جلسه 1396/11/01

بسم الله الرحمن الرحیم



سرنوشت يهود در عصر ظهور

موضوع: سرنوشت یهود در عصر ظهور
عدم پذیرش جزیه از یهود:
روایت سوم:حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ السِّنَانِيُّ وَ عَلِيُّ بْنُ مُوسَى الدَّقَّاقُ وَ الْحُسَيْنُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ هِشَامٍ الْمُكَتِّبُ وَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ بُهْلُولٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حُكَيْمٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مَكْحُولٍ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام لَقَدْ عَلِمَ الْمُسْتَحْفَظُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِمْ رَجُلٌ لَهُ مَنْقَبَةٌ إِلَّا وَ قَدْ شَرِكْتُهُ فِيهَا وَ فَضَلْتُهُ وَ لِي سَبْعُونَ مَنْقَبَةً لَمْ يَشْرَكْنِي فِيهَا أَحَدٌ مِنْهُمْ قُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَخْبِرْنِي بِهِنَّ فَقَالَ علیه السلام الثَّالِثَةُ وَ الْخَمْسُونَ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَنْ يَذْهَبَ بِالدُّنْيَا حَتَّى يَقُومَ مِنَّا الْقَائِمُ يَقْتُلُ مُبْغِضِينَا وَ لَا يَقْبَلُ الْجِزْيَةَ وَ يَكْسِرُ الصَّلِيبَ وَ الْأَصْنَامَ وَ يَضَعُ الْحَرْبُ أَوْزارَها وَ يَدْعُو إِلَى أَخْذِ الْمَالِ فَيَقْسِمُهُ بِالسَّوِيَّةِ وَ يَعْدِلُ فِي الرَّعِيَّةِ [1]

مكحول گويد على علیه السلام فرمود حافظين از اصحاب پيغمبر صلی الله علیه و آله ميدانند كه در ميان آن ها كسى نيست كه فضيلتى داشته باشد جز آنكه من با او شريكم و بر او برترى دارم ولى من هفتاد منقبت دارم كه هيچ كدام از آنان را در او شركتى نيست عرض كردم يا امير المؤمنين مرا از آنها آگاه كن فرمود:
- براستى خداى تبارك و تعالى دنيا را از ميان نبرد تا قائم خاندان ما ظهور كند دشمنان ما را بكشد جزيه نپذيرد صليب ها و بت ها را بشكند و جنگ های جهان را به پايان رساند و اموال را ضبط كند و برابر تقسيم نمايد و در ميان رعايا به عدالت رفتار كند.
طبق این روایت امام زمان از اهل کتاب جزیه نمی پذیرد در حالی که روایت قبل دلالت بر پذیرفتن جزیه داشت.
منابع روایت:1. الخصال، ج 2 ص 572 إلى 579 ب 70 ح 12. بحار الانوار، ج31، ص4323. إثبات الهداة، ج 3 ص 496 ب 32 ف 8 ح 260- از الخصال.4. موسوعة أحاديث أمير المؤمنين علیه السلام، ج 1 ص 154 ح 4- همان نص خصال
5. معجم الأحاديث الإمام المهدي علیه السلام، ج 7، ص567
بررسی سند روایت:این روایت نیاز به بررسی سند ندارد زیرا روایات زیادی وجود دارد که مضمون این روایت را تأیید می کند و از طرفی عامی بودن سند آن اقرار به فضائل است.
مکحول: چند نفر به این نام هستند امّا آنکه اینجا مورد بحث است مکحول بن ابراهیم است، گفته شده او از صحابه است و از موالی رسول الله صلی الله علیه و آله است. البته افراد متصدی به نام مکحول در سیر اعلام النبلاء وجود دارند. کسانی هستند که از صحابه روایت کردند امّا مرحوم نمازی بدون اینکه دلیلی ارائه دهند فرمودند: او از صحابه است.
مرحوم نمازی می فرماید:
عدّ من الصحابة و من موالي رسول اللّه صلی الله علیه و آله. و في الخصال باب السبعين عنه قال: قال أمير المؤمنين عليّ بن أبي طالب علیه السلام: لقد علم المستحفظون من أصحاب النبي محمّد صلّى اللّه عليه و آله أنّه ليس فيهم رجل له منقبة إلّا و قد شركته فيها و فضّلته. ولي سبعون منقبة لم يشركني فيها أحد منهم. قلت: يا أمير المؤمنين فأخبرني بهنّ. فقال- الخ، و ذكر السبعين بتمامه. و روايته تفسير الأذن في قوله تعالى: «وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ» بأذن أمير المؤمنين عليه السّلام.
و قيل له: إنّ النبي صلّى اللّه عليه و آله قال: يكون بعدي اثنا عشر خليفة؟ قال: نعم. ملاقاته لمولانا السجّاد عليه السّلام في الشام و قوله له: كيف أمسيت؟ و الظاهر اتّحاده مع مكحول بن إبراهيم الراوي عن يحيى بن عبد اللّه بن الحسن المذكور في مدينة المعاجز ص 130. و لمكحول بن إبراهيم رواية كريمة تقدّمت الإشارة إليها في أحمد بن زيد. و لكن عدّه ابن أبي الحديد من المبغضين لعليّ علیه السلام.[2]

او از اصحاب و موالی رسول الله صلی الله علیه و آله شمرده شده است و راوی روایت هفتاد منقبت امیر المومنین علیه السلام او می باشد و راوی روایت تفسیر أذن در «وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ» به امیر المومنین علیه السلام او است و همچنین راوی روایت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که فرمودند: بعد از من 12 خلیفه می باشد، او می باشد و روایات دیگری هم در این زمینه دارد. او ملاقاتی با امام سجاد علیه السلام در شام داشته و جویای حال امام می شود.
و برای مکحول روایت کریمه ای است که در ترجمه احمد بن زیاد به آن اشاره کردیم. و لکن ابن ابی الحدید او را از مبغضین علی علیه السلام شمرده است. شاید تشابه اسمی باشد. البته این روایت اگر از جهت سند هم دارای اشکال باشد، از جهت متن قوی است بلکه راوی آن عامی باشد جزء اقاریر به حساب می آید. مضمون روایت هم این شد که در دوران ظهور سیاست امام علیه السلام در برابر یهود سیاست ابقاء بر دین و دریافت جزیه نیست.
روایات متعددی از خاصه و عامه نقل شده که در بردارنده ی این عبارت است: «مهاجره بیت المقدس» یعنی مهاجرت امام علیه السلام به بیت المقدس است؛ اگر مراد سکنای حضرت باشد این خلاف روایات ما می باشد چون طبق روایات ما محل سکونت حضرت کوفه است. نکته دیگر در تعبیر مهاجره اینکه مهاجرت حضرت به بیت المقدس دلالت بر این مطلب دارد که قبل از رفتن امام علیه السلام به بیت المقدس آنجا از وجود یهود پاک شده است لذا تعبیر به لشگر کشی نشده است. در روایت دیگری چنین تعبیر شده است: یصیر المهدی علیه السلام حتی ینزل بیت المقدس
روایت چهارم:وَ رَوَى السَّيِّدُ هِبَةُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ الْمُوسَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَجْمُوعِ الرَّائِقِ مِنْ أَزْهَارِ الْحَدَائِقِ قَالَ: مِمَّا ظَفِرْتُ بِهِ مِنْ خُطَبِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام مِمَّا نَقَلْتُهُ مِنَ الْخِزَانَةِ الرَّضَوِيَّةِ الطَّاوُسِيَّةِ، مِنْ كِتَابٍ يَتَضَمَّنُ خُطَباً لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِنْهَا الْخُطْبَةُ اللُّؤْلُؤِيَّةُ. حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَعْقُوبَ الْجَرِيمِيِّ عَنْ أَبِي حُبَيْشٍ الْهَرَوِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام وَ ذَكَرَ خُطْبَةً طَوِيلَةً جِدّاً فِيهَا عَلَامَاتُ آخِرِ الزَّمَانِ، وَ إِخْبَارٌ بِمَغِيبَاتٍ كَثِيرَةٍ مِنْهَا دَوْلَةُ بَنِي أُمَيَّةَ وَ بَنِي الْعَبَّاسِ وَ أَحْوَالُ الدَّجَّالِ وَ السُّفْيَانِيِّ إِلَى أَنْ قَالَ: الْمَهْدِيُّ مِنْ ذُرِّيَّتِي يَظْهَرُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ ، وَ عَلَيْهِ قَمِيصِ إِبْرَاهِيمَ وَ حُلَّةُ إِسْمَاعِيلَ، وَ فِي رِجْلِهِ نَعْلُ شِيثٍ، وَ الدَّلِيلُ عَلَيْهِ قَوْلُ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله: عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ، وَ يَكُونُ مَعَ الْمَهْدِيِّ مِنْ ذُرِّيَّتِي فَإِذَا ظَهَرَ فَاعْرِفُوهُ فَإِنَّهُ مَرْبُوعُ الْقَامَةِ، حَلِكُ سَوَادِ الشَّعَرِ يَنْظُرُ مِنْ عَيْنِ مَلَكِ الْمَوْتِ، يَقِفُ عَلَى بَابِ الْحَرَمِ فَيَصِيحُ بِأَصْحَابِهِ صَيْحَةً، فَيَجْمَعَ اللَّهُ تَعَالَى عَسْكَرَهُ فِي لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ وَ هُمْ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا مِنْ أَقَاصِي الْأَرْضِ، ثُمَّ ذَكَرَ تَفْصِيلَهُمْ وَ أَمَاكِنَهُمْ وَ بِلَادَهُمْ إِلَى أَنْ قَالَ: فَيَتَقَدَّمُ الْمَهْدِيُّ مِنْ ذُرِّيَّتِي فَيُصَلِّي إِلَى قِبْلَةِ جَدِّهِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ يَسِيرُونَ جَمِيعاً إِلَى أَنْ يَأْتُوا بَيْتَ الْمَقْدِسِ، ثُمَّ ذَكَرَ الْحَرْبَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الدَّجَّالِ، وَ ذَكَرَ أَنَّهُمْ يَقْتُلُونَ عَسْكَرَ الدَّجَّالِ مِنْ أَوَّلِهِ إِلَى آخِرِهِ وَ تَبْقَى الدُّنْيَا عَامِرَةً وَ يَقُومُ بِالْقِسْطِ وَ الْعَدْلِ إِلَى أَنْ قَالَ: ثُمَّ يَمُوتُ عِيسَى وَ يَبْقَى الْمُنْتَظَرُ الْمَهْدِيُّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام فَيَسِيرُ فِي الدُّنْيَا وَ سَيْفُهُ عَلَى عَاتِقِهِ وَ يَقْتُلُ الْيَهُودَ وَ النَّصَارَى وَ أَهْلَ الْبِدَع .[3]

از جابر بن عبد الله انصاری از امیر المومنین علیه السلام و ذکر کرد خطبه ای طولانی که در آن علامات آخر الزمان و خبر دادن به اموری غیبی از دولت بنی امیه و بنی عباس و احوال دجال و سفیانی است تا اینجا که فرمودند: مهدی علیه السلام از ذریه ی من بین رکن و مقام ظاهر شود، و بر تن او پیراهن ابراهیم علیه السلام و حله ی اسماعیل علیه السلام است و کفش شیث علیه السلام را به پا دارد، و دلیل بر آن قول پیامبر صلی الله علیه و آله : عیسی از آسمان نازل می شود و او همراه مهدی علیه السلام از ذریه من است پس هنگامی که ظاهر شد او را بشناسید بدرستی که او متوسط القامه و از چشم ملک الموت نظر می کند (یعنی طبق واقع حکم و عمل می کند؛ یا اینکه بر دشمنان عذاب و مرگ است)، بر در حرم می ایستد و اصحابش را صدا می زند: پس خداوند لشگریان او را در شب واحد جمع می کند و آن ها سیصد و سیزده نفر از نقاط مختلف زمین هستند، سپس تفصیل آن ها و مکان آن ها و شهرهای آن ها را ذکر کرد تا اینکه فرمودند: مهدی علیه السلام که از ذریه من است جلو ایستد پس نماز گزارد به سمت قبله جدش رسول الله صلی الله علیه و آله و همگی می روند تا به بیت المقدس می رسند، سپس جنگ بین او و بین دجال را ذکر کرد و اینکه آن ها همه لشگر دجال را به قتل می رسانند و دنیا آباد باقی می ماند و امام قیام به قسط و عدل می کند تا اینکه فرمودند: سپس حضرت عیسی علیه السلام از دنیا می رود و حضرت منتظر مهدی از آل محمد علیهم السلام باقی می ماند. پس در دنیا سیر می کند در حالی که شمشیر بر گردن دارد و یهود و نصارا و اهل بدعت را می کشد.

[1] الخصال، الشيخ الصدوق، ج 2، ص572.

[2] مستدركات علم رجال الحديث، ج 7، ص491.

[3] إثبات الهداة، الحر العاملي، الشيخ أبو جعفر، ج 5، ص217.