جلسه 1395/10/20

بسم الله الرحمن الرحیم



ياران امام زمان # در دوران ظهور

موضوع: یاران امام زمان # در دوران ظهور
شعیب بن صالح
بررسی اجمالی کلیه ی روایات شعیب بن صالح و بیان نتیجه ی بحث:
روایت اول (اذا صاح الناقوس..) بیش از این ندارد که شعیب بن صالح جزء کسانی است که قبل از ظهور قیام می کند، از نظر سندی هم مورد اشکال است و مرسل است.
روایت دوم ( روایت ابن مسعود از پیامبر اکرم |) همین مقدار بیان داشت که او اسیران کوفه را از زندان آزاد می کند و با سفیانی درگیر می شود و سند روایت هم مشکل دارد. (ابن حماد را قبول نداریم)
روایت سوم (اذا هزمت الرایات السود...) همین مقدار دلالت داشت که پرچم های سیاهی سفیانی را شکست می دهند که در بین آن ها شعیب بن صالح است و این روایت را هم ابن حماد نقل کرده است که مورد قبول ما نمی باشد.
روایت چهارم (تخرج الرایة السوداء...) از آن استفاده می شد که شعیب زمینه ساز حکومت حضرت مهدی # است و بین خروج شعیب و تسلیم پرچم به حضرت مهدی # هفتاد و دو ماه است. مفاد این روایت نسبت به شعیب خوب است امّا روایت مشکل سندی دارد که ابن حماد آن را نقل کرده است.
روایت پنجم (یخرج بالری...) بیان داشت که کسی از ری خروج می کند که نام او شعیب است و تصریح داشت که او جزء فرماندهان حضرت مهدی # است امّا چون راوی آن ابن حماد است مورد قبول نمی باشد.
روایت ششم (روایت معاذ بن جبل) اولین مشکل این روایت این است که بعید است که سلمان با معاذ و ابو عبیده همنشین باشد؛ در آن روایت، رسول خدا، فتنه هائی را ذکر کردند، پس فرمودند: پس مرد تمیمی شعیب بن صالح می آید، با پرچم سیاه می آید هدایت شده است به نصر خداوند و کلمه ی او تا اینکه بین رکن و مقام با مهدی بیعت می کند. مفاد این روایت نسبت به شعیب مثبت است هر چند فرمانده بودن او استفاده نمی شود بلکه همین مقدار استفاده می شود که ایشان می آید و جزء پیشقراولان امام × است و به مکه می آید و با حضرت بیعت می کند ولی مشکل مأخذ و مصدر آن باقی می ماند که از فتن سلیلی است که خود مرحوم ابن طاوس هم آن را ندیدند و همچنین در طریق آن معاذ بن جبل است که از نظر ما مورد قبول نیست.
روایت هفتم (یخرج علی لواء المهدی...) دلالت دارد که از پیشقراولان حضرت مهدی # جوان کم سن و سالی است که جزء پرچمداران است امّا مشکل این روایت این است که اصلا از پیامبر اکرم | نقل نشده است و سفیان کلبی هم مجهول است و راوی آن هم ابن حماد است.
روایت هشتم (روایت عمار) طبق این روایت چون سفیانی وارد کوفه شود و کشتار راه اندازد، حضرت مهدی # خروج می کند که شعیب هم فرمانده نیروهای حضرت می باشد. این روایت دلالت روشنی دارد امّا مشکل آن این است که راوی آن ابن حماد است.
روایت نهم (روایت ابن عمر) در این روایت پیامبر اکرم | اشاره کردند به امیر المومنین × و فرمودند: از نسل ایشان کسی ظاهر می شود که دنیا را پر از عدل و قسط کند پس چون آن را دیدید پس بر شما باد که به جوان تمیمی بپیوندید پس او از جانب شرق می آید، و او پرچمدار مهدی # است، از این روایت استفاده می شود که نقش شعیب بعد از ظهور امام × می باشد و دلالت بر مثبت بودن ایشان دارد امّا راوی آن نافع است که نزد ما ضعیف است.
روایت دهم (یبعث السفیانی خیله و...) در این روایت چنین آمده بود که شعیب به بیت المقدس می رود و در آنجا زمینه ساز تشریف فرمائی امام در شام است. این روایت هم دلالت بر مثبت بودن شعیب می کند امّا مشکل راوی آن (ابن حماد) است.
روایت یازدهم (ثم یخرج المهدی و المنصور...) در این روایت تصریحی به این شخص نشده است و مشکل سندی هم دارد.
دو روایت آخری هم که بحث کردیم شعیب را از جمله علامات قبل از ظهور بیان می کند.
از مجموع روایات به دست می آید که اصل آمدن شعیب مسلم است هر چند روایت امام صادق × و روایت امام رضا × علامیت را بیان کرد نه حتمیت.
امّا در مورد مثبت بودن او نیز چندین روایت بود که به حد استفاضه می رسد. امّا اینکه ایشان جزء یاران حضرت و جزء پرچمداران حضرت باشد، چهار روایت بود که معمولا این روایات را یک نفر (ابن حماد) نقل می کرد که در این صورت استفاضه نمی شود.
امّا در مورد تطبیق دادن با افراد باید گفته شود که باید از این امر پرهیز شود چون دروغ است و بازی کردن با عقائد مردم است و سبب تزلزل عقائد مردم می شود و از بعضی این روایات استفاده شد که ظهور چنین فردی همزمان و نزدیک به خروج حضرت مهدی # می باشد در حالی که نسبت به بعضی افراد الآن سال ها است که چنین ادعائی می شود که شعیب بن صالح است.
پس ظن قوی بر این است که شخصی به نام شعیب هست و مثبت است.
نکته:
آیا ما هم می توانیم جزء اصحاب امام زمان # باشیم یا اینکه اصحاب توقیفی است؟ طبق روایتی که از امام صادق × نقل شده است، هر کسی بر خواندن دعای عهد مداومت کند، انشاء الله جزء یاران امام زمان # می شود.
مرحوم مجلسی نقل می کند: [1]

الْكِتَابُ الْعَتِيقُ[2]
، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّيِّدُ الْأَجَلُّ عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ فَخَّارِ بْنِ مَعَدٍّ الْعَلَوِيُّ الْحُسَيْنِيُّ الْحَائِرِيُّ فِي سَنَةِ سِتٍّ وَ سَبْعِينَ وَ سِتِّمِائَةٍ قَالَ أَخْبَرَنِي وَالِدِي عَنْ تَاجِ الدِّينِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الدَّرْبِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَحْرَانِيِّ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ يَحْيَى بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسْلِيِّ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَى قَالَ سَمِعْتُ سَيِّدَنَا الْإِمَامَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ × يَقُولُ مَنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً بِهَذَا الْعَهْدِ كَانَ مِنْ أَنْصَارِ قَائِمِنَا # وَ إِنْ مَاتَ أَخْرَجَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ مِنْ قَبْرِهِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ بِكُلِّ كَلِمَةٍ أَلْفَ حَسَنَةٍ وَ مَحَا عَنْهُ أَلْفَ سَيِّئَةٍ وَ هُوَ هَذَا الْعَهْدُ.
مرحوم مجلسی در زاد المعاد هم این روایت را نقل می کند و می فرماید به سند معتبر است البته منابع و مصادر متعددی دارد:
1. مصباح، مرحوم کفعمی، ص550
2. بلد الامین، ص82
3. مصباح الزائر، علی بن طاوس، ص234
4. بحار الانوار، ج99، ص111 از مصباح الزائر
5. ابن المشهدی، ص663
اجمالا این دعا از ادعیه ی معتبر است و طبق این روایت غیر از آن اسامی که نام برده شد، اصحاب دیگری هم حضرت در دوران ظهور دارند، و آن ها کسانی هستند که مداومت بر خواندن دعای عهد داشته باشند.بحث اصحاب امام زمان # در دوران ظهور به پایان رسید، انشاء الله در ادامه به بیان اصحاب امام زمان # در زمان غیبت صغری و غیبت کبری خواهیم پرداخت.

[1] بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج83، ص284، ط دارالاحیاء التراث.

[2] مرحوم آقا بزرگ تهرانی می فرماید: کتاب عتیقی که ایشان می فرماید همان مجمع الدعوات تلعکبری است. (الذریعة، ج20، ص28).