مشخصات کتاب
ندبه های فراق
(ترجمه منظوم دعای ندبه)
سراینده / علی کمیلی فنود
ترجمه از / سیدمهدی شجاعی
ناشر/ بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)
نوبت چاپ/ اول، تابستان88
شمارگان/ 3000
صفحه آرا/ عبّاس فریدی
بها/ تومان
مراکز پخش:
1ـ قم: مرکز تخصصی مهدویّت/خیابان شهدا / کوچه آمار (22)/ بن بست شهید علیان
ص.پ: 119-37135 / تلفن: 7737801 / فاکس: 7737160
2ـ تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) / تلفن: 88959049 / فاکس: 88981389 / ص.پ: 355-15655
WWW.IMAMMAHDI-S.COM
info@imammahdi-s.com
شابک: 978-964-7428-42-2
اشاره
ندبه های فراق
ترجمه منظوم دعای ندبه
علی کمیلی فنود
بسم الله الرحمن الرحیم
اَلْحَمْدُ لله رَبِّ الْعالَمینَ،
حمد و سپاس و ستایش از آن خداست، پروردگار جهانیان
ای خدا ای خالق هر دو جهان
صاحب ارض و تمام آسمان
رب ما و مردم، اندر هر زمان
خود سزاوار ثنای بیکران
وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلیماً،
و درود و سلام و تحیت خداوند، بر سید و سرور ما و نبی او محمد و بر خاندان او
رحمت الله بر آقای ما
بر محمد سرور والای ما
هم سلامی بر نبی و آل او
اهل بیت عصمت و اطهار او
اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ عَلی ما جَری بِهِ قَضاؤُکَ
خدایا سپاس بر آن چه قضا و قدرت برای اولیائت جاری ساخت
بار الها مر تو را باشد سزا
حمد بی حد بهر تقدیر و قضا
چونکه فرمانت بدان جاری شده
از بلا و رنج ها گشته رها
هم به نعمت بوده بنده نزد تو
تا سپاسی گویدت او بارها
فی أَوْلِیائِکَ الَّذینَ اسْتَخْلَصْتَهُمْ لِنَفْسِکَ وَ دینِکَ،
آنان که برای خودت و دین خودت خالصشان کردی
دوستانت را تو خالص کرده ای
بهر نفس و دین خود بگزیده ای
إِذِ اخْتَرْتَ لَهُمْ جَزیلَ ما عِنْدَکَ ، مِنَ النَّعیمِ الْمُقیمِ،
آنان که نعمت های پایدار و بی زوال خویش را برایشان برگزیدی،
برگزیدی بهر آنان لا محال
نعمت پاینده ات را بی زوال
الَّذی لا زَوالَ لَهُ وَ لَا اضْمِحْلالَ،
در پس عهد و شروطی که به آنان کردی
نیست اضمحلال و نابودی بدان
چونکه باشد آن نعیم جاودان
نعمتی که نیست مر آن را زوال
کم نگردد اصل آن در هیچ حال
بَعْدَ أَنْ شَرَطْتَ عَلَیْهِمُ الزُّهْدَ فی دَرَجاتِ هذِهِ الدُّنْیا الدَّنِیَّةِ، وَ زُخْرُفِها وَ زِبْرِجِها،
با آنان شرط کردی که نسبت به این دنیای فرومایه و زینت ها و نقش و نگارهای آن، بی رغبت بمانند
چونکه بستی شرط با آنان به زهد
تا نباشد در مراتب سر به خود
ترک کن جانا تو این دنیای خوار
سوی زیور ای برادر رو میار
فَشَرَطُوا لَکَ ذلِکَ، وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفاءَ بِهِ، فَقَبِلْتَهُمْ
و آنان این شرط را پذیرفتند و تو این وفا و پذیرش را قبول کردی
چون پذیرفتند آن شرط و شروط
تو بدانستی که آنان بر عهود
هم وفا دارند و عامل بر عقود
پس پذیرفتی تو انسان را به جود
وَ قَرَّبْتَهُمْ، وَ قَدَّمْتَ لَهُمُ الذِّکْرَ الْعَلِی، وَالثَّناءَ الْجَلِی،
و آنان را مقرب درگاه خویش ساختی نام و یاد و مرتبه شان را رفعت و درخشش بخشیدی
پس مقام قرب کردی شان عطا
پیش دادی یاد برتر با ثنا
تا بود ذکر علی در روزگار
موجب شکر و ثنای آشکار
وَ أَهْبَطْتَ عَلَیْهِمْ مَلائِکَتَکَ،
و ملائک را بر آنان فرود آوردی
هم فرستادی ملائک بر ملا
از سما بهر حفاظت از بلا
هم نزول هر فرشته رحمت است
آمدن شان بهره مند حکمت است
وَ کَرَّمْتَهُمْ بِوَحْیِکَ وَ رَفَدْتَهُمْ بِعِلْمِکَ،
با وجود خویش کرامتشان بخشیدی، با علم خویش،
با نزول وحی کردی سرفراز
باب علمت هم بر آنان گشته باز
این مدینه علم احمد بر علی
تا علی باشد دری بر درگهی
وَ جَعَلْتَهُمُ الذَّریعَةَ إِلَیْکَ، وَالْوَسیلَةَ إِلی رِضْوانِکَ،
پیوسته یاورشان شدی و آنان را وسیله ای به سوی خویش و نیل به خشنودی و رضای خویش قرار دادی
ساختی هر یک ذریعه سوی خویش
آن وسیله بهر رضوانت ز پیش
فَبَعْضٌ أَسْکَنْتَهُ جَنَّتَکَ، إِلی أَنْ أَخْرَجْتَهُ مِنْها،
خدای من! از این اولیاء کسی را در بهشت سکنی دادی
و سپس از آن جا راندی
شخص آدم جای دادی در جنان
چون تخلف کرد راندی شان زِ آن مکان
وَ بَعْضٌ حَمَلْتَهُ فی فُلْکِکَ، وَ نَجَّیْتَهُ وَ مَنْ آمَنَ مَعَهُ مِنَ الْهَلَکَةِ بِرَحْمَتِکَ،
کسی را سوار بر کشتی ات کردی و به همراهی مؤمنانش نجات بخشیدی، به رحمت خویش
هم فرستادی ملائک بر ملا
از سما بهر حفاظت از بلا
نوح را بردی به کشتی نجات
از هلاکت رست مومن با برات
وَ بَعْضٌ اتَّخَذْتَهُ لِنَفْسِکَ خَلیلاً،
کسی را به دوستی و رفاقت خویش برگزیدی
سومی را بهر خود کردی خلیل
حق پرستان را به راه تو دلیل
وَ سَأَلَکَ لِسانَ صِدْقٍ فِی الْآخِرینَ، فَأَجَبْتَهُ وَ جَعَلْتَ ذلِکَ عَلِیّاً،
و او از تو بیان صداقت طلب کرد در میان آیندگان و تو اجابت فرمودی و برتری بخشیدی
چون خلیلت خواست نامی صدق و راست
با اجابت نام نیکویش به پاست
آتش نمرود از بهر خلیل
شد گلستان از عطایت ای جلیل
انبیا در نسل او دادی قرار
چونکه بد شایسته این افتخار
آن چنان در راه حق شد استوار
تا که فرزند آورد بهر نثار
وَ بَعْضٌ کَلَّمْتَهُ مِنْ شَجَرَةٍ تَکْلیماً،
با یکی شان از میان درخت سخن گفتی.
چون به موسی از شجر گفتی کلام
یافت زین نعمت کلیم الله نام
وَ جَعَلْتَ لَهُ مِنْ أَخیهِ رِدْءاً وَ وَزیراً،
و برادرش را یاور و وزیرش قرار دادی
گفت هارون در بر موسی وزیر
هم برادر بود هم یار و مشیر
وَ بَعْضٌ أَوْلَدْتَـهُ مِنْ غَـیْـرِ أَبٍ، وَ آتَـیْـتَـهُ الْبـَیِّـنـاتِ، وَ أَیَّـدْتَـهُ بِـرُوحِ الْـقُـدُسِ
یکی از این ها را بی هیچ پدری آفریدی و به او بیّنات بخشیدی و با روح القدس به یاری اش آمدی
بی پدر دادی تو مریم را پسر
معجزی بوده زخلاق بشر
بیناتی داد عیسی را مگر
تا نماید خلق بر وی یک نظر
گر و را روح القدس باشد معین
بی شک ارشادش بود همرنگ دین
وَ کُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَریعَةً، وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهاجاً،
و برای هر کدام از اولیائت شریعتی وضع کردی و راه و روشی قرار دادی
هر نبی باشد شریعت را معین
انتخابش بوده از بهر همین
وَ تَخَیَّرْتَ لَهُ أَوْصِیاءَ، مُسْتَحْفِظاً بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ، مِنْ مُدَّةٍ إِلی مُدَّةٍ، إِقامَةً لِدینِکَ،
و اوصیائی برگزیدی تا یکی پس از دیگری نگهبان راه تو باشند و در همة زمان ها علم دین تو را افراشته نگاه دارند
برگزیدی اوصیاء باوقار
هر یکی در یک زمان در راس کار
تا بود نوبت به نوبت برقرار
تا بگردد امر دین بر یک قرار
وَ حُجَّةً عَلی عِبادِکَ
و راهنمای تردید ناپذیر بندگان تو باشند
حجت خالق به مخلوق خدا
بر صراط مستقیمش رهنما
وَ لِئَلّا یَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ وَ یَغْلِبَ الْباطِلُ عَلی أَهْلِهِ،
مبادا که حق از جایگاه خویش فرو بغلتد و باطل بر اهل حق چیرگی بیابد
تا که حق زائل نگردد از محل
صاحب حق نیست مغلوب دغل
وَلا یَقُولَ أَحَدٌ لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَیْنا رَسُولاً مُنْذِراً،
مبادا کسی بگوید: اگر برای ما رسول بیم دهنده ای می فرستادی
تا نگوید کس چرا از بهر ما
نافرستادی رسول و رهنما
وَ أَقَمْتَ لَنا عَلَماً هادِیاً، فَنَتَّبِعَ آیاتِکَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزی،
و برای ما پرچم هدایت بر می افراشتی، ما دل می دادیم و پیروی می کردیم پیش از آن که خوار و رسوا شویم
پس چرا برپا نداشتی پرچمی
تا بود آیت ز امر محکمی
خواستی انسان نگردد خوار و زار
امر امت را چنین دادی مدار
إِلی أَنِ انْتَهَیْتَ بِالْأَمْرِ إِلی حَبیبِکَ وَ نَجیبِکَ، مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَکانَ کَمَا انْتَجَبْتَهُ، سَیِّدَ مَنْ خَلَقْتَهُ،
خدایا! در سلسله پیامبران، کار را با دوست و محبوب نجبیبت محمد (ص) به پایان بردی و او همچنان که تو می خواستی، برترین آفریدة تو بود
امر ارسال رسل بر بندگان
منتهی با خاتم پیغمبران
جود و احسانت بر ابناء بشر
با حبیبت احمد خیر البشر
ختم فرمودی رسالت را به او
هم ز جود خود شفاعت را به او
وَ صَفْـوَةَ مَنِ اصْطَفَیْتَهُ، وَ أَفْضَلَ مَنِ اجْتَبَیْتَهُ، وَ أَکْرَمَ مَنِ اعْتَمَدْتَهُ ،
و برگزیده برگزیدگانت و کریمترین کسی که به او اعتماد کردی
هم صفی هم برترین در اجتباء
بندگان کردند بر او اقتدا
ز انبیا دادی به او جمله صفات
از طفیلش خلق کردی کائنات
قَدَّمْتَهُ عَلی أَنْبِیائِکَ، وَ بَعَثْتَهُ إِلَی الثَّقَلَیْنِ مِنْ عِبادِکَ، وَ أَوْطَأْتَهُ مَشارِقَکَ وَ مَغارِبَکَ،
او را بر پیامبرانت رجحان دادی؛ و به سوی تمامی بندگانت از جنس و انس برانگیختی؛ و شرق و غرب عالم را در زیر پایش گذاشتی؛
برتری دادی و را بر انبیا
بعث فرمودی به جمله اصفیا
پهن کردی شرق و غرب ای ذوالجلال
زیر پای احمد نیکو خصال
وَ سَخَّرْتَ لَـهُ الْـبُـراقَ
و «براق» را مسخر او کردی
چونکه امر حق بر او شد استوار
بر براقش کردی آن لحظه سوار
وَ عَرَجْتَ بِرُوحِهِ إِلی سَمائِکَ، وَ أَوْدَعْتَهُ عِلْمَ ما کـانَ وَ مـا یَکُـونُ إِلَی انْقِضاءِ خَلْقِکَ،
و روحش را به معراج آسمانت بردی؛ علم بودنی ها و شدنی ها تا انتهای خلقت را به او سپردی
پیکر و روحش به سوی آسمان
کرد معراجی در آفاق جهان
شد مقام قاب قوسین وادی اش
کل آگاهی عالم دادی اش
هیچ مجهولی بر او مبهم نماند
بهر حل هیچ مشکل در نماند
ثُمَّ نَصَرْتَهُ بِالرُّعْبِ،
به رعب یاریش کردی
یاریش کردی که با ایجاد ترس
هرگزش فاتح نباشد هیچ کس
وَ حَفَفْتَهُ بِجَبْرَئیلَ وَ میکائیلَ، وَالْمُسَوِّمینَ مِنْ مَلائِکَتِکَ،
و او را در میان بال های جبرئیل و میکائیل و فرشتگانت گرفتی
پس در آوردی به گردش میکئیل
هم ملازم با ملائک جبرئیل
از برای حفظ جان مصطفی
حلقه ای بستند با اذن خدا
وَ وَعَدْتَهُ أَنْ تُظْهِرَ دینَهُ عَلَی الدّینِ کُلِّهِ، وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ
و به او وعده دادی دینش را بر تمام دین ها پیروزی آشکار ببخشی، اگر چه مشرکان نپسندند
وعده کردی بر رسول آخرین
تا کنی دینش مسلط بعد از این
بر همه ادیان عالم در جهان
گر چه بد ناخوش به نزد مشرکان
وَ ذلِکَ بَعْدَ أَنْ بَوَّأْتَهُ مُبَوَّأَ صِدْقٍ مِنْ أَهْلِهِ،
و این ها همه پس از آن بود که در خاندان صدق و صفا جایگاهش دادی
چونکه او را شهر مکه خانه شد
خانه اش پاک از بت و بتخانه شد
وَ جَعَلْتَ لَهُ وَ لَهُمْ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ، لَلَّذی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدی لِلْعالَمینَ،
و برای او و پیروانش، کعبه را بنیان نهادی؛ اولین خانه ای که در مکه مبارکه برای مردم تأسیس شد و مرکز هدایت جهانیان گردید
هم نخستین خانه زان عالمین
خانه کعبه بود بر متقین
فیهِ آیاتٌ بَیِّناتٌ مَقامُ إِبْراهیمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً،
در آن خانه، آیات روشن توست و مقام ابراهیم و هر که بدان ورود بیابد در امان است
جای ابراهیم آیات مبین
قبله امن و امان مسلمین
وَ قُلْتَ:إِنَّما یُـریـدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الـرِّجْسَ أَهْـلَ الْبَیْتِ، وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً،
و گفتی: «خداوند اراده کرده است که هر چه بدی و ناپاکی را از شما اهل بیت دور کند و شما را پاکیزه و منزّه گرداند»
وحی فرمودی به قرآن مجید
یا محمد ده به اهلت این نوید
پاک کردم از عطا و جود خویش
جسم و جان جمله را از هر پلید
ثُمَّ جَعَلْتَ أَجْرَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ، مَوَدَّتَهُمْ فی¬کِتابِکَ، فَقُلْتَ: قُلْ لا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً، إِلَّا¬الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی
و سپس پاداش محمد (ص) را از مردم، مودّتشان با اهل بیت او قرار دادی و گفتی: «هیچ پاداشی از شما نمی طلبم، مگر مودّت خویشاوندانم».
باز فرمودی به ختم انبیا
مسلمین را گو نخواهم از شما
بر رسالت های خود اجر و بها
جز مودت بهر خویش و اقربا
وَ قَلْتَ: ما سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَکُمْ
و گفتی: «این پاداش که من می طلبم، باز به سود شماست»
وحی فرمودی به قرآن کریم
اجر و مزد امتت باشد عظیم
وَ قُلْتَ: ما أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ مِنْ أَجْرٍ، إلّا مَنْ شاءَ أَنْ یَتَّخِذَ إِلی رَبِّهِ سَبیلاً،
و گفتی: «اجری از شما نمی خواهم جز این که راهی به سوی پروردگار خویش بجویید»
باز فرمودی به قرآن کریم
هر که خواهد ره صراط مستقیم
راه حب اهل بیت است این طریق
هر که بگزیند جز این نبود رفیق
فَکانُوا هُمُ السَّبیلَ إِلَیْکَ، وَالْمَسْلَکَ إِلی رِضْوانِکَ،
خدایا! همین اهل بیت راه به سوی تواند و مسیری که منتهی به رضای تو می شود
مزد پیغام آوری کرده ادا
با تو ره یابد به جنات نعیم
فَلَمَّا انْقَضَتْ أَیّامُهُ، أَقامَ وَلِیَّهُ عَلِی بْنَ أَبی طالِبٍ، صَلَواتُکَ عَلَیْهِما وَ آلِهِما، هادِیاً إِذْ کانَ هُوَ الْمُنْذِرَ، وِ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ،
خدایا! آن گاه که ایام پیامبرت سپری شد، علی ابن ابیطالب را به ولایت و انذار و هدایت مردم برگزیدی، درود تو بر این مرد و خاندانشان، آری هر مردمی را رهبری است و علی به فرمان تو و پیامبرت به رهبری ملت اسلام برگزیده شد
چونکه دوران پیمبر شد تمام
در غدیر خم حضور خاص و عام
آن زمان منذر بداده این خبر
ابن عمش افضل خیر البشر
بهر هر جمعیتی هادی بود
هم علی بر شیعیان ناجی بود
فَقالَ وَالْمَلَأُ أَمامَهُ: مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِی مَوْلاهُ،
پیامبر در میان انبوه جمعیت فریاد زد: «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست
گفت هر کس را منم مولی و یار
بعد من باشد علی در هر دیار
هر که را مولی منم مولی علی است
جانشین احمد است و او ولی است
اَللّهُمَّ والِ مَنْ والاهُ، وَعادِ مَنْ عاداهُ،
خدایا دوست بدار هر که علی را دوست دارد و دشمن بدار هر که با علی دشمنی می کند
بار الها دوستانش دوست دار
دشمنانش را نما تو خوار و زار
وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ، وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ،
یاری کن تو هر آن کس را که به یاری علی بر می خیزد و خوار بگردان هر کس که علی را خوار می خواهد»
هر که را او می شود غمخوار و یار
یاور و یارش تو باش ای کردگار
یا رب آنکس کو بود وی را عدو
خواری اش ده واگذارش بر خود او
وَ قالَ: مَنْ کُنْتُ أَنَا نَبِیَّهُ فَعَلِی أَمیرُهُ،
و پیامبرت فرمود: «هر کس من پیامبر او هستم، پس این علی امیر اوست».
گفت هر کس را منم مولا و دوست
ابن عم من علی مولای اوست
/ وَ قالَ: أَنَا وَ عَلِی مِنْ شَجَرَةٍ واحِدَةٍ،
و فرمود: «من و علی از یک درختیم
گفت ای مردم من و شیر خدا
یک درختیم و نئیم از هم جدا
وَ سائِرُ النّاسِ مِنْ شَجَرٍ شَتّی،
و دیگر مردمان از درخت های گوناگون»
مردمان اند از درختان دگر
این بود حکم قضا امر قدر
وَ أَحَلَّهُ مَحَلَّ هرُوْنَ مِنْ مُوسی،
و پیامبرت جایگاه علی را بسان جایگاه هارون در کنار موسی قرار داد
همچو موسی را که بد هارون ولی
از برای من وصی باشد علی
فَقالَ لَهُ: أَنْتَ مِنّی بِمَنْزِلَةِ هرُوْنَ مِنْ مُوسی،
و فرمود: «تو برای من به منزلة هارونی برای موسی
پس بفرمود آن رسول نامدار
با علی آن جانشن گلعذار
گر بود هارون برادر با کلیم
زین بعد این نسبت برایت ای حمیم
إِلّا أَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعْدی،
جز آن که پس از من پیامبری نیست»
بعد من نبود وصی الا علی
بهر ابناء بشر دیگر نبی
وَ زَوَّجَهُ ابْنَتَهُ سَیِّدَةَ نِساءِ الْعالَمینَ،
پیامبرت دختر خویش، بانوی زنان عالم را به ازدواج علی درآورد
دخترش زهرا به امر کردگار
گشت زوج آن ولی نامدار
وَ أَحَلَّ لَهُ مِنْ مَسْجِدِهِ ما حَلَّ لَهُ،
و از مسجد خویش برایش حلال کرد آن چه را که حلال کرد
هر حلالی بود جایز بر نبی
هم روا بد بر ولی یعنی علی
وَ سَدَّ الْأَبْوابَ إِلّا بابَهُ،
و هر دری را جز در خانة علی به سوی مسجد، مسدود کرد
هر در مسجد بر اصحاب دیار
بست الا باب آن والا تبار
ثُمَّ أَوْدَعَهُ عِلْمَهُ وَ حِکْمَتَهُ،
سپس علوم و حکمت های خویش را به او ودیعت داد
علم خویش و حکمتش را آن نبی
یکسره دادی به دامادش علی
اسوه ثانی امین استوار
در کلام حق ولی کردگار
فَقالَ: أَنَا مَدینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِی بابُها،
و فرمود: «من شهر علم هستم و علی آستانة آن است
پس بفرمود ای گروه حق پرست
شهر علمم من علی آن را دَر است
فَمَنْ أَرادَ الْمَدینَةَ وَالْحِکْمَةَ فَلْیَأْتِها مِنْ بابِها،
هر که طالب ورود به شهر علم و حکمت است باید سر بر آستانه بساید»
شرط وارد گشتن اندر شهر علم
این در است ای طالبان بحر علم
ثُمَّ قالَ: أَنْتَ أَخی وَ وَصِیّی وَ وارِثی،
سپس به علی فرمود: «تو برادر منی! تو جانشین منی! تو وارث منی!
دست او بگرفت و فرمود این سخن
هر دو یک روحیم اندر دو بدن
چون اخوت در مسلمانی بود
پس علی تسلیم رحمانی بود
هم سزاوار وصایت باشد او
وارث علم و امامت باشد او
لَحْمُکَ مِنْ لَحْمی، وَ دَمُکَ مِنْ دَمی، وَ سِلْمُکَ سِلْمی، وَ حَرْبُکَ حَرْبی،
گوشت تو، گوشت من است و خون تو خون من! صلح تو صلح من است و جنگ تو، جنگ من
گوشت و خون تو همانند من است
صلح و جنگت هر دو از پند من است