جلسه 1395/06/24

بسم الله الرحمن الرحیم



ياران امام زمان × در دوران ظهور

موضوع:یاران امام زمان × در دوران ظهور
ادامه بررسی روایات مربوط به نقش حضرت عیسی× (روایت4)
بحث پیرامون اصحاب امام زمان × بود، به بحث در مورد حضرت عیسی × به عنوان یکی از یاران حضرت در زمان ظهور رسیدیم، به بررسی حدود مسئولیت های حضرت در روایات پرداختیم. طبق روایت چهارم حضرت عیسی × به امامت حضرت مهدی × نماز می خواند که معنای آن این است که مسیحی ها وقتی که می بینند حضرت عیسی × به حضرت مهدی × اقتدا کرد، آن ها هم اقتدا می کنند و ایمان می آورند. این روایت را با اینکه مصادر و منابع زیادی هم دارد به آن اشکال سندی می گیرند. به نظر ما روایاتی را که عامه در فضائل اهل بیت علیهم السلام نقل می کنند، اصلا نیازی به سند ندارند. این روایات در واقع اقاریر است و داعی هم برای جعل احادیث در فضائل اهل بیت علیهم السلام به خصوص در آن دوران که بیان فضائل جرم بود، نیست.
ادامه بررسی سند روایت (ابو هارون عبدی (عمارة بن جوین))
ایشان دو مطلب نقل می کند که باب میل عامه نیست:
نقل روایت ابو هارون در مذمت خلیفه ی سوم:
روى عن شعبة قال: " أتيت أبا هارون فقلت: أخرج لي ما سمعته عن أبي سعيد، فأخرج إليّ كتابا، فإذا فيه: حدثنا أبو سعيد أن عثمان أدخل حفرته و إنه لكافر بالله، فدفعت الكتاب في يده و قمت"[1]

شعبه گوید: نزد ابا هارون آمدم و گفتم: آنچه را از ابو سعید شنیدی برایم خارج کن، پس کتابی را برایم خارج کرد، پس در آن چنین بود: ابو سعید نقل کرد که عثمان را وارد قبرش کردند در حالی که کافر به خدا بود، من کتاب را به او برگرداندم و از او نقل نکردم.
عامه روایات تولی و تبری را نمی پذیرند، لمّازه که نسبت به امیر المومنین × شتام بود را می گویند ثقه است، به او گفتند آیا علی را دوست داری؟ گفت: آیا علی را دوست داشته باشم در حالی که هنوز ظهر نشده بود که شش هزار نفر از قبیله ی مرا کشت؟
لمّازه را ثقه می دانند در حالی که روایتی که در منابع خود آن ها است که پیامبر | فرمودند: "ای علی تو را دوست ندارد مگر مومن و بغض تو را ندارد مگر منافق" با اینکه صحیحه است کنار می گذارند اما این مجرمین را تبرئه می کنند.
ابن حجر منافقینی که با امیر المومنین × زاویه داشتند را تبرئه می کند. خالد بن عبد الله قسری به زهری پیشنهاد داد که تاریخ بنویسد، او گفت: من تاریخ می نویسم به مطالبی برخورد می کنم که در مورد امیر المومنین × است که خدمات و شجاعت ها و فداکاری ها داشته، آیا این ها را نیز بنویسم؟ گفت: نه، هیچ چیز از این مطالب را نیاور مگر آنچه که هر کس که بخواند، بگوید او در قعر جهنم است نعوذ بالله.
یک چنین شخصی از نظر عامه هیچ مشکلی ندارد و او را توثیق می کنند، اما روایات در مذمت سه خلیفه اول را کنار گذاشته و نمی پذیرند اگر چه ابو سعید (که از صحابه است و تمام صحابه طبق نظر خود آنان عادل هستند) آن روایت را نقل کرده باشد حال اگر همین ابو سعید بر علیه امیر المومنین × روایت نقل کرده بود، می پذیرفتند. پس ادعای پیرو سنت رسول الله × بودن از آنان ادعائی بیش نیست، روایت از پیامبر | در صحیح مسلم است که (ای علی بغض تو را ندارد مگر منافق) اما آن را کنار می گذارند.
همین شعبه می گوید:
لو شئت ان یحدثنی ابو هارون العبدی عن ابی سعید بکل شیء أری اهل الواسط یسمعونه باللیل لفعلت
روایاتی را که ابو هارون می آورد، جعلیات اهل واسط است که شب ها به جعل این احادیث می پردازند.
در حالی که اولا اهل واسط در آن زمان از طرفداران امیر المومنین × نبودند که بخواهند به نفع امام جعل احادیث کنند و ثانیا مرکز جعل احادیث و اکاذیب در شام و در کاخ معاویه بود و آن افراد را ابن ابی الحدید معتزلی نام می برد و نمونه هائی از احادیث جعلی را نقل می کند ثالثا در آن زمان کسی حدیث واقعی در فضائل علی × را نمی توانست نقل کند چه برسد که به جعل احادیث بپردازد.
در مسند احمد: زید بن ارقم (که شکی در عظمت و شخصیت ایشان نزد فریقین نیست) در زمان عبید الله بن زیاد در مسجد کوفه حدیث ثقلین را که خود عامه نقل کرده اند را می خواند، جاسوس ها خبر به ابن زیاد می رسانند و ابن زیاد او را احضار می کند وبه او می گوید: این اراجیف چه بود در مسجد کوفه گفتی؟ می گوید: چه گفتم؟ ابن زیاد می گوید: حدیث ثقلین گفت: این اراجیف است؟ به خدا قسم با گوش خودم از پیامبر | شنیدم و با چشمم دیدم که پیامبر | این جملات را فرمود، اگر دروغ بگویم چشمم کور شود و گوشم کر شود. گفت: بس است اگر یک بار دیگر از این حرف ها زدی به حساب تو می رسم، پیر و خرفت شدی، از روی خرفتی حرف می زنی.
احادیث ناب همچون حدیث ثقلین را که باید اساس اعتقادات مسلمین باشد، حرامزاده ای چون عبید الله بن زیاد بگوید اینها خرافات است، ولی آنچه خود آن ها جعل می کنند، مشکلی ندارد.
ابو هارون را تضعیف کرده اند چون در تولی و تبری بحث کرده است و گفته اند که سلیمانی گفته است: شنیدم که در مورد ابو هارون عبدی از ابو بکر حامد سوال کردند، گفت: از فرعون دروغ گوتر است.
وفات ابو هارون 134 است، یعنی در زمان امام باقر و امام صادق علیهما السلام بوده است و از تابعین است.
پس از نظر عامه ابو هارون عبدی ضعیف است، در کتاب شریف کافی از ایشان از ابو سعید خدری در مورد ائمه ی اثنا عشر روایت است و ابن طاووس در اقبال در فصل اعمال روز غدیر از ایشان روایت نقل می کند، همین ها سبب تضعیف رجالیون عامه نسبت به ایشان - با اینکه او شیعه نیست- شده است.
مرحوم شیخ در استبصار روایتی را نقل می کند که (النبی | امر بلالا ان ینادی الجرّی و الحمر الاهلیه حرام) و می فرماید: باید این روایت را بر تقیه حمل کنیم چون در آن رجال عامه است. یکی از رجال عامه ایشان است پس ایشان شیعه نیست اما روایاتی را نقل می کند که اعتقادات ما است.
نقل روایت ابو هارون در مورد ولایت:
رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هَارُونَ الْعَبْدِيِّ، قَالَ: كُنْتُ أَرَى رَأْيَ الْخَوَارِجِ ، حَتَّى جَلَسْتُ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ: أُمِرَ النَّاسُ بِخَمْسٍ، فَعَمِلُوا بِأَرْبَعٍ وَ تَرَكُوا وَاحِدَةً فَقَالُوا: يَا أَبَا سَعِيدٍ مَا هَذِهِ الْأَرْبَعُ الَّتِي عَمِلُوا بِهَا؟، فَقَالَ: الصَّلَاةُ، وَ الزَّكَاةُ، وَ الْحَجُّ، وَ صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ، فَقِيلَ: فَمَا الْوَحْدَةُ الَّتِي تَرَكُوهَا؟، قَالَ: وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ×!، فَقِيلَ وَ إِنَّهَا مُفْتَرَضَةٌ مَعَهُنَّ؟ قَالَ: نَعَمْ، قِيلَ:
فَقَدْ كَفَرَ النَّاسُ إِذاً!؟، قَالَ: فَمَا ذَنْبِي؟ وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ قَدْ أَقَامَه [مَقَامَهُ ] بَعْدَ أَنْ نُعِيَتْ إِلَيْهِ نَفْسُهُ، وَ عَلِمَ أَنَّهُ لَاحِقٌ بِرَبِّهِ، وَ صَائِرٌ إِلَى كَرَامَتِهِ، فَأُمِرَ أَنْ يَدُلَّ عَلَى الْإِمَامِ الْقَائِمِ بِأَمْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ بِمَا جَاءَ بِهِ، فَفَعَلَ بِهِ، وَ أَقَامَهُ لِلنَّاسِ، وَ إِنَّمَا بَقِيَ بَعْدَ هَذَا الْمَوْقِفِ ثَمَانِينَ يَوْماً.[2]
[3]

ابو هارون عبدى گويد: كه (من در مسأله امامت) معتقد به نظريّه خوارج بودم و جز آن رأيى نداشتم، تا اينكه با ابو سعيد خدرى- رحمه اللَّه- نشستم و از وى شنيدم كه مى گفت: مردم به پنج چيز مأمور شدند، به چهار چيز آن عمل كردند و يكى را رها ساختند. مردى گفت: ابا سعيد! آن چهار چيزى كه بدان عمل كردند كدام است؟ گفت: نماز و زكات و حجّ و روزه ماه رمضان.
گفت: آن يكى كه رهايش نمودند چيست؟ گفت: ولايت علىّ بن ابى طالب ×. آن مرد گفت: ولايت نيز با همان ها واجب شمرده شده؟ ابو سعيد گفت: آرى، بپروردگار كعبه سوگند. آن مرد گفت: بنا بر اين تمام مردم كافر شده اند! ابو سعيد گفت: گناه من چيست؟
نقل روایت ابو هارون در مودت اهل بیت علیهم السلام:
عن ابو هارون عن ابی ذر: رأیت النبی | یقبل الحسین × و هو یقول من أحب الحسن و الحسین و ذریتهما لم تلفه النار وجهه و لو کانت ذنوبه بعدد رمل العارج الا أن یکون ذنبا یخرجه من الایمان[4]

ابو هارون به اسناد خود از ابو ذر نقل می کند که: روزی پیامبر اکرم | را دیدم که امام حسین × را می بوسید و فرمودند: کسی که حسن و حسین علیهما السلام و ذریه ی آن دو را دوست داشته باشد، آتش طرف صورت او نمی آید اگر چه گناهان او به عدد شن هائی که در صحراها است، باشد مگر مرتکب گناهی شود که او را از ایمان خارج کند.
ایشان عامی است که با نشست و برخاست با ابو سعید خدری معتدل شد لذا این سنخ روایات را نقل می کند.
ذهبی از شعبه نقل می کند[5]
: من منتظر بودم که ابو هارون را ملاقات کنم تا اینکه او را ملاقات کردم، کتاب او را دیدم که در آن أشیاء منکر راجع به علی بن ابی طالب × بود.
نتیجه:
روایتی که از ابو هارون عبدی نقل کردیم، شیعه و سنی آن را نقل کردند، سند آن هر چه باشد چون متن آن قوی است، آن را می پذیریم و تضعیف سند آن هم به خاطر عقیده ی ابو هارون است. و مضمون آن هم این شد که حضرت عیسی × به حضرت مهدی × اقتدا می کند.
نکته:
امویون ابتدا تلاش شان بر این بود که اصلا منکر حضرت مهدی × بشوند (لا مهدی الا عیسی)، در دوره های بعد روایاتی جعل کردند که حضرت مهدی × از بنی امیه است. عباسیون هم جعل روایت کردند که حضرت مهدی × از خودشان است و عباسیون پرچم را به حضرت عیسی × می دهند. نمونه ای از روایات آنان چنین است:[6]
[7]

ابن حماد عن الکعب: المهدی من ولد العباس
عقبة بن عامر جهنی قال: رأیت رسول الله | اخذ بید عمه و قال: یا عباس انه لاتکون النبوة الا کانت بعدها خلافة و سیلی من ولدک فی آخر الزمان سبعة عشر منهم السفاح و منهم المنصور منهم المهدی و لیس بمهدی و منهم الجموح و منهم العاقب و منهم الواهن من ولدک فاذا بویع لصبیه فعند الثامن عشر انقطاع دولتهم و خروج اهل المغرب من بیوتهم.
عقبة بن عامر جهنی گوید: رسول الله | را دیدم که دست عمویش را گرفته و می فرماید: ای عباس نبوتی نمی باشد مگر اینکه بعد از آن خلافت است وبه زودی در آخر الزمان هفده نفر از فرزندان تو می آیند، از آن ها است سفاح و از آن ها است منصور و از آن ها است مهدی هر چند هدایتگر نیست.
احمد بن عامر که خود او و پدرش وضاع هستند، می گوید: من روزی که امام حسن عسگری در سامرا شهید شدند، آنجا من بودم که این حدیث نقل شد:
قال رسول الله |: هبط علیّ جبرئیل و علیه قباء اسود و عمامه سوداء قلت: ما هذه الصور التی لم أرک هبط علیّ فیها قط قال: هذه صورة الملوک من ولد العباس عمک قلت: و هم علی الحق؟ قال: نعم کلهم فقال رسول الله | : اللهم اغفر للعباس و لولده حیث کانوا و أین کانوا فقال جبرئیل: لیأتینّ علی امتک زمان یعز الله الاسلام بهذا السواد قلت: رئاستهم ممّن؟ قال: من ولد العباس قلت: و اتباعهم؟ قال: من اهل الخراسان قلت: وای شیء یملک ولد العباس؟ قال: یملکون الاصفر و الاخضر و الحجر و المدر و السریر و المنبر و الدنیا الی المحشر و الملک الی المنشر.[8]

روزی پیامبر اکرم | فرمودند: جبرئیل بر من نازل شد و بر او قبا و عمامه ای سیاه بود، گفتم: این چه صورتی است؟ قبل از این ندیده بودم که با این لباس بیایی؟ گفت: این هیئت پادشاهان فرزندان عباس عموی تو است. گفتم: آیا آن ها بر حق هستند؟ گفت: بله همگی آن ها پس پیامبر | فرمودند: پروردگارا بیامرز عباس و فرزندان عباس را هر جا و در هر مرحله ای باشند پس جبرئیل فرمود: زمانی بر امت تو بیاید که خداوند به این لباس سیاه اسلام را عزت دهد. گفتم: در آن روز جکومت از آن کیست؟ گفت: از فرزندان عباس گفتم: پیروان آن ها چه کسانی اند؟ گفت: از اهل خراسان. گفتم: چه جاهائی را مالک می شوند؟ گفت: آن ها مالک می شوند اصفر و اخضر و حجر و مدر و سریر و منبر و دنیا را تا محشر و ملک را تا منشر ( یعنی بر همه جای دنیا تا قیام قیامت حکومت می کنند)
این سنخ روایات در جعلیات بنی امیه هم است: المهدی من بنی امیة
این روایت را به محمد حنفیه نسبت می دهند که: انه اذا کان فانه من ولد عبد الشمس
و به ابن عباس نسبت می دهند که: مهدیان من بنی عبد الشمس احدهما عمر الاشج
و بعضی به فرزندان حسن مثنی نسبت داده اند که: ان المهدی اسمه محمد ابن عبد الله
می گویند که عبد الله بن عمر بسیار می گفت: لیت شعری من هذا الذی فی وجهه علامة من ولد عمر یملأ الارض عدلا
اما روایاتی که بیان می دارد که حضرت مهدی × از فرزندان حضرت فاطمه ÷ است، آنقدر زیاد است و یک چنین روایاتی آن قدر شاذ است که ارزشی ندارد و جایگاهی در کتب علمی ندارد.
 

[1] قاموس الرجال، محمدتقی شوشتری، ج11، ص546.

[2] المسترشد فی امامة علی بن ابی طالب علیه السلام.، ص475

[3] كشف الغمة في معرفة الأئمة، المحدث الإربلي، ج1، ص313.

[4] قاموس الرجال، محمدتقی شوشتری، ج11، ص547.

[5] ص174.

[6] معجم الاحادیث المهدی .، ص214

[7] معجم أحاديث الإمام المهدي ع، الشيخ علي الكوراني العاملي، ج1، ص190.

[8] معجم أحاديث الإمام المهدي ع، الشيخ علي الكوراني العاملي، ج1، ص191.