جلسه 1397/09/19

بسم الله الرحمن الرحیم



غيبت انبياء/ اسماعيل صادق الوعد (عليه السلام)


 
موضوع: غیبت انبیاء/ اسماعیل صادق الوعد (علیه السلام)
اسرار و علل غیبت امام زمان (عج) شباهت غیبت امام زمان(عج) با غیبت انبیاءعلیهم السلام
غیبت حضرت اسماعیل صادق الوعد(علیه السلام)مرحوم والد می فرماید: غيبة اسماعيل (علیه السلام) الصادق الوعد «التاسع»: غاب عن قومه سنة كاملة و هو ابن حزقيل النبي ذكره في الناسخ و في ج 7 من بحار الأنوار ص 316 نقلا عن قصص الأنبياء.[1]

مرحوم مجلسی جریان غیبت حضرت اسماعیل (علیه السلام) را از امام صادق (علیه السلام) چنین نقل می کند:
1. [قصص الأنبياء علیهم السلام ] بِالْإِسْنَادِ إِلَى الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنِ التَّفْلِيسِيِّ عَنِ السَّمَنْدِيِّ عَنِ الصَّادِقِ عَنْ آبَائِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)إِنَّ أَفْضَلَ الصَّدَقَةِ صَدَقَةُ اللِّسَانِ تَحْقُنُ بِهِ الدِّمَاءَ وَ تَدْفَعُ بِهِ الْكَرِيهَةَ وَ تَجُرُّ الْمَنْفَعَةَ إِلَى أَخِيكَ الْمُسْلِمِ ثُمَّ قَالَ (صلی الله علیه و آله)إِنَّ عَابِدَ بَنِي إِسْرَائِيلَ الَّذِي كَانَ أَعْبَدَهُمْ كَانَ يَسْعَى فِي حَوَائِجِ النَّاسِ عِنْدَ الْمَلِكِ وَ إِنَّهُ لَقِيَ إِسْمَاعِيلَ بْنَ حِزْقِيلَ فَقَالَ لَا تَبْرَحْ حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكَ يَا إِسْمَاعِيلُ فَسَهَا عَنْهُ عِنْدَ الْمَلِكِ فَبَقِيَ إِسْمَاعِيلُ إِلَى الْحَوْلِ هُنَاكَ فَأَنْبَتَ اللَّهُ لِإِسْمَاعِيلَ عُشْباً فَكَانَ يَأْكُلُ مِنْهُ وَ أَجْرَى لَهُ عَيْناً وَ أَظَلَّهُ بِغَمَامٍ فَخَرَجَ الْمَلِكُ بَعْدَ ذَلِكَ إِلَى التَّنَزُّهِ وَ مَعَهُ الْعَابِدُ فَرَأَى إِسْمَاعِيلَ فَقَالَ إِنَّكَ لَهَاهُنَا يَا إِسْمَاعِيلُ فَقَالَ لَهُ قُلْتَ لَا تَبْرَحْ فَلَمْ أَبْرَحْ فَسُمِّيَ صَادِقَ الْوَعْدِ قَالَ وَ كَانَ جَبَّارٌ مَعَ الْمَلِكِ فَقَالَ أَيُّهَا الْمَلِكُ كَذَبَ هَذَا الْعَبْدُ قَدْ مَرَرْتُ بِهَذِهِ الْبَرِّيَّةِ فَلَمْ أَرَهُ هَاهُنَا فَقَالَ لَهُ إِسْمَاعِيلُ إِنْ كُنْتَ كَاذِباً فَنَزَعَ اللَّهُ صَالِحَ مَا أَعْطَاكَ قَالَ فَتَنَاثَرَتْ أَسْنَانُ الْجَبَّارِ فَقَالَ الْجَبَّارُ إِنِّي كَذَبْتُ عَلَى هَذَا الْعَبْدِ الصَّالِحِ فَأَطْلُبُ أَنْ يَدْعُوَ اللَّهَ أَنْ يَرُدَّ عَلَيَّ أَسْنَانِي فَإِنِّي شَيْخٌ كَبِيرٌ فَطَلَبَ إِلَيْهِ الْمَلِكُ فَقَالَ إِنِّي أَفْعَلُ قَالَ السَّاعَةَ قَالَ لَا وَ أَخَّرَهُ إِلَى السَّحَرِ ثُمَّ دَعَا ثُمَّ قَالَ يَا فَضْلُ [2]
إِنَّ أَفْضَلَ مَا دَعَوْتُمُ اللَّهَ بِالْأَسْحَارِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ .[3]

« امام صادق (علیه السلام) از پدرانشان از رسول الله (صلی الله علیه و آله)نقل می کنند که پیامبر (صلی الله علیه و آله)فرمودند: بهترین صدقه صدقه ی زبان است، خون ها حفظ می شود، بواسطه خوش زبانی بدی ها دفع می شود و منفعت به برادر مسلمانت می رسد سپس فرمودند: بدرستی که عابد بنی اسرائیل که عابدترین آن ها بود و همیشه نزد ملک برای رفع حوائج مردم وساطت می کرد پس با اسماعیل بن حزقیل ملاقات کرد و گفت: ای اسماعیل همین جا باش تا برگردم پس به نزد ملک او را فراموش کرد پس اسماعیل تا یکسال آنجا ماند و خداوند برای اسماعیل گیاه رویانید پس آز ان می خورد و چشمه ای جاری کرد و ابر بر او سایه می انداخت پس ملک بعد مدتی برای گردش خارج شد و عابد همراه او بود پس اسماعیل را دید پس گفت: ای اسماعیل اینجا چه می کنی؟ پس گفت: گفتی ترک نکنم پس ترک نکردم پس صادق الوعد نامیده شد و جباری همراه ملک بود پس گفت: ای ملک او دروغ می گوید به تحقیق من به این بیابان عبور کردم و او را اینجا ندیدم پس اسماعیل به او گفت: اگر دروغگو هستی پس خداوند خوبی هایی که به تو داده را بگیرد پس دندان های آن جبار شکست و فرو ریخت. پس جبار گفت: من بر این عبد صالح دروغ بستم پس از حضرت اسماعیل می خواهم که برایم دعا کند که خداوند دندان هایم را برگرداند بدرستی که من پیرمردی هستم پس ملک هم از اسماعیل خواست پس گفت: من انجام می دهم گفت:الآن گفت: نه و آن را تا سحر به تأخیر انداخت سپس دعا کرد.»
2. وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنِ أُورَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ شُعَيْبٍ الْعَقَرْقُوفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّ إِسْمَاعِيلَ نَبِيَّ اللَّهِ وَعَدَ رَجُلًا بِالصِّفَاحِ فَمَكَثَ بِهِ سَنَةً مُقِيماً وَ أَهْلُ مَكَّةَ يَطْلُبُونَهُ لَا يَدْرُونَ أَيْنَ هُوَ حَتَّى وَقَعَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ ضَعُفْنَا بَعْدَكَ وَ هَلَكْنَا فَقَالَ إِنَّ فُلَانٍ الظَّاهِرُ وَعَدَنِي أَنْ أَكُونَ هَاهُنَا وَ لَمْ أَبْرَحَ حَتَّى يَجِي ءَ قَالَ فَخَرَجُوا إِلَيْهِ حَتَّى قَالُوا لَهُ يَا عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدْتَ النَّبِيِّ فَأَخْلَفْتَهُ فَجَاءَ وَ هُوَ يَقُولُ لِإِسْمَاعِيلَ (علیه السلام) يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا ذَكَرْتُ وَ لَقَدْ نَسِيتُ مِيعَادَكَ فَقَالَ أَمَا وَ اللَّهِ لَوْ لَمْ تَجِئْنِي لَكَانَ مِنْهُ الْمَحْشَرُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ﴿وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْد﴾[4]
.[5]

« قصص الأنبياء: بسندش از امام صادق (علیه السلام) : اسماعيل پيغمبر خدا با مردى در گوشه بيابان وعده كرد و يك سال در آنجا انتظار كشيد و مردم مكه جوياي او بودند و نمي دانستند كجا است؟ تا مردى به او برخورد و گفت: اى پيغمبر خدا ناتوان و هلاك شديم پس از تو.
پس گفت: فلانی با من وعده کرد که اینجا باشم و ترک نکنم تا او بیاید فرمود: پس نزد او رفتند و گفتند: ای دشمن خدا با پیامبر وعده کرده و تخلف می کنی! پس فورا خود را به اسماعیل رساند و گفت: ای پیامبر خدا من قرار تو را فراموش کرده بودم. فرمود: به خدا اگر نمی آمدی تا قیامت اینجا می ماندم و از اینجا وارد محشر می شدم. و خداوند آیه55 سوره مريم را نازل فرمود: "و در كتاب اسماعيل را كه صادق الوعد بود، ياد كن ".»
مرحوم والد می فرماید:
قلت بقائه فی المکان فی مدة سنة ما کان علیه واجبا بل انمّا هو من الملکات الفاضلة و فی الحدیث ثلاثة لا یعزل فیها احد الوفاء بالوعد، برّ الوالدین و رد الأمانة و التفکیک فی الفقرات غیر عزیز. «گویم بقاء اسماعیل در آن مکان تا یکسال بر او واجب نبود بلکه آن از ملکات فاضله است و در حدیث سه چیز است که کسی در آن ها معزول نیست: وفای به عهد، نیکی به پدر و مادر و برگرداندن امانت.»
3. حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَشْيَمَ عَنْ سُلَيْمَانَ الْجَعْفَرِيِّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ سُمِّيَ إِسْمَاعِيلُ صادِقَ الْوَعْدِ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ وَعَدَ رجل [رَجُلًا] فَجَلَسَ لَهُ حَوْلًا يَنْتَظِرُهُ.[6]

« پدرم رضى اللَّه عنه فرمود: سعد بن عبد اللَّه، از يعقوب بن يزيد، از على بن احمد بن اشيم ، از سليمان جعفرى از حضرت ابى الحسن الرضا (علیه السلام) نقل كرده كه آن جناب فرمودند: آيا مى دانى چرا اسماعيل را صادق الوعد مى نامند؟ عرض كردم: نمى دانم. حضرت فرمودند: زيرا با مردى وعده گذاشته بود لذا يك سال در وعده گاه به انتظار آن مرد نشست.»
4. حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ إِسْمَاعِيلَ الَّذِي قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ فِي كِتَابِهِ وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا لَمْ يَكُنْ إِسْمَاعِيلَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ بَلْ كَانَ نَبِيّاً مِنَ الْأَنْبِيَاءِ بَعَثَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى قَوْمِهِ فَأَخَذُوهُ فَسَلَخُوا فَرْوَةَ رَأْسِهِ وَ وَجْهِهِ فَأَتَاهُ مَلَكٌ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ جَلَالُهُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ فَمُرْنِي بِمَا شِئْتَ فَقَالَ لِي أُسْوَةٌ بِمَا يُصْنَعُ بِالْحُسَيْنِ (علیه السلام).[7]

«در كتاب علل الشرائع از صادق آل محمّد (صلی الله علیه و آله)روايت مي كند كه فرمود: آن اسماعيلى كه خداى سبحان (عج)در سوره مريم، آيه- 54-) در باره اش فرموده وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ الى آخره اين اسماعيل بن ابراهيم علیهما السلام نبود. بلكه يكى از پيامبران بود كه خدا او را بر قوم خود مبعوث نمود. آن قوم وى را گرفتند و پوست سر و صورت آن حضرت را كندند!! آنگاه ملكى نزد آن بزرگوار آمد و گفت: هر دستورى دارى بمن بده تا از ايشان انتقام بگيريم، فرمود: من هم به مظلوميت امام حسين (علیه السلام) اقتدا مي نمايم.»
5. حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَنَّ إِسْمَاعِيلَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا سُلِّطَ عَلَيْهِ قَوْمُهُ فَقَشَرُوا جِلْدَةَ وَجْهِهِ وَ فَرْوَةَ رَأْسِهِ فَأَتَاهُ رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ فَقَالَ لَهُ رَبُّكَ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ قَدْ رَأَيْتُ مَا صُنِعَ بِكَ وَ قَدْ أَمَرَنِي بِطَاعَتِكَ فَمُرْنِي بِمَا شِئْتَ فَقَالَ يَكُونُ لِي بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام أُسْوَةٌ.[8]

« اسماعيل رسول و پيامبر بود، قومش بر او مسلّط شد، پوست صورت و سرش را كندند، رسول و فرستاده اى از طرف پروردگار عالم به نزدش آمد و عرضه داشت: پروردگارت سلام مى رساند و مى فرمايد: ديدم آنچه با تو انجام دادند و مرا امر فرموده كه اطاعتت را نمايم، پس آنچه خواهى به من فرمان بده. اسماعيل فرمود: من در تحمّل مصائب تابع حسين بن علىعلیهما السلام هستم.»
6. حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّزَّازُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ وَ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ إِسْمَاعِيلَ الَّذِي ذَكَرَهُ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ حَيْثُ يَقُولُ- وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا أَ كَانَ إِسْمَاعِيلَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ (علیه السلام) فَإِنَّ النَّاسَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ (علیه السلام) إِنَّ إِسْمَاعِيلَ مَاتَ قَبْلَ إِبْرَاهِيمَ وَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ حُجَّةً لِلَّهِ كُلَّهَا [قَائِماً] صَاحِبَ شَرِيعَةٍ فَإِلَى مَنْ أُرْسِلَ إِسْمَاعِيلُ إِذَنْ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَنْ كَانَ قَالَ (علیه السلام) ذَاكَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ حِزْقِيلَ النَّبِيُّ (علیه السلام) بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى قَوْمِهِ فَكَذَّبُوهُ فَقَتَلُوهُ وَ سَلَخُوا وَجْهَهُ فَغَضِبَ اللَّهُ لَهُ عَلَيْهِمْ فَوَجَّهَ إِلَيْهِ أَسْطَاطَائِيلَ مَلَكَ الْعَذَابِ فَقَالَ لَهُ يَا إِسْمَاعِيلُ أَنَا أَسَطَاطَائِيلُ مَلَكُ الْعَذَابِ وَجَّهَنِي إِلَيْكَ رَبُّ الْعِزَّةِ لِأُعَذِّبَ قَوْمَكَ بِأَنْوَاعِ الْعَذَابِ إِنْ شِئْتَ فَقَالَ لَهُ إِسْمَاعِيلُ لَا حَاجَةَ لِي فِي ذَلِكَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ فَمَا حَاجَتُكَ يَا إِسْمَاعِيلُ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّكَ أَخَذْتَ الْمِيثَاقَ لِنَفْسِكَ بِالرُّبُوبِيَّةِ وَ لِمُحَمَّدٍ بِالنُّبُوَّةِ وَ لِأَوْصِيَائِهِ بِالْوَلَايَةِ وَ أَخْبَرْتَ خَيْرَ خَلْقِكَ بِمَا تَفْعَلُ أُمَّتُهُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (علیه السلام) مِنْ بَعْدِ نَبِيِّهَا وَ إِنَّكَ وَعَدْتَ الْحُسَيْنَ (علیه السلام) أَنْ تَكُرَّهُ إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى يَنْتَقِمَ بِنَفْسِهِ مِمَّنْ فَعَلَ ذَلِكَ بِهِ فَحَاجَتِي إِلَيْكَ يَا رَبِّ أَنْ تَكُرَّنِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أَنْتَقِمَ مِمَّنْ فَعَلَ ذَلِكَ بِي كَمَا تَكُرُّ الْحُسَيْنَ (علیه السلام) فَوَعَدَ اللَّهُ إِسْمَاعِيلَ بْنَ حِزْقِيلَ ذَلِكَ فَهُوَ يُكَرُّ مَعَ الْحُسَيْنِ(علیه السلام). [9]

« محمّد بن جعفر رزّاز از محمّد بن حسين بن ابى الخطّاب و احمد بن حسن بن على بن فضّال از پدرش از مروان بن مسلم از بريد بن معاوية العجلى نقل كرده كه گفت: محضر امام صادق (علیه السلام) عرض كردم: اى پسر رسول خدا: خبر دهيد به من از اسماعيل كه حق تعالى در كتاب خودش از او ياد كرده و فرموده: ﴿وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا﴾. آيا مقصود از او اسماعيل بن ابراهيم علیهما السلام است چه آنكه مردم اين طور مى پندارند كه وى اسماعيل بن ابراهيم مى باشد.
امام (علیه السلام) فرمودند: اسماعيل پيش از حضرت ابراهيم از دنيا رفت و جناب ابراهيم (علیه السلام) حجّت قائم حق تعالى و صاحب شريعت بود و مع ذلك اسماعيل با چنين موقعيتى به جانب چه كسانى مى توانست مبعوث باشد؟! راوى مى گويد: محضر مباركش عرض كردم: پس اسماعيل در آيه مذكور چه كسى است؟
حضرت فرمودند: وى اسماعيل بن حزقيل پيغمبر مى باشد كه خداوند متعال او را به جانب قومش مبعوث نمود و آنها وى را تكذيب كرده و كشتند و سپس پوست صورتش را كندند پس خداوند به ايشان غضب نمود و سطاطائيل را كه فرشته عذاب است بر او نازل كرد، فرشته عرضه داشت: اى اسماعيل من سطاطائيل، فرشته عذاب هستم. پروردگار متعال من را نزد شما فرستاده تا قومتان را به انواع عذاب ها معذّب نمايم و در صورتى كه نخواهى، ايشان را به بلاها و گرفتارى ها مبتلا سازم.
اسماعيل به او فرمود: به اين امر نياز و احتياجى ندارم. پس حق تعالى وحى فرستاد: اى اسماعيل حاجت تو چيست؟ عرض كرد: پروردگارا از بندگانت عهد و ميثاق گرفتى كه تو را ربّ و پروردگار دانسته و حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله)را پيغمبر و اوصياء كرامش را ولىّ بدانند و به بهترين مخلوقاتت خبر دادى كه امّتش با حسين بن على علیهما السلام بعد از پيامبر چه خواهند نمود و به حسين (علیه السلام) وعده دادى كه به دنيا برگردانده مى شود تا خودش از آن قوم جفا كار انتقام بگيرد و حاجت من به تو اى پروردگارم آن است كه من را نيز به دنيا برگردانى تا انتقام خود را از ظالمين بگيرم همان طورى كه حسين (علیه السلام) را به دنيا بازگردانيدى، پس حق تعالى به اسماعيل بن حزقيل وعده داد او را با حسين بن على سلام اللَّه عليهما به دنيا برگرداند.»
 

[1] الشيعة و الرجعة، ج 1، ص336.

[2] اسم للسمندى، و هو فضل بن أبي قرة التميمى السمندى.

[3] بحار الأنوار - ط دارالاحیاء التراث، العلامة المجلسي، ج13، ص389.

[4] مریم/سوره19، آیه54.

[5] قصص الانبياء، الراوندي، قطب الدين، ج، ص189.

[6] علل الشرائع، الشيخ الصدوق، ج1، ص77.

[7] علل الشرائع، الشيخ الصدوق، ج1، ص77.

[8] علل الشرائع، الشيخ الصدوق، ج1، ص78.

[9] كامل الزيارات - ط مكتبة الصدوق، ابن قولويه القمي، ج، ص65.