جلسه 1394/11/18

بسم الله الرحمن الرحیم





ادامه بررسی سند روایت چهارم
4. احمد بن حسن میثمی
ایشان واقفی اما ثقه است.
نظر مرحوم نجاشی
مولى بني أسد. قال أبو عمرو الكشي: كان واقفا و ذكر هذا عن حمدويه عن الحسن بن موسى الخشاب قال: أحمد بن الحسن واقف. و قد روى عن الرضا عليه السلام. و هو على كل حال ثقة صحيح الحديث معتمد عليه
ایشان واقفی اما به هر حال ثقه است.
5. علی بن منصور
در مورد ایشان مطلبی جزء بیان مرحوم مامقانی[1]
را نیافتیم. ایشان می فرماید: او جزء علمای کلام واز شاگردان هشام بن حکم بود و همین دلالت بر مدح او می کند؛ از این رو می توان ایشان را جزو افراد حسن شمرد یعنی روایت به اعتبار ایشان حسن است.
6. ابراهیم بن مهزم اسدی
ایشان ثقه می باشد.
نظر مرحوم نجاشی[2]

من بني نصر أيضا يعرف بابن أبي بردة ثقة ثقة روى عن أبي عبد الله و أبي الحسن عليهما السلام و عمر عمرا طويلا.
ایشان ثقه ثقه می باشد و از امام صادق علیه السلام و امام کاظم علیه السلام روایت نقل کرده و عمری طولانی داشت.
علامه حلی هم به استناد مرحوم نجاشی ایشان را توثیق می کند و مرحوم ابن شهر آشوب ایشان را جزء خواص اصحاب امام صادق علیه السلام قرار داده است. ابن داود، علامه مجلسی در وجیزه همه ایشان را توثیق کرده اند.
اتفاق علمای رجال بر وثاقت او است لذا فرزند برومند مرحوم مامقانی می فرماید: آنچه که گفتیم ما را ملزم می کند که به وثاقت، جلالت، ورع و تقوای ابراهیم حکم کنیم و او را در اعلا مراتب وثاقت و حدیث او را در اعلا مراتب صحت قرار دهیم.
7. مهزم
نظر مرحوم مامقانی
شیعی حسن الحال. شیعی است و انحراف در عقیده ندارد.
نظر مرحوم خوئی[3]

الكوفي، أبو إبراهيم، من أصحاب الصادقعلیه السلام، رجال الشيخ، ص633
شیخ طوسی او را از اصحاب امام صادقعلیه السلام می داند.
و تقدم عن النجاشي في ترجمة ابنه إبراهيم. أن مهزم روى عن أبي عبد اللهعلیه السلام .
نجاشی در ترجمه پسرش ابراهیم گفته: مهزم از امام صادقعلیه السلام روایت نقل کرده است.
روى محمد بن يعقوب بإسناده، عن عبد الرحمن بن كثير قال: كنت عند أبي عبدالله علیه السلام إذ دخل عليه مهزم فقال له جعلت فداك أخبرني عن هذا الأمر الذي ننتظر متى هو؟ فقال: يا مهزم كذب الوقاتون و هلك المستعجلون و نجا المسلمون.
شیخ کلینی با سند خویش از عبد الرحمان بن کثیر نقل کرده است: در محضر امام صادقعلیه السلام بودم که مهزم داخل شد و عرض کرد: فدای شما شوم! بفرمایید امری که منتظر آن هستیم کی واقع می گردد؟ پس فرمود: ای مهزم! تعیین کنندگان وقت دروغ گویند و آنان که عجله کنند، هلاک شوند و تسلیم شدگان (به رضا و قسمت الهی) نجات یابند.
و روى بإسناده، عن إبراهيم بن مهزم، عن أبيه، عن أبي عبد اللهعلیه السلام
قال: ذكرنا عنده ملوك آل فلان فقالعلیه السلام إنما هلك الناس من استعجالهم لهذا الأمر إن الله لا يعجل لعجلة العباد إن الأمر غاية ينتهي إليها فلو قد بلغوها لم يستقدموا ساعة و لم يستأخروا. [4]

و روى محمد بن الحسن الصفار، قال: حدثنا محمد بن عبد الجبار عن أبي القاسم.
عن محمد بن سهل، عن إبراهيم بن أبي البلاد، عن مهزم قال: كنا نزولا بالمدينة و كانت جارية لصاحب المنزل تعجبني و إني أتيت الباب فاستفتحت، ففتحت لي الجارية فغمزت ثديها فلما كان من الغد دخلت على أبي عبد الله ع، فقال: يا مهزم أين كان أقصى أثرك اليوم؟ و قلت له: ما برحت المسجد فقال: أما تعلم أن أمرنا هذا لا ينال إلا بالورع. [5]

مرحوم خوئی می فرماید: ایشان از اصحاب امام صادق علیه السلام بوده است، و روایتی را از عبدالله بن کثیر نقل می کند که نزد امام علیه السلام بودم که بر امام وارد شد و گفت: فدای شما شوم ما منتظر ظهور هستیم چه موقع امام زمان علیه السلام ظهور می کنند، امام علیه السلام فرمودند: کسانی که وقت تعیین کنند دروغ می گویند و عجله کنندگان در امر ظهور هلاک شوند و کسانی که تسلیم اند نجات یابند. [6]

و مهزم می گوید: نزد ایشان ملوک آل فلان را نام بردیم، امام علیه السلام فرمودند: همانا مردم از شتابزدگى براى اين امر به هلاكت رسيدند، خدا به خاطر شتاب مردم شتاب نمى كند، براى اين امر موعد و غايتى است كه بدان ميرسد، اگر مردم به آن برسند، يك ساعت تقدیم و تأخیر ندارد.
از این روایاتی که ایشان نقل می کند، معلوم می شود که سلامت عقیده دارد اما در ادامه مطلبی راجع به ایشان به نقل از خود او می آورد که نشان می دهد شخص مطلوب امام نبودند.
مهزم گفت: در مدينه منزل شخصى مى نشستم كه کنیزی داشت، من از او خوشم مى آمد يك شب در زدم همين كه درب را باز كرد دستی به او زدم فردا صبح كه خدمت حضرت صادق رسيدم فرمود آخرين كارى كه ديروز انجام دادى چه بود؟ گفتم من در مسجد بودم. فرمود مگر نميدانى بدوستى و ولايت ما خانواده نميرسد كسى كه ورع و پرهيزگارى نداشته باشد.
ایشان هیچ توثیقی ندارند و این جریان هم نسبت به او نقل شده لذا مرحوم خوئی نسبت به ایشان مطلبی بیان نکردند، تنها آقای مامقانی به استناد روایاتی او را شیعی و حسن الحال می داند.
نتیجه اینکه به نظر ما این روایت از حیث سند حسن می باشد و متن آن قوی و مفاد آن این است که عدد اصحاب امام در حد همان سیصد و اندی هستند و زمانی که عدد آن ها کامل شود حضرت ظهور می کنند.
روایات در تعداد یارانی که حضرت با آن ها قیام را از مکه شروع می کنند، متفاوت است. مرحوم حر عاملی در کتاب اثبات الهداة[7]
عدد صد هزار[8]
را بیان می کنند. در بعضی روایات عدد ده هزار را و بعضی دیگر عدد دوازده هزار و همچنین عدد پانزده هزار را نیز بیان کرده اند.
عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع كَمْ يَخْرُجُ مَعَ الْقَائِمِ ع فَإِنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّهُ يَخْرُجُ مَعَهُ مِثْلُ عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا قَالَ وَ مَا يَخْرُجُ إِلَّا فِي أُولِي قُوَّةٍ وَ مَا تَكُونُ أُولُو الْقُوَّةِ أَقَلَّ مِنْ عَشَرَةِ آلَافٍ.[9]

شخصی کوفی از امام صادق علیه السلام سوال کرد: چند نفر با امام زمان علیه السلام هستند؟ آنچه که سر زبان ها است این است که همراه او به تعداد افراد بدر خارج می شوند. امام علیه السلام فرمودند: ایشان خروج نمی کنند مگر صاحب قدرت باشند و این قدرتمندی از ده هزار کمتر نیست.
ظاهرا این روایت عدد 313 را نفی می کند و از طرفی هم روایاتی تاکید بر این عدد دارند، شاید جمع بین روایات، این روایت باشد:
فَرَوَى الْمُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ الْجُعْفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ ع يَقُولُ إِذَا أَذِنَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِلْقَائِمِ فِي الْخُرُوجِ صَعِدَ الْمِنْبَرَ فَدَعَا النَّاسَ إِلَى نَفْسِهِ وَ نَاشَدَهُمْ اللَّهُ وَ دَعَاهُمْ إِلَى حَقِّهِ وَ أَنْ يَسِيرَ فِيهِمْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ يَعْمَلَ فِيهِمْ بِعَمَلِهِ فَيَبْعَثُ اللَّهُ تَعَالَى جَبْرَئِيلَعلیه السلام حَتَّى يَأْتِيَهُ فَيَنْزِلُ عَلَى الْحَطِيمِ وَ يَقُولُ لَهُ إِلَى أَيِّ شَيْ ءٌ تَدْعُو فَيُخْبِرَهُ الْقَائِمِ ع فَيَقُولُ جَبْرَئِيلُ ع أَنَا أَوَّلُ مِنْ يُبَايِعُكَ ابْسُطْ يَدَكَ فَيَمْسَحُ عَلَى يَدِهِ وَ قَدْ وَافَاهُ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فَيُبَايِعُونَهُ وَ يُقِيمُ بِمَكَّةَ حَتَّى يَتِمَّ أَصْحَابُهُ عَشْرَةَ آلَافٍ ثُمَّ يَسِيرُ مِنْهَا إِلَى الْمَدِينَة[10]

زمانی که خداوند به آن حضرت اذن قیام دادند، آن ها (313 نفر) با ایشان بیعت می کنند ولی در مکه هستند تا عدد اصحاب ایشان به ده هزار کامل شود.
روایاتی از عامه و خاصه وجود دارد که بیان می کند در بین یاران حضرت زنان هم هستند.
 
روایت پنجم
الف) متن روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع
سَيَأْتِي مِنْ مَسْجِدِكُمْ هَذَا يَعْنِي مَكَّةَ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا يَعْلَمُ أَهْلُ مَكَّةَ أَنَّهُ لَمْ يَلِدْهُمْ آبَاؤُهُمْ وَ لَا أَجْدَادُهُمْ عَلَيْهِمُ السُّيُوفُ مَكْتُوبٌ عَلَى كُلِّ سَيْفٍ كَلِمَةً يَفْتَحُ أَلْفَ كَلِمَةٍ تَبْعَثُ الرِّيحُ فَتُنَادِي بِكُلِّ وَادٍ هَذَا الْمَهْدِيُّ هَذَا الْمَهْدِيُّ يَقْضِي بِقَضَاءِ آلِ دَاوُدَ وَ لَا يَسْأَلُ عَلَيْهِ بَيِّنَةً.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهعلیه السلام
 
ابان بن تغلب گويد امام صادق علیه السلام فرمودند: در همين مسجد شما يعنى در مكه بزودى سيصد و سيزده مرد ميايند كه اهل مكه بخوبى بدانند آنها را پدران و نياكان آنان نزائيده اند[11]
بر دست آنها شمشيرها باشد و بر شمشيرى كلمه نوشته باشد كه از آن هزار كلمه گشوده گردد پس خداى تبارك و تعالى بادى فرستد تا هر وادى جار كشد اين است مهدى به روش داود سليمان و قضاوت كند و گواه بر حكم خود نطلبد

[1] تنقیح المقال، ج2، ص311.

[2] رجال نجاشی، ج1، ص22.

[3] معجم رجال الحدیث، ج19، ص89.

[4] الكافي: الجزء 1، كتاب الحجة 4، باب كراهية التوقيت 82، الحديث 2 و الحديث 7.

[5] بصائر الدرجات: الجزء 5، باب في الأئمة أنهم يخبرون شيعتهم بأفعالهم (11)، الحديث 3.

[6] می توان استفاده کرد هر کس وقت تعیین کند صحیح نیست حتی امام علیه السلام. و علم به زمان ظهور مختص خداوند عز و جل می باشد

[7] اثبات الهداة، ج3، ص578.

[8] چنین عددی را ما نیافتیم.

[9] کمال الدین، ج2، ص654.

[10] كشف الغمة في معرفة الأئمة، ج 2، ص254-الارشاد، ج2، ص383-روضة الواعضین، ج2، ص265-اعلام الوری، ص431-معجم الاحادیث المهدی علیه السلام، ج5، ص226.

[11] این شاید تغایر داشته باشد با روایتی که تعدادی را از مکه می داند ولی قابل حل است به اینکه از مکه یعنی ساکن مکه باشد به آنجا هجرت کرده اند.