جلسه 1396/09/27

بسم الله الرحمن الرحیم



سرنوشت يهود در عصر ظهورروايت سوم (تفسير آيه دوم)

موضوع: سرنوشت یهود در عصر ظهور
روایت سوم (تفسیر آیه دوم)[منتخب البصائر]: وَقَفْتُ عَلَى كِتَابِ خُطَبٍ لِمَوْلَانَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام وَ عَلَيْهِ خَطُّ السَّيِّدِ رَضِيِّ الدِّينِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ طَاوُسٍ مَا صُورَتُهُ هَذَا الْكِتَابُ ذَكَرَ كَاتِبُهُ رَجُلَيْنِ بَعْدَ الصَّادِقِ علیه السلام فَيُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ تَارِيخُ كِتَابَتِهِ بَعْدَ الْمِائَتَيْنِ مِنَ الْهِجْرَةِ لِأَنَّهُ علیه السلام انْتَقَلَ بَعْدَ سَنَةِ مِائَةٍ وَ أَرْبَعِينَ مِنَ الْهِجْرَةِ وَ قَدْ رَوَى بَعْضَ مَا فِيهِ عَنْ أَبِي رَوْحٍ فَرَجِ بْنِ فَرْوَةَ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ بَعْضَ مَا فِيهِ عَنْ غَيْرِهِمَا ذَكَرَ فِي الْكِتَابِ الْمُشَارِ إِلَيْهِ خُطْبَةً لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام تُسَمَّى الْمَخْزُونَ:....
وَ يُنَادِي مُنَادٍ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ مِنْ نَاحِيَةِ الْمَشْرِقِ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ يَا أَهْلَ الْهُدَى اجْتَمِعُوا وَ يُنَادِي مِنْ نَاحِيَةِ الْمَغْرِبِ بَعْدَ مَا تَغِيبُ الشَّمْسُ يَا أَهْلَ الْهُدَى اجْتَمِعُوا وَ مِنَ الْغَدِ عِنْدَ الظُّهْرِ بَعْدَ تَكَوُّرِ الشَّمْسِ فَتَكُونُ سَوْدَاءَ مُظْلِمَةً وَ الْيَوْمَ الثَّالِثَ يُفَرَّقُ بَيْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ بِخُرُوجِ دَابَّةِ الْأَرْضِ وَ تُقْبِلُ الرُّومُ إِلَى قَرْيَةٍ بِسَاحِلِ الْبَحْرِ عِنْدَ كَهْفِ الْفِتْيَةِ وَ يَبْعَثُ اللَّهُ الْفِتْيَةَ مِنْ كَهْفِهِمْ إِلَيْهِمْ مِنْهُمْ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ مَلِيخَا وَ الْآخَرُ كمسلمينا وَ هُمَا الشَّاهِدَانِ الْمُسْلِمَانِ لِلْقَائِمِ فَيَبْعَثُ أَحَدَ الْفِتْيَةِ إِلَى الرُّومِ فَيَرْجِعُ بِغَيْرِ حَاجَةٍ وَ يَبْعَثُ بِالْآخَرِ فَيَرْجِعُ بِالْفَتْحِ فَيَوْمَئِذٍ تَأْوِيلُ هَذِهِ الْآيَةِ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً[1]

شیخ حسن بن سلیمان در کتاب منتخب البصائر این خطبه را آورده است و گفته است: بر نسخه ای از آن دست یافتم که خط ابن طاووس روی آن بود و کاتب آن ذکر کرده واسطه ی این کتاب دو نفر پس از امام صادق علیه السلام بودند که ممکن است که تاریخ کتابت این نسخه بعد از سال دویست هجری باشد زیرا شهادت امام صادق بعد از سال 140 هجری بود و بعضی از آنچه در این کتاب است را از ابو روح فرج بن فروه از مسعد بن صدقه از جعفر بن محمد روایت کرده و بعضی را از غیر این دو روایت کرده است. در این کتاب خطبه ای برای امیر المومنین علیه السلام ذکر کرده که به مخزون نامیده شده است و آن این است:
«در ماه رمضان به هنگام صبح از ناحيه مشرق ندا دهنده اى بانگ برمى آورد كه: اى اهل ايمان گرد هم آييد و از ناحيه مغرب پس از ناپديد شدن شفق، ندا كننده اى ندا سر دهد: اى اهل باطل گرد هم جمع شويد، فردای آن روز خورشید گرفتگی رخ دهد پس خورشید تاریک گردد و روز سوم بین حق و باطل به خروج دابة الارض[2]
جدا شود
و روم به سوی قریه ای در ساحل دریای (مدیترانه) نزد اصحاب کهف آیند و خداوند اصحاب کهف را به سوی آن ها برانگیزد، از آنان است مردی که به او ملیخا گفته شود و دیگری کمسلمینا و آن دو شاهد برای قائم و تسلیم او هستند پس یکی از اصحاب کهف را به روم فرستد پس بدون پیروزی برمی گردد و آن دیگری را بفرستد پس با پیروزی برگردد پس این تأویل این آیه «يا جز دين خدا را مى جويند با آنكه هر كه در آسمانها و زمين است خواه و ناخواه سر به فرمان او نهاده است و به سوى او بازگردانيده مى شويد»
این روایت صراحت در سرنوشت یهود ندارد امّا به عمومیت (همه ی کشورها فتح می شوند) شامل یهود هم می شود. البته فتح بلاد ملازم با اسلام آوردن اهالی آن ها نیست ولی به قرینه روایات قبل می توان فتح را به پذیرش اسلام تفسیر کرد.
منابع روایت1. مختصر بصائر الدرجات، ص 1952. الإيقاظ من الهجعة، ص 289 ب 9 ح 111- بعض روایت را از مختصر بصائر الدرجات.3. بحار الانوار، ج 53 ص 77- 86 ب 29 ح 86- از مختصر بصائر الدرجات بتفاوت.4. موسوعة أحاديث أمير المؤمنين عليه السّلام: ج 1 ص 307- 315 ح 85. معجم الأحاديث الإمام المهدي(عليه السلام) ؛ ج 7 ؛ ص81 

[1] بحار الأنوار، ج 53، ص77.

[2] دابة الارض: اصل دابة الارض مسلم است امّا تفسیر آن متفاوت است، در یک تفسیر جنبده ای است که اختیار آن به دست امیر المومنین علیه السلام است و طبق برخی تفاسیر آن خود امیر المومنین علیه السلام است البته به نظر ما تفسیر دوم صحیح نیست چون تعبیر دابة دور از شأن حضرت امیر است بلکه دابة معجزه ای است که اختیار آن با امیر المومنین علیه السلام. است