جلسه 1396/11/09

بسم الله الرحمن الرحیم



سرنوشت يهود در عصر ظهور

موضوع: سرنوشت یهود در عصر ظهور
بحث ما در مورد یهود در دوران ظهور بود. روایاتی نقل شده بود که دلالت داشت بر اینکه حضرت با آن ها مناظره می کند. روایات را مطرح کردیم که سه روایت دلالت بر مطلب داشت امّا روایت چهارم که از مجاهد نقل شده بود دلالتی بر مدعا نداشت ثانیا مجاهد معتبر نبود.
بررسی سند روایت:مجاهد:ایشان طبق بیان ابن ابی الحدید از نظر فکری همفکر خوارج بود و طبق حرف اعمش هم تفسیرهای او از یهود و نصارا است مثلا او در مورد این آیه شریفه «عسی ان یبعثک ربک مقاما محمودا» گوید: «ای یجلسه معه علی العرش» یعنی جسمیت را به خداوند نسبت می دهد که همان حرف اهل کتاب است. همچنین نقل شده است که مجاهد گفته است: من نمی دانم برای کدامیک از دو نعمتی که خداوند به من داده است، شکرگزار باشم یکی نعمت اسلام و دیگری نعمت دوری از انحراف در عقیده در حالی که افکار خوارج را دارد.
ذهبی هم بدون توجه به آنچه خود او و دیگران در مذمت او گفته اند، می گوید: مراد او که گفته خدا را شاکر هستم از سلامت از انحراف در عقیده، سلامت از عقائد رافضه است.
ذهبی گوید:[1]

و لمجاهد أقوال و غرائب في العلم و التفسير تستنكر بلغنا انه ذهب الی بابل و طلب من متولیها ان یوقفه علی الهاروت و الماروت فبعث معه یهودیا حتی أتینا التنور فی الارض فکشف لنا عنهما معلقین منکسین فقلت آمنت بالذی خلقکم قال: فاضطربا فكأن جبال الدنيا قد تدكدت فغشی علیّ و علی الیهودی ثم أفاق اليهودي قبلي، فقال: قم! كدت أن تهلك نفسك و تهلكني.مجاهد اقوال و شگفتی هائی در علم و تفسیر دارد و قبول هم نمی کرد، خبر رسید به ما که او به بابل رفت و از متولی آنجا خواست که محل هاروت و ماروت را به او نشان دهد پس همراه او یک یهودی فرستاد تا آمدیم کنار تنوری که در نقطه ای از زمین بود پس در آن را باز کرد که آن دو در آن به صورت وارونه معلق بودند پس به آن دو گفتم: ایمان آوردم به کسی که شما را خلق کرد، ان دو دست و پا تکان دادند پس من و آن یهودی بیهوش شدیم سپس یهودی به هوش آمد گفت: بلند شو! نزدیک بود خودت و مرا به هلاک کنی.
اعمش جریان مجاهد را اینطور نقل می کند:
و قال ابن مندة: ذكر محمد بن حميد: حدثنا عبد الله بن عبد القدوس عن الأعمش قال: كان مجاهد لا يسمع بأعجوبة إلا ذهب فنظر إليها، قال: و ذهب إلى حضرموت إلى بئر برهوت. قال:و ذهب إلى بابل، قال: و عليها وال صديق لمجاهد: فقال مجاهد: تعرض على هاروت و ماروت، قال: فدعا رجلا من السحرة فقال: اذهب بهذا فاعرض عليه هاروت و ماروت. فقال اليهوديبشرط أن لا تدعو الله عندهما، قال مجاهد: فذهب بى إلى قلعة فقطع منها حجرا ثم قال: خذ برجلي، فهوى بى حتى انتهى إلى حوبة، فإذا هما معلقين منكسين كالجبلين العظيمين، فلما رأيتهما قلت: سبحان الله خالقكما، قال: فاضطربا فكأن جبال الدنيا قد تدكدت، قال: فغشى على و على اليهودي، ثم أفاق اليهودي قبلي، فقال: قم! كدت أن تهلك نفسك و تهلكني.مجاهد چنین بود که عجائبی را نمی شنید مگر اینکه دنبال آن می رفت و به آن نظر می کرد و او به حضرموت نزد چاه برهوت رفت و به بابل رفت، گفت: و استاندار آن دوست مجاهد بود. پس مجاهد گفت: هاروت و ماروت را به من نشان بده، گفت: پس مردی از ساحران را فراخواند و گفت: با او برو و هاروت و ماروت را به او نشان بده پس یهودی گفت: به شرط آنکه نزد آن دو خداوند را نخوانی، مجاهد گفت: همراه او به قلعه ای رفتیم پس از آن سنگی جدا کرد سپس گفت: پای مرا بگیر تا سر در این چاه کنم پس دیدم آن دو مانند دو کوه بزرگ آویزان هستند چون آن دو را دیدم گفتم: پاک و منزه است خدائی که شما را خلق کرد پس آن دو مضطرب شدند گویا کوه ها متلاشی شدند پس من و آن یهودی بیهوش شدیم سپس یهودی به هوش آمد گفت: بلند شو! نزدیک بود خودت و مرا هلاک کنی.
عامه توسل به رسول خدا و اهل بیت را رد می کنند در حالی که یک چنین روایاتی را در شرح حال مجاهد نقل می کنند.
بالاخره مجاهد از نظر ما اعتباری ندارد.
روایات و اخباری که نقل شده که دلالت بر مناظره امام علیه السلام با یهود دارد، بعضی مطالب آن با روایات ما سازگار نمی باشد چون در این اخبار دارد که امام کتب آسمانی را از غار انطاکیه خارج می کند در حالی که روایات ما دلالت دارد بر اینکه مواریث انبیاء نزد امام علیه السلام است البته تنها یک روایت از خاصه موافق عامه در علل الشرائع ذکر شده که سند آن ضعیف است.
مواریث انبیا نزد ائمهعلیهم السلام:
1. وَ كَانَ يَقُولُ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ السَّلَامُ :... وَ أَمَّا الْجَفْرُ الْأَحْمَرُ فَوِعَاءٌ فِيهِ سِلَاحُ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ لَنْ يَظْهَرَ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ أَمَّا الْجَفْرُ الْأَبْيَضُ فَوِعَاءٌ فِيهِ تَوْرَاةُ مُوسَى وَ إِنْجِيلُ عِيسَى وَ زَبُورُ دَاوُدَ وَ كُتُبُ اللَّهِ الْأُولَى[2]

و آن حضرت علیه السلام مي فرمود:
و اما جعفر سرخ آن ظرفى است كه در آنست اسلحه رسول خدا، و بيرون نخواهد آمد تا قائم ما اهل بیت بپا خيزد، و اما جفر سفيد آن ظرفى است كه در آنست توراة موسى و انجيل عيسى و زبور داود و كتابهاى پيشين خدا
2. حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَالِدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبَّاسٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ لَيْثٍ الْمُرَادِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ سَدِيرٍ بِحَدِيثٍ- فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ فَإِنَّ لَيْثَ الْمُرَادِيَّ حَدَّثَنِي عَنْكَ بِحَدِيثٍ فَقَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ حَدِيثُ الْيَمَانِيِّ قَالَ نَعَمْ كُنْتُ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام فَمَرَّ بِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَسَأَلَهُ أَبُو جَعْفَرٍ عَنِ الْيَمَنِ فَأَقْبَلَ يُحَدِّثُ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام هَلْ تَعْرِفُ صَخْرَةً فِي مَوْضِعِ كَذَا وَ كَذَا قَالَ نَعَمْ وَ رَأَيْتُهَا فَقَالَ الرَّجُلُ مَا رَأَيْتُ رَجُلًا أَعْرَفَ بِالْبِلَادِ مِنْكَ فَلَمَّا قَامَ الرَّجُلُ قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام يَا أَبَا الْفَضْلِ تِلْكَ الصَّخْرَةُ الَّتِي حَيْثُ غَضِبَ مُوسَى فَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ فَمَا ذَهَبَ مِنَ التَّوْرَاةِ الْتَقَمَتْهُ الصَّخْرَةُ فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ رَسُولَهُ أَدَّتْهُ إِلَيْهِ وَ هِيَ عِنْدَنَا.[3]

راوی گوید لیث مرادی از سدیر برای من حدیثی نقل کرد پس نزد سدیر آمدم و گفتم: لیث مرادی از تو برای من حدیثی نقل کرد، گفت: کدام حدیث؟ گفتم: فدایت شوم حدیث یمانی گفت: نزد امام باقر علیه السلام بودم که مردی از اهل یمن بر ما عبور کرد پس امام علیه السلام از یمن سوال کرد و او حدیث کرد پس امام علیه السلام به او گفت: آیا صخره در فلان مکان را می شناسی؟ گفت: بله و آن را دیدم پس مرد گفت: آشناتر از شما به بلاد ندیدم! پس هنگامی که آن مرد رفت امام علیه السلام به من گفت: ای ابوالفضل آن صخره ای است که موسی علیه السلام هنگامی که خشمگین شد، الواح را بر روی آن گذاشت، صخره آن ها را بلعید، هنگامی که خداوند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را مبعوث گردانید، آن صخره الواح را پیامبر رساند و آن الواح نزد ما است.
3. حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ أَلْوَاحُ مُوسَى عِنْدَنَا وَ عَصَى مُوسَى عِنْدَنَا وَ نَحْنُ وَرِثْنَا النَّبِيَّ صلی الله علیه و آله.[4]

ابو حمزه ثمالی گفت: شنیدم امام صادق علیه السلام می گوید: الواح و عصای موسی علیه السلام نزد ما است و ما وارثان پیامبر صلی الله علیه و آله هستیم.
4. عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ فِي حَدِيثِ بُرَيْهٍ: أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ مَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَلَقِيَ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ علیه السلام فَحَكَى لَهُ هِشَامٌ الْحِكَايَةَ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام لِبُرَيْهٍ يَا بُرَيْهُ كَيْفَ عِلْمُكَ بِكِتَابِكَ قَالَ أَنَا بِهِ عَالِمٌ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ ثِقَتُكَ بِتَأْوِيلِهِ قَالَ مَا أَوْثَقَنِي بِعِلْمِي فِيهِ قَالَ فَابْتَدَأَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام يَقْرَأُ الْإِنْجِيلَ فَقَالَ بُرَيْهٌ إِيَّاكَ كُنْتُ أَطْلُبُ مُنْذُ خَمْسِينَ سَنَةً أَوْ مِثْلَكَ قَالَ فَآمَنَ بُرَيْهٌ وَ حَسُنَ إِيمَانُهُ وَ آمَنَتِ الْمَرْأَةُ الَّتِي كَانَتْ مَعَهُ فَدَخَلَ هِشَامٌ وَ بُرَيْهٌ وَ الْمَرْأَةُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَحَكَى لَهُ هِشَامٌ الْكَلَامَ الَّذِي جَرَى بَيْنَ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام وَ بَيْنَ بُرَيْهٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام- «ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» فَقَالَ بُرَيْهٌ أَنَّى لَكُمُ التَّوْرَاةُ وَ الْإِنْجِيلُ وَ كُتُبُ الْأَنْبِيَاءِ قَالَ هِيَ عِنْدَنَا وِرَاثَةً مِنْ عِنْدِهِمْ نَقْرَؤُهَا كَمَا قَرَءُوهَا وَ نَقُولُهَا كَمَا قَالُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يَجْعَلُ حُجَّةً فِي أَرْضِهِ يُسْأَلُ عَنْ شَيْ ءٍ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي.[5]

هشام بن حكم در حديث بريهه نصرانى نقل ميكند كه او با هشام آمدند خدمت موسى بن جعفر علیه السلام امام فرمود: از كتاب دينى خود چگونه اطلاع دارى؟ گفت من به آن عالم هستم فرمود: چقدر اطمينان به تأويل آن دارى؟ گفت: خيلى مطمئن هستم آنگاه ابتدا موسى بن جعفر علیه السلام شروع بخواندن انجيل كرد بريهه گفت: مسيح همين طور قرائت مي كرد اين قرائت را جز مسيح كسى نخوانده بعد بريهه گفت: پنجاه سال بود كه بدنبال چنين شخصى مي گشتم پس مسلمان شد و زنش هم مسلمان شد پس هشام و بریه و آن زن بر ابو عبد الله علیه السلام وارد شدند پس هشام آنچه بین بریه و امام کاظم علیه السلام صحبت شده بود را حکایت کرد، و امام علیه السلام این آیه را خواندند: «ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» بریه گفت: چطور به تورات و انجیل و کتب انبیاء علم دارید؟ فرمود: آن ها به ارث از انبیاء نزد ما است، آن ها را قرائت می کنیم چنانکه قرائت کردند و آن ها را می گوئیم همانطور که گفتند، خداوند حجتی که از او سوال شود از چیزی بگوید نمی دانم را روی زمین قرار نداده است.
 

[1] سیر اعلام النبلاء، ج4، ص456.

[2] الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، الشيخ المفيد، ج 2، ص186.

[3] بصائر الدرجات في فضائل آل محمد(ص)، الصفار القمي، محمد بن الحسن، ج1، ص137.

[4] بصائر الدرجات في فضائل آل محمد(ص)، الصفار القمي، محمد بن الحسن، ج1، ص183.

[5] الكافي، الشيخ الكليني، ج 1، ص227، ط اسلاميه.