جلسه 1404/11/19

بسم الله الرحمن الرحیم



«آیَةُ الوضوء: الفَصْل الرّابع: ما حُكِي عن الصَّحابَة والتّابعين حَوْل مَسْحِ الأَرْجُل، إلی الفَصْل السّادس: تأمّلات واهيةٌ في أخْبار المَسْح»/شرائط الأصول /الأصول العمليّة



 
موضوع: الأصول العمليّة/شرائط الأصول /«آیَةُ الوضوء: الفَصْل الرّابع: ما حُكِي عن الصَّحابَة والتّابعين حَوْل مَسْحِ الأَرْجُل، إلی الفَصْل السّادس: تأمّلات واهيةٌ في أخْبار المَسْح»
 
در جلسه قبل در فصل سوم از بحث حُکْم «أرْجُل» در «وضوء»، چند نمونه روایاتی که به نَقِل از أهْل سُنَّت به مَسْح پا در وضوء تصریح کرده را بیان نمودیم. در این جلسه به دو نمونه از روایاتی که خودِ صَحابه نیز به مَسْح» پا» در «وضوء» عَمَل می کردند خواهیم پرداخت. و همچنین سایر فصول این بحث را نیز بیان خواهیم کرد.
 
ادامه ی بحث «آیَةُ الوضوء»:
فَصْل چهارم: «ما حُكِي عن الصَّحابَة والتّابعين حَوْل مَسْحِ الأَرْجُل»:
۱. «حدّثنا عبدالله، حدّثنا إسْحاق، حدّثنا سفیان مرّة أُخْریٰ قال: رَأَیتُ علَیَّاً (رَضِي اللهُ عَنْه) تَوَضّأ فَمَسَحَ ظُهُورَهما»[1]
.
۲. «عن حمران قال: رَأَیتُ عُثْمان دَعاء بماءٍ فَغَسَلَ کَفَّیه ثلاثاً و مَضْمَضَ و إسْتَنْشَقَ و غَسَلَ وَجْهَه ثَلاثاً و ذِراعیه ثَلاثاً و مَسَحَ برَأْسِه و ظَهْرَ قَدَمَیْه»[2]
.
۳. «قال الشَّعْبِي: نَزَلَ القرآن بالمَسْح»[3]
.
 
فَصْل پنجم: «التَجاهل بروايات المَسْح»:
«إبْن کثیر، إبْن بَروسَوي و آلوسي»: به «روایات مَسْح» إشْکال وارد است؛ زیرا این روایات، یک روایات کم و ضعیفی است!
جواب به این إشْکال: شانزده روایت از حضرت رسول أکْرم (صَلّیٰ الله عَلَیه و آله و سَلَّم) و چهارده روایت از عَمَل صَحابه و تابعین نَقْل شده این روایات کم هستند؟! چهار یا پنج روایت در یک مسأله موجب «تَواتُر» و «تَضافُر» می شود ولی نزدیک به سی روایات نَقْل شده که از «تَواتُر» هم بالاتر است. آیا این ها ضعیف هستند؟! واقعاً این إشْکال جای تعجّب دارد!
 
فَصْل ششم: «تَأمُّلات واهِيَةٌ في أخْبارِ المَسْح»:
الف) إشْکال نخست: إشْکال «بُخاري» به روایات «مَسْح»: روایات «مَسْح أرْجُل» کم و ضعیف هستند ولی روایات «غَسْل» زیاد و قَوي هستند!
جواب به این إشْکال: نزدیک به سی روایت هست و این همه نَقْل روایت، از زیاد هم زیادتر و از قوي هم قوي تر است! علاوه بر آن عنوان شده که تمام روایات بخاري صحیح است و یکی از روایات از کتاب خود شما (صحیح بخاري) نَقْل شده. یعنی خودتان آن را نقل نمودید. پس چطور می گویید این روایات ضعیف هستند؟!
ب) إشْکال دوم: إشْکال برخی از علمای أهل سُنَّت: این سی روایت اگر صحیح باشند مربوط به زمان أوّل ظهور إسْلام است. ولی بعداً این روایات نَسْخ شده و حُکْم به «غَسْل أرْجِل» شده.
إشْکال به این مطلب: به این روایات إسْتِدْلال شده. لذا آن موقع که إسْتِدْلال می کردند متوجّه نبودند که این روایات مال زمان أوّل ظهور إسْلام است؟! علاوه بر این اگر عکس این مطلب را می گفتند بهتر می بود. یعنی بگوییم أوایل ظهور إسْلام «غَسْل» بود و بعداً نَسْخ شد و حُکْم به «مَسْح» شده. این مطلب با این آیه ی شریفه سازگار است.
ج) إشْکال سوم: إشْکال برخی دیگر از علمای أهل سُنَّت: با این که صَحابه و تابعین به این روایت عَمَل کردند و شانزده روایت هم از حضرت نقل شده که «مَسْح» می کردند ولی حضرت در روایتی فرموده: «و هذا وضوءُ مَن لَمْ یُحْدِثْ»!
إشْکال به این مطلب: شما دقّت نکردید که کلمه ی «هذا» به کجا بر می گردد! شما خیال کرده اید که «هذا» به «مَسْح» بر می گردد. در حالی که به أوّل تا آخر ما قبل خود بر می گردد. لذا یعنی وضوء با آب به این مُخْتصری «لَمْ یُحْدِثْ».
د) إشْکال چهارم: إشْکال برخی دیگر از علمای أهل سُنَّت: أکثر این روایات را «إبْن جَریر طَبَري» نَقْل کرده. و این «إبْن جَریر» شیعه می باشد لذا این روایات نقل عُلَمای شیعه هست و ما این گونه روایات را قبول نداریم!
إشْکال به این مطلب: «إبْن جَریر» دو نفر هستند؛ یکی از «أهْل سُنَّت» و یکی از «تَشَیُّع». این روایات توسّط «إبْن جَریر طَبَري» سُنّی نَقل شده و جناب «صاحب المِنار» نیز این گفته را تأیید نموده.
 

[1] المسند الموضوعي الجامع للكتب العشرة، صهيب عبد الجبار، ج10، ص177.

[2] مسند أحمد - ط الرسالة، أحمد بن حنبل، ج1، ص474.

[3] الصراط المستقيم، العاملي، علي بن يونس، ج3، ص267.