جلسه 1400/01/16

بسم الله الرحمن الرحیم



/ امنیت فراگیر/شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان

موضوع: شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان/ امنیت فراگیر/

امنیت فراگیر
توصیف امنیت
بحث ما پیرامون گستره امنیت در دوران حکومت امام زمان بود، عرض کردیم روایات در این زمینه مفصل و فراوان است و بعضی روایات به جزئیات اشاره دارد لذا ما خیلی وارد بحث سندی نمی شویم زیرا تواتر دارد، تواتر اجمالی هم باشد یعنی قطع به صدور وضعیت داریم و دیگر نیازی به بررسی سندی نیست، یکی از روایاتی که اشاره به امنیت دارد هر چند نظر ما این است که در آن دست برده شده و محوریت را به حضرت عیسی علیه السلام داده اند، روایتی است که عبد الرزاق در المصنف نقل کرده است البته دو سه روایت است ما فقط به یک روایت آن اشاره می کنیم. بعضی از این روایات به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله منتهی نمی شود، بعضی از روایات را خود ابو هریره نقل می کند و ما نسبت به شخصیت ابو هریره و نمونه روایات او مفصل بحث کردیم که شخصیتی است که نقاط سیاهی در پرونده اش دارد. یکی از آن روایات این روایت است:
روایت چهاردهم
عن معمّر، عن ابن طاووس، عن أبيه، يرويه قال- و لم يسنده إلى النبي صلی الله علیه و آله: ينزل عيسى بن مريم إماما هاديا، و مقسطا عادلا، فإذا نزل كسر الصّليب ، و قتل الخنزير، و وضع الجزية، و تكون الملّة واحدة، و يوضع الأمن في الأرض حتّى أنّ الأسد ليكون مع البقر تحسبه ثورها، و يكون الذئب مع الغنم تحسبه كلبها، و ترفع حمّة كلّ ذات حمّة، حتّى يضع الرجل (يده) على رأس الحنش فلا يضرّه، و حتّى تفر الجارية الأسد، كما يفر ولد الكلب الصّغير، و يقوّم الفرس العربيّ بعشرين درهما، و يقوّم الثّور بكذا و كذا، و تعود الأرض كهيئتها على عهد آدم، و يكون القطف- يعني العنقاد- يأكل منه النّفر ذو العدد، و تكون الرمّانة يأكل منها النّفر ذو العدد.[1]

طاووس یمانی گفت: « عیسی بن مریم علیهما السلام از آسمان فرود می آید در حالی که امامی عادل، و حاکمی مقسط است پس صلیب را می شکند[2]
وخوک را می کشد (مصرف خوک را از بین می برد) و جزیه قرار می دهد[3]
و ملت واحد می شود و امنیت کل زمین را می گیرد تا آنجا که شیر کنار گاو است، به گونه ای که گمان می کنی گاو نر آنها است و گرگ در کنار گوسفند است، به گونه ای که گمان می کنی سگ گله است و زهر گزندگان گرفته می شود به گونه ای که مرد دستش را بر سر مار می گذارد، به او آسیبی نمی رساند.[4]
تا آنجا که دختر بچه دهان شیر را باز می کند و دندان ها او را می شمارد همانگونه که بچه از توله ترسی ندارد و اسب عربی به بیست درهم قیمت می شود.[5]
و گاو به قیمت بالایی قیمت گذاری می شود (زیرا برای کشت و شخم زمین کارایی دارد.) زمین به هیئت خود در زمان حضرت آدم برمی گردد (بدون اختلاف) و چند نفر یک خوشه انگور را می خورند و چند نفر یک انار را می خورند.
طاووس یمانی نمی تواند از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کند چون شاگرد ابن عباس بود حتما باید واسطه بخورد.
این یکی از روایاتی است که در المصنف عبد الرزاق نقل شده است.
بررسی سند روایت
عبد الرزاق
نسبت به شخصیت ایشان بحث است نه در وثاقت او، در وثاقت او هیچ بحثی نیست، نزد عامه که اصلا جای بحث نیست، نزد ما هم بعضی او را توثیق می کنند و او را شیعه می دانند و عجیب است که کتاب یک شیعه اینطور نزد اهل سنت رواج داشته باشد.
مرحوم خوئی می فرماید:
عبد الرزاق بن همام: اليماني: روى عنهما (الباقر ، و الصادق علیهما السلام) ، رجال الشيخ في أصحاب الصادق علیه السلام (715). و عده البرقي أيضا في أصحاب الصادق علیه السلام. و كان أحد الأعلام من علماء الشيعة، كما يظهر مما ذكره النجاشي في ترجمة محمد بن أبي بكر همام بن سهيل.[6]

« عبد الرزاق بن همام یمانی از امام باقر و امام صادق روایت کرده است، شیخ در رجال و همچنین برقی او را جزء اصحاب امام صادق شمردند. و او یکی از بزرگان علمای شیعه بود همچنان که این مطلب از آنچه نجاشی در ترجمه محمد بن ابی بکر همام بن سهیل ذکر کرده، ظاهر می شود.»
مرحوم نجاشی مطلبی از همام بن سهیل نقل می کند، این مطلب نه اینکه صراحت در شیعه بودن ایشان دارد بلکه دلالت دارد بر اینکه او از شیعیان ولایتمدار است اما کمی تقیه می کرده است، و آهسته مروج شیعه بوده است.
مرحوم خوئی از ابن حجر مطلبی را نقل می کند که گفته است:
عبد الرزاق بن همام بن نافع الحميري مولاهم أبو بكر الصنعاني، ثقة، حافظ، مصنف، شهير، عمي في آخر عمره فتغير و كان يتشيع من التاسعة، مات سنة إحدى عشرة بعد المائتين و له خمس و ثمانون سنة.[7]

« عبد الرزاق بن همام بن نافع حمیری ثقه، حافظ، مصنف، مشهور، او در آخر عمرش نابینا شد و تغییر کرد، او اظهار تشیع می کرد، او در سال 211 فوت کرد در حالی که 85 سال داشت.»
مرحوم خوئی می فرماید:
لا عبرة بتوثيقه، و أما ما ذكره من تاريخه فهو ينافي ما ذكره الشيخ من روايته عن الباقر علیه السلام.
« توثیق او اعتبار ندارد، اما آنچه از تاریخ وفات او ذکر کرده با ذکر شیخ از روایت کردن او از امام باقر علیه السلام منافات دارد.»
مرحوم خوئی بحثی در مورد ایشان دارد و بالاخره عبد الرزاق را قبول می کند، نکته ای که آقای خوئی دارد این است که جریان همام بن سهیل است، مرحوم نجاشی مطلبی را نقل می کند که دلالت بر تشیع این بزرگوار دارد:
محمد بن أبي بكر همام بن سهيل الكاتب الإسكافي شيخ أصحابنا و متقدمهم. له منزلة عظيمة كثير الحديث.
قال أبو محمد هارون بن موسى رحمه الله: حدثنا محمد بن همام قال: حدثنا أحمد بن ما بنداذ قال: أسلم أبي أول من أسلم من أهله و خرج عن دين المجوسية و هداه الله إلى الحق فكان يدعو أخاه سهيلا إلى مذهبه فيقول له: يا أخي اعلم أنك لا تألوني نصحا و لكن الناس مختلفون فكل يدعي أن الحق فيه و لست أختار أن أدخل في شي ء إلا على يقين. فمضت لذلك مدة و حج سهيل. فلما صدر من الحج قال لأخيه: الذي كنت تدعوني إليه هو الحق قال: و كيف علمت ذاك قال: لقيت في حجي عبد الرزاق بن همام الصنعاني و ما رأيت أحدا مثله فقلت له على خلوة: نحن قوم من أولاد الأعاجم و عهدنا بالدخول في الإسلام قريب و أرى أهله مختلفين في مذاهبهم و قد جعلك الله من العلم بما لا نظير لك فيه في عصرك و لا مثل و أريد أن أجعلك حجة فيما بيني و بين الله عز و جل. فإن رأيت أن تبين لي ما ترضاه لنفسك من الدين لأتبعك فيه و أقلدك. فأظهر لي محبة آل رسول الله صلی الله علیه و آله و تعظيمهم و البراءة من عدوهم و القول بإمامتهم. قال أبو علي: أخذ أبي هذا المذهب عن أبيه عن عمه و أخذته عن أبي.[8]

« محمد بن ابی بکر همام ابن سهیل اسکافی بزرگ اصحاب ما و جایگاه و منزلتی بزرگ نزد شیعه دارد و روایات بسیاری نقل می کند. و در ادامه جریانی را به نقل از ایشان در مورد شیعه شدن جدشان می آورد که ايشان اسلام را از پدرم گرفت و پدرم از عمويم گرفت و عمويم از عبد الرزاق (صنعانی صاحب کتاب المصنف م211) گرفت.
محمد بن همام مي گويد: احمد بن ما بنداذ برایم نقل کرد: اولين کسي که از خاندان او اسلام آورد، پدرم بود و از دین مجوسیة خارج شد (اين مربوط به قرن سوم است، عبدالرزاق قرن سوم است یعنی تا قرن سوم هنوز در ایران مجوسیت بوده است. پس حرف کسانی که می گویند: اسلام را خليفة دوم آورده است، باطل است چون تابعین مجوسیت تا قرن سوم بودند)، خداوند پدرم را به حق هدایت کرد،
پس برادرش سهیل را به مذهب خود دعوت می کرد پس به می گفت: ای برادر می دانم تو در مقام نصیحت من هستی و لکن مردم مختلف هستند و هر کدام ادعا می کند که حق با او است و چنین اختیار نکردم که در چیزی وارد شوم مگر اینکه بر یقین باشم. پس مدتی گذشت و سهیل به حج رفت پس چون از حج برگشت، به برادرش گفت: آنچه مرا به آن دعوت می کردی حق بود گفت: چطور دانستی؟ گفت: در حج با عبد الرزاق بن همام صنعانی ملاقات کردم و مانند او احدی را ندیدم پس در تنهائی به او گفتم: ما قومی از اولاد عجم هستیم و جدیدا به اسلام وارد شدیم و می بینم که اهل آن در مذهب مختلف هستند و خداوند برای تو از علم قرار داده به آنچه نظیری برای تو در آن در زمان تو نیست و نه مانند و من اراده کردم که تو را حجت بین خودم و بین خداوند عز و جل قرار دهم پس برای من روشن کن آنچه برای خودت رضایت داری از دین تا تو را تبعیت و تقلید کنم پس برای من ظاهر کرد محبت آل رسول الله صلی الله علیه و آله و بزرگداشت آنان را و بیزاری جستن از دشمنان آنان را و اعتقاد به امامت آنان را. ابو علی گفت: پدرم این مذهب را از پدرش گرفت و او از عمو گرفت و من هم از پدرم گرفتم.»
مرحوم تستری بحث مفصلی نسبت به ایشان دارد، می فرماید: روایات او در کتب ما فراوان است: در کافی در باب ذم دنیا، در باب حب دنیا، در بحث عصبیت، در بحث طمع، در بحث استغناء از مردم، تهذیب، صیام، الشک
او در بین اهل سنت جایگاه رفیعی دارد، در مورد او گفتند: اگر از اسلام هم دست بردارد باز هم چون ثقه است از او روایت نقل می کنیم و گفتند: ایشان پرجمعیت ترین جلسات درس را بعد از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله داشت.
 

[1] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام.؛ ج 2 ؛ ص: 430

[2] اگر بگوئیم این کنایه است شکستن صلیب به معنای زوال مسیحیت است ولی نه، خود صلیب مظهر شرک است لذا هنگامی که بزرگ مسیحی ها نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می آمد، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله. همان اول دست می بردند و صلیب او را گرفته و می شکستند

[3] وضع الجزیة به چه معنا است؟ تضع الحرب اوزارها و یضع عنهم إصرهم و الاغلال التی کانت علیهم زنجیرهایی که به دست و پای شان بسته کنار می زند، در معنای این عبارت ممکن است به قرینه کسر صلیب بگوئیم مسیحیتی نیست که جزیه باشد و ممکن است هم بگوئیم جزیه هست و مسیحیت هم هست، این با روایات دیگر نمی سازد که یک دین و حتی یک مذهب خواهد بود، در روایات است که امام عصر علیه السلام مردم را به ولایت امیر مومنان علیه السلام دعوت می کند یعنی همان غدیر، اسلام آن است «الیوم اکملت لکم دینکم» و دین دیگری نیست همان دین است، به هر حال این باشد با تعدد مذاهب و تعدد ادیان در دوران امام عصر علیه السلام نمی سازد مگر اینکه بگوئیم مرحله مرحله است، با توجه به روایات متعدد نه تنها ادیانی نمی ماند و امام همه را به سوی اسلام دعوت می کند، مذاهبی هم نمی ماند زیرا یک دین و یک مذهب است و فقط حرف همان دین مبین اسلام است، با توجه به این مطلب لازمه وضع الجزیة این است که مسیحیت باشد در صورتی که به فرض اگر تمام انبیاء در دوران نبی مکرم صلی الله علیه و آله باشند همه باید تابع حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله باشند و بر این مطلب روایت هست که خود عامه هم نقل کردند مگر اینکه اینطور بگوئیم که مرحله به مرحله است مثلا در روایت داریم امام عصر علیه السلام با این ها بحث می کند، امام عصر علیه السلام. از آن ها می خواهد که از پایتخت بیرون بروند، در روایت است که امام آن ها را تبعید می کند و این یک فرصت دادن به آن ها است. البته این روایت مشکل دارد، روایت نیست بلکه اثر است، اثری از طاوس یمانی

[4] واقعا این چه امنیتی است؟ همه این ها را بگوئیم کنایه است یا نه همان که گفته شده «و لا خطر علی قلب بشر» خطور نمی کند که مثلا واقعا حیوانات تغییر غریزه بدهند نه اینگونه نیست، گاهی حیوانات درنده مانند شیر و تمساح را در خانه نگهداری می کنند، ولی بالاخره ضربه را می زند تبعش این هست.

[5] علت پائین آمدن قیمت اسب این است که دیگر کاربرد جنگی ندارد.

[6] معجم رجال الحديث و تفصيل طبقات الرواة ؛ ج 11 ؛ ص15.

[7] همان.

[8] رجال نجاشی، ص380.