جلسه 1395/02/04

بسم الله الرحمن الرحیم



ادامه بررسي شخصيت مقداد

موضوع: ادامه بررسی شخصیت مقداد
6. نظر مرحوم خوئی:[1]

إن جلالة الرجل و اختصاصه بأمير المؤمنين ع أظهر من الشمس.
جلالت و جزء خواص امیر المومنین علیه السلام بودن ایشان از خورشید روشن تر است.
قَالَ: وَ حَدَّثَنِي مَسْعَدَةُ بْنُ صَدَقَةَ قَالَ: حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، عَنْ آبَائِهِ : أَنَّهُ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى قَامَ رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ:«أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ فَرَضَ لِي عَلَيْكُمْ فَرْضاً، فَهَلْ أَنْتُمْ مُؤَدُّوهُ؟
قَالَ: فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ مِنْهُمْ، فَانْصَرَفَ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَامَ فِيهِمْ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ قَامَ فِيهِمْ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ فِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ، فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ. قَالَ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لَا فِضَّةٍ وَ لَا مَطْعَمٍ وَ لَا مَشْرَبٍ. قَالُوا: فَأَلْقِهِ إِذاً. قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْزَلَ عَلَيَ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى . فَقَالُوا: أَمَّا هَذِهِ فَنَعَمْ.
فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ : فَوَ اللَّهِ مَا وَفَى بِهَا إِلَّا سَبْعَةُ نَفَرٍ: سَلْمَانُ، وَ أَبُو ذَرٍّ، وَ عَمَّارٌ، وَ الْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ الْكِنْدِيُّ، وَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ، وَ مَوْلًى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يُقَالُ لَهُ الثُّبَيْتُ، وَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ»[2]

امام صادق علیه السلام از پدران خویش نقل فرمودند: هنگامی که خداوند آيه «قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى » را نازل فرمود و پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله در بين اصحاب خود برخاست و حمد و ثناى الهى گفته، فرمود: اى مردم! خداوند براى من چيزى را بر شما واجب كرده است، آيا آن را انجام مى دهيد؟ كسى جواب ایشان را نداد، پس منصرف شدند. چون فردای آن روز شد برخاستند و مثل آن را فرمودند ودر روز سوم نیز برخاستند و همان را فرمودند، ولی احدی تکلم نکرد. حضرت فرمود: اى مردم! (آن) درخواست طلا و نقره و خوردنى و نوشيدنى نيست، گفتند: خوب، حالا بگویید آن چيست؟
حضرت هم آيه را بر ايشان تلاوت فرمود، آنان گفتند: اين مطلب را مى پذيريم،
امام صادق علیه السلام فرمودند: وفا نکردند به آن مگر هفت نفر: سلمان، و ابو ذر، و عمار، و مقداد بن اسود کندی، و جابر بن عبد الله انصاری، و مولی که برای رسول الله بود که به او ثبیت گفته می شد و زید بن ارقم
7. نقل تاریخ طبری از ثبات مقداد:[3]

در جریان شورا (به نظر ما شورا یک بازی بود که امیر المومنین علیه السلام را از صحنه خارج کنند) عبد الرحمن بن عوف رای را به عثمان داد ؛ چون به هر کس که او رای می داد، خلیفه می شد. به امیر المومنین گفت: به تو رای می دهم به شرط آنکه بر طبق کتاب خدا و سنت رسول و سیره ی شیخین عمل کنی. امام علیه السلام عمل بر طبق کتاب خدا و سنت رسول را پذیرفتند اما سیره ی شیخین را قبول نکردند ( بعضی اشکال می کنند که امام باید قبول می کرد اما در عمل به آن عمل نمی کرد. در پاسخ می گوییم: قبول لفظی هم به منزله ی امضا و تایید کارهای آن دو بود و امام نمی خواست آنان را تأیید کند.)
مقداد در این جریان به عبدالرحمان اعتراض کرد و گفت: به خدا قسم ترک کردی علی را، کسی که به حق قضاوت می کرد و به عدالت رفتار می کرد. عبد الرحمن گفت: تلاش کردم برای صلاح مسلمین. مقداد گفت: ندیدم به خاندانی ظلم بشود به مقداری که به این خاندان بعد از پیامبرشان ظلم شد . من از قریش تعجب می کنم که از کسی روی گردانیدند که در بین آن ها شخصی به او در حق و عدل و قضاوت نمی رسد، اما به خدا قسم اگر قدرت داشتم.. ولی نگذاشتند حرف او تمام شود و برخاستند و او را تهدید کردند.
همین موضع را در جریان سقیفه داشت و صریحا به حاکم مدینه اعتراض کرد.
8. نقل تاریخ یعقوبی از ثبات مقداد:
وارد مسجد شدم دیدم مردی را که دو زانو نشسته و طوری آه می کشد و بی تابی می کند گویا تمام دنیا از او بوده و از او گرفته شده است و می گفت: از قریشی ها در شگفتم و دور کردن آنان حکومت را از اهل بیت پیامبرشان و حال آنکه در این خاندان کسی هست که اولین مومنین باشد و پسر عموی پیامبر باشد و اعلم مردم باشد و فقیه ترین آنان در دین خدا باشد و بزرگترین رنج ها در راه اسلام را کشیده باشد و بصیرترین آنان به راه بود و هادی ترین آنان در صراط مستقیم ( بلکه حضرت خود صراط مستقیم بودند) به خدا قسم دور کردند خلافت را از رهبری که هدایتگر است و هدایت شده است و پاک و پاکیزه است و به خدا قسم آن ها اراده ی اصلاح در امت نکردند و کار درستی را در نظر نگرفتند، لکن دنیا را بر آخرت ترجیح دادند.[4]
( در کفایة الاثر به همین بیان از حضرت زهرا علیها السلام نقل شده است) دور باشید از رحمت خدا و مرگ و نابودی بر قوم ظالمین ( فرمایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که روز قیامت اصحاب را می آورند و چون می خواهند به آن ها آب کوثر دهند ملکی می آید و آن ها را می برد به طرف جهنم پیامبر می فرمایند: آن ها اصحاب من هستند جواب آید که نمی دانی بعد از تو چه کردند..)
راوی می گوید: رفتم نزد او و سوال کردم : شما که هستید و صاحب این اوصاف که بیان کردی چه کسی بود؟ پس گفت: من مقدادم و این مرد علیعلیه السلام است پس گفتم: گفتار تو مرا متاثر کرد، دست به سلاح ببر. من هم تو را کمک می کنم پس گفت: ای پسر برادرم! برای این امر یک مرد و دو مرد کفایت نمی کند سپس خارج شدم پس ابوذر را ملاقات کردم. جریان را برای او ذکر کردم. او گفت: برادرم راست گفت. نزد ابن مسعود آمدم و آنچه بر من گذشت بازگو کردم گفت: این چیزی بود که اختیار کردیم و برگشتی از آن نیست ( بزرگان ما در مورد ابن مسعود فرمودند که به طرف آن ها رفت و ولایت علی علیه السلام را نپذیرفت).
9. نظر بلاذری درباره مقداد:
ایشان دو هجرت داشتند، یکی هجرت به حبشه ( اسماء شرایط مسلمانان، از عدم امنیت و معیشت سخت و... را بیان می کند ) و دیگری هجرت به مدینه بود و در بدر و تمام جبهه ها حضور داشت و در زمان خلیفه ی سوم در بیرون از مدینه رحلت کرد و در جنگ بدر فقط مسلمانان دو اسب داشتند که یکی از آن دو مال مقداد بود (او اولین کسی بود که خانه ی با گچ ساخت) و از تیر اندازان ماهر بود.
 

[1] معجم رجال الحدیث، ج18، ص315.

[2] قرب الاسناد، ص8.

[3] تاریخ طبری، ج4، ص233.

[4] غزالی در سر العالمین همین مطلب را دارد.