جلسه 1397/10/17

بسم الله الرحمن الرحیم



ابدال/ ابدال در روايات

موضوع: ابدال/ ابدال در روایات
بحث ما پیرامون ابدال بود، طبق تحقیقاتی که سابق داشتیم، ابدال در روایات ما وجود دارد و می توان وجود آنان را پذیرفت امّا طبق تتبعات و تحقیقات جدید نظر ما نسبت به ابدال تغییر کرد و شاید همان نظر مرحوم علامه امینی در مورد ابدال صحت داشته باشد که ابدال از جعلیات بنی امیه است و آن را برای توجیه ظلم های خود جعل کردند و امام رضا علیه السلام مصداق واقعی ابدال را بیان می کنند که مصداق آن ائمه علیهم السلام می باشد.
ابدال در کلام و روایات عامه:1. بیان ابن ابی الحدید در مورد ابدال:
ابن ابی الحدید[1]
ذیل فرمایش امیر المومنین علیه السلام « اللهم بلى لا تخلو الأرض من قائم بحجة الله تعالى كيلا يخلو الزمان ممن هو مهيمن لله تعالى على عباده و مسيطر عليهم» می گوید:
هذا يكاد يكون تصريحا بمذهب الإمامية إلا أن أصحابنا يحملونه على أن المراد به الأبدال الذين وردت الأخبار النبوية عنهم أنهم في الأرض سائحون فمنهم من يعرف و منهم من لا يعرف و أنهم لا يموتون حتى يودعوا السر و هو العرفان عند قوم آخرين يقومون مقامهم.[2]

« این عبارت تصریح به مکتب امامیه است الا اینکه اصحاب ما این فرمایش را بر این حمل کردند که مراد ابدال هستند که روایات نبوی در مورد آن ها رسیده است: آن ها در زمین جهانگرد هستند پس بعضی از آن ها شناخته شده هستند و بعضی هم شناخته شده نیستند و آن ها نمی میرند تا اینکه اسرار ( عرفان) را نزد قوم دیگر گذارند که جانشین آنان هستند.»
شرح حدیث معرفت: ( من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیة )
ما در اوائل شروع بحث خارج مهدویت، روایت معرفت ( من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة الجاهلیة ) را بیان کردیم و در چند محور پیرامون آن بحث کردیم: بحث پیرامون اصل حدیث، احادیث دیگر که چنین مضمونی را بیان می کنند در کتب فریقین، معرفت به چه معنا است و تا چه مقدار آن لازم است چون سطح معرفت ها فرق می کند چنانچه معرفت ابوذر علیه السلام نسبت به معرفت حضرت سلمان علیه السلام فرق می کند، آیا شناخت در حد اینکه اطاعت آنان اطاعت خداوند و مخالفت با آنان مخالفت با خدا است کفایت می کند، ابن عباس از میثم تمار خواست تا برای او مطالبی در تفسیر بگوید، میثم چون مقداری گفت، ابن عباس تحمل نکرد و نوشته را پاره کرد و گفت: این مطالب چیست می گوئی؟ میثم گفت: پاره نکن، آنچه گفتم محقق می شود، قضیه ی شهادت امام حسین علیه السلام، جبله ی مکیه . از حضرت میثم روایتی نقل می کند، از او سوال می کنند از کجا می گوئی؟ از عالم غیب می گوئی؟ می گوید: نه این احادیث را از امیر المؤمنین علیه السلام می گویم. میثم طریقه ی کشته شدنش را به ابن زیاد خبر می دهد، ابن زیاد می گوید: می خواهم طوری تو را بکشم که مولای تو را تکذیب کنم، میثم پاسخ می دهد: نمیتوانی! مولای من از خود نگفت بلکه از آسمان و ابن زیاد به همان صورت که میثم خبر داده بود او را به قتل رساند، دستور داد زبان از حلقوم او بکشند و دست و پایش را قطع کنند و او را به دار بزنند. شناخت ما نسبت به امام زمان چگونه باید باشد، در حدیث است: « هیچ معجزه ای از پیامبری از انبیاء نیست مگر اینکه خداوند آن را به دست مهدی آل محمد علیه السلام جاری می کند» شخصیت انبیاء و معجزات آن ها را مطالعه کنیم، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پنج هزار معجزه داشتند که بالاترین معجزه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله علی بن ابی طالب علیه السلام هست. در دعای افتتاح می خوانیم: اللهم صلّ و سلم علی امیر المؤمنین آیتک الکبری و النبأ العظیم، اولین کسی که رجعت می کند امیر المومنین علیه السلام است و مکرر هم رجعت دارند.
از محورهای دیگر که پیرامون حدیث معرفت بحث کردیم اینکه موت جاهلیت به چه معنا هست، موت جاهلیت به این معنا است که فرد بی دین از دنیا می رود و مرحوم مجلسی هم همین معنا را برای آن بیان می کنند و از اهل سنت سیوطی هم بیان می کند که موت جاهلیت موت ضلال است.
و از محورهای بحث ما پیرامون حدیث معرفت این بود که مراد از امام در حدیث چه کسی است، آیا هر کسی که زمامدار مسلمین شد اگر چه به غلبه و نیرنگ باشد همان امامی است که عدم شناخت او مرگ جاهلیت را در پی دارد، امام مورد نظر روایت هست در حالی که این چنین نیست و مراد از امام در روایت امام معصوم منصوب از جانب خداوند است.
[1] مرحوم علامه امینی می فرماید: جند نفر هستند که گناه اهل سنت و بقاء آن ها بر مذهبشان به گردن آن ها هست: ابن ابی الحدید، زمخشری، رازی.

[2] شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد، ج 18، ص351.