جلسه 1399/12/05

بسم الله الرحمن الرحیم



/ گونه شناسی روایات آخر الزمانی ابو هریره/شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان

موضوع: شاخصه های ظهور و حکومت امام زمان / گونه شناسی روایات آخر الزمانی ابو هریره/
 
بحث ما در مورد روایات ابو هریره در ارتباط با حوادث قبل از ظهور بود.
روایت چهل و دوم:
این روایت یکی از روایاتی که از ایشان نقل شده و به پیامبر هم نسبت داده نشده است، اگر چه اهل سنت این سنخ روایات را قبول دارند، صحابی نقل کند مرفوعه است و می گویند از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است.
يخرج السّفيانيّ و المهديّ كفرسي رهان، فيغلب السّفيانيّ على ما يليه، و المهديّ على ما يليه.[1]
« سفیانی و مهدی علیه السلام همزمان خروج می کنند و سفیانی بر شهرها و آبادی های در حیطه خودش غالب می شود و مهدی بر شهرها و آبادی های در حیطه خود غالب می شود»
همزمانی خروج سفیانی و قیام حضرت مهدی علیه السلام اشتباه است و حتی روایات اهل سنت هم این را نمی گوید. در روایات ما فاصله بین ظهور امام عصر علیه السلام با خروج سفیانی به مقدار حمل امرأة (زمان بارداری زن) بیان شده است و سفیانی قبل از امام خروج می کند و حیطه قدرت او زیاد نیست؛ شامات و عراق و مکه و مدینه، و بعضی گفتند جنوب ایران (مرودشت). قلمرو حکومتی او خیلی توسعه ندارد و بیشتر حملات او به پیروان مکتب اهل بیت علیهم السلام است، اما دین و ایمان و اعتقاد به خداوند ندارد.
از قدما فقط ابن حماد این روایت را نقل می کند.
منابع روایت:
1. الفتن لابن حمّاد: ج 1 ص 332 ح 953 از أبو هريرة و به پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت نمی دهد.
عرف السيوطي، الحاوي: ج 2 ص با کمی تفاوت از ابن حمّاد.
3. برهان المتّقي: ص 123 ب 4 ف 2 ح 30- از فتن ابن حمّاد. مولف در مقدمه می گوید: این کتاب از چند کتاب جمع آوری شده است که یکی از آن کتب عرف السیوطی است.
غیر از این سه منبع کسی از اهل سنت این روایت را نقل نکرده است و از شیعه هم هیچ کسی این روایت را نقل نکرده است.
مفاد روایت نیز واضح است که تسابقی بین حضرت مهدی علیه السلام و سفیانی در سیطره بر جهان خواهد بود یعنی واقعا سفیانی یک چنین توان و قدرتی دارد، البته او عددی نیست که خودش را در ردیف امام عصر علیه السلام قرار دهد و امام هم تلاش می کند که در سیطره بر جهان از او سبقت بگیرد اما از اساس این روایت خلل و مشکل دارد زیرا آنچه در روایات آمده است (سفیانی و خراسانی کفرسی رهان) یا (سفیانی و یمانی کفرسی رهان) پس در این روایت دست برده شده و حدس ما این است که روایت اموی است که شأن امام را پائین بیاورند و شأن سفیانی را بالا ببرند.
این روایت به پیامبر صلی الله علیه و آله نسبت داده نشده است. پس این روایت علاوه بر اشکال سندی مرسل است و ابن حماد و ابو هریره راوی آن است، از همه این اشکالات که بگذریم مفاد آن مخالف مشهور روایات فریقین بالخصوص روایات اهل بیت علیهم السلام است.
روایت چهل و سوم:
يحسر الفرات عن جبل من ذهب، فيقتتل النّاس عليه، فيقتل من كلّ مائة تسعون- أو قال: تسعة و تسعون- كلّهم يرى أنّه ينجو.[2]
« فرات کوهی از طلا را آشکار می کند، پس مردم به جهت آن درگیر می شوند، از هر صد نفر نود نفر کشته می شوند یا گفت: نود و نه- همه آن ها گمان می کنند که نجات می یابند.»
این روایت را ابو هریره نقل می کند و به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نسبت می دهد.
منابع روایت:
این روایت منابع زیادی دارد، هفت صفحه منبع دارد.
المصنّف لعبد الرزّاق: ج 11 ص 382 ح 20804 از ابو هریره
الفتن لابن حمّاد: ج 1 ص 335 ح 969
مسند أحمد: ج 2 ص 261
صحيح البخاري: ج 9 ص 73 با کمی تفاوت از أبو هريرة، و در آن: «يوشك ... عن كنز من ذهب، فمن حضره فلا يأخذ منه شيئا»
صحيح مسلم: ج 4 ص 2219 ب 8 ح 2894
سنن أبي داود: ج 4 ص 115 ح 4313 و 4314
سنن ابن ماجة: ج 2 ص 1343 ب 25 ح 4046 از ابو هریره
سنن الترمذي: ج 4 ص 698 ب 26 ح 2569
ملاحم ابن المنادي: ص 277 ح 221/ 1 از أبي بن كعب
المعجم الكبير طبراني: ج 1 ص 168 ح به سند دیگر، از أبيّ بن كعب أنصاري، أبی بن کعب از نظر ما خیلی بهتر از ابو هریره است و قابل قیاس با او نیست، ابی بن کعب موثق است اما ابو هریره از نظر ما مورد تایید نیست.
این روایت تقریبا هفت صفحه منبع دارد و صحاح نیز آن را نقل کرده اند؛ اما در هیچ یک از منابع ما نیامده است. تنها مرحوم آیت الله نجفی در احقاق الحق از الاشاعه قنوجی نقل کرده است:
يوشك ... و اجمع عليه ثلاثة كلّهم ابن خليفة يقتتلون عنده، ثمّ لا يصير إلى أحد منهم فيقول كلّ واحد ... تركت ... بكلّه فيقتتلون عليه...[3]

پس این روایتی است که ابو هریره در مورد فرات نقل می کند، اگرچه ظاهر آن این است که مردم سر طلا می جنگند؛ ولی از بعضی روایات استفاده می شود که جهان با مشکل کم آبی مواجه می شود و فرات نماد است هر چند خود آن هم موضوعیت دارد و از وقتی که ترکیه مسیر آب را عوض کرد، سر فرات درگیری و اختلاف است. بعضی می گویند: اسرائیل تمام آن مناطق را خریده که آب به بلاد اسلامی نرسد. آب سوریه و عراق از آن آب است.
نکته:
طبق این روایت از هر صد نفر نود نفر کشته می شوند و بعضی می گویند از هر صد نفر نود ونه نفر کشته می شوند و در بعضی نقل ها هم نه دهم است، اکثرا بر همین اساس است؛ جو و تبلیغات علیه شیعه نیز اینچنین است که هنگامی که امام زمان بیاید از هر ده هزار نفر، نه هزار و نهصد و نود و نه نفر را می کشد و تبلیغات سوئی علیه امام عصر علیه السلام و دوران ظهور راه انداخته اند، سوال ما این است که اولا خودتان نیز روایاتی دارید که دال بر کشتار است منتها روایات ما می گوید در راه امام عصر علیه السلام است اما روایات شما می گوید بین یدی الساعة است یعنی قبل از اینکه قیامت بپا شود، قیامتی بپا شده است؛ وقتی از هر صد نفر، نود و نه نفر کشته بشوند. ثانیا این روایت در کجا و با چه سندی آمده است، مرسل و مرفوعه است و از نظر سند اعتبار ندارد ثالثا ممکن است بگویند اینکه از هر صد نفر، نود و نه نفر کشته می شود در مکان خاص و کنار فرات است، ما نیز می گوئیم خوب احتمال نمی دهند که روایات ما نیز همین طور باشند و مکان خاص و افراد خاص مراد باشد، آنها جمع نواصبی هستند که بر ضد امام عصر اعلام جنگ می کنند و دست به سلاح می برند لذا هیچ کدام شان مستحق حیات نیستند و اگر چند نفری هم می مانند منّت امام عصر علیه السلام بر آن ها است.
روایت چهل و چهارم:
تكون آية في شهر رمضان، ثمّ تظهر عصابة في شوّال، ثمّ تكون معمعة في ذي القعدة، ثمّ يسلب الحاجّ في ذي الحجّة، ثمّ تنتهك المحارم في المحرّم، ثمّ يكون صوت في صفر، ثمّ تنازع القبائل في شهري ربيع، ثمّ العجب كلّ العجب بين جمادى و رجب، ثمّ ناقة مقتّبة خير من دسكرة تغلّ مائة ألف.[4]

« نشانه اى در ماه رمضان روى مى دهد، گروهى در ماه شوّال خروج كنند، هرج ومرجى در ماه ذيقعده پديد آيد، حجّاج در ماه ذيحجّه غارت شوند، حرمتها در ماه محرّم هتك شود، در ماه صفر صیحه ای واقع شود، جنگهاى قبيله اى در دو ماه ربيع روى دهد، آنگاه همه شگفتي ها در ميان جمادى و رجب است!. در آن هنگام يك شتر تيزپاى که زین داشته باشد بهتر از زمین بزرگ کشاورزی است كه صد هزار داشته باشد.»
صیحه در ماه صفر و تعبیر العجب کل العجب بین جمادی و رجب در روایات امیر مومنان علیه السلام نیز هست و در روایات پیامبر علیه السلام هم می تواند باشد، امیر مومنان علیه السلام از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله گرفته است، اخبار مغیبات از مسلمات است و حتی اهل سنت هم قبول دارند، ابن رضوان گفته است: مغیبات ایرادی ندارد، از طریق الهام است، کلمات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اخبار به مغیبات است پس این عبارت از پیامبر یا امیر مومنان علیهما السلام باشد برای ما فرقی نمی کند و هر دو قبول است اما در اینجا ابو هریره روایت را از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل می کند که خود اهل سنت نیز ابو هریره را زیر سوال می برند.
منابع روایت:
این روایت منابع زیادی دارد، و از خاصه ابن طاووس در سه جا آن را نقل می کند و ملحقات مرحوم آیت الله نجفی در شش جا و آیت الله صافی نیز آن را نقل می کنند.
منابع زیادی از عامه این روایت را نقل کردند ولی خاصه تنها ملاحم ابن طاووس نقل کرده و آن هم تصریح می کند که از ابن حماد است پس هیچ منبع شیعی ندارد.
 

[1] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص266

[2] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیهم السلام. ؛ ج 2 ؛ ص273

[3] همان.

[4] معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام. ؛ ج 2 ؛ ص285