مشخصات کتاب

سرشناسه : عباد سیچانی، شنتیا، 1383-

عنوان و نام پدیدآور: خواص گیاهان دارویی/ شنتیا عباد سیچانی، سهیل کمالی؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری، نادر سلطانی، فرشید افشاری.

مشخصات نشر: اصفهان: امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.: مصور (رنگی).

شابک : 400000 ریال: 978-622-6521-22-2

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: گیاهان دارویی

موضوع: Medicinal plants

موضوع: داروهای گیاهی

موضوع: Materia medica, Vegetable

شناسه افزوده: کمالی، سهیل، 1382-

شناسه افزوده: مظفری، سمیه، 1365-، ویراستار

شناسه افزوده: سلطانی، نادر، 1364 -، ویراستار

شناسه افزوده: افشاری، فرشید، 1370-، ویراستار

رده بندی کنگره: RS164/ع2خ9 1397

رده بندی دیویی: 615/32

شماره کتابشناسی ملی: 5539777

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

اشاره

سرشناسه : عباد سیچانی، شنتیا، 1383-

عنوان و نام پدیدآور: خواص گیاهان دارویی/ شنتیا عباد سیچانی، سهیل کمالی؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری، نادر سلطانی، فرشید افشاری.

مشخصات نشر: اصفهان: امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.: مصور (رنگی).

شابک : 400000 ریال: 978-622-6521-22-2

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: گیاهان دارویی

موضوع: Medicinal plants

موضوع: داروهای گیاهی

موضوع: Materia medica, Vegetable

شناسه افزوده: کمالی، سهیل، 1382-

شناسه افزوده: مظفری، سمیه، 1365-، ویراستار

شناسه افزوده: سلطانی، نادر، 1364 -، ویراستار

شناسه افزوده: افشاری، فرشید، 1370-، ویراستار

رده بندی کنگره: RS164/ع2خ9 1397

رده بندی دیویی: 615/32

شماره کتابشناسی ملی: 5539777

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

خواص گیاهان دارویی

گردآورندگان:

شنتیا عباد سیچانی

دانش آموز پایه ی نهم دبیرستان دکتر محمد شفیعی

سهیل کمالی

دانش آموز پایه ی نهم دبیرستان دکتر محمدشفیعی

انتشارات امیر فدک: اصفهان- خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک

تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694کد پستی: 43151-81546

Fadak.mansori@gmail.com

خواص گیاهان دارویی

شنتیا عباد سیچانی 83- سهیل کمالی 82

آماده سازی: انتشارات امیرفدک

مدیر مسئول: دکترمحمدرضا محمد شفیعی

مدیر تولید: سیدمحمدرضا منصوری تهرانی

مدیر فنی: صالحیان - مظفری

ویراستار ادبی: جوهریان

ویراستار علمی: مظفری - نادر سلطانی- فرشید افشاری

صفحه آرا: عابدی- کاویانی

طراح جلد: کاویانی

● لیتوگرافی: طاها ● چاپ: ملت ● صحافی: ملت

● چاپ اول: 1397 ● تعداد:1000 ● قیمت: 40000 تومان

© حق چاپ: 1397، انتشارات امیر فدک

شابک: 2-22-6521-622-978 ISBN: 978-622-6521-22-2

هر گونه استفاده از مطالب این کتاب اعم از بازنویسی، خلاصه سازی، نقل مطالب آموزشی، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و هر گونه چاپ سنتی و دیجیتال، استفاده به صورت کتاب الکترونیکی، لوح فشرده، قرار دادن مطالب بر روی اینترنت و وبسایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده ی اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع مادی و معنوی خود، بدون اجازه ی کتبی ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ی 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی است.

تقدیم به:

پدر و مادر عزیز و مهربانم

که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار

و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.

شنتیا عباد سیچانی

تقدیم به:

پدر و مادرم

که از نگاهشان صلابت

از رفتارشان محبت

و از صبرشان ایستادگی را آموختم

سهیل کمالی

پیش گفتار

در مرکز تحقیقات و فن آوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمد شفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم، چرا که ایمان داریم گسترش مرز های علم و فن آوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهشگران است و پژوهشگر با ذهن پرسشگرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش می گذرد، تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهشگر، پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمد شفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهشگران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.

دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سد های مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه براین اصول و مبنای کار گروهی را فرا گرفته تا بتوانند بر اساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی - پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود، و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. ان شا ا...

محمد رضا محمد شفیعی

مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمد شفیعی

فهرست مطالب

فصل اول...8

مقدمه...9

تاریخچه...9

روش های مصرف گیاهان دارویی...13

تفاوت بین گیاهان دارویی و داروی گیاهی...13

گیاهان در ایران...14

تولید و فروش گیاهان دارویی...16

خطر انقراض...17

طبقه بندی بر اساس اثرات...17

گیاهان تلخ...18

درمان برخی بیماری ها توسط گیاهان...19

فصل دوم...30

نکاتی درمورد گیاهان...31

تنباکوی کوهی...40

بهترین و قوی ترین گیاهان دارویی...49

فصل سوم...53

قطره افشرده شوید...54

قطره افشرده نعناع...55

قطره افشرده رازیانه...56

قطره افشرده ترخون...57

منابع...59

فصل اول: گیاهان دارویی

اشاره

مقدمه

گیاهان دارویی گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندام های آن ها حاوی ماده ی مؤثر است. این ماده که کمتر از 1درصد وزن خشک گیاه را تشکیل می دهد، دارای خواص دارویی مؤثر بر موجودات زنده است.

تصویر

تاریخچه

در پزشکی کهن، داروها از گیاهان به دست می آمدند. در تولد رستم، موبد پزشک، به دستور سیمرغ مرهمی از کوبیدن گیاهی مخصوص و آمیختن آن با شیر و خشک کردن آن در سایه، ساخته و بر زخم عمل رودابه می گذارد. نکته ی ظریف این دستور، توصیه به خشک کردن مرهم در سایه است تا خواص آن در اثر نور آفتاب و گرما از بین نرود، توصیه ای که امروز هم در نگهداری داروها به قوت خود باقی است. شناخت مواد دارویی مورد استفاده ی مصریان قدیم از روی پاپیروس های مقدسی که از آنان به جای ماندهاست، میسر می باشد. با ارزش ترین این پاپیروس ها پاپیروس اسمیت است. مصریان تقریبا از همه ی قسمت های گیاه استفاده می کردند. طب بابل توسط لوح های کوچکی که نام داروها را به خط میخی روی آن ها نوشته اند بر جای مانده است. عناصری که آن ها به کار می بردند اساسا ریشه ی گیاهی داشته است.

در دستور بابلی ها برخلاف مصریان وزن و اندازه ذکر نشده است. در متون هند

قدیم گیاهان طبی به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول یا به عنوان مسهل، قی آور یا ملین به کار می روند یا باعث ترشح بینی می شوند و گروه دیگر مسکن هستند. در کنار طب سوزنی که در چین اختراع شده، مهمترین قسمت طب سنتی چین، علم داروهای گیاهی بوده است. یک رساله ی داروسازی به نام پن تسائو کانگ مو در سال 1597 میلادی تکمیل و منتشر شد. این رساله 8160 نسخه دارد که بر 1871 ماده که عموما ریشه ی گیاهی دارند متکی است.

گیاه شناسی در ایران قبل از اسلام نیز سابقه ی طولانی داشت. در اوستا بارها از اورورو بیشه زو (گیاه درمانی) ستایش شده است و واژه ی اورورو به معنی گیاه فرشته نگهبان امرتات (امرداد) که خود یکی از امشاسپندان و کمال جاودانگی است در اوستا آمده است. پزشکان ایرانی از صدها گیاه و رستنی درمانبخش آگاه بودند و آن ها را مقدس می شمردند. مقدس ترین این گیاهان 30 نوع بود که نمادی از نام روزهای سیگانه ی یک ماه بود. به طور مثال نام روز آذر که نماد گیاهی آن در اوستا اثرگون نام دارد و آن نوعی گل همیشه بهار است که دم کرده ی آن محرک سلسله اعصاب است و برای رفع خستگی استفاده می شد. نام دارو نیز از ریشه واژه ایرانی دار به معنی درخت است و در زبان پهلوی به «داروگ» تغییر شکل یافته و واژه انگلیسی و فرانسه drug از همین ریشه فارسی ساخته شده اند.

تصویر

در طب یونانی نیز دمنوش کاربرد داشته است. بقراط (377 تا 460 سال قبل از تاریخ) ارتباط میان شکل گیاهان و بیماری های قابل درمان توسط آن ها به نام تئوری امضاها را مطرح کرد. بر اساس این نظریه می گوید این خود طبیعت است که به ما قدرت درمانی گیاهان را نشان می دهد. به همین علت بود که ساقه ی زرد رنگ ریوند علیه بیماری زردی و میوه و گل قرمز انار علیه خون ریزی به کار می رفت. جالینوس (در سال های 129 تا200 میلادی) پزشک یونانی، تجربیات خود را در یازده جلد کتاب ثبت کرد. او داروهای گیاهی را به چند گروه تقسیم کرد و بنیان گذار شاخه ی خاصی از طب به نام جالینوسی (علم مواد دارویی و تهیه ی آن ها) بود.

در قرن اول میلادی، کتاب د ماتریا مدیکا را دیوسکوریدوس، پزشک ارتش نرون تدوین کرد که از نخستین کارهای معتبر در مورد علم گیاه درمانی است. دیوسکوریدوس که اساس کار خود را بر پایه ی کار بقراط بنا نهاده بود، شکل، مشخصات و خواص بیش از 500 گیاه را در کتاب خویش ارائه کرد که تا 150 سال بعد به عنوان یک کتاب مرجع مورد استفاده قرار می گرفت. در همان زمان یک گیاه شناس رومی به نام پلینی کتاب تاریخ طبیعی نسبتا حجیمی را تدوین نمود که در آن به شرح گیاهان و خواص درمانی آن ها پرداخت. 7 قرن بعد، که در اروپا به قرون وسطی موسوم است، صومعه ها زنده نگاه داشتن گیاه درمانی را به دست گرفتند. راهبان متون مربوطه را نسخه برداری کردند و از آن ها برای شفای بیماران استفاده نمودند و مزرعه هایی را به پرورش این گیاهان اختصاص دادند.

تصویر

آغاز کاربرد وسیع گیاهان دارویی و رونق و گسترش آن در کشورهای شرقی به خصوص در دوره ی اسلام به زمانی که شرق به کارها، نوشته ها و ترجمه های آثار بقراط، جالینوس و کتاب های دیوسکوریدوس و پلینیوس و دیگران دسترسی یافت، مربوط می شود. زیرا کارها و آثار این دانشمندان یونانی مستقیما از طریق شام و شرق رسید و در اوایل قرن سوم میلادی در بیت الحکمه به عربی ترجمه شد. کتاب گیاهان یا الحشایش یکی از مهمترین ترجمه های این منابع است که در واقع همان ترجمه ی دماتریا مدیکای دیوسکوریدوس است و از آن زمان و حتی تا همین اواخر به عنوان طب سنتی همیشه مورد استفاده قرار می گرفت. محمد بن زکریای رازی (سال های 250 تا 313 ق) دائرةالمعارفی در درمان شناسی به نام کتاب الحاوی فی الطب و کتاب خلاصه ی پزشکی، به نام المنصوری و کتاب دیگری به نام منافع الاغذیه و دفع مضارها را نوشت. این کتاب ها و بقیه ی آثار او، مخزن و مرجع مهم اطلاعات گیاه شناختی برای نسل های متمادی در شرق و غرب بوده است. پزشک نامور بو علی سینا (سال های 359 تا 416 ه. ش) 811 داروی گیاهی و معدنی را در کتاب قانون همراه با اثرات آن ها بر بدن انسان شرح داده است. برخی از این گیاهان ریشه ی هندی، تبتی چینی یا کلا شرقی داشته اند.

تصویر

دو واقعه زمینه ی علم گیاه شناسی را گسترش داد. یکی از آن ها اختراع دستگاه چاپ به وسیله ی گوتنبرگ در سال 1450 میلادی و دیگری کشف آمریکا به وسیله ی کریستف کلمب در سال 1492 میلادی بود. نتیجه ی مستقیم این دو واقعه، چاپ تعداد زیادی از مجموعه های گیاهی و وارد کردن داروهای جدید بسیار به اروپا

بود. پاراسلسوس دانشمند سوئیسی (در سال های 1493 تا 1541) با سفر به اروپا و جمع آوری تجربیات گوناگون، پایه و اساس محکمی در طب به وجود آورد. گنجینه ی گیاهان یکی از مهمترین آثار این دانشمند است. او برای طب گیاهی اولویت خاصی قائل بود و به اثرات درمانی آب های معدنی و گیاهان محلی توجه زیادی داشت. وی اولین کسی بود که علم شیمی را در روش های درمانی شرکت داد. او در تاریخ علم طب به عنوان اصلاح کننده طب و به بیان دیگر بنیان گذار شیمی درمانی و پزشکی مطلع در باب گیاهان دارویی شناخته شده است. شیمی و فارماکولوژی به موازات یکدیگر تکامل یافته اند. بالاخره به لطف کتاب الکساندر چیرش (در سال های1856تا 1939) به نام رساله ی فارماکولوژی بود که مطالعه ی گیاهان دارویی و داروهای طبیعی در میان علوم شناخته شده ی دیگر جای گرفت.

روش های مصرف گیاهان دارویی

گیاهان دارویی و معطر عمدتا به فرم های زیر مصرف می شوند.

تصویر

تفاوت بین گیاهان دارویی و داروی گیاهی

گیاهان دارویی شامل بخش هایی از گیاه است که پس از خشکاندن، بدون ایجاد هرگونه تغییری در مغازه ها و عطاری ها به فروش می رسد. گیاهان دارویی مثل

زیره، رازیانه، هل یا دارچین گیاهانی هستند که برخی خواص درمانی آن ها که عمدتا بی ضرر یا کم ضرر هستند، به اثبات رسیده است، اما داروهای گیاهی حاصل تبدیل برخی گیاهان به دارو در کارخانه های داروسازی و طی فرایندی خاص و استریل هستند. با این توضیحات و ذکر تفاوت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی باید گفت که عطاری ها تنها حق فروش گیاهان دارویی را دارند، گیاهانی که تعداد شان مشخص است و طی سالیان دراز فواید و بی عارضه یا کم عارضه بودن شان به اثبات رسیده است. مسلم است که مصرف بیرویه و بیش از حد نیاز هر نوع خوراکی اعم از گیاهی یا شیمیایی می تواند برای بدن ضرر داشته باشد.

گیاهان در ایران

اشاره

در ایران حدود 8000 گونه گیاهی موجود است که از این تعداد 2300 گونه جز گیاهان معطر و دارویی هستند و از این تعداد 450 گونه در عطاری های ایران به فروش می رسد.

بر اساس تحقیقی که از طرف دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد شایع ترین گیاهان دارویی خریداری شده از عطاری ها در شهر تهران در سال 1387 انجام شده است، شایع ترین گیاهان خریداری شده از عطاری ها شامل موارد زیر هستند:

تصویر

بسته بندی

در ایران مجوز بسته بندی گیاهان دارویی اختصاصا به واحدهای بسته بندی که دارای اجازه تاسیس از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می باشند، داده می شود. واحدهای بسته بندی مجاز، پس از گرفتن مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صرفا می توانند اقدام به بسته بندی آن دسته از گیاهان دارویی نمایند که نام آن ها در فهرست تهیه شده توسط این وزارت موجود می باشد.

در صورتی که در خواستی مبنی بر بسته بندی گیاهی خارج از فهرست مذکور توسط متقاضیان ارائه گردد، پس از بررسی کارشناسان اداره گیاهان دارویی و تایید شورای بررسی و تدوین داروهای گیاهی و طبیعی ایران، نام گیاه به فهرست اضافه خواهد گردید. در یک بسته بندی صحیح موارد زیر باید رعایت شده باشد.

تصویر

تولید و فروش گیاهان دارویی

نزدیک به 2300 گونه از گونه های گیاهی ایران در ردیف گیاهان دارویی و معطر قرار دارند. از این تعداد گونه گیاهی، 450 گونه، جزو گیاهان دارویی به شمار می آیند و تعدادی از آن ها در عطاری ها به فروش میرسند، اما در اثر دگرگونی های زیست محیطی به تدریج از تعداد این گونه های با ارزش دارویی کم می شود. در گذشته گیاهان دارویی از دامنه ی طبیعت چیده می شد و اغلب خودرو بودند، اما امروزه با فرایند صنعتی شدن، امکان تکیه به رشد طبیعی از بین رفته و شرایط رشد و کشت این گیاهان به شکل صنعتی فراهم شده است. در سال های اخیر تعداد زیادی از گیاهان مورد استفاده در ایران کشت داده می شوند و برخی اقلام وارداتی هستند.

در ایران صنف عطار و سقط فروش، زیرمجموعه ی وزارت صنعت معدن و تجارت ایران به شمار می رود. طی چند سال اخیر به دلیل استقبال مردم به استفاده از طب سنتی، عطاری در کشور رشد بسیاری کرده است. به گفته ی معاون طب سنتی وزیر بهداشت بخش عمدهای از این عطاری ها مجوز فعالیت ندارند. رئیس اداره داروهای طبیعی و مکمل وزارت بهداشت، نبود آیین نامه و ضوابط در مورد کار عطاری ها را مشکل اصلی این صنف اعلام کرده است. اغلب گیاهان دارویی موجود در عطاری ها به صورت خشک شده می باشد که تا رسیدن به دست مصرف کننده زمان زیادی از جمع آوری آن ها گذشته است؛ به همین دلیل خواص درمانی این گیاهان به شدت کاهش یافته یا در اکثر موارد به کلی از بین رفته است.

پروانه ای که برای عطاری ها صادر می شود پروانه ی فروش گیاهان دارویی است و تعهد محضری از آن ها گرفته می شود که دخالت در امور پزشکی نکنند و عطاری هایی که اقدام به فروش داروی گیاهی می کنند، مرتکب تخلف می شوند.

تصویر

بعضی از کشورها مانند چین و ویتنام درمان های سنتی را در نظام بهداشت و درمان عمومی خود ادغام کرده اند. براساس مقرارت جدیدی که از سال 2011 میلادی در اتحادیه ی اروپا وضع شده است، تولیدکنندگان داروهای گیاهی در آینده باید ثابت کنند که محصولاتشان تحت استانداردهای بالا تهیه می شود و درعین حال میزان مصرف دارو هم باید به شکل واضح و مشخص روی بسته ی دارو نوشته شده باشد. مقررات جدید شامل محصولاتی مانند سرخار گل (اکینیسیا)، گل راعی (سنت جان ورت)، سنبل الطیب و گیاهان سنتی چینی و هندی می شود که مصرف گسترده ای دارند.

خطر انقراض

بنابر گزارش گروه بین المللی حفاظت باغ های گیاه شناسی، بسیاری از گیاهان دارویی به دلیل برداشت بی رویه و نابودی جنگل ها در معرض خطر انقراض هستند.

تصویر

طبقه بندی بر اساس اثرات

اثر درمانی مواد شیمیایی گیاهی، بر حسب عملشان در بدن مشخص می شوند، بنابراین گیاهان دارویی بر حسب شعاع عملشان در گروه های معینی طبقه بندی می شوند. همیشه یک گیاه دارویی اثری مشخص ندارد و طیف اثرات آن ممکن است زیاد یا کم شود. به این معنی که یک گیاه ممکن است در درمان چندین بیماری مؤثر باشد؛ و برعکس برای تقویت اثر درمانی آن ها اغلب مخلوطی از چند گیاه تهیه می شود تا تاثیرشان چند برابر شود.

گیاهان تلخ

اشاره

داروهای گیاهی هستند که روی معده، خصوصا در هنگام بی اشتهایی تاثیر می گذارند، انواع مختلفی از آن را قبل از غذا مصرف می کنند، که شامل گیاهان تلخ خالص، قنطوریون صغیر، گل سپاس (جنتیانا، کوشاد)، شبدر آبی و گیاهان تلخ معطر (درمنه و سنبل ختایی) می باشند.

تصویر

گیاهان تلخ قابض

این گیاهان در عین حال کمی قابض بوده برای زکام ها و گاستریت های سبک (پوست کندورانگو) به کار می روند.

گیاهان تلخ لعاب دار

این دسته از گیاهان شامل، گیاه پای خر، شاه دانه، گیاهان قابض (داروهای منقبض کننده این مواد روی بشره یا مخاط با تشکیل رسوبات سخت همراه با بافت پروتئینی تاثیر می گذارند. آن ها آب موجود در بافت ها را می گیرند و با کم و بیش خشک کردن آن ها اثر ضد تورمی نیز دارند. این مواد اغلب از ترکیبات تانن هستند)، مورد، گل غافث، هوفاریقون، مریم گلی، انجبار، گوش خر، گل مینا (امراض جلدی، اگزمای متورم و عفونی)، تره تیزک، سنفتیون، پوست درخت بلوط و بید، ریشه ی بابا آدم، درخت گردو، توت روباه، هفت بند، آویشن، دم شیر و زوفا می شود.

تصویر

درمان برخی بیماری ها توسط گیاهان

کاهش دهنده چربی و کلسترول

از زعفران در کتاب های داروسازی نام برده شده است. نتیجه ی آزمایش ها نشان می دهد که زعفران باعث کاهش چربی و کلسترول خون و افزایش نفوذ اکسیژن در پلاسما می شود.

گیاهان ضد التهاب

این مواد را برای درمان زخم ها و کوفتگی ها به کار می برند. آن ها ورم را کاهش می دهند و بازسازی بافت های آسیب دیده را با تاثیر بر غشای مخاطی و سطح گرانولی تسریع می کنند. بنابراین بابونه و اکلیل کوهی جراحت ها را التیام می بخشند، خزه اثر ضد تورم روی مجاری ادرار دارد و گل نرگس ضمن التیام زخم ها، بیماری پوستی را درمان می کند. رزمارینوس در مصارف خارجی ضد روماتیسم و توت فرنگی برای جوش صورت مفید است.

تصویر

گیاهان ضد نفخ

در این جا منظور موادی هستند که اثر خوبی روی دفع گازهای معده و انقباضات دردناک و حتی تشنج عضلات شکم دارند. این مواد حساس فشار درد را کاهش داده و باعث توقف رشد باکتری هایی می شوند که تخمیر ایجاد می کند. این گروه شامل داروهایی است که مواد اسپاسمولیتک (رافع تشنج و انقباضات) دارند. گیاهانی از این قبیل شامل: بابونه، انیسون، رازیانه، سرو کوهی، نعناع، مریم گلی و اکلیل کوهی، زیره و زوفا می باشد.

میوه ی شیرین رازیانه در بسیاری از جوشانده ها که به صورت مخلوط تهیه می شوند به کار می رود. از آن ضمن خوشبو و مطبوع کردن طعم جوشانده ها به عنوان ضد نفخ بسیار موثر استفاده می کنند.

تصویر

گیاهان معرق

گیاهانی که عمل تعرق را آسانتر می نمایند شامل: گل ماهور، آقطی سیاه، بابونه، زیزفون، شاه تره، برگ انگور فرنگی، ریش بز، تره تیزک، ریشه بابا آدم و بیدگیاه می باشند.

گیاهان کاهش دهنده ی تعرق

گیاهانی که از تعرق زیاد جلوگیری می کنند شامل: مریم گلی، سنبل الطیب، شابیزک (بلادون) و برای مصرف خارجی، برگ گردو و پوست درخت بلوط می باشد.

گل ماهور گل های زردی دارد که پس از خشک کردن در ترکیب جوشانده هایی که به عنوان ضد سرفه تجویز می شوند از آن استفاده می گردد، زیرا دارای مقدار زیادی