جلسه 1399/12/06

بسم الله الرحمن الرحیم



/ گونه شناسی روایات آخر الزمانی ابو هریره/شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان

موضوع: شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان / گونه شناسی روایات آخر الزمانی ابو هریره/
 
بحث ما پیرامون نمونه روایات ابو هریره بود که از او چه تعداد روایات مهدوی نقل شده است و نوع ادبیات روایات او در ارتباط با مهدویت چگونه است، تا اینجا معلوم شد که معمولا سنخ روایات او به این گونه است که نقش را به حضرت عیسی علیه السلام می دهد و امام عصر علیه السلام اگر باشد در حاشیه است.
روایت چهل و پنجم:
الأنبياء إخوة لعلّات، أمّهاتهم شتّى، و دينهم واحد. فأنا أولى النّاس بعيسى بن مريم، لأنّه لم يكن بيني و بينه نبيّ، فإذا رأيتموه فاعرفوه، فإنّه رجل مربوع إلى الحمرة و البياض، بين ممصّرتين، كأنّ رأسه يقطر و لم يصبه بلل. و إنّه يكسر الصّليب، و يقتل الخنزير، و يفيض المال، حتّى يهلك اللّه في زمانه الملل كلّها غير الإسلام، و حتّى يهلك اللّه في زمانه مسيح الضّلال الأعور الكذّاب، و تقع الأمنة في الأرض حتّى يرعى الأسد مع الإبل، و النّمر مع البقر، و الذّئاب مع الغنم، و يلعب الصّبيان بالحيّات، و لا يعضّ بعضهم بعضا. ثمّ يبقى في الأرض أربعين سنة، ثمّ يموت، يصلّي عليه المسلمون، و يدفنونه.[1]

« پيامبران از جانب پدر با یکدیگر برادراند، مادرانشان مختلف است و آئين شان يكى است ، من سزاوارترين مردم نسبت به عيسى بن مريم هستم، چرا كه بين من و او پيامبرى نيست، پس هنگامی که او را دیدید پس او را بشناسيد، مردى چهارشانه و درشت اندام و سرخ و سفيدگونه است، دو پیراهن زرد رنگ پوشیده گویا سر او روغن مالی شده در حالی که خیس نیست. صليب را مى شكند و خوك را مى كشد و نقدینگی فراوان می شود تا اینکه خداوند در زمان او تمام ملل غیر اسلام را از بین می برد و خداوند در زمان او مسیح ضلال (یعنی دجال)، به او مسیح گفته می شود چون یک چشم ندارد و محو) کور و کذاب را هلاک می کند و امنیت در زمین فراگیر می شود تا اینکه شیر با شتر می چرد، و پلنگ در کنار گاو، و گرگ ها در کنار گوسفندان، بچه ها با مارها بازی می کنند وهمدیگر را نمی گزند سپس چهل سال در زمین باقی می ماند سپس فوت کند و مسلمانان بر او نماز بخوانند و او را دفن کنند.»
در این روایت بعضی از علائم ظهور امام زمان برای حضرت عیسی علیه السلام بیان شده است.
عامه به این روایت خیلی بها داده اند، پنج صفحه منبع دارد؛ اما یک منبع شیعی ندارد. علمای ما این روایت را دیدند و از آن اعراض کردند.
منابع روایت:
مسند الطيالسي: ص 335 ح 2575 از ابو هریره
المصنّف لعبد الرزّاق: ج 11 ص 401 ح از ابو هریره
3. الفتن لابن حمّاد: ج 2 ص 575 ح 1608- از عبد الرزّاق، با کمی تفاوت و ص 579 ح 1620 و ص 580 ح 1624- به سند دیگر از كعب، و به پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت نمی دهد و ص 580 ح 1623- به سند دیگر از أبو هريرة،و به پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت نمی دهد:
يلبث عيسى بن مريم في الأرض أربعين سنة، لو قال للبطحاء: سيلي عسلا، لسالت عسلا. « عیسی بن مریم علیه السلام چهل سال در زمین می ماند، (آنچنان عیسی نفوذ و بسط ید و تصرف تکوینی دارد که) اگر به بطحاء (زمین محل عبور باران) بگوید عسل جاری کند، جاری می کند.»[2]

و ص 581 ح از أرطأة و ص 663 ح به سند دیگر، از عبد اللّه.
4. المصنّف لابن أبي شيبة: ج 15 ص 158 ح 19372- از أبو هريرة، و در آن: «... سبط الرّأس ... يضع الجزية، و يقاتل ... و تقع الأمانة في زمانه حتّى ترتع الأسود ... و النّمور ... فيلبث في الأرض ما شاء اللّه، ثمّ يتوفّى، فيصلّي عليه المسلمون».
مسند أحمد: ج 2 ص از ابو هريرة.
ادبیات این روایت با ادبیات روایات ما نمی سازد، نزول حضرت عیسی علیه السلام در روایات ما نیز بیان شده که حضرت عیسی می آید اما ایشان تابع و فرمانبر حضرت مهدی علیه السلام خواهد بود و محوریت با امام عصر علیه السلام است.
روایت چهل و ششم:
يقتل ابن مريم الدّجّال بباب لدّ.[3]
« ابن مریم دجال را در باب لدّ می کشد.»
لدّ: منطقه ای در فلسطین و جایگاهی در جبل افیق، آن هم عقبه ای است و آن هم در فلسطین در نابلس است، بالاخره طبق روایات عامه دجال در فلسطین کشته می شود اما روایات ما غیر از این است، طبق روایت معلی بن خنیس، امام عصر علیه السلام دجال را در کناسه کوفه (محل ریختن آشغال) به دار می آویزد.
این روایت را ابن حماد از ابو هریره از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل می کند که سخن از دجال به میان آمد، پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود:
و الّذي نفسي بيده ليقتله ابن مريم بباب لدّ.[4]

این روایت هیچ منبع شیعی حتی از معاصران ندارد.
روایت چهل و هفتم:
لا ينتهي ناس عن غزو هذا البيت حتّى يغزوه جيش، حتّى إذا كانوا بالبيداء (أو ببيداء) من الأرض خسف بأوّلهم و آخرهم، (و لم ينج أوسطهم). قلت: فإن كان فيهم من يكره؟ قال: يبعثهم اللّه على ما في أنفسهم.[5]

« مردم از جنگ این بیت (کعبه) خلاص نشده اند که لشگری به جنگ بیت می آید. هنگامی که به بیداء برسند اول و آخر آن ها را زمین فرو می برد ( و وسطی ها هم نجات نمی یابند). گفتم: اگر در بین آن ها کسی باشد که او را مجبور کرده اند؟ گفت: خداوند آن ها را بر طبق نیات شان برمی انگیزد.»
این روایت را صفیه و عایشه نقل می کنند. سنن نسائی این روایت را از ابو هریره نقل می کند اما در مصادر ما اصلا نیامده است، فقط مرحوم آیت الله نجفی در ملحقات احقاق حق نقل کرده و تصریح می کند که از متقی هندی نقل می کند.
روایت چهل و هشتم:
این روایت مربوط به سفیانی است، سفیانی در روایات ما و اهل سنت مشترک است، مستدرک حاکم این روایت را نقل می کند و آن را تصحیح می کند، می گوید:
هذا حديث صحيح الإسناد على شرط الشيخين، و لم يخرّجاه.[6]
« سند این حدیث بنا بر شرط شیخین (مسلم و بخاری) صحیح است ولی این دو آن را نقل نکردند.»
صحبت در این است که عدم نقل مسلم و بخاری مذمت و قدح است یا نه؟ ما در بحث سقیفه و صفین عرض کردیم که صرف نقل نکردن بخاری و مسلم نزد بعضی نشانه ضعف است ولی اخیرا البانی این مطلب را رد می کند.
يخرج رجل يقال له: السّفيانيّ، في عمق دمشق، و عامّة من يتبعه من كلب، فيقتل حتّى يبقر بطون النساء، و يقتل الصّبيان، فتجمع لهم قيس فيقتلها، حتّى لا يمنع ذنب تلعة. و يخرج رجل من أهل بيتي في الحرّة فيبلغ السفيانيّ، فيبعث إليه جندا من جنده فيهزمهم، فيسير إليه السّفيانيّ بمن معه، حتّى إذا صار ببيداء من الأرض خسف بهم، فلا ينجو منهم إلّا المخبر عنهم.
« مردى از مرکز دمشق به نام سفيانى خروج مى كند و تمام افرادى كه از او تبعیت و پیروی مى كنند از طايفه كلب هستند. پس، كشتار مى كنند؛ حتّى شكم زنها را مى درند و بچّه ها را مى كشند. آنگاه طايفه قيس با او جنگ مى كنند و همگى كشته مى شوند و كسى كه بتواند مقاومت كند نمى ماند. در اين هنگام مردى از خاندان من در مكّه مكرّمه قيام مى كند و خبر قيامش به سفيانى مى رسد.»
پس، از لشكريان خود جمعيّتى را به جنگ او مى فرستد و خود با لشكريانش به طرف مكّه معظّمه حركت مى كند. وقتى كه به سرزمين بيداء (در نزديكى مكّه مكرّمه) مى رسند به امر خداوند، زمين آنها را فرومى برد و نمى ماند از آن لشكر مگر خبردهنده اى [كه خبر نابودى لشكر را به مكّه معظّمه يا شام مى رساند].
منابع روایت:
مستدرك الحاكم: ج 4 ص 520 از ابو هریره
عقد الدرر: ص 108 ب 4 ف از مستدرك الحاكم
الدّر المنثور: ج 5 ص از مستدرك الحاكم، با کمی تفاوت.
جمع الجوامع: ج 1 ص از مستدرك الحاكم، از أبو هريرة.
عرف السيوطي، الحاوي: ج 2 ص از الحاكم.
جامع الأحاديث: ج 8 ص 77 ح مرسلا، از أبو هريرة
برهان المتّقي: ص 113 ب 4 ف 2 ح از مستدرك الحاكم
این روایت هیچ مدرک شیعی ندارد، تنها مرحوم آیت الله نجفی در احقاق الحق از برهان متقی هندی و عقد الدرر نقل می کند.
اینها بخشی از روایات آخر الزمانی ابو هریره بود، که نقل کردیم؛ تا مکتب و جهت گیری روایی او در مورد آخر الزمان و امام مهدی مشخص شود.
 

[1] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص458

[2] همین کسانی که ولایت تکوینی را برای ائمه علیهم السلام قبول ندارند و منکر هستند و به شیعه نسبت غلو می دهند خودشان این ولایت را برای حضرت عیسی علیه السلام قبول دارند در حالی که خود آن ها قبول دارند که حضرت عیسی علیه السلام پشت سر حضرت مهدی علیه السلام نماز می خواند و در حالی که امامت ابو بکر را دلیل بر خلافت و امامت او می دانند ولی در عین حال وقتی به ائمه علیهم السلام می رسند همه فضائل را استکثار می دانند اما برای دیگران هیچ مشکلی ندارد، روایتی داریم که امام صادق علیه السلام بعد از رحلت امام باقر علیه السلام، امام باقر را می بینند، به خاطر این روایت به شیعه نسبت غلو می دهند در حالی که سیوطی از شخصی نقل می کند که می گوید: من در بیداری شصت مرتبه پیامبر صلی الله علیه و آله. را دیدم! این مشکلی ندارد اما نسبت به شیعه اگر نقل شود که امام صادق بعد از وفات پدرشان یک مرتبه امام باقر را دیدند، غلو است

[3] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص469

[4] همان.

[5] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص370

[6] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام ؛ ج 2 ؛ ص388.