه :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ : أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی .

قالَ سَعیدٌ : فَأَحبَبتُ أن اُشافِهَ بِها سَعدا ، فَلَقیتُ سَعدا ، فَحَدَّثتُهُ بِما حَدَّثَنی عامِرٌ ، فَقالَ : أنَا سَمِعتُهُ . فَقُلتُ : أ أَنتَ سَمِعتَهُ ؟ فَوَضَعَ إصبَعَیهِ عَلی اُذُنَیهِ ، فَقالَ : نَعَم ، وإلّا فَاستَکَّتا . ⁽²⁾.

فصل چهارم : احادیث منزلت

۴ / ۱ حدیث منزلت

فصل چهارم : احادیث منزلت۴ / ۱حدیث منزلت۸۷۷۶.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پس از من پیامبری نیست.۸۷۷۵.امام صادق علیه السلام :صحیح مسلمـ به نقل از سعید بن مُسَیِّب، از عامر بن سعد بن ابی وقّاص، از پدرش ـ: پیامبر خدا به علی علیه السلام فرمود : «تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پیامبری پس از من نیست».

[ سعید می گوید:] دوست داشتم که این را از خود سعد بشنوم. او را دیدم و آنچه را عامر برایم گفته بود، برایش گفتم.

گفت : من آن را شنیده ام.

گفتم : تو خود، آن را شنیده ای؟

دو انگشتش را بر گوش هایش نهاد و گفت : آری ، وگر [ چنین] نبود ، [ اینها] کر بشوند.

.

۸۷۷۴.امام صادق علیه السلام :تاریخ دمشق عن عامر بن سعد :إنّی لَمَعَ أبی إذ تَبِعَنا رَجُلٌ ، فی نَفسِهِ عَلی عَلِیٍّ بَعضُ الشَّیِء ، فَقالَ : یا أبا إسحاقَ ، ما حَدیثٌ یَذکُرُ النّاسُ عَن عَلِیٍّ ؟ قالَ : وما هُوَ ؟ قالَ : «أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی» ! قالَ : نَعَم ؛ سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ لِعَلِیٍّ : «أنتَ مِنّی کَهارونَ مِن موسی» ، ما تُنکِرُ أن یَقولَ لِعَلِیٍّ هذا ، وأفضَلَ مِن هذا ! ! ⁽¹⁾۸۷۷۳.امام صادق علیه السلام :تاریخ بغداد عن جابر :ـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَهِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ، ولَو کانَ لَکُنتَهُ ! ! ⁽²⁾۸۷۷۵.عنه علیه السلام :تاریخ بغداد عن سوید بن غفلة عن عمر بن الخطّاب :إنَّهُ رَأی رَجُلاً یَسُبُّ عَلِیّا ، فَقالَ : إنّی أظُنُّکَ مُنافِقا ؛ سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : إنَّما عَلِیٌّ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽³⁾۸۷۷۴.عنه علیه السلام :تاریخ بغداد عن المهدیّ العبّاسی :دَخَلَ عَلَیَّ سُفیان الثَّورِیُ ، فَقُلتُ : حَدِّثنی بِأَفضَلِ فَضیلَةٍ عِندَکَ لِعَلِیٍّ . فَقالَ : حَدَّثَنی سَلَمَةُ بنُ کُهیلٍ ، عَن حُجَیَّةَ بنِ عَدِیٍّ ، عَن عَلِیٍّ قالَ : قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽⁴⁾.

۸۷۷۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از عامر بن سعد ـ: من با پدرم بودم که مردی در پی ما آمد. او که دلش با علی علیه السلام ناصاف بود، گفت : ای ابو اسحاق! این چه حدیثی است که مردم درباره علی علیه السلام می گویند؟

پدرم گفت: چه حدیثی؟

گفت: «تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی»!

[ پدرم] گفت : آری . شنیدم که پیامبر خدا به علی علیه السلام می گوید : «تو برای من، مانند هارون برای موسی هستی». این که چنین چیزی و حتّی بالاتر از آن را برای علی علیه السلام بگوید، غریب نیست.۸۷۷۲.امام علی علیه السلام :تاریخ بغدادـ به نقل از جابر ـ: پیامبر خدا [ خطاب به علی علیه السلام ] فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز آن که پیامبری پس از من نیست، که اگر بود، آن پیامبر، تو بودی؟».۸۷۷۱.امام علی علیه السلام :تاریخ بغدادـ به نقل از سوید بن غفله ـ: عمر بن خطّاب ، دید که مردی به علی علیه السلام دشنام می دهد. به او گفت : به گمانم تو منافقی . شنیدم پیامبر خدا می گوید : «علی برای من، به منزله هارون برای موسی است، جز آن که پیامبری پس از من نیست».۸۷۷۰.امام علی علیه السلام :تاریخ بغدادـ به نقل از مهدی عبّاسی ـ: سفیان ثوری، بر من وارد شد. گفتم : برترین فضیلتی را که از علی می دانم ، برایم بگو.

گفت : سلمة بن کهیل، از حُجَیّة بن عدی، از قول علی علیه السلام برایم گفت که پیامبر خدا فرمود : «تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پیامبری پس از من نیست». .

۸۷۶۹.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ؛ طاعَتُکَ واجِبَةٌ عَلی مَن بَعدی کَطاعَتی فی حَیاتی ، غَیرَ أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۶۸.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ مُشیرا إلی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هذا خَیرُ أهلی ، وأقرَبُ الخَلقِ مِنّی ، لَحمُهُ مِن لَحمی ، ودَمُهُ مِن دَمی ، وروحُهُ مِن روحی ، وهُوَ الوَزیرُ مِنّی فی حَیاتی ، وَالخَلیفَةُ بَعدَ وَفاتی ، کَما کانَ هارونُ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽²⁾۸۷۶۷.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هِبَةِ اللّهِ مِن آدَمَ ، وبِمَنزِلَةِ سامٍ من نوحٍ ، وبِمَنزِلَةِ إسحاقَ مِن إبراهیمَ ، وبِمَنزِلَهِ هارونَ مِن موسی ، وبِمَنزِلَةِ شَمعونَ مِن عیسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽³⁾۸۷۶۶.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: إنَّکَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، ولَکَ بِهارونَ اُسوَةٌ حَسَنَةٌ ؛ إذِ استَضعَفَهُ قَومُهُ وکادوا یَقتُلونَهُ ، فَاصبِر لِظُلمِ قُرَیشٍ إیّاکَ ، وتَظاهُرِهِم عَلَیکَ ؛ فَإِنَّکَ بِمَنزِلَةِ هارونَ . ⁽⁴⁾.

۸۷۷۲.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی. پس از من، اطاعت از تو بر همه واجب است، مانند [ وجوب] اطاعت از من در حیاتم، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۸۷۷۱.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در حالی که به علی علیه السلام اشاره می کرد ـ: این، بهترینِ خاندانم ونزدیک ترینِ مردم به من است ، گوشتش از گوشت من، خونش از خون من و جانش از جان من است. اوست وزیر من در حیاتم و خلیفه من پس از وفاتم، همان گونه که هارون برای موسی علیه السلام بود، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۸۷۷۰.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو برای من، به منزله هبة اللّه برای آدم و سام برای نوح و اسحاق برای ابراهیم و هارون برای موسی و شمعون برای عیسی هستی، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۸۷۶۹.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی و هارون برای تو نمونه خوبی است، آن گاه که قومش او را منزوی کردند و نزدیک بود که او را بکشند. پس، [ تو نیز] بر ظلم قریش و تبانی شان بر ضدّ خویش صبر کن که تو به منزله هارونی. .

۸۷۶۸.عنه علیه السلام :الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلام:لَقَد قالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ علیه السلام فی عَشَرَةِ مَواضِعَ : أنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی . ⁽¹⁾راجع : ج ۱ ص ۳۹۶ (الاستخلاف عن النبیّ فی غزوة تبوک) .

۴ / ۲مَوارِدُ تَأکیدِ النَّبِیِّ عَلی حَدیثِ المَنزِلَةِ۴ / ۲ ـ ۱یَومُ الإِنذارِ۸۷۶۲.امام علی علیه السلام :کنز الفوائد عن أبی رافع :إنَّ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله جَمَعَ بَنی عَبدِ المُطَّلِبِ فِی الشِّعبِ ... فَقالَ : إنَّ اللّهَ عزّوجلّ أمَرَنی أن اُنذِرَ عَشیرَتِی الأَقرَبینَ ورَهطِی المُخلِصینَ ، وإنَّ اللّهَ تَعالی لَم یَبعَث نَبِیّا إلّا جَعَلَ لَهُ مِن أهلِهِ أخا ، ووارِثا ، ووَزیرا ، ووَصِیّا ، وخَلیفَةً فی أهلِهِ ، فَأَیُّکُم یُبایِعُنی عَلی أنَّهُ أخی ووَزیری ووارِثی دونَ أهلی ، ویَکونُ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ؟ فَسَکَتَ القَومُ .

فَأَعادَ الکَلامَ عَلَیهِم ثَلاثَ مَرّاتٍ ، وقالَ : وَاللّهِ ، لَیَقومَنَّ قائِمُکُم أو یَکونُ فی غَیرِکُم ، ثُمَّ لَتُذَمُّنَّ !

قالَ : فَقامَ عَلِیٌّ علیه السلام وهُم یَنظُرونَ کُلُّهُم إلَیهِ ، فَبایَعَهُ ، وأجابَهُ إلی ما دَعاهُ . ⁽²⁾راجع : ج ۱ ص ۲۰۰ (المؤازرة علی الدعوة) .

.

۴ / ۲ تأکیدهای پیامبر بر حدیث منزلت

۴ / ۲ ـ ۱ روز هشدار

۸۷۶۰.امام علی علیه السلام :امام صادق علیه السلامـ به نقل از پدرانش ـ: بی گمان، پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام در ده جا گفت : «تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی».ر . ک : ج ۱ ، ص ۳۹۷ (جانشینی پیامبر در جنگ تبوک) .

۴ / ۲تأکیدهای پیامبر بر حدیث منزلت۴ / ۲ ـ ۱روز هشدار۸۷۶۲.عنه علیه السلام :کنز الفوائدـ به نقل از ابو رافع ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله بنی عبد المطّلب را در شِعب (درّه) [ ابو طالبْ ]گرد آورد ... و فرمود : «خدای عز و جل به من فرمان داده که خویشان نزدیک و اقوام مُخلصم را هشدار دهم . خداوند متعال، پیامبری برنینگیخت، مگر آن که از خاندانش برادر، وارث، وزیر، وصی و جانشینی در میان خانواده اش قرار داد. حال کدام یک از شما با من بیعت می کند ، به این شرط که در میان خاندانم، تنها او برادر من، وزیر من و وارث من و برایم به منزله هارون برای موسی باشد ، جز آن که پس از من پیامبری نیست؟».

همه ساکت ماندند. پیامبر صلی الله علیه و آله سه بار سخن خود را برای آنان تکرار کرد و فرمود : «به خدا سوگند، یا کسی از میانتان برمی خیزد یا این که غیر شما به این منزلت می رسد و مورد نکوهش قرار می گیرید».

پس علی علیه السلام برخاست و در حالی که همه به او می نگریستند، با پیامبر صلی الله علیه و آله بیعت کرد و او را در آنچه بدان فرامی خوانْد، اجابت نمود.ر . ک : ج ۱ ، ص ۲۰۱ (یاری پیامبر در تبلیغ) .

.

۴ / ۲ ـ ۲یَومُ المُؤاخاةِ۸۷۵۸.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :فضائل الصحابة لابن حنبل عن محدوج بن زید :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله آخی بَینَ المُسلِمینَ ، ثُمَّ قالَ : یا عَلِیُّ ، أنتَ أخی ، وأنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، غَیرَ أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۵۷.امام علی علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :آخی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله بَینَ أصحابِهِ ، فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، آخَیتَ بَینَ أصحابِکَ وتَرَکتَنی فَردا لا أخَ لی ! ! فَقالَ : إنّما أخَّرتُکَ لِنَفسی ؛ أنتَ أخی فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ ، وأنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی . فَقُمتُ وأنَا أبکی مِنَ الجَذَلِ ⁽²⁾وَالسُّرورِ . ⁽³⁾راجع : ج ۱۰ ص ۳۷۲ (الإخاء مع النبیّ) .

۴ / ۲ ـ ۳عِندَ سَدِّ الأَبوابِ۸۷۵۳.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :إنَّ رِجالاً یَجِدونَ فی أنفُسِهِم فی أنّی أسکَنتُ عَلِیّا فِی المَسجِدِ ، وَاللّهِ ما أخرَجتُهُم ، ولا أسکَنتُهُ ، إنَّ اللّهَ عزّوجلّ أوحی إلی موسی وأخیهِ : «أَن تَبَوَّءَا لِقَوْمِکُمَا بِمِصْرَ بُیُوتًا وَ اجْعَلُواْ بُیُوتَکُمْ قِبْلَةً وَ أَقِیمُواْ الصَّلَوةَ» ⁽⁴⁾، وأمَرَ موسی ألّا یَسکُنَ مَسجِدَهُ ، ولا یَنکِحَ فیهِ ، ولا یَدخُلَهُ إلّا هارونُ وذُرِّیَّتُهُ ، وإنَّ عَلِیّا مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، وهُوَ أخی دونَ أهلی ، ولا یَحِلُّ مَسجِدی لِأَحَدٍ یَنکِحُ فیهِ النِّساءَ إلّا عَلِیٌّ وذُرِّیَّتُهُ ، فَمَن ساءَهُ فَهاهُنا ـ وأومَأَ بِیَدِهِ نَحوَ الشّامِ ـ . ⁽⁵⁾.

۴ / ۲ ـ ۲ روز پیمان برادری

۴ / ۲ ـ ۳ هنگام بستن درها

۴ / ۲ ـ ۲روز پیمان برادری۸۷۵۷.عنه علیه السلام :فضائل الصحابة ، ابن حنبلـ به نقل از محدوج بن زید ـ: پیامبر خدا، میان مسلمانان، برادری ایجاد کرد. سپس گفت : «ای علی! تو برادر منی و تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پیامبری پس از من نیست».۸۷۵۶.عنه علیه السلام :امام علی علیه السلام :پیامبر خدا میان اصحابش برادری ایجاد کرد. من گفتم : ای پیامبر خدا! میان اصحابت برادری ایجاد کردی و مرا تنها و بی برادر نهادی!

فرمود : «تو را برای خود ، نگه داشتم. تو، برادر من در دنیا و آخرتی و تو برای من، به منزله هارون برای موسی هستی».

من برخاستم ، در حالی که از سرِ شوق و شادی می گریستم ⁽¹⁾.ر . ک : ج ۱۰ ، ص ۳۷۳ (برادری با پیامبر).

۴ / ۲ ـ ۳هنگام بستن درها۸۷۵۲.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :برخی مردم از من دل آزرده شده اند که چرا علی را در مسجد جای داده ام. به خدا سوگند، من علی را به مسجد ، داخل و آنان را از مسجد بیرون نکرده ام. خدای عز و جل به موسی علیه السلام و برادرش وحی کرد : «قوم خود را در مصر، در خانه هایی سکنا دهید و خانه هایتان را رو به قبله قرار دهید و نماز بخوانید» و به موسی فرمان داد که کسی در مسجدش سکنا نگزیند و در آن ، آمیزش نشود و جز هارون و فرزندانش را به آن ، راه ندهد.

علی [ نیز] برای من، به منزله هارون برای موسی است. در میان خانواده ام [ تنها] او برادر من است و برای هیچ کس روا نیست که در مسجدم با زنان بیامیزد، جز علی و فرزندان او . پس هر که ناخشنود است، به آن جا برود ـ و با دستش به سوی شام اشاره کرد .

.

۸۷۵۱.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :تاریخ دمشق عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری :جاءَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ونَحنُ مُضطَجِعونَ فِی المَسجِدِ ، فَضَرَبَنا بِعَسیبٍ ⁽¹⁾فی یَدِهِ ، فَقالَ : أ تَرقُدونَ فِی المَسجِدِ ! إنَّهُ لا یُرقَدُ فیهِ ، فَأَجفَلنا وأجفَلَ عَلِیٌّ .

فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : تَعالَ یا عَلِیُّ ، إنَّهُ یَحِلُّ لَکَ فِی المَسجِدِ ما یَحِلُّ لی ، أ لا تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی إلَا النُّبُوَّةَ ! ! وَالَّذی نَفسی بِیَدِهِ إنَّکَ لَذَوّادٌ عَن حَوضی یَومَ القِیامَةِ ، تَذودُ ـ کَما یُذادُ البعَیرُ الضّالُّ عَنِ الماءِ ـ بِعَصا لَکَ مِن عَوسَجٍ ⁽²⁾، کَأَنّی أنظُرُ إلی مُقامِکَ مِن حَوضی . ⁽³⁾راجع : ج ۱۰ ص ۳۹۴ (الحقوق مثل النبیّ فی مسجده) .

۴ / ۲ ـ ۴فَتحُ خَیبَرَ۸۷۴۷.امام صادق علیه السلام :المناقب لابن المغازلی عن جابر بن عبد اللّه :لَمّا قَدِمَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ بِفَتحِ خَیبَرَ قالَ لَهُ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله : یا عَلِیُّ ، لَولا أن تَقولَ طائِفَةٌ مِن اُمَّتیفیکَ ما قالَتِ النَّصاری فی عیسَی بنِ مَریَمَ لَقُلتُ فیکَ مَقالاً لا تَمُرُّ بِمَلَأٍ مِنَ المُسلِمینَ إلّا أخَذُوا التُّرابَ مِن تَحتِ رِجلَیکَ ، وفَضلِ طَهورِکَ؛ یَستَشفونَ بِهِما، ولکِن حَسبُکَ أن تَکونَ مِنّی ... بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی، غَیرَ أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽⁴⁾.

۴ / ۲ ـ ۴ فتح خیبر

۸۷۴۶.امام صادق علیه السلام ( ـ آنگاه که از حضرتش سؤال شد : آیا سبکی (تُنُکی) ر ) تاریخ دمشقـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصاری ـ: پیامبر خدا آمد و ما در مسجد خوابیده بودیم. با شاخه خرمایی که در دست داشت، به ما زد و فرمود : «آیا در مسجد می خوابید؟ شایسته نیست در آن بخوابند».

پس ما به شتاب ، دور شدیم و علی علیه السلام نیز دور شد ؛ امّا پیامبر خدا فرمود : «ای علی! بیا. هر آنچه در مسجد برای من رواست، برای تو نیز رواست. آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز در پیامبری؟ سوگند به آن که جانم در دست اوست، تو روز قیامت با عصایت ـ که از چوب تمشک است ـ ، [ کسانی را ]از حوض من می رانی، آن گونه که شتر غریبه را از آب می رانند. گویی که جایگاه تو را در کنار حوضم می بینم».ر . ک : ج ۱۰ ، ص۳۹۵ (همسانی حقوق وی با پیامبر خدا در مسجد وی).

۴ / ۲ ـ ۴فتح خیبر۸۷۴۷.عنه علیه السلام :المناقب ، ابن مغازلیـ به نقل از جابر بن عبد اللّه ـ: چون علی بن ابی طالب علیه السلام از فتح خیبر باز آمد، پیامبر علیه السلام به او فرمود : «ای علی! اگر نبود [ بیم ]این که گروهی از امّتم،درباره تو چیزی را بگویند که نصرانی ها درباره عیسی گفتند، در شأن تو سخنی می گفتم که به هر گروهی از مسلمانان بر می خوردی، خاک زیر پایت و باقی مانده آب وضویت را بر می گرفتند و به آن دو، شفا می جستند ؛ امّا تو را همین بس که برای من... ، به منزله هارون برای موسی هستی، جز آن که پیامبری پس از من نیست».

.

۴ / ۲ ـ ۵عِندَ تَعیینِ الوَلِیِّ لِابنَةِ حَمزَةَ۸۷۴۴.امام علی علیه السلام :تاریخ دمشق عن عبد اللّه بن جعفر :لَمّا قَدِمَتِ ابنَةُ حَمزَةَ المَدینَةَ اختَصَمَ فیها عَلِیٌّ وجَعفَرٌ وزَیدٌ ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : قولوا . فَقال زَیدٌ : هِیَ ابنَةُ أخی ، وأنَا أحَقُّ بِها . وقالَ عَلِیٌّ : اِبنَةُ عَمّی ، وأنَا جِئتُ بِها . وقالَ جَعفَرٌ : اِبنَةُ عَمّی ، وخالَتُها عِندی .

قالَ : خُذها یا جَعفَرُ ، أنتَ أحَقُّهُم بِها .

فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أمّا أنتَ یا زَیدُ فَمَولایَ ، وأنَامَولاکَ ، وأمّا أنتَ یا جَعفَرُ فَأَشبَهتَ خَلقی وخُلقی ، وأمّا أنتَ یا عَلِیُّ فَأَنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلَا النُّبُوَّةَ . ⁽¹⁾.

۴ / ۲ ـ ۵ هنگام تعیین سرپرست برای دختر حمزه

۴ / ۲ ـ ۵هنگام تعیین سرپرست برای دختر حمزه۸۷۴۱.امام علی علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از عبد اللّه بن جعفر ـ: چون دختر حمزه به مدینه آمد، علی علیه السلام و جعفر و زید، هر یک سرپرستی او را ادّعا کردند. پیامبر خدا فرمود : «دلیل هایتان را بگویید».

زید گفت : او دختر برادرم است و من به او سزاوارترم.

علی علیه السلام گفت : دختر عمویم است و من او را [ از مکّه] آورده ام.

جعفر نیز گفت : دختر عمویم است و خاله اش نزد من است.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «جعفر! تو او را ببر که از دیگران به [ نگهداری ]او سزاوارتری». پس فرمود : «امّا تو ـ ای زید! ـ آزاد شده منی و من، مولای تواَم. و امّا تو ـ ای جعفر! ـ در خَلق و خُلق، شبیه منی. امّا تو ـ ای علی!ـ برای من، به منزله هارون برای موسی هستی، جز در پیامبری».

.

۴ / ۲ ـ ۶غَزوَةُ تَبوکَ۸۷۳۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :صحیح البخاری عن سعد بن أبی وقّاص :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله خَرَجَ إلی تَبوکَ ۱ وَاستَخلَفَ عَلِیّا ، فَقالَ : أ تُخَلِّفُنی فِی الصِّبیانِ وَالنِّساءِ ؟ ! قالَ : أ لا تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لَیسَ نَبِیٌّ بَعدی ! ! ⁽¹⁾۸۷۳۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تاریخ دمشق عن جابر :رَأَیتُ عَلِیّا یَلوذُ بِناقَةِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی غَزوَةِ تَبوکَ ، ویَقولُ : تُخَلِّفُنی ؟ ! قالَ : أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ! ! ⁽²⁾۸۷۴۵.الإمامُ زینُ العابدینَ علیه السلام :مسند ابن حنبل عن ابن عبّاس :خَرَجَ[ صلی الله علیه و آله ] بِالنّاسِ فی غَزوَةِ تَبوکَ ، قالَ : فَقالَ لَهُ عَلِیٌّ : أخرُجُ مَعَکَ ؟ قالَ : فَقالَ لَهُ نَبِیُّ اللّهِ : لا . فَبَکی عَلِیٌّ ، فَقالَ لَهُ : أ ما تَرضی أن تَکونَ مَنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّک لَستَ بِنَبِیٍّ ! ! إنَّهُ لا یَنبَغی أن أذهَبَ إلّا وأنتَ خَلیفَتی . ⁽³⁾.

۴ / ۲ ـ ۶ جنگ تبوک

۴ / ۲ ـ ۶جنگ تبوک۸۷۴۲.عنه علیه السلام :صحیح البخاریـ به نقل از سعد بن ابی وقّاص ـ: پیامبر خدا به سوی تبوک ⁽¹⁾حرکت کرد و علی علیه السلام را به جای خود نهاد. علی علیه السلام گفت : آیا مرا در میان کودکان و زنان می نهی؟

فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام باشی، جز آن که پیامبری پس از من نیست؟».۸۷۴۱.عنه علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از جابر ـ: هنگام حرکت پیامبر صلی الله علیه و آله به سوی تبوک، علی علیه السلام را دیدم که به شتر او چسبیده و می گوید : مرا بر جای می نهی؟

[ پیامبر صلی الله علیه و آله به او] فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز آن که پیامبری پس از من نیست؟».۸۷۴۰.عنه علیه السلام :مسند ابن حنبلـ به نقل از ابن عبّاس ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله با مردم برای جنگ ، حرکت کرد. علی علیه السلام به او گفت : با تو بیایم؟

پیامبر خدا به او پاسخ داد : «نه».

علی علیه السلام گریست. پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی باشی، جز آن که تو پیامبر نیستی؟ شایسته نیست که من بروم، مگر آن که تو جانشین من باشی» ⁽²⁾.

.

۸۷۳۹.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الطبقات الکبری عن البراء بن عازب وزید بن أرقم :لَمّا کانَ عِندَ غَزوَةِ جَیشِ العُسرَةِ وهَیَ تَبوکَ ، قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ : إنَّهُ لابُدَّ مِن أن اُقیمَ أو تُقیمَ ، فَخَلَّفَهُ . فَلَمّا فَصَلَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله غازِیا ، قالَ ناسٌ : ما خَلَّفَ عَلِیّا إلّا لِشَیءٍ کَرِهَهُ مِنهُ !

فَبَلَغَ ذلِکَ عَلِیّا ، فَاتَّبَعَ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله حَتَّی انتَهی إلَیهِ ، فَقالَ لَهُ : ما جاءَ بِکَ یا عَلِیُّ ؟ ! قالَ : لا یا رَسولَ اللّهِ إلّا أنّی سَمِعتُ ناسا یَزعُمونَ أنَّکَ إنَّما خَلَّفتَنی لِشَیءٍ کَرِهتَهُ مِنّی ! فَتَضاحَکَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله وقالَ : یا عَلِیُّ ، أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی کَهارونَ مِن موسی ، غَیرَ أنَّکَ لَستَ بِنَبِیٍّ ! ! قالَ : بَلی یا رَسولَ اللّهِ . قالَ : فَإِنَّهُ کَذلِکَ . ⁽¹⁾۸۷۳۸.عنه صلی الله علیه و آله :تاریخ دمشق عن أبی الفیل :لَمّا خَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی غَزاةِ تَبوکَ استَخلَفَ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ عَلَی المَدینَةِ ، فَماجَ المُنافِقونَ بِالمَدینَةِ وفی عَسکَرِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وقالوا : کَرِهَ قُربَهُ ، وساءَ فیهِ رَأیُهُ .

فَاشتَدَّ ذلِکَ عَلی عَلِیٍّ ، فَقالَ : یا رَسولَ اللّهِ ، تُخَلِّفُنی مَعَ النِّساءِ وَالصِّبیانِ ؟ ! أنَا عائِذٌ بِاللّهِ مِن سَخَطِ اللّهِ وسَخَطِ رَسولِهِ . فَقالَ : رَضِیَ اللّهُ عَنکَ یا أبَا الحَسَنِ بِرِضایَ عَنکَ ، فَإِنَّ اللّهَ عَنکَ راضٍ ، إنَّما مَنزِلُکَ ⁽²⁾مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، غَیرَ أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . فَقالَ عَلِیٌّ : رَضینا ، رَضینا . ⁽³⁾.

۸۷۳۷.عنه صلی الله علیه و آله :الطبقات الکبریـ به نقل از بَراء بن عازب و زید بن ارقم ـ: به گاه آمادگی جیش العُسرة ⁽¹⁾برای نبرد تبوک، پیامبر خدا به علی بن ابی طالب علیه السلام گفت : «چاره ای نیست ، جز این که یا من بمانم، یا تو».

علی علیه السلام را بر جای نهاد و چون برای جنگ از علی علیه السلام جدا و از مدینه خارج شد . برخی گفتند : علی را بر جای ننهاد، جز به خاطر دل آزردگی از او.

چون این گفته به [ گوش] علی علیه السلام رسید، در پی پیامبر خدا رفت تا به وی رسید. پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود : «چه چیز، تو را به این جا کشانده است؟».

گفت : چیزی نیست، جز آن که شنیدم برخی از مردم می پندارند که تو تنها از این رو مرا بر جا نهادی که به خاطر چیزی از من ناراحت بودی.

پیامبر خدا خندید و فرمود : «ای علی! آیا خشنود نمی شوی که برای من، مانند هارون برای موسی باشی، جز آن که تو پیامبر نیستی؟».

گفت : چرا، ای پیامبر خدا! فرمود : «پس [ در واقع] این گونه است».۸۷۳۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تاریخ دمشقـ به نقل از ابو فیل ـ: چون پیامبر خدا برای نبرد تبوکْ خارج شد، علی بن ابی طالب علیه السلام را به جای خود در مدینه نهاد. پس منافقان، در مدینه و میان لشکر پیامبر خدا شایعه کردند و گفتند : از همراه بردن او ناراحت و به او بدبین است.

این سخن بر علی علیه السلام گران آمد و گفت : ای پیامبر خدا! مرا با زنان و کودکان، برجای می نهی؟ من از ناخشنودی خدا و پیامبرش، به خدا پناه می برم!

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «ای ابو الحسن! خدا از تو راضی باشد، که من از تو راضی ام. به یقین ، خدا از تو خشنود است. منزلت تو نزد من، مانند منزلت هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست».

علی علیه السلام گفت : خشنود شدیم؛ خشنود شدیم. .

۸۷۳۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإرشاد :لَمّا بَلَغَ أمیرَ المُؤمِنینَ علیه السلام إرجافُ المُنافِقینَ بِهِ ، أرادَ تَکذیبَهُم ، وإظهارَ فَضیحَتِهِم ، فَلَحِقَ بِالنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّهِ ، إنَّ المُنافِقینَ یَزعُمونَ أنَّکَ إنَّما خَلَّفتَنِی استِثقالاً ومَقتا ! ! فَقالَ لَهُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : اِرجِع یا أخی إلی مَکانِکَ ؛ فَإِنَّ المَدینَةَ لا تَصلُحُ إلّا بی أو بِکَ ، فَأَنتَ خَلیفَتی فی أهلی ، ودارِ هِجرَتی ، وقَومی ، أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بعَدی ! ! ⁽¹⁾۸۷۳۴.امام علی علیه السلام ( ـ در نامه خود به مالک اشتر ـ ) رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام لَمّا خَرَجَ إلی تَبوکَ وَاستَخلَفَهُ عَلَی المَدینَةِ وعَلی أهلِهِ ، وقَد قالَ لَهُ : یا رَسولَ اللّهِ ، إنَّ بَعضَ النّاسِ یَقولونَ : إنَّکَ إنَّما خَلَّفتَنِی استِثقالاً لی ! ـ: یا عَلِیُّ ، إنَّهُ لابُدَّ مِن إمامٍ وأمیرٍ ، فَأَنَا الإِمامُ وأنتَ الأَمیرُ ، أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی حَیثُ استَخلَفَهُ عَلی بَنی إسرائیلَ ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی یوحی إلَیهِ ! ! وَاللّهِ ما خَلَّفتُکَ ⁽²⁾عَن أمری ، ولا عاقَبتُکَ عَن أمری ، ولا أمَّرتُکَ عَن أمری ، إن أنَا إلّا مَأمورٌ . ⁽³⁾راجع : ج ۱ ص ۳۹۶ (الاستخلاف عن النبی فی غزوة تبوک) .

.

۸۷۳۲.امام علی علیه السلام :الإرشاد :چون شایعه منافقان درباره علی علیه السلام به [ گوش] وی رسید، به قصد تکذیب و رسوا کردن آنان، خود را به پیامبر صلی الله علیه و آله رساند و گفت : ای پیامبر خدا! منافقان ادّعا می کنند که تو مرا از روی سرسنگینی و ناراحتی از من، مرا برجای نهاده ای.

پیامبر خدا به او فرمود : «ای برادر من! به جای خود بازگرد که مدینه جز با وجود من یا تو سامان نمی گیرد. تو جانشین من در خانواده ام، هجرتگاهم و نیز خویشاوندانم هستی. آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام باشی، جز آن که پیامبری پس از من نیست؟».۸۷۳۶.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ هنگامی که به سوی تبوک ، بیرون رفت و علی علیه السلام را جانشین خود بر مدینه و در خانواده اش قرار داد، در پاسخ علی علیه السلام که به او گفته بود : ای پیامبر خدا! برخی مردم می گویند : تو مرا از روی سرسنگینی، برجای نهاده ای ـ: ای علی! مردم ناچارند که پیشوا و فرمانده داشته باشند ؛ من پیشوایم و تو فرمانده ای. آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام باشی، آن جا که او را جانشین خود بر بنی اسرائیل کرد، جز آن که پس از من، پیامبری که به او وحی شود، نیست؟

به خدا سوگند، من تو را از پیش خود برجای ننهادم و از پیش خود، تو را جانشین خویش نساختم و تو را از پیش خود، فرمانده نکردم. من کسی نیستم ، جز مأمور [ اجرای فرمان خدا].ر . ک : ج ۱ ، ص ۳۹۷ (جانشینی پیامبر در جنگ تبوک) .

.

۴ / ۲ ـ ۷مَعَ اُمِّ سَلَمَةَ۸۷۳۲.عنه علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِاُمِّ سَلَمَةَ ـ: هذا عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، لَحمُهُ لَحمی ، ودَمُهُ دَمی ، هُوَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽¹⁾۸۷۳۱.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا اُمَّ سَلَمَةَ ، إنَّ عَلِیّا لَحمُهُ مِن لَحمی ، ودَمُهُ مِن دَمی ، وهُوَ مِنّی بمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، غَیرَ أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽²⁾۸۷۳۰.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِاُمِّ سَلَمَةَ ـ: هذا عَلِیٌّ سِیطَ لَحمُهُ بِلَحمی ، ودَمُهُ بِدَمی ، وهُوَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی . ⁽³⁾۴ / ۲ ـ ۸مَعَ أنَسِ بنِ مالِکٍ۸۷۲۷.امام علی علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام عن أنس بن مالک :بَینَما أنَا عِندَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله إذ قالَ : یَطلُعُ الآنَ . قُلتُ : فِداکَ أبی واُمّی ، مَن ذا ؟ قالَ : سَیِّدُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، وخَیرُ الوَصِیّینَ ، وأولَی النّاسِ بِالنّبِیّینَ .

قالَ : فَطَلَعَ عَلِیٌّ علیه السلام . ثُمَّ قالَ لِعَلِیٍّ علیه السلام : أ ما تَرضی أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ! ! ⁽⁴⁾.

۴ / ۲ ـ ۷ با اُمّ سلمه

۴ / ۲ ـ ۸ با اَنس بن مالک

۴ / ۲ ـ ۷با اُمّ سلمه۸۷۲۴.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به اُمّ سلمه ـ: این، علی بن ابی طالب است. گوشتش گوشت من و خونش، خون من است. او برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۸۷۳۱.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای امّ سلمه! همانا گوشت علی از گوشت من و خون او از خون من است و او برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۸۷۳۰.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به امّ سلمه ـ: گوشت این علی با گوشت من و خونش با خون من ، درآمیخته است و او برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست.۴ / ۲ ـ ۸با اَنس بن مالک۸۷۲۷.عنه علیه السلام :امام باقر علیه السلامـ به نقل از اَنس بن مالک ـ: نزد پیامبر صلی الله علیه و آله بودم که فرمود : «الآن می آید».

گفتم : پدر و مادرم به فدایت! چه کسی؟

فرمود : «سرور مسلمانان، امیر مؤمنان، بهترینِ اوصیا و نزدیک ترینِ مردم به پیامبران».

پس علی علیه السلام در آمد. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود : «آیا خشنود نمی شوی که برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام باشی؟».

.

۴ / ۲ ـ ۹عِندَ جَماعَةٍ مِنَ الأَصحابِ۸۷۲۴.عنه علیه السلام :تاریخ دمشق عن عبد اللّه بن عبّاس :سَمِعتُ عُمَرَ بنَ الخَطّابِ وعِندَهُ جَماعَةٌ فَتَذاکَرُوا السّابِقینَ إلَی الإِسلامِ ، فَقالَ عُمَرُ : أمّا عَلِیٌّ ، فَسَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ فیهِ ثَلاثُ خِصالٍ ، لَوَدِدتُ أنَّ لی واحِدَةً مِنهُنَّ فَکانَ أحَبَّ إلَیَّ مِمّا طَلَعَت عَلَیهِ الشَّمسُ ! کُنتُ أنَا وأبو عُبَیدَةَ وأبو بَکرٍ وجَماعَةٌ مِنَ الصَّحابَةِ إذ ضَرَبَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله بِیَدِهِ عَلی مَنکِبِ عَلِیٍّ فَقالَ لَهُ : یا عَلِیُّ ، أنتَ أوَّلُ المُؤمِنینَ إیمانا ، وأوَّلُ المُسلِمینَ إسلاما ، وأنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی . ⁽¹⁾۸۷۲۳.امام علی علیه السلام :الریاض النضرة عن عمر بن الخطّاب :سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ لِعَلِیٍّ ثَلاثَ خِصالٍ لَوَدِدتُ أنَّ لی واحِدَةً مِنهُنَّ . بَینا أنَا وأبو عُبَیدَةَ وأبو بَکرٍ وجَماعَةٌ مِن أصحابِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله إذ ضَرَبَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله مَنکِبَ عَلِیٍّ فَقالَ : یا عَلِیُّ ، أنتَ أوَّلُ المُؤمِنینَ إیماناً ، وأوَّلُ المُسلِمینَ إسلاماً ، وأنتَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی . ⁽²⁾راجع : ص ۲۵۴ ح ۷۸۱ .

.

۴ / ۲ ـ ۹ با گروهی از اصحاب

۴ / ۲ ـ ۹با گروهی از اصحاب۸۷۱۹.امام علی علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از عبد اللّه بن عبّاس ـ: شنیدم عمر با گروهی که نزد او بودند، درباره پیش گامان اسلام ، گفتگو می کرد. عمر گفت : امّا علی، شنیدم پیامبر صلی الله علیه و آله درباره او سه چیز می گوید که دوست داشتم یکی از آنها برای من بود و اگر چنین بود، آن یک ویژگی برای من از هر چه خورشید بر آن می تابد، محبوب تر بود! من (عمر) و ابو عبیده و ابو بکر و گروهی از اصحاب با هم بودیم که پیامبر صلی الله علیه و آله با دست بر شانه علی زد و به او فرمود : «ای علی! تو در میان مؤمنان، نخستین ایمان آورنده و در بین مسلمانان نخستین اسلام آورنده ای و تو برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام هستی».۸۷۱۸.امام علی علیه السلام :الریاض النضرةـ به نقل از عمر بن خطّاب ـ: شنیدم که پیامبر خدا برای علی سه خصلتْ بیان می دارد که دوست داشتم یکی از آنها برای من باشد. در حالی که من و ابو عبیده و ابو بکر و گروهی از اصحاب پیامبر خدا با هم بودیم، پیامبر صلی الله علیه و آله بر شانه علی زد و گفت : «ای علی! تو در میان مؤمنان، نخستین ایمان آورنده و در میان مسلمانان ، نخستین اسلام آورنده ای و تو برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام هستی» ⁽¹⁾.ر . ک : ص۲۵۵ ، ح ۷۸۱ .

.

۴ / ۲ ـ ۱۰حَجَّةُ الوَداعِ۸۷۲۳.عنه علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی حَجَّةِ الوَداعِ ـ: عَلِیٌّ یَعسوبُ المُؤمِنینَ ، وَالمالُ یَعسوبُ الظّالِمینَ . عَلِیٌّ أخی ، ومَولَی المُؤمِنینَ مِن بَعدی ، وهُوَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی ؛ ألا إنَّ اللّهَ تَعالی خَتَمَ النُّبُوَّةَ بی فَلا نَبِیَّ بَعدی ، وهُوَ الخَلیفَةُ فِی الأَهلِ وَالمُؤمِنینَ بَعدی . ⁽¹⁾.

۴ / ۲ ـ ۱۰ حَجّة الوداع

۴ / ۲ ـ ۱۰حَجّة الوداع۸۷۲۰.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در حجّة الوداع ـ: علی ، سرور مؤمنان است و ثروت، سرور ظالمان. علی ، برادر و مولای مؤمنان، پس از من است و او برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که خدای متعال ، نبوّت را به من پایان داد و پیامبر دیگری پس از من نیست و پس از من، او جانشین من در میان خاندانم و مؤمنان است.

.

. .

بحثی درباره حدیث منزلت

بحثی درباره حدیث منزلتبی گمان، حدیث منزلت که نقل های گونه گون آن را آوردیم، یکی از فضیلت های بلند و مناقب بزرگ علی علیه السلام را فراز می آورد. همچنین روشن می گردد که پیامبر خدا در موقعیت های بسیاری، به این فضیلت سخن گشوده است و آنچه در نبرد تبوک بر زبان مبارکش جاری گشته، گرچه مشهورترین، امّا تنها موضع ذکر این فضیلت نیست. اسناد متعدّد و گزارش های فراوان این حدیث، جای تردیدی در صدور قطعی آن نمی نهد و گستردگی نقل و فراوانی طریق های آن بدان جا رسیده است که عالمان و محدّثان بزرگ اهل سنّت به تواترِ آن و فراوانی طرق و منابع گوناگون آن تصریح کنند و بر این نکته تأکید ورزند که این حدیث در میان احادیث نقل شده از پیامبر صلی الله علیه و آله استوارترین است و اتّفاق راویان حدیث و حافظان آثار را بر صحّت آن ابراز دارند. حَسَکانی درباره اسناد این حدیث نوشته است : و استاد ما، ابو حازم حافظ ، درباره حدیث منزلت می گفت: آن را با پنج هزار سند ، نقل کرده ام. ⁽¹⁾و در همین باره محمّد بن عبد البرّ می گوید : گروهی از اصحاب، این گفته پیامبر صلی الله علیه و آله که : «تو برای من به منزله هارون برای

.

موسی هستی» را روایت کرده اند و این حدیث ، از استوارترین و درست ترینْ احادیث است. سعد بن ابی وقّاص ، آن را از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل کرده است و طریق های حدیث سعد ، جدّا فراوان است و ابن ابی خیثمه و دیگران ، این طریق ها را ذکر کرده اند. ابن عبّاس، ابو سعید خُدْری، امّ سلمه ، اسماء بنت عمیس، جابر بن عبد اللّه و گروهی که ذکر آنها به درازا می کشد نیز این حدیث را نقل کرده اند. ⁽¹⁾و محمّد بن یوسف گنجی نوشته است : بر صحّت این حدیث ، اتّفاق است . پیشوایان حافظ حدیث ، مانند: ابو عبد اللّه بخاری در الصحیح خود، مسلم بن حجّاج در الصحیح خود، ابو داوود در السنن خود، ابو عیسی ترمذی در الجامع خود، ابو عبد الرحمان نسایی در السنن خود و ابن ماجه قزوینی در السنن خود ، آن را نقل کرده اند و همه بر درستی آن اتّفاق دارند، تا آن جا که بر صحّت آن اجماع است. حاکم نیشابوری گفته است : این حدیث به حدّ تواتر رسیده است. ⁽²⁾و سیوطی حدیث منزلت را در کتابش به نام الأزهار المتناثرة فی الأخبار المتواترة که مختص نقل احادیث متواتر است ، آورده و با این کار به تواتر آن تصریح کرده است. ⁽³⁾آنچه آوردیم، گوشه ای از نظریات بیان شده درباره اسناد این روایت را نشان می دهد و تردیدی نیست که جستجو در منابع و کتاب های حدیثی، هر گونه شک در صدور قطعی آن را نفی می کند. از نظر مضمون حدیث نیز می بینیم که همه آنچه هارون در عصر موسی علیه السلام داشته

.

است ، بجز نبوّت، برای علی علیه السلام قرار داده شده است . قرآن کریم ، مقام های هارون را چنین بیان داشته است : «وَ اجْعَل لِّی وَزِیرًا مِّنْ أَهْلِی * هَـرُونَ أَخِی * اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی * وَ أَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی . ⁽¹⁾و از میان خاندانم، وزیری برای من قرار بده؛ هارون، برادرم را . پشتم را به او محکم بدار و او را در کار [ رسالت با ]من شریک کن» . در احادیث پیامبر صلی الله علیه و آله این مقام ها برای علی علیه السلام به صراحت ، تعیین شده است. ⁽²⁾قرآن کریم ، بخش دیگری از مقام های هارون را بدین شکل ، ذکر کرده است : «اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ . ⁽³⁾در میان قومم ، به جای من بنشین و اصلاح کن و از راه تباهکاران ، پیروی مکن» . واقعیت زندگی علی علیه السلام و دفاع بی نظیر او از پیامبر خدا و حضور همیشگی و بی مانند او در همه نبردهای پیامبر صلی الله علیه و آله ، هر یک نشانه ای بر این است که خدای متعال ، علی علیه السلام را برای پیامبر خدا همچون هارون برای موسی علیه السلام قرار داد. پیامبر خدا در ابلاغ دعوت خود ، به شیوه طبیعی و روش عادی امور، رفتار کرد و در این میان، علی علیه السلام برترین و استوارترین یاور او بود. خوابیدن در بستر پیامبر صلی الله علیه و آله در لیلة المبیت، جانبازی و فداکاری شگفتش در نبرد بدر ـ که نخستین میدان آزمون مسلمانان و ماجرایی هراس انگیز بود ـ ، حمایت سترگش از پیامبر صلی الله علیه و آله در جنگ احد ، آن هنگام که بسیاری از مدعیان گریختند ، هماوردی اش با عمرو بن عبدِ ود در

.

پیکار خندق، پس از محاصره ترسناک مشرکان، و جلوه قدرتش در خیبر، در حالی که پیامبر خدا و اصحابش پشت دیوارها و دژهای آن متوقّف شده بودند ، و جز اینها، همه نشانه آن است که کمک او به پیامبر صلی الله علیه و آله ، سرنوشت ساز بوده است. بر این بیفزاییم که این احادیث ، دلالت می کند که علی علیه السلام از دیگر اصحاب ، متمایز است و هیچ یک از آنان قابل مقایسه با او نیستند، همان گونه که هارون در میان بنی اسرائیل چنین بوده است . در روایاتی که در پی می آید ، دقّت کنید : امام علی علیه السلام : خداوند ـ که نامش مبارک باد! ـ ... پیامبرش را با من پشتیبانی کرد و مرا به نصرت او گرامی داشت و با دانش او شرافت داد و احکام [دین] او را به من بخشید و تنها مرا ویژه وصایت او کرد و برای جانشینی در امّتش برگزید. پیامبر صلی الله علیه و آله در مجلسی انبوه از مهاجر و انصار فرمود : «ای مردم! علی برای من، به منزله هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست». پس مؤمنان به یاری خداوند، سخن پیامبر صلی الله علیه و آله را فهمیدند ؛ زیرا می دانستند که من، نه برادر نسبی اویم ـ آن گونه که هارون برادر موسی علیه السلام بود ـ و نه پیامبرم که نبوّتم اقتضای آن کند ؛ بلکه این، جانشین کردن من از سوی او بود، همان گونه که موسی علیه السلام ، هارون را جانشین خود کرد، آن جا که می گوید : «اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ . جانشین من در میان قومم باش و اصلاح کن و از راه مفسدان ، پیروی مکن» . ابو خالد کابلی : به سرور عابدان، علی بن حسین علیهما السلام گفته شد : مردم می گویند که بهترین مردم پس از پیامبر خدا ابو بکر، سپس عمر، سپس عثمان و پس از آنها، علی علیه السلام است. امام علیه السلام فرمود: «پس با حدیث سعید بن مُسَیّب از سعد بن ابی وقّاص به نقل از پیامبر صلی الله علیه و آله چه می کنند که به علی علیه السلام فرمود : تو برای من به منزله هارون برای

.

موسی علیه السلام هستی ، جز آن که پیامبری پس از من نیست ؟ چه کسی در زمان موسی علیه السلام همچون هارون بوده است؟ ⁽¹⁾ابو هارون عبدی : از جابر بن عبد اللّه انصاری پرسیدم : معنای گفته پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام که : «تو برای من به منزله هارون برای موسی علیه السلام هستی ، جز آن که پیامبری پس از من نیست» چیست؟ گفت: به خدا سوگند، با آن [ گفته]، او را جانشین خود بر امّتش کرد در حیات و پس از وفاتش ، و طاعتش را بر آنان واجب ساخت. پس هر کس پس از این گفته به خلافت او گواهی ندهد، از ستمکاران است. ⁽²⁾سلم بن وضّاح : در نزد محمّد بن عبد اللّه بودیم که معلّی بن سلیمان از او پرسید : مقصود پیامبر صلی الله علیه و آله از این گفته : «تو برای من به منزله هارون برای موسی علیه السلام هستی» چه بوده است؟ گفت : مقصودش اطاعت از علی علیه السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله ، همچون اطاعت از پیامبر صلی الله علیه و آله در زمان حیاتش بوده است. ⁽³⁾

ر . ک : ص ۱۷ (احادیث خلافت) . ج ۸ ، ص ۴۹ (خانواده) . ج ۸ ، ص ۶۱ (همچون سرم نسبت به تنم است) . ج ۸ ، ص ۵۷ (جایگاه اونسبت به من ، مثل جایگاه من نسبت به خداست). ج ۸ ، ص ۱۰۹ (وزیر من) ، ج ۸ ، ص ۵۵۱ (عمربن خطاب) وص ۴۹۹ (سعد بن ابی وقاص) وص ۵۱۷ (عبد اللّه بن عبّاس) . تاریخ دمشق : ج ۴۲ ص ۱۴۲ ـ ۱۸۶ .

.

الفصل الخامس : أحادیث الإمارة۵ / ۱مَعنی اُولِی الأَمرِالکتاب«یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» . ⁽¹⁾

الحدیث۸۷۱۰.امام صادق علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی مَعنی اُولِی الأَمرِ ـ: هُوَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽²⁾۸۷۰۹.امام علی علیه السلام :کمال الدین عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری :لَمّا أنزَلَ اللّهُ عزّوجلّ عَلی نَبِیِّهِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» ، قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، عَرَفنَا اللّهَ ورَسولَهُ ، فَمَن اُولُو الأَمرِ الَّذین قَرَن اللّهُ طاعَتَهُم بِطاعَتِکَ ؟ فَقالَ صلی الله علیه و آله : هُم خُلَفائی یا جابِرُ ، وأئِمَّةُ المُسلِمینَ مِن بَعدی ، أوَّلُهُم عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽³⁾۸۷۱۴.عنه علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، ومَن شُرَکائی مِن بَعدی ؟ قالَ : الَّذینَقَرَنَهُمُ اللّهُ عزّوجلّ بِنَفسِهِ وبی ، فَقالَ : «أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» الآیَةَ . فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ومَن هُم ؟ قالَ : الأَوصِیاءُ مِنّی إلی أن یَرِدوا عَلَیَّ الحَوضَ،کُلُّهُم هادٍ مُهتَدٍ،لا یَضُرُّهُم مَن خَذَلَهُم، هُم مَعَ القُرآنِ ، وَالقُرآنُ مَعَهُم ، لا یُفارِقُهُم ولا یُفارِقونَهُ . ⁽⁴⁾.

فصل پنجم : احادیث اِمارت

۵ / ۱ معنای اولو الأمر

فصل پنجم : احادیث اِمارت۵ / ۱معنای اولو الأمرقرآن« ای مؤمنان! از خدا اطاعت کنید و از پیامبر ، اطاعت کنید و [ نیز] از فرمان روایانتان (اولو الأمرتان»» .

حدیث۸۷۰۷.امام علی علیه السلام :پیامبرخدا صلی الله علیه و آلهـ در تفسیر«اولو الأمر(فرمانروایان)» ـ: مقصود، علی بن ابی طالب است.۸۷۰۸.عنه علیه السلام ( ـ فی تَفسیرِ عِلمِ الغَیبِ ـ ) کمال الدینـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصاری ـ: چون خدای عز و جل بر پیامبرش محمّد صلی الله علیه و آله نازل کرد که : «ای مؤمنان! از خدا و پیامبر اطاعت کنید و [ نیز] از فرمان روایانتان» ، گفتم : ای پیامبر خدا! خدا و پیامبرش را شناختیم ؛ امّا فرمان روایانی که خداوند، اطاعت آنان را با اطاعت تو همراه کرده، چه کسانی اند؟

فرمود : «ای جابر! آنان جانشینان من و پیشوایان مسلمانانْ پس از من هستند. نخستین آنها علی بن ابی طالب است».۸۷۰۷.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :امام علی علیه السلام :پرسیدم : ای پیامبر خدا! پس از من، شریکانم چه کسانی هستند؟

فرمود : «کسانی که خدای عز و جل آنان را با خود و من ، همراه ساخته و گفته است : «از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و [ نیز] از فرمان روایانتان ...» » .

گفتم : ای پیامبر خدا! آنان چه کسانی اند؟

فرمود : «اوصیایی که از نسل من هستند ، تا در کنار حوض [ کوثر]، به نزد من در آیند. همه آنها راهنما و ره یافته اند. هر که آنان را وا گذارَد، به ایشان زیانی نمی رسانَد. آنان با قرآن اند و قرآن با آنهاست. نه قرآن از آنها جدا می شود و نه آنها از قرآن جدا می شوند» ⁽¹⁾.

.

۸۷۰۶.امام صادق علیه السلام :الکافی عن سلیم بن قیس :سَمِعتُ عَلِیّا صَلَواتُ اللّهِ عَلَیهِ یَقولُ : ... أدنی ما یَکونُ بِهِ العَبدُ ضالّاً أن لا یَعرِفَ حُجَّةَ اللّهِ تَبارَکَ وتَعالی ، وشاهِدَهُ عَلی عِبادِهِ ، الَّذی أمَرَ اللّهُ عزَّوجَلَّ بِطاعَتِهِ ، وفَرَضَ وِلایَتَهُ . قُلتُ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، صِفهُم لی ! فَقالَ : الَّذینَ قَرَنَهُمُ اللّهُ عزّوجلّ بِنَفسِهِ ونَبِیِّهِ ، فَقالَ : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» .

قُلتُ : یا أمیرَ المُؤمنِینَ ، جَعَلَنِی اللّهُ فِداکَ أوضِح لی ! فَقالَ : الَّذینَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی آخِرِ خُطبَتِهِ یَومَ قَبَضَهُ اللّهُ عزّوجلّ إلَیهِ : إنّی قَد تَرَکتُ فیکُم أمرَینِ لَن تَضِلّوا بَعدی ما إن تَمَسَّکتُم بِهِما : کِتابَ اللّهِ ، وعِترَتی أهلَ بَیتی ؛ فَإِنّ اللَّطیفَ الخَبیرَ قَد عَهِدَ إلَیَّ أَنَّهُما لَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ ، کَهاتَینِ ـ وجَمَعَ بَینَ مُسَبِّحَتَیهِ ـ ولا أقولُ کَهاتَینِ ـ وجَمَعَ بَینَ المُسَبِّحَةِ وَالوُسطی ـ فَتَسبِقَ إحداهُمَا الاُخری ، فَتَمَسَّکوا بِهِما لا تَزِلّوا ولا تَضِلّوا ، ولا تَقَدَّموهُم فَتَضِلّوا . ⁽¹⁾۸۷۰۶.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :الإمام زین العابدین علیه السلام :إنَّ اُولِی الأَمرِ الَّذینَ جَعَلَهُمُ اللّهُ عزّوجلّ أئِمَّةً لِلنّاسِ وأوجَبَ عَلَیهِم طاعَتَهُم : أمیرُ المُؤمِنینَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام ، ثُمَّ الحَسَنُ ، ثُمَّ الحُسَینُ ابنا عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ، ثُمَّ انتَهَی الأَمرُ إلَینا . ⁽²⁾.

۸۷۰۵.امام علی علیه السلام ( ـ در خطبه ای درباره فضایل اهل بیت ـ ) الکافیـ به نقل از سُلَیم بن قیس ـ: شنیدم علی ـ که درودهای خدا بر او باد! ـ می فرماید : «... کم ترین مرتبه گم راهی بنده، آن است که حجّت خداوند ـ تبارک و تعالی ـ و شاهد او را بر بندگانش نشناسد، همان را که خدای عز و جل به اطاعت او فرمان داده و ولایت او را واجب کرده است».

گفتم : ای امیر مؤمنان! آنان را برای من توصیف کن.

فرمود : «کسانی که خدای عز و جل آنان را با خود و پیامبرش همراه کرده، گفته است : «ای مؤمنان! از خدا و پیامبر اطاعت کنید و [ نیز] از اولو الأمرتان» » .

گفتم : ای امیر مؤمنان! خداوند، مرا فدای تو کند! برایم توضیح بده.

فرمود : «کسانی که پیامبر خدا، در آخرین خطبه اش در روزی که خدای عز و جل او را به سوی خود برد، [ درباره آنان ]گفت : همانا من در میان شما دو چیز نهادم و تا زمانی که به آن دو چنگ زنید، پس از من هرگز گم راه نمی شوید : کتاب خدا و خاندانم، اهل بیتم. همانا خدای ریزبینِ آگاه به من خاطر نشان کرده است که آن دو، هیچ گاه از هم جدا نمی شوند تا آن که در کنار حوض، به نزد من در آیند، همچون این دو (و دو انگشت سبّابه خود را کنار هم نهاد) و نمی گویم مانند این دو (و انگشت سبّابه و میانی [ یک دست ]خود را کنار هم نهاد) تا یکی از دیگری پیش افتد. پس به آن دو چنگ زنید که نه می لغزید و نه گم راه می شوید و نیز بر آنان پیشی نگیرید، که گم راه می گردید ».۸۷۰۴.امام صادق علیه السلام :امام زین العابدین علیه السلام :همانا اولو الأمری که خدای عز و جل آنان را پیشوایان مردم قرار داد و اطاعت از آنان را واجب ساخت، امیر مؤمنان، علی بن ابی طالب علیه السلام ، سپس حسن علیه السلام ، سپس حسین علیه السلام ، دو پسر علی بن ابی طالب هستند و سپس ، امر (امامت) به ما رسید. .

۸۷۰۳.امام صادق علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» ـ: هِیَ فی عَلِیٍّ وفِی الأَئِمَّةِ ، جَعَلَهُمُ اللّهُ مَواضِعَ الأَنبِیاءِ ، غَیرَ أنَّهُم لا یُحِلّونَ شَیئا ، ولا یُحَرِّمونَهُ . ⁽¹⁾۸۷۰۲.امام صادق علیه السلام :الکافی عن أبی بصیر :سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ علیه السلام عَن قَولِ اللّهِ عزّوجلّ : «أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» ، فَقالَ : نَزَلَت فی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ وَالحَسَنِ وَالحُسَینِ علیهم السلام . ⁽²⁾۸۷۰۱.امام صادق علیه السلام :الإمام الصادق علیه السلام :نَزَلَت «أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» فی عَلِیٍّ وَالحَسَنِ وَالحُسَینِ ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی عَلِیٍّ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . وقالَ صلی الله علیه و آله : اُوصیکُم بِکِتابِ اللّهِ وأهلِ بَیتی ؛ فِإِنّی سَأَلتُ اللّهَ عزّوجلّ ألّا یُفَرِّقَ بَینَهُما حَتّی یورِدَهُما عَلَیَّ الحَوضَ ، فَأَعطانی ذلِکَ . وقالَ : لا تُعَلِّموهُم فَهُم أعلَمُ مِنکُم . وقالَ : إنَّهُم لَن یُخرِجوکُم مِن بابِ هُدیً ، ولَن یُدخِلوکُم فی بابِ ضَلالَةٍ . ⁽³⁾۸۷۰۰.امام باقر یا امام صادق علیهما السلام :تفسیر العیّاشی عن عمرو بن سعید :سَأَلتُ أبَا الحَسَنِ علیه السلام عَن قَولِهِ : «أَطِیعُواْ اللَّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» ، قالَ : عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ وَالأَوصِیاءُ مِن بَعدِهِ . ⁽⁴⁾۸۷۰۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام ( ـ فی خُطبَةٍ لَهُ یَذکُرُ فیها فضائلَ أهلِ البَیت ) رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ وَلِیُّ الأَمرِ بَعدی ، ووارِثُ عِلمی وحِکمَتی ، وسِرّی وعَلانِیَتی ، وما وَرِثَهُ النَّبِیّونَ قَبلی ، وأنَا وارِثٌ ومُوَرِّثٌ . ⁽⁵⁾.

۸۷۰۴.عنه علیه السلام :امام باقر علیه السلامـ درباره گفته خدای متعال : «از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و [ نیز] از اولو الأمرتان» ـ: آن [ آیه]، درباره علی علیه السلام و امامان است. خداوند، آنان را در جایگاه پیامبران قرار داد، جز آن که آنان ، چیزی را حلال یا حرام نمی کنند.۸۷۰۳.عنه علیه السلام :الکافیـ به نقل از ابو بصیر ـ: از امام صادق علیه السلام درباره گفته خدای عز و جل : «از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و نیز از فرمان روایانتان» پرسیدم .

فرمود : «این [ آیه]، درباره علی بن ابی طالب و حسن و حسین علیهم السلام نازل شد».۸۷۰۲.عنه علیه السلام :امام صادق علیه السلام :آیه : «از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و [ نیز] از فرمانروایانتان» درباره علی و حسن و حسین علیهم السلام نازل شد.

پس پیامبر خدا درباره علی علیه السلام فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست» و گفت : «شما را به [ پاس داشت] کتاب خدا و [ اطاعت از] اهل بیتم سفارش می کنم، که من از خدای عز و جل خواستم میان آن دو جدایی نیندازد تا آن که هر دو را در کنار حوض، نزد من آورد؛ خدا هم درخواست مرا اجابت کرد».

و نیز گفت : «به آنان نیاموزید؛ چرا که آنان از شما داناترند» و گفت : «آنان شما را از دروازه هدایت ، بیرون نمی برند و به دروازه ضلالت درنمی آورند».۸۷۰۱.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :تفسیر العیّاشیـ به نقل از عمرو بن سعید ـ: از ابو الحسن علیه السلام درباره گفته خداوند : «از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و [ نیز] از فرمانروایانتان» پرسیدم. گفت : «[ مقصود، ]علی بن ابی طالب علیه السلام و اوصیای پس از اویند».۸۷۰۰.الإمامُ الباقرُ أو الإمامُ الصّادقُ علیهما السلامپیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: او فرمانروای (ولیّ امر) پس از من و وارث دانش و حکمت و نهان و آشکار من است و نیز وارث هر آنچه پیامبران پیش از من، به ارث گذاشته اند ؛ و من، ارث برنده وارث نهنده ام. .

۸۶۹۹.امام علی علیه السلام ( ـ درباره مردی که چند درهم از جیب مردی ربوده بود ـ ) عنه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ أخی ، ووَصِیّی ، ووَلِیُّ أمرِکُم مِن بَعدی . ⁽¹⁾راجع : أهل البیت علیهم السلام فی الکتاب والسنّة : القسم الثالث / الفصل الأوّل : أهمّ خصائصهم / اُولو الأمر . بحار الأنوار : ج ۲۳ ص ۲۸۳ ـ ۳۰۴ . المیزان فی تفسیر القرآن : ج ۴ ص ۳۸۵ ـ ۴۱۴ .

۵ / ۲الأَمیرُ بَعدَ النَّبِیِّ۸۶۹۵.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا مَعشَرَ المُهاجِرینَ وَالأَنصارِ ، اُوصیکُم بِوَصیَّةٍ فَاحفَظوها ، وإنّی مُؤَدٍّ إلَیکُم أمرا فَاقبَلوهُ : ألا إنَّ عَلِیّا أمیرُکُم مِن بَعدی ، وخَلیفَتی فیکُم . ⁽²⁾۸۶۹۴.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ إمامُ کُلِّ مُسلِمٍ ، وأمیرُ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدَ وَفاتی . ⁽³⁾۸۶۹۹.عنه علیه السلام ( ـ فی رجُلٍ قد طَرَّ دَراهِمَ مِن رُدْنِ رَجُلٍ ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :أنَا سَیِّدُ الأَوَّلینَ وَالآخِرینَ ، وعَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ... إمامُ المُسلِمینَ ، ومَولی المُؤمِنینَ ، وأمیرُهُم بَعدی . ⁽⁴⁾۸۶۹۸.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ الإِمامُ بَعدی وَالأَمیرُ ، وأنتَ الصّاحِبُ بَعدی وَالوَزیرُ ، وما لَکَ فی اُمَّتی مِن نَظیرٍ . ⁽⁵⁾۸۶۹۷.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن أحَبَّ أن یَتَمَسَّکَ بِدینی ویَرکَبَ سَفینَةَ النَّجاةِ بَعدی فَلیَقتَدِ بِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ، وَلیُعادِ عَدُوَّهُ ، وَلیُوالِ وَلِیَّهُ ؛ فَإِنَّهُ وَصِیّی ، وخَلیفَتی عَلی اُمَّتی فی حَیاتی وبَعدَ وَفاتی ، وهُوَ إمامُ کُلِّ مُسلِمٍ ، وأمیرُ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی ، قَولُهُ قَولی ، وأمرُهُ أمری ، ونَهیُهُ نَهیی ، وتابِعُهُ تابِعی ، وناصِرُهُ ناصِری ، وخاذِلُهُ خاذِلی . ⁽⁶⁾.

۵ / ۲ امیر پس از پیامبر

۸۶۹۶.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: او برادر و وصیّ من و نیز فرمانروای (ولیّ امر) شما پس از من است.ر . ک : اهل بیت علیهم السلام در قرآن و حدیث : بخش سوم / فصل یکم : مهم ترین ویژگی های اهل بیت / اولو الأمر . بحار الأنوار : ج ۲۳ ص ۲۸۳ ـ ۳۰۴. المیزان فی تفسیر القرآن : ج ۴ ص ۳۸۵ ـ ۴۱۴.

۵ / ۲امیر پس از پیامبر۸۶۹۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای گروه مهاجر و انصار! شما را به وصیّتی سفارش می کنم ؛ پس حفظش کنید ، و کاری به شما می سپارم ؛ پس بپذیرید : هان! همانا علی، امیر شما پس از من و جانشین من در میان شماست.۸۶۹۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: او پس از وفاتم، امام هر مسلمان و امیر هر مؤمن است.۸۶۹۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من، سرور اوّلین و آخرینم و علی بن ابی طالب، ... امام مسلمانان و مولای مؤمنان و امیر آنان پس از من است.۸۶۸۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تویی پیشوا و امیر پس از من و تویی صاحب اختیار و وزیر پس از من و در میان امّت من، نظیری برای تو نیست.۸۶۸۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد به دین من چنگ زند و پس از من به کشتی نجات، سوار گردد، باید به علی بن ابی طالب اقتدا کند و باید با دشمن او دشمنی و با دوست او دوستی ورزد ؛ زیرا او وصی و جانشین من بر امّتم در حیات و پس از وفاتم است و پس از من، امام هر مسلمان و امیر هر مؤمن است. گفته اش گفته من، امرش امر من، نَهیش نهی من، پیروش پیرو من، یاورش یاور من و واگذارنده او واگذارنده من است.

.

۸۶۸۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ اللّهَ عزّوجلّ بَعَثَنی إلَیکُم رَسولاً ، وأمَرَنی أن أستَخلِفَ عَلَیکُم عَلِیّا أمیرا . ⁽¹⁾۸۶۹۳.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ نَبِیَّهُ فَعَلِیٌّ أمیرُهُ . ⁽²⁾۸۶۹۲.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ وَلِیَّهُ فَعَلِیٌّ أمیرُهُ . ⁽³⁾۸۶۹۱.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ أمیرَهُ فَعَلِیٌّ أمیرُهُ . ⁽⁴⁾۸۶۹۰.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ، اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ . ⁽⁵⁾.

۸۶۸۹.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :خداوند عز و جل مرا به پیامبری، به سوی شما برانگیخت و به من فرمان داد که علی را به جای خویش بر شما امیر گردانم.۸۶۷۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر کس را من نبی ام، علی امیر است.۸۶۷۱.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر کس را من ولی ام، علی امیر است.۸۶۷۲.امام باقر علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر کس را من امیرم، علی امیر است.۸۶۷۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا! هر که او را دوست می دارد، دوست بدار و هر که او را دشمن می دارد، دشمن بدار! .

۸۶۷۴.بحار الأنوار عن إسحاق بنِ عَمّارٍ :عنه صلی الله علیه و آله :أنتَ ـ یا عَلِیُّ ـ أمیرُ مَن فِی السَّماءِ ، وأمیرُ مَن فِی الأَرضِ، وأمیرُ مَن مَضی ، وأمیرُ مَن بَقِیَ. ⁽¹⁾۸۶۷۵.الإمامُ العسکریُّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :إن تُؤَمِّروا عَلِیّا ـ ولا أراکُم فاعِلینَ ـ تَجِدوهُ هادِیا مَهدِیّا ، یَأخُذُ بِکُمُ الطَّریقَ المُستَقیمَ . ⁽²⁾۸۶۷۶.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :الإمام علیّ علیه السلام :أنَا وَصِیُّ نَبِیِّکُم ، وخَلیفَتُهُ ، وإمامُ المُؤمِنین ، وأمیرُهُم ومَولاهُم . ⁽³⁾۵ / ۳أمیرُ البَرَرَةِ۸۶۷۳.امام صادق علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ یَومَ الحُدَیبِیَّةِ وهُوَ آخِذٌ بِیَدِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هذا أمیرُ البَرَرَةِ ، وقاتِلُ الفَجَرَةِ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ، مَخذولٌ مَن خَذَلَهُ ـ یَمُدُّ بِها صَوتَهُ ـ . ⁽⁴⁾۸۶۷۴.بحار الأنوار به نقل از اسحاق بن عمّار :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی یَومِ بَنِی النَّضیرِ ـ: عَلِیٌّ إمامُ البَرَرَةِ ، وقاتِلُ الفَجَرَةِ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ، مَخذولٌ مَن خَذَلَهُ . ⁽⁵⁾.

۵ / ۳ امیر نیکوکاران

۸۶۷۵.امام عسکری علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تو ـ ای علی! ـ امیر آسمانیان و زمینیان و امیر گذشتگان و آیندگانی.۸۶۷۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :اگر علی را امیر خود کنید ـ و نمی بینم چنین کنید ـ ، او را رهنما و ره یافته می یابید. او شما را به راه راست می برد.۸۶۷۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :من وصی پیامبرتان و جانشین او و پیشوای مؤمنان و امیر و مولای آنانم.۵ / ۳امیر نیکوکاران۸۶۸۰.تفسیر العیّاشی عن بِشرِ بنِ مَروانَ :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در صلح حُدیبیّه، در حالی که دست علی علیه السلام را گرفته و صدای خود را بلند کرده بود ـ: او، امیر نیکوکاران و قاتل بدکاران است. هر که او را یاری دهد، یاری شود و هر که او را وا نهد، وا نهاده شود.۸۶۸۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در جنگ بنی نضیر ـ: علی، پیشوای نیکوکاران و قاتل بدکاران است. هر که او را یاری دهد، یاری شود و هر که او را وا نهد، وا نهاده شود.

.

۸۶۸۲.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :المستدرک علی الصحیحین عن جابر بن عبد اللّه :سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله ـ وهُوَ آخِذٌ بِضَبعِ ⁽¹⁾عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام ـ وهُوَ یَقولُ : هذا أمیرُ البَرَرَةِ ، قاتِلُ الفَجَرَةِ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ، مَخذولٌ مَن خَذَلَهُ ـ ثُمَّ مَدَّ بِها صَوتَهُ ـ . ⁽²⁾۸۶۸۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :الأمالی للطوسی عن حذیفة بن الیمان :اُنظُرُوا الفِئَةَ الَّتی فیها عَلِیٌّ علیه السلام فَأتوها ولَو زَحفا عَلی رُکَبِکُم ؛ فَإِنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : عَلِیٌّ أمیرُ البَرَرَةِ ، وقاتِلُ الفَجَرَةِ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ، مَخذولٌ مَن خَذَلَهُ إلی یَومِ القِیامَةِ . ⁽³⁾۸۶۷۹.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال از کمترین حدّ اسراف ـ ) الإمام الصادق علیه السلامـ فی ذِکرِ مَن أنکَرَ عَلی أبی بَکرٍ فِعلَهُ وجُلوسَهُ فی مَجلِسِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ـ: قامَ أبو أیّوبَ الأَنصارِیُّ فَقالَ : اِتَّقُوا اللّهَ ـ عِبادَ اللّهِ ـ فی أهلِ بَیتِ نَبِیِّکُم ، وَاردُدوا إلَیهِم حَقَّهُمُ الَّذی جَعَلَهُ اللّهُ لَهُم ؛ فَقَد سَمِعتُم مِثلَ ما سَمِعَ إخوانُنا فی مَقامٍ بَعدَ مَقامٍ لِنَبِیِّنا مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله ومَجلِسٍ بَعدَ مَجلِسٍ یَقولُ : أهلُ بَیتی أئِمَّتُکُم بَعدی ! ویُومِئُ إلی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام ویَقولُ : إنَّ هذا أمیرُ البَرَرَةِ ، وقاتِلُ الکَفَرَةِ ، مَخذولٌ مَن خَذَلَهُ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ! ! ⁽⁴⁾۵ / ۴مَبدَأُ تَسمِیَةِ عَلِیٍّ بِأَمیرِ المُؤمِنینَ۸۶۸۲.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :لَو عَلِمَ النّاسُ مَتی سُمِّیَ عَلِیٌّ أمیرَ المُؤمِنینَ ، ما أنکَروا فَضلَهُ ؛ سُمِّیَ أمیرَ المُؤمِنینَ وآدَمُ بَینَ الرّوحِ وَالجَسَدِ. قالَ اللّهُ عز و جل : «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِن بَنِیءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَی أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ» ⁽⁵⁾قالَتِ المَلائِکَةُ : بَلی . قالَ تَبارَکَ وتَعالی : أنَا رَبُّکُم ، ومُحَمَّدٌ نَبِیُّکُم ، وعَلِیٌّ أمیرُکُم . ⁽⁶⁾.

۵ / ۴ آغاز نام گذاری علی به «امیر المؤمنین»

۸۶۸۳.امام صادق علیه السلام :المستدرک علی الصحیحینـ به نقل از جابر بن عبد اللّه ـ: شنیدم که پیامبر خدا، در حالی که میان بازوی علی بن ابی طالب علیه السلام را گرفته بود، می گفت : «او، امیر نیکوکاران و قاتل بدکاران است. هر که او را یاری دهد، یاری شود و هر که او را وا نهد، وا نهاده شود». او صدای خود را به این [ سخن]، بلند کرد.۸۶۸۴.الإمامُ الکاظمُ علیه السلام ( ـ و قد سُئلَ عَن عَشَرَةِ أقْمِصَةٍ هَل ذلکَ مِنَ ) الأمالی ، طوسیـ به نقل از حُذیفة بن یمان ـ: به گروهی که علی علیه السلام در آن است، بنگرید و با خزیدن بر زانوانتان نزد آن گروه بروید که شنیدم پیامبر خدا می گوید : «علی، امیر نیکوکاران و قاتل بدکاران است. هر کس او را یاری دهد، یاری شود و هر کس او را وا نهد، تا روز قیامت ، وا نهاده شود».۸۶۸۴.امام کاظم علیه السلام ( ـ وقتی از ایشان سؤال شد : آیا داشتن ده پیراهن اسر ) امام صادق علیه السلامـ در یادکردِ امام علیه السلام از کسانی که بر کار ابوبکر و تکیه زدن او بر جای پیامبر صلی الله علیه و آله خُرده گرفتند ـ: ابو ایّوب انصاری ایستاد و گفت : ای بندگان خدا! درباره اهل بیت پیامبرتان از خدا پروا کنید و حقّی را که خداوند برایشان قرار داده ، به آنان بازگردانید که من، همچون برادرانم، در موقعیّت های گوناگون و مجلس های پی در پی، از پیامبرمان محمّد صلی الله علیه و آله شنیدم که می گفت : «پس از من، اهل بیتم امامان شمایند» و نیز با اشاره به علی بن ابی طالب علیه السلام می گفت : «به یقین او ، امیر نیکوکاران و قاتل کافران است. هر که او را وا نهد، وا نهاده شود و هر که او را یاری دهد، یاری شود».۵ / ۴آغاز نام گذاری علی به «امیر المؤمنین»۸۶۸۵.امام رضا علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :اگر مردم می دانستند که علی چه زمانی «امیر المؤمنین» نامیده شد، فضلش را انکار نمی کردند. علی، زمانی امیر المؤمنین نامیده شد، که آدم در هنگامه دمیدن روح در کالبدش بود.

خدای عز و جل فرمود : « «و چون پروردگارت از پشت فرزندان آدم ، پیمان گرفت و آنان را بر خودشان گواه کرد که : آیا من پروردگار شما نیستم؟» » .

فرشتگان گفتند : آری .

خدای ـ تبارک و تعالی ـ فرمود : «من ، پروردگار شمایم و محمّد ، پیامبرتان و علی ، امیرتان».

.

۸۶۸۶.امام رضا علیه السلام :الکافی عن علیّ بن أبی حمزة :سَأَلَ أبو بَصیرٍ أبا عَبدِ اللّهِ علیه السلام وأنَا حاضِرٌ ، فَقالَ : جُعِلتُ فِداکَ ! کَم عُرِجَ بِرَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ؟ فَقالَ : مَرَّتَینِ ، فَأَوقَفَهُ جَبرَئیلُ مَوقِفا ، فَقالَ لَهُ : مَکانَکَ یا مُحَمَّدُ ؛ فلََقَد وَقَفتَ مَوقِفا ما وَقَفَهُ مَلَکٌ قَطُّ ولا نَبِیٌّ ... .

فَقالَ اللّهُ تَبارَکَ وتَعالی : یا مُحَمَّدُ . قالَ : لَبَّیکَ رَبّی ، قالَ : مَن لِاُمَّتِکَ مِن بَعدِکَ؟ قالَ: اللّهُ أعلَمُ . قالَ: عَلِیُّ بنُ أبیطالِبٍ؛ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وسَیِّدُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽¹⁾

قالَ : ثُمَّ قالَ أبو عَبدِ اللّهِ علیه السلام لِأَبی بَصیرٍ : یا أبا مُحَمَّدٍ ، وَاللّهِ ما جاءَت وِلایَةُ عَلِیٍّ علیه السلام مِنَ الأَرضِ ، ولکِن جاءَت مِنَ السَّماءِ مُشافَهَةً . ⁽²⁾۸۶۸۷.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :اُوحِیَ إلَیَّ فی عَلِیٍّ أنَّهُ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وسَیِّدُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽³⁾۸۶۸۸.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ جَبرَئیلَ أتانی مِن قِبَلِ رَبّی بِأَمرٍ قَرَّت بِهِ عَینی ، وفَرِحَ بِهِ صَدری وقَلبی ؛ یَقولُ : إنَّ عَلِیّا أمیرُ المُؤمِنینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽⁴⁾.

۸۸۴۷.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :الکافیـ به نقل از علی بن ابی حمزه ـ: من [ حاضر ]بودم که ابو بصیر از امام صادق علیه السلام سؤالی کرد و گفت : فدایت شوم! پیامبر خدا چند بار به معراج رفت؟

فرمود : «دو بار. جبرئیل علیه السلام پیامبر صلی الله علیه و آله را در جایی متوقّف کرد و گفت : ای محمّد! همان جا بِایست. تو در جایی ایستاده ای که تا کنون هیچ فرشته و پیامبری در آن جا نَایستاده است... .

خدای ـ تبارک و تعالی ـ فرمود : ای محمّد! .

پاسخ داد : لبّیک ، ای پروردگار من!

[ خداوند متعال] فرمود : پس از تو، چه کسی برای امّت توست؟ .

[ پیامبر صلی الله علیه و آله ] گفت : خدا داناتر است.

[ خداوند] فرمود : علی بن ابی طالب، امیر مؤمنان و سرور مسلمانان و پیشوای سپیدرویان » ⁽¹⁾.

سپس امام صادق علیه السلام به ابو بصیر فرمود : «ای ابو محمّد! به خدا سوگند، ولایت علی علیه السلام از زمین نیامده است ؛ بلکه از آسمان و با خطابی رو در رو آمده است».۸۸۴۸.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :درباره علی به من وحی شد که او ، امیر مؤمنان و سرور مسلمانان و پیشوای سپید رویان است.۸۸۴۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :جبرئیل علیه السلام از جانب پروردگار دستوری را برایم آورد که چشمم بدان روشن شد و سینه و قلبم بدان شاد گشت. او می گوید : «همانا علی، امیر مؤمنان و پیشوای سپیدرویان است». .

۸۸۵۰.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :... أنتَ یا عَلِیُّ أمیرُ المُؤمِنینَ فِی السَّماءِ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ فِی الأَرضِ . ⁽¹⁾۸۸۴۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام الحسین عن الإمام علیّ علیهما السلام :أنَّهُ جاءَ إلَیهِ رَجُلٌ فَقالَ لَهُ : یا أبَا الحَسَنِ ! إنَّکَ تُدعی أمیرَ المُؤمِنینَ ؛ فَمَن أمَّرَکَ عَلَیهِم ؟ قالَ علیه السلام : اللّهُ جَلَّ جَلالُهُ أمَّرَنی عَلَیهِم . فَجاءَ الرَّجُلُ إلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّهِ ، أ یَصدُقُ عَلِیٌّ فیما یَقولُ إنَّ اللّهَ أمَّرَهُ عَلی خَلقِهِ ؟ فَغَضِبَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله ثُمَّ قالَ : إنَّ عَلِیّا أمیرُ المُؤمِنینَ بِوِلایَةٍ مِنَ اللّهِ عزّوجلّ ؛ عَقَدَها لَهُ فَوقَ عَرشِهِ ، وأشهَدَ عَلی ذلِکَ ملائِکَتَهُ . ⁽²⁾۸۸۴۷.امام باقر علیه السلام :الکافی عن جابر :قُلتُ لِأَبی جَعفَرٍ علیه السلام : لِمَ سُمِّیَ أمیرَ المُؤمِنینَ ؟ قالَ : اللّهُ سَمّاهُ . ⁽³⁾۸۸۴۸.امام صادق علیه السلام :حلیة الأولیاء عن القاسم بن جندب عن أنس :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : یا أنَسُ ، اُسکُب لی وَضوءا . ثُمَّ قامَ فَصَلّی رَکعَتَینِ ، ثُمَّ قالَ : یا أنَسُ ، أوَّلُ مَن یَدخُلُ عَلَیکَ مِن هذا البابِ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وسَیِّدُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، وخاتِمُ الوَصِیّینَ .

قالَ أنَسٌ : قُلتُ اللّهُمَّ اجعَلهُ رَجُلاً مِنَ الأَنصارِ وکَتَمتُهُ ، إذ جاءَ عَلِیٌّ فَقالَ : مَن هذا یا أنَسُ ؟ فَقُلتُ : عَلِیٌّ ، فَقامَ مُستَبشِرا فَاعتَنَقَهُ ، ثُمَّ جَعَلَ یَمسَحُ عَرَقَ وَجهِهِ بِوَجهِهِ ، ویَمسَحُ عَرَقَ عَلِیٍّ بِوَجهِهِ .

قَال عَلِیٌّ : یا رَسولَ اللّهِ ، لَقَد رَأَیتُکَ صَنَعتَ شَیئا ما صَنَعتَ بی مِن قَبلُ ؟ قالَ : وما یَمنَعُنی وأنتَ تُؤَدّی عَنّی ، وتُسمِعُهُم صَوتی ، وتُبَیِّنُ لَهُم مَا اختَلَفوا فیهِ بَعدی ! ⁽⁴⁾.

۸۸۴۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :... ای علی ! تو در آسمان ، امیر مؤمنان و در زمین ، امیر مؤمنان هستی.۸۸۵۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام حسین علیه السلامـ درباره امام علی علیه السلام ـ: مردی نزد او آمد و گفت : ای ابو الحسن! تو ادّعا می کنی که امیر مؤمنانی. چه کسی تو را بر مؤمنان امیر کرده است؟

فرمود : «خداوند جل جلاله مرا بر آنان ، امارت داده است».

آن مرد، پیش پیامبر خدا آمد و گفت : ای پیامبر خدا! آیا علی راست می گوید که خداوند، او را بر خلقش اِمارت داده است؟

پیامبر صلی الله علیه و آله خشمگین شد و گفت : «علی، با ولایتی از جانب خدای عز و جل امیر مؤمنان است . خداوند بر فراز عرش خود ، آن ولایت را برایش مقرّر نمود و فرشتگان خود را بر آن ، گواه گرفت».۸۸۵۱.الإمامُ زینُ العابدینَ علیه السلام :الکافیـ به نقل از جابر ـ: به امام باقر علیه السلام گفتم : چرا [ علی علیه السلام ]«امیر المؤمنین» نامیده شد؟

فرمود : «خدا او را [ چنین] نامید».۸۸۵۲.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :حلیة الأولیاءـ به نقل از قاسم بن جندب، از اَنَس ـ: پیامبر خدا فرمود : «ای انس! برای من آب وضویی بریز».

[ پس وضو ساخت و] سپس برخاست و دو رکعت نماز خواند. سپس فرمود : «ای انس! نخستین کسی که از این در بر تو وارد می شود، امیر مؤمنان و سرور مسلمانان و پیشوای سپیدرویان و خاتم اوصیاست».

با خود گفتم : «خدایا! او را مردی از انصار قرار بده» که علی علیه السلام در آمد.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «انس! این کیست؟».

گفتم : علی است.

پس شادمان برخاست و او را در آغوش گرفت و عَرَق صورت خود را به صورت علی بسود و عرَق علی را با صورت خود زدود .

علی علیه السلام گفت : ای پیامبر خدا! با من به گونه ای رفتار کردی که تا کنون ندیده بودم!

فرمود : «چرا چنین نکنم، در حالی که تو از جانب من، ابلاغ می کنی و صدای مرا به آنان می رسانی و پس از من، آنچه را در آن اختلاف می کنند، برایشان روشن می سازی». .

۸۸۵۳.عنه علیه السلام :تاریخ دمشق عن أنس بن مالک:قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : اُسکُب إلَیَّ ماءً ـ أو وَضوءا ـ فَتَوَضَّأَ ، ثُمَّ قامَ فَصَلّی رَکعَتَینِ ، ثُمَّ قالَ : یا أنَسُ ، أوَّلُ مَن یَدخُلُ مِن هذَا البابِ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، سَیِّدُ المُؤمِنینَ عَلِیٌّ . ⁽¹⁾۸۸۵۴.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا اُمَّ سَلَمَةَ ، اِشهَدی وَاسمَعی : هذا عَلِیٌّ ؛ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وسَیِّدُ المُسلِمینَ . ⁽²⁾۸۸۵۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا اُمَّ سَلَمَةَ ، هذا عَلِیٌّ ؛ سَیِّدٌ مُبَجَّلٌ ، مُؤَمَّلُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، ومَوضِعُ سِرّی وعِلمی ، وبابِی الَّذی آوی إلَیهِ ، وهُوَ الوَصِیُّ عَلی أهلِ بَیتی ، وعَلَی الأَخیارِ مِن اُمَّتی ، هُوَ أخی فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ ، وهُوَ مَعی فِی السَّناءِ ⁽³⁾الأَعلی . ⁽⁴⁾۸۸۵۶.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :إمامُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، ومَولاهُم بَعدی ؛ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽⁵⁾۸۸۵۱.امام زین العابدین علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وإمامُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽⁶⁾۸۸۵۲.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، ویَعسوبُ الدّینِ ، وخَیرُ الوَصِیّینَ . ⁽⁷⁾.

۸۸۵۳.امام باقر علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از اَنَس بن مالک ـ: پیامبر خدا فرمود : «برایم آب وضویی بریز».

پس وضو ساخت و برخاست و دو رکعت نماز خواند. سپس فرمود : «ای انس! نخستین کسی که از این در می آید، امیر مؤمنان و پیشوای سپیدرویان و سرور مؤمنان ، علی است».۸۸۵۴.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای اُمّ سلمه! گواه باش و بشنو که این ، علی ، امیرمؤمنان و سرور مسلمانان است .۸۸۵۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای امّ سلمه! این ، علی ، سرور محترم، امید مسلمانان، امیر مؤمنان، و جایگاه راز و دانش من است و دری است که بدان پناه می بَرم و اوست وصیّ من بر اهل بیتم و بر نیکان امّتم. اوست برادر من در دنیا و آخرت ، و اوست همبر من در منزلگاه والا .۸۸۵۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پس از من، پیشوای مسلمانان، امیر مؤمنان و مولای آنان ، علی بن ابی طالب است.۸۸۵۷.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو امیر مؤمنان، پیشوای مسلمانان و رهبر روسپیدانی.۸۸۵۸.الإمامُ الکاظمُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: اوست امیر مؤمنان و رهبر سپیدرویان و مِهتر دین و نیک ترین اوصیا . .

۸۸۵۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ( ـ لعبد اللّه بن مسعود ـ ) عنه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ أخی ووَزیری ، وخَیرُ مَن أخلُفُ فی أهلی ، وسَیِّدُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ مِن بَعدی ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ یَومَ القِیامَةِ . ⁽¹⁾۸۸۵۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الأمالی للصدوق عن أبی ذرّ الغفاری :کُنّا ذاتَ یَومٍ عِندَ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی مَسجِدِ قُبا ـ ونَحنُ نَفَرٌ مِن أصحابِهِ ـ إذ قالَ : مَعاشِرَ أصحابی ! یَدخُلُ عَلَیکُم مِن هذَا البابِ رَجُلٌ ؛ هُوَ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وإمامُ المُسلِمینَ .

قالَ : فَنَظَروا ـ وکُنتُ فیمَن نَظَرَ ـ فَإِذا نَحنُ بِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام قَد طَلَعَ ، فَقامَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله فَاستَقبَلَهُ وعانَقَهُ وقَبَّلَ ما بَینَ عَینَیهِ ، وجاءَ بِهِ حَتّی أجلَسَهُ إلی جانِبِهِ ، ثُمَّ أقبَلَ عَلَینا بِوَجهِهِ الکَریمِ فَقالَ : هذا إمامُکُم مِن بَعدی ، طاعَتُهُ طاعَتی ، ومَعصِیَتُهُ مَعصِیَتی ؛ وطاعَتی طاعَةُ اللّهِ ، ومَعصِیَتی مَعصِیَةُ اللّهِ عزّوجلّ . ⁽²⁾۵ / ۵اِختِصاصُ هذَا الاِسمِ بِعَلِیٍّ۸۸۶۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :لَمّا اُسرِیَ بی إلَی السَّماءِ کُنتُ مِن رَبّی کَقابِ قَوسَینِ أو أدنی ، فَأَوحی إلَیَّ رَبّی ما أوحی ، ثُمَّ قالَ : یا مُحَمَّدُ ، اِقرَأ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ أمیرَ المُؤمِنینَ السَّلامَ ؛ فَما سَمَّیتُ بِهذا أحَدا قَبلَهُ ، ولا اُسَمِّی بِهذا أحَدا بَعدَهُ . ⁽³⁾۸۸۶۱.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :لَمّا اُسرِیَ بی إلَی السَّماءِ ، ثُمَّ مِنَ السَّماءِ إلَی السَّماءِ إلی سِدرَةِ المُنتَهی ؛ وَقَفتُ بَینَ یَدَی رَبّی عزّوجلّ، فَقالَ لی: یا مُحَمَّدُ... اِختَرتُ لَکَ عَلِیّا فَاتَّخِذهُ خَلیفَةً ووَصِیّا ، ونَحَلتُهُ ⁽⁴⁾عِلمی وحِلمی ، وهُوَ أمیرُ المُؤمِنینَ حَقّا ، لَم یَنَلها أحَدٌ قَبلَهُ ، ولَیسَت لِأَحَدٍ بَعدَهُ . ⁽⁵⁾.

۵ / ۵ اختصاص داشتن عنوان «امیر المؤمنین» به علی

۸۸۶۲.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: اوست برادر و وزیر (دستْ یار) من و بهترین کسی که در میان خاندانم بر جای می نهم ، و [ اوست] سرور مسلمانان و امیر مؤمنان پس از من و پیشوای سپیدرویان روز قیامت.۸۸۶۳.عنه علیه السلام :الأمالی ، صدوقـ به نقل از ابوذر غِفاری ـ: ما با گروهی از اصحاب ، روزی نزد پیامبر خدا در مسجد قُبا بودیم که ایشان فرمود : «ای اصحاب من! از این در، مردی به نزد شما می آید که امیر مؤمنان و پیشوای مسلمانان است».

همه و از جمله من نگریستیم، که ناگهان دیدیم علی علیه السلام پدیدار شد. پیامبر صلی الله علیه و آله برخاست و به پیشواز او رفت و با او معانقه کرد و میان چشمانش را بوسید و او را آورد و در کنار خود نشاند. سپس با چهره کریمانه خود به ما رو کرد و فرمود : «این ، امام شما پس از من است. اطاعت از او اطاعت از من ، و سرپیچی از او سرپیچی از من است و اطاعت از من اطاعت از خدا و سرپیچی از من سرپیچی از خدای عز و جلاست».۵ / ۵اختصاص داشتن عنوان «امیر المؤمنین» به علی۸۸۶۰.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :آن گاه که شبانه به آسمان برده شدم و میان من و پروردگارم فاصله ای جز به اندازه دو سرِ کمان یا کمتر از آن نبود ، پروردگارم آنچه که باید به من وحی کند ، وحی کرد و سپس فرمود : «ای محمّد! به علی بن ابی طالب، امیر مؤمنان، سلام برسان، که پیش از او هیچ کس را به این نام ننامیده ام و پس از او نیز کسی را به این نام نمی نامم».۸۸۶۱.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :شبی که مرا به آسمان و از آسمان به آسمان تا «سِدرةُ المنتهی» بردند ، در پیشگاه پروردگارم عز و جل ایستادم. خداوند به من فرمود : «ای محمّد! ... علی را برای تو برگزیدم. پس او را جانشین و وصیّ خود گیر. نیز علم و حلمم را بدو بخشیدم. او حقیقتا امیر مؤمنان است . نه پیش از او کسی بدان [ منصب] نائل آمد و نه برای کسی پس از او [ چنین ]خواهد بود».

.

۸۸۶۲.امام علی علیه السلام :الإمام الصادق علیه السلامـ وسُئِلَ عَنِ القائِمِ علیه السلام یُسَلَّمُ عَلَیهِ بِإِمرَةِ المُؤمِنینَ ؟ فَقالَ ـ: لا ، ذاکَ اسمٌ سَمَّی اللّهُ بِهِ أمیرَ المُؤمِنینَ علیه السلام ، لَم یُسَمَّ بِهِ أحَدٌ قَبلَهُ ولا یَتَسَمّی بِهِ بَعدَهُ . ⁽¹⁾۸۸۶۳.امام علی علیه السلام :تفسیر العیّاشی عن محمّد بن إسماعیل الرازی عن رجل سمّاه :دَخَلَ رَجُلٌ عَلی أبی عَبدِ اللّهِ فَقالَ : السَّلامُ عَلَیکَ یا أمیرَ المُؤمِنینَ ! فَقامَ عَلی قَدَمَیهِ فَقالَ : مَه ! هذَا اسمٌ لا یَصلُحُ إلّا لِأَمیرِالمُؤمِنینَ علیه السلام ، اللّهُ سَمّاهُ بِهِ ولَم یُسَمَّ بِهِ أحَدٌ غَیرُهُ ... .

قالَ : قُلتُ : فَماذا یُدعی بِهِ قائِمُکُم ؟ قالَ : یُقالُ لَهُ : السَّلامُ عَلَیکَ یا بَقِیَّةَ اللّهِ ، السَّلامُ عَلَیکَ یَا بنَ رَسولِ اللّهِ. ⁽²⁾۸۸۶۴.امام علی علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله أمَرَ أن اُدعی بِإِمرَةِ المُؤمِنینَ فی حَیاته وبَعدَ مَوتِهِ ، ولَم یُطلِق ذلِکَ لِأَحَدٍ غَیری . ⁽³⁾راجع : ص ۲۷۰ (التحیّة القیادیّة) .

.

۸۸۶۶.عنه علیه السلام ( ـ فی ترغیب النّاس فی الجهاد ـ ) امام صادق علیه السلامـ در جواب پرسشی که از ایشان شد : آیا بر قائم(عج) با عنوان «امیر المؤمنین» سلام داده می شود؟ ـ: نه. این ، نامی است که خداوند ، امیر مؤمنان [ علی علیه السلام ]را بدان نامید و کسی پیش از او به این نام ، نامیده نشده است و پس از او نیز نامیده نمی شود.۸۸۶۷.عنه علیه السلام ( ـ فی وصفِ المأخُوذِینَ علی الغِرَّةِ ـ ) تفسیر العیّاشیـ به نقل از محمّد بن اسماعیل رازی، از مردی که نام بُرد ـ:مردی بر امام صادق علیه السلام وارد شد و گفت : ای امیر مؤمنان، سلام بر تو!

امام علیه السلام روی پا ایستاد و فرمود : «دست نگه دار. این ، نامی است که شایسته کسی جز امیر مؤمنان [ علی علیه السلام ] نیست. خدا، او را بدان نامید و کسی جز او به آن نامیده نشده است».

من گفتم : پس قائم شما [ مهدی(عج)] به چه خوانده می شود؟

فرمود : «به او گفته می شود : سلام بر تو ، ای بقیّة اللّه ! سلام بر تو ، ای پسر پیامبر خدا!».۸۸۶۸.عنه علیه السلام :امام علی علیه السلام :پیامبر خدا فرمان داد که در حیات و پس از وفاتش، «امیر مؤمنان» خوانده شوم و آن را برای کسی جز من اجازه نداد.ر . ک : ص ۲۷۱ (سلام رهبری) .

.

الفصل السادس : أحادیث الإمامة۶ / ۱إمامَتُهُ مِنَ اللّهِ۸۸۶۹.امام صادق علیه السلام ( ـ درباره آیه «در حال مستی به نماز نزدیک مشوید» ـ ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ أخی ، وأنَا أخوکَ ؛ أنَا المُصطَفی لِلنُّبُوَّةِ ، وأنتَ المُجتَبی لِلإِمامَةِ ؛ وأنَا صاحِبُ التَّنزیلِ ، وأنتَ صاحِبُ التَّأویلِ ؛ وأنَا وأنتَ أبَوَا هذِهِ الاُمَّةِ . یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی وخَلیفَتی ، ووَزیری ووارِثی . ⁽¹⁾۸۸۷۰.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، مَن قَتَلَکَ فَقَد قَتَلَنی ، ومَن أبغَضَکَ فَقَد أبغَضَنی ، ومَن سَبَّکَ فَقَد سَبَّنی ؛ لِأَنَّکَ مِنّی کَنَفسی ؛ روحُکُ مِن روحی ، وطینَتُکَ مِن طینَتی ، إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وتَعالی خَلَقَنی وإیّاکَ ، وَاصطَفانی وإیّاکَ ؛ فَاختارَنی لِلنُّبُوَّةِ ، وَاختارَکَ لِلإِمامَةِ ؛ فَمَن أنکَرَ إمامَتَکَ فَقَد أنکَرَ نُبُوَّتی . ⁽²⁾۸۸۷۱.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وتَعالی اطَّلَعَ إلی الأَرضِ اطِّلاعَةً فَاختارَنی مِنها ، فَجَعَلَنی نَبِیّا ، ثُمَّ اطَّلَعَ الثّانِیَةَ فَاختارَ مِنها عَلِیّا ، فَجَعَلَهُ إماما ، ثُمَّ أمَرَنی أن أتَّخِذَهُ أخا و وَلِیّا ووَصِیّا وخَلیفَةً ووَزیرا ، فَعَلِیٌّ مِنّی وأنَا مِن عَلِیٍّ . ⁽³⁾.

فصل ششم : احادیث امامت

۶ / ۱ امامت او از سوی خداست

فصل ششم : احادیث امامت۶ / ۱امامت او از سوی خداست۸۸۷۲.تنبیه الخواطر به نقل از اَنَس که سندش را به معصومپیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو برادر منی و من برادر تواَم. من برگزیده برای نبوّتم و تو گزینش شده برای امامتی. من صاحب تنزیلم ⁽¹⁾و تو صاحب تأویلی ⁽²⁾. من و تو ، پدران این امّتیم. ای علی! تو وصی، جانشین، وزیر و وارث منی.۸۸۷۳.بحار الأنوار عن عبد اللّه ِ بنِ عبّاسٍ عن رسولُ اپیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! هر که تو را بکُشد، مرا کشته و هر که تو را دشمن بدارد، مرا دشمن داشته و هر که تو را دشنام دهد، مرا دشنام داده است ؛ چون تو برای من، مانند خودم هستی. جان تو از جان من و سرشت تو از سرشت من است.

خداوند ـ تبارک و تعالی ـ من و تو را آفرید و من و تو را برگزید ؛ مرا برای نبوّت ، انتخاب کرد و تو را برای امامت . پس، هر کس امامت تو را انکار کند، نبوّت مرا انکار کرده است.۸۸۷۴.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :خداوند ـ تبارک و تعالی ـ به زمین نگریست و از میان آن مرا برگزید و «پیامبر» قرار داد. سپس دوباره نگریست و علی را از میان آن برگزید و «امام» قرار داد. سپس به من فرمان داد که او را برادر، ولی، وصی، جانشین و وزیر خود گیرم. پس، علی از من است و من از علی هستم.

.

۸۸۷۵.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: اِعلَموا مَعاشِرَ النّاسِ : أنَّ اللّهَ قَد نَصَبَهُ لَکُم وَلِیّا وإماما مُفتَرَضا طاعَتُهُ عَلَی المُهاجِرینَ واَلأَنصارِ وعَلَی التّابِعینَ لَهُم بِإِحسانٍ ، وعَلَی البادی وَالحاضِرِ ، وعَلَی الأَعجَمِیِّ وَالعَرَبِیِّ ، وَالحُرِّ وَالمَملوکِ ، وَالصَّغیرِ وَالکَبیرِ ، وعَلَی الأَبیَضِ وَالأَسوَدِ ، وعَلی کُلِّ مُوَحِّدٍ ؛ ماضٍ حُکمُهُ ، جائِزٌ قَولُهُ ، نافِذٌ أمرُهُ ، مَلعونٌ مَن خالَفَهُ ، مَرحومٌ مَن تَبِعَهُ . ⁽¹⁾۸۸۷۶.المحاسن عَن سُلیمانَ بنِ أبی شیخٍ یَرفَعُهُ :عنه صلی الله علیه و آله :مَعاشِرَ النّاسِ ! مَن أحسَنُ مِنَ اللّهِ قیلاً ، وأصدَقُ مِنَ اللّهِ حَدیثا ؟ مَعاشِرَ النّاسِ ! إنَّ رَبَّکُم جَلَّ جَلالُهُ أمَرَنی أن اُقیمَ لَکُم عَلِیّا عَلَما وإماما ، وخَلیفَةً ووَصِیّا ، وأن أتَّخِذَهُ أخا ووَزیرا . ⁽²⁾۸۸۷۳.بحار الأنوار به نقل از عبد اللّه بن عبّاس :عنه صلی الله علیه و آله :نَزَلَ عَلَیَّ جَبرَئیلُ علیه السلام صَبیحَةَ یَومٍ فَرِحا مُستَبشِرا ، فَقُلتُ : حَبیبی ما لی أراکَ فَرِحا مُستَبشِرا ؟ فَقالَ : یا مُحَمَّدُ ! وکَیفَ لا أکونُ کَذلِکَ وقَد قَرَّت عَینی بِما أکرَمَ اللّهُ بِهِ أخاکَ ووَصِیَّکَ وإمامَ اُمَّتِکَ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام ، فَقُلتُ : وبِمَ أکرَمَ اللّهُ أخی وإمامَ اُمَّتی ؟ قالَ : باهی بِعِبادَتِهِ البارِحَةَ مَلائِکَتَهُ وحَمَلَةَ عَرشِهِ وقالَ : مَلائِکَتِی انظُروا إلی حُجَّتی فی أرضی عَلی عِبادی بَعدَ نَبِیّی ، فَقَد عَفَّرَ خَدَّهُ فِی التُّرابِ تَواضُعا لِعَظَمَتی ، اُشهِدُکُم أنَّهُ إمامُ خَلقی ومَولی بَرِیَّتی . ⁽³⁾۸۸۷۴.امام علی علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام :إنَّ إبراهیمَ خَلیلَ اللّهِ علیه السلام دَعا رَبَّهُ فَقالَ : «رَبِّ اجْعَلْ هَـذَا الْبَلَدَ ءَامِنًا وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَن نَّعْبُدَ الْأَصْنَامَ» ⁽⁴⁾فَنالَت دَعوَتُهُ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله ، فَأَکرَمَهُ اللّهُ بِالنُّبُوَّةِ ، ونالَت دَعوَتُهُ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام ، فَاختَصَّهُ اللّهُ بِالإِمامَةِ وَالوِصایَةِ .

وقالَ اللّهُ تَعالی : یا إبراهیمُ : «إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ» إبراهیمُ : «وَ مِن ذُرِّیَّتِی قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّــلِمِینَ» ⁽⁵⁾قالَ : الظّالِمُ مَن أشرَکَ بِاللّهِ وذَبَحَ لِلأَصنامِ ، ولَم یبَقَ أحَدٌ مِن قُرَیشٍ وَالعَرَبِ مِن قبَلِ أن یُبعَثَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله إلّا وقَد أشرَکَ بِاللّهِ ، وعَبَدَ الأَصنامَ وذَبَحَ لَها ، ما خَلا أمیرَ المُؤمِنینَ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام ؛ فَإِنَّهُ مِن قَبلِ أن یَجرِیَ عَلَیهِ القَلَمُ أسلَمَ ، فَلا یَجوزُ أن یَکونَ إمامٌ أشرَکَ بِاللّهِ وذَبَحَ لِلأَصنامِ ؛ لِأَنَّ اللّهَ تَعالی قالَ : «لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّــلِمِینَ» . ⁽⁶⁾.

۸۸۷۵.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ درباره علی علیه السلام ـ: ای مردم! بدانید که خدا برای شما ولی و امامی قرار داده که اطاعتش بر مهاجران و انصار و پیروان نیک آنها ، و نیز بر بادیه نشین و شهرنشین و عجم و عرب ، آزاد و بنده ، کوچک و بزرگ ، سفید و سیاه و هر انسان یکتاپرستی ، واجب است. حکم او قطعی ، و گفته اش حتمی ، و امرش نافذ است ، مخالفش نفرین شده و پیروش رحمت شده است.۸۸۷۶.المحاسن به نقل از سلیمان بن أبی شیخ ، که سند حدیثپیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! چه کسی سخنش از خدا بهتر و از او راستگوتر است؟ ای مردم! همانا پروردگارتان جل جلاله به من فرمان داد که علی را بر شما مِهتر و امام و نیز خلیفه و وصی قرار دهم و او را برادر و وزیر خود گیرم.۸۸۷۷.الإمامُ الحسینُ علیه السلام ( ـ لِرَجُلٍ بَنی دارا فَدَعاهُ أن یَدخُلَها فَلَمّ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :صبح دم روزی ، جبرئیل علیه السلام شاد و خوش حال بر من فرود آمد. گفتم : «دوست من! چه شده است که تو را شاد و خوش حال می بینم؟».

گفت : ای محمّد! چه سان این گونه نباشم، در حالی که چشمم، روشن از کرامتی است که خدا بر برادر و وصیّ تو، امام امّتت، علی بن ابی طالب، ارزانی داشته است؟

گفتم : «خداوند با چه چیز، برادر و امام امّتم را گرامی داشته است؟».

گفت : خداوند به عبادت دیشب او، بر فرشتگان و حاملان عرشش بالید و فرمود : «فرشتگانم! به حجّت من بر بندگانم پس از فرستاده ام در زمین بنگرید که گونه اش را از سرِ تواضع، در برابر عظمت من بر خاک ساییده است. شما را گواه می گیرم که او امام خلقم و مولای مردمانم است».۸۸۷۸.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :امام باقر علیه السلام :ابراهیم خلیل اللّه ، پروردگارش را خواند و گفت : «پروردگارا! این دیار را امن قرار ده و من و فرزندانم را از عبادت بت ها دور بدار» . پس دعایش به پیامبر صلی الله علیه و آله رسید و خداوند، او را با نبوّت ، گرامی داشت و دعایش به علی بن ابی طالب علیه السلام نیز رسید و خداوند، او را به امامت و وصایت ، ویژه ساخت.

خدای متعال فرمود : ای ابراهیم! «من تو را پیشوای مردم قرار دادم» .

[ إبراهیم علیه السلام ] گفت : «و از دودمانم؟» . [ خداوند ]فرمود : «عهد من به ستمکاران نمی رسد» .

ستمکار ، کسی است که برای خدا شریک قرار دهد و برای بت ها قربانی کند ، و هیچ یک از قریش و عربِ پیش از بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله نبود، مگر آن که برای خدا شریک قرار داد و بتان را پرستید و برای آنها قربانی کرد، جز امیر مؤمنان، علی بن ابی طالب علیه السلام که پیش از آن که قلمِ تکلیف بر او جاری شود، اسلام آورد. پس جایز نیست که امام، به خدا شرک آورده و برای بت ها قربانی کرده باشد ؛ زیرا خدای متعال می گوید : «عهد من به ستمکاران نمی رسد» . .

۸۸۷۹.عنه علیه السلام :الإمام الصادق علیه السلامـ لِمُحَمَّدِ بنِ حَربٍ الهِلالِیِّ ـ: قالَ عَلِیٌّ علیه السلام : «أنَا مِن أحمَدَ کَالضَّوءِ مِنَ الضَّوءِ» ، أ ما عَلِمتَ أنَّ مُحَمَّدا وعَلِیّا صَلَواتُ اللّهِ عَلَیهِما کانا نورا بَینَ یَدَیِ اللّهِ جَلَّ جَلالُهُ قَبلَ خَلقِ الخَلقِ بِأَلفَی عامٍ ، وأنَّ المَلائِکَةَ لَمّا رَأَت ذلِکَ النّورَ رَأَت لَهُ أصلاً قَدِ انشَعَبَ فیهِ شُعاعٌ لامِعٌ ، فَقالَت : إلهَنا وسَیِّدَنا ، ما هذَا النّورُ ؟ فَأَوحَی اللّهُ عزّوجلّ إلَیهِم : هذا نورٌ مِن نوری ؛ أصلُهُ نُبُوَّةٌ ، وفَرعُهُ إمامَةٌ ؛ أمَّا النُّبُوَّةُ فَلِمُحَمَّدٍ عَبدی ورَسولی ، وأمَّا الإِمامَةُ فَلِعَلِیٍّ حُجَّتی ووَلِیّی ، ولَولاهُما ما خَلَقتُ خَلقی . أ ما عَلِمتَ أنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله رَفَعَ یَدَی عَلِیٍّ علیه السلام بِغَدیرِ خُمٍّ حَتّی نَظَرَ النّاسُ إلی بَیاضِ إبطَیهِما ، فَجَعَلَهُ مَولَی المُسلِمینَ وإمامَهُم ؟ ! ⁽¹⁾.

۸۸۸۰.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام صادق علیه السلامـ به محمّد بن حرب هلالی ـ: علی علیه السلام فرمود : «من نسبت به احمد، مانند نوری از نورم». آیا نمی دانی که محمّد و علی ـ که درودهای خدا بر آنان باد! ـ دو نور در پیشگاه خداوند جل جلاله بودند، دو هزار سال پیش از خلقت آدمیان؟

فرشتگان، چون آن نور را مشاهده کردند و دیدند که از نور اصلی، پرتوی درخشنده منشعب شد . گفتند : ای خدا و سرور ما! این نور چیست؟

خداوند عز و جل به آنان وحی کرد : «این نور ، از نور من است. اصلش نبوّت و فرعش امامت است . نبوّت برای محمّد، بنده و پیامبرم است و امامت برای علی، حجّت و ولیّ من. اگر آن دو نبودند، آفریدگانم را نمی آفریدم».

آیا نمی دانی که پیامبر خدا ، دستان علی علیه السلام را در غدیر خُم بالا برد، تا آن جا که مردم، سفیدی زیر بغل هر دو را دیدند و او را مولا و امام مسلمانان قرار داد؟! .

۶ / ۲إمامُ أولیاءِ اللّهِ۸۸۷۸.امام صادق علیه السلام :حلیة الأولیاء عن أنس بن مالک :بَعَثَنِی النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله إلی أبی بَرزَةَ الأَسلَمِیِّ فَقالَ لَهُ ـ وأنَا أسمَعُ ـ : یا أبا بَرزَةَ ! إنَّ ربَّ العالَمینَ عَهِدَ إلَیَّ عَهدا فی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ، فَقالَ : إنَّهُ رایَةُ الهُدی ، ومَنارُ الإِیمانِ ، وإمامُ أولِیائی ، ونورُ جَمیعِ مَن أطاعَنی . یا أبا بَرزَةَ ! عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ أمینی غَدا فِی القِیامَةِ ، وصاحِبُ رایَتی فِی القِیامَةِ عَلی مَفاتیحِ خَزائِنِ رَحمَةِ رَبّی . ⁽¹⁾۸۸۷۹.امام صادق علیه السلام :حلیة الأولیاء عن أبی برزة :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : إنَّ اللّهَ تَعالی عَهِدَ إلَیَّ عَهدا فی عَلِیٍّ ، فَقُلتُ : یا رَبِّ بَیِّنهُ لی . فَقالَ : اِسمَع ، فَقُلتُ : سَمِعتُ . فَقالَ :

إنَّ عَلِیّا رایَةُ الهُدی ، وإمامُ أولِیائی ، ونورُ مَن أطاعَنی ، وهُوَ الکَلِمَةُ الَّتی ألزَمتُهَا المُتَّقینَ ، مَن أحَبَّهُ أحَبَّنی ، ومَن أبغَضَهُ أبغَضَنی ، فَبَشِّرهُ بِذلِکَ .

فَجاءَ عَلِیٌّ فَبَشَّرتُهُ ، فَقالَ : یا رَسولَ اللّهِ ، أنَا عَبدُ اللّهِ وفی قَبضَتِهِ ؛ فَإِن یُعَذِّبنی فَبِذَنبی ، وإن یُتِمَّ لِیَ الَّذی بَشَّرتَنی بِهِ فَاللّهُ أولی بی . قالَ : قُلتُ : اللّهُمَّ أجلِ قَلبَهُ وَاجعَل رَبیعَهُ الإِیمانَ . فَقالَ اللّهُ : قَد فَعَلتُ بِهِ ذلِکَ .

ثُمَّ إنَّهُ رَفَعَ إلَیَّ أنَّهُ سَیَخُصُّهُ مِنَ البَلاءِ بِشَیءٍ لَم یَخُصَّ بِهِ أحَدا مِن أصحابی ، فَقُلتُ : یا رَبِّ ! أخی وصاحِبی . فَقالَ : إنَّ هذا شَیءٌ قَد سَبَقَ ؛ إنَّهُ مُبتَلیً ومُبتَلیً بِهِ . ⁽²⁾.

۶ / ۲ امام اولیای خدا

۶ / ۲امام اولیای خدا۸۸۸۲.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :حلیة الأولیاءـ به نقل از اَنس بن مالک ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله مرا به سوی ابو بَرزه اسلمی فرستاد و من شنیدم که به او می فرمود : «ای ابو برزه! پروردگار جهانیان ، درباره علی بن ابی طالب، با من عهدی بسته و گفته است : او پرچم هدایت، نشان ایمان، امام اولیای من و نور همه پیروانم است . ای ابو برزه! علی بن ابی طالب در فردای قیامت، امین من است و در قیامت ، پرچمدارم و [ امین] بر کلیدهای گنجینه های رحمت ⁽¹⁾پروردگار من است ».۸۸۸۲.امام صادق علیه السلام :حلیة الأولیاءـ به نقل از ابو بَرزه ـ: پیامبر خدا فرمود : «خدای متعال با من درباره علی عهدی بست. گفتم : پروردگارا! آن را برای من روشن بدار! فرمود : بشنو . گفتم : می شنوم. فرمود : علی ، پرچم هدایت، امام اولیای من و نور پیروانم است و اوست آن نشانی که همراه پرهیزگاران کردم. هر که او را دوست بدارد، مرا دوست داشته و هر که او را دشمن بدارد، مرا دشمن داشته است. پس، او را بدین [ منزلت ]بشارت ده . علی که آمد ، بشارتش دادم».

[ علی علیه السلام به من] گفت : ای پیامبر خدا! من بنده خدا و در دست [ قدرت] او هستم. اگر عذابم کند، به سبب گناهم بوده است و اگر مرا به آنچه بشارتم داده است برساند، خداوند ، اختیارش بر من بیشتر است.

گفتم : «خدایا! دلش را جلا و بهارش را ایمان قرار ده!».

و خداوند فرمود : برایش چنین کردم .

سپس به من خبر داد که او را به بلایی دچار می کند که دیگر اصحابم را بدان مبتلا نمی سازد. گفتم : ای پروردگار من ! برادر من و یاور من را!؟

فرمود : این، چیزی است که قطعی شده ، که هم خود او آزموده می شود و هم دیگران با او آزموده می شوند ».

.

۶ / ۳إمامُ المُتَّقینَ۸۸۸۵.عنه صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: مَرحَبا بِسَیِّدِ المُسلِمینَ وإمامِ المُتَّقینَ . ⁽¹⁾۸۸۸۶.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، إنَّکَ سَیِّدُ المُسلِمینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، ویَعسوبُ المُؤمِنینَ . ⁽²⁾۸۸۸۷.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ أمیرُ المُؤمِنینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ؛ یا عَلِیُّ ، أنتَ سَیِّدُ الوَصِیّینَ . ⁽³⁾۸۸۸۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :اُوحِیَ إلَیَّ فی عَلِیٍّ ثَلاثٌ : أنَّهُ سَیِّدُ المُسلِمینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽⁴⁾.

۶ / ۳ امام پرهیزگاران

۶ / ۳امام پرهیزگاران۸۸۸۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: آفرین به سَرور مسلمانان و امام پرهیزگاران!۸۸۸۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو سَرور مسلمانان، امام پرهیزگاران، پیشوای سپیدرویان و بزرگِ مؤمنانی.۸۸۸۸.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو امیر مؤمنان و امام پرهیزگارانی. ای علی! تو سَرور اوصیایی.۸۸۸۹.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :سه چیز درباره علی به من وحی شد : «اوست سَرور مسلمانان، امام پرهیزگاران و پیشوای سپیدرویان».

.

۸۸۹۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :لَمّا اُسرِیَ بی إلَی السَّماءِ انتُهِیَ بی إلی قَصرٍ مِن لُؤلُؤٍ ، فِراشُهُ مِن ذَهَبٍ یَتَلَألَأُ ، فَأَوحَی اللّهُ إلَیَّ ـ أو أمَرَنی ـ فی عَلِیٍّ بِثَلاثِ خِصالٍ : أنَّهُ سَیِّدُ المُسلِمینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽¹⁾۸۸۹۱.عنه علیه السلام ( ـ فی أوّلِ خُطبَةٍ خَطَبَها فی خِلافَتِهِ ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ اللّهَ عزّوجلّ أوحی إلَیَّ فی عَلِیٍّ ثَلاثَةَ أشیاءَ لَیلَةَ اُسرِیَ بی : أنَّهُ سَیِّدُ المُؤمِنینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ . ⁽²⁾۸۸۹۲.عنه علیه السلام ( ـ لَمّا قُتِلَ محمّدُ بنُ أبی بکرٍ ـ ) تفسیر القمّیـ فی قَولِهِ تَعالی : «فَأَوْحَی إِلَی عَبْدِهِ مَآ أَوْحَی» ⁽³⁾ـ: سُئِلَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله عَن ذلِکَ الوَحیِ ، فَقالَ : أوحی إلَیَّ أنَّ عَلِیّا سَیِّدُ الوَصِیّینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، وأوَّلُ خَلیفَةٍ یَستَخلِفُهُ خاتِمُ النَّبِیّینَ . ⁽⁴⁾.

۸۸۹۳.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :شبی که مرا به آسمان بردند، به کاخی از مروارید رسیدم که با طلای درخشان، سنگ فرش شده بود. پس خداوند ، سه چیز درباره علی به من وحی کرد ـ یا بدان فرمان داد ـ : اوست سرور مسلمانان ، امام پرهیزگاران و رهبر سپیدرویان.۸۸۸۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :خداوند عز و جل در شب معراج درباره علی، سه چیز به من وحی کرد : «او سرور مؤمنان، امام پرهیزگاران و پیشوای سپیدرویان است».۸۸۸۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تفسیر القمّیـ درباره گفته خدای متعال : «پس به بنده اش، آنچه را وحی کردنی بود، وحی کرد» ـ: از پیامبر خدا درباره این وحی ، سؤال شد. گفت : «به من وحی کرد که علی ، سرور اوصیا، امام پرهیزگاران و پیشوای سپیدرویان و نخستین خلیفه ای است که خاتم پیامبران ، او را به خلافت می گمارد». .

۸۸۹۰.امام علی علیه السلام :الإمام الرضا علیه السلام :عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام أمیرُ المُؤمِنینَ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، وأفضَلُ الوَصِیّینَ. ⁽¹⁾راجع : ج ۸ ص ۹۴ (سیّد المسلمین) .

۶ / ۴إمامُ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدَ النَّبِیِّ۸۸۹۴.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ إمامُ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽²⁾۸۸۹۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ... مَولی کُلِّ مُسلِمٍ ، وإمامُ کُلِّ مُؤمِنٍ ، وقائِدُ کُلِّ تَقِیٍّ . ⁽³⁾۸۸۹۶.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ إمامُ کُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ ، ووَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ بَعدی . ⁽⁴⁾۸۸۹۷.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ بَعدَ انصِرافِهِ مِن حِجَّةِ الوَداعِ ـ: مَن أرادَ مِنکُمُ النَّجاةَ بَعدی وَالسَّلامَةَ مِنَ الفِتَنِ المُردِیَةِ فَلیَتَمَسَّک بِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ الصِّدّیقُ الأَکبَرُ ، وَالفاروقُ الأَعظَمُ ، وهُوَ إمامُ کُلِّ مُسلِمٍ بَعدی . ⁽⁵⁾۸۸۹۴.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :أیُّهَا النّاسُ ! إنَّ عَلِیّا إمامُکُم مِن بَعدی ... مَن أقَرَّ بِاِءمامَتِهِ فَقَد أقَرَّ بِنُبُوَّتی ، ومَن أقَرَّ بِنُبُوَّتی فَقَد أقَرَّ بِوَحدانِیَّةِ اللّهِ عز و جل . ⁽⁶⁾.

۶ / ۴ امام هر مؤمن، پس از پیامبر

۸۸۹۵.امام علی علیه السلام :امام رضا علیه السلام :علی بن ابی طالب ، امیر مؤمنان، امام پرهیزگاران، پیشوای سپیدرویان و برترینِ اوصیاست.ر . ک : ج ۸ ، ص ۹۵ (سَرورِ مسلمانان) .

۶ / ۴امام هر مؤمن، پس از پیامبر۸۸۹۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ( ـ فی وَصِیَّتِهِ لعلیٍّ علیه السلام ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پس از من، علی، امام هر مؤمن است.۸۹۰۰.الإمامُ الباقرُ علیه السلام ( ـ لِهِندٍ السَّرّاجِ لَمّا سَألَهُ عَن بَیعِ السّ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب ... ، مولای هر مسلمان، امام هر مؤمن و زمامدار هر متّقی است.۸۸۹۸.بحار الأنوار ( ـ به نقل از کتاب عتیق الغروی ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: پس از من، امام هر مرد و زن با ایمان و ولیّ هر مرد و زن با ایمان، توای.۸۸۹۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ( ـ فرمود در سفارش به علی علیه السلام ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ پس از بازگشت از حَجّة الوداع ـ: هر یک از شما که پس از من، خواهان نجات و جان به در بُردن از فتنه های مُهلک است، باید به علی بن ابی طالب چنگ زند؛ چرا که اوست صدّیق اکبر (بزرگ ترین راستْ مَرد) و فاروق اعظم (برترین جداکننده حق و باطل) ، و اوست امام هر مسلمان پس از من.۸۹۰۰.امام باقر علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال هند سرّاج درباره فروش اسلحه به ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! پس از من، علی امام شماست... . هر کس به امامتش اقرار کند، به نبوّت من اقرار کرده و هر کس به نبوّت من اقرار کند، به یگانگی خدای عز و جلاقرار کرده است.

.

۸۹۰۱.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عن بَیعِ السِّلاحِ لِفِئَتَینِ تَلت ) الخصال عن سهل بن حنیف :أشهَدُ أنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله قالَ عَلَی المِنبَرِ : إمامُکُم مِن بَعدی عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام ، وهُوَ أنصَحُ النّاسِ لِاُمَّتی . ⁽¹⁾۸۹۰۲.عنه علیه السلام :الاحتجاج عن سهل بن حنیف :یا مَعشَرَ قُرَیشٍ ، اِشهَدوا عَلَیَّ أنّی أشهَدُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله وقَد رَأَیتُهُ فی هذَا المَکانِ ـ یَعنِی الرَّوضَةَ ـ وقَد أخَذَ بِیَدِ عَلیِّ بنِ أبی طالبٍ علیه السلام وهُوَ یَقولُ : أیُّهَا النّاسُ ! هذا عَلِیٌّ ؛ إمامُکُم مِن بَعدی ، ووَصِیّی فی حَیاتی وبَعدَ وَفاتی . ⁽²⁾۸۹۰۱.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال از فروش اسلحه به دو گروه از اهل ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ والحَقُّ مَعَهُ ، وهُوَ الإِمامُ وَالخَلیفَةُ بَعدی . ⁽³⁾۸۹۰۲.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وارِثُ عِلمی ، وأنتَ الإِمامُ وَالخَلیفَةُ بَعدی . ⁽⁴⁾۸۹۰۳.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ أقدَمُ اُمَّتی سِلما ، وأکثَرُهُم عِلما ، وأصَحُّهُم دینا ، وأفضَلُهُم یَقینا ، وأحلَمُهُم حِلما ، وأسمَحُهُم کَفّا، وأشجَعُهُم قَلبا، وهُوَالإِمامُ وَالخَلیفَةُ بَعدی. ⁽⁵⁾راجع : ص ۲۴ (خلیفة النبیّ بعده) .

.

۸۹۰۵.عنه صلی الله علیه و آله :الخصالـ به نقل از سهل بن حُنَیف ـ: گواهی می دهم که شنیدم پیامبر خدا بر منبر فرمود : «امام شما پس از من، علی بن ابی طالب است و او خیرخواه ترینِ مردم برای امّت من است».۸۹۰۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الاحتجاجـ به نقل از سهل بن حنیف ـ: ای قریشیان! بر من گواهی دهید که من بر پیامبر خدا گواهی می دهم که دیدم او در این مکان (روضه) ⁽¹⁾دست علی بن ابی طالب را گرفته بود و می گفت : «ای مردم! این ، علی است ؛ امام شما پس از من و وصیّ ام در حیات و پس از وفاتم».۸۹۰۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با او ، و اوست امام و خلیفه پس از من.۸۹۰۴.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: تو وارث علم منی و تو امام و خلیفه پس از منی.۸۹۰۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب، پیش گام ترین فرد امّتم در اسلام است. علمش از همه بیشتر، دینش از همه درست تر و یقینش از همه برتر است ؛ [ نیز] بردباری اش از همه فزون تر، و دستش از همه سخاوتمندتر و قلبش از همه قوی تر است و اوست امام و خلیفه پس از من.ر . ک : ص ۲۵ (جانشین پیامبر ، پس از او) .

.

۶ / ۵إمامُ المُسلِمینَ۸۹۰۹.عنه صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :إنَّ اللّهَ تَعالی لَمّا عَرَجَ بی إلَی السَّماءِ واختَصَّنی بِلَطیفِ نِدائِهِ قالَ : یا مُحَمَّدُ ... إنّی قَد جَعَلتُ عَلِیّا إمامَ المُسلِمینَ . ⁽¹⁾۸۹۱۰.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ ... إمامُ المُسلِمینَ ، لا یَقبَلُ اللّهُ الإِیمانَ إلّا بِوِلایَتِهِ وطاعَتِهِ . ⁽²⁾۸۹۰۷.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ أمیرُ المُؤمنِینَ ، وإمامُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، ویَعسوبُ المُتَّقینَ . ⁽³⁾۸۹۰۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ، أنتَ إمامُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ،وحُجَّهُ اللّهِ بَعدی عَلَی الخَلقِ أجمَعینَ. ⁽⁴⁾۸۹۰۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ حُجَّةُ اللّهِ ، وأنتَ بابُ اللّهِ ... یا عَلِیُّ أنتَ إمامُ المُسلِمینَ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، وخَیرُ الوَصِیّینَ ، وسَیِّدُ الصِّدّیقینَ . ⁽⁵⁾۸۹۱۰.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ عَلِیّا خَلیفَةُ اللّهِ وحُجَّةُ اللّهِ ، وإنَّهُ لَاءِمامُ المُسلِمینَ . ⁽⁶⁾۸۹۱۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :هُوَ إمامُ المُؤمِنینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ، وقاتِلُ النّاکِثینَ وَالقاسِطینَ وَالمارِقینَ . ⁽⁷⁾.

۶ / ۵ امام مسلمانان

۶ / ۵امام مسلمانان۸۹۱۴.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :چون خداوند متعال مرا به آسمانْ بالا برد و مرا به آوای لطیفش مختص کرد، فرمود : «ای محمّد! ... من علی را امام مسلمانان قرار دادم».۸۹۱۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی ... امام مسلمانان است. خداوند، ایمان را جز با ولایت او و اطاعت از او نمی پذیرد.۸۹۱۶.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو امیر مؤمنان، امام مسلمانان، پیشوای سپیدرویان و بزرگِ پرهیزگارانی.۸۹۱۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو امام مسلمانان، امیر مؤمنان، پیشوای سپیدرویان و پس از من، حجّت خدا بر همه خلقی.۸۹۱۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! توای حجّت خدا و توای دروازه [ به سوی] خدا ... . ای علی! تو امام مسلمانان، امیر مؤمنان، بهترینِ اوصیا و سرور صدّیقانی.۸۹۱۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی، خلیفه خدا و حجّت خداست و او امام مسلمانان است.۸۹۱۴.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :او امام مؤمنان و پیشوای سپیدرویان و قاتل ناکثان (= پیمان شکنان) و قاسطان (متجاوزان) و مارقان (خوارج) ⁽¹⁾است.

.

۸۹۱۵.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ... إنَّکَ لَسَبیلُ الجَنَّةِ ، ورایَةُ الهُدی ، وعَلَمُ الحَقِّ ، وإمامُ مَن آمَنَ بی ، ووَلِیُّ مَن تَوَلّانی . ⁽¹⁾۸۹۱۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَعاشِرَ النّاسِ ! إنَّ عَلِیّا مِنّی وأنَا مِن عَلِیٍّ ، خُلِقَ مِن طینَتی ، وهُوَ إمامُ الخَلقِ بَعدی . ⁽²⁾۸۹۱۷.عنه صلی الله علیه و آله :الإمام علیّ علیه السلام :خَرَجَ عَلَینَا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ذاتَ یَومٍ ویَدی فی یَدِهِ ـ هکَذا ـ وهُوَ یَقولُ : خَیرُ الخَلقِ بَعدی وسَیِّدُهُم أخی هذا ، وهُوَ إمامُ کُلِّ مُسلِمٍ ، ومَولی کُلِّ مُؤمِنٍ . ⁽³⁾۸۹۱۸.عنه صلی الله علیه و آله :عنه علیه السلام :أنَا إمامُ المُسلِمینَ ، وقائِدُ المُتَّقینَ ، ومَولَی المُؤمِنینَ . ⁽⁴⁾۶ / ۶إمامُ الاُمَّةِ۸۹۲۱.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی وخَلیفَتی ، وإمامُ اُمَّتی بَعدی . ⁽⁵⁾۸۹۱۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَصِیّی وإمامُ اُمَّتی ؛ مَن أطاعَکَ أطاعَنی ، ومَن عَصاکَ عَصانی . ⁽⁶⁾۸۹۱۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ إمامُ اُمَّتی وخَلیفَتی عَلَیها بَعدی ، وأنتَ قائِدُ المُؤمِنینَ إلَی الجَنَّةِ . ⁽⁷⁾.

۶ / ۶ امام امّت

۸۹۱۹.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! ... راه بهشت، پرچم هدایت، نشان حق، امامِ ایمان آورندگان به من و ولیِّ ولایتْ خواهان من ، تویی.۸۹۲۰.امام کاظم علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! علی از من است و من از علی هستم. او از سرشت من آفریده شده و پس از من ، امام مردم است.۸۹۲۱.امام باقر علیه السلام :امام علی علیه السلام :روزی پیامبر خدا با ما بیرون آمد و در حالی که این گونه دست در دست من داشت، فرمود : «بهترینِ مردم پس از من و سرور آنان، این برادرم است. او امام هر مسلمان و مولای هر مؤمن است».۸۹۲۲.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :امام مسلمانان ، زمامدار پرهیزگاران و مولای مؤمنان، منم.۶ / ۶امام امّت۸۹۲۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو پس از من وصی و خلیفه من ، و امام امّت منی .۸۹۲۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! تو وصیّ من و امام امّت منی. هر کس از تو اطاعت کند، از من اطاعت کرده و هر کس از تو سرپیچد، از من سرپیچیده است.۸۹۲۴.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! پس از من، تو امام امّتم و جانشین من در میان آنهایی و تو راهبر مؤمنان به سوی بهشتی.

.

۸۹۲۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: إنَّهُ إمامُ اُمَّتی وأمیرُها ، وهُوَ وَصِیّی وخَلیفَتی عَلَیها ، مَنِ اقتَدی بِهِ بَعدِی اهتَدی ، ومَنِ اقتَدی بِغَیرِهِ ضَلَّ وغَوی . ⁽¹⁾۸۹۲۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ الإِمامُ عَلی اُمَّتی . ⁽²⁾۸۹۲۷.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ الوارِثُ مِنّی ، وأنتَ الوَصِیُّ مِن بَعدی فی عِداتی وأمری ، وأنتَ الحافِظُ لی فی أهلی عِندَ غَیبَتی، وأنتَ الإمامُ لِاُمَّتی،وَالقائِمُ بِالقِسطِ فی رَعِیَّتی، وأنتَ وَلِیّی ، ووَلِیّی وَلِیُّ اللّهِ ، وعَدُوُّکَ عَدُوّی ، وعَدُوّی عَدُوُّ اللّهِ . ⁽³⁾۸۹۲۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :کمال الدین عن عبد الرحمن بن سمرة :قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، أرشِدنی إلَی النَّجاةِ ، فَقالَ : یَا بنَ سَمُرَةَ ، إذَا اختَلَفَتِ الأَهواءُ وتَفَرَّقَتِ الآراءُ ؛ فَعَلَیکَ بِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ إمامُ اُمَّتی ، وخَلیفَتی عَلَیهِم مِن بَعدی . ⁽⁴⁾۸۹۲۶.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :أ لا أدُلُّکُم عَلی ما إن تَساءَلتُم عَلَیهِ لَم تَهلِکوا ؟ إنَّ وَلِیَّکُمُ اللّهُ ، وإنَّ إمامَکُم عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، فَناصِحوهُ وصَدِّقوهُ ؛ فَإِنَّ جِبریلَ أخبَرَنی بِذلِکَ . ⁽⁵⁾.

۸۹۲۷.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ درباره علی علیه السلام ـ: او امام امّت من و امیر آنان است و او وصی و جانشین من در میان آنهاست. هر کس پس از من به او اقتدا کند، هدایت یابد و هر کس به غیر او اقتدا کند، گم راه و سرگردان شود.۸۹۲۸.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ درباره علی علیه السلام ـ: او امام امّت من است.۸۹۲۹.عنه علیه السلام ( ـ فی صِفَةِ النبیِّ صلی الله علیه و آله ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: تو وارث منی و پس از من در تعهّدات و امورم ، وصیّ من هستی و نیز مراقب خانواده ام در نبودم توای. و تو ای امام امّتم و برپا کننده عدل و داد در میان مردمم و توای ولیّ من که ولیّ من، ولیّ خداست. دشمن تو دشمن من است و دشمن من ، دشمن خدا.۸۹۲۸.امام علی علیه السلام :کمال الدینـ به نقل از عبد الرحمان بن سَمُره ـ: گفتم : ای پیامبر خدا! مرا به نجات، راهنمایی کن.

فرمود : «ای پسر سمره! چون خواسته ها گونه گون و نظرها متفاوت گشت، با علی بن ابی طالب باش که او امام امّتم و پس از من جانشینم در میان آنهاست».۸۹۲۹.امام علی علیه السلام ( ـ در توصیف پیامبر صلی الله علیه و آله ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :آیا شما را به چیزی راهنمایی نکنم که اگر جویای آن باشید ⁽¹⁾، هلاک نمی گردید؟ ولیّ شما خدا و امامتان علی بن ابی طالب است. پس خیرخواه او باشید و تصدیقش کنید، که جبرئیل علیه السلام مرا از آن (ولایت و امامت علی علیه السلام ) ، خبر داده است. .

۸۹۳۰.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :هذا عَلِیٌّ ؛ إمامُکُم ووَلِیُّکُم . ⁽¹⁾۸۹۳۱.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :هذا عَلِیٌّ؛ أخی ووَصِیّی ووَزیری ووارِثی وخَلیفَتی ، إمامُکُم ؛ فَأَحِبّوهُ لِحُبّی ، وأکرِموهُ لِکَرامَتی ؛ فَإِنَّ جَبرَئیلَ أمَرَنی أن أقولَهُ لَکُم . ⁽²⁾۸۹۳۲.الإمامُ الباقرُ أو الإمامُ الصّادقُ علیهما السلام ( ـ فی قولِهِ تعالی : {Q} «صِبْغَةَ اللّه ِ» {/Q} ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :أیُّهَا النّاسُ ! قَد بَیَّنتُ لَکُم مَفزَعَکُم بَعدی ، وإمامَکُم ودَلیلَکُم وهادِیَکُم ؛ وهُوَ أخی عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، وهُوَ فیکُم بِمَنزِلَتی فیکُم ، فَقَلِّدوهُ دینَکُم ، وأطیعوهُ فی جَمیعِ اُمورِکُم ؛ فَإِنَّ عِندَهُ جَمیعَ ما عَلَّمَنِی اللّهُ تَبارَکَ وتَعالی وحِکمَتَهُ ، فَسَلوهُ وتَعَلَّموا مِنهُ ومِن أوصِیائِهِ بَعدَهُ ، ولا تُعَلِّموهُم ولا تَتَقَدَّموهُم ولا تَخَلَّفوا عَنهُم ؛ فَإَنَّهُم مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَهُم ، لا یُزایِلونَهُ ولا یُزایِلُهُم . ⁽³⁾۸۹۳۰.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ إمامَهُ فَعَلِیٌّ إمامُهُ . ⁽⁴⁾۸۹۳۱.امام علی علیه السلام :المحاسن عن بشیر العطّار :قالَ أبو عَبدِ اللّهِ علیه السلام : «یَوْمَ نَدْعُواْ کُلَّ أُنَاس بِإِمَـمِهِمْ» ⁽⁵⁾ثُمَّ قالَ : قالَ رَسولُ اللّهُ صلی الله علیه و آله : وعَلِیٌّ إمامُکُم . ⁽⁶⁾۸۹۳۲.امام باقر یا امام صادق علیهما السلام ( ـ درباره آیه: «رنگ آمیزی خداست » ـ ) تفسیر العیّاشی عن بشیر الدهّان عن الإمام الصادق علیه السلام :أنتُم وَاللّهِ عَلی دین اللّهِ ، ثُمَّ تَلا : «یَوْمَ نَدْعُواْ کُلَّ أُنَاس بِإِمَـمِهِمْ» ثُمَّ قالَ : عَلِیٌّ إمامُنا ، ورَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله إمامُنا ؛ کَم مِن إمامٍ یَجیءُ یَومَ القِیامَةِ یَلعَنُ أصحابَهُ ویَلعَنونَهُ ! ونَحنُ ذُرِّیَّةُ مَحَمَّدٍ ، واُمُّنا فاطِمَةُ صَلَواتُ اللّهِ عَلَیهِم . ⁽⁷⁾.

۸۹۳۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ أیضا ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :این علی، امام و ولیّ شماست ⁽¹⁾.۸۹۳۴.عنه علیه السلام ( ـ أیضا ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :این علی ، برادر، وصی، وزیر، وارث و خلیفه من و امام شماست. پس او را به دوستی من، دوست داشته باشید و به بزرگداشت من، بزرگش بدارید، که جبرئیل علیه السلام به من فرمان داد تا آن را به شما بگویم.۸۹۳۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! پناهگاه شما را پس از خود و نیز امام و راهنما و هدایتگرتان را برایتان مشخّص کردم. او برادرم علی بن ابی طالب است. او در میان شما، به منزله من است در میان شما. پس دینتان را از او بگیرید و در همه کارهایتان از او اطاعت کنید که همه آنچه خدای ـ تبارک و تعالی ـ به من آموخت و نیز حکمت خدا، نزد اوست. پس ، از او بپرسید و از او و نیز از اوصیایش پس از او بیاموزید ، و به آنان نیاموزید و از آنان پیش نیفتید و از آنها عقب نمانید که آنان ، همراه حق اند و حق ، همراه آنان است . نه آنان از حقْ جدا می شوند و نه حق از آنان جدا می شود .۸۹۳۶.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من امام اویم، علی امام اوست.۸۹۳۷.عنه صلی الله علیه و آله :المحاسنـ به نقل از بشیر عطّار ـ: امام صادق علیه السلام تلاوت کرد : «روزی که هر گروهی را با امامشان فرا می خوانیم» . سپس گفت : پیامبر خدا فرمود : «علی، امام شماست».۸۹۳۸.عنه صلی الله علیه و آله :تفسیر العیّاشیـ به نقل از بشیر دهّان ـ: امام صادق علیه السلام [ رو به ما کرد و] فرمود : «به خدا سوگند، شما بر دین خدا هستید». سپس تلاوت کرد : «روزی که هر گروهی را با امامشان فرا می خوانیم» .

سپس فرمود : «علی ، امام ماست و پیامبر خدا ، امام ماست. بسی امام که روز قیامت می آید، در حالی که او یارانش را نفرین می کند و یارانش او را ؛ [ ولی] ما از تبار محمّدیم و مادرمان فاطمه است. درودهای خدا بر آنان باد!». .

۸۹۳۳.امام صادق علیه السلام ( ـ نیز درباره همین آیه ـ ) الإمام علیّ علیه السلام :أنَا إمامُ البَرِیَّةِ ، ووَصِیُّ خَیرِ الخَلیقَةِ . ⁽¹⁾.

.

الفصل السابع : أحادیث الولایة۷ / ۱وِلایَةُ عَلِیٍّ وِلایَةُ اللّهِ وَالرَّسولِالکتاب«إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» . ⁽¹⁾

الحدیث۸۹۴۱.عنه علیه السلام :الدرّ المنثور عن أبی رافع :دَخَلتُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله وهُوَ نائِمٌ یوحی إلَیهِ ... فَمَکَثتُ ساعَةً ، فَاستَیقَظَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله وهُوَ یَقولُ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» ، الحَمدُ للّهِِ الَّذی أتَمَّ لِعَلِیٍّ نِعَمَهُ ، وهَنیئا ⁽²⁾لِعَلِیٍّ بِفَضلِ اللّهِ إیّاهُ . ⁽³⁾۸۹۳۹.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :إنَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام أخی ، ووَصِیّی ، وخَلیفَتی ، وَالإِمامُ مِن بَعدی ، الَّذی مَحَلُّهُ مِنّی مَحَلُّ هارونَ مِن موسی ، إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ، وهُوَ وَلِیُّکُم بَعدَ اللّهِ ورَسولِهِ ؛ وقَد أنزَلَ اللّهُ تَبارَکَ وتَعالی عَلَیَّ بِذلِکَ آیَةً مِن کِتابِهِ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» . وعَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ أقامَ الَّصلاةَ ، وآتَی الزَّکاةَ وهُوَ راکِعٌ ؛ یُریدُ اللّهَ عزّوجلّ فی کُلِّ حالٍ . ⁽⁴⁾.

فصل هفتم : احادیث ولایت

۷ / ۱ ولایت علی، ولایت خدا و پیامبر است

فصل هفتم : احادیث ولایت۷ / ۱ولایت علی، ولایت خدا و پیامبر استقرآن«تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند».

حدیث۸۹۴۶.عنه علیه السلام :الدرّ المنثورـ به نقل از ابو رافع ـ: بر پیامبر خدا وارد شدم، در حالی که خواب وحی ، او را در ربوده بود ... . لَختی درنگ کردم. پیامبر صلی الله علیه و آله بیدار شد، در حالی که می گفت : « «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» . سپاس ، خدای را که نعمت هایش را بر علی تمام کرد . فضل ⁽¹⁾خدا بر علی ، گوارا باد!».۸۹۴۲.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب ، برادر و وصی و جانشین من و [ نیز ]امام پس از من است؛ کسی که جایگاهش نزد من، همچون جایگاه هارون برای موسی علیه السلام است، جز آن که پیامبری پس از من نیست.

او ولیّ شما پس از خدا و پیامبر خداست و خداوند ـ تبارک و تعالی ـ آن [ ولایت ]را در آیه ای از کتابش بر من نازل کرد : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» و علی بن ابی طالب، نماز گزارد و در رکوع، صدقه داد و در همه حال، قصدش خدا بود.

.

۸۹۴۳.امام علی علیه السلام :تاریخ دمشق عن عمر بن علیّ بن أبی طالب عن أبیه علیه السلام :نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» ، فَخَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فَدَخَلَ المَسجِدَ وَالنّاسُ یُصَلّونَ ؛ بَینَ راکِعٍ وقائِمٍ یُصَلّی ، فَإِذا سائِلٌ ، فَقالَ : یا سائِلُ ، هَل أعطاکَ أحَدٌ شَیئا ؟ فَقالَ : لا ، إلّا هذاکَ الرّاکِعُ ـ لِعَلِیٍّ ـ ؛ أعطانی خاتَمَهُ . ⁽¹⁾۸۹۴۴.امام علی علیه السلام ( ـ در توصیف اسلام ـ ) الإمام علیّ علیه السلام :إنّی کُنتُ اُصَلّی فِی المَسجِدِ ، فَجاءَ سائِلٌ فَسَأَلَ وأنَا راکِعٌ ، فَناوَلتُهُ خاتَمی مِن إصبَعی ، فَأَنزَلَ اللّهُ تَبارَکَ وتَعالی فِیَّ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» . ⁽²⁾۸۹۴۵.امام علی علیه السلام :تفسیر الطبری عن مجاهدـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ» الآیَةَ ـ: نَزَلَت فی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ؛ تَصَدَّقَ وهُوَ راکِعٌ . ⁽³⁾۸۹۴۶.امام علی علیه السلام :أنساب الأشراف عن ابن عبّاس :نَزَلَت فی عَلِیٍّ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ» . ⁽⁴⁾.

۸۹۴۷.عنه علیه السلام ( ـ فی وَصفِ القُرآنِ ـ ) تاریخ دمشقـ به نقل از عمر بن علی بن ابی طالب، از پدرش ـ: این آیه : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» بر پیامبر خدا نازل شد. پس پیامبر خدا [ از خانه ]بیرون آمد و به مسجد وارد شد. مردم در حال نماز خواندن بودند، برخی در رکوع و برخی ایستاده، که بینوایی وارد شد. پیامبر صلی الله علیه و آله پرسید : «ای مسکین! آیا کسی به تو چیزی بخشید؟».

گفت : نه، جز همین رکوع کننده (یعنی علی علیه السلام ) که انگشترش را به من بخشید.۸۹۴۸.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :در مسجد ، نماز می گزاردم که مسکینی در آمد و چیزی درخواست کرد. من در رکوع بودم انگشترم را از انگشتم [ در آوردم و ]به او دادم و خداوند ـ تبارک و تعالی ـ درباره من، چنین نازل کرد : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» .۸۹۴۹.عنه صلی الله علیه و آله :تفسیر الطبریـ به نقل از مجاهد، درباره گفته خدای متعال : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» ـ: درباره علی بن ابی طالب نازل شد که در حال رکوع، صدقه داد.۸۹۵۰.عنه صلی الله علیه و آله :أنساب الأشرافـ به نقل از ابن عبّاس ـ: آیه «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» ، درباره علی علیه السلام نازل شد. .

۸۹۵۱.عنه صلی الله علیه و آله :المتّفق والمفترق عن ابن عبّاس :تَصَدَّقَ عَلِیٌّ بِخاتَمِهِ وهُوَ راکِعٌ ، فَقالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله لِلسّائِلِ : مَن أعطاکَ هذَا الخاتَمَ ؟ قالَ : ذاکَ الرّاکِعُ . فَأَنزَلَ اللّهُ تَعالی فیهِ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ» الآیَةَ . ⁽¹⁾۸۹۴۷.امام علی علیه السلام ( ـ در توصیف قرآن ـ ) تفسیر الفخر الرازی عن عبد اللّه بن سَلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ ...» ـ: لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ ، قُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، أنَا رَأیتُ عَلِیّا تَصَدَّقَ بِخاتَمِهِ عَلی مُحتاجٍ وهُوَ راکِعٌ ؛ فَنَحنُ نَتَوَلّاهُ . ⁽²⁾۸۹۴۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :النور المشتعل عن ابن عبّاس :إنَّ مِن مُسلِمی أهلِ الکِتابِ ـ مِنهُم عَبدُ اللّهِ بنُ سَلامٍ وأسَدٌ واُسَیدٌ وثَعلَبَةُ ـ لَمّا أمَرَهُمُ النَّبِیُ صلی الله علیه و آله أن یَقطَعوا مَوَدَّةَ الیَهودِ وَالنَّصاری فَعَلوا ذلِکَ . فَقالَ بَنو قُرَیضَةَ وَالنَّضیرِ : فَما لَنا نَوادُّ أهلَ دینِ مُحَمَّدٍ وقَد تَبَرَّؤوا مِن دینِنا ومَوَدَّتِنا ! ! فَوَالَّذی یُحلَفُ بِهِ لا یُکَلِّمُ رَجُلٌ مِنّا رَجُلاً دَخَلَ فی دینِ مُحَمَّدٍ ، ولا نُناکِحُهُم ، ولا نُبایِعُهُم ، ولا نُجالِسُهُم ، ولا نَدخُلُ عَلَیهِم ، ولا نَأذَنُ لَهُم فی بُیوتِنا ، فَفَعَلوا .

فَبَلَغَ ذلِکَ عَبدَ اللّهِ بنَ سَلامٍ وأصحابَهُ ، فَأَتَوا رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله عِندَ الظُّهرِ ، فَدَخَلوا عَلَیهِ ، فَقالوا : یا رَسولَ اللّهِ ، إنَّ بُیوتَنا قاصِیَةٌ مِنَ المَسجِدِ فَلا نَجِدُ مُتَحَدِّثا دونَ هذَا المَسجِدِ ، وإنَّ قَومَنا لَمّا رَأَونا قَد صَدَّقنَا اللّهَ ورَسولَهُ وتَرَکناهُم ودینَهُم أظهَروا لَنَا العَداوَةَ ؛ فَأَقسَموا أن لا یُناکِحونا ، ولا یُواکِلونا ، ولا یُشارِبونا ، ولا یُجالِسونا ، ولا یَدخُلوا عَلَینا ، ولا نَدخُلَ عَلَیهِم ، ولا یُخالِطونا بِشَیءٍ ، ولا یُکَلِّمونا ؛ فَشَقَّ ذلِکَ عَلَینا ، ولا نَستَطیعُ أن نُجالِسَ أصحابَکَ ، لِبُعدِ المَنازلِ !

فَبَینَما هُم یَشکونَ لِرَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله أمرَهُم إذ نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» فَقَرَأَها عَلَیهِم رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقالوا : قَد رَضِینا بِاللّهِ ورَسولِهِ وبِالمُؤمِنینَ وَلِیّا .

وأذَّنَ بِلالٌ ، فَخَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله وَالنّاسُ فِی المَسجِدِ یُصَلّونَ ؛ مِن بَینِ قائِمٍٍ فِی الصَّلاةِ ، وراکِعٍ ، وساجِدٍ ، فَإِذاً هُوَ بِمِسکینٍ یَطوفُ ویَسأَلُ النّاسَ ، فَدَعاهُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ : هَل أعطاکَ أحَدٌ شَیئا ؟ قالَ : نَعَم . قالَ : ماذا أعطاکَ ؟ قالَ : خاتَمَ فِضَّةٍ. قالَ : مَن أعطاکَهُ ؟ ! قالَ : ذاکَ الرُّجُلُ القائِمُ . فَنَظَرَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فَإِذا هُوَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . فَقالَ : عَلی أیِ حالٍ أعطاکَهُ ؟ ! قالَ : أعطانیهِ وهُوَ راکِعٌ . فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ * وَمَن یَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ» إلی آخِرِ الآیَةِ . ⁽³⁾.

۸۹۴۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :المتّفق و المفترقـ به نقل از ابن عبّاس ـ: علی علیه السلام در حال رکوع، انگشترش را صدقه داد. پیامبر صلی الله علیه و آله به مسکین فرمود : «چه کسی این انگشتر را به تو داد؟».

گفت : آن که در رکوع است.

پس خدای متعال، درباره او ، آیه : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» را نازل کرد.۸۹۵۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تفسیر الفخر الرازیـ به نقل از عبد اللّه بن سلام، درباره گفته خدای متعال : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» ـ: چون این آیه نازل شد، گفتم : ای پیامبر خدا! من دیدم که علی علیه السلام انگشترش را در حال رکوع به نیازمندی صدقه داد. پس ما او را ولیّ خود می گیریم.۸۹۵۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :النور المُشتعَلـ به نقل از ابن عبّاس ـ: چون پیامبر صلی الله علیه و آله به اهل کتابِ تازه مسلمان شده، از جمله : عبد اللّه بن سلام، اسد، اُسَید و ثعلبه فرمان داد که دوستی شان را با یهود و نصارا ببُرند، چنین کردند.

پس بنی قُرَیظه و بنی نضیر گفتند : چرا ما با کسانی که به دین محمّد در آمده و از دین ما بیزاری جسته و نیز دوستی با ما را بریده اند، دوستی بورزیم! سوگند به کسی که به او سوگند خورده می شود، هیچ یک از ما با کسی که به دین محمّد در آمده است، سخن نمی گوییم و با آنان ازدواج و خرید و فروش و نشست و برخاست هم نمی کنیم و بر آنان وارد نمی شویم و آنان را به خانه هایمان راه نمی دهیم . و چنین کردند.

خبر این تصمیم گیری به عبد اللّه بن سلام و یارانش رسید. آنان، پس هنگام ظهر، نزد پیامبر خدا آمدند و بر او وارد شدند و گفتند : ای پیامبر خدا! خانه های ما از مسجد ، دور است و جای گفتگویی جز این مسجد نداریم. قوم ما چون دیدند که خدا و پیامبرش را تصدیق کرده ایم و آنها و دینشان را وا نهاده ایم، دشمنی خود را با ما آشکار نموده و سوگند یاد کرده اند که با ما ازدواج نکنند و با ما نخورند و ننوشند و نشست و برخاست نکنند. نیز نزد ما نیایند و ما را به خانه خود ، راه ندهند و هیچ گونه با ما درنیامیزند و سخن نگویند، و این بر ما سخت است. به خاطر دوری خانه هایمان، توانایی مجالست با اصحاب تو را هم نداریم.

پس در این هنگام که از حال خود به پیامبر صلی الله علیه و آله شکوه می کردند ، این آیه نازل شد: «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» و پیامبر خدا آن را برایشان خواند.

آنان گفتند : ما به ولایت خدا و پیامبرش و نیز مؤمنان، راضی هستیم.

بلال ، ندای اذان سر داد. پیامبر خدا [ از خانه ]بیرون آمد و [ داخل مسجد شد]، در حالی که مردم در مسجد نماز می خواندند؛ برخی ایستاده و برخی در رکوع و برخی هم در سجده. ناگاه مسکینی را دید که می گردد و از مردم ، گدایی می کند.

پیامبر خدا او را فرا خواند و فرمود : «آیا کسی چیزی به تو بخشید؟».

گفت : آری.

گفت : «چه چیز به تو داد؟».

گفت : انگشتری نقره.

گفت : «چه کسی آن را به تو بخشید؟».

گفت : آن مرد ایستاده.

پیامبر خدا نگریست و دید که او علی بن ابی طالب علیه السلام است. گفت : «در چه حالتی آن را به تو بخشید؟».

گفت : در حال رکوع آن را به من بخشید.

پیامبر خدا فرمود : « «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند و هر کس خدا و پیامبرش را ولیّ خود گیرد ، ...» تا پایان آیه». .

۸۹۵۲.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :تذکرة الخواصّ عن أبی ذرّ الغفاری :صَلَّیتُ یَوما ـ صَلاةَ الظُّهرِ ـ فِی المَسجِدِ ورَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله حاضِرٌ ، فَقامَ سائِلٌ فَسَأَلَ ، فَلَم یُعطِهِ أحَدٌ شَیئا . وکانَ عَلِیٌّ علیه السلام قدَ رَکَعَ ، فَأَومَأَ إلَی السّائِلِ بِخِنصِرِهِ ، فَأَخَذَ الخاتَمَ مِن خِنصِرِهِ وَالنَّبِیُّ صلی الله علیه و آله یُعایِنُ ذلِکَ ، فَرَفَعَ رَأسَهُ إلَی السَّماءِ ، وقالَ : اللّهُمَّ إنَّ أخی موسی سَأَلَکَ فَقالَ : «رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی * وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی» ـ الآیَةَ إلی قَولِهِ ـ «وَ أَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی» ⁽¹⁾، فَأَنزَلتَ ⁽²⁾عَلَیهِ قُرآنا ناطِقا ؛ «سَنَشُدُّ عَضُدَکَ بِأَخِیکَ وَ نَجْعَلُ لَکُمَا سُلْطَـنًا فَلَا یَصِلُونَ إِلَیْکُمَا» ⁽³⁾.

اللّهُمَّ وأنَا مُحَمَّدٌ صَفِیُّکَ ونَبِیُّکَ ، فَاشرَح لی صَدری ، ویَسِّر لی أمری ، وَاجعَل لی وَزیرا مِن أهلی؛ عَلِیّا، اُشدُد بِهِ أزری ـ أو قالَ : ظَهری ـ . قالَ أبو ذَرٍّ : فَواَللّهِ مَا استَتَمَّ رسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله الکَلِمَةَ حَتّی نَزَلَ جَبرَئیلُ علیه السلام مِن عِندِ اللّهِ تَعالی، فَقالَ: یا مُحَمَّدُ اقرَأ: «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ» إلی قَولِهِ «وَهُمْ رَ کِعُونَ» . ⁽⁴⁾.

۸۹۵۳.عنه صلی الله علیه و آله :تذکرة الخواصّـ به نقل از ابوذر غفاری ـ: روزی نماز ظهر را در مسجد خواندم و پیامبر خدا حضور داشت. بینوایی به گدایی برخاست و کسی چیزی به او نداد. علی علیه السلام در رکوع بود. پس با انگشتش به بینوا اشاره کرد و مسکین، انگشتر را از انگشت او گرفت.

پیامبر صلی الله علیه و آله که شاهد آن حادثه بود، سرش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت : «خدایا! برادرم موسی از تو درخواست کرد و گفت : «خدایا! سینه ام را برایم بگشای و کارم را برایم آسان کن ... و او را در کارم شریک گردان» ، پس آیه ای بر او نازل کردی که : «به زودی تو را با برادرت نیرومند می سازیم و برای شما ، تسلّطی قرار می دهیم که دستشان به شما نرسد» .

خدایا! من محمّد، برگزیده و پیامبر تو هستم. پس، سینه ام را برایم بگشای و کارم را برایم آسان کن و وزیری (دستْ یاری) از خانواده ام برایم قرار ده ، علی را ، و با او پشتوانه ام (یا پشتم) را نیرومند بدار».

به خدا سوگند، پیامبر صلی الله علیه و آله دعایش را تمام نکرده بود که جبرئیل علیه السلام از نزد خدای متعال فرود آمد و گفت : ای محمّد! بخوان : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» . .

۸۹۵۴.عنه صلی الله علیه و آله :تذکرة الخواصّـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ ...» ـ: خَرَجَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله وعَلِیٌّ قائِمٌ یُصَلّی ـ وفِی المَسجِدِ سائِلٌ ـ مَعَهُ خاتَمٌ . فَقالَ لَهُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : هَل أعطاکَ أحَدٌ شَیئا ؟ فَقالَ : نَعَم ، ذلِکَ المُصَلّی هذَا الخاتَمَ ، وهُوَ راکِعٌ . فَکَبَّرَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، ونَزَلَ جَبرَئیلُ علیه السلام یَتلو هذِهِ الآیَةَ ، فَقالَ حَسّانُ بنُ ثابِتٍ :

أبا حَسَنٍ تَفدیکَ روحی ومُهجَتی

وکُلُّ بَطیءٍ فِی الهُدی ومُسارِعِ فَأَنتَ الَّذی أعطَیتَ إذ کُنتَ راکِعا

فَدَتکَ نُفوسُ الخَلقِ یا خَیرَ راکِعِ بِخاتَمِکَ المَیمونِ یا خَیرَ سَیِّدٍ

ویا خَیرَ شارٍ ثُمَّ یا خَیرَ بایِعِ فَأَنزَلَ فیکَ اللّهُ خَیرَ وِلایَةٍ

وبَیَّنَها فی مُحکَماتِ الشَّرائِعِ

وقالَ أیضا :

مَنْ ذا بِخاتَمِهِ تَصَدَّقَ راکِعا

وأسَرَّها فی نَفسِهِ إسرارا مَن کانَ باتَ عَلی فِراشِ مُحَمَّدٍ

ومُحَمَّدٌ أسری یَؤُمُّ الغارا مَن کانَ فِی القُرآنِ سُمِّیَ مُؤمِنا

فی تِسعِ آیاتٍ تُلینَ غِزارا ⁽¹⁾⁽²⁾.

۸۹۵۵.عنه صلی الله علیه و آله :تذکرة الخواصّـ درباره گفته خدای متعال : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که...» ـ: پیامبر خدا [ از خانه اش] بیرون آمد. در مسجد، علی علیه السلام به نماز ایستاده بود و مسکینی هم انگشتری با خود داشت. پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود : «آیا کسی چیزی به تو بخشید؟».

گفت : آری ؛ آن نمازگزار این انگشتر را در حالت رکوع به من داد.

پس پیامبر خدا تکبیر گفت و جبرئیل علیه السلام فرود آمد و این آیه را تلاوت کرد و حسّان بن ثابت هم چنین سرود:

ای ابو الحسن! جان و خون من فدایت باد

و نیز [ جان و خون] هر کُندرو و تندرو در طریق هدایت! تو کسی هستی که در رکوعت عطا کردی

جان مردمان به فدایت، ای بهترین رکوع کننده! ای بهترین سرور ، با انگشتر مبارکت!

و ای بهترین خریدار و ای بهترین فروشنده! پس خداوند، بهترین ولایت را درباره تو نازل کرد

و آن را در آیه های محکم دین، ⁽¹⁾بیان نمود.

و نیز سرود:

این کیست که انگشترش را در رکوع، صدقه داد

و آن را نزد خود، نیک پنهان داشت؟ کسی که در بستر محمّد خوابید

تا محمّد، شبانه به سوی غار رفت؛ آن که در قرآن، «مؤمن» نامیده شد

در نُه آیه که فراوان تلاوت می شوند. .

۸۹۵۶.عنه صلی الله علیه و آله :الإمام الباقر علیه السلام :إنَّ رَهطا مِن الیَهودِ أسلَموا ، مِنهُم : عَبدُ اللّهِ بنُ سَلامٍ ، وأسَدٌ ، وثَعلَبَةُ ، وابنُ یامینَ ، وابنُ صورِیا . فَأَتَوُا النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله فَقالوا : یا نَبِیَّ اللّهِ ، إنَّ موسی علیه السلام أوصی إلی یَوشَعَ بنِ نونٍ ، فَمَن وَصِیُّکَ یا رَسولَ اللّهِ ؟ ومَن وَلِیُّنا بَعدَکَ ؟ فَنَزَلَت هذِهِ الآیَةُ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَهُمْ رَ کِعُونَ» .

ثُمَّ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : قوموا ، فَقاموا ، فَأَتَوُا المَسجِدَ ،فَإِذا سائِلٌ خارِجٌ ، فَقالَ : یا سائِلُ ، أ ما أعطاکَ أحَدٌ شَیئا ؟ قالَ : نَعَم ، هذَا الخاتَمَ . قالَ : مَن أعطاکَ ؟ قالَ : أعطانیهِ ذلِکَ الرَّجُلُ الَّذی یُصَلّی . قالَ : عَلی أیِّ حالٍ أعطاکَ ؟ ! قالَ : کانَ راکِعا . فَکَبَّرَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله ، وکَبَّرَ أهلُ المَسجِدِ ، فَقالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله : عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ وَلِیُّکُم بَعدی .

قالوا : رَضینا بِاللّه رَبّا ، وبِالإِسلامِ دینا ، وبِمُحَمَّدٍ نَبِیّا ، وبِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ وَلِیّا . فَأَنزَلَ اللّهُ عز و جل : «وَمَن یَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَــلِبُونَ» ⁽¹⁾. ⁽²⁾۸۹۵۷.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه علیه السلام :أمَرَ اللّهُ عز و جل رَسولَهُ بِوِلایَةِ عَلِیٍّ ، وأنزَلَ عَلَیهِ : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَوةَ» . وفَرَضَ وِلایَةَ اُولِی الأَمرِ ، فَلَم یَدروا ما هِیَ ، فَأَمَرَ اللّهُ مُحَمَّداً صلی الله علیه و آله أن یُفَسِّرَ لَهُمُ الوِلایَةَ کَما فَسَّرَ لَهُمُ الصَّلاةَ والزَّکاةَ وَالصَّومَ وَالحَجَّ .

فَلَمّا أتاهُ ذلِکَ مِنَ اللّهِ ، ضاقَ بِذلِکَ صَدرُ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وتَخَوَّفَ أن یَرتَدّوا عَن دینِهِم ، وأن یُکَذِّبوهُ ؛ فَضاقَ صَدرُهُ ، وراجَعَ رَبَّهُ عزّوجلّ . فَأَوحَی اللّهُ عزّوجلّ إلَیهِ : «یَـأَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَآ أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ» ⁽³⁾، فَصَدَعَ بِأَمرِ اللّهِ تَعالی ذِکرُهُ ، فَقامَ بِوِلایَةِ عَلِیٍّ علیه السلام یَومَ غَدیرِ خُمٍّ ؛ فَنادی : الصَّلاةَ جامِعَةً ، وأمَرَ النّاسَ أن یُبَلِّغَ الشّاهِدُ الغائِبَ .وکانَتِ الفَریضَةُ تَنزِلُ بَعدَ الفَریضَةِ الاُخری ، وکانَتِ الوِلایَةُ آخِرَ الفَرائِضِ، فَأَنزَلَ اللّهُ عزّوجلّ : «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی» ⁽⁴⁾. قالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : یَقولُ اللّهُ عزّوجلّ : لا اُنزِلُ عَلَیکُم بَعدَ هذِهِ فَریضَةً ، قَد أکمَلتُ لَکُمُ الفَرائِضَ . ۵ .

۸۹۵۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام باقر علیه السلام :گروهی از یهود، اسلام آوردند، از جمله : عبداللّه بن سلام، اسد، ثعلبه، ابن یامین و ابن صوریا. آنان پیش پیامبر صلی الله علیه و آله آمدند و گفتند : ای پیامبر خدا! موسی علیه السلام یوشع بن نون را وصی نمود. وصیّ تو کیست، ای فرستاده خدا؟ و ولیّ ما پس از تو کیست؟

پس این آیه نازل شد : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که نماز می گزارند و در حال رکوع، صدقه می دهند» .

سپس [ پیامبر صلی الله علیه و آله ] فرمود : «برخیزید».

برخاستند و به مسجد آمدند. دیدند مسکینی بیرون می آید. [پیامبر صلی الله علیه و آله ] فرمود : «ای مسکین! آیا کسی به تو چیزی نداد؟».

مسکین گفت : چرا، این انگشتری را [ داد].

فرمود : «چه کسی به تو بخشید؟».

گفت : این را آن مردی که نماز می گزارد، به من بخشید.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «در چه حالتی آن را به تو بخشید؟».

گفت : در حال رکوع.

پس پیامبر صلی الله علیه و آله تکبیر گفت و اهل مسجد هم تکبیر گفتند و پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «پس از من، علی بن ابی طالب ، ولیّ شماست».

گفتند : به پروردگاریِ خدا و اسلام بودن دین و پیامبریِ محمّد و ولایت علی بن ابی طالب، خشنودیم. پس خداوند عز و جل نازل کرد : «و هر کس، خدا و پیامبر او و مؤمنان را ولیّ خود گیرد، [ بداند ]که حزب خدا، پیروز است» .۸۹۵۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام باقر علیه السلام :خدای عز و جل پیامبرش را به ولایت علی علیه السلام فرمان داد و بر او [ آیه:] «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز ]مؤمنانی که نماز می گزارند و [ در حال رکوع، ] صدقه می دهند» را نازل کرد و ولایت اولو الأمر را واجب ساخت ؛ امّا معنایش را نفهمیدند. پس خدا به محمّد صلی الله علیه و آله فرمان داد که ولایت را برایشان تفسیر کند، همان گونه که نماز و زکات و روزه و حج را تفسیر کرده بود .

چون این امر از جانب خدا رسید، پیامبر صلی الله علیه و آله دلْ تنگ شد و بیمناک شد که مسلمانان از دین خود بازگردند و او را تکذیب کنند. پس دلْ تنگی خود را نزد پروردگارش عز و جل بازگو کرد.

خداوند عز و جل به او وحی کرد : «ای پیامبر! آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده ، ابلاغ کن، که اگر نکنی، رسالتش را نگزارده ای و خداوند، تو را از [ گزند ]مردم حفظ می کند» .

پس [ محمّد صلی الله علیه و آله ] آن را با فرمان خداوند ـ که یادش بر فراز باد! ـ آشکار ساخت و در روز غدیر خم، به اعلام ولایت علی علیه السلام برخاست و ندای نماز عمومی داد و به مردم امر کرد که شاهد، به غایب برساند.

فریضه ها یکی پس از دیگری نازل می شدند و ولایت، آخرین فریضه بود. پس خدای عز و جلنازل کرد : «امروز، دینتان را برایتان به کمال رساندم و نعمتم را بر شما کامل کردم» .

خداوند عز و جل [ در این آیه] می گوید که پس از این فریضه (ولایت)، فریضه دیگری بر شما نازل نمی کنم ؛ چرا که فرائض را برایتان کامل کرده ام. .

۸۹۵۴.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام الصادق علیه السلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ ءَامَنُواْ» ـ: إنَّما یَعنی : أولی بِکُم ؛ أی أحَقُّ بِکُم ، وبِاُمورِکُم ، وأنفُسِکُم، وأموالِکُم، اللّهُ ورسولُهُ وَالَّذینَ آمَنوا ؛ یَعنی عَلِیّا وأولادَهُ الأَئِمَّةَ علیهم السلامإلی یَومِ القِیامَةِ . ⁽¹⁾۸۹۵۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الکشّافـ فی تَفسیرِ قَولِهِ تَعالی : «وَهُمْ رَ کِعُونَ» ـ: الواوُ فیهِ لِلحالِ ؛ أی یَعمَلونَ ذلِکَ فی حالِ الرُّکوعِ ؛ وهُوَ الخُشوعُ وَالإِخباتُ وَالتَّواضُعُ للّهِِ إذا صَلّوا ، وإذا زَکّوا . وقیلَ : هُوَ حالٌ مِن «یُؤْتُونَ الزَّکَوةَ» ؛ بِمَعنی : یُؤتونَها فی حالِ رُکوعِهِم فِی الصَّلاةِ .

وإنَّها نَزَلَت فی عَلِیٍّ کَرَّمَ اللّهُ وَجهَهُ ، حینَ سَأَلَهُ سائِلٌ وهُوَ راکِعٌ فی صَلاتِهِ ، فَطَرَحَ لَهُ خاتَمَهُ کَأَنَّهُ کانَ مَرِجا ⁽²⁾فی خِنصِرِهِ ، فَلَم یَتَکَلَّف لِخَلعِهِ کَثیرَ عَمَلٍ تُفسَدُ بِمِثلِهِ صَلاتُهُ .

فَإِن قُلتَ : کَیفَ صَحَّ أن یَکونَ لِعَلِیٍّ علیه السلام وَاللَّفظُ لَفظُ جَماعَةٍ ؟ !

قُلتُ : جیءَ بِهِ عَلی لَفظِ الجَمعِ ـ وإن کانَ السَّبَبُ فیهِ رَجُلاً واحِدا ؛ لِیُرَغِّبَ النّاسِ فی مِثلِ فِعلِهِ ، فَیَنالوا مِثلَ ثَوابِهِ ، ولِیُنَبِّهَ عَلی أنَّ سَجِیَّةَ المُؤمِنینَ یَجِبُ أن تَکونَ عَلی هذِهِ الغایَةِ مِنَ الحِرصِ عَلَی البِرِّ وَالإِحسانِ ، وتَفَقُّدِ الفُقَراءِ ، حَتّی إن لَزِمَهُم أمرٌ لا یَقبَلُ التَّأخیرَ وهُم فِی الصَّلاةِ لَم یُؤَخِّروهُ إلَی الفَراغِ مِنها ⁽³⁾. ⁽⁴⁾.

۸۹۵۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام صادق علیه السلامـ درباره گفته خدای متعال : «تنها ولیّ شما، خدا و پیامبر اوست و [ نیز] مؤمنانی که ...» ـ: مقصود[ از «ولیّ شما» ]، این است که خدا، پیامبر او ، و مؤمنان (یعنی : علی علیه السلام و آن فرزندانش که امام هستند)، تا روز قیامت، به شما و کارها و جان ها و دارایی هایتان اولویت دارند.۸۹۵۷.امام صادق علیه السلام :الکشّافـ در تفسیر گفته خدای متعال : «در حالی که رکوع می کنند [ صدقه می دهند]» ـ: واو، حالیّه است ؛ ⁽¹⁾یعنی : آن [ کار] را در حال رکوع انجام می دهند و آن، همان خضوع و خشوع و تواضع در برابر خداست، هنگامی که نماز می گزارند و صدقه می دهند.

نیز گفته شده : آن، قید حالت [ فقط ]برای «صدقه می دهند» است؛یعنی صدقه را در رکوع نمازشان می دهند.

این آیه درباره علی ـ که خدا چهره اش را گرامی بدارد ـ نازل شد، هنگامی که بینوایی از او درخواست کرد و او در رکوع نمازش بود. پس انگشترش را برای وی انداخت . گویی به انگشتش تنگ نبود و از این رو برای بیرون آوردنش، به کار فراوانی که مستلزم بطلان نمازش باشد، نیازمند نشد.

اگر بگویی چگونه صحیح است که این آیه درباره علی علیه السلام باشد، در حالی که لفظ آیه «و الذین آمنوا» جمع است، می گویم : با آن که سبب نزول، یک نفر است، لفظ به صورت جمع آمده تا مردم به چنین کارهایی ترغیب شوند و به پاداشی همانند آن برسند و نیز بر این نکته آگاهی داده شود که لازم است خوی مؤمنان، این گونه باشد که به نیکی و احوالپرسی با فقیران، تابدین پایه توجّه داشته باشند، تا آن جا که اگر کار لازمی برایشان پیش آمد و جای درنگ نبود، آن را به تأخیر میندازند، حتّی تا پایان یافتن نماز ⁽²⁾. .

۸۹۵۸.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :مَن تَوَلّی عَلِیّا فَقَد تَوَلّانی ، ومَن تَوَلّانی فَقَد تَوَلَّی اللّهَ عزّوجلّ . ⁽¹⁾۸۹۵۹.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :اُوصی مَن آمَنَ بی وصَدَّقَنی بِالوِلایَةِ لِعَلِیٍّ ؛ فَإِنَّهُ مَن تَوَلّاهُ تَوَلّانی ، ومَن تَوَلّانی تَوَلَّی اللّهَ . ⁽²⁾۸۹۶۰.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :اُوصی مَن آمَنَ بی وصَدَّقَنی بِوِلایَةِ عَلِیٍّ مِن بَعدی ؛ فَإِنَّ وَلاءَهُ وَلائی ، ووَلائی وَلاءُ اللّهِ . ⁽³⁾۸۹۶۱.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن آمَنَ بی وصَدَّقَنی فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّ وِلایَتَهُ وِلایَتی ، ووِلایَتی وِلایَةُ اللّهِ . ⁽⁴⁾.

۸۹۶۲.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که علی را ولیّ خود گیرد، مرا ولیّ خود گرفته و هر که مرا ولی بگیرد، خدای عز و جل را ولیّ خود گرفته است.۸۹۶۳.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که را به من ایمان آورده و مرا تصدیق کرده است، به ولایت علی سفارش می کنم، که هر کس او را ولیّ خود گیرد، مرا ولیّ خود گرفته و هر که مرا ولی بگیرد، خدا را ولیّ خود گرفته است.۸۹۵۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که را به من ایمان آورده و تصدیقم کرده است، به ولایت علی، پس از خودم سفارش می کنم، که ولایت او ولایت من و ولایت من ، ولایت خداست.۸۹۵۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر کس به من ایمان آورده و تصدیقم کرده، باید علی بن ابی طالب را ولیّ خود بگیرد، که ولایت او ولایت من و ولایت من ، ولایت خداست. .

۸۹۶۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الأمالی للطوسی عن جابر بن عبد اللّه الأنصاری :خَطَبَنَا النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ فی خُطبَتِهِ : مَن آمَنَ بی وصَدَّقَنی فَلیَتَوَلَّ عَلِیّا مِن بَعدی ؛ فَإِنَّ وِلایَتَهُ وِلایَتی ، ووِلایَتی وِلایَةُ اللّهِ ! أمرٌ عَهِدَهُ إلَیَّ رَبّی ، وأمَرَنی أن اُبَلِّغَکُموهُ ، ألا هَل بَلَّغتُ ؟ فَقالوا : نَشهَدُ أنَّکَ قَد بَلَّغتَ .

قالَ صلی الله علیه و آله : أما إنَّکُم تَقولونَ : نَشهَدُ أنَّکَ قَد بَلَّغتَ ! وإنَّ مِنکُم لَمَن یُنازِعُهُ حَقَّهُ ، ویَحمِلُ النّاسَ عَلی کَتِفِهِ ! ! ⁽¹⁾۸۹۶۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :مَن تَوَلّانی تَوَلّی عَلِیّا ، ومَن لَم یَقُل بِوَلاءِ عَلِیٍّ فَقَد جَحَدَ وِلایَتی . ومَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ؛ والَی اللّهُ مَن والاهُ ، وعادَی اللّهُ مَن عاداهُ . ⁽²⁾۸۹۶۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الخصال عن عامر بن واثلة عن الإمام علیّ علیه السلام :نَشَدتُکُم بِاللّهِ ! هَل فیکُم أحَدٌ قالَ لَهُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله کَما قالَ لی : إنَّ اللّهَ أمَرَنی بوِلایَةِ عَلِیٍّ ، فَوِلایَتُهُ وِلایَتی ، ووِلایَتی وِلایَةُ رَبّی ، عَهدٌ عَهِدَهُ إلَیَّ رَبّی ، وأمَرَنی أن اُبَلِّغَکُموهُ ، فَهَل سَمِعتُم ، قالوا : نَعَم قَد سَمِعناهُ . ⁽³⁾۸۹۶۴.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :حَربی حَربُ اللّهِ ، وسِلمی سِلمُ اللّهِ ، وطاعَتی طاعَةُ اللّهِ ، ووِلایَتی وِلایَةُ اللّهِ . ⁽⁴⁾راجع : ج ۷ ص ۵۵۲ (الولی المتصدّق فی الرکوع) . شواهد التنزیل : ج ۱ ص ۲۰۹ ـ ۲۴۵ .

.

۸۹۶۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الأمالی ، طوسیـ به نقل از جابر بن عبد اللّه انصاری ـ: پیامبر صلی الله علیه و آله برای ما خطبه خواند و در خطبه اش فرمود : «هر که به من ایمان آورده و مرا تصدیق کرده، پس از من علی را ولیّ خود گیرد، که ولایت او ولایت من و ولایت من ولایت خداست. این ، امری است که پروردگارم با من عهد کرد و به من فرمان داد که آن را به شما برسانم. هان! آیا رساندم؟».

گفتند : گواهی می دهیم که رساندی.

فرمود : «آگاه باشید که شما می گویید : گواهی می دهیم که تو رساندی ؛ [ ولی ]هستند کسانی از میان شما که با او در حقّش می ستیزند و مردم را بر او می شورانند».۸۹۶۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که مرا ولیّ خود گرفته است، علی را ولیّ خود بگیرد، که هر کس به ولایت علی اعتقاد نداشته باشد، ولایت مرا انکار کرده است. هر کس را من مولایم، علی مولای اوست. هر کس با او دوستی کند، با خدا دوستی ورزیده و هر کس با او دشمنی کند، با خدا دشمنی ورزیده است.۸۹۶۴.امام علی علیه السلام :الخصالـ به نقل از عامر بن واثله ـ: علی علیه السلام فرمود : شما را به خدا سوگند می دهم که بگویید آیا در میان شما کسی هست که پیامبر خدا در حقّ او گفته باشد ، این گونه که در حقّ من گفت : «همانا خداوند، مرا به ولایت علی فرمان داده است. پس ولایت او ولایت من و ولایت من ولایت پروردگارم است. این، عهدی است که پروردگارم به عهده من نهاد و به من فرمان داد که آن را به شما برسانم. حال ، آیا شنیدید؟».

گفتند : آری ، شنیدیم .۸۹۶۵.امام علی علیه السلام :امام علی علیه السلام :جنگ با من، جنگ با خدا و صلح با من، صلح با خداست و اطاعت از من ، اطاعت از خدا و ولایت من ، ولایت خداست.ر . ک : ج ۷ ، ص ۵۵۳ (ولیّ صدقه دهنده در رکوع است). شواهد التنزیل : ج ۱ ص ۲۰۹ ـ ۲۴۵.

.

۷ / ۲عَلِیٌّ مَولی مَن کانَ النَّبِیُّ مَولاهُ۸۹۶۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ( ـ در پاسخ به این پرسش که سخن قاطع و روشنگر درباره ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ⁽¹⁾. ۲ .

۷ / ۲ علی ، مولای هر کسی است که پیامبر ، مولای اوست

۷ / ۲علی ، مولای هر کسی است که پیامبر ، مولای اوست۸۹۷۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، علی مولای اوست ۱ .

.

۸۹۷۱.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن ۱ کُنتُ مَولاهُ فَإِنَّ عَلِیّا مَولاهُ . ⁽¹⁾۸۹۷۲.عنه علیه السلام ( ـ فی وَصفِ آلِ محمّدٍ صلی الله علیه و آله ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ مَولاهُ فَإِنَّ مَولاهُ عَلِیٌّ . ⁽²⁾۸۹۷۳.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ؛ اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ . ⁽³⁾.

۸۹۶۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، همانا علی مولای اوست.۸۹۷۰.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، همانا مولای او علی است.۸۹۷۱.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، همانا علی مولای اوست. خدایا! دوست بدار آن را که دوستش می دارد و دشمن بدار آن را که دشمنش می دارد. .

۸۹۷۲.امام علی علیه السلام ( ـ در توصیف خاندان محمّد صلی الله علیه و آله ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :مَن ⁽¹⁾کُنتُ وَلِیَّهُ فَعَلِیٌّ وَلِیُّهُ . ⁽²⁾۸۹۷۳.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ وَلِیُّهُ . ⁽³⁾۸۹۷۴.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :المعجم الکبیر عن زید بن أرقم :خَرَجَ عَلَینا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ : أ لَستُ أولی بِکُم مِن أنفُسِکُم ؟ ! قالوا : بَلی . قالَ : فَمَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . ⁽⁴⁾.

۸۹۷۵.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من ولیّ اویم، علی ولیّ اوست.۸۹۷۶.عنه علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عن دعائمِ الإسلامِ ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که من مولای اویم، علی ولیّ اوست.۸۹۷۷.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :المعجم الکبیرـ به نقل از زید بن ارقم ـ: پیامبر خدا به نزد ما آمد و فرمود : «آیا من به شما از خود شما سزاوارتر نیستم؟».

[ همه] گفتند : چرا.

فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست». .

۸۹۷۴.امام باقر علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ مَولی مَن کُنتُ مَولاهُ. ⁽¹⁾۸۹۷۵.امام صادق علیه السلام :مسند ابن حنبل عن بریدة :غَزَوتُ مَعَ عَلِیٍّ الیَمَنَ ، فَرَأَیتُ مِنهُ جَفوَةً ، فَلَمّا قَدِمتُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ذَکَرتُ عَلِیّا فَتَنَقَّصتُهُ . فَرَأَیتُ وَجهَ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَتَغَیَّرُ ؛ فَقالَ : یا بُرَیدَةُ ، أ لَستُ أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ؟ ! قُلتُ : بَلی یا رَسولَ اللّهِ . قالَ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . ⁽²⁾۸۹۷۶.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به این پرسش که پایه های اسلام چیست ـ ) فضائل الصحابة لابن حنبل عن ابن طاووس عن أبیه :لَمّا بَعَثَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله إلَی الیَمَن عَلِیّا ، خَرَجَ بُرَیدَةُ الأَسلَمِیُّ مَعَهُ ، فَعَتَبَ عَلی عَلِیٍّ فی بَعضِ الشَّیءِ . فَشَکاهُ بُرَیدَةُ إلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : مَن کُنتُ مَولاهُ فَإِنَّ عَلِیّا مَولاهُ . ⁽³⁾۸۹۷۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :خصائص أمیر المؤمنین للنسائی عن بریدة :بَعَثَنا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی سَرِیَّةٍ ، وَاستَعمَلَ عَلَینا عَلِیّا ، فَلَمّا رَجَعنا سَأَلَنا : کَیفَ رَأَیتُم صُحبَةَ صاحِبِکُم ؟ فَإِمّا شَکَوتُهُ أنَا وإمّا شَکاهُ غَیری ؟ فَرَفَعتُ رَأسی ـ وکُنتُ رَجُلاً مِکبابا ⁽⁴⁾ـ فَإِذا وَجهُ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله قَدِ احمَرَّ ، فَقالَ : مَن کُنتُ وَلِیَّهُ فَعَلِیٌّ وَلِیُّهُ . ⁽⁵⁾.

۸۹۷۸.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب ، مولای کسی است که من مولای اویم.۸۹۷۹.عنه صلی الله علیه و آله :مسند ابن حنبلـ به نقل از بُرَیده ـ: در یمن، همراه علی علیه السلام می جنگیدم که از او سختگیری ای دیدم. چون به نزد پیامبر خدا آمدم، از علی گِله کردم و بر او خُرده گرفتم. دیدم که چهره پیامبر خدا دگرگون شد و فرمود : «ای بریده! آیا من به مؤمنان، از خود آنها سزاوارتر نیستم؟».

گفتم : چرا، ای پیامبر خدا!

فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست».۸۹۸۰.الإمامُ الرِّضا علیه السلام :فضائل الصحابة ، ابن حنبلـ به نقل از ابن طاووس، از پدرش ـ: چون پیامبر خدا علی علیه السلام را به سوی یمن فرستاد، بریده اسلمی با او همراه گردید و درباره چیزی از علی علیه السلام ناراحت شد و شکایت خود را به نزد پیامبر خدا برد. پیامبر خدا فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست».۸۹۸۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :خصائص أمیر المؤمنین ، نساییـ به نقل از بریده ـ: پیامبر خدا ، ما را به جنگی روانه کرد و علی علیه السلام را به فرماندهی ما گمارد. چون بازگشتیم، از ما پرسید : «همراهیِ سرپرستتان را چگونه یافتید؟».

[ نمی دانم] من از او شکایت کردم ، یا دیگری . من مردی سر به زیر بودم. چون سرم را بالا کردم، دیدم که چهره پیامبر خدا سرخ شده است. پس فرمود : «هر که من ولیّ اویم، علی ولیّ اوست». .

۸۹۸۲.عنه صلی الله علیه و آله :مسند ابن حنبل عن بریدة :أنَّهُ مَرَّ عَلی مَجلِسٍ وهُم یَتَناوَلونَ ⁽¹⁾مِن عَلِیٍّ ، فَوَقَفَ عَلَیهِم فَقالَ : إنَّهُ قَد کانَ فی نَفسی عَلی عَلِیٍّ شَیءٌ ، وکانَ خالِدُ بنُ الوَلیدِ کَذلِکَ ، فَبَعَثَنی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی سَرِیَّةٍ عَلَیها عَلِیٌّ ، وأصَبنا سَبیا ـ قالَ : ـ فَأَخَذَ عَلِیٌّ جارِیَةً مِنَ الخُمُسِ لِنَفسِهِ . فَقالَ خالِدُ بنُ الوَلیدِ : دونَکَ . قالَ : فَلَمّا قَدِمنا عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله جَعَلتُ اُحَدِّثُهُ بِما کانَ ، ثُمَّ قُلتُ : إنَّ عَلِیّا أخَذَ جارِیَةً مِنَ الخُمُسِ ! ـ قالَ : وکُنتُ رَجُلاً مکِبابا ـ قالَ : فَرَفَعتُ رَأسی فَإِذا وَجهُ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله قَد تَغَیَّرَ ، فَقالَ : مَن کُنتُ وَلِیَّهُ فَعَلِیٌّ وَلِیُّهُ . ⁽²⁾۸۹۸۳.عنه صلی الله علیه و آله :الإمام علیّ علیه السلام :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أ لَستُ أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ؟ ! قالوا : نَعَم . قالَ : فَمَن کُنتُ وَلِیَّهُ فَهذا وَلِیُّهُ . ⁽³⁾۸۹۸۴.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :خصائص أمیر المؤمنین للنسائی عن سعد:أخَذَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله بِیَدِ عَلِیٍّ ، فَخَطَبَ ؛ فَحَمِدَ اللّهَ وأثنی عَلَیهِ ، ثُمَّ قالَ : أ لَم تَعلَموا أنّی أولی بِکُم مِن أنفُسِکُم ؟ ! قالوا : نَعَم ، صَدَقتَ یا رَسولَ اللّهِ ، ثُمَّ أخَذَ بِیَدِ عَلِیٍّ فَرَفَعَها ، فَقالَ : مَن کُنتُ وَلِیَّهُ فَهذا وَلِیُّهُ ، وإنَّ اللّهَ لَیُوالی مَن والاهُ ، ویُعادی مَن عاداهُ . ⁽⁴⁾.

۸۹۷۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :مسند ابن حنبلـ به نقل از بریده ـ: او به محفلی برخورد که از علی بدگویی می کردند. وی نزد آنان ایستاد و گفت : من از علی علیه السلام چیزی در دل داشتم و خالد بن ولید نیز چنین بود . پیامبر خدا ، مرا در میان گروهی به فرماندهی علی علیه السلام ، به جنگ فرستاد و اسیرانی گرفتیم. علی علیه السلام ، کنیزی از سهم خمس، برای خود برداشت. خالد بن ولید [ به من ]گفت : [ این را به خاطر ]داشته باش .

چون به نزد پیامبر صلی الله علیه و آله بازگشتیم ، من به بازگو کردن ماجرا پرداختم و گفتم : علی کنیزی از خمس را برگرفت. من مردی سر به زیر بودم. چون سرم را بالا کردم، دیدم که چهره پیامبر خدا دگرگون شد و فرمود : «هر که من ولیّ اویم، علی ولیّ اوست».۸۹۷۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :پیامبر خدا فرمود : «آیا من از مؤمنان به خود آنها سزاوارتر نیستم؟».

گفتند : چرا.

فرمود : «پس هر که من ولیّ اویم، این، ولیّ اوست» ⁽¹⁾.۸۹۸۰.امام رضا علیه السلام :خصائص أمیر المؤمنین ، نساییـ به نقل از سعد ـ: پیامبر خدا دست علی علیه السلام را گرفت و خطبه خواند و پس از حمد و ثنای الهی فرمود : «آیا ندانستید که من از شما به شما سزاوارترم؟».

گفتند : چرا ؛ درست می گویی ، ای پیامبر خدا!

سپس دست علی علیه السلام را گرفت و بالا برد و فرمود : «هر که من ولیّ اویم، این، ولیّ اوست و خداوند، دوست می دارد کسی را که دوستش بدارد و دشمن می دارد کسی را که دشمنش بدارد». .

۸۹۸۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :السنّة لابن أبی عاصم عن البَراء :قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ : هذا مَولی مَن أنَا مَولاهُ . أو : وَلِیُّ مَن أنَا موَلاهُ . ⁽¹⁾۸۹۸۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ مَولی مَن أنَا مَولاهُ ، وأنَا مَولی کُلِّ مُسلِمٍ ومُسلِمَةٍ . ⁽²⁾۸۹۸۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام علیّ علیه السلام :أنَا الَّذی قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فِیَّ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . ⁽³⁾۸۹۸۴.امام علی علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلامـ لِأَبی حَمزَةَ ـ: إنَّ عَلِیّا آیَةٌ لِمُحَمَّدٍ ، وإنَّ مُحَمَّدا یَدعو إلی وِلایَةِ عَلِیٍّ ؛ أ ما بَلَغَکَ قَولُ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ، اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ ! ! فَوالَی اللّهُ مَن والاهُ وعادَی ⁽⁴⁾اللّهُ مَن عاداهُ . ⁽⁵⁾۸۹۸۵.عنه علیه السلام :عنه علیه السلام :تَقَدَّمَ إلی عُمَرَ بنِ الخَطّابِ رَجُلانِ یَختَصِمانِ ، وعَلِیٌّ علیه السلام جالِسٌ إلی جانِبِهِ ، فَقالَ لَهُ : اِقضِ بَینَهُما یا أبَا الحَسَنِ ! فَقالَ أحَدُ الخَصمَینِ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، یَقضی هذا بَینَنا وأنتَ قاعِدٌ ! ! قالَ : وَیحَکَ أ تَدری مَن هذا ؟ ! هذا مَولایَ ومَولی کُلِّ مُسلِمٍ ، فَمَن لَم یَکُن هذا مَولاهُ فَلَیسَ بِمُسلِمٍ ! ! ⁽⁶⁾۸۹۸۶.عنه علیه السلام :المناقب للخوارزمی عن یعقوب بن إسحاق بن أبی إسرائیل :نازَعَ عُمَرَ بنَ الخَطّابِ رَجُلٌ فی مَسأَلَةٍ ، فَقالَ لَهُ عُمَرُ : بَینی وبَینَکَ هذَا الجالِسُ ـ وأومَأَ إلی عَلِیٍّ علیه السلام ـ . فَقالَ الرَّجُلُ : أ هذَا الهَنُّ ⁽⁷⁾! ! فَنَهَضَ عُمَرُ عَن مَجلِسِهِ ، فَأَخَذَ بِاُذُنَیهِ حَتّی أشالَهُ مِن الأَرضِ ، وقالَ : ویَلَکَ ، أ تَدری مَن صَغَّرتَ ! مَولایَ ومَولی کُلِّ مُسلِمٍ ! ! ⁽⁸⁾.

۸۹۸۷.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :السنّة ، ابن ابی عاصمـ به نقل از براء ـ: پیامبر خدا به علی علیه السلام فرمود : «این، مولای کسی است که من مولای اویم» یا گفت : «ولیّ کسی است که من مولای اویم».۸۹۸۸.عنه علیه السلام ( ـ لَمّا أجابَ عن مَسائلِ رَجُلٍ شامِیٍّ و قالَ ال ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: او مولای کسی است که من مولای اویم و من، مولای هر مرد و زن مسلمانم.۸۹۸۵.امام علی علیه السلام :امام علی علیه السلام :من آنم که پیامبر خدا درباره ام فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست».۸۹۸۶.امام علی علیه السلام :امام باقر علیه السلامـ خطاب به ابو حمزه ـ: همانا علی علیه السلام آیت محمّد صلی الله علیه و آله است و محمّد صلی الله علیه و آله ، به ولایت علی علیه السلام دعوت کرد. آیا به تو نرسیده است که پیامبر خدا گفت : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا! هر که او را دوست می دارد، دوست بدار و هر که دشمنش می دارد، دشمن بدار!»؟ پس، خدا دوستدار کسی است که او را دوست بدارد و دشمن کسی است که او را دشمن بدارد.۸۹۸۷.امام صادق علیه السلام :امام باقر علیه السلام :دو مرد را که با هم اختلاف داشتند، به نزد عمر آوردند ؛ علی علیه السلام هم در کنار او نشسته بود. عمر به علی علیه السلام گفت : «ای ابو الحسن! میان این دو داوری کن». یکی از طرفین دعوا [ به عمر ]گفت : ای امیر مؤمنان! تو نشسته باشی و این، میان ما داوری کند؟!

عمر گفت : «وای بر تو! می دانی او کیست؟ او ، مولای من و مولای هر مسلمان است. هر که او مولایش نباشد، مسلمان نیست».۸۹۸۸.امام صادق علیه السلام ( ـ هنگامی که به سؤالات مرد شامی پاسخ داد و آن مرد ) المناقب ، خوارزمیـ به نقل از یعقوب بن اسحاق بن ابی اسرائیل ـ:مردی بر سر مسئله ای با عمر، اختلاف پیدا کرد. عمر به او گفت : «میان من و تو، این [ شخصی] که نشسته است، [ داور ]باشد» و به علی علیه السلام اشاره کرد.

مرد گفت : همین را می گویی؟!

ناگاه ، عمر از جایش برخاست و گوش های او را گرفت و از زمین بلندش کرد و گفت : وای بر تو! می دانی چه کسی را دست کم گرفتی؟ مولای من و مولای هر مسلمان را. .

۸۹۸۹.عنه علیه السلام :الریاض النضرة عن عمر :عَلِیٌّ مَولی مَن کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله مَولاهُ . ⁽¹⁾۸۹۹۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام ( ـ لَمّا نَظَرَ إلی رایاتِ معاویةَ و أهلِ الشامِ ـ ) تاریخ دمشق عن سالم بن أبی الجعد :قیلَ لِعُمَرَ : إنَّکَ تَصنَعُ بِعَلِیٍّ شَیئا لا تَصنَعُهُ بِأَحَدٍ مِن أصحابِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ! قالَ : إنَّهُ مَولایَ . ⁽²⁾۸۹۹۱.عنه علیه السلام ( ـ أیضا ـ ) تاریخ دمشق عن أبی فاختة :أقبَلَ عَلِیٌّ وعُمَرُ جالِسٌ فی مَجلِسِهِ ، فَلَمّا رَآهُ عُمَرُ تَضَعضَعَ وتَواضَعَ ، وتَوَسَّعَ لَهُ فِی المَجلِسِ . فَلَمّا قامَ عَلِیٌّ قالَ بَعضُ القَومِ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، إنَّکَ تَصنَعُ بِعَلِیٍّ صَنیعا ما تَصنَعُهُ بِأَحَدٍ مِن أصحابِ مُحَمَّدٍ ! ! قالَ عُمَرُ : وما رَأَیتَنی أصنَعُ بِهِ ؟ ! قالَ : رَأَیتُکَ کُلَّما رَأَیتَهُ تَضَعضَعتَ وتَواضَعتَ وأوسَعتَ حَتّی یَجلِسَ ! ! قالَ : وما یَمنَعُنی ! وَاللّهِ إنَّهُ لَمَولایَ ومَولی کُلِّ مَؤمِنٍ ! ! ⁽³⁾۸۹۸۹.امام صادق علیه السلام :وقعة صفّین :قالَ عَمّارُ بن یاسرٍ لِعَمرِو بنِ العاصِ فیحَربِ صِفّینَ ـ : أمَرَنی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله أن اُقاتِلَ النّاکِثینَ ، وقَد فَعَلتُ ! وأمَرَنی أن اُقاتِلَ القاسِطینَ ، فَأَنتُم هُم ! ! وأمَّا المارِقونَ فَما أدری اُدرِکُهُم أم لا .

أیُّهَا الأَبتَرُ ، أ لَستَ تَعلَمُ أنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله قالَ لِعَلِیٍّ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ، اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ ! ! وأنَا مَولَی اللّهِ ورَسولِهِ وعَلِیٍّ بَعدَهُ ، ولَیسَ لَکَ مَولیً .

قالَ لَهُ عَمرٌو : لِمَ تَشتُمُنی یا أبَا الیَقظانِ ولَستُ أشتُمُکَ ؟ ! قالَ عَمّارٌ : وبِمَ تَشتُمُنی ؟ ! أ تَستَطیعُ أن تَقولَ : إنّی عَصَیتُ اللّهَ ورَسولَهُ یَوما قَطُّ ؟ ! قالَ لَهُ عَمرٌو : إنَّ فیکَ لَمَسَبّاتٍ سِوی ذلِکَ . فَقالَ عَمّارٌ : إنَّ الکَریمَ مَن أکرَمَهُ اللّهُ ؛ کُنتُ وَضیعا فَرَفَعَنِی اللّهُ ، ومَملوکا فَأَعتَقَنِی اللّهُ . ⁽⁴⁾.

۸۹۹۰.امام علی علیه السلام ( ـ به هنگام دیدن پرچمهای معاویه و سپاه شام ـ ) الریاض النضرةـ به نقل از عمر ـ: علی، مولای کسی است که پیامبر خدا مولای اوست.۸۹۹۱.امام علی علیه السلام ( ـ درباره معاویه و دار و دسته او ـ ) تاریخ دمشقـ به نقل از سالم بن ابی جعد ـ: به عمر گفته شد : تو با علی علیه السلام به گونه ای رفتار می کنی که با هیچ یک از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله چنین رفتاری نمی کنی!

گفت : او مولای من است.۸۹۹۲.عنه علیه السلام ( ـ مِن کتابٍ لَهُ إلی معاویةَ ـ ) تاریخ دمشقـ به نقل از ابو فاخته ـ: علی علیه السلام می آمد و عمر در جای خویش نشسته بود. چون عمر او را دید، خُردی و فروتنی نشان داد و برایش جا باز کرد.

چون علی علیه السلام برخاست [ و رفت]، یکی از میان جمع گفت : ای امیر مؤمنان! تو با علی علیه السلام رفتاری داری که با هیچ یک از اصحاب محمّد صلی الله علیه و آله نداری!

عمر گفت : چه رفتاری را دیده ای که با او دارم؟

گفت : دیده ام که هر گاه او را می بینی، برایش اظهار خُردی و فروتنی کرده، در مجلس، جایش می دهی.

عمر گفت : چه چیزْ مرا [ از فروتنی] بازدارد؟ به خدا سوگند، او مولای من و مولای هر مؤمن است. ⁽¹⁾۸۹۹۳.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :وقعة صفّین :در جنگ صفّین ، عمّار بن یاسر به عمرو بن عاص گفت : پیامبر خدا به من فرمان داد که با ناکثان (پیمان شکنان) بجنگم، که جنگیده ام ؛ و به من فرمان داد که با قاسطان (متجاوزان) بجنگم، که شما همان هایید ؛ امّا مارقان (خوارج) را ، نمی دانم که به آنان می رسم یا نه.

ای اَبتر (نسلْ بُریده) ! ⁽²⁾آیا نمی دانی که پیامبر خدا به علی علیه السلام فرمود : «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا! هر که او را دوست می دارد، دوست و هر که دشمنش می دارد، دشمن بدار!»؟ من دوستدار خدا و پیامبر او و پس از او دوستدار علی هستم، در حالی که تو مولایی نداری.

عمرو به او گفت : ای ابو یقظان! چرا به من دشنام می دهی؟ من که به تو دشنام ندادم.

عمّار گفت : چه دشنامی می توانی به من بدهی؟! آیا می توانی بگویی که حتّی یک روز، خدا و پیامبرش را نافرمانی کرده ام؟!

عمرو به او گفت : بجز آن، در تو چیزهای دیگری هم هست که جای دشنام دارد.

عمّار گفت : کریم، آن است که خدا کرامتش بخشیده باشد. من، فرودست بودم، خدا فرادستم بُرد ؛ بَرده بودم، خدا آزادم ساخت. .

۸۹۹۴.عنه علیه السلام :مسند ابن حنبل عن ریاح بن الحارث :جاءَ رَهطٌ إلی عَلِیٍّ بِالرُّحبَةِ ، فَقالوا : السَّلامُ عَلَیکَ یا مَولانا . قالَ : کَیفَ أکونُ مَولاکُم وأنتُم قَومٌ عَرَبٌ ؟ ! قالوا : سَمِعنا رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَومَ غدَیرِ خُمٍّ یَقولُ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَإِنَّ هذا مَولاهُ .

قالَ رِیاحٌ : فَلَمّا مَضَوا ، تَبِعتُهُم ، فَسَأَلتُ مَن هؤُلاءِ ؟ قالوا : نَفَرٌ مِنَ الأَنصارِ ، فیهِم أبو أیّوبَ الأَنصارِیُّ . ⁽¹⁾۸۹۹۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :المعجم الکبیر عن ریاح بن الحارث :کُنّا قُعودا مَعَ عَلِیٍّ علیه السلام ، فَجاءَ رَکبٌ مِنَ الأَنصارِ ⁽²⁾عَلَیهِمُ العَمائِمُ ، فَقالوا : السَّلامُ عَلَیکَ یا مَولانا . فَقالَ عَلِیٌّ علیه السلام : أنَا مَولاکُم وأنتُم قَومٌ عَرَبٌ ! !

قالوا : نَعَم ؛ سَمِعنَا النَّبِیَّ یَقولُ : مَن کُنتُ مَولاهُ ، فَعَلِیٌّ مَولاهُ ، اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ . وهذا أبو أیّوبَ فینا ، فَحَسَرَ ⁽³⁾أبو أیّوبَ العِمامَةَ عَن وَجهِهِ ، قالَ : سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ ، اللّهُمَّ والِ مَن والاهُ وعادِ مَن عاداهُ . ⁽⁴⁾.

۸۹۹۶.کنز العمّال عَن سهلِ بنِ سعدٍ :مسند ابن حنبلـ به نقل از ریاح بن حارث ـ: گروهی در رُحْبه ⁽¹⁾نزد علی علیه السلام آمدند و گفتند : سلام بر تو ، ای مولای ما! او گفت : «من چگونه مولای شما باشم، حالْ آن که شما عرب هستید؟». ⁽²⁾گفتند : شنیدیم که پیامبر خدا در روز غدیر خم می گوید : «هر که من مولای اویم، همانا این، مولای اوست».

چون رفتند، در پی آنها رفتم و پرسیدم که چه کسانی هستند. گفتند : گروهی از انصار بودند که ابو ایّوب انصاری هم در میان آنان بود.۸۹۹۲.امام علی علیه السلام ( ـ در نامه ای به معاویه ـ ) المعجم الکبیرـ به نقل از ریاح بن حارث ـ: با علی علیه السلام نشسته بودیم که دسته ای از انصار، سوار بر اسب و دستار بر سر، آمدند و گفتند : سلام بر تو ، ای مولای ما! علی گفت : «من مولایتان باشم، با آن که شما عرب هستید؟».

گفتند : آری ؛ شنیدیم پیامبر صلی الله علیه و آله می گوید : «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! هر که او را دوست می دارد، دوست و هر که را دشمنش می دارد، دشمن بدار!» و این ابو ایّوب است در میان ما.

پس ابو ایّوب، دستار را از چهره اش کنار زد و گفت : شنیدم که پیامبر خدا می گوید : «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا! هر که را دوستش می دارد، دوست بدار و هر که را دشمنش می دارد، دشمن بدار!». .

۸۹۹۳.امام علی علیه السلام :المصنّف لابن أبی شیبة عن رباح بن الحارث :بَینا عَلِیٌّ جالِسٌ ⁽¹⁾فِی الرَّحبَةِ ، إذ جاءَ رَجُلٌ عَلَیهِ أثَرُ السَّفَرِ ، فَقالَ : السَّلامُ عَلَیکَ یا مَولایَ . فَقالَ : مَن هذا ؟ فَقالوا : هذا أبو أیّوبَ الأَنصارِیُّ . فَقالَ : إنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . ⁽²⁾۸۹۹۴.امام علی علیه السلام :اُسد الغابة عن زرّ بن حبیش :خَرَجَ عَلِیٌّ مِنَ القَصرِ ، فَاستَقبَلَهُ رُکبانٌ مُتَقَلِّدُو السُّیوفِ ، فَقالوا : السَّلامُ عَلَیکَ یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، السَّلامُ عَلَیکَ یا مَولانا ورَحمَةُ اللّهِ وبَرَکاتُهُ . فَقالَ عَلِیٌّ : مَن هاهُنا مِن أصحابِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ؟ فَقامَ اثنا عَشَرَ ، مِنهُم : قَیسُ بنُ ثابِتِ بنِ شَمّاسٍ ، وهاشِمُ بنُ عُتبَةَ ، وحَبیبُ بنُ بُدَیلِ بنِ وَرقاءَ ، فَشَهِدوا أنَّهُم سَمِعُوا النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله یَقولُ : مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیٌّ مَولاهُ . ⁽³⁾.

۸۹۹۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :المصنّف ، ابن ابی شیبهـ به نقل از رباح بن حارث ـ: هنگامی که علی علیه السلام در رَحبه (حیاط دارالإماره) نشسته بود، مردی که گرد سفر بر او هویدا بود ، آمد و گفت : سلام بر تو ، ای مولای من!

فرمود : «این کیست؟».

گفتند : این ابو ایّوب انصاری است.

[ ابو ایّوب] گفت : شنیدم پیامبر خدا می فرماید : «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست».۸۹۹۶.کنز العمّال به نقل از سهل بن سعد :اُسد الغابةـ به نقل از زرّ بن حُبَیش ـ: علی علیه السلام از دار الحکومه بیرون آمد. دسته ای اسب سوارِ شمشیر حمایل کرده، به نزد او آمدند و گفتند : سلام بر تو ، ای امیر مؤمنان! سلام بر تو و رحمت و برکات خدا [ بر تو] ، ای مولای ما!

علی علیه السلام فرمود : «از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله ، چه کسی این جاست؟».

دوازده تن برخاستند، از جمله : قیس بن ثابت بن شماس، هاشم بن عتبه و حبیب بن بدیل بن ورقا ، و شهادت دادند که شنیده اند پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمود : «هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست». .

۷ / ۳عَلِیٌّ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدَ النَّبِیِّ۸۹۹۷.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به این سؤال که معنای این جمله علی علیه ) رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وَلِیّی فی کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽¹⁾۸۹۹۸.امام علی علیه السلام ( ـ در خطبه ای که طیّ آن به فتنه و فساد و خون ریزیه ) عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽²⁾۸۹۹۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽³⁾۹۰۰۰.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مِنّی ، وأنَا مِنهُ ، وهُوَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽⁴⁾۹۰۰۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :إنَّ عَلِیّا وَلِیُّکُم بَعدی . ⁽⁵⁾۹۰۰۲.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ وَلِیُّکُم مِن بَعدی. ⁽⁶⁾.

۷ / ۳ پس از پیامبر، علی ولیّ هر مؤمن است

۷ / ۳پس از پیامبر، علی ولیّ هر مؤمن است۸۹۹۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: پس از من، تو ولیّ من در میان همه مؤمنانی.۹۰۰۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: پس از من، تو ولیّ هر مؤمنی.۹۰۰۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پس از من، علی ، ولیّ هر مؤمن است.۹۰۰۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی از من است و من از اویم و پس از من، او ولیّ هر مؤمن است.۹۰۰۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ( ـ در پاسخ به این سؤال که برترین اسلام چیست ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :همانا پس از من، علی ولیّ شماست.۹۰۰۴.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: پس از من، او ولیّ شماست.

.

۹۰۰۵.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ فی عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هذا وَلِیُّکُم بَعدی إذا کانَت فِتنَةٌ . ⁽¹⁾۹۰۰۶.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنتَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی ومُؤمِنَةٍ . ⁽²⁾۹۰۰۷.عنه علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ مَولی کُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ ، وهُوَ وَلِیُّکُم بَعدی . ⁽³⁾۹۰۰۵.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :أیُّهَا النّاسُ ، لا تَسُبّوا عَلِیّا ولا تَحسُدوهُ ؛ فَإِنَّهُ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ بَعدی . ⁽⁴⁾۹۰۰۶.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: سَأَلتُ اللّهَ فیکَ خَمسا ، فَأَعطانی أربَعا ، ومَنَعَنی واحِدَةً ؛ سَأَلتُهُ فَأَعطانی فیکَ : أنَّکَ أوَّلُ مَن تَنشَقُّ الأَرضُ عَنهُ یَومَ القِیامَةِ ، وأنتَ مَعی ، مَعَکَ لِواءُ الحمَدِ وأنتَ تَحمِلُهُ ، وأعطانی أنَّکَ وَلِیُّ المُؤمِنینَ مِن بَعدی . ⁽⁵⁾۹۰۰۷.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ، أنتَ وَلِیُّ النّاسِ بَعدی ؛ فَمَن أطاعَکَ فَقَد أطاعَنی ، ومَن عَصاکَ فَقَد عَصانی . ⁽⁶⁾۹۰۰۸.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :مسند ابن حنبل عن بریدة :بَعَثَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله بَعثَینِ ⁽⁷⁾إلَی الیَمَنِ ؛ عَلی أحَدِهِما عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، وعَلَی الآخَرِ خالِدُ بنُ الوَلیدِ ، فَقالَ : إذَا التَقَیتُم فَعَلِیٌّ عَلَی النّاسِ ، وإنِ افتَرَقتُما فَکُلُّ واحِدٍ مِنکُما عَلی جُندِهِ .

قالَ : فَلَقینا بَنی زَیدٍ مِن أهلِ الیَمَنِ ، فَاقتَتَلنا ، فَظَهَرَ المُسلِمونَ عَلَی المُشرِکینَ ؛ فَقَتَلنَا المُقاتِلَةَ ، وسَبَینَا الذُّرِّیَّةَ . فَاصطَفی عَلِیٌّ امرَأَةً مِنَ السَّبیِ لِنَفسِهِ .

قالَ بُرَیدَةُ : فَکَتَبَ مَعی ⁽⁸⁾خالِدُ بنُ الوَلیدِ إلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله یُخبِرُهُ بِذلِکَ ، فَلَمّا أتَیتُ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله دَفَعتُ الکِتابَ ، فَقُرِئَ عَلَیهِ ، فَرَأَیتُ الغَضَبَ فی وَجهِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، هذا مَکانُ العائِذِ ، بَعَثتَنی مَعَ رَجُلٍ وأمَرتَنی أن اُطیعَهُ ، فَفَعَلتُ ما اُرسِلتُ بِهِ ! ! فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : لا تَقَع فی عَلِیٍّ ؛ فَإِنَّهُ مِنّی وأنَا مِنهُ ، وهُوَ وَلِیُّکُم بَعدی ، وإنَّهُ مِنّی ، وأنَا مِنهُ ، وهُوَ وَلِیُّکُم بَعدی . ⁽⁹⁾.

۹۰۰۹.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ درباره علی علیه السلام ـ: پس از من ، چون فتنه درافتد ، این، ولیّ شماست.۹۰۱۰.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: پس از من، تو ولیّ هر مرد و زن با ایمانی.۹۰۰۸.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی بن ابی طالب، مولای هر مرد و زن با ایمان است و پس از من، او ولیّ شماست.۹۰۰۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! علی را دشنام مدهید و بر او حسد مبرید، که او پس از من، ولیّ هر مرد و زن با ایمان است.۹۰۱۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: از خدا پنج چیز برای تو خواستم که چهار چیز را بخشید و یکی را دریغ کرد. از او خواستم و به من عطا کرد که تو نخستین کسی باشی که روز قیامت ، زمین برایش می شکافد [ و برمی خیزد]. تو با منی و پرچم حمد، با توست و تو آن را حمل می کنی. نیز به من عطا کرد که پس از من، تو ولیّ مؤمنان باشی . ⁽¹⁾۹۰۱۱.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! پس از من، تو ولیّ مردم هستی. هر کس از تو اطاعت کند، مرا اطاعت کرده و هر کس از تو سرپیچی کند، از من سرپیچی کرده است.۹۰۱۲.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :مسند ابن حنبلـ به نقل از بریده ـ: پیامبر خدا دو لشکر، یکی به فرماندهی علی بن ابی طالب علیه السلام و دیگری به فرماندهی خالد بن ولید، به سوی یمن روانه کرد و فرمود : «چون به هم برخوردید، علی فرمانده همه باشد و اگر جدا ماندید، هر یک از شما فرمانده لشکر خود باشد».

ما با قبیله بنی زید، از اهالی یمن، روبه رو شدیم و جنگیدیم. مسلمانان بر مشرکان چیره شدند. جنگجویان را کشتیم و خانواده هایشان را اسیر کردیم. علی علیه السلام زنی را از میان اسیران برای خود برگزید. خالد بن ولید، گزارش این کار علی علیه السلام را نوشت و به وسیله من برای پیامبر صلی الله علیه و آله فرستاد.

چون به نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمدم، نامه را دادم . چون بر او خوانده شد، خشم را در چهره اش دیدم و گفتم : ای پیامبر خدا! من [ از این جسارت] به تو پناه می برم. مرا همراه کسی روانه کردی و به من فرمان دادی اطاعتش کنم. من هم پیغام او را آورده ام.

پیامبر خدا فرمود : «بر علی خرده مگیر، که او از من است و من از اویم و پس از من، او ولیّ شماست. او از من است و من از اویم و پس از من، او ولیّ شماست». .

۹۰۱۳.الإمامُ الحسینُ علیه السلام :سنن الترمذی عن عمران بن حصین :بَعَثَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله جَیشا ، وَاستَعمَلَ عَلَیهِم عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ، فَمَضی فِی السَّرِیَّةِ ، فَأَصابَ جارِیَةً ، فَأَنکَروا عَلَیهِ .

وتَعاقَدَ أربَعَةٌ مِن أصحابِ رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ؛ فَقالوا : إذا لَقینا رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله أخبَرناهُ بِما صَنَعَ عَلِیٌّ . وکانَ المُسلِمونَ إذا رَجَعوا مِنَ السَّفَرِ بَدَؤوا بِرَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فَسَلَّموا عَلَیهِ ، ثُمَّ انصَرَفوا إلی رِحالِهِم .

فَلَمّا قَدِمَتِ السَّرِیَّةِ سَلَّموا عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ، فَقامَ أحَدُ الأَربَعَةِ فَقالَ : یا رَسولَ اللّهِ ، أ لَم تَرَ إلی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ صَنَعَ کَذا وکَذا ! ! فَأَعرَضَ عَنهُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله . ثُمَّ قامَ الثّانی ، فَقالَ مِثلَ مَقالَتِهِ ، فَأَعرَضَ عَنهُ . ثُمَّ قامَ الثّالِثُ ، فَقالَ مِثلَ مَقالَتِهِ ، فَأَعرَضَ عَنهُ . ثُمَّ قامَ الرّابِعُ ، فَقالَ مِثلَ ما قالوا . فَأَقبَلَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله وَالغَضَبُ یُعرَفُ فی وَجهِهِ ، فَقالَ : ما تُریدونَ مِن عَلِیٍّ ؟ ! ما تُریدونَ مِن عَلِیٍّ ؟ ! ما تُریدونَ مِن عَلِیٍّ ؟! إنَّ عَلِیّا مِنّی ، وأنَا مِنهُ ، وهُوَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنٍ بَعدی . ⁽¹⁾.

۹۰۱۴.الخصالُ عَن إسماعیلَ بن أبی زیادٍ عَن أبی عبد اللسنن الترمذیـ به نقل از عمران بن حُصَین ـ: پیامبر خدا لشکری را روانه کرد و علی بن ابی طالب علیه السلام را بر آن گمارد. او جنگ را به پایان برد و کنیزی را [ از میان اسیران ]برگرفت. برخی بر او خرده گرفتند. نیز چهار تن از اصحاب پیامبر خدا با هم پیمان بستند و گفتند : چون پیامبر خدا را ببینیم، او را از کار علی، باخبر می کنیم.

رسم این بود که مسلمانان ، چون از سفر باز می گشتند، ابتدا نزد پیامبر خدا می رفتند و بر او سلام می دادند و سپس، به منزل های خود باز می گشتند. همین که لشکریان آمدند، بر پیامبر خدا سلام دادند ، یکی از آن چهار تن برخاست و گفت : ای پیامبر خدا! آیا می دانی که علی بن ابی طالب چنین و چنان کرد؟

پیامبر خدا از او روی گرداند.

سپس دومی برخاست و مانند گفته پیشین گفت. پیامبر صلی الله علیه و آله [ از او نیز] روی گرداند. سومی برخاست و همان را گفت. پیامبر صلی الله علیه و آله ، باز هم روی گرداند. سپس چهارمی برخاست و مانند آنها سخن گفت. پس پیامبر خدا ـ در حالی که خشم در چهره اش هویدا بود ـ فرمود : «از علی چه می خواهید؟! از علی چه می خواهید؟! از علی چه می خواهید؟! همانا علی از من است و من از علی ام و پس از من، او ولیّ هر مؤمن است» ⁽¹⁾. .

۹۰۱۵.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :تاریخ دمشق عن وهب بن حمزة:سافَرتُ مَعَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ مِنَ المَدینَةِ إلی مَکَّةَ ، فَرَأَیتُ مِنهُ جَفوَةً ، فَقُلتُ : لَئِن رَجَعتُ فَلَقیتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله لَأَنالَنَّ مِنهُ . قالَ : فَرَجَعتُ ، فَلَقیتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَذَکَرتُ عَلِیّا فَنِلتُ مِنهُ . فَقالَ لی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : لا تَقولَنَّ هذا لِعَلِیٍّ ؛ فَإِنَّ عَلِیّا وَلِیُّکُم بَعدی . ⁽¹⁾۹۰۱۶.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :شرح الأخبار عن البراء بن عازب :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله أقامَ عَلِیّا علیه السلام لِلنّاسَ ، وقالَ : هذا وَلِیُّکُم مِن بَعدی . ⁽²⁾۹۰۱۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصفِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ: هُوَ وَلِیُّکُم بَعدَ اللّهِ ورَسولِهِ . ⁽³⁾راجع : ج ۱۲ ص ۳۲۰ (سخط النبیّ علی من أبغضه) .

.

۹۰۱۳.امام حسین علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از وَهْب بن حمزه ـ: با علی بن ابی طالب علیه السلام از مدینه به مکّه سفر کردم. از او سختگیری ای دیدم و [ با خود] گفتم : اگر باز گردم و پیامبر خدا را ببینم، از علی علیه السلام گلایه می کنم چون بازگشتم و پیامبر خدا را دیدم، از علی علیه السلام گله کردم. پیامبر خدا به من فرمود: «این را درباره علی مگو، که همانا علی، پس از من، ولیّ شماست».۹۰۱۴.الخصال به نقل از اسماعیل بن ابی زیاد، از امام صادشرح الأخبارـ به نقل از بَراء بن عازب ـ: پیامبر خدا ، علی علیه السلام را در میان مردم بلند کرد و گفت : «پس از من ، این، ولیّ شماست».۹۰۱۵.امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در توصیف علی علیه السلام ـ: پس از خدا و پیامبرش، او ولیّ شماست.ر . ک : ج ۱۲ ، ص ۳۲۱ (خشم گرفتن پیامبر بر دشمنان علی) .

.

۷ / ۴عَلِیٌّ أولی بُکُلِّ مُؤمِنٍ بَعدَ النَّبِیِّ۹۰۱۹.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :أنَا أولی بُکُلِّ مُؤمِنٍ مِن نَفسِهِ ، وعَلِیٌّ أولی بِهِ مِن بَعدی . ⁽¹⁾۹۰۲۰.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :أنَا أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ، ثُمَّ أخی عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم . ⁽²⁾۹۰۲۱.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آلهـ لِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: أنَا أولی بِالمُؤمِنینَ مِنهُم بِأَنفُسِهِم ، ثُمَّ أنتَ ـ یا عَلِیُّ ـ أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم . ⁽³⁾۹۰۲۲.عنه صلی الله علیه و آله :الاحتجاج عن عبد اللّه بن جعفر بن أبی طالب :سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : أنَا أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ، فَمَن کُنتُ أولی بِهِ مِن نَفسِهِ فَأَنتَ ـ یا أخی ـ أولی بِهِ مِن نَفسِهِ ـ وعَلِیٌّ بَینَ یَدَیهِ ـ . ⁽⁴⁾۹۰۲۳.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :شرح الأخبار عن عبد اللّه بن المسحر :إنَّ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله قالَ : عَلِیٌّ أولَی المُؤمِنینَ بِالمُؤمِنینَ بَعدی . ⁽⁵⁾۹۰۱۷.بحار الأنوار ( ـ به نقل از کتاب الغایات ـ ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :أیُّهَا النّاسُ ، أنَا أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ؛ لَیسَ لَهُم مَعی أمرٌ . وعَلِیٌّ مِن بَعدی أولی بِالمُؤمِنینَ مِن أنفُسِهِم ؛ لَیسَ لَهُم مَعَهُ أمرٌ . ⁽⁶⁾.

۷ / ۴ پس از پیامبر، علی بر هر مؤمنی اولویت دارد

۷ / ۴پس از پیامبر، علی بر هر مؤمنی اولویت دارد۹۰۲۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من به هر مؤمنی از خود او سزاوارترم و پس از من، علی به او سزاوارتر است.۹۰۲۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من به مؤمنان از خود آنها سزاوارترم. سپس برادرم علی بن ابی طالب ، به مؤمنان ، از خود آنان سزاوارتر است.۹۰۲۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ خطاب به علی علیه السلام ـ: من به مؤمنان از خود آنها سزاوارترم. سپس تو ـ ای علی ـ به مؤمنان ، از خود آنها سزاوارتری.۹۰۲۳.امام علی علیه السلام :الاحتجاجـ به نقل از عبد اللّه بن جعفر بن ابی طالب ـ: شنیدم که پیامبر خدا می فرماید : «من به مؤمنان از خود آنها سزاوارترم. پس هر که من به او از خودش سزاوارترم، تو ـ ای برادرم ـ به او از خود او سزاوارتری»، در حالی که علی علیه السلام جلویش بود.۹۰۲۴.عنه علیه السلام :شرح الأخبارـ به نقل از عبد اللّه بن مسحر ـ: پیامبر خدا فرمود : «پس از من، علی سزاوارترین مؤمن به مؤمنان است».۹۰۲۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای مردم! من به مؤمنان از خود آنها سزاوارترم. با [ حضور ]من، برای آنان اختیاری نیست ، و پس از من، علی به مؤمنان از خود آنها سزاوارتر است و با [ حضور] او، برای آنها اختیاری نیست.

.

۹۰۲۶.الإمامُ الباقرُ علیه السلام ( ـ فی قولِ اللّه ِ عَزَّ و جلَّ : {Q} «فَإذا دَخَل ) المعجم الکبیر عن وهب بن حمزة :صَحِبتُ عَلِیّا مِنَ المَدینَةِ إلی مَکَّةَ ، فَرَأَیتُ مِنهُ بَعضَ ما أکرَهُ ، فَقُلتُ : لَئِن رَجَعتُ إلی رَسولِ اللّهِ لَأَشکُوَنَّکَ إلَیهِ . فَلَمّا قَدِمتُ لَقیتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، فَقُلتُ : رَأَیتُ مِن عَلِیٍّ کَذا وکَذا ! ! فَقالَ : لا تَقُل هذا ؛ فَهُوَ أولَی النّاسِ بِکُم بَعدی . ⁽¹⁾۷ / ۵وِلایَتُهُ فَریضَةٌ۹۰۲۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الکافی عن أبی بصیر عن الإمام الباقر علیه السلام :کُنتُ عِندَهُ جالِسا ، فَقالَ لَهُ رَجُلٌ : حَدِّثنی عنَ وِلایَةِ عَلِیٍّ ، أمِنَ اللّهِ ، أو مِن رَسولِهِ ؟ ! فَغَضِبَ ، ثُمَّ قالَ : وَیحَکَ ، کانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله أخوَفَ للّهِِ مِن أنَ یَقولَ ما لَم یَأمُرهُ بِهِ اللّهُ ! ! بَلِ افتَرَضَهُ کَمَا افتَرَضَ اللّهُ الصَّلاةَ وَالزَّکاةَ وَالصَّومَ وَالحَجَّ . ⁽²⁾۹۰۲۶.امام باقر علیه السلام ( ـ درباره آیه : «هرگاه وارد خانه هایی شدید، به خود ) الإمام الصادق علیه السلام :وِلایَتی لِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام أحَبُّ إلَیَّ مِن وِلادَتی مِنهُ ؛ لِأَنَّ وِلایَتی لَهُ فَرضٌ ، ووِلادَتی مِنهُ فَضلٌ . ⁽³⁾۹۰۲۷.امام باقر علیه السلام ( ـ درباره همین آیه ـ ) الإمام الباقر علیه السلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْـئولُونَ» ⁽⁴⁾قالَ ـ: عَن وِلایَةِ عَلِیٍّ . ⁽⁵⁾.

۷ / ۵ ولایت او، از سوی خدا واجب شده است

۹۰۲۸.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :المعجم الکبیرـ به نقل از وهب بن حمزه ـ: از مدینه تا مکّه با علی علیه السلام همراه بودم. چیزی از او دیدم که خوشم نیامد. گفتم : اگر نزد پیامبر خدا بازگردم، شکایتت را به او می کنم.

چون رسیدم، پیامبر خدا را دیدم و گفتم : من [ در سفر] از علی چنین و چنان دیدم.

فرمود : «این را مگو، که پس از من، او سزاوارترینِ مردم بر شماست».۷ / ۵ولایت او، از سوی خدا واجب شده است ۱۹۰۲۹.الدرّ المنثور به نقل از سلمان فارسی :الکافیـ به نقل از ابو بصیر ـ: نزد امام باقر علیه السلام نشسته بودم که مردی به او گفت : به من بگو که آیا ولایت علی، از سوی خداست، یا از سوی پیامبرش؟

حضرت ، خشمگین شد. سپس فرمود : «وای بر تو! پیامبر خدا خداترس تر از آن بود که چیزی را بگوید و خدا بدان ، فرمانش نداده باشد. بله، خداوند، خود، آن را واجب کرد، همان گونه که نماز و زکات و روزه و حج را واجب کرد».۹۰۳۰.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :امام صادق علیه السلام :نسبت ولایتی خود با علی بن ابی طالب علیه السلام را از نسبت ولادتی خود با او ، بیشتر دوست دارم ؛ چون ولایت او بر من فریضت است و ولادتم از او فَضیلت!۹۰۳۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام باقر علیه السلامـ درباره سخن خدای متعال : «و آنان را بازدارید، که آنان بازخواست شدنی اند» ـ: از ولایت علی علیه السلام [ بازخواست می شوند] .

.

۷ / ۶وِلایَتُهُ خاتِمَةُ الفَرائِضِ۹۰۳۰.امام باقر علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام :کانَتِ الفَریضَةُ تَنزِلُ بَعدَ الفَریضَةِ الاُخری ، وکانَتِ الوِلایَةُ آخِرَ الفَرائِضِ ، فَأَنزَلَ اللّهُ عزّوجلّ : «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی» ⁽¹⁾. قالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : یَقولُ اللّهُ عزّوجلّ : لا اُنزِلُ عَلَیکُم بَعدَ هذِهِ فَریضَةً ؛ قَد أکمَلتُ لَکُمُ الفَرائِضَ . ⁽²⁾۹۰۳۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه علیه السلام :آخِرُ فَریضَةٍ أنزَلَهَا اللّهُ الوِلایَةُ : «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الْاءِسْلَـمَ دِینًا» ؛ فَلَم یَنزِل مِنَ الفَرائِضِ شَیءٌ بَعدَها حَتّی قَبَضَ اللّهُ رَسولَهُ صلی الله علیه و آله . ⁽³⁾۹۰۳۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام الباقر والإمام الصادق علیهما السلام :إنَّما نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ بَعدَ نَصبِ النَّبِیِّ عَلِیّا ـ صَلَواتُ اللّهِ عَلَیهِما ـ بِغَدیرِ خُمٍّ ؛ بَعدَ مُنصَرَفِهِ مِن حِجَّةِ الوَداعِ ، وهِیَ آخِرُ فَریضَةٍ أنزَلَهَا اللّهُ تَعالی . ⁽⁴⁾۷ / ۷بَرکاتُ وِلایَتِهِ۹۰۳۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :مَن سَرَّهُ أن یَجمَعَ اللّهُ لَهُ الخَیرَ کُلَّهُ فَلیُوالِ عَلِیّا بَعدی ، وَلیُوالِ أولِیاءَهُ ، وَلیُعادِ أعداءَهُ . ⁽⁵⁾.

۷ / ۶ ولایت او پایان بخش فریضه هاست

۷ / ۷ برکت های ولایت او

۷ / ۶ولایت او پایان بخش فریضه هاست۹۰۳۴.امام صادق علیه السلام :امام باقر علیه السلام :فریضه ها، یکی از پس دیگری نازل می شد و ولایت، آخرینِ آنها بود. پس خدای عز و جل نازل کرد : «امروز، دینتان را برایتان به کمال رساندم و نعمتم را بر شما کامل کردم» .

خدای [ عز و جل در این آیه ] می گوید : پس از این، دیگر فریضه ای را بر شما فرو نمی فرستم ؛ چرا که فرائض را برایتان به کمال رسانده ام.۹۰۳۵.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :امام باقر علیه السلام :آخرین فریضه ای که خداوند نازل کرد، ولایت بود : «امروز، دینتان را برایتان به کمال رساندم و نعمتم را بر شما کامل کردم و دین اسلام را برایتان پسندیدم» .

پس از آن، هیچ فریضه ای نازل نشد تا آن که خدا پیامبرش را قبض روح کرد.۹۰۳۶.امام علی علیه السلام :امام باقر و امام صادق علیهما السلام :این آیه، آن گاه نازل شد که پیامبر، علی ـ که درودهای خدا بر آن دو باد ـ را در غدیر خم و در بازگشت از حَجّة الوداع، [ به ولایتْ] نصب نمود و آن، آخرین فریضه ای بود که خدای متعال نازل کرد.۷ / ۷برکت های ولایت او۹۰۳۹.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که خوش دارد خداوند، همه خیر را برایش فراهم آورَد، باید پس از من با علی پیوند دوستی داشته باشد وباید با دوستان او دوستی و با دشمنان او دشمنی ورزد.

.

۹۰۴۰.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ( ـ کانَ إذا وَدَّعَ المؤمنینَ قالَ ـ ) عنه صلی الله علیه و آله عن جبرئیل عن میکائیل عن إسرافیل عن اللوح عن القلم :یَقولُ اللّهُ تَبارَکَ وتَعالی : وِلایَةُ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ حِصنی ، فَمَن دَخَلَ حِصنی أمِنَ ناری . ⁽¹⁾۹۰۳۸.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :قالَ لی جَبرَئیلُ : قالَ اللّهُ تَعالی : وِلایَةُ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ حِصنی ، فَمَن دَخَلَ حِصنی أمِنَ مِن عَذابی . ⁽²⁾۹۰۳۹.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن أحَبَّ أن یَرکَبَ سَفینَةَ النَّجاةِ ، ویَستَمسِکَ بِالعُروَةِ الوُثقی ، ویَعتَصِمَ بِحَبلِ اللّهِ المَتینِ ، فَلیُوالِ عَلِیّا بَعدی ، وَلیُعادِ عَدُوَّهُ ، وَلیَأتَمَّ بِالأَئِمَّةِ الهُداةِ مِن وُلدِهِ . ⁽³⁾۹۰۴۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ( ـ هرگاه با مؤمنان خداحافظی می کرد ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :مَن یُریدُ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ مَوتی ، ویَسکُنَ جَنَّةَ الخُلدِ الَّتی وَعَدَنی رَبّی ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ لَن یُخرِجَکُم مِن هُدیً ، ولَن یُدخِلَکُم فی ضَلالَةٍ . ⁽⁴⁾۹۰۴۱.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عن قولِهِ تعالی : {Q} «لا تَدْخُلُو ) عنه صلی الله علیه و آله :مَن أحَبَّ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ مَوتَتی ، ویَسکُنَ جَنَّةَ الخُلدِ الَّتی وَعَدَنی رَبّی ـ فَإِنَّ رَبّی عزّوجلّ غَرَسَ قَصَباتِها بِیَدِهِ ـ ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ لَن یُخرِجَکُم مِن هَدیی ⁽⁵⁾، ولَن یُدخِلَکُم فی ضَلالَةٍ . ⁽⁶⁾.

۹۰۴۱.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به سؤال از آیه: «به خانه ای غیر از خانه ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ به نقل از جبرئیل علیه السلام ، از میکائیل علیه السلام ، از اسرافیل علیه السلام ، از لوح، از قلم ـ: خدای ـ تبارک و تعالی ـ می گوید : «ولایت علی بن ابی طالب ، دِژ من است. هر کس به دِژ من داخل شود، از آتشم ایمن مانَد».۹۰۴۲.بحار الأنوار :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :جبرئیل علیه السلام به من گفت که خداوند متعال می فرماید : «ولایت علی بن ابی طالب ، دژ من است. هر کس به دژ من داخل شود، از عذابم ایمن مانَد».۹۰۴۳.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد به کشتی نجات ، سوار شود و به استوارترین دستاویز ، چنگ زند و به رشته محکمِ خداوند بیاویزد، باید پس از من، علی را دوست بدارد و با دشمنش دشمنی ورزد و به پیشوایان هدایت از فرزندان او اقتدا کند.۹۰۴۴.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که می خواهد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و در آن بهشت جاودانی که پروردگارم وعده ام داده، ساکن شود، پس علی بن ابی طالب را ولیّ خود گیرد ، که او شما را از [ راه ]هدایت، بیرون نمی برد و به ضلالت ، وارد نمی کند.۹۰۴۵.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و در آن بهشت جاودانی که پروردگارم وعده ام داده و پروردگارم عز و جل خود ، نی های آن را کِشته، ساکن شود، باید علی بن ابی طالب را ولیّ خود گیرد، که او شما را از سیره و راه من بیرون نمی برد و به گم راهی داخل نمی کند. .

۹۰۴۲.بحار الأنوار :عنه صلی الله علیه و آله :مَن سَرَّهُ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ مَماتی ، ویَسکُنَ جَنَّةَ عَدنٍ الَّتی غَرَسَها اللّهُ رَبّی ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیّا بَعدی . ⁽¹⁾۹۰۴۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :مَن سَرَّهُ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ میتَتی ، وَیَتَمَسَّکَ بِالقَصَبَةِ الیاقوتَةِ الَّتی خَلَقَهَا اللّهُ بِیَدِهِ ثُمَّ قالَ لَها : کونی فَکانَت ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ مِن بَعدی . ⁽²⁾۹۰۴۴.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن أحَبَّ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ میتَتی ، ویَدخُلَ الجَنَّةَ ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیّا وذُرِّیَّتَهُ مِن بَعدِهِ . ⁽³⁾۹۰۴۵.امام باقر علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن سَرَّهُ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ مَماتی ، ویَسکُنَ جَنَّةَ عَدنٍ غَرَسَها رَبّی ، فَلیُوالِ عَلِیّا مِن بَعدی ، وَلیُوالِ وَلِیَّهُ ، وَلیَقتَدِ بِالأَئِمَّةِ مِن بَعدی ؛ فَإِنَّهُم عِترَتی ، خُلِقوا مِن طینَتی ، رُزِقوا فَهما وعِلما ، وَیلٌ لِلمُکَذِّبینَ بِفَضلِهِم مِن اُمَّتی ، لِلقاطِعینَ فیهِم صِلَتی ، لا أنالَهُمُ اللّهُ شَفاعَتی . ⁽⁴⁾.

۹۰۴۶.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که خوش دارد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و در بوستان جاودانی بهشت که پروردگارم خود ، آن را کِشته است ، سکنا گزیند، باید پس از من، علی بن ابی طالب را ولیّ خود گیرد.۹۰۴۷.الکافی عَن نَصرِ بنِ صاعِد مَولی أبی عَبدِ اللّهپیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و به آن نیِ یاقوتی (بهشتی) ـ همان که خداوند، با دست [ قدرت] خود ، خلقش کرد و به آن گفت : «باش»، و آن هم هست شد ـ چنگ زند ، باید علی بن ابی طالب را پس از من، ولیّ خود گیرد.۹۰۴۸.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ : بِأیِّ شَیء عُلِمُ المؤمنُ أنّهُ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و به بهشت در آید، باید پس از من، علی و فرزندانش را ولیّ خود گیرد.۹۰۴۹.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و در بوستان جاودانی بهشت ـ که خدا، خود غرس کرده است ـ جای گیرد، باید پس از من، علی را ولیّ خود گیرد و با دوستدار او دوستی ورزد و به امامان پس از من اقتدا کند؛ چرا که آنان ، عترت من هستند و از سرشت من آفریده شده اند و فهم و علم را روزی برده اند. وای بر کسانی از امّتم که فضل آنان را انکار کرده و پیوند با آنان را ـ که پیوند با من است ـ گسسته اند! خداوند، شفاعت مرا شامل آنها نگرداند! .

۹۰۵۰.الإمامُ الکاظمُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :مَن أرادَ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ میتَتی ، ویَدخُلَ جَنَّةَ عَدنٍ الَّتی غَرَسَها اللّهُ رَبّی بِیَدِهِ ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ، وَلیَتَوَلَّ وَلِیَّهُ ، وَلیُعادِ عَدُوَّهُ ، وَلیُسَلِّم لِلأَوصِیاءِ مِن بَعدِهِ ؛ فَإِنَّهُم عِترَتی ؛ مِن لَحمی ودَمی ، أعطاهُمُ اللّهُ فَهمی وعِلمی ، إلَی اللّهِ أشکو أمرَ اُمَّتِی المُنکِرینَ لِفَضلِهِم ، القاطِعینَ فیهِم صِلَتی ! وَایمُ اللّهِ لَیَقتُلُنَّ ابنیّ ! !لا أنالَهُمُ اللّهُ شَفاعَتی . ⁽¹⁾۹۰۴۶.امام صادق علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام :قالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : مَن سَرَّهُ أن یَحیا حَیاتی ، ویَموتَ میتَتی ، ویَدخُلَ الجَنَّةَ الَّتی وَعَدَنیها رَبّی ، وَیَتَمَسَّکَ بِقَضیبٍ غَرَسَهُ رَبّی بِیَدِهِ ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام وأوصِیاءَهُ مِن بَعدِهِ ؛ فَإِنَّهُم لا یُدخِلونَکُم فی بابِ ضَلالٍ ، ولا یُخرِجونَکُم مِن بابِ هُدیً ، فَلا تُعَلِّموهُم ؛ فَإِنَّهُم أعلَمُ مِنکُم .

وإنّی سَأَلتُ رَبّی أن لا یُفَرِّقَ بَینَهُم وبَینَ الکِتابِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ ، هکَذا ـ وضَمَّ بَینَ إصبَعَیهِ ـ . ⁽²⁾۹۰۴۷.الکافی ( ـ به نقل از نصر بن صاعد ، هم پیمان امام صادق علیه ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :إذا کانَ یَومُ القِیامَةِ ونُصِبَ الصِّراطُ عَلَی ظَهرانَی جَهَنَّمَ ، فَلا یَجوزُها ولا یَقطَعُها إلّا مَن کانَ مَعَهُ جَوازٌ بِوِلایَةِ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ . ⁽³⁾.

۹۰۴۸.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به این سؤال که : از کجا دانسته می شود ک ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که می خواهد در مرگ و زندگی اش چون من باشد و به بوستان جاودانی بهشت ـ که پروردگارم به دست [ قدرت] خود کِشته است ـ در آید، باید علی بن ابی طالب را ولیّ خود گیرد و دوستدارش را دوست و دشمنش را دشمن بدارد و در برابر اوصیای پس از او تسلیم باشد؛ چرا که آنان ، عترت من و از گوشت و خون من اند و خداوند، فهم و علمم را به آنان بخشیده است.

به خدا شکایت می برم از آن دسته از امّتم که فضل آنان را منکرند و پیوند با آنان را ـ که پیوند با من است ـ گسسته اند. به خدا سوگند که پسرم را می کشند . خداوند، شفاعت مرا شامل آنها نگرداند!۹۰۴۹.امام صادق علیه السلام :امام باقر علیه السلام :پیامبر خدا فرمود : «هر که خوش دارد که در مرگ و زندگی اش چون من باشد و به بهشتی که پروردگارم مرا وعده داده، در آید و به شاخه درختانی که پروردگارم به دست [ قدرت] خود کِشته است، چنگ زند، باید علی بن ابی طالب و نیز اوصیای پس از او را ولیّ خود گیرد، که آنان، شما را به گم راهی وارد نمی کنند و از هدایت ، بیرون نمی برند. به آنان میاموزید که آنان از شما داناترند. من از پروردگارم خواسته ام که میان آنان و کتاب، جدایی میندازد تا در [ کنار] حوض [ کوثر] بر من در آیند، این گونه» و دو انگشتش را کنار هم گذارْد.۹۰۵۰.امام کاظم علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :چون روز قیامت رسد و [ پل ]صراط بر روی جهنّم نصب شود، کسی از آن نمی گذرد و آن را پشت سر نمی نهد، مگر آن که جوازی دالّ بر ولایت علی بن ابی طالب با خود داشته باشد. .

۹۰۵۱.بحار الأنوار : ( ـ فی الزیارةِ الخامسة مِن الزیاراتِ الجامِعَةِ ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :مَن أحَبَّ أن یُجاوِرَ الخَلیلَ فی دارِهِ ، ویَأمَنَ حَرَّ نارِهِ ، فَلیَتَوَلَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ . ⁽¹⁾۹۰۵۲.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلَیکُم بِعَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ مَولاکُم فَأَحِبّوهُ ، وکَبیرُکُم فَاتَّبِعوهُ ، وعالِمُکُم فَأَکرِموهُ ، وقائِدُکُم إلَی الجَنَّةِ فَعَزِّزوهُ ، وإذا دَعاکُم فَأَجیبوهُ ، وإذا أمَرَکُم فَأَطیعوهُ .

أحِبّوهُ بِحُبّی ، وأکرِموهُ بِکَرامَتی . ما قُلتُ لَکُم فی عَلِیٍّ إلّا ما أمَرَنی بِهِ رَبّی جَلَّت عَظَمَتُهُ . ⁽²⁾۹۰۵۳.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :الإمام الباقر علیه السلام :إنّ الرَّوحَ ⁽³⁾، وَالرّاحَةَ ، وَالفَلْجَ ⁽⁴⁾، وَالعَونَ ، وَالنَّجاحَ ، وَالبَرَکَةَ ، وَالکَرامَةَ ، وَالمَغفِرَةَ ، وَالمُعافاةَ ، وَالیُسرَ ، وَالبُشری ، وَالرِّضوانَ ، وَالقُربَ ، وَالنَّصرَ ، وَالتَّمَکُّنَ ، وَالرَّجاءَ ، وَالمَحَبَّةَ مِنَ اللّهِ عزّ وجلّ ، لِمَن تَوَلّی عَلِیّا ، وَائتَمَّ بِهِ ، وبَرِئَ مِن عَدُوِّهِ ، وسَلَّمَ لِفَضلِهِ ولِلأَوصِیاءِ مِن بَعدِهِ . ⁽⁵⁾.

۹۰۵۴.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هر که دوست دارد با محبوب [ اَزَلی] در خانه اش مجاور شود و از آتش سوزانش ایمن ماند، باید علی بن ابی طالب را ولیّ خود گیرد.۹۰۵۱.بحار الأنوار ( ـ در زیارت پنجم از زیارت های جامع آمده است ـ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هماره با علی بن ابی طالب باشید. اوست مولای شما . پس دوستش بدارید و اوست بزرگ شما، پس پیروی اش کنید و اوست عالِم شما، پس گرامی اش بدارید و اوست راهبر شما به سوی بهشت، پس عزیزش بدارید و چون شما را فرا خواند، اجابتش کنید و چون به شما فرمان داد، اطاعتش کنید. او را به دوستی من، دوست و به گرامیداشت من، گرامی بدارید.

درباره علی، جز آنچه پروردگارم ـ که بزرگی اش شکوهمند باد! ـ مرا بدان فرمان داده است، به شما نگفتم .۹۰۵۲.امام علی علیه السلام :امام باقر علیه السلام :همانا خوشی، راحتی، رستگاری، یاری، کامیابی، برکت، کرامت، مغفرت، عافیت، آسایش، شادی، رضایت، قربت، نصرت، قدرت، امید و محبّت خدای عز و جل برای کسی است که علی علیه السلام را ولیّ خود گیرد و به او اقتدا کند و از دشمنش بیزاری جوید و برتری او و اوصیای بعدی اش را بپذیرد. .

۷ / ۸مَضارُّ مُخالَفَتِهِ ومُفارَقَتِهِ۹۰۵۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :مَعاشِرَ أصحابی ، إنَّ اللّهَ جَلَّ جَلالُهُ یَأمُرُکُم بِوِلایَةِ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ ، وَالاِقتِداءِ بِهِ ؛ فَهُو وَلِیُّکُم وإمامُکُم مِن بَعدی ؛ لا تُخالِفوهُ فَتَکفُروا ، ولا تُفارِقوهُ فَتَضِلّوا . ⁽¹⁾۹۰۵۶.عنه صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :إذا کانَ یَومُ القِیامَةِ ، أقِفُ أنَا وعَلِیٌّ عَلَی الصِّراطِ ، فَما یَمُرُّ بِنا أحَدٌ إلّا سَأَلناهُ عَن وِلایَةِ عَلِیٍّ ؛ فَمَن کانَت مَعَهُ ، وإلّا ألقَیناهُ فِی النّارِ ؛ وذلِکَ قَولُهُ : «وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْـئولُونَ» ⁽²⁾. ⁽³⁾راجع : ص ۲۱۶ (حدیث الغدیر) . ج ۸ ص ۲۰۲ (معه جواز الصراط) . ج ۱۲ ص ۲۱۸ (جواز الصراط) .

.

۷ / ۸ زیان های مخالفت با او و جدایی از او

۷ / ۸زیان های مخالفت با او و جدایی از او۹۰۵۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای اصحاب من! خداوند جل جلاله شما را به ولایت علی بن ابی طالب و اقتدای به او فرمان می دهد، که او پس از من، ولی و امام شماست. با او مخالفت نکنید، که کافر می شوید و از او جدا مشوید، که گم راه می گردید.۹۰۵۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :چون روز قیامت می شود، من و علی بر [ پل] صراط می ایستیم. پس کسی بر ما نمی گذرد، جز آن که ولایت علی را از او می پرسیم. هر که آن را داشته باشد، [ می گذرد] وگرنه در دوزخش می اندازیم و این، همان گفته خداست : «آنها را باز دارید که آنان بازخواست شدنی اند» .ر . ک : ص ۲۱۷ (حدیث غدیر) . ج ۸ ، ص ۲۰۳ (اجازه عبور از صراط ، با اوست) . ج ۱۲ ، ص ۲۱۹ (جواز عبور از صراط) .

.

الفصل الثامن : أحادیث الهدایة۸ / ۱عَلِیٌّ الهادیالکتاب«إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» . ⁽¹⁾

الحدیث۹۰۶۴.عنه علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :أنَا المُنذِرُ، وعَلِیٌّ الهادی إلی أمری . ⁽²⁾۹۰۶۵.عنه علیه السلام :تفسیر الطبری عن ابن عبّاس :لَمّا نَزَلَت : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» وَضَعَ صلی الله علیه و آله یَدَهُ عَلی صَدرِهِ فَقالَ : أنَا المُنذِرُ ولِکُلِّ قَومٍ هادٍ ، وأومَأَ بِیَدِهِ إلی مَنکِبِ عَلِیٍّ فَقالَ : أنتَ الهادی یا عَلِیُّ ، بِکَ یَهتَدِی المُهتَدونَ بَعدی . ⁽³⁾۹۰۶۰.امام علی علیه السلام :الدرّ المنثور عن ابن عبّاسـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ـ: قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : المُنذِرُ أنَا ، وَالهادی عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ . ⁽⁴⁾.

فصل هشتم : احادیث هدایت

۸ / ۱ علی راهنماست

فصل هشتم : احادیث هدایت۸ / ۱علی راهنماستقرآن«تو فقط هشدار دهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» .

حدیث۹۰۶۷.الإمامُ الحسنُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :من هشدار دهنده ام و علی هدایتگر به امر من است.۹۰۶۶.امام علی علیه السلام :تفسیر الطبریـ به نقل از ابن عبّاس ـ: چون [ آیه] : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» نازل شد، پیامبر صلی الله علیه و آله دست بر سینه اش نهاد و گفت : «من هشداردهنده ام و هر گروهی هدایتگری دارد» و با دستش به شانه علی علیه السلام اشاره کرد و گفت : «ای علی! تو آن هدایتگری. پس از من، ره یافتگان ، با تو هدایت می شوند».۹۰۶۷.امام حسن علیه السلام :الدرّ المنثورـ به نقل از ابن عبّاس، درباره سخن خدای متعال : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ: پیامبر خدا فرمود : «هشدار دهنده منم و هدایتگر، علی بن ابی طالب است».

.

۹۰۶۸.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الدرّ المنثور عن أبی برزة الأسلمی :سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ» و وَضَعَ یَدَهُ عَلی صَدرِ نَفسِهِ ، ثُمَّ وَضَعَها عَلی صَدرِ عَلِیٍّ ویَقولُ : «لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» . ⁽¹⁾۹۰۶۹.عنه علیه السلام :سـعد السعود عـن أبی بردة الأسلمی عن رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» قالَ ـ: فَوَضَعَ یَدَهُ عَلی مَنکِبِ عَلِیٍّ علیه السلام فَقالَ : هذَا الهادی مِن بَعدی . ⁽²⁾۹۰۷۰.عنه علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آلهـ فی وَصِیَّتِهِ بِعَلِیٍّ علیه السلام ـ: فَإِنَّهُ الهادِی المَهدِیُّ ، النّاصِحُ لِاُمَّتی ، المُحیی لِسُنَّتی ، وهُوَ إمامُکُم بَعدی . ⁽³⁾۹۰۷۱.عنه علیه السلام ( ـ مِن کتابٍ لَهُ إلی قُثَمَ بنِ عبّاسٍ و هُو عامِ ) الإمام الصادق علیه السلام :اللّهُمَّ فَإِنّا نَشهَدُ أنَّهُ [عَلِیّا علیه السلام ]عَبدُکَ الهادی مِن بَعدِ نَبِیِّکَ النَّذیرِ المُنذِرِ ، وصِراطُکَ المُستَقیمُ ، وأمیرُ المُؤمِنینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، وحُجَّتُکَ البالِغَةُ. ⁽⁴⁾۹۰۶۸.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :لَمّا اُسرِیَ بی إلَی السَّماءِ لَم یَکُن بَینی وبَینَ رَبّی مَلَکٌ مُقَرَّبٌ ولا نَبِیٌّ مُرسَلٌ ، ولا سَأَلتُ رَبّی حاجَةً إلّا أعطانی خَیرا مِنها ، فَوَقَعَ فی مَسامِعی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ، فَقُلتُ : إلهی أنَا المُنذِرُ ، فَمَنِ الهادی ؟ فَقالَ اللّهُ : ذلِکَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ ، غایَةُ المُهتَدینَ ، وإمامُ المُتَّقینَ ، وقائِدُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، ومَن یَهدی مِن اُمَّتِکَ بِرَحمَتی إلَی الجَنَّةِ . ⁽⁵⁾.

۹۰۶۹.امام علی علیه السلام :الدرّ المنثورـ به نقل از ابو برزه اسلمی ـ: شنیدم پیامبر خدا می فرماید : « «تو فقط هشداردهنده ای» » و دستش را بر سینه خود نهاد. سپس آن را بر سینه علی علیه السلام نهاد و فرمود : « و هر قومی هدایتگری دارد ».۹۰۷۰.امام علی علیه السلام :سعد السعودـ به نقل از ابو برده اسلمی، از پیامبر خدا، درباره سخن خدای متعال ـ: «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» دستش را بر شانه علی علیه السلام نهاد و گفت : «هدایتگر پس از من ، این است».۹۰۷۱.امام علی علیه السلام ( ـ در نامه ای به قُثم بن عباس ، کارگزار خود در مکّ ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهـ در وصیّتش درباره علی علیه السلام ـ: اوست راهنمای ره یافته، خیرخواه امّتم و احیاگر سنّتم. پس از من، او امام شماست.۹۰۷۲.الإمامُ زینُ العابدینَ علیه السلام :امام صادق علیه السلام :خدایا! ما گواهی می دهیم که علی علیه السلام بنده هدایتگر تو پس از پیامبرِ بیم دهنده و هشدار دهنده ات است و [ نیز] راه راست تو، امیر مؤمنان، پیشوای سپیدرویان و حجّت رسای توست.۹۰۷۳.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :شبی که به آسمان برده شدم، میان من و پروردگارم، نَه فرشته مقرّبی بود و نه پیامبر مُرسَلی ؛ و چیزی از پروردگارم نخواستم، جز آن که بهتر از آن را به من عطا فرمود .

و در گوشم خوانده شد : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» . گفتم : خدایا! من هشدار دهنده ام. هدایتگر کیست؟

خداوند فرمود : «آن، علی بن ابی طالب است:

آرمان ره یافتگان، پیشوای پرهیزگاران و پیشوای سپیدرویان و کسانی از امّت تو که با رحمت من به بهشت، رهنمون می شوند». .

۸ / ۲أنَا الهادی۹۰۷۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ⁽¹⁾ـ: رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله المُنذِرُ ، وأنَا الهادی . ⁽²⁾۹۰۷۲.امام زین العابدین علیه السلام :عنه علیه السلام :أنَا فاروقُ الاُمَّةِ ، وأنَا الهادی . ⁽³⁾۹۰۷۳.امام علی علیه السلام :عنه علیه السلام :فینا نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أنَا المُنذِرُ ، وأنتَ الهادی یا عَلِیُّ . ⁽⁴⁾۸ / ۳عَلِیٌّ لا یَزالُ عَلی هُدیً۹۰۷۶.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یا عَمّارُ ، إنَّ عَلِیّا لا یَزالُ عَلی هُدیً . ⁽⁵⁾.

۸ / ۲ من هدایتگرم

۸ / ۳ علی هماره بر هدایت است

۸ / ۲من هدایتگرم۹۰۷۹.عنه علیه السلام :امام علی علیه السلامـ درباره سخن خدای متعال : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ: پیامبر خدا هشدار دهنده است و من ، هدایتگرم.۹۰۸۰.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :امام علی علیه السلام :من فاروق امّتم و من هدایتگرم.۹۰۷۷.امام علی علیه السلام :امام علی علیه السلام :این آیه : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ، درباره ما نازل شد.

پس پیامبر خدا گفت : «من هشدار دهنده ام و تو ـ ای علی ـ هدایتگری».۸ / ۳علی هماره بر هدایت است۹۰۸۰.امام علی علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای عمّار! علی هماره بر هدایت است.

.

۹۰۸۱.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَمّارُ ، تَقتُلُکَ الفِئَةُ الباغِیَةُ ، وأنتَ إذ ذاکَ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَکَ . یا عَمّارَ بنَ یاسِرٍ ، إن رَأَیتَ عَلِیّا قد سَلَکَ وادِیا وسَلَکَ النّاسُ وادِیا غَیرَهُ فَاسلُک مَعَ عَلِیٍّ ؛ فَإِنَّهُ لَن یُدلِیَکَ فی رَدیً ، ولَن یُخرِجَکَ مِن هُدیً . ⁽¹⁾۸ / ۴الهُداةُ بَعدَ النَّبِیِّ۹۰۸۳.عنه صلی الله علیه و آله :الإمام الباقر علیه السلامـ فی قَولِ اللّهِ تَبارَکَ وتَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ـ: رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله المُنذِرُ ، وعَلِیٌّ الهادی ، أما وَاللّهِ ما ذَهَبَت مِنّا ، وما زالَت فینا إلَی السّاعَةِ . ⁽²⁾۹۰۸۴.الإمامُ الکاظمُ علیه السلام :عنه علیه السلامـ فی قَولِ اللّهِ عزّوجلّ : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ـ: رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله المُنذِرُ ، ولِکُلِّ زَمانٍ مِنّا هادٍ ، یَهدیهِم إلی ما جاءَ بِهِ نَبِیُّ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، ثُمَّ الهُداةُ مِن بَعدِهِ علَِیٌّ ، ثُمَّ الأَوصِیاءُ واحِدٌ بَعدَ وَاحِدٍ . ⁽³⁾۹۰۸۵.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :کمال الدین عن برید بن معاویة العجلی :قُلتُ لِأَبی جَعفَرٍ علیه السلام : ما مَعنی «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ؟ فَقالَ : المُنذِرُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وعَلِیٌّ الهادی ، وفی کُلِّ وَقتٍ وزَمانٍ إمامٌ مِنّا یَهدیهِم إلی ما جاءَ بِهِ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله . ⁽⁴⁾۹۰۸۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :الإمام الباقر علیه السلامـ فی قَولِ اللّهِ تَبارَکَ وتَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ـ: قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله : أنَا المُنذِرُ ، وعَلِیٌّ الهادی ، وکُلُّ إمامٍ هادٍ لِلقَرنِ الَّذی هُوَ فیهِ . ⁽⁵⁾.

۸ / ۴ هدایتگران پس از پیامبر

۹۰۸۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای عمّار! تو را گروه متجاوزان می کشند و آن هنگام، تو بر حقّی و حق با توست. ای عمّار پسر یاسر! اگر دیدی علی به راهی می رود و مردم به راهی دیگر می روند، با علی برو که تو را در هلاکت، سرگشته نمی سازد و از هدایت ، بیرونت نمی برد.۸ / ۴هدایتگران پس از پیامبر۹۰۸۶.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :امام باقر علیه السلامـ درباره گفته خدای ـتبارک و تعالی ـ : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ : پیامبر خدا هشداردهنده و علی علیه السلام هدایتگر است. هان! به خدا سوگند که تا این لحظه [ کار هدایت امّت ]از میان ما نرفته و تا قیامت ، هماره در میان ماست.۹۰۸۷.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام ( ـ لَمّا سُئلَ عنِ التَّسمیَةِ بِأسماءِ الأئمّةِ ، ) امام باقر علیه السلامـ درباره گفته خدای عز و جل : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ: پیامبر خدا هشداردهنده است و برای هر دوران، هدایتگری از میان ما هست که [ انسان ها را ]به آنچه پیامبر خدا آورده است، راهنمایی می کند. آری، هدایتگران پس از او، علی علیه السلام و سپس اوصیا هستند ، یکی پس از دیگری .۹۰۸۸.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :کمال الدینـ به نقل از برید بن معاویه عجلی ـ: به امام باقر علیه السلام گفتم : معنای [ آیه: ] «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» چیست؟

فرمود : «هشداردهنده ، پیامبر خداست و هدایتگر ، علی علیه السلام است . و در هر عصر و دوران، امامی از ما هست که انسان ها را به آنچه پیامبر خدا آورده، راهنمایی می کند».۹۰۸۹.اسد الغابة : ( ـ فی تَرجمةِ حبیبِ بنِ مَروانَ ـ ) امام باقر علیه السلامـ درباره گفته خدای متعال : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ: پیامبر خدا فرمود : «من هشدار دهنده ام و علی هدایتگر است و هر امامی، هدایتگر نسل معاصر خویش است».

.

۹۰۸۶.امام باقر علیه السلام :الکافی عن أبی بصیر :قُلتُ لِأَبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ؟ فَقالَ : رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله المُنذِرُ ، وعَلِیٌّ الهادی . یا أبا مُحَمَّدٍ ، هَل مِن هادٍ الیَومَ ؟ قُلتُ : بَلی جُعِلتُ فِداکَ ، ما زالَ مِنکُم هادٍ بَعدَ هادٍ حَتّی دُفِعَت إلَیکَ ، فَقالَ : رَحِمَکَ اللّهُ یا أبا مُحَمَّدٍ ، لَو کانَت إذا نَزَلَت آیَةٌ عَلی رَجُلٍ ثُمَّ ماتَ ذلِکَ الرَّجُلُ ، ماتَتِ الآیَةُ ، ماتَ الکِتابُ ! ولکِنَّهُ حَیٌّ یَجری فیمَن بَقِیَ ، کَما جَری فیمَن مَضی . ⁽¹⁾۹۰۸۷.امام صادق علیه السلام ( ـ در پاسخ به این سؤال که : آیا نامگذاری [فرزندان] ) الإمام الصادق علیه السلامـ فی قَولِهِ تَعالی : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ـ: المُنذِرُ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وَالهادی أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلام ، وبَعدَهُ الأَئِمَّةُ علیهم السلام . ⁽²⁾۹۰۸۸.امام باقر علیه السلام :الکافی عن الفضیل :سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ علیه السلام عَن قَولِ اللّهِ عزّوجلّ : «وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» فَقالَ : کُلُّ إمامٍ هادٍ لِلقَرنِ الَّذی هُوَ فیهِم . ⁽³⁾۹۰۸۹.اسد الغابة ( ـ در شرح حال حبیب بن مروان ـ ) کمال الدین عن محمّد بن مسلم :قُلتُ لِأَبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام فی قَولِ اللّهِ عزّوجلّ : «إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» ، فَقالَ : کُلُّ إمامٍ هادٍ لِکُلِّ قَومٍ فی زَمانِهِم . ⁽⁴⁾راجع : ص ۹۸ (إمام أولیاء اللّه ) . ج ۷ ص ۵۴۸ (الهادی) . ج ۸ ص ۱۴۲ (رایة الهدی) .

.

۹۰۹۰.سنن أبی داوود به نقل از ابن عمر:الکافیـ به نقل از ابو بصیر ـ: به امام صادق علیه السلام گفتم : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» [ چه معنایی دارد؟] فرمود : «پیامبر خدا هشداردهنده و علی علیه السلام هدایتگر است. ای ابو محمّد! آیا امروز، هدایتگری هست؟».

گفتم : آری، فدایت شوم! هماره از میان شما هدایتگری در پی هدایتگری بوده تا به شما رسیده است.

فرمود : «ای ابو محمّد! خدا تو را بیامرزد! اگر چنین بود که چون آیه ای بر کسی نازل می شد، با مردن آن شخص، آیه هم می مُرد، کتاب (قرآن) ، هم مرده بود! امّا قرآن ، زنده است و در میان بازماندگان، جاری است، همان گونه که در میان گذشتگان جاری شد».۹۰۹۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام صادق علیه السلامـ درباره گفته خدای متعال : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» ـ: هشداردهنده ، پیامبر خداست و هدایتگر، امیر مؤمنان است و پس از او، امامان اند.۹۰۹۲.عنه صلی الله علیه و آله :الکافیـ به نقل از فُضَیل ـ: از امام صادق علیه السلام درباره گفته خدای عز و جل : «تو فقط هشداردهنده ای» پرسیدم. فرمود : «هر امامی هدایتگر نسل معاصر خویش است».۹۰۹۳.کنز العمّال عَن سلیمانَ بنِ بُریدة عَن أبیه عن رسکمال الدینـ به نقل از محمّد بن مسلم ـ: از امام صادق علیه السلام درباره گفته خدای عز و جل : «تو فقط هشداردهنده ای و هر قومی هدایتگری دارد» پرسیدم. فرمود : «هر امامی هدایتگر قوم معاصر خویش است».ر . ک : ص ۹۹ (امام اولیای خدا) . ج ۷ ، ص ۵۴۹ (راهنما) . ج ۸ ، ص ۱۴۳ (پرچم هدایت) .

.

الفصل التاسع : أحادیث العصمة۹ / ۱عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ۹۰۹۳.کنز العمّال به نقل از سلیمان بن بریده از پدرش ازرسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ وَالقُرآنُ مَعَهُ ، لا یَفتَرِقانِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽¹⁾۹۰۹۴.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ وَالقُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ ، لَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽²⁾۹۰۹۵.امام صادق علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :القُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ ، وعَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ . ⁽³⁾۹۰۹۶.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :المستدرک علی الصحیحین عن أبی ثابت مولی أبی ذرّ :کُنتُ مَعَ عَلِیٍّ علیه السلام یَومَ الجَمَلِ ، فَلَمّا رَأَیتُ عائِشَةَ واقِفَةً دَخَلَنی بَعضُ ما یَدخُلُ النّاسَ ، فَکَشَفَ اللّهُ عَنّی ذلِکَ عِندَ صَلاةِ الظُّهرِ ، فَقاتَلتُ مَعَ أمیرِ المُؤمِنینَ ، فَلَمّا فَرَغَ ذَهَبتُ إلَی المَدینَةِ فَأَتَیتُ اُمَّ سَلَمَةَ ، فَقُلتُ : إنّی وَاللّهِ ما جِئتُ أسأَلُ طَعاما ولا شَرابا ولکِنّی مَولیً لِأَبی ذَرٍّ ، فَقالَت : مَرحَبا .

فَقَصَصتُ عَلَیها قِصَّتی ، فَقالَت : أینَ کُنتَ حینَ طارَتِ القُلوبُ مَطائِرَها ؟ قُلتُ : إلی حَیثُ کَشَفَ اللّهُ ذلِکَ عَنّی عِندَ زَوالِ الشَّمسِ ، قالَت ⁽⁴⁾: أحسَنتَ ، سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ وَالقُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ ، لَن یَتَفَرَّقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽⁵⁾.

فصل نهم : احادیث عصمت

۹ / ۱ علی با قرآن است

فصل نهم : احادیث عصمت۹ / ۱علی با قرآن است۹۰۹۸.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با قرآن است و قرآن با اوست. از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر ]بر من در آیند.۹۰۹۹.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با قرآن است و قرآن با علی . هرگز از هم جدا نمی شوند ، تا در کنار حوض [ کوثر ]بر من در آیند .۹۱۰۰.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :قرآن با علی و علی با قرآن است.۹۰۹۸.امام باقر علیه السلام :المستدرک علی الصحیحینـ به نقل از ابو ثابت، آزاد شده ابوذر ـ: در جنگ جمل، با علی علیه السلام بودم. چون دیدم عایشه [ در آن سوی جبهه] ایستاده است، مانند دیگر مردم در دلم تردید افتاد ؛ امّا خداوند، آن را هنگام نماز ظهر از دلم برد و همراه امیر مؤمنان جنگیدم .

چون جنگ تمام شد، به مدینه نزد اُمّ سلمه رفتم و گفتم : به خدا سوگند نیامده ام خورد و خوراکی درخواست کنم. من آزاد شده ابوذرم.

گفت : خوش آمدی.

ماجرایم را برایش گفتم. گفت : هنگامی که دل ها متزلزل شدند، تو کجا بودی؟

گفتم : وقتی خداوند ، آن تردید را از من برطرف کرد ، هنگام ظهر بود .

گفت : خوب کردی ؛ [ زیرا] شنیدم که پیامبر خدا می فرماید : «علی با قرآن است و قرآن با علی است. هرگز از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند».

.

۹۰۹۹.امام صادق علیه السلام :الصواعق المحرقة :إنَّهُ صلی الله علیه و آله قالَ فی مَرَضِ مَوتِهِ : أیُّهَا النّاسُ ، یوشِکُ أن اُقبَضَ قَبضا سَریعا فَیُنطَلَقَ بی ، وقَد قَدَّمتُ إلَیکُمُ القَولَ مَعذِرَةً إلَیکُم ، ألا إنّی مُخَلِّفٌ فیکُم کِتابَ رَبّی عزّوجلّ وعِترَتی أهلَ بَیتی .

ثُمَّ أخَذَ بِیَدِ عَلِیٍّ فَرَفَعَها فَقالَ : هذا عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ وَالقُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ ، لا یَفتَرِقانِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ ، فَأَسأَلُهُما ما خُلِّفتُ فیهِما . ⁽¹⁾۹۱۰۰.امام صادق علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :إنَّ عَلِیّا مَعَ القُرآنِ وَالحَقِّ ، حَیثُما دارَ دارَ . ⁽²⁾۹۱۰۱.الإمامُ العسکریُّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالقُرآنِ ، وَالحَقُّ وَالقُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ ، ولَن یَتَفَرَّقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽³⁾۹۱۰۲.الکنی و الالقاب عن سعدِ الخَفّافِ ( ـ لِزاذانَ أبی عمرةَ ـ ) عنه صلی الله علیه و آله :لا یَزالُ الدّینُ مَعَ عَلِیٍّ وعَلِیٌّ مَعَهُ ، حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽⁴⁾۹۱۰۱.امام عسکری علیه السلام :الإمام علیّ علیه السلام :إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وتَعالی طَهَّرَنا وعَصَمَنا ، وجَعَلَنا شُهَداءَ عَلی خَلقِهِ ، وحُجَّتَهُ فی أرضِهِ ، وجَعَلَنا مَعَ القُرآنِ وجَعَلَ القُرآنَ مَعَنا ، لا نُفارِقُهُ ولا یُفارِقُنا . ⁽⁵⁾.

۹۱۰۲.الکنی و الألقاب به نقل از سعد خفّاف :الصواعق المحرقة :پیامبر صلی الله علیه و آله در بیماری فوتش فرمود : «ای مردم! نزدیک است که قبض روح شوم و مرا ببرند و پیش از این ، آنچه را شرط بلاغ بوده است ، با شما گفته ام. بدانید که من، کتاب پروردگارم عز و جل و خاندانم (اهل بیتم) را در میان شما برجای می نهم».

سپس دست علی علیه السلام را گرفت و بالا برد و فرمود : «این علی، با قرآن است و قرآن، با علی. از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من وارد شوند . از آنان می پرسم که ، با آنان چه کرده اند».۹۱۰۳.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با قرآن و حق است؛ هر کجا که بچرخد، می چرخند.۹۱۰۴.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق و قرآن است و حق و قرآن هم با علی اند و هرگز از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند.۹۱۰۵.عنه صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :هماره دین با علی است و علی با دین، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند.۹۱۰۶.عنه صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلام :خداوند ـ تبارک و تعالی ـ ما را پاک و از خطا مصون داشت و ما را گواهان بر خلق خود و حجّت خویش در زمینش قرار داد و ما را با قرآن قرار داد و قرآن را با ما . ما از قرآن جدا نمی شویم و قرآن از ما جدا نمی شود. .

۹۱۰۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه علیه السلامـ لِلخَوارِجِ لَمّا خَرَجَ إلی مُعَسکَرِهِم ـ :إنَّ الکِتابَ لَمَعی ، ما فارَقتُهُ مُذ صَحِبتُهُ . ⁽¹⁾۹ / ۲عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ۹۱۰۶.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ . ⁽²⁾۹۱۰۷.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ ، یَدورُ مَعَهُ حَیثُما دارَ . ⁽³⁾۹۱۰۸.الإمامُ زینُ العابدینَ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :رَحِمَ اللّهُ عَلِیّا ، اللّهُمَّ أدِرِ الحَقَّ مَعَهُ حَیثُ دارَ . ۴ .

۹ / ۲ علی با حق است

۹۱۰۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :امام علی علیه السلامـ خطاب به خوارج، هنگامی که به سوی اردوگاهشان می رفت ـ:همانا قرآن، با من است و از آن گاه که به مصاحبتش در آمدم، از آن جدا نشده ام.۹ / ۲علی با حق است۹۱۰۸.امام زین العابدین علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با علی .۹۱۰۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با علی. حق بر مدار او می گردد.۹۱۱۰.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :رحمت خدا بر علی ! خدایا! حق را همیشه بر مدار او بگردان ⁽¹⁾.

.

۹۱۱۱.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقَّ وَالحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ، اللّهُمَّ أدِرِ الحَقَّ مَعَ عَلِیٍّ حَیثُما دارَ . ⁽¹⁾۹۱۱۲.عنه صلی الله علیه و آله :مسند أبی یعلی عن أبی سعید :کُنّا عِندَ بَیتِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله فی نَفَرٍ مِنَ المُهاجِرینَ وَالأَنصارِ ، فَخَرَجَ عَلَینا فَقالَ : أ لا اُخبِرُکُم بِخیارِکُم ؟ قالوا : بَلی . قالَ : خِیارُکُمُ الموفونَ المُطَیَّبونَ ، إنَّ اللّهَ یُحِبُّ الخَفِیَّ التَّقِیَّ. قالَ : ومَرَّ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ فَقالَ : الحَقُّ مَعَ ذا ، الحَقُّ مَعَ ذا . ⁽²⁾۹۱۱۳.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :یَا بنَ عَبّاسٍ ، سوفَ یَأخُذُ النّاسُ یَمینا وشِمالاً ، فَإِذا کانَ کَذلِکَ فَاتَّبِع عَلِیّا وحِزبَهُ ؛ فَإِنَّهُ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَهُ ، ولا یَفتَرِقانِ حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽³⁾۹۱۱۴.الإمامُ الباقرُ علیه السلام :تاریخ بغداد عن أبی ثابت مولی أبی ذرّ :دَخَلتُ عَلی اُمِّ سَلَمَةَ فَرَأَیتُها تَبکی وتَذکُرُ عَلِیّا ، وقالَت : سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ ، ولَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ یَومَ القِیامَةِ . ⁽⁴⁾۹۱۱۱.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :تاریخ دمشق عن عبید اللّه بن عبد اللّه المدینی :حَجَّ مُعاوِیَةُ بنُ أبی سُفیانَ فَمَرَّ بِالمَدینَةِ ، فَجَلَسَ فی مَجلِسٍ فیهِ سَعدُ بنُ أبی وَقّاصٍ ، وعَبدُ اللّهِ بنُ عُمَرَ ، وعَبدُ اللّهِ بنُ عَبّاسٍ ... وأقبَلَ علی سَعدٍ ، فَقالَ : یا أبا إسحاقَ ، أنتَ الَّذی لَم نَعرِف ⁽⁵⁾حَقَّنا .وجَلَسَ فَلَم یَکُن مَعَنا ولا عَلَینا ؟ !

قالَ : فَقالَ سَعدٌ : إنّی رَأَیتُ الدُّنیا قَد أظلَمَت ، فَقُلتُ لِبَعیری : إخ ، فَأَنَختُها حَتَّی انکَشَفَت .

قالَ : فَقالَ مُعاوِیَةُ : لَقَد قَرَأتُ ما بَینَ اللَّوحَینِ ، ما قَرَأتُ فی کِتابِ اللّهِ عزَّوجَلَّ : إخ !

قالَ : فَقالَ سَعدٌ : أمّا إذا أبَیتَ فَإِنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ لِعَلِیٍّ : أنتَ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَکَ حَیثُما دارَ .

قالَ : فَقالَ مُعاوِیَةُ : لَتَأتِیَنّی عَلی هذا بِبَیِّنَةٍ !

قالَ : فَقالَ سَعدٌ : هذِهِ اُمُّ سَلَمَةَ تَشهَدُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله .

فَقاموا جَمیعا فَدَخَلوا عَلی اُمِّ سَلَمَةَ ، فَقالوا : یا اُمَّ المُؤمِنینَ،إنَّ الأَکاذیبَ قَد کَثُرَت عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله ، وهذا سَعدٌ یَذکُرُ عَنِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ما لَم نَسمَعهُ : أنَّهُ قالَ ـ یَعنی لِعَلِیٍّ ـ : أنتَ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَکَ حیَثُما دارَ .

فَقالَت اُمُّ سَلَمَةَ : فی بَیتی هذا قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ .

قالَ : فَقالَ مُعاوِیَةُ لِسَعدٍ : یا أبا إسحاقَ ، ما کُنتَ ألوَمَ الآنَ إذ سَمِعتَ هذا مِن رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله وجَلَستَ عَن علَِیٍّ ، لَو سَمِعتُ هذا مِن رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله لَکُنتُ خادِما لِعَلِیٍّ حَتّی أموتَ . ⁽⁶⁾.

۹۱۱۲.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با علی . خدایا! حق را همیشه بر مدار علی بگردان!۹۱۱۳.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :مسند أبی یعلیـ به نقل از ابو سعید ـ: با گروهی از مهاجر و انصار، در نزدیکی خانه پیامبر صلی الله علیه و آله بودیم. پیامبر صلی الله علیه و آله نزد ما آمد و گفت : «آیا شما را از بهترینتان باخبر نکنم؟». گفتند : چرا. گفت : «بهترین شما، پاکان وفادارند. خداوند، پرهیزگار نهانکار را دوست دارد».

در همان حال ، علی بن ابی طالب علیه السلام عبور کرد. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «حق، با این است. حق، با این است».۹۱۱۴.امام باقر علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای پسر عبّاس! به زودی، مردم به چپ و راست می روند. چون این گونه شد، از علی و حزب او پیروی کن، که او با حق است و حق با اوست. [ آن دو ]از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند.۹۱۱۵.الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :تاریخ بغدادـ به نقل از ابو ثابت، آزاد شده ابوذر ـ: بر اُمّ سلمه وارد شدم. دیدم که گریه کنان، از علی علیه السلام یاد می کند و می گوید : شنیدم پیامبر خدا می فرمود : «علی با حق است و حق با علی است و هرگز از هم جدا نمی شوند، تا روز قیامت در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند».۹۱۱۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام ( ـ فی کتابٍ لَهُ إلی الأشتَرِ لَمّا وَلاّهُ مِصرَ ) تاریخ دمشقـ به نقل از عبید اللّه بن عبد اللّه مدینی ـ: معاویة بن ابی سفیان حج گزارد و از مدینه گذر نمود. به مجلسی وارد شد که سعد بن ابی وقّاص و عبداللّه بن عمر و عبد اللّه بن عبّاس هم بودند... . به سعد ، رو کرد و گفت : ای ابو اسحاق! تو کسی هستی که حقّ ما را نشناختی. کنار نشستی و نه با ما بودی و نه علیه ما! سعد گفت : من دیدم دنیا را تاریکی فرا گرفته است ؛ پس به شترم گفتم : «اِخ» ⁽¹⁾و او را نشاندم، تا این که تیرگی ها رفت.

معاویه گفت : من همه قرآن را خوانده ام ؛ امّا در کتاب خدای عز و جل «اِخ» نخوانده ام.

سعد گفت : حال که نمی پذیری، شنیدم که پیامبر خدا به علی علیه السلام می گوید : «تو با حق هستی و حق با توست، هر کجا که بچرخد».

معاویه گفت : باید بر این مطلب ، گواه بیاوری.

سعد گفت : این اُمّ سلمه است که بر [ این سخنِ ]پیامبر خدا گواهی می دهد.

همگی برخاستند و بر امّ سلمه وارد شدند و گفتند : ای مادر مؤمنان! دروغ بستن بر پیامبر صلی الله علیه و آله بسی فراوان شده است و این سعد، چیزی از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که ما نشنیده ایم؛ این که پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام گفته باشد : «تو با حق هستی و حق با توست، هر کجا که بگردد».

امّ سلمه گفت : پیامبر خدا این را در خانه من به علی علیه السلام فرمود.

معاویه به سعد گفت : ای ابو اسحاق! من اکنون تو را بدین جهت سرزنش می کنم که این را از پیامبر خدا شنیده بودی و از یاری علی دست کشیدی! اگر من این را از پیامبر خدا شنیده بودم، تا لحظه مرگم خادم علی می شدم. .

۹۱۱۵.امام صادق علیه السلام :المناقب للخوارزمی عن الأصبغ بن نباتة :لَمّا أن اُصیبَ زَیدُ بنُ صوحانَ یوَمَ الجَمَلِ ، أتاهُ عَلِیٌّ وبِهِ رَمَقٌ ، فَوَقَفَ عَلَیهِ أمیرُ المُؤمِنینَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام فَهُوَ لِما بِهِ فَقالَ : رَحِمَکَ اللّهُ یا زَیدُ ، فَوَاللّهِ ما عَرَفناکَ إلّا خَفیفَ المُؤنَةِ ، کَثیرَ المَعونَةِ .

قالَ : فَرَفَعَ إلَیهِ رأسَهُ فَقالَ : وأنتَ یَرحَمُکَ اللّهُ ، فَوَاللّهِ ما عَرَفتُکَ إلّا بِاللّهِ عالِما ، وبِآیاتِهِ عارِفا ، وَاللّهِ ما قاتَلتُ مَعَکَ مِن جَهلٍ ، ولکِنّی سَمِعتُ حُذَیفَةَ بنَ الیَمانِ یَقولُ : سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : عَلِیٌّ أمیرُ البَرَرَةِ ، وقاتِلُ الفَجَرَةِ ، مَنصورٌ مَن نَصَرَهُ ، مخَذولٌ مَن خَذَلَهُ ، ألا وإنَّ الحَقَّ مَعَهُ ، ألا وإنَّ الحَقَّ مَعَهُ یَتبَعُهُ ، ألا فَمیلوا مَعَهُ . ۱ .

۹۱۱۶.امام علی علیه السلام ( ـ در فرمان حکومت مصر به مالک اشتر ـ ) المناقب ، خوارزمیـ به نقل از اصبغ بن نباته ـ: چون زید بن صوحان در جنگ جمل زخمی شد، امیر مؤمنان، علی بن ابی طالب علیه السلام به نزدش آمد و بالای سرش رفت. او هنوز نیمه جانی داشت و درد می کشید. علی علیه السلام به او فرمود : «ای زید، خدا تو را بیامرزد! به خدا سوگند، ما تو را جز به کم هزینه بودن و پُر کمک بودن نشناختیم».

زید ، سرش را به سوی او بالا آورد و گفت : و خدا تو را نیز رحمت کند! به خدا سوگند، من تو را جز این گونه نشناختم که به خدا عالِم و به آیاتش عارف هستی. به خدا سوگند، از سرِ جهل همراه تو نجنگیدم ؛ بلکه شنیدم حذیفة بن یمان می گوید: از پیامبر خدا شنیدم که می فرمود : «علی، امیر نیکوکاران و قاتل بدکاران است. هر که او را یاری دهد، یاری شود و هر که رهایش کند، رها شود. هان! بدانید که حق با اوست. بدانید که حق با اوست و به دنبال او. هان! به سوی او بروید». ⁽¹⁾.

۹۱۱۷.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ حَیثُ کانَ . ⁽¹⁾۹۱۱۷.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :الحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ أینَما مالَ . ⁽²⁾۹۱۱۸.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :الحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ ، یَزولُ مَعَهُ حَیثُ زالَ . ⁽³⁾۹۱۱۹.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :عنه صلی الله علیه و آله :ألا إنَّ الحَقَّ بَعدی مَعَ عَلِیٍّ ، یَمیلُ مَعَهُ حَیثُما مالَ ، ولا یَفتَرِقانِ جَمیعا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ . ⁽⁴⁾۹۱۱۸.امام علی علیه السلام :إعلام الوری عن ابن عبّاس :سَأَلتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله حینَ حَضَرَتهُ وَفاتُهُ ، فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّهِ ، إذا کانَ ما نَعوذُ بِاللّهِ مِنهُ فَإِلی مَن ؟ فَأَشارَ إلی عَلِیٍّ علیه السلام فَقالَ : إلی هذا ؛ فَإِنَّهُ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَهُ ، ثُمَّ یَکونُ مِن بَعدِهِ أحَدَ عَشَرَ إماما مُفتَرَضَةً طاعَتُهُم کَطاعَتِهِ ⁽⁵⁾. ⁽⁶⁾.

۹۱۱۹.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با علی، هر جا که باشد.۹۱۲۰.مکارم الأخلاق عن الإمامُ الصّادقُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :حق با علی است، به هر سو که برود.۹۱۲۱.الإمامُ الکاظمُ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :حق با علی است. به هر کجا برود، با اوست.۹۱۲۲.فقهِ الرِّضا : ( ـ مِنَ الحَنِیفِیَّةِ التی قالَ اللّه ُ تعالی لِن ) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :بدانید که پس از من، حق، با علی است. به هر سو که برود ، حق با او می رود و از هم جدا نمی شوند، تا در کنار حوض [ کوثر] بر من در آیند.۹۱۲۰.مکارم الاخلاق از امام صادق علیه السلام :إعلام الوریـ به نقل از ابن عبّاس ـ: از پیامبر خدا در هنگام وفاتش پرسیدم : ای پیامبر خدا! خدایْ ناکرده ، اگر اتّفاقی [ برای شما] بیفتد، سراغ چه کسی برویم؟

ایشان به علی علیه السلام اشاره کرد و فرمود : «به سوی او. او با حق است و حق با او و پس با یازده امام پس از او؛ آنان که اطاعتشان مانند اطاعت از او واجب است». .

۹۱۲۱.امام کاظم علیه السلام :کشف الغمّة :إنَّ عائِشَةَ لَمّا عُقِرَ جَمَلُها ودَخَلَت دارا بِالبَصرَةِ ، فَقالَ لَها أخوها مُحَمَّدٌ : أنشُدُکِ بِاللّهِ ، أ تَذکُرینَ یَومَ حَدَّثتِنی عَنِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله أنَّهُ قالَ : الحَقُّ لَن یَزالَ مَعَ عَلِیٍّ وعَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ ، لَن یَختَلِفا ولَن یَفتَرِقا ؟ فَقالَت : نَعَم . ⁽¹⁾۹۱۲۲.فقه الرضا ( ـ درباره آیین حنیف که خداوند متعال به پیامبر خود ) رسول اللّه صلی الله علیه و آله :عَلِیٌّ مَعَ الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَهُ وعَلی لِسانِهِ ، وَالحَقُّ یَدورُ حَیثُما دارَ عَلِیٌّ . ⁽²⁾۹۱۲۳.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :یا عَلِیُّ ... إنَّ الحَقَّ عَلی لِسانِکَ ، وفی قَلبِکَ ، ومَعَکَ ، وبَینَ یَدَیکَ ، ونُصبَ عَینَیکَ . ⁽³⁾۹۱۲۳.امام علی علیه السلام :تاریخ دمشق عن اُمّ سلمة :وَاللّهِ إنَّ عَلِیّا عَلَی الحَقِّ قَبلَ الیَومِ ، وبَعَد الیَومِ ، عَهدا مَعهودا ، وقَضاءً مَقضِیّا . ⁽⁴⁾۹۱۲۴.رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله :المستدرک علی الصحیحین عن اُمّ سلمةـ لَمّا سارَ عَلِیٌّ علیه السلام إلَی البَصرَةِ ودَخَلَ عَلَیها یُوَدِّعُها ـ: سِر فی حِفظِ اللّهِ وفی کَنَفِهِ ، فَوَاللّهِ إنَّکَ لَعَلَی الحَقِّ وَالحَقُّ مَعَکَ . ⁽⁵⁾.

۹۱۲۵.عنه صلی الله علیه و آله :کشف الغُمّة :چون شتر عایشه پی شد و او به خانه ای در بصره در آمد، برادرش محمّد بن ابی بکر به او گفت : تو را به خدا سوگند می دهم، به یاد می آوری روزی را که برایم از پیامبر صلی الله علیه و آله حدیث کردی که او گفت : «حق ، هماره با علی است و علی با حق است و هرگز این دو ، اختلاف و جدایی نیابند»؟

گفت : آری.۹۱۲۶.الإمامُ علیٌّ علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :علی با حق است و حق با او و بر زبان اوست و حق بر مدار علی می گردد.۹۱۲۷.عنه علیه السلام :پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :ای علی! ... حق بر زبان تو و در قلب تو و همراه تو و در پیش روی تو و پیش دیدِ توست.۹۱۲۸.عنه علیه السلام :تاریخ دمشقـ به نقل از اُمّ سلمه ـ: به خدا سوگند، همانا علی علیه السلام ، چه در گذشته و چه در آینده بر حق است . این ، پیمانی بسته شده و حکمی امضا شده است.۹۱۲۹.عنه علیه السلام :المستدرک علی الصحیحینـ به نقل از امّ سلمه، خطاب به علی علیه السلام ، آن هنگام که وی آهنگ بصره کرد و به خداحافظی امّ سلمه آمد ـ: در حفظ و حمایت خدا حرکت کن، که به خدا سوگند، تو بر حقّی و حق با توست. .

راجع : بحار الأنوار : ج ۳۸ ص ۲۶ ـ ۴۰ .

۹ / ۳عَلِیٌّ فاروقُ الاُمَّةِ۹۱۲۶.امام علی علیه السلام :المعجم الکبیر عن أبیذرّ وسلمان:أخَذَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله بِیَدِ عَلِیٍّ علیه السلام فَقالَ : إنَّ هذا أوَّلُ مَن آمَنَ بی ، وهُوَ أوَّلُ مَن یُصافِحُنی یَومَ القِیامَةِ ، وهذَا الصِّدّیقُ الأَکبَرُ ، وهذا فاروقُ هذِهِ الاُمَّةِ بَینَ الحَقِّ وَالباطِلِ ، وهذا یَعسوبُ المُؤمِنینَ ، وَالمالُ یَعسوبُ الظّالِمِ . ⁽¹⁾۹۱۲۷.امام علی علیه السلام :رسول اللّه صلی الله علیه و آله :سَتَکونُ مِن بَعدی فِتنَةٌ ، فَإِذا کانَ ذلِکَ فَالزَموا عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ أوَّلُ مَن یَرانی ، وأوَّلُ مَن یُصافِحُنی یَومَ القِیامَةِ ، وهُوَ مَعی فِی السَّماءِ الأَعلی ، وهُوَ الفاروقُ بَینَ الحَقِّ وَالباطِلِ . ⁽²⁾۹۱۲۸.امام علی علیه السلام :عنه صلی الله علیه و آله :سَتَکونُ بَعدی فِتنَةٌ ، فَإِذا کانَ ذلِکَ فَالزَموا عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ ؛ فَإِنَّهُ أوَّلُ مَن یَرانی ، وأوَّلُ مَن یُصافِحُنی یَومَ القِیامَةِ ، وهُوَ الصِّدّیقُ الأَکبَرُ ، وهُوَ فاروقُ هذِهِ الاُمَّةِ ؛ یَفرُقُ بَینَ الحَقِّ وَالباطِلِ ، وهُوَ یَعسوبُ المُؤمِنینَ . ⁽³⁾.