جلسه 1396/10/24

بسم الله الرحمن الرحیم



سرنوشت يهود در عصر ظهور

موضوع: سرنوشت یهود در عصر ظهور
بقای یهود بر دین خود و پرداخت جزیه به حکومت اسلامی:بحث ما در مورد سرنوشت یهود در دوران ظهور بود، روایتی را از امام صادق علیه السلام در این زمینه مطرح کردیم که دلالت داشت بر اینکه امام زمان با آنان به شکل مسالمت آمیز برخورد خواهند کرد و آنان بر دین خود باقی می مانند و مأمور به پرداخت جزیه می شوند؛ در ادمه به بررسی این روایت می پردازیم.
منابع روایت اول:1. بحار الانوار، ج52، ص376 و ص381
2. اثبات الهداة، ج3، ص583 از بحار الانوار
3. مستدرک الوسائل، ج3، ص414 از قصص راوندی
4. معجم الاحادیث الامام المهدی علیه السلام، ج5، ص243 از بحار الانوار
بررسی سند روایت:مرحوم مجلسی ابتدا در مورد سند این روایت چنین بیان می کند:[1]

« أقول : روي في كتاب مزار لبعض قدماء أصحابنا ، عن أبي بصير عن أبي عبدالله 7 قال »
این حدیث روایت شده در کتاب مزاری که برای بعضی از قدمای اصحاب ما است که طبق این بیان ایشان بعض قدما مشخص نیست لذا روایت از مصادیق احادیث مرسل می شود.
امّا در جای دیگر چنین بیان می کند: [2]

« أقول : روى مؤلف المزار الكبير بإسناده ، عن أبي بصير ، عن أبي عبدالله 7 قال » طبق این بیانشان صاحب کتاب مزار کبیر این روایت را به اسناد خود از ابو بصیر از امام صادق نقل کرده است.مؤلف مزار کبیر:مرحوم مجلسی می فرماید:
و كتاب كبير في الزيارات تأليف محمد بن المشهدي كما يظهر من تأليفات السيد بن طاوس و اعتمد عليه و مدحه و سميناه بالمزار الكبير.[3]

کتاب کبیر در زیارات تألیف محمد بن مشهدی می باشد چنانکه از تألیفات سید بن طاوس ظاهر است و ایشان بر او اعتماد کرده و کتاب را مدح کرده است و ما آن را مزار کبیر نامیدیم.
پس هر دو نقل بحار از کتاب مزار ابن مشهدی می باشد و ممکن است تکرار آن توسط نساخ بوده است.
بررسی اعتبار مزار کبیر:کسی نسبت به این کتاب نظر منفی ندارد مگر مرحوم خوئی که اشکالاتی را به کتاب و مؤلف آن وارد می کنند که ما سابقا از آن جواب داده ایم. امّا مؤلف کتاب محمد بن جعفر بن علی مشهدی متولد 510 هجری می باشد و تألیف کتاب را در سال 573 هجری به پایان رسانده و به سال 594 هجری در قید حیات بوده است. ایشان فردی معمولی نبوده است. ابن شهر آشوب، شاذان بن جبرئیل، عبد الله بن جعفر درستی، ابن زهره و ابن ابی فراس نخعی از جمله مشایخ ایشان بودند. فخار بن محمد موسوی راوی صحیفه ی سجادیه از شاگردان ایشان است، ابن نما استاد محقق حلی از شاگردان او است. ایشان به شیخ مفید سند بسیار کوتاهی دارد. یعنی با دو سند از ایشان نقل می کند.
ایشان شخصیتی هستند که بزرگان ما از او تجلیل کردند:
شهید اول نسبت به ایشان می فرماید: الشیخ الامام السعید
شیخ حر عاملی می فرماید: کان محدثا فاضلا صدوقا .
محدث نوری می فرماید: الشیخ الجلیل السعید المتبحر مولف المزار المشهور الذی اعتمد علیه اصحابنا الابرار و یظهر منهم انه من اعاظم العلماء واسع الروایة کثیر الفضل معتمد علیه
مرحوم شیخ عباس قمی: الشیخ الجلیل السعید المتبحر عظیم النظر و المقدار
مرحوم سید محسن امین: شیخ جلیل متبحر متحدث
و مرحوم مدرس هم همینطور از ایشان تجلیل می کنند: او از کبار محدثین امامیه و بسیار جلیل القدر و عظیم الشأن بودند.
آقا بزرگ تهرانی هم می فرمایند: عالم جلیل واسع الروایة.
استاد بزرگوار وحید خراسانی در درس اصولشان در بحث حرمت صوم یوم عاشورا به روایتی استناد می کنند که مشکل سندی دارد و می فرمایند: اعتمادنا علی المزار ابن المشهدی نتیجۀ لاعتماد سید عبدالکریم ابن طاوس و ولده علیه. ما به خاطر اعتماد دو شخصیت بزرگ مثل ابن طاووس و فرزندش براین کتاب اعتماد داریم.[4]

ابن المشهدی در مقدمه کتابشان می فرماید: انی قد جمعت فی کتابی هذا من فنون الزیارات للمشاهد الشریفه من ما اتصلت به من ثقات الروات الی السادات. تمام زیارات و ادعیه را از ثقات نقل کردم ومتصل به سادات معصوم است.
سید رضی الدین ابن طاووس متوفای 581 هجری معاصر ایشان بوده و سید عبد الکریم متوفای 648 هجری هر دو بر کتاب ایشان اعتماد کرده اند.
مرحوم مجلسی می فرماید: المزار الكبير يعلم من كيفية إسناده أنه كتاب معتبر و قد أخذ منه السيدان ابنا طاوس كثيرا من الأخبار و الزيارات [5]
از چگونگی سند، اعتبار کتاب معلوم می شود و دو سید بزرگوار ابن طاووس مطالب بسیاری را از این کتاب نقل کرده اند.
محدث نوری می فرماید: و منه يظهر أنّه معدود في زمرة الفقهاء، كما أنّه يظهر من صدر كتابه الاعتماد على كلّ ما أودعه فيه، و إنّ ما فيه من الزيارات كلّها مأثورة، و إن لم يستند بعضها إليهم علیهم السلام في محلّه.[6]
از این کتاب چنین ظاهر می شود که مؤلف جزو فقها بوده، و از مقدمه آن چنین استفاده می شود که بر تمامی آنچه که آورده اعتماد دارد.
مرحوم میلانی هم می فرماید: و نجد فی زیارت الامام المهدی علیه السلام وصفا دقیقا لما جری علی جده. زیارات را قبول کردند و زیارت ناحیه را هم که در مزار نقل شده است.
پس هم مؤلف کتاب مزار کبیر و هم خود کتاب مزار کبیر معتبر می باشد.

[1] بحار الانوار، العلامة المجلسي، ج52، ص376، ط درالاحیاء التراث.

[2] بحار الانوار، العلامة المجلسي، ج52، ص381، ط درالاحیاء التراث.

[3] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 1، ص18، ط دارالاحیاء التراث.

[4] صوم عاشورا بین السنة النبویة و البدعة الامویة، الطبسي، الشيخ نجم الدين، ج1، ص48.

[5] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 1، ص35، ط دارالاحیاء التراث.

[6] خاتمة مستدرك الوسائل، المحدّث النوري، ج 19، ص359.