جلسه 1396/12/14

بسم الله الرحمن الرحیم



سرنوشت يهود در عصر ظهور

موضوع: سرنوشت یهود در عصر ظهور
ادامه بررسی سند روایت بیست و پنجمزهری: ایشان بیش از پنجاه روایت در مورد مهدویت نقل کرده است لذا جا دارد تا در مورد او بحث مشروحی داشته باشیم.
سعید بن مسیب ( ایشان مورد اختلاف است، او کسی است که وقتی به او گفته شد در تشییع امام سجاد علیه السلام شرکت کن گفت: نه نماز در مسجد بهتر است) به زهری گفته است: أنت الذی ذهبت بحدیثی الی بنی مروان، لم ذکرت لبنی مروان، ما حملک علی ان حدثک بنی مروان حدیثی چرا احادیث مرا نزد بنی مروان نقل کردی؟ سعید تابعی و یک شخصیت مثبت نزد اهل سنت است امّا نسبت به زهری نظر منفی دارد.
به یکی از علمای رجال گفتند: أعمش هم مثل زهری است گفت: اعمش را هم کنار می گذارم اگر مثل زهری باشد، او برای بنی امیه کار می کرد و اعمش کاری به سلاطین نداشت.
ذهبی نقل می کند:
قال خارجة: «قدمت على الزهريّ و هو صاحب شرط لبعض بني مروان، قال: فرأيته ركب و في يده حربة، و بين يديه الناس و في أيديهم الكافر كوبات، قال: قلت: قبّح الله ذا من عالم، قال: فانصرفت و لم أسمع منه، ثم ندمت فقدمت على يونس، فسمعت منه، عن الزهري».خارجه گفت: بر زهری وارد شدم و او صاحب شرطه بنی مروان بود پس او را دیدم که سواره است و در دست او سلاح است گفتم: خدا این عالم را قبیح کند پس برگشتم و دیگر از حدیثی نشنیدم.سلمة بن دینار او را نصیحت می کند و او را از همراهی بنی امیه نهی می کند:
جعلوك قطبا أداروا بك رحى مظالمهم و جسرا يعبرون عليك الى بلاياهم، و سلما الى ضلالتهم، داعيا الى غيهم ، سالكا سبيلهم، يدخلون بك الشك على العلماءتو را محور آسیاب ظلم خود قرار دادند و تو را سکوی پرش خود قرار دادند، و نردبان گمراهی خود قرار دادند و فراخواننده ی به سوی سرکشی خودشان، و راه رونده ی طریق خودشان قرار دادند و به واسطه ی تو بر علماء شک وارد کردند،
ذهبی گوید: مردم در قبول روایت مسعودی کوفی توقف کردند و گفت: او جزء دولتی ها بود، قبای سیاه می پوشید و به کمر خود خنجر می بست و کلاهی هم بر سر می گذاشت کسی که حالش اینچنین بوده، روایتش را نمی پذیرند پس چگونه است حال کسی که تمام عمر خود را در خدمت دستگاه ظلم بنی امیّه بود.
از سفیان ثوری پرسیدند: من برای ظلمه خیاطی می کنم، آیا جزء اعوان ظلمه می شوم؟ گفت: نه تو از خود آن هائی و آنکه سوزن به تو می فروشد جزء اعوان است.
نامه ی امام سجاد علیه السلام به زهری:
فَانْظُرْ أَيُّ رَجُلٍ تَكُونُ غَداً إِذَا وَقَفْتَ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ فَسَأَلَكَ عَنْ نِعَمِهِ عَلَيْكَ كَيْفَ رَعَيْتَهَا وَ عَنْ حُجَجِهِ عَلَيْكَ كَيْفَ قَضَيْتَهَا وَ لَا تَحْسَبَنَ اللَّهَ قَابِلًا مِنْكَ بِالتَّعْذِيرِ وَ لَا رَاضِياً مِنْكَ بِالتَّقْصِيرِ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَيْسَ كَذَلِكَ أَخَذَ عَلَى الْعُلَمَاءِ فِي كِتَابِهِ إِذْ قَالَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لا تَكْتُمُونَهُ [1]
- وَ اعْلَمْ أَنَّ أَدْنَى مَا كَتَمْتَ وَ أَخَفَّ مَا احْتَمَلْتَ أَنْ آنَسْتَ وَحْشَةَ الظَّالِمِ وَ سَهَّلْتَ لَهُ طَرِيقَ الْغَيِّ بِدُنُوِّكَ مِنْهُ حِينَ دَنَوْتَ وَ إِجَابَتِكَ لَهُ حِينَ دُعِيتَ فَمَا أَخْوَفَنِي أَنْ تَكُونَ تَبُوءُ بِإِثْمِكَ غَداً مَعَ الْخَوَنَةِ وَ أَنْ تُسْأَلَ عَمَّا أَخَذْتَ بِإِعَانَتِكَ عَلَى ظُلْمِ الظَّلَمَةِ إِنَّكَ أَخَذْتَ مَا لَيْسَ لَكَ مِمَّنْ أَعْطَاكَ وَ دَنَوْتَ مِمَّنْ لَمْ يَرُدَّ عَلَى أَحَدٍ حَقّاً وَ لَمْ تَرُدَّ بَاطِلًا حِينَ أَدْنَاكَ وَ أَحْبَبْتَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ أَ وَ لَيْسَ بِدُعَائِهِ إِيَّاكَ حِينَ دَعَاكَ جَعَلُوكَ قُطْباً أَدَارُوا بِكَ رَحَى مَظَالِمِهِمْ وَ جِسْراً يَعْبُرُونَ عَلَيْكَ إِلَى بَلَايَاهُم [2]

پس بنگر كه فردا كه در پيشگاه خدا مى ايستى چگونه مردى خواهى بود .. گمان مبر كه خدا عذر تو را بپذيرد و از تقصيرت درگذرد؛ هيهات! هيهات! كه چنين نخواهد بود. خدا در قرآن از علما پيمان گرفته است كه «دين خدا را بر مردمان آشكار كنند و پنهان مدارند». و بدان كه كوچكترين چيزى كه تو پنهان كرده و سبكترين چيزى كه آن را تحمل كرده اى، اين است كه دلنگرانى ستمگر را بدل به آسودگى كرده اى و راه گمراهى را براو آسان ساخته اى؛ و اين كار با نزديك شدن تو به او و پذيرفتن دعوت او صورت گرفته است. از آن مى ترسم كه فرداى قيامت با اين گناه در ميان خيانتكاران جاى داشته باشى، و از تو بپرسند از آنچه گرفتى و به ستمكارى ستمگران كمك كردى؟ و بپرسند كه چرا چيزى را كه حق تو نبود از كسى كه به تو بخشيد گرفتى؟ و چرا به كسى نزديك شدى كه حق هيچ كس را نمى داد، و چرا در آن هنگام كه تو را به خود نزديك كرد از باطلى جلوگيرى نكردى؟ و چرا با دشمن خدا دوست شدى؟ آيا در آن هنگام كه ستمگران تو را براى همكارى فرا خواندند، همچون قطبى قرار ندادند كه آسياب ستمكارى خويش را برگرد آن به گردش درآورند، و همچون پلى نشدى كه بر تو مى گذشتند و به بلاها (و جنايتهايى كه بر مردم روا مى داشتند) دست مى يافتند.زهری جمله ای به امیر المومنین علیه السلام نسبت می دهد که ذهبی می گوید: این حکایتی باطل است و شاید آن از کذب نواصب باشد، خدا روی آن ها را سیاه کند. نقل می کنند: او حدیثی در مورد امیر المومنین علیه السلام نقل نمی کرد و او مروانی بود. نقل شده است: او بغض امیر المومنین علیه السلام را داشت.
ابن عساکر نقل می کند: جعفر بن ابراهیم ( از نوادگان جعفر طیار) می گوید: نزد زهری بودم و از زهری احادیثی نقل می کردم، پیرزنی آنجا بود گفت: ای جعفری ننویس، او میل به بنی امیه دارد و جوائز آن ها را اخذ کرده است، به زهری گفتم: او کیست؟ گفت: او خواهر بزرگ من است خرفت شده، زن گفت: من خرفت شدم یا تو که فضائل اهل بیت علیهم السلام را کتمان کردی.
معمر می گوید: زهری بیمار بود، حدیثی برای من نقل کرد که دیگر نشنیدم آن را نقل کند، پس هنگامی که بهبود یافت از نقل آن حدیث هم پشیمان شد گفت: ای یمانی آن حدیث را کتمان کن، آن ها (بنی امیّه) نمی پسندند کسی مدح علی کند.
زهری کسی است که خود علمای عامه نسبت به او چنین دیدگاهی دارند امّا با این حال بعضی از بزرگان ما سعی در تزکیه او دارند.مرحوم مامقانی او را تضعیف می کند امّا مرحوم شوشتری مناقشه می کند و گویا می خواهد او را تبرئه کند. ایشان مطالب مرحوم مامقانی را نقل می کند و حرف ابن ابی الحدید را هم که در مورد زهری گفته: « کان من المنحرفین عن علی علیه السلام» نقل می کند و از ابن شیبه نقل می کند که گفت: در مسجد مدینه بودم، زهری و عروة بن زبیر نشسته بودند و علی علیه السلام را یاد کردند پس به او ناسزا گفتند که امام سجاد علیه السلام به آن دو پاسخ دادند.[3]
مرحوم شوشتری این روایات را رد می کند و روایتی در تأیید او نقل می کند:
و روى عليّ بن محمّد الخزّاز في كتابه كفاية الأثر في النصّ على الاثني عشر- في آخر باب ما جاء عن السجّاد علیه السلام- بإسناده: أنّ الزهري قال: دخلت على عليّ بن الحسين علیه السلام في مرضه الّذي توفّي فيه (إلى أن قال) قلت: فكم عهد إليكم نبيّكم أن يكون الأوصياء من بعده؟ قال: وجدنا في الصحيفة و اللوح اثني عشر إماما[4]
.[5]

زهری گفت: بر امام سجاد علیه السلام در مرضی که از آن فوت کرد وارد شدم گفتم: پیامبر صلی الله علیه و آله شما در مورد اوصیای بعد از خودش چند نفر را اسم برد؟ فرمود: در صحیفه و لوح نام دوازده امام را یافتم.
در حالی که نقل این روایت مربوط به سال 96 هجری است در حالی که زهری تا سال 126 هجری در خدمت دستگاه جور بود و ثانیا کار او نقل حدیث بود و نقل حدیث دلالت بر وثاقت شخص ندارد.و نیز مرحوم شوشتری در تأیید او نقل می کند:
و في كشف الغمة: كان الزهري إذا ذكر عليّ بن الحسين علیه السلام يبكي و يقول: زين العابدين.[6]

زهری هنگامی که نامی از علی بن الحسین علیه السلام می شد، گریه می کرد و می گفت: زینت عبادت کنندگان؛ در حالی که امام زین العابدین علیه السلام شخصیتی معروف و مورد ستایش همگان بودند.
مرحوم خوئی نقل می کند:
و قد روى الصدوق بإسناده، عن عمران بن سليم، قال: كان الزهري إذا حدث عن علي بن الحسين علیهما السلام، قال: حدثني زين العابدين علي بن الحسين علیهما السلام، فقال له سفيان بن عيينة: و لم تقول له زين العابدين؟ قال: لأني سمعت سعيد بن المسيب يحدث عن ابن عباس أن رسول الله صلی الله علیه و آله، قال: إذا كان يوم القيامة ينادي مناد أين زين العابدين، فكأني أنظر إلى ولدي علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب علیهما السلام يخطو بين الصفوف .[7]

عمران بن سلیم گفت: زهری هنگامی که از علی بن الحسین علیهما السلام حدیث نقل می کرد می گفت: زین العابدین علی بن حسین علیهما السلام مرا حدیث کرد، سفیان بن عیینه به او گفت: چرا به او زین العابدین می گویی؟ گفت: شنیدم سعید بن مسیب از ابن عباس نقل می کرد که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: روز قیامت منادی ندا دهد: کجاست زین العابدین، پس گویا می بینم فرزندم علی بن حسین بن علی بن ابی طالب علیهما السلام را که بین صفوف قدم برمی دارد.
سپس مرحوم خوئی می فرماید:
و بما ذكرنا يظهر أن نسبة العداوة إليه على ما ذكره الشيخ لم تثبت، بل الظاهر عدم صحتها، بقي هنا شي ء، و هو أن ابن داود ذكر مسلم بن شهاب الزهري (1529) من القسم الأول، قال: «أحد أئمة الحديث (بن- جخ) يكنى أبا بكر».[8]

از انچه ذکر کردیم ظاهر شد که نسبت عداوت به زهری بنا بر آنچه شیخ ذکر کرده ثابت نشده بلکه ظاهر عدم صحت کلام شیخ است، ابن داود هم او را در قسم اول ذکر کرده است. گویا ایشان می خواهد بگوید: او از موالین بوده است.
مرحوم خوئی نقل می کند:
قال ابن شهرآشوب: «و كان الزهري عاملا لبني أمية، فعاقب رجلا فمات الرجل في العقوبة، فخرج هائما و توحش، و دخل إلى غار فطال مقامه تسع سنين.قال: و حج علي بن الحسين علیهما السلام فأتاه الزهري، فقال له علي بن الحسين علیهما السلام: إني أخاف عليك من قنوطك ما لا أخاف عليك من ذنبك، فابعث بدية مسلمة إلى أهله، و اخرج إلى أهلك و معالم دينك، فقال له: فرجت عني يا سيدي (الله أعلم حيث يجعل رسالته)، و رجع إلى بيته و لزم علي بن الحسين علیهما السلام، و كان يعد من أصحابه، و لذلك قال له بعض بني مروان: يا زهري ما فعل نبيك، يعني (علي بن الحسين) علیهما السلام.[9]

در مناقب مينويسد: زهرى فرماندار بنى اميه بود مردى را كيفر ميكرد در حال كيفر از دنيا رفت، زهرى از ترس خدا فرار كرد و سر به بيابان گذاشت و داخل غارى شد مدت نه سال در آن غار زندگى كرد يك سال على ابن الحسين علیهما السلام به حج رفت زهرى خدمت آن جناب رسيد.
باو فرمود از اين نااميدى تو بيشتر ميترسم تا گناهى كه مرتكب شده اى خون بهاى آن شخص را براى خانواده اش بفرست بيا برو پيش خانواده ات و به وظيفه دينى خود برس، زهرى گفت آقا مرا نجات دادى خدا ميداند مقام رهبرى مردم را به كه بسپارد.به خانواده خود بازگشت و ملازم خدمت زين العابدين علیه السلام شد به طورى كه از اصحاب آن جناب به شمار مي رفت به همين جهت بعضى از بنى مروان او را از باب تمسخر مي گفتند پيامبرت چه شد، منظورشان على بن الحسين علیه السلام بود.
بر فرض هم که ایشان مدتی با امام زین العابدین علیه السلام بوده است دلیل بر تأیید او نمی شود چون او پس از امام زین العابدین علیه السلام مدت سی سال در دستگاه جور خدمت کرد.
پس روایتی که از کتاب مصنف عبد الرزاق نقل کردیم راوی آن زهری با یک چنین شخصیتی می باشد.
نتیجه:از بررسی وضعیت یهود در دوران ظهور به دست آمد که آنان در هنگام ظهور دارای حکومت و حاکمیتی نیستند. البته در آخر الزمان بین آن ها و مسلمانان درگیری وجود دارد؛ امّا در هنگام ظهور تنها به عنوان یک تفکر وجود دارند.
 

[1] سوره آل عمران، آیه187.

[2] بحار الأنوار، ج 75، ص132.

[3] عن محمّد بن شيبة قال: شهدت مسجد المدينة، فإذا الزهري و عروة بن الزبير جالسان يذكران عليّا علیه السلام فنالا منه.

[4] كفاية الأثر، 241- 243.

[5] قاموس الرجال، ج 9، ص584.

[6] قاموس الرجال، ج 9، ص585.

[7] معجم رجال الحديث، ج 17، ص191.

[8] معجم رجال الحديث، ج 17، ص192.

[9] معجم رجال الحديث، ج 17، ص191.