جلسه 1394/09/30

بسم الله الرحمن الرحیم



ادامه بحث روايت دهم

موضوع: ادامه بحث روایت دهم:
الف) متن روایت:
زیارت ندبه (آل یاسین) از مصباح الزائر سید بن طاوس:
المعروف بالندبه خرجت من الناحیة المحفوفه بالقدس إلی أبی جعفر محمد بن عبدالله الحمیریرحمه الله شروع مطلب امامعلیه السلام : بسم الله الرحمن الرحیم لا لامرالله تعقلون (نه دستورات خدا را درک می کنید) ولا لاولیائه تقبلون (ونه از اولیاء خدا حرف شنوی دارید) حکمة بالغة عن قوم لایؤمنون و سلام علینا و علی عبادالله الصالحین السلام علیک یا بقیة الله السلام علیک حین تقوم...
شاهد مثال: إشهد یا مولای أنی أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له و ... و أن رجعتکم حق لا شک فیها ولاینفع نفسا ایمانها لم تکن آمنت من قبل او کسبت فی ایمانها خیرا
این زیارت از ناحیه ی مقدسه یعنی امام زمان به ابی جعفر محمد بن عبدالله حمیری رحمه الله و دستور دادند که این زیارت را در سرداب مقدس بخوانید.
نکته:
در تقدس سردابی که در سامرا می باشد، هیچ شکی نیست، اما تقدس آن به چه لحاظ می باشد؟ آیا از این جهت که غیبت امام زمان در آن محل مقدس بوده است؟
هیچ یک از علمای شیعه قائل به این حرف نمی باشد، پس تقدس آن از این جهت نمی باشد؛ بلکه تقدس آن از این جهت است که مکان ولادت امام زمان می باشد (مرحوم عبدالجلیل قزوینی در کتاب نقض به این مطلب تصریح می کند) و از این جهت که آنجا محل زندگی سه امام معصوم علیهم السلام می باشد، همچنان که جای پای حضرت ابراهیم علیه السلام مصلی می شود (واتخذ من مقام ابراهیم مصلی).
(لاینفع نفسا ایمانها) بعضی گفته اند این یک قضیه مهمله است، و قضیه مهمله در قوه ی جزئیه می باشد، لذا جزئی که باشد با یک مورد هم صدق می کند، یعنی روزی که بعضی از انسان ها، ایمان شان فایده ای نخواهد داشت.
ب) منابع روایت:
1. المزار الکبیر، ابن المشهدی، ص 566
2. مصباح الزائر، ابن طاوس، ص 640
3. بحار الانوار، مجلسی، ج102، ص96
4. الصحیفة المهدی، ابطحی، ص184
5. معجم احادیث الامام المهدی، جمعی از مؤلفان، ج6
ج) بررسی سندی:
البته این متن اصلا نیاز به سند ندارد، از جهت متن قوی می باشد و با مبانی ما سازگار است بلکه اصلا اعتقادات ما همین است، لذا اگر از جهت سند مورد اشکال بود به معنای عدم اعتبار آن نیست، تنها از جهت فنی و علمی بررسی می کنیم.
ابی جعفر محمد بن عبدالله حمیری
در جلالت ایشان و پدر ایشان هیچ شکی نیست؛ ایشان با امام مکاتباتی داشتند که در کتب اربعه آوردند.
نظرآقای شوشتری [1]
:
ایشان با اینکه خیلی نقاد می باشند در مورد ایشان می فرماید:
یدل علی مکاتبته الصاحب علیه السلام أن فی التهذیب فی ما یجوز الصلاة فیه[2]
و فی حد حرم الحسین علیه السلام: محمد بن أحمد بن داود، عن أبیه، عن محمد بن عبدالله الحمیری قال: کتبت إالی الفقیه علیه السلام[3]

و فی الغیبة: نسخة الدرج، مسائل محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری؛ ثم ذکر مسائله و جواباته توقیعاً عن الحجة علیه السلام ذکرها فی عنوان الحسین بن روح.[4]

هذا، و روی عنه الکافی فی سفرجله[5]
و تسمیة من رأی الحجة علیه السلام [6]
و روی عنه جعفر بن قولویه فی فضل زیارة الامیر و الحسین علیهما السلام فی التهذیب[7]
.
ادله ای داریم که ایشان با امام زمان ارتباط و نامه نگاری داشته است در کتاب شریف تهذیب آقای طوسی در ما یجوز الصلاة و در حد حرم الحسین علیه السلام روایتی را از محمد بن عبدالله حمیری می آورد که می فرماید: کتبت إلی الفقیه معلوم شد نامه می نویسد برای امام زمان پس در ارتباط ونامه نگاری ایشان با امام شکی نیست. و در کتاب الغیبة در عنوان حسین بن روح مسائل محمد بن عبدالله حمیری سؤالات و جوابات را ذکر می کند که همه ی آن نامه ای از مهدی آل محمد علیهم السلام بوده است.
باز در کافی شریف در باب سفرجل از ایشان نقل می کند.
همچنین در باب تسمیة من رأی الحجه روایتی از حمیری می آورد.
ابن قولویه فی فضل زیارة امیر المؤمنین و الحسین علیهما السلام در آنجا روایتی نقل می کند.
ابن ادریس کتاب قرب الاسناد را که از کتاب های معتبر ما است به ایشان نسبت داده است. قرب الاسناد گویند چون سندش خیلی کم است.
علامه مجلسی رحمه الله در بحارالانوار: گمان من این است که کتاب از پدر حمیری است و ایشان آن را روایت می کند.
نجاشی و شیخ کتاب را در شرح حال پدر می آورند.
حر عاملیرحمه الله به فرزند نسبت می دهد.[8]

پس در شخصیت ابی جعفرمحمد بن عبد الله حمیری و ارتباط ایشان با امام زمان بحثی نیست. بحث در این است که سند ابن طاووس به این توقیعات چیست؟
اما ابن المشهدی در مزار کبیر سند ارائه می دهد[9]
:
حَدَّثَنَا الشَّيْخُ الْأَجَلُّ الْفَقِيهُ الْعَالِمُ أَبُو مُحَمَّدٍ عَرَبِيُّ بْنُ مُسَافِرٍ الْعِبَادِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قِرَاءَةً عَلَيْهِ بِدَارِهِ بِالْحِلَّةِ السَّيْفِيَّةِ فِي شَهْرِ رَبِيعٍ الْأَوَّلِ سَنَة
ثَلَاثٍ وَ سَبْعِينَ وَ خَمْسِمِائَةٍ، وَ حَدَّثَنِي الشَّيْخُ الْعَفِيفُ أَبُو الْبَقَاءِ هِبَةُ اللَّهِ بْنُ نَمَاءِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ حُمْدُونٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قِرَاءَةً عَلَيْهِ أَيْضاً بِالْحِلَّةِ السَّيْفِيَّةِ، قَالا جَمِيعاً: حَدَّثَنَا الشَّيْخُ الْأَمِينُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ طَحَّالٍ الْمِقْدَادِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ بِمَشْهَدِ مَوْلَانَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ فِي الطَّرْزِ الْكَبِيرِ الَّذِي عِنْدَ رَأْسِ الْإِمَامِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ تِسْعٍ وَ ثَلَاثِينَ وَ خَمْسِمِائَةٍ، قَالَ:
حَدَّثَنَا الشَّيْخُ الْأَجَلُّ السَّيِّدُ الْمُفِيدُ أَبُو عَلِيٍّ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِالْمَشْهَدِ الْمَذْكُورِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ سَنَةَ تِسْعٍ وَ خَمْسِمِائَةٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا السَّيِّدُ السَّعِيدُ الْوَالِدُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الطُّوسِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُشْنَاسٍ الْبَزَّازِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى الْقُمِّيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ زَنْجَوَيْهِ الْقُمِّيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيُّ، قَالَ:
قَالَ أَبُو عَلِيٍّ الْحَسَنُ بْنُ أُشْنَاسٍ، وَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُفَضَّلِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشَّيْبَانِيُّ أَنَّ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيَّ أَخْبَرَهُ وَ أَجَازَ لَهُ جَمِيعَ مَا رَوَاهُ، أَنَّهُ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ النَّاحِيَةِ، حَرَسَهَا اللَّهُ، بَعْدَ الْمَسَائِلِ وَ الصَّلَاةِ وَ التَّوَجُّهِ،
ایشان به دو طریق نقل می کند که این روایت از ناحیه ی مقدسه وارد شده است. حال آیا همه راویانی که نقل می کند ثقه هستند.
توثیق عام ابن مشهدی:
ابن المشهدی در مقدمه کتابشان می فرماید:
انی قد جمعت فی کتابی هذا من فنون الزیارات للمشاهد الشریفه من ما اتصلت به من ثقات الروات الی السادات.
تمام زیارات و ادعیه را از ثقات نقل کردم ومتصل به سادات معصوم است.
ایشان شخصیتی است، می فرماید که همه ثقه هستند و سند به معصومین می رسد. با این بیان ایشان، مشکل سند برطرف شد فلذا می بایست روایت را توجیه کنیم وبگوییم منظور، عدم پذیرش توبه برخی در عصر ظهور است.
الا اینکه مرحوم خوئیرحمه الله اشکالی به خود مؤلف و همچنین تألیف ایشان می کنند؛ که در جلسه آینده می آید.
 

[1] قاموس الرجال، ج9، ص367.

[2] التهذیب، ج2، ص228.

[3] التهذیب، ج6، ص75.

[4] غیبة الطوسی، ص229.

[5] الکافی، ج6، ص358.

[6] الکافی، ج1، ص329.

[7] التهذیب، ج6، ص22.

[8] تنقیح المقال، ج3، ص140.

[9] الذریعه، ص325 و المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص566.