جلسه 1397/10/24

بسم الله الرحمن الرحیم



ابدال/ ادامه بحث ابدال در كلام و روايات عامه

موضوع: ابدال/ ادامه بحث ابدال در کلام و روایات عامه
6. ابن ابی الحدید نقل می کند:
قال و روى الواقدي أن معاوية لما عاد من العراق إلى الشام بعد بيعة الحسن علیه السلام و اجتماع الناس إليه خطب فقال أيها الناس إن رسول الله صلی الله علیه و آله قال لي إنك ستلي الخلافة من بعدي فاختر الأرض المقدسة فإن فيها الأبدال!!! و قد اخترتكم فالعنوا أبا تراب فلعنوه.[1]

« واقدی روایت کرد: معاویه پس از بیعت امام حسن علیه السلام چون از عراق به شام برگشت در اجتماع مردم خطبه خواند و گفت: ای مردم رسول خدا صلی الله علیه و آله به من گفت: تو به زودی پس از من به خلافت می رسی پس زمین مقدس را اختیار کن که در آن ابدال است!!! من شما را اختیار کردم پس ابو تراب را لعن کنید پس لعن کردند.»
7. طبرانی نقل می کند:
حدثنا علي بن سعيد الرازي، قال: حدثنا علي بن الحسن الخوّاص، قال: حدثنا ابن لهيعة، قال: حدثنا عيّاش بن عباس القتباني، عن عبد اللّه بن زرير الغافقي، عن علي بن أبي طالب علیه السلام أنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال: «يكون في آخر الزمان فتنة تحصّل الناس كما يحصّل الذهب في المعدن، فلا تسبّوا أهل الشام، و لكن سبّوا أشرارهم، فإنّ فيهم الأبدال.[2]

« طبرانى[3]
از حضرت على علیه السلام روايت كرده كه رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود «در آخر الزمان فتنه اى باشد كه بايد در آن مردم چنان غربال می شوند كه طلا را از معدن به دست آورند[4]
- اهل شام [5]
را دشنام ندهيد ولى بدانشان را دشنام دهيد زيرا ابدال در ميان آنها باشند.»
8. حدیث دیگری از مسند احمد بن حنبل:
حدثنا عبد اللّه، حدثني أبي، ثنا أبو المغيرة، ثنا صفوان، حدثني شريح- يعني ابن عبيد- قال: ذكر أهل الشام عند علي بن أبي طالب رضي اللّه عنه و هو بالعراق، فقالوا: العنهم يا أمير المؤمنين. قال: لا، أنّي سمعت رسول اللّه صلی الله علیه و آله يقول: الأبدال يكونون بالشّام، و هم أربعون رجلا، كلّما مات رجل أبدل اللّه مكانه رجلا، يسقى بهم الغيث ، و ينتصر بهم على الأعداء، و يصرف عن أهل الشّام بهم العذاب .[6]

« شریح بن عبید گوید: نزد علی بن ابی طالب علیه السلام ذکر اهل شام شد و ایشان در عراق بود، پس گفتند: آن ها را لعن کنیم ای امیر المومنین فرمود: نه، شنیدم رسول الله می فرماید: ابدال از شام هستند، و آن ها چهل مرد هستند، هر گاه یکی از آنان بمیرد، خداوند فرد دیگری را جایگزین او می کند، به واسطه ی آن ها باران می بارد، به واسطه ی آن ها بر دشمنان شان پیروز می شود، و به خاطر آن ها عذاب از اهل شام می گردد.»
توضیح روایت:یکی از روش های اموی ها برای فریب عموم مردم در قبول احادیث جعلی این بود که احادیث جعلی را از لسان یکی از ائمه علیهم السلام بیان کنند مانند روایت فوق و مانند: نقل روایت خواستگاری امیرمومنان علیه السلام از دختر ابو جهل را به امام زین العابدین علیه السلام نسبت می دهند، نقل روایت تعلل در نماز خواندن امیرمومنان و حضرت زهرا علیهما السلام را به امام باقر علیه السلام نسبت می دهند و نقل روایت ازدواج ام کلثوم با خلیفه دوم را به امام صادق علیه السلام نسبت می دهند.
8. روایت عبد الرزاق در المصنف:
أخبرنا أبو سعد أحمد بن محمد بن أحمد بن البغدادي، أنا أبو العبّاس أحمد بن محمد بن أحمد بن القاسم الطهراني، و أبو عمرو بن مندة، قالا: أنا الحسن بن محمد بن يوسف، أنا أحمد بن محمد بن عمر النسائي، نا أبو بكر بن أبي الدنيا، نا الحسن بن أبي الربيع، أنا عبد الرزاق، معمر، عن الزهري، عن عبد اللّه بن صفوان، قال: قال رجل يوم صفين: اللّهمّ العن أهل الشام ، فقال علي علیه السلام: لا تسبوا اهل الشام جما غفیرا فإنّ بها الأبدال، فإنّ بها الأبدال، فإنّ بها الأبدال.[7]

« عبد الله بن صفوان گوید: شخصی در روز صفین گفت: خدایا اهل شام را لعنت کن، پس امام علی علیه السلام فرمود: همه ی اهل شام را دشنام ندهید پس بدرستی که در بین آن ها ابدال هستند.»
شخصیت عبد الرزاق:این روایت را عبد الرزاق در المصنف نقل می کند، المصنف یکی از قدیمی ترین کتاب ها است، عبد الرزاق سال 211 هجری وفات کرده است یعنی معاصر امام رضا و امام علیهما السلام جواد بوده است. او در بین اهل سنت جایگاه رفیعی دارد، در مورد او گفتند: اگر از اسلام هم دست بردارد باز هم چون ثقه است از او روایت نقل می کنیم و گفتند: ایشان پرجمعیت ترین جلسات درس را بعد از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله داشت. از جهت اعتقادی نظر ما این است که او شیعه است و روایت زیر دلالت بر این مطلب دارد:
محمد بن همام از احمد بن مابنداذ نقل می کند که گفت: جد ما اولین کسی از خاندان ما بود که اسلام آورد و خداوند او را به حق (تشیع) رهنمون گردید. ایشان برادرش سهیل را به مذهبش دعوت می کرد؛ ولی او در جواب می گفت: برادر! تو خیر مرا می خواهی؛ ولی هر گروهی راهی را انتخاب کرده و ادعا دارد که حق همان است؛ و من تا به چیزی یقین نکنم، نمی پذیرم. گذشت تا اینکه سهیل به حج مشرف گردید. وقتی از حج برگشت به برادرش گفت: آنچه تو مرا بدان دعوت می کردی، حق بود. گفت: از کجا متوجه آن شدی؟ گفت: در ایام حج عبدالرزاق بن همام صنعانی را ملاقات کردم؛ در حالی که کسی را در درستی همانند او ندیده بودم! در خلوت به او گفتم: ما از عجم هایی هستیم که تازه به اسلام مشرف شده ایم و دیدیم که مسلمانان در مذهبشان اختلافات زیادی دارند؛ ولی خداوند به تو علمی داده که در این زمان بی نظیر است. پس می خواهم که تو حجت بین من و خدای عز و جل باشی. اگر ممکن است دین را آن گونه که برای خود پسندیدی، برای من بیان کن، تا من هم از تو تبعیت کنم. پس او محبت خاندان پیامبرعلیهم السلام و بزرگداشت آنان و بیزاری از دشمنانشان و قبول امامتشان را به من آموخت. ابو علی گفت: پدرم این مذهب (شیعه) را از پدرش اخذ کرد و من نیز از پدرم آموختم.
عبد الرزاق نسبت به شجره ی ملعونه حساس بود و هر موقع حرف آنان در درس او می شد می گفت: مجلس ما را به ذکر آل ابی سفیان آلوده نکنید.[8]

عبد الرزاق نسبت به بعضی خلفا موضع گیری داشت، تعبیر خلیفه ی دوم را نسبت به امیر المومنین علیه السلام و عباس عموی پیامبر نقل می کند که به آن دو گفت: عباس تو آمدی میراث فرزند برادرت را ببری و ای علی تو آمدی میراث همسرت را ببری، و می گوید: نگاه کن به این احمق نمی گوید رسول الله و می گوید فرزند برادرت و نمی گوید فاطمه دختر رسول الله و می گوید همسرت.
ذهبی به جای پذیرش اشکال عبد الرزاق به او فحش و دشنام می دهد در آخر می گوید: خدا تو و مرا ببخشد.[9]

به نظر ما ایشان متمایل به مذهب حق بود امّا اظهار نمی کرد.
نتیجه:اگر ملاک ما در بحث ابدال روایات عامه باشد همان نظر علامه ی امینی اصح است که ابدال از جعلیات بنی امیه است و بنی امیه چنین احادیثی جعل می کردند چون از فضائل بی بهره بودند، بخاری برای هر یک از خلفا باب فضائل مطرح و احادیثی هم نقل می کند امّا در مورد معاویه می نویسد باب ذکر معاویه و حدیثی هم نقل نمی کند.
ادامه بحث ابدال در کلام و روایات شیعه:در روایات ما بیان شده که ابدال همان سیصد و سیزده نفر هستند و با توجه به روایات دیگر می بینیم این سیصد و سیزده نفر از تمام بلاد هستند و اختصاص به شام ندارد و از روایت زیر استفاده می شود که سیصد و سیزده نفر زنده هستند.
7. روایت الغیبة شیخ طوسی از جابر جعفی:
عَنْهُ ( فضل بن شاذان) عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُقْبَةَ النَّهْمِي عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْبَنَّاءِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام «يُبَايِعُ الْقَائِمَ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ نَيِّفٌ عِدَّةَ أَهْلِ بَدْرٍ فِيهِمُ النُّجَبَاءُ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ وَ الْأَبْدَالُ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ وَ الْأَخْيَارُ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَيُقِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يُقِيم ».[10]

« امام صادق علیه السلام می فرماید: سیصد و اندی به تعداد اهل بدر که در بین آن ها نجبا از اهل مصر و ابدال از اهل شام و اخیار از اهل عراق هستند، با قائم بین رکن و مقام بیعت می کنند پس تا زمانی که خداوند بخواهد هستند.»
از این روایت استفاده می شود که ابدال جزء آن سیصد و سیزده نفر هستند و جزء کسانی هستند که در همان ابتدا با امام زمان بیعت می کنند.

[1] شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد، ج 4، ص72.

[2] المعجم الأوسط للطبراني ، ج4 ص538 ح3917 -معجم الأحاديث الإمام المهدي(عليه السلام)، ج 2، ص241.

[3] طبرانی (متولد261و متوفای 360) از علمای تقریبا با انصاف اهل سنت است، شصت سال عمرش را در اصفهان گذراند و در آنجا با نواصب درگیر بود. او کتاب های متعددی از خود به جا گذاشت که مهمترین آثار او معجم الکبیر در 25 جلد، معجم الاوسط در ده جلد و معجم الاصغر در یک جلد. ذهبی نقل می کند که به جهت نقل روایاتی در مورد فدک و غیر آن به او جوهر ریختند و او را از نقل چنین روایاتی نهی کردند، او روایت (من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة) را نقل می کند.

[4] يعنى مردم با ايمان بسيار كمياب و گم نام و مخفى هستند و به زحمت ميتوان آن ها را پيدا كرد.

[5] در روایتی از امام صادق علیه السلام است که چون امام حسین علیه السلام. به شهادت رسیدند، همه ی اهل زمین گریه کردند مگر شام بلکه اظهار شادی و خوشحالی کردند. مستند کسانی که نظرشان این است که صوم روز عاشورا مشروع نیست، همین روایت می باشد

[6] مسند احمد بن حنبل، ح896.

[7] تاريخ مدينة دمشق، ج1 ص335، معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام.، ج 2، ص242

[8] . میزان الاعتدال، ج2، ص610.

[9] سیر اعلام انبلاء، ج9، ص563.

[10] الغيبة (للطوسي)/ كتاب الغيبة للحجة، ص476.